text
stringlengths
0
20.2k
erregeren baithara oro bildu eta
huna hamikahoren mintzatze onhesta
«jaunak izurrite hau dudarikan ez da
hobenik ez baginu ez laiteke gertha
»noren fallaz gaitz hori sartu den gutara
bakhotxak gure hutsak detzagun deklara
hobendun bat bizirik uzten balin bada
izurrite hau nehoiz ez daiteke bara
»ni hasten naiz neureen aithortzen lehenik
ardi ahari asko hil eta jan dut nik
zenbeit artzain orobat gerla hek emanik
ez dut uste dukedan nik bertze hobenik»
—«biba lehoina zaio axeria hasten
ardi eta artzainak zintuela jaten
ez dut uste zuretzat hori bekhatu den
zuk janik izaitea ohore zitzaien»
axeriak arrozoin duela diote
lehoinari —hoben duk— nekhez erran daite
hartzek eta otsoek berdin aithor dute
hek ere bai eginik arthaldetan kalte
ordean hoiek ere larri eta azkar
holako ihizier nol eta nor jazar
hoien hutsak ez dire handi izan behar
hanbat dute xuritzen handi hoiek elgar
axeriak hau dio «ez dezaket ukha
oilo bat hasirikan gau batez pikoka
uste gabez hil nuen maiteegiz potka
gostu tzar bat bazuen zeren zen koloka»
jan hark kalte eginik zela eri egon
geroztik oilokirik ez zitzaiola on
axeria nornahik garbi zela zion
ez baitzen gezurtirik hain abilik nihon
hor gero azkenekotz astoa heldu da
«kontzientzian dio hau dut errenkura
igortzen baininduten lanetik barura
larreko belharretik jan dut nik ardura»
astoaren aithorra dutenean entzun
denek oihuz diote «hoi da hoi hobendun
holako gaixtaginik ez da izan nihun
horra izurritea noren gatik dugun»
beraz zeren den asto hor peka dezala
ithotzen dute eta jaten berehala
mundu huntako legez ere halahala
sakrifikatua da maiz jende aphala
__________
hartz bat eta bi ihizlari
(1876)
aire zaharra
larrugin bati behin bi santagraziar
«mendian dugu hartz bat hil gogoa bihar
haren larrua dugu zuri saldu behar»
tratua egin zuten hamar untza zilhar
bi ihizlari hoiek biharamunean
goizean goizik ziren sartu oihanean
iduri hitz harturik orduan berean
hartz eder bat xutxuta pharatzen zaie han
hartza hek uste baino handixago baitzen
gure ihizlariak horrek ditu lazten
bat izai bati gora zalu da upatzen
bertzea hil iduri lurrean etzan zen
hartza lurrean dagon horren gana doa
galtzetarat eginik han zagon gaizoa
hartzak usainka dio hurbiltzen ahoa
«phu phu hau bai hila duk hauk usain gaixtoa»
aphur bat ibilirik higi ta ingura
(gibelaldetik zion sendi usteldura)
utzi zuen jan gabe ez baitzen barura
beharrik zen hain ñaphur goiz hartan hartz hura
hila zelakoari hartza urrundu ta
laguna heldu zaio «errak to ez ukha
hartza ari baitzuan hiri mandatuka
zer erran daukan niri aithorturen duka»
—«beharrirat hurbilduz muthur eta hortzak
huna zer erran dautan alimale gaitzak
heldu den aldikotzat hau gogoan har zak
larrua saldu gabe hil behar dik hartzak»
__________
aita biltzaileari seme barraiari