nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
秋八月杜英武
thu bát nguyệt đỗ anh vũ
己卯二十年宋紹興二十九年
kỉ mão nhị thập niên tống thiệu hưng nhị thập cửu niên
春天符寺柱流血
xuân thiên phù tự trụ lưu huyết
牛吼國進華象
ngưu hống quốc tiến hoa tượng
夏五月牛吼哀牢叛
hạ ngũ nguyệt ngưu hống ai lao phản
命蘇憲誠討之獲人牛馬象金銀珍寳甚多
mệnh tô hiến thành thảo chi hoạch nhân ngưu mã tượng kim ngân chân bảo thậm đa
拜憲誠太尉
bái hiến thành thái uý
庚辰二十一年宋紹興三十年
canh thìn nhị thập nhất niên tống thiệu hưng tam thập niên
春正月起二女蚩女祠於布盖坊
xuân chính nguyệt khởi nhị nữ xuy vưu từ ư bố cái phường
二月命蘇憲誠費公信選民丁壮者充
nhị nguyệt mệnh tô hiến thành phí công tín tuyển dân đinh tráng giả sung
軍伍
quân ngũ
擇将校通兵法諳武藝者分管之
trạch tướng hiệu thông binh pháp am vũ nghệ giả phân quản chi
辛巳二十二年宋紹興三十一年
tân tị nhị thập nhị niên tống thiệu hưng tam thập nhất niên
春遺馴象于宋
xuân di thuần tượng vu tống
宋帝謂其大臣曰朕不欲異獸勞遠人可令帥臣詳諭今後不必以此入貢
tống đế vị kì đại thần viết trẫm bất dục dị thú lao viễn nhân khả lệnh suý thần tường dụ kim hậu bất tất dĩ thử nhập cống
造古法州法雲寺
tạo cổ pháp châu pháp vân tự
冬十月太傅黃義賢卒輟朝五日以有夫日功特加常禮
đông thập nguyệt thái phó hoàng nghĩa hiền tốt xuyết triều ngũ nhật dĩ hữu phù nhật công đặc gia thường lễ
十一月帝命蘇憲誠爲都將杜安頤副之領兵二萬廵西南海邉等處以安鎮邉隅
thập nhất nguyệt đế mệnh tô hiến thành vi đô tướng đỗ an di phó chi lĩnh binh nhị vạn tuần tây nam hải biên đẳng xứ dĩ an trấn biên ngung
帝親宋至大安神投今神是也
đế thân tống chí đại an thần đầu kim thần thị dã
符海門而還
phù hải môn nhi hoàn
太尉劉慶譚卒
thái uý lưu khánh đàm tốt
壬午二十三年宋紹興三十二年
nhâm ngọ nhị thập tam niên tống thiệu hưng tam thập nhị niên
春正月詔自閹者杖八
xuân chính nguyệt chiếu tự yêm giả trượng bát
十刺左膊二十三寺
thập thích tả bác nhị thập tam tự
地震
địa chấn
二月考課文武臣僚考滿無過犯者增秩定爲常憲凣九年爲一考
nhị nguyệt khảo khoá văn vũ thần liêu khảo mãn vô quá phạm giả tăng trật định vi thường hiến phàm cửu niên vi nhất khảo
癸未政隆寳應元年宋孝宗瑋隆興元年
quý mùi chính long bảo ứng nguyên niên tống hiếu tông vĩ long hưng nguyên niên
禁天下不得用假真珠
cấm thiên hạ bất đắc dụng giả chân châu
秋八月迯卒嘯聚爲羣刼掠陸路居民命費公信將兵十萬討平之
thu bát nguyệt đào tốt khiếu tụ vi quần kiếp lược lục lộ cư dân mệnh phí công tín tương binh thập vạn thảo bình chi
甲申二年宋興隆二年
giáp thân nhị niên tống hưng long nhị niên
春三月占城來貢
xuân tam nguyệt chiêm thành lai cống
秋七月大水過常禾榖渰沒
thu thất nguyệt đại thuỷ quá thường hoà cốc yêm một
宋封帝爲安南國王改交趾爲安南國
tống phong đế vi an nam quốc vương cải giao chỉ vi an nam quốc
乙酉三年宋乾道元年
ất dậu tam niên tống càn đạo nguyên niên
夏六月大旱民大疾疫牛畜多
hạ lục nguyệt đại hạn dân đại tật dịch ngưu súc đa
死米價騰踊
tử mễ giá đằng dũng
秋八月試學生
thu bát nguyệt thí học sinh
丙戌四年宋乾道二年
bính tuất tứ niên tống càn đạo nhị niên
春三月占城使行至烏里以風水軍僧駕魔海掠我瀕海小民而還
xuân tam nguyệt chiêm thành sứ hành chí ô lí dĩ phong thuỷ quân tăng giá ma hải lược ngã tần hải tiểu dân nhi hoàn
民有献龜胷有天子萬年四字亦有献白鵶者
dân hữu hiến quy hung hữu thiên tử vạn niên tứ tự diệc hữu hiến bạch ác giả
丁亥五年宋乾道三年秋七月命太尉蘇憲城伐占城冬十月占城遣使進珍珠方物請和
đinh hợi ngũ niên tống càn đạo tam niên thu thất nguyệt mệnh thái uý tô hiến thành phạt chiêm thành đông thập nguyệt chiêm thành khiển sứ tiến chân châu phương vật thỉnh hoà
詔憲誠𤤻師自是占城執藩臣禮奉貢不鈌
chiếu hiến thành ban sư tự thị chiêm thành chấp phiên thần lễ phụng cống bất khuyết
造日龍舶
tạo nhật long bạc
戊子六年宋乾道四年
mậu tí lục niên tống càn đạo tứ niên
秋八月宋使來韃靼即元使也亦來
thu bát nguyệt tống sứ lai thát đát tức nguyên sứ dã diệc lai
俱誘以厚賞陰以禮接之使不相見
cụ dụ dĩ hậu thưởng âm dĩ lễ tiếp chi sứ bất tương kiến
己丑七年宋乾道五年
kỉ sửu thất niên tống càn đạo ngũ niên
春三月望月蝕
xuân tam nguyệt vọng nguyệt thực
海門魚子命朝野寺觀僧尼道士誦經祈禱太師𦤶仕李俞都卒
hải môn ngư tử mệnh triều dã tự quan tăng ni đạo sĩ tụng kinh kì đảo thái sư trí sĩ lí du đô tốt
夏四月作清和殿奉安先帝先后神御随時薦享重修真教寺
hạ tứ nguyệt tác thanh hoà điện phụng an tiên đế tiên hậu thần ngự tuỳ thời tiến hưởng trùng tu chân giáo tự
庚寅八年宋乾道六年
canh dần bát niên tống càn đạo lục niên
帝習射騎于大羅城南名射庭令武官曰習戦攻破陣之法
đế tập xạ kị vu đại la thành nam danh xạ đình lệnh vũ quan viết tập chiến công phá trận chi pháp
辛卯九年宋乾道七年
tân mão cửu niên tống càn đạo thất niên
春二月永元殿無故自動
xuân nhị nguyệt vĩnh nguyên điện vô cố tự động
脩文宣王廟殿及后土祠
tu văn tuyên vương miếu điện cập hậu thổ từ
帝巡幸海島周覧山川刑勢欲識民情疾苦日程遠近也
đế tuần hạnh hải đảo chu lãm sơn xuyên hình thế dục thức dân tình tật khổ nhật trình viễn cận dã
壬辰十年宋乾道八年
nhâm thìn thập niên tống càn đạo bát niên
春二月帝又廵幸海島南北藩界圖記風物而還
xuân nhị nguyệt đế hựu tuần hạnh hải đảo nam bắc phiên giới đồ ký phong vật nhi hoàn
癸巳十一年宋乾道九年
quý tị thập nhất niên tống càn đạo cửu niên
春重修太和橋
xuân trùng tu thái hoà kiều
夏五月二十五日皇太子龍󰥤音札生
hạ ngũ nguyệt nhị thập ngũ nhật hoàng thái tử long trát âm trát sinh
秋造翫水舶
thu tạo ngoạn thuỷ bạc
甲午十二年二月元年以後天感至寳宋淳熙元年
giáp ngọ thập nhị niên nhị nguyệt nguyên niên dĩ hậu thiên cảm chí bảo tống thuần hi nguyên niên
春正月地震
xuân chính nguyệt địa chấn
二月改元天感至寳元年
nhị nguyệt cải nguyên thiên cảm chí bảo nguyên niên
秋九月太子龍昶有罪廢爲庶人囚之
thu cửu nguyệt thái tử long xưởng hữu tội phế vi thứ nhân tù chi
先是龍昶烝于宫妃帝不忍抵死故有是命
tiên thị long xưởng chưng vu cung phi đế bất nhẫn để tử cố hữu thị mệnh
一日帝召宰相謂曰太子國之大本龍昶既爲不道朕欲龍󰥤繼承大綂然彼猶少年
nhất nhật đế triệu tể tướng vị viết thái tử quốc chi đại bản long xưởng ký vi bất đạo trẫm dục long trát kế thừa đại thống nhiên bỉ do thiếu niên
恐未克堪如俟其壮奈朕年衰何時有内人抱龍󰥤出見帝戴巾哭請戴之帝未及勒哭愈甚
khủng vị khắc kham như sĩ kì tráng nại trẫm niên suy hà thời hữu nội nhân bão long trát xuất kiến đế đái cân khốc thỉnh đái chi đế vị cập lặc khốc dũ thậm
帝乃脱而加之龍󰥤大笑
đế nãi thoát nhi gia chi long trát đại tiếu
帝益奇之建儲之意遂决
đế ích kì chi kiến trữ chi ý toại quyết
冬十一月地震
đông thập nhất nguyệt địa chấn
十二月彗星見南方
thập nhị nguyệt tuệ tinh kiến nam phương
乙未天感至寳二年宋淳二年
ất mùi thiên cảm chí bảo nhị niên tống thuần nhị niên
熙春正月󰀋龍󰥤爲皇太子居東宫
hi xuân chính nguyệt sách long trát vi hoàng thái tử cư đông cung
拜蘇憲誠入内檢校太傅平章軍國重事王爵輔翼東宫
bái tô hiến thành nhập nội kiểm hiệu thái phó bình chương quân quốc trọng sự vương tước phụ dực đông cung
夏四月帝弗豫力疾命蘇憲誠抱太子攝政事
hạ tứ nguyệt đế phất dự lực tật mệnh tô hiến thành bão thái tử nhiếp chính sự
秋七月乙巳帝崩于瑞光殿
thu thất nguyệt ất tị đế băng vu thuỵ quang điện
先是帝疾大漸皇后復請立龍昶帝曰爲人子
tiên thị đế tật đại tiềm hoàng hậu phục thỉnh lập long xưởng đế viết vi nhân tử
不孝安治民乎遺詔蘇憲誠輔導太子國家事務一遵成憲
bất hiếu an trị dân hồ di chiếu tô hiến thành phụ đạo thái tử quốc gia sự vụ nhất tuân thành hiến
時太后欲行廢立恐憲誠不從乃以金銀賂其妻吕氏憲誠曰吾以大臣受顧命輔幼主今受賂而廢立何見目見先帝於地下乎
thời thái hậu dục hành phế lập khủng hiến thành bất tòng nãi dĩ kim ngân lộ kì thê lã thị hiến thành viết ngô dĩ đại thần thụ cố mệnh phụ ấu chủ kim thụ lộ nhi phế lập hà hiện mục kiến tiên đế ư địa hạ hồ
太后又召憲誠諭之百端
thái hậu hựu triệu hiến thành dụ chi bách đoan
對曰不義而富且貴𡸈忠臣義士之所樂爲况先帝言猶在耳殿下𡸈不聞伊尹霍光之事乎臣不敢奉詔
đối viết bất nghĩa nhi phú thả quý khởi trung thần nghĩa sĩ chi sở lạc vi huống tiên đế ngôn do tại nhĩ điện hạ khởi bất văn y doãn hoắc quang chi sự hồ thần bất cảm phụng chiếu
事遂寝
sự toại tẩm
史臣吳士連曰英宗幼冲嗣位杜英武之事莫得而知之也及年踰弱冠命憲誠等領兵廵邉
sử thần ngô sĩ liên viết anh tông ấu xung tự vị đỗ anh vũ chi sự mạc đắc nhi tri chi dã cập niên du nhược quán mệnh hiến thành đẳng lĩnh binh tuần biên
又親行周覧山川形勢要識民間疾苦道理遠近其保民守國䂓模見矣
hựu thân hành chu lãm sơn xuyên hình thế yếu thức dân gian tật khổ đạo lí viễn cận kì bảo dân thủ quốc quy mô kiến hĩ
又置射庭令武臣日習戦攻之法其詰戎講武謀謨見矣
hựu trí xạ đình lệnh võ thần nhật tập chiến công chi pháp kì cật nhung giảng vũ mưu mô kiến hĩ
太子龍昶有罪廢之立龍󰥤爲儲副居東宫使人心有所繋属
thái tử long xưởng hữu tội phế chi lập long trát vi trữ phó cư đông cung sử nhân tâm hữu sở hệ thuộc
疾大漸皇后請復立龍昶以禮義折之不惑於婦人之言仍力疾召憲誠受遺詔輔太子攝政事付托得人以防後患卒之太后廢立之謀終莫能行上安下順非其力󰊹若夫高宗之不肖當是之時焉能逆覩哉帝但順理行之而
tật đại tiềm hoàng hậu thỉnh phục lập long xưởng dĩ lễ nghĩa triết chi bất hoặc ư phụ nhân chi ngôn nhưng lực tật triệu hiến thành thụ di chiếu phụ thái tử nhiếp chính sự phó thác đắc nhân dĩ phòng hậu hoạn tốt chi thái hậu phế lập chi mưu chung mạc năng hành thượng an hạ thuận phi kì lực dư nhược phù cao tông chi bất ...
太子龍󰥤即位于柩時方三歲尊母杜氏爲昭天至理皇太后
thái tử long trát tức vị vu cữu tiền thời phương tam tuế tôn mẫu đỗ thị vi chiêu thiên chí lí hoàng thái hậu
以杜安頤皇太后弟也
dĩ đỗ an di hoàng thái hậu đệ dã
爲太師同平章事蘇憲誠爲太尉
vi thái sư đồng bình chương sự tô hiến thành vi thái uý
盟國人于龍墀
minh quốc nhân vu long trì
高宗皇帝諱龍󰥤英宗第六子也其母杜氏皇后以政隆寳應十壹年癸巳五月二十五日誕生天感至寳二年󰀋立爲皇太子英宗崩遂登大寳在位三十五年壽三十八歲崩于聖壽宮刑政不明盗賊蜂起饑饉帝觀逰無度臻李家之業於是乎衰矣
cao tông hoàng đế huý long trát anh tông đệ lục tử dã kì mẫu đỗ thị hoàng hậu dĩ chính long bảo ứng thập nhất niên quý tị ngũ nguyệt nhị thập ngũ nhật đản sinh thiên cảm chí bảo nhị niên sách lập vi hoàng thái tử anh tông băng toại đăng đại bảo tại vị tam thập ngũ niên thọ tam thập bát tuế băng vu thánh thọ cung hình c...
丙申貞符元年宋淳熙三年
bính thân trinh phù nguyên niên tống thuần hi tam niên
春正月改元大赦
xuân chính nguyệt cải nguyên đại xá
史臣吳士連曰高宗以去年七月即位至是始改元者蓋有蘇憲誠婦政能復古禮也
sử thần ngô sĩ liên viết cao tông dĩ khứ niên thất nguyệt tức vị chí thị thuỷ cải nguyên giả cái hữu tô hiến thành phụ chính năng phục cổ lễ dã
丁酉二年宋淳熙四年
đinh dậu nhị niên tống thuần hi tứ niên
春三月占城㓂乂安州
xuân tam nguyệt chiêm thành khấu nghệ an châu