nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
夏四月初行通寳會鈔印成令人換錢每錢一鏹取鈔一緍二陌
hạ tứ nguyệt sơ hành thông bảo hội sao ấn thành lệnh nhân hoán tiền mỗi tiền nhất cưỡng thủ sao nhất mân nhị mạch
其法十文幅畫澡三十文幅畫水波一陌畫云二陌畫龜三陌畫麟五陌畫鳳一緍畫龍
kì pháp thập văn phúc hoạ táo tam thập văn phúc hoạ thuỷ ba nhất mạch hoạ vân nhị mạch hoạ quy tam mạch hoạ lân ngũ mạch hoạ phụng nhất mân hoạ long
僞造者死田産没官禁
nguỵ tạo giả tử điền sản một quan cấm
絶銅錢不得私藏私用並𠬧入京城鼇池及各䖏治所
tuyệt đồng tiền bất đắc tư tàng tư dụng tịnh thu nhập kinh thành ngao trì cập các xứ trị sở
犯之者罪如之〇
phạm chi giả tội như chi
詔定試舉人格用四塲文字體罷暗寫古文法
chiếu định thí cử nhân cách dụng tứ trường văn tự thể bãi ám tả cổ văn pháp
第一塲用本經義一篇有破題接語小講原題大講繳結五百字以上
đệ nhất trường dụng bản kinh nghĩa nhất thiên hữu phá đề tiếp ngữ tiểu giảng nguyên đề đại giảng chước kết ngũ bách tự dĩ thượng
第二塲用詩一篇用唐律賦一篇用古體或騷或選亦五百字以上
đệ nhị trường dụng thi nhất thiên dụng đường luật phú nhất thiên dụng cổ thể hoặc tao hoặc tuyển diệc ngũ bách tự dĩ thượng
第三塲詔一篇用古體制一篇表一篇用唐體四六
đệ tam trường chiếu nhất thiên dụng cổ thể chế nhất thiên biểu nhất thiên dụng đường thể tứ lục
第四塲策一篇用經史時務中出題一千字以上
đệ tứ trường sách nhất thiên dụng kinh sử thời vụ trung xuất đề nhất thiên tự dĩ thượng
以前年鄕試次年會試中者御試策一篇定其第〇
dĩ tiền niên hương thí thứ niên hội thí trúng giả ngự thí sách nhất thiên định kì đệ
六月定文
lục nguyệt định văn
武冠服一品紫色二品大紅三品桃紅四品綠五六七品碧八九品青
võ quan phục nhất phẩm tử sắc nhị phẩm đại hồng tam phẩm đào hồng tứ phẩm lục ngũ lục thất phẩm bích bát cửu phẩm thanh
惟内侍開裙皆不用裳
duy nội thị khai quần giai bất dụng thường
無品及宏奴白色文
vô phẩm cập hoành nô bạch sắc văn
從官職爵六品以上用髙山巾正六品得束󰅾著烏巾正皂色從青色
tòng quan chức tước lục phẩm dĩ thượng dụng cao sơn cân chính lục phẩm đắc thúc đái chước ô cân chính tạo sắc tòng thanh sắc
宗七皂方勝
tông thất tạo phương thắng
武爵六品用折衝巾爵髙無職得朿󰅾戴角頂巾
võ tước lục phẩm dụng triết xung cân tước cao vô chức đắc thúc đái đái giác đỉnh cân
七品以下用太古巾從七品攅花巾
thất phẩm dĩ hạ dụng thái cổ cân tòng thất phẩm toàn hoa cân
王侯戴遠逰巾御史󰱑却非巾
vương hầu đái viễn du cân ngự sử đài khước phi cân
鈔法冠服等制皆從少保王汝舟之言也〇
sao pháp quan phục đẳng chế giai tòng thiếu bảo vương nhữ chu chi ngôn dã
秋八月命龍捷軍将陳松伐占城擒其将布冬而還
thu bát nguyệt mệnh long tiệp quân tướng trần tùng phạt chiêm thành cầm kì tướng bố đông nhi hoàn
賜姓名金
tứ tính danh kim
忠烈将虎賁軍
trung liệt tướng hổ bôn quân
後丙戌年僃多邦城上策領兵就邊界逆戰匆使賊人入境内恃其長兵通其脉路
hậu bính tuất niên bị đa bang thành thượng sách lĩnh binh tựu biên giới nghịch chiến thông sử tặc nhân nhập cảnh nội thị kì trường binh thông kì mạch lộ
諸?不從
chư tướng bất tòng
布冬病尋卒
bố đông bệnh tầm tốt
冬十月以胡綱為演州路大知州鄧思成判州事〇
đông thập nguyệt dĩ hồ cương vi diễn châu lộ đại tri châu đặng tư thành phán châu sự
冬十一月季犛作國語詩義并序令女師教后妃及宫人學習
đông thập nhất nguyệt quý li tác quốc ngữ thi nghĩa tịnh tự lệnh nữ sư giáo hậu phi cập cung nhân học tập
序中多出己意不從朱子集傳
tự trung đa xuất kỷ ý bất tòng chu tử tập truyện
史臣吳士連曰自孟氏没師各傳其門士各私其學原分而流支差之毫釐謬以千里
sử thần ngô sĩ liên viết tự mạnh thị một sư các truyền kì môn sĩ các tư kì học nguyên phân nhi lưu chi sai chi hào li mậu dĩ thiên lí
或流而為他岐或倒戈而相攻莫能歸一其可
hoặc lưu nhi vi tha kì hoặc đảo qua nhi tương công mạc năng quy nhất kì khả
稱者雖曰大醇未免小疪未有克醇乎其醇者也
xưng giả tuy viết đại thuần vị miễn tiểu tì vị hữu khắc thuần hồ kì thuần giả dã
朱子生於宋末承漢唐諸儒箋疏六經之後泝流求源得聖人之心於遺經明聖人之道於訓解研精殫思理與心融其説也
chu tử sinh ư tống mạt thừa hán đường chư nho tiên sơ lục kinh chi hậu tố lưu cầu nguyên đắc thánh nhân chi tâm ư di kinh minh thánh nhân chi đạo ư huấn giải nghiên tinh đan tư lí dữ tâm dung kì thuyết dã
詳其指也遠所謂集諸儒之大成而為後學之務式者也
tường kì chỉ dã viễn sở vị tập chư nho chi đại thành nhi vi hậu học chi vụ thức giả dã
况有程子倡之於前而朱子補其未圖於後則其義精矣
huống hữu trình tử xướng chi ư tiền nhi chu tử bổ kì vị đồ ư hậu tắc kì nghĩa tinh hĩ
後之有作恢廓而亮大之䐧沃而光澤之如斯而己烏得而非𬢱之哉
hậu chi hữu tác khôi khuếch nhi lượng đại chi khao ốc nhi quang trạch chi như tư nhi kỷ ô đắc nhi phi nghị chi tai
丁丑十年明洪武三十年春正月遣吏部尙書兼太史令杜省一作敏相度清化府安孫洞築城鑿池立廟社開街巷?徒都焉
đinh sửu thập niên minh hồng vũ tam thập niên xuân chính nguyệt khiến lại bộ thượng thư kiêm thái sử lệnh đỗ tỉnh nhất tác mẫn tương độ thanh hoá phủ an tôn động trúc thành tạc trì lập miếu xã khai nhai hạng dục đồ đô yên
三月功畢
tam nguyệt công tất
初朝議未定行遣范巨論諫止之
sơ triều nghị vị định hành khiển phạm cự luận gián chỉ chi
季犛曰我志先定汝何言哉至是行之
quý li viết ngã chí tiên định nhữ hà ngôn tai chí thị hành chi
時樞𡧸主事侍史阮汝説上書諫其畧曰昔者周魏迁都並見不祥
thời khu mật chủ sự thị sử nguyễn nhữ thuyết thượng thư gián kì lược viết tích giả chu nguỵ thiên đô tịnh kiến bất tường
今龍肚之地傘圓之山瀘珥之河髙深平闊
kim long đỗ chi địa tản viên chi sơn lô nhĩ chi hà cao thâm bình khoát
自古帝王開基立國莫不以為深根固柢宜
tự cổ đế vương khai cơ lập quốc mạc bất dĩ vi thâm căn cố đế nghi
依於前事時元人伏誅占㓂授首
y ư tiền sự thời nguyên nhân phục tru chiêm khấu thụ thủ
願少思之以為國家碧石之勢
nguyện thiếu tư chi dĩ vi quốc gia bích thạch chi thế
an
孫境界狹僻水尾山頭得其亂而不得其治
tôn cảnh giới hiệp tịch thuỷ vĩ sơn đầu đắc kì loạn nhi bất đắc kì trị
徒為恃險古語云在德不在險
đồ vi thị hiểm cổ ngữ vân tại đức bất tại hiểm
季犛不聽
quý li bất thính
後考績見汝説名曰此嘗言在德不在險者
hậu khảo tích kiến nhữ thuyết danh viết thử thường ngôn tại đức bất tại hiểm giả
廢不用
phế bất dụng
潘夫先曰曹操迁許挾天子以令諸侯漢𣇄淪亡實基於此
phan phu tiên viết tào tháo thiên hứa hiệp thiên tử dĩ lệnh chư hầu hán đỉnh luân vong thực cơ ư thử
季犛徒安孫弑元君而夷宗黨陳家傾圮𡸈不在於斯乎雖然亂臣賊子何世無之惟人君剛以斷之明以察之使無後患者也
quý li đồ an tôn thích nguyên quân nhi di tông đảng trần gia khuynh bĩ há bất tại ư tư hồ tuy nhiên loạn thần tặc tử hà thế vô chi duy nhân quân cương dĩ đoán chi minh dĩ sát chi sử vô hậu hoạn giả dã
夏四月改清化鎮為清都鎮國威鎮為廣威鎮
hạ tứ nguyệt cải thanh hoá trấn vi thanh đô trấn quốc oai trấn vi quảng oai trấn
沱江鎮為天興鎮乂安鎮為臨安鎮長安鎮為天䦕鎮諒江鎮為諒山鎮演州鎮為望江鎮新平鎮為西平鎮
đà giang trấn vi thiên hưng trấn nghệ an trấn vi lâm an trấn trường yên trấn vi thiên quan trấn lạng giang trấn vi lạng sơn trấn diễn châu trấn vi vọng giang trấn tân bình trấn vi tây bình trấn
罷大小司社大撮?甲仍依舊制〇
bãi đại tiểu tư xã đại toát quản giáp những y cựu chế
定外任官制路置安撫使副府置鎮撫使副州置通判僉判縣置令尉主簿以𬋩之
định ngoại nhiệm quan chế lộ trí an phủ sứ phó phủ trí trấn phủ sứ phó châu trí thông phán thiêm phán huyện trí lệnh uý chủ bạ dĩ quản chi
路統府府統州州統縣
lộ thống phủ phủ thống châu châu thống huyện
凡戸籍錢榖獄訟總為一路之簿歲季報省以憑󰏲考
phàm hộ tịch tiền cốc ngục tụng tổng vi nhất lộ chi bạ tuế quý báo tỉnh dĩ bằng kê khảo
又置都督都護都統總𬋩府太守司以轄之
hựu trí đô đốc đô hộ đô thống tổng quản phủ thái thú ti dĩ hạt chi
以副将黎漢蒼領東都路都護府太保陳沆領北江路都統府陳元杼
dĩ phó tướng lê hán thương lĩnh đông đô lộ đô hộ phủ thái bảo trần hàng lĩnh bắc giang lộ đô thống phủ trần nguyên trữ
領三江路都統府少保王汝舟知天長府路軍民事行遣何德鄰行新安府路太守
lĩnh tam giang lộ đô thống phủ thiếu bảo vương nhữ chu tri thiên trường phủ lộ quân dân sự hành khiển hà đức lân hành tân yên phủ lộ thái thú
又州鎮置教授監書庫
hựu châu trấn trí giáo thụ giám thư khố
五月詔曰古者國有學黨有序遂有庠所以明教化敦風俗也
ngũ nguyệt chiếu viết cổ giả quốc hữu học đảng hữu tự toại hữu tường sở dĩ minh giáo hoá đôn phong tục dã
朕意甚慕焉
trẫm ý thậm mộ yên
今國都之制已僃而州縣尙缺其何以廣化民之道哉應令山南京北海東諸路府各置一學官賜官田有差大府州十五𤱈中府州十一𤱈小府州十𤱈以供本學之用
kim quốc đô chi chế dĩ bị nhi châu huyện thượng khuyết kì hà dĩ quảng hoá dân chi đạo tai ứng lệnh sơn nam kinh bắc hải đông chư lộ phủ các trí nhất học quan tứ quan điền hữu sai đại phủ châu thập ngũ mẫu trung phủ châu thập nhất mẫu tiểu phủ châu thập mẫu dĩ cúng bản học chi dụng
告朔一分學一分書燈一分路官督學官教訓生徒使成才藝每歲季則選
cáo sóc nhất phân học nhất phân thư đăng nhất phân lộ quan đốc học quan giáo huấn sinh đồ sử thành tài nghệ mỗi tuế quý tắc tuyển
秀者于朝
tú giả vu triều
朕将親試而擢之焉
trẫm tương thân thí nhi trạc chi yên
史臣吳士連曰當時有此詔令何羙如之
sử thần ngô sĩ liên viết đương thời hữu thử chiếu lệnh hà mĩ như chi
然不見施行者非帝意也乃季犛?行篡奪托此以𠬧人心爾
nhiên bất kiến thi hành giả phi đế ý dã nãi quý li dục hành soán đoạt thác thử dĩ thu nhân tâm nhĩ
六月詔限名田
lục nguyệt chiếu hạn danh điền
大王長公主田無限以至󰱃民田十𤱈
đại vương trưởng công chúa điền vô hạn dĩ chí thứ dân điền thập mẫu
多者許從便得贖罪貶黜亦如之
đa giả hứa tòng tiện đắc chuộc tội biếm truất diệc như chi
餘者上進入官
dư giả thượng tiến nhập quan
初宗室諸家每令私奴婢於瀕海地築堤堰障鹹水
sơ tông thất chư gia mỗi lệnh tư nô tì ư tần hải địa trúc đê yển chướng hàm thuỷ
二三年後開墾成熟互相嫁取居之多立私庄田土
nhị tam niên hậu khai khẩn thành thục hỗ tương giá thú cư chi đa lập tư trang điền thổ
故有是命〇
cố hữu thị mệnh
右僉知政事
hữu thiêm tri chính sự
行樞𡧸院事范巨論領神策軍討宣光鎮紅衣草㓂陣𨺻死之
hành khu mật viện sự phạm cự luận lĩnh thần sách quân thảo tuyên quang trấn hồng y thảo khấu trận hãm tử chi
贈左僕射
tặng tả bộc xạ
巨論唐以安縣人行遣杜世滿代領宣光經畧使
cự luận đường dĩ an huyện nhân hành khiển đỗ thế mãn đại lĩnh tuyên quang kinh lược sứ
冬十一月季犛逼帝徒都清化府
đông thập nhất nguyệt quý li bức đế đồ đô thanh hoá phủ
帝先幸安生謁諸陵與之俱至大吏鄕行在號葆清宫
đế tiên hạnh yên sinh yết chư lăng dữ chi cụ chí đại lại hương hành tại hiệu bảo thanh cung
宫人陳玉肌陳玉臉𡧸言於帝以為迁都必有簒奪之事
cung nhân trần ngọc cơ trần ngọc kiểm mật ngôn ư đế dĩ vi thiên đô tất hữu soán đoạt chi sự
季犛聞之以廟令黎合右𨻫父道梁蓊與同謀併殺之〇
quý li văn chi dĩ miếu lệnh lê hợp hữu lũng phụ đạo lương ông dữ đồng mưu tính sát chi
命行遣同知大宗正寺梁元彪撤瑞璋大安諸宫殿甎瓦大材悉付慈廉南策等州運赴新都遭風沉
mệnh hành khiển đồng tri đại tông chính tự lương nguyên bưu triệt thuỵ chương đại an chư cung điện chuyên ngoã đại tài tất phó từ liêm nam sách đẳng châu vận phó tân đô tao phong trầm
溺過半〇
nịch quá bán
明送元族大胡小胡二人來安置
minh tống nguyên tộc đại hồ tiểu hồ nhị nhân lai an trí
賜大胡名地復基小胡名地寳郎〇
tứ đại hồ danh địa phục cơ tiểu hồ danh địa bảo lang
占城将制多别與弟慕華子伽葉挈家來降
chiêm thành tướng chế đa biệt dữ đệ mộ hoa tử già diệp khiết gia lai hàng
肆多别名大中授金吾衛将軍伽葉禁衛都皆丁姓復鎮化州禦占城
tứ đa biệt danh đại trung thụ kim ngô vệ tướng quân già diệp cấm vệ đô giai đinh tính phục trấn hoá châu ngự chiêm thành
戊寅十一年三月以後少帝建新元年明洪武三十一年春三月十五日黎季犛逼帝禪位于皇太子𭴣
mậu dần thập nhất niên tam nguyệt dĩ hậu thiếu đế kiến tân nguyên niên minh hồng vũ tam thập nhất niên xuân tam nguyệt thập ngũ nhật lê quý li bức đế thiền vị vu hoàng thái tử an
季犛有篡奪之意然業以盟約於藝皇恐違其言陰使道士阮󰆑出入宫中説帝曰佳境清香獨異凣問
quý li hữu soán đoạt chi ý nhiên nghiệp dĩ minh ước ư nghệ hoàng khủng vi kì ngôn âm sử đạo sĩ nguyễn khánh xuất nhập cung trung thuyết đế viết giai cảnh thanh hương độc dị phàm vấn
本朝列聖惟事釋教未有從逰真仙
bản triều liệt thánh duy sự thích giáo vị hữu tòng du chân tiên
陛下尊居九五劳于萬幾
bệ hạ tôn cư cửu ngũ lao vu vạn cơ
莫若禪位東宫以葆冲和
mạc nhược thiền vị đông cung dĩ bảo xung hoà
帝從其言
đế tòng kì ngôn
於是奏錄舉道入仙籍
ư thị tấu lục cử đạo nhập tiên tịch