nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
戊午十三年宋慶四年
mậu ngọ thập tam niên tống khánh tứ niên
元春正月詔沙汰僧徒從譚以
nguyên xuân chính nguyệt chiếu sa thải tăng đồ tòng đàm dĩ
𫎇之言也
mông chi ngôn dã
秋七月大水
thu thất nguyệt đại thuỷ
占城使來貢求封
chiêm thành sứ lai cống cầu phong
演州髙舍鄕吳公李招聚亡賴與大黄州人稱先皇苗裔丁可裴都者同時作亂並討平之
diễn châu cao xá hương ngô công lí chiêu tụ vong lại dữ đại hoàng châu nhân xưng tiên hoàng miêu duệ đinh khả bùi đô giả đồng thời tác loạn tịnh thảo bình chi
己未十四年宋慶五年
kỉ mùi thập tứ niên tống khánh ngũ niên
元秋七月大水禾穀淹沒
nguyên thu thất nguyệt đại thuỷ hoà cốc yêm một
大饑
đại cơ
冬十月帝幸清化府捕象仍遣使封占城王
đông thập nguyệt đế hạnh thanh hoá phủ bổ tượng nhưng khiển sứ phong chiêm thành vương
庚申十五年宋慶元六年
canh thân thập ngũ niên tống khánh nguyên lục niên
春正月𭛁粟賑貧民
xuân chính nguyệt phát túc chẩn bần dân
秋七月昭靈太后崩
thu thất nguyệt chiêu linh thái hậu băng
壬戌十七年八月元年以侯天嘉寳祐宋嘉泰二年春三月地震
nhâm tuất thập thất niên bát nguyệt nguyên niên dĩ hậu thiên gia bảo hựu tống gia thái nhị niên xuân tam nguyệt địa chấn
秋八月皇太子󰠐生改元天嘉寳祐元年
thu bát nguyệt hoàng thái tử thầm sinh cải nguyên thiên gia bảo hựu nguyên niên
命樂
mệnh nhạc
工制樂曲號占城音其聲清怨哀傷聞者泣下
công chế nhạc khúc hiệu chiêm thành âm kì thanh thanh oán ai thương văn giả khấp hạ
僧副阮常曰吳聞詩序云亂國之音怨而怒今民亂國困主上廵遊無度朝正紊亂民心乖離是敗亡之兆也
tăng phó nguyễn thường viết ngô văn thi tự vân loạn quốc chi âm oán nhi nộ kim dân loạn quốc khốn chủ thượng tuần du vô độ triều chính vặn loạn dân tâm quai li thị bại vong chi triệu dã
癸亥天家寳祐二年宗加泰三年
quý hợi thiên gia bảo hựu nhị niên tống gia thái tam niên
春二月大興土木营諸宫殿
xuân nhị nguyệt đại hưng thổ mộc dinh chư cung điện
夏四月敬天閣将成有鵲巢其上生雛群臣諫曰昔魏明帝構凌霄閣有鵲巢焉髙堂隆諫曰臣聞維鵲有巢維鳩居之今鵲巢宫闕臣愚以爲閣雖成必有異姓居之願陛下審髙堂隆之
hạ tứ nguyệt kính thiên các tương thành hữu thước sào kì thượng sinh sồ quần thần gián viết tích nguỵ minh đế cấu lăng tiêu các hữu thước sào yên cao đường long gián viết thần văn duy thước hữu sào duy cưu cư chi kim thước sào cung khuyết thần ngu dĩ vi các tuy thành tất hữu dị tính cư chi nguyện bệ hạ thẩm cao đường l...
言先務脩德然侯興工可也帝聽宦官笵秉彛之言督作愈急百性苦之
ngôn tiên vụ tu đức nhiên hậu hưng công khả dã đế thính hoạn quan phạm bỉnh di chi ngôn đốc tác dũ cấp bách tính khổ chi
秋七月殿指揮使知乂安州杜清州牧范延奏曰占城國主布池爲其叔父布田所逐今載妻子寓機羅海口意欲求救
thu thất nguyệt điện tiền chỉ huy sứ tri nghệ an châu đỗ thanh châu mục phạm diên tấu viết chiêm thành quốc chủ bố trì vi kì thúc phụ bố điền sở trục kim tải thê tử ngụ cơ la hải khẩu ý dục cầu cứu
八月帝命譚以𫎇杜安徃計其事
bát nguyệt đế mệnh đàm dĩ mông đỗ an vãng kế kì sự
将至機羅杜安曰彼以兵來虜情難信
tương chí cơ la đỗ an viết bỉ dĩ binh lai lỗ tình nan tín
諺云蟻孔潰堤寸煙燎屋
ngạn vân nghị khổng hội đê thốn yên liệu ốc
今布池𡸈特蟻孔寸煙而已
kim bố trì khởi đặc nghị khổng thốn yên nhi dĩ
以𫎇以語清延使爲之僃
dĩ mông dĩ ngữ thanh diên sử vi chi bị
清等曰彼以難來求救何必疑
thanh đẳng viết bỉ dĩ nan lai cầu cứu hà tất nghi
以𫎇怒引軍還
dĩ mông nộ dẫn quân hoàn
清共延謀襲布池爲自全計
thanh cộng diên mưu tập bố trì vi tự toàn kế
謀池反爲所殺
mưu trì phản vi sở sát
nghệ
安大潰子者無筭
an đại hội tử giả vô toán
池大掠而㱕
trì đại lược nhi quy
九月大皇江人又叛
cửu nguyệt đại hoàng giang nhân hựu phản
初大皇江人費郎保良奏譚以𫎇󰔦國害民等罪以𫎇怒笞之
sơ đại hoàng giang nhân phí lang bảo lương tấu đàm dĩ mông đố quốc hại dân đẳng tội dĩ mông nộ si chi
郎等由是積怨因天下愁苦向亂遂叛
lang đẳng do thị tích oán nhân thiên hạ sầu khổ hướng loạn toại phản
命祗侯陳令馨爲元帥将兵討之
mệnh chi hầu trần lệnh hinh vi nguyên soái tương binh thảo chi
仍遣尙書徐英珥率清化府同時進討費郎戦于路布江口敗積皆死之
nhưng khiển thượng thư từ anh nhĩ suất thanh hoá phủ đồng thời tiến thảo phí lang chiến vu lộ bố giang khẩu bại tích giai tử chi
甲子三年宋嘉泰四年
giáp tí tam niên tống gia thái tứ niên
春正月命杜敬脩討大皇江叛人不克
xuân chính nguyệt mệnh đỗ kính tu thảo đại hoàng giang phản nhân bất khắc
乙丑四年三月元年以後治平龍應宋開禧元年
ất sửu tứ niên tam nguyệt nguyên niên dĩ hậu trị bình long ứng tống khai hi nguyên niên
春三月改元治平
xuân tam nguyệt cải nguyên trị bình
龍應元年
long ứng nguyên niên
宋人㓂邉我民罷於奔命盗賊漸起帝頗徇財貨羣臣多賣官鬻獄
tống nhân khấu biên ngã dân bãi ư bôn mệnh đạo tặc tiềm khởi đế pha tuẫn tài hoá quần thần đa mại quan dục ngục
丙寅治平龍應二年宋開禧二年
bính dần trị bình long ứng nhị niên tống khai hi nhị niên
春二月拜譚以𫎇爲太保戴拱辰冠
xuân nhị nguyệt bái đàm dĩ mông vi thái bảo đái củng thần quán
時帝營造不息盤逰無度日與宮女觀逰爲樂聞城外有盗竊伴爲不知又性畏雷聞之輟驚
thời đế doanh tạo bất tức bàn du vô độ nhật dữ cung nữ quan du vi lạc văn thành ngoại hữu đạo thiết bạn vi bất tri hựu tính uý lôi văn chi chuyết kinh
幸臣阮餘自言有禁雷之述
hạnh thần nguyễn dư tự ngôn hữu cấm lôi chi thuật
會雷鳴使餘試之餘仰天誦咒而雷益厲
hội lôi minh sử dư thí chi dư ngưỡng thiên tụng chú nhi lôi ích lệ
帝詰之對曰臣戒之久矣天益髙而彼猶強暴如此
đế cật chi đối viết thần giới chi cửu hĩ thiên ích cao nhi bỉ do cường bạo như thử
丁卯三年宋開禧三年
đinh mão tam niên tống khai hi tam niên
春正月盗賊蜂起
xuân chính nguyệt đạo tặc phong khởi
詔選丁男壮
chiếu tuyển đinh nam tráng
者充軍伍令路官統管收捕之
giả sung quân ngũ lệnh lộ quan thống quản thu bổ chi
冬十月國威州傘圓山蠻爲盗刼掠清威鄕其眾甚盛不可復制戊辰四年宋家定元年
đông thập nguyệt quốc oai châu tản viên sơn man vi đạo kiếp lược thanh oai hương kì chúng thậm thịnh bất khả phục chế mậu thìn tứ niên tống gia định nguyên niên
春正月󰀋皇子旵爲皇太子居東宫
xuân chính nguyệt sách hoàng tử sảm vi hoàng thái tử cư đông cung
大饑饑莩相󰥺
đại cơ cơ phu tương chẩm
以范猷知乂安軍事猷遂反招納亡命盗賊號候人分行刼掠
dĩ phạm du tri nghệ an quân sự du toại phản chiêu nạp vong mệnh đạo tặc hiệu hầu nhân phân hành kiếp lược
國威州人亦率徒侣屯于西結道路爲之不通
quốc oai châu nhân diệc suất đồ lữ đồn vu tây kết đạo lộ vi chi bất thông
帝命上品奉御范秉彛将藤州兵討之
đế mệnh thượng phẩm phụng ngự phạm bỉnh di tương đằng châu binh thảo chi
己巳五年宋嘉二年
kỉ tị ngũ niên tống gia nhị niên
定春正月范秉彛率虅州快州人攻猷
định xuân chính nguyệt phạm bỉnh di suất đằng châu khoái châu nhân công du
敗之猷奔洪州
bại chi du bôn hồng châu
秉彜籍其家焚之
bỉnh di tịch kì gia phần chi
猷怨愈深
du oán dũ thâm
帝命奉御徵猷回京
đế mệnh phụng ngự trưng du hồi kinh
秋七月秉彛回京師将入奏有止之曰猷言先入怨猶未解
thu thất nguyệt bỉnh di hồi kinh sư tương nhập tấu hữu chỉ chi viết du ngôn tiên nhập oán do vị giải
秉彛曰吾事上盡忠而爲姦賊所譖耶况有君命吳其焉避遂入
bỉnh di viết ngô sự thượng tận trung nhi vi gian tặc sở tiếm da huống hữu quân mệnh ngô kì yên tị toại nhập
帝命執之及其子輔囚于水院
đế mệnh chấp chi cập kì tử phụ tù vu thuỷ viện
将刑其将郭卜等聞之将兵皷譟而入至大城門外爲門者所拒
tương hình kì tương quách bốc đẳng văn chi tương binh cổ táo nhi nhập chí đại thành môn ngoại vi môn giả sở cự
斬關而入帝聞事急使召秉彛及輔入金晶階凉石䖏刺殺之
trảm quan nhi nhập đế văn sự cấp sử triệu bỉnh di cập phụ nhập kim tinh giai lương thạch xứ thích sát chi
卜等突入凉石以帝所御車昇秉彛屍御席裏輔屍由越城門出下東步頭既而復入萬延宫立皇子󰠐爲帝
bốc đẳng đột nhập lương thạch dĩ đế sở ngự xa thăng bỉnh di thi ngự tịch lí phụ thi do việt thành môn xuất hạ đông bộ đầu ký nhi phục nhập vạn diên cung lập hoàng tử thầm vi đế
譚以𫎇阮正賴皆受󰠐僞職
đàm dĩ mông nguyễn chính lại giai thụ thầm nguỵ chức
帝如㱕化江
đế như quy hoá giang
猪洞人阮破鄰率其部曲夜盗隊山官厙財物
trư động nhân nguyễn phá lân suất kì bộ khúc dạ đạo đội sơn quan khố tài vật
皇太子行至海邑劉家村聞陳李女有姿色遂娶之
hoàng thái tử hành chí hải ấp lưu gia thôn văn trần lí nữ hữu tư sắc toại thú chi
李家漁業𦤶富傍人㱕之因有眾亦起爲盗
lí gia ngư nghiệp trí phú bàng nhân quy chi nhân hữu chúng diệc khởi vi đạo
太子既娶李女授李明字拜女舅蘇忠詞爲殿前指揮使
thái tử ký thú lí nữ thụ lí minh tự bái nữ cữu tô trung từ vi điện tiền chỉ huy sứ
史臣吳士連曰太子是行因國亂而避難也何以縱滛于外擅爵與人哉盖由髙宗逰觀無度紀剛廢󰱧故也
sử thần ngô sĩ liên viết thái tử thị hành nhân quốc loạn nhi tị nạn dã hà dĩ túng dâm vu ngoại thiện tước dữ nhân tai cái do cao tông du quan vô độ kỷ cương phế hoại cố dã
然而李因以亡陳因以興天也
nhiên nhi lí nhân dĩ vong trần nhân dĩ hưng thiên dã
陳氏兄弟集鄕兵平其亂迎帝還京乘輿反正
trần thị huynh đệ tập hương binh bình kì loạn nghênh đế hoàn kinh thừa dư phản chính
討郭卜之亂按罪有差
thảo quách bốc chi loạn án tội hữu sai
庚午六年宋嘉三年
canh ngọ lục niên tống gia tam niên
定春三月帝使上品奉御杜廣将兵徃蘇忠詞家迎還皇太子㱕京師女還父母家
định xuân tam nguyệt đế sử thượng phẩm phụng ngự đỗ quảng tương binh vãng tô trung từ gia nghênh hoàn hoàng thái tử quy kinh sư nữ hoàn phụ mẫu gia
陳李爲他盗所殺次子陳自慶代領其眾還是爲順流伯
trần lí vị tha đạo sở sát thứ tử trần tự khánh đại lĩnh kì chúng hoàn thị vi thuận lưu bá
秋七月杜英徹數以𫎇罪曰汝爲大臣既懷無君之心私受賊子之爵今反與吾並列吾雖不才何面目與汝相對
thu thất nguyệt đỗ anh triệt sổ dĩ mông tội viết nhữ vi đại thần ký hoài vô quân chi tâm tư thụ tặc tử chi tước kim phản dữ ngô tịnh liệt ngô tuy bất tài hà diện mục dữ nhữ tương đối
以𫎇慚惧而退
dĩ mông tàm cụ nhi thoái
彗星見
tuệ tinh hiện
冬十月帝弗豫召杜敬脩受顧託命
đông thập nguyệt đế phất dự triệu đỗ kính tu thụ cố thác mệnh
二十八日壬午帝崩于聖壽宫
nhị thập bát nhật nhâm ngọ đế băng vu thánh thọ cung
史臣吳士連曰高宗年幼嗣位昭靈懷廢立之心帝躬幾乎岌岌
sử thần ngô sĩ liên viết cao tông niên ấu tự vị chiêu linh hoài phế lập chi tâm đế cung cơ hồ ngập ngập
賴有蘇憲誠素有權位受託孤之寄盡心調護大噐不動天下㱕心必有嘉猷嘉謀入吿我后矣
lại hữu tô hiến thành tố hữu quyền vị thụ thác cô chi ký tận tâm điều hộ đại khí bất động thiên hạ quy tâm tất hữu gia du gia mưu nhập cáo ngã hậu hĩ
及憲誠卒杜敬脩奉侍帷幄輔德𡸈無其人而帝耽于逰觀滛于聲色徇貨財興土木以教逸欲于有僚興怨嗟于百姓使李祚消剥以至於亡
cập hiến thành tốt đỗ kính tu phụng thị duy ốc phụ đức khởi vô kì nhân nhi đế đam vu du quan dâm vu thanh sắc tuẫn hoá tài hưng thổ mộc dĩ giáo dật dục vu hữu liêu hưng oán ta vu bách tính sử lí tộ tiêu bác dĩ chí ư vong
書曰内作色荒外作禽荒甘酒嗜音峻宇雕墻有一于此未或不亡
thư viết nội tác sắc hoang ngoại tác cầm hoang cam tửu thị âm tuấn vũ điêu tường hữu nhất vu thử vị hoặc bất vong
帝兼而有之謂之何哉
đế kiêm nhi hữu chi vị chi hà tai
又按舊史李朝諸帝惟太
hựu án cựu sử lí triều chư đế duy thái
祖書塟稱壽陵仁宗雖書塟而以地名稱陵
tổ thư táng xưng thọ lăng nhân tông tuy thư táng nhi dĩ địa danh xưng lăng
夫塟天子國之大事國史𡸈容不書
phu táng thiên tử quốc chi đại sự quốc sử khởi dung bất thư