audio
audio
transcription
string
speaker
int64
Eadem est, inquam, praeceptōrum condiciō quae sēminum:
12
multum efficiunt, et angusta sunt.
12
Tantum, ut dīxī, idōnea mēns rapiat illa et in sē trahat;
12
multa invicem et ipsa generābit et plūs reddet quam accēperit.
12
Valē.
12
Quod frequenter mihi scrībis grātiās agō;
12
nam quō ūnō modō potes tē mihi ostendis.
12
Numquam epistulam tuam accipiō ut nōn prōtinus ūna sīmus.
12
Sī imāginēs nōbīs amīcōrum absentium iūcundae sunt, quae memoriam renovant et dēsīderium absentiae falsō atque inānī sōlāciō levant, quantō iūcundiōrēs sunt litterae, quae vēra amīcī absentis vestīgia, vērās notās afferunt?
12
Nam quod in cōnspectū dulcissimum est, id amīcī manus epistulae impressa praestat, agnōscere.
12
Audīsse tē scrībis Serāpiōnem philosophum, cum istuc applicuisset:
12
'solet magnō cursū verba convellere, quae nōn effundit īma sed premit et urguet;
12
plūra enim veniunt quam quibus vōx ūna sufficiat'.
12
Hoc nōn probō in philosophō, cuius prōnūntiātiō quoque, sīcut vīta, dēbet esse composita;
12
nihil autem ōrdinātum est quod praecipitātur et properat.
12
Itaque ōrātiō illa apud Homērum concitāta et sine intermissiōne in mōrem nivis superveniēns ōrātōrī data est, lēnis et melle dulcior senī prōfluit.
12
Sīc itaque habē:
12
istam vim dīcendī rapidam atque abundantem aptiōrem esse circulantī quam agentī rem magnam ac sēriam docentīque.
12
Aequē stillāre illum nōlō quam currere;
12
nec extendat aurēs nec obruat.
12
Nam illa quoque inopia et exīlitās minus intentum audītōrem habet taediō interruptae tarditātis;
12
facilius tamen īnsīdit quod exspectātur quam quod praetervolat.
12
Vēnīque trādere hominēs discipulīs praecepta dīcuntur:
12
nōn trāditur quod fugit.
12
Adice nunc quod quae vēritātī operam dat ōrātiō incomposita esse dēbet et simplex:
12
haec populārīs nihil habet vērī.
12
Movēre vult turbam et incōnsultās aurēs impetū rapere, tractandam sē nōn praebet, aufertur:
12
quōmodo autem regere potest quae rēgī nōn potest?
12
Quid quod haec ōrātiō quae sānandīs mentibus adhibētur dēscendere in nōs dēbet?
12
remedia nōn prōsunt nisi immorantur.
12
Multum praetereā habet inānitātis et vānī, plūs sonat quam valet.
12
Lēnienda sunt quae mē exterrent, compescenda quae irrītant, discutienda quae fallunt, inhibendā luxuriā, corripienda avāritia:
12
quid hōrum raptim potest fierī?
12
quis medicus aegrōs in trānsitū cūrat?
12
Quid quod nē voluptātem quidem ūllam habet tālīs verbōrum sine dīlēctū ruentium strepitūs?
12
Sed ut plēraque quae fierī posse nōn crēderēs cognōvisse satis est, ita istōs quī verba exercuērunt abundē est semel audīsse.
12
Quid enim quis discere, quid imitārī velit?
12
quid dē eōrum animō iūdicet quōrum ōrātiō perturbāta et immissa est nec potest reprimī?
12
'Quid ergō?
12
nōn aliquandō et īnsurget?
12
' Quidnī?
12
sed salvā dignitāte mōrum, quam violenta ista et nimia vīs exuit.
12
Habeat vīrēs magnās, moderātās tamen;
12
perennis sit unda, nōn torrēns.
12
Vix ōrātōrī permīserim tālem dīcendī vēlōcitātem inrevocābilem ac sine lēge vādentem:
12
quemadmodum enim iūdex subsequī poterit aliquandō etiam imperītus et rudis?
12
Tum quoque, cum illum aut ostentātiō abstulerit aut affectus impotēns suī, tantum festīnet atque ingerat quantum aurēs patī possunt.
12
Rēctē ergō faciēs sī nōn audierīs istōs quī quantum dīcant, nōn quemadmodum quaerunt, et ipse māluerīs, sī necesse est, vel Publius Vinicium dīcere quī itaque.
12
Cum quaererētur quōmodo Publius Vinicius dīceret, Asellius ait 'tractim'.
12
Nam Geminus Varius ait, 'quōmodo istum disertum dicātīs nesciō:
12
tria verba nōn potest iungere'.
12
Quidnī malīs tū sīc dīcere quōmodo Vinicius?
12
Aliquis tam īnsulsus intervēnerit quam quī illī singula verba vellentī, tamquam dictāret, nōn dīceret, ait 'dīc, numquam dicās?
12
Nam Quintus Haterī cursum, suīs temporibus ōrātōris celeberrimī, longē abesse ab homine sānō volō:
12
numquam dubitāvit, numquam intermīsit;
12
semel incipiēbat, semel dēsinēbat.
12
Quaedam tamen et nātiōnibus putō magis aut minus convenīre.
12
In Graecīs hanc licentiam tulerīs:
12
nōs etiam cum scrībimus interpungere assuēvimus.
12
Cicerō quoque noster, ā quō Rōmāna ēloquentia exsiluit, gradārius fuit.
12
Rōmānus sermō magis sē circumspicit et aestimat praebetque aestimandum.
12
Fabiānus, vir ēgregius et vītā et scientiā et, quod post ista est, ēloquentia quoque, disputābat expedītē magis quam concitātē, ut possēs dīcere facilitātem esse illam, nōn celeritātem.
12
Hanc ego in virō sapiente recipiō, nōn exigō;
12
ut ōrātiō eius sine impedīmentō exeat, prōferātur tamen mālō quam prōfluat.
12
Eō autem magis tē dēterreō ab istō morbō quod nōn potest tibi ista rēs contingere aliter quam sī tē pudēre dēsierit:
12
perfricēs frontem oportet et tē ipse nōn audiās;
12
multa enim inobservātus ille cursus feret quae reprēndere vēlīs.
12
Nōn potest, inquam, tibi contingere rēs ista salva verēcundia.
12
Praetereā exercitātiōne opus est cotīdiāna et ā rēbus studium trānsferendum est ad verba.
12
Haec autem etiam sī aderunt et poterunt sine ūllō tuō labōre dēcurrere, tamen temperanda sunt;
12
nam quemadmodum sapientī virō incessus modestior convenit, ita ōrātiō pressa, nōn audāx.
12
Summā ergō summārum haec erit:
12
tardilocum esse tē iubeō.
12
Valē.
12
Minus tibi accūrātās ā mē epistulās mittī quereris.
12
Quis enim accūrātē loquitur nisi quī vult pūtidē loquī?
12
Quālis sermō meus esset sī ūna dēsīderēmus aut ambulārēmus, inlabōrātus et facilis, tālēs esse epistulās meās volō, quae nihil habent accersītum nec fictum.
12
Sī fierī posset, quid sentiam ostendere quam loquī māllem.
12
Etiam sī disputārem, nec supplōderem pedem nec manum iactārem nec attollerem vōcem, sed ista ōrātōribus relīquissem, contentus sēnsūs meōs ad tē pertulisse, quōs nec exōrnāssem nec abiēcissem.
12
Hoc ūnum plānē tibi adprobāre vellem, omnia mē illa sentīre quae dīcerem, nec tantum sentīre sed amāre.
12
Aliter hominēs amīcam, aliter līberōs ōsculantur;
12
tamen in hōc quoque amplexū tam sānctō et moderātō satis appāret adfectus.
12
Nōn meherculēs ieiūna esse et ārida volō quae dē rēbus tam magnīs dicentur (neque enim philosophia ingeniō renūntiat), multum tamen operae inpendī verbīs nōn oportet.
12
Haec sit prōpositī nostrī summa:
12
quod sentīmus loquāmur, quod loquimur sentiāmus;
12
concordet sermō cum vītā.
12
Ille prōmissum suum implēvit quī et cum videās illum et cum audiās idem est.
12
Vidēbimus quālis sit, quantus sit:
12
ūnus est.
12
Nōn dēlectent verba nostra sed prōsint.
12
Sī tamen contingere ēloquentiā nōn sollicitō potest, sī aut parāta est aut parvō cōnstat, adsit et rēs pulcherrimās prōsequātur:
12
sit tālis ut rēs potius quam sē ostendat.
12
Aliae artēs ad ingenium tōtae pertinent, hic animī negōtium agitur.
12
Nōn quaerit aeger medicum ēloquentem, sed sī ita competit ut īdem ille quī sānāre potest cōmptē dē iīs quae facienda sunt disserat, bonī cōnsulet.
12
Nōn tamen erit quārē grātulētur sibi quod incīderit in medicum etiam disertum;
12
hoc enim tāle est quāle sī perītus gubernātor etiam fōrmōsus est.
12
Quid aurēs meās scabis?
12
quid oblectās?
12
aliud agitur:
12
ūrendus, secandus, abstinendus sum.
12