nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
唐禘帝堯而先儒議之
đường đế đế nghiêu nhi tiên nho nghị chi
昭烈齣中山靖王而温公不取夫𡸈私於取舍哉
chiêu liệt xuất trung sơn tĩnh vương nhi ôn công bất thú phu há tư ư thú xá tai
盖族屬初遠世代變遷難於必信也
cái tộc thuộc sơ viễn thế đại biến thiên nan ư tất tín dã
季犛乃遠引胡公滿之後禘󰔄舜之所自出其誣世僣窃之罪莫大焉史臣吳士連曰孚先從温公之説謂昭烈出自中山靖王族屬疎遠難信是不信諸葛武
quý li nãi viễn dẫn hồ công mãn chi hậu đế ngu thuấn chi sở tự xuất kì vu thế tiếm thiết chi tội mạc đại yên sử thần ngô sĩ liên viết phu tiên tòng ôn công chi thuyết vị chiêu liệt xuất tự trung sơn tịnh vương tộc thuộc sơ viễn nan tín thị bất tín chư cát vũ
侯之言矣
hầu chi ngôn hĩ
夫以諸葛之賢且世代未甚遠
phu dĩ chư cát chi hiền thả thế đại vị thậm viễn
其稱昭烈為帝室之胃𡸈無所㨿而𮢶空言之哉朱子已從其説夫復奚疑哉
kì xưng chiêu liệt vi đế thất chi vị há vô sở cứ nhi tạc không ngôn chi tai chu tử dĩ tòng kì thuyết phu phục hề nghi tai
胡季犛廢帝為保寕大王以帝外孫故不弑〇
hồ quý li phế đế vi bảo ninh đại vương dĩ đế ngoại tôn cố bất thích
三江路献黑鳥朱觜名暎鳥能説成人語
tam giang lộ hiến hắc điểu chu chuỷ danh ánh điểu năng thuyết thành nhân ngữ
其鄕婦嘗得一鳥卵混寄鷄卵中及生長嘗婦養猪效喚猪声漸成人語者隨〇
kì hương phụ thường đắc nhất điểu noãn hỗn ký kê noãn trung cập sinh trưởng thường phụ dưỡng trư hiệu hoán trư thanh tiệm thành nhân ngữ giả tuỳ
城内人献白鳥〇
thành nội nhân hiến bạch điểu
季犛遣三舘屬官祗候内人内寝學生分行各路潜訪官吏得失民間利病以為黜陟永為定式
quý li khiến tam quán thuộc quan chi hậu nội nhân nội tẩm học sinh phân hành các lộ tiềm phỏng quan lại đắc thất dân gian lợi bệnh dĩ vi truất trắc vĩnh vi định thức
自此輙易守令〇
tự thử triếp dị thủ lệnh
秋八月季犛試
thu bát nguyệt quý li thí
太學生劉叔儉等二十人
thái học sinh lưu thúc kiệm đẳng nhị thập nhân
阮廌李子晋武夢原黃憲阮誠皆預焉
nguyễn trãi lí tử tấn vũ mộng nguyên hoàng hiến nguyễn thành giai dự yên
晋夢原誠仕今朝為國子監祭酒献至國子監教授
tấn mộng nguyên thành sĩ kim triều vi quốc tử giám tế tửu hiến chí quốc tử giám giáo thụ
賦題用靈金藏
phú đề dụng linh kim tàng
諸生請講題問有故事否
chư sinh thỉnh giảng đề vấn hữu cố sự phủ
惟裴應斗以宋朝孫何科巵言日出對故講之
duy bùi ứng đẩu dĩ tống triều tôn hà khoa chi ngôn nhật xuất đối cố giảng chi
應斗山圍人陳朝監書庫
ứng đẩu sơn vi nhân trần triều giám thư khố
至是解聀入試年已五十授諫聀言事件旨降太子説書
chí thị giải chức nhập thí niên dĩ ngũ thập thụ gián chức ngôn sự kiện chỉ giáng thái tử thuyết thư
未幾降為太子賓客〇
vị cơ giáng vi thái tử tân khách
冬十二月季犛求内外族譜祖母朱氏母范氏曰畵氏族〇
đông thập nhị nguyệt quý li cầu nội ngoại tộc phổ tổ mẫu chu thị mẫu phạm thị viết hoạ thị tộc
季犛以行遣杜滿為水軍都将左聖翊軍将陳問賜姓胡同都将龍捷軍将陳松賜姓胡為步軍都将左聖翊軍将杜元拓同都将
quý li dĩ hành khiển đỗ mãn vi thuỷ quân đô tướng tả thánh dực quân tướng trần vấn tứ tính hồ đồng đô tướng long tiệp quân tướng trần tùng tứ tính hồ vi bộ quân đô tướng tả thánh dực quân tướng đỗ nguyên thác đồng đô tướng
領兵十五萬伐占城〇
lĩnh binh thập ngũ vạn phạt chiêm thành
季犛以位與其子漢蒼自稱太上皇同聽政
quý li dĩ vị dữ kì tử hán thương tự xưng thái thượng hoàng đồng thính chính
漢蒼封其妃陳氏為献嘉皇后居扶桑宫
hán thương phong kì phi trần thị vi hiến gia hoàng hậu cư phù tang cung
以桑字與同聲改扶極宫
dĩ tang tự dữ tang đồng thanh cải phù cực cung
季犛遣使如明
quý li khiến sứ như minh
先是漢蒼母徽寕公主追尊太慈皇后陳明宗之女也
tiên thị hán thương mẫu huy ninh công chúa truy tôn thái từ hoàng hậu trần minh tông chi nữ dã
初嫁駙驥郎陳仁榮藝宗奪取以嫁季犛生欽聖皇后及漢蒼
sơ giá phò ký lang trần nhân vinh nghệ tông đoạt thú dĩ giá quý li sinh khâm thánh hoàng hậu cập hán thương
至是遣使吿明稱陳氏已絶漢蒼明宗外孫暫權國事〇
chí thị khiến sứ cáo minh xưng trần thị dĩ tuyệt hán thương minh tông ngoại tôn tạm quyền quốc sự
漢蒼權商旅船定上中下三等税
hán thương quyền thương lữ thuyền định thượng trung hạ tam đẳng thuế
上等每棹錢五緡中等每棹四緡下等每棹三緡〇
thượng đẳng mỗi trạo tiền ngũ mân trung đẳng mỗi trạo tứ mân hạ đẳng mỗi trạo tam mân
是歲占城主
thị tuế chiêm thành chủ
羅皑卒子巴的吏立
la ngai tốt tử ba đích lại lập
辛巳漢蒼紹成元年明建文三年春二月雷震城上店次〇
tân tị hán thương thiệu thành nguyên niên minh kiến văn tam niên xuân nhị nguyệt lôi chấn thành thượng điếm thứ
漢蒼改陳氏協紀曆行順天曆
hán thương cải trần thị hiệp kỷ lịch hành thuận thiên lịch
三月雷震東宫死者凣三人〇
tam nguyệt lôi chấn đông cung tử giả phàm tam nhân
夏四月漢蒼攅造天下户籍
hạ tứ nguyệt hán thương toàn tạo thiên hạ hộ tịch
許註胡氏族演州清化二派
hứa chú hồ thị tộc diễn châu thanh hoá nhị phái
籍人口二歲以上並以見在為實不許流亡而猶有著籍者
tịch nhân khẩu nhị tuế dĩ thượng tịnh dĩ kiến tại vi thực bất hứa lưu vong nhi do hữu trước tịch giả
榜示藩鎮凡有京人旅寓勒還原籍
bảng thị phiên trấn phàm hữu kinh nhân lữ ngụ lặc hoàn nguyên tịch
先是季犛嘗與群臣言曰安得百萬兵以敵北㓂同知樞𡧸使黃晦卿進是策
tiên thị quý li thường dữ quần thần ngôn viết an đắc bách vạn binh dĩ địch bắc khấu đồng tri khu mật sứ hoàng hối khanh tiến thị sách
至是籍成點十五歲以上六十歲
chí thị tịch thành điểm thập ngũ tuế dĩ thượng lục thập tuế
故紹成二年點兵㔫多〇
cố thiệu thành nhị niên điểm binh vưu đa
漢蒼立限名家奴法照依品級有差餘者上進每人還鈔五緡應得者出呈三代囑書外國奴無例
hán thương lập hạn danh gia nô pháp chiếu y phẩm cấp hữu sai dư giả thượng tiến mỗi nhân hoàn sao ngũ mân ứng đắc giả xuất trình tam đại chúc thư ngoại quốc nô vô lệ
皆有題額樣為記
giai hữu đề ngạch dạng vi kí
官奴火珠樣或取充殿前軍公主楊棠樣大王朱圈二一品黑圈各一二品以下黑圈二
quan nô hoả châu dạng hoặc thủ sung điện tiền quân công chúa dương đường dạng đại vương chu khuyên nhị nhất phẩm hắc khuyên các nhất nhị phẩm dĩ hạ hắc khuyên nhị
時士大夫貪富貴希胡氏意上書勸誅陳氏子孫及减損田奴以抑其勢
thời sĩ đại phu tham phú quý hi hồ thị ý thượng thư khuyến tru trần thị tử tôn cập giảm tổn điền nô dĩ ức kì thế
如黃晦卿阮希周同栻之徒其餘不可勝數〇
như hoàng hối khanh nguyễn hi chu đồng thức chi đồ kì dư bất khả thắng số
胡松之擊占城也聽丁大中之言步軍行山脚與
hồ tùng chi kích chiêm thành dã thính đinh đại trung chi ngôn bộ quân hành sơn cước dữ
以下得人数倍於前
dĩ hạ đắc nhân số bội ư tiền
舟師󰘌遠遭時水潦将士路居絶粮三日灸皮甲以食軍還以松行險路遇失軍機當斬縁有潜邸勳勞免死徒社兵
chu sư cách viễn tao thời thuỷ lạo tướng sĩ lộ cư tuyệt lương tam nhật cứu bì giáp dĩ thực quân hoàn dĩ tùng hành hiểm lộ ngộ thất quân cơ đương trảm duyên hữu tiềm để huân lao miễn tử đồ xã binh
漢蒼置常平倉給鈔諸路依價𨤠榖以實之
hán thương trí thường bình thương cấp sao chư lộ y giá vechu cốc dĩ thực chi
時路府州縣官数有更置不果行〇
thời lộ phủ châu huyện quan số hữu canh trí bất quả hành
漢蒼置鄕亭官有正有副
hán thương trí hương đình quan hữu chính hữu phó
後上用一員〇
hậu thượng dụng nhất viên
漢蒼令諸路蒸甎甎音專甓也以供𣑦城之役
hán thương lệnh chư lộ chưng chuyên chuyên âm chuyên bích dã dĩ cúng trúc thành chi dịch
先是築西都城多運石頭以就之尋又崩塌
tiên thị trúc tây đô thành đa vận thạch đầu dĩ tựu chi tầm hựu băng tháp
至是始用上甎下石〇
chí thị thuỷ dụng thượng chuyên hạ thạch
漢蒼定大󰔄官制刑律
hán thương định đại ngu quan chế hình luật
冬十二月漢蒼以阮𢒎卿為翰林學士
đông thập nhị nguyệt hán thương dĩ nguyễn phi khanh vi hàn lâm học sĩ
壬午漢蒼紹成二年明建文四年春二月漢蒼閲定軍伍〇
nhâm ngọ hán thương thiệu thành nhị niên minh kiến văn tứ niên xuân nhị nguyệt hán thương duyệt định quân ngũ
三月漢蒼修治道路自西都城至化州
tam nguyệt hán thương tu trị đạo lộ tự tây đô thành chí hoá châu
沿途置庯舍傳書謂之曰千里衢
duyên đồ trí phố xá truyền thư vị chi viết thiên lí cù
夏六月漢蒼以同栻中賛賜姓魏比唐魏徵也〇
hạ lục nguyệt hán thương dĩ đồng thức trung tán tứ tính nguỵ tỉ đường nguỵ trưng dã
秋七月漢蒼大舉擊占城以杜满為都将殿内判首阮喟為招諭使東都路安撫使阮鵬舉同招諭使
thu thất nguyệt hán thương đại cử kích chiêm thành dĩ đỗ mãn vi đô tướng điện nội phán thủ nguyễn vị vi chiêu dụ sứ đông đô lộ an phủ sứ nguyễn bằng cử đồng chiêu dụ sứ
大軍将臨境丁大中騎馬先諸軍行遇賊将制吒難交戰俱死之
đại quân tương lâm cảnh đinh đại trung kị mã tiên chư quân hành ngộ tặc tướng chế trá nan giao chiến cụ tử chi
占主巴的吏惧遣舅布田進白黑象二及諸方物仍献占洞之地請退師
chiêm chủ ba đích lại cụ khiến cữu bố điền tiến bạch hắc tượng nhị cập chư phương vật những hiến chiêm động chi địa thỉnh thoái sư
布田至季犛脅使
bố điền chí quý li hiếp sử
改表倂以古壘洞納之
cải biểu tính dĩ cổ luỹ động nạp chi
因分其地爲升華思義四州
nhân phân kì địa vi thăng hoa tư nghĩa tứ châu
置升華路安撫使副以轄之其原頭為新寕鎮
trí thăng hoa lộ an phủ sứ phó dĩ hạt chi kì nguyên đầu vi tân ninh trấn
占城收其近便人民還國存者補為軍
chiêm thành thu kì cận tiện nhân dân hoàn quốc tồn giả bổ vi quân
漢蒼調除順化路安撫使阮景真為升華路安撫使
hán thương điều trừ thuận hoá lộ an phủ sứ nguyễn cảnh chân vi thăng hoa lộ an phủ sứ
景真上言請依漢唐故事募人納粟以實邊或賜爵或免罪名有差
cảnh chân thượng ngôn thỉnh y hán đường cố sự mộ nhân nạp túc dĩ thực biên hoặc tứ tước hoặc miễn tội danh hữu sai
季犛批云識得幾字能説漢唐事所謂啞人能言只取笑耳
quý li phê vân thức đắc cơ tự năng thuyết hán đường sự sở vị á nhân năng ngôn chỉ thủ tiếu nhĩ
漢蒼以效正侯制摩奴㐌難為古壘縣上侯鎮思義州招撫屬占之眾以圖進取〇
hán thương dĩ hiệu chính hầu chế ma nô đà nan vi cổ luỹ huyện thượng hầu trấn tư nghĩa châu chiêu phủ thuộc chiêm chi chúng dĩ đồ tiến thủ
造雅樂以文官
tạo nhã nhạc dĩ văn quan
子為經緯郎武官子為整頓郎習文武舞〇
tử vi kinh vĩ lang vũ quan tử vi chỉnh đốn lang tập văn vũ vũ
八月漢蒼築郊壇於頓山行郊祀禮大赦
bát nguyệt hán thương trúc giao đàn ư đốn sơn hành giao tự lễ đại xá
是日漢蒼坐雲龍輿出自南門宫嬪命婦文武朝臣逐次陪從
thị nhật hán thương toạ vân long dư xuất tự nam môn cung tần mệnh phụ văn võ triều thần trục thứ bồi tòng
婦人冠服减夫一等本身貴者不减
phụ nhân quan phục giảm phu nhất đẳng bản thân quý giả bất giảm
前代故事有謁二等禮儀百官騶從甚盛
tiền đại cố sự hữu yết nhị đẳng lễ nghi bách quan sô tòng thậm thịnh
三年一行大禮天子坐太平車刻木作僊人形四十綉衣執旌前導或於朱雀池乘小舟錦䌫以引之二年中禮坐百禽椅每年小禮坐小椅未嘗郊祀
tam niên nhất hành đại lễ thiên tử toạ thái bình xa khắc mộc tác tiên nhân hình tứ thập tú y chấp tinh tiền đạo hoặc ư chu tước trì thừa tiểu chu cẩm lãm dĩ dẫn chi nhị niên trung lễ toạ bách cầm ỷ mỗi niên tiểu lễ toạ tiểu ỷ vị thường giao tự
漢蒼始行之
hán thương thuỷ hành chi
以献爵時手顫顫音戰四之寒掉也酒瀉
dĩ hiến tước thời thủ chiến chiến âm chiến tứ chi hàn trạo dã tửu tả
干地而止〇
can địa nhi chỉ
漢蒼新定諸税例田租
hán thương tân định chư thuế lệ điền tô
前朝𤱈徵粟三升今徵五升
tiền triều mẫu trưng túc tam thăng kim trưng ngũ thăng
桑洲前朝𤱈徵錢九鏹或七鏹今徵上等𤱈鈔五緡中等鈔四緡下等鈔三緡
tang châu tiền triều mẫu trưng tiền cửu cưỡng hoặc thất cưỡng kim trưng thượng đẳng mẫu sao ngũ mân trung đẳng sao tứ mân hạ đẳng sao tam mân
丁男歲供錢前徵三鏹今照田止五髙徵鈔五陌六髙至一𤱈徵一緡一𤱈一髙至五髙徵一緡五陌一𤱈六髙至二𤱈徵二緡二𤱈一髙至五髙徵二緡六陌二𤱈六髙以上徵三緡
đinh nam tuế cúng tiền tiền trưng tam cưỡng kim chiếu điền chỉ ngũ cao trưng sao ngũ mạch lục cao chí nhất mẫu trưng nhất mân nhất mẫu nhất cao chí ngũ cao trưng nhất mân ngũ mạch nhất mẫu lục cao chí nhị mẫu trưng nhị mân nhị mẫu nhất cao chí ngũ cao trưng nhị mân lục mạch nhị mẫu lục cao dĩ thượng trưng tam mân
丁男無田及孤兒寡婦有田停徵〇
đinh nam vô điền cập cô nhi quả phụ hữu điền đình trưng
士人阮禀上書以為前胡宜遜位退居金甌後胡尊為上皇
sĩ nhân nguyễn bẩm thượng thư dĩ vi tiền hồ nghi tốn vị thoái cư kim âu hậu hồ tôn vi thượng hoàng
太子芮正位官家
thái tử nhuệ chính vị quan gia
季犛大怒以禀指斥乘輿事情切害斬之
quý li đại nộ dĩ bẩm chỉ xích thừa dư sự tình thiết hại trảm chi
癸未漢蒼開大元年
quý mùi hán thương khai đại nguyên niên
明太宗永樂元年春二月漢蒼起?無田而有財者遷升華居住編為軍伍路府州縣官相地居之
minh thái tông vĩnh lạc nguyên niên xuân nhị nguyệt hán thương khởi phát vô điền nhi hữu tài giả thiên thăng hoa cư trú biên vi quân ngũ lộ phủ châu huyện quan tương địa cư chi