nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
庄人以船送至萬寕寨
trang nhân dĩ thuyền tống chí vạn ninh trại
寨人楊度不納
trại nhân dương độ bất nạp
上皇遣寕衛軍将阮仁烈追還
thượng hoàng khiến ninh vệ quân tướng nguyễn nhân liệt truy hoàn
季犛陰使殺之
quý li âm sử sát chi
仁烈格𩖀死之回奏𩖀暴擊為所殺
nhân liệt cách ngạc tử chi hồi tấu ngạc bạo kích vi sở sát
降為愍王
giáng vi mẫn vương
後上皇悔悟問追捕愍王者為誰
hậu thượng hoàng hối ngộ vấn truy bổ mẫn vương giả vi thuỳ
仁烈惧乃自縊
nhân liệt cụ nãi tự ải
先是上皇既廢靈德欲立𩖀季犛以計誤之乃立帝
tiên thị thượng hoàng ký phế linh đức dục lập ngạc quý li dĩ kế ngộ chi nãi lập đế
加𩖀大王仍為輔臣𩖀與季犛有隙多被季
gia ngạc đại vương những vi phụ thần ngạc dữ quý li hữu khích đa bị quý
犛所譛恐惧驚疑故至此耳後季犛篡國降𩖀為列校判侯〇
li sở tiếm khủng cụ kinh nghi cố chí thử nhĩ hậu quý li soán quốc giáng ngạc vi liệt hiệu phán hầu
秋八月化州諸将論利害之勢
thu bát nguyệt hoá châu chư tướng luận lợi hại chi thế
潘猛曰天無二日民無二王
phan mãnh viết thiên vô nhị nhật dân vô nhị vương
朱秉珪曰杨柳多言眾皆閉口
chu bỉnh khuê viết dương liễu đa ngôn chúng giai bế khẩu
未詳所言時鄧悉黃晦卿等隂書以遺季犛
vị tường sở ngôn thời đặng tất hoàng hối khanh đẳng âm thư dĩ di quý li
季犛以為潜謀不執秉珪猛皆被殺
quý li dĩ vi tiềm mưu bất chấp bỉnh khuê mãnh giai bị sát
以鄧悉為右州判黃晦卿為正刑院大夫
dĩ đặng tất vi hữu châu phán hoàng hối khanh vi chính hình viện đại phu
御史大夫杜子澄不以為言
ngự sử đại phu đỗ tử trừng bất dĩ vi ngôn
季犛作詩遺之曰借問子澄懦中尉書生何忍負平生〇
quý li tác thi di chi viết tá vấn tử trừng nhu trung uý thư sinh hà nhẫn phụ bình sinh
冬十二月以羅脩為清化府知府〇
đông thập nhị nguyệt dĩ la tu vi thanh hoá phủ tri phủ
造瑞璋殿
tạo thuỵ chương điện
壬申五年明洪武二十五年春二月殺宗室陳日章
nhâm thân ngũ niên minh hồng vũ nhị thập ngũ niên xuân nhị nguyệt sát tông thất trần nhật chương
日章謀誅季犛
nhật chương mưu tru quý li
上皇以為𢙇異
thượng hoàng dĩ vi hoài dị
殺之〇
sát chi
夏四月旱詔求直言
hạ tứ nguyệt hạn chiếu cầu trực ngôn
裴夢華上言畧曰臣聞童謠云深哉黎師以此觀之季犛必有覘覦神噐之意
bùi mộng hoa thượng ngôn lược viết thần văn đồng dao vân thâm tai lê sư dĩ thử quan chi quý li tất hữu siêm du thần khí chi ý
上皇覽奏以示季犛
thượng hoàng lãm tấu dĩ thị quý li
後季犛專政華隐遁不出
hậu quý li chuyên chính hoa ẩn độn bất xuất
史臣吳士連曰易曰君不𡧸則失臣安有求得直言遞以言示其所激者哉
sử thần ngô sĩ liên viết dịch viết quân bất mật tắc thất thần an hữu cầu đắc trực ngôn đệ dĩ ngôn thị kì sở kích giả tai
藝皇至是昏耄甚矣夢華之不遇天也亦陳家之不幸也
nghệ hoàng chí thị hôn mạo thậm hĩ mộng hoa chi bất ngộ thiên dã diệc trần gia chi bất hạnh dã
六月以范巨論知樞𡧸院事〇
lục nguyệt dĩ phạm cự luận tri khu mật viện sự
秋七月改黎仁
thu thất nguyệt cải lê nhân
統名景奇入政府為行遣〇
thống danh cảnh kì nhập chính phủ vi hành khiển
九月以何德鄰為行遣左司〇
cửu nguyệt dĩ hà đức lân vi hành khiển tả ti
冬十月置各䖏江開及廵府監捕盗或三都四都五都隨其衝要設之
đông thập nguyệt trí các xứ giang khai cập tuần phủ giám bổ khấu đạo hoặc tam đô tứ đô ngũ đô tuỳ kì xung yếu thiết chi
潘夫先曰陳自裕宗荒縱之後加以占城侵擾㓂賊繁多白日掠人法不能禁
phan phu tiên viết trần tự dụ tông hoang túng chi hậu gia dĩ chiêm thành xâm nhiễu khấu tặc phồn đa bạch nhật lược nhân pháp bất năng cấm
季犛執政始設法廵捕少抑之矣
quý li chấp chính thuỷ thiết pháp tuần bổ thiểu ức chi hĩ
十二月詔凣軍民迯役罰錢十鏹刺項四字頭目斬罪田土没官〇
thập nhị nguyệt chiếu phàm quân dân đào dịch phạt tiền thập cưỡng thích hạng tứ tự đầu mục trảm tội điền thổ một quan
季犛作明道十四篇上進大畧以周公為先聖孔子為先師文廟以周公
quý li tác minh đạo thập tứ thiên thượng tiến đại lược dĩ chu công vi tiên thánh khổng tử vi tiên sư văn miếu dĩ chu công
正座南面孔子偏坐西面論語有四疑如子見南子在陳絶粮公山佛肸召子欲徃之𩔗以韓愈為盗儒謂周戊叔程顥程頤楊詩羅仲素李延平朱子之徒學博而才疎不切事情而務為剽窃
chính toạ nam diện khổng tử thiên toạ tây diện luận ngữ hữu tứ nghi như tử kiến nam tử tại trần tuyệt lương công sơn phật hật triệu tử dục vãng chi loại dĩ hàn dũ vi đạo nho vị chu mậu thúc trình hạo trình di dương thi la trọng tố lí diên bình chu tử chi đồ học bác nhi tài sơ bất thiết sự tình nhi vụ vi phiêu thiết
上皇賜詔奬諭之
thượng hoàng tứ chiếu tưởng dụ chi
國子助教段春雷上書言其不可流近州春雷新福縣巴魯社人明敏達後官至中書黃門侍郎兼練知愛州通判卒于官
quốc tử trợ giáo đoàn xuân lôi thượng thư ngôn kì bất khả lưu cận châu xuân lôi tân phúc huyện ba lỗ xã nhân minh mẫn đạt hậu quan chí trung thư hoàng môn thị lang kiêm luyện tri ái châu thông phán tốt vu quan
詞連行遣陶師錫嘗見其書降為中書侍郎同知審刑院事
từ liên hành khiển đào sư tích thường kiến kì thư giáng vi trung thư thị lang đồng tri thẩm hình viện sự
史臣吳士連曰前聖之道非孔子無以明後
sử thần ngô sĩ liên viết tiền thánh chi đạo phi khổng tử vô dĩ minh hậu
聖之生非孔子無以法
thánh chi sinh phi khổng tử vô dĩ pháp
自生民以來未有盛於孔子者而敢輕議之亦不知量也
tự sinh dân dĩ lai vị hữu thịnh ư khổng tử giả nhi cảm khinh nghị chi diệc bất tri lượng dã
癸酉六年明洪武二十六年春正月以胡綱監左聖翊軍綱演州人季犛潜得胡氏苗裔圖欲復舊姓引綱為腹心〇
quý dậu lục niên minh hồng vũ nhị thập lục niên xuân chính nguyệt dĩ hồ cương giám tả thánh dực quân cương diễn châu nhân quý li tiềm đắc hồ thị miêu duệ đồ dục phục cựu tính dẫn cương vi phúc tâm
二月試大學生
nhị nguyệt thí đại học sinh
黃貫之黎渭叟枚秀夫同栻等三十人〇
hoàng quán chi lê vị tẩu mai tú phu đồng thức đẳng tam thập nhân
夏四月試吏員〇
hạ tứ nguyệt thí lại viên
六月旱〇
lục nguyệt hạn
秋七月暴風大雨〇
thu thất nguyệt bạo phong đại vũ
八月地震大水〇
bát nguyệt địa chấn đại thuỷ
九月蝗冬十月以太陽公主嫁太保沆
cửu nguyệt hoàng đông thập nguyệt dĩ thái dương công chúa giá thái bảo hàng
太陽靈德之后
thái dương linh đức chi hậu
自靈德遇害上皇欲擇賢配以嫁之
tự linh đức ngộ hại thượng hoàng dục trạch hiền phối dĩ giá chi
太陽因遊
thái dương nhân du
西湖奔歸撫軍司元淵恭信王天澤子上皇怒再嫁元淵弟沆以辱之
tây hồ bôn quy phủ quân ti nguyên uyên cung tín vương thiên trạch tử thượng hoàng nộ tái giá nguyên uyên đệ hàng dĩ nhục chi
甲戌七年明洪武二十七年春正月闍婆國商舶來進異馬〇
giáp tuất thất niên minh hồng vũ nhị thập thất niên xuân chính nguyệt đồ bà quốc thương bách lai tiến dị mã
二月上皇命畫工畫周工輔成王霍光輔昭帝諸葛輔蜀後主蘇憲誠輔李髙宗名為四輔圖以賜季犛使輔官家當如此也〇
nhị nguyệt thượng hoàng mệnh hoạ công hoạ chu công phụ thành vương hoắc quang phụ chiêu đế chư cát phụ thục hậu chủ tô hiến thành phụ lí cao tông danh vi tứ phụ đồ dĩ tứ quý li sử phụ quan gia đương như thử dã
三月上皇夢見睿宗領軍來且誦詩曰中間惟有赤觜侯殷勤譛上白鷄樓口王已定興亡事不在前頭在後頭
tam nguyệt thượng hoàng mộng kiến duệ tông lĩnh quân lai thả tụng thi viết trung gian duy hữu xích chuỷ hầu ân cần tiếm thượng bạch kê lâu khẩu vương dĩ định hưng vong sự bất tại tiền đầu tại hậu đầu
上皇自折其字赤觜季犛也白鷄上
thượng hoàng tự triết kì tự xích chuỷ quý li dã bạch kê thượng
皇也
hoàng dã
上皇辛酉歲口王國也
thượng hoàng tân dậu tuế khẩu vương quốc dã
其興亡在後見之上皇深思之而勢不可為也〇
kì hưng vong tại hậu kiến chi thượng hoàng thâm tư chi nhi thế bất khả vi dã
夏四月會盟畢上皇召季犛入宫從容謂曰平章親矣國家事務一以委之
hạ tứ nguyệt hội minh tất thượng hoàng triệu quý li nhập cung thong dung vị viết bình chương thân hĩ quốc gia sự vụ nhất dĩ uỷ chi
今國勢衰弱朕方老耄即世之後官家可輔則輔之庸暗則自取之
kim quốc thế suy nhược trẫm phương lão mạo tức thế chi hậu quan gia khả phụ tắc phụ chi dung ám tắc tự thủ chi
季犛免冠叩頭泣謝指天地誓曰臣不能盡忠戮力輔官家傅之後裔天其厭之
quý li miễn quan khấu đầu khấp tạ chỉ thiên địa thệ viết thần bất năng tận trung lục lực phụ quan gia phó chi hậu duệ thiên kì yếm chi
又曰靈德王之不德非陛下威靈則臣已含笑入地得至今日乎縱糜身碎骨未能報答萬一敢有異圖〇
hựu viết linh đức vương chi bất đức phi bệ hạ uy linh tắc thần dĩ hàm tiếu nhập địa đắc chí kim nhật hồ túng mi thân toái cốt vị năng báo đáp vạn nhất cảm hữu dị đồ
秋七月以馮
thu thất nguyệt dĩ phùng
具為京師尹改為中都尹〇
cụ vi kinh sư doãn cải vi trung đô doãn
八月以黃晦卿為三󰅾路安撫使〇
bát nguyệt dĩ hoàng hối khanh vi tam đái lộ an phủ sứ
冬十一月罷登聞檢法院
đông thập nhất nguyệt bãi đăng văn kiểm pháp viện
置上林寺以黎季犛長子黎元澄判寺事
trí thượng lâm tự dĩ lê quý li trưởng tử lê nguyên trừng phán tự sự
十二月十五日上皇崩塟安生原陵廟號藝宗謚曰光堯英哲皇帝
thập nhị nguyệt thập ngũ nhật thượng hoàng băng táng yên sinh nguyên lăng miếu hiệu nghệ tông thuỵ viết quang nghiêu anh triết hoàng đế
史臣吳士連曰藝宗天性冲和存心敬畏然威武不足以却外敵剛明不足以辨讒言
sử thần ngô sĩ liên viết nghệ tông thiên tính xung hoà tồn tâm kính uý nhiên uy vũ bất túc dĩ khước ngoại địch cương minh bất túc dĩ biện sàm ngôn
有一元旦而不能用乃委政外戚使陳氏社稷馴致危亡
hữu nhất nguyên đán nhi bất năng dụng nãi uỷ chính ngoại thích sử trần thị xã tắc tuần trí nguy vong
所謂前有讒而不見後有賊而不
sở vị tiền hữu sàm nhi bất kiến hậu hữu tặc nhi bất
知者也
tri giả dã
乙酉八年明洪武二十八年春二月二十日却月字南字諱許用依舊
ất dậu bát niên minh hồng vũ nhị thập bát niên xuân nhị nguyệt nhị thập nhật khước nguyệt tự nam tự huý hứa dụng y cựu
季犛殺宗室撫軍司元淵恭正王師賢󰱃子元胤以居藝皇丧常談日章事之故
quý li sát tông thất phủ quân ti nguyên uyên cung chính vương sư hiền thứ tử nguyên dận dĩ cư nghệ hoàng tang thường đàm nhật chương sự chi cố
併士人阮符殺之
tịnh sĩ nhân nguyễn phù sát chi
師賢佯為耳聾得免
sư hiền dương vi nhĩ lung đắc miễn
削元淵陳姓為枚姓
tước nguyên uyên trần tính vi mai tính
故事宗室有大故削属籍以枚姓稱之〇
cố sự tông thất hữu đại cố tước thuộc tịch dĩ mai tính xưng chi
以季犛為入内輔政太師平章軍國重事宣忠衛國大王󰅾金麟符〇
dĩ quý li vi nhập nội phụ chính thái sư bình chương quân quốc trọng sự tuyên trung vệ quốc đại vương đái kim lân phù
夏四月詔季犛入居省󰱑之右名曰畫廬
hạ tứ nguyệt chiếu quý li nhập cư sảnh đài chi hữu danh viết hoạ lư
季嫠因編無逸篇譯
quý li nhân biên vô dật thiên dịch
為國語以教官家有令則稱輔政該教皇帝〇
vi quốc ngữ dĩ giáo quan gia hữu lệnh tắc xưng phụ chính cai giáo hoàng đế
六月禁百官不得用大袖衣許用小袖民間齋忌止用一頓
lục nguyệt cấm bách quan bất đắc dụng đại tụ y hứa dụng tiểu tụ dân gian trai kị chỉ dụng nhất đốn
時噐皿不得?金朱漆明
thời khí mãnh bất đắc trang kim chu tất
明遣任亨泰等來乞師五萬人象五十隻粮五十萬石搬運至界首以給軍
minh khiến nhâm hanh thái đẳng lai khất sư ngũ vạn nhân tượng ngũ thập chích lương ngũ thập vạn thạch ban vận chí giới thủ dĩ cấp quân
時明人討龍州奉義州叛蛮隂設此計欲托以粮米数不足掩捕國人
thời minh nhân thảo long châu phụng nghĩa châu phản man âm thiết thử kế dục thác dĩ lương mễ số bất túc yểm bổ quốc nhân
亨泰𡧸告知之以故不興兵象所給粮不多差官送至同登而還〇
hanh thái mật cáo tri chi dĩ cố bất hưng binh tượng sở cấp lương bất đa sai quan tống chí đồng đăng nhi hoàn
明又遣使求僧人按摩女火者皆少遣之〇
minh hựu khiến sứ cầu tăng nhân án ma nữ hoả giả giai thiểu khiến chi
冬十二月以梁元彪為行遣知
đông thập nhị nguyệt dĩ lương nguyên bưu vi hành khiển tri
大宗正何德鄰為入内行遣門下左司黃晦卿為𭛁運司范巨論參謀軍事兼樞𡧸院事
đại tông chính hà đức lân vi nhập nội hành khiển môn hạ tả ti hoàng hối khanh vi phát vận ti phạm cự luận tham mưu quân sự kiêm khu mật viện sự
丙子九年明洪武二十九年春正月詔沙汰僧道年未及五十以上者勒還本俗又俗有通經教者授堂頭首知宫知觀知寺餘為修人侍者〇
bính tí cửu niên minh hồng vũ nhị thập cửu niên xuân chính nguyệt chiếu sa thải tăng đạo niên vị cập ngũ thập dĩ thượng giả lặc hoàn bản tục hựu tục hữu thông kinh giáo giả thụ đường đầu thủ tri cung tri quán tri tự dư vi tu nhân thị giả
三月閲定軍伍〇
tam nguyệt duyệt định quân ngũ