Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
Çünki nisbətən tarixi baxımdan təzədir.
Amma xanlıqların bayraqları döyüş meydanından gəlmədir deyə, vəziyyətləri o qədər də yaxşı deyil, ciddi bərpaya ehtiyac var.
- Bu çox çətin və xeyli vəsait tələb edən bir prosesdir.
Eləcə də bunları bərpa etmək üçün yüksək peşəkarlığa malik ustalar lazımdır.
- Azərbaycanda belə peşəkar bərpaçılar var?
- Səhv eləmirəmsə, forumların birində bununla bağlı çıxış etmişdiniz.
Bilirsiniz, mən bu və bununla bağlı mövzularla bağlı çox yerdə çıxış etmişəm.
Məni ən çox məmnun edən odur ki, həmişə bizim səsimizə səs verən cənab Prezident olub.
Bu, həqiqətən də, vacib bir məsələdir.
Məndən soruşanda ki, muzeyinizin hamisi kimdir?
Mənim cavabım qəti olur:cənab Prezident.
Baxın, muzey özü, bir növ, köhnədir.
Buradakı eksponatları bu şərtlər altında saxlamaq, qorumaq çətindir.
Üstəlik, yeni əşyaların alınması da.
İndiyə qədər Prezident tərəfindən 3 dəfə maliyyə ayrılıb.
Bu maliyyənin sayəsində yeni əşyaların alınması, bərpası, şəraitin yaxşılaşdırılmasını həyata keçirmişik.
Yeni əşyalar alınanda daha çox etnoqrafik əşyalar olur:xalçalar, silahlar, zərgərlik məhsulları və sair.
Söhbətin bu yerində Nailə xanımın iş telefonuna zəng gəlir.
Telefon danışığından belə başa düşürəm ki, kimdirsə özündə olan tarixi əşyanı muzeyə satmaq istəyir.
Amma ilin əvvəli olduğu üçün, müəyyən maliyyə məsələləri yerində olmadığı üçün Nailə xanım bunun hələ mümkünsüz olduğunu deyir.
Söhbətə diqqət kəsildiyimi görüb izah edir:""- …nənəsindən qalma qabları var və muzeyə təqdim etmək istəyir.
Təəssüf ki, hazırda muzeyin o əşyaları almağa vəsaiti yoxdur.
- Nailə xanım, bu çox ciddi və təəssüf doğuran problemdir.
Üstəlik, ilin başlanğıcıdır, indi üçün lap çətindir.
2000-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyev Muzey haqqında qanunu təsdiq etmişdi.
Bu qanunu biz, muzey mütəxəssisləri Heydər Əliyevlə uzun müddət müzakirə etmişdik.
Orada çox maraqlı detallar var.
Muzey elə bir təşkilatdır ki, buraya, ilk növbədə, dövlət kömək etməlidir, dövlət tərəfindən maliyyələşməlidir.
Yəni bizim müraciət edə biləcəyimiz, bir növ, yer yalnız dövlətdir.
Sözün açığı, indi bizdə Hacı Zeynalabdin Tağıyev kimi adamlar da yoxdur ki, məsələn, gedib onlardan nəsə umaq, nəsə istəyək.
Yalnız ümid yerimiz dövlətdir, vəssalam.
- Məncə, elə siz dövlətdən bərk yapışın, indiki dövrdə Tağıyev kimi adamın olacağını gözləmək bir az sadəlövhlükdür.
- Haqlısınız, amma olsalar, təbii, pis olmazdı.
Muzey qanununda belə bir maddə var ki, əgər bir biznesmen, sahibkar muzey üçün müəyyən xərc çəkirsə, o həcmdə dövlətdən vergidən azad olunurdu.
Bu sistem dünyanın bir çox ölkəsində davamlı tətbiq olunur.
Bizdə bu qanun qəbul olunduqdan sonra Maliyyə Nazirliyinin qanunu da qüvvəyə mindi və elə bir situasiya yarandı ki, avtomatik olaraq Muzey haqqında qanundakı həmin bənd, bir növ, qüvvədən düşdü, yəni o adamlar vergidən azad ola bilmədi.
- Belə başa düşdüm ki, Muzey haqqında qanunda hazırda da o maddə var, amma Maliyyə Nazirliyinin sonradan qəbul etdiyi qanun elə situasiya yaradır ki, həmin proses gerçəkləşə bilmir.
- Sahibkarlardan giley edirik, amma bir şeyi də nəzərə alaq, bəlkə, məlumatsızdırlar.
Yaxud bununla bağlı hər hansısa bir təbliğata ehtiyac var.
- Bizim müraciət eləməyimizdən də çox şey asılıdır.
Elə şirkətlər var ki, biz onlara müraciət edən kimi heç o bayaq dediyimiz qanundan xəbərsiz şəkildə bizə sponsor dəstəyi göstərirlər.
Məsələn, bu yaxınlarda Hacı Zeynalabdin Tağıyev haqında kitab nəşri üçün bp şirkətinə müraciət etdik.
Şirkət dərhal həmin kitabın yüksək nəşrini həyata keçirdi.
Yaxud şirkətlərdən biri şəhidlərlə bağlı eksponatlarımız üçün xüsusi qutularla bizi təmənnasız təmin etdi.
Yəni belə müsbət hallar da var, amma həddindən artıq azdır.
- Muzeyə yeni əşyaların qəbulu məsələsinə toxunduq.
Maliyyə və digər sıxıntı tərəfləri aydındır.
Ümumilikdə proses necə baş verir?
- Bunun üçün hər bir muzeydə satınalma komissiyası olur və orada mütəxəssislər fəaliyyət göstərirlər.
Yəni alınacaq əşyalar dövr və digər mətləblərə uyğun olaraq dəyərləndirilir.
Əgər satanla razılıq əldə olunarsa, hesabına pul köçürülür və proses gerçəkləşir.
Hər bir muzeyin büdcəsi olur, əlbəttə, bu büdcə çox olmur.
Amma məhz o büdcənin hesabına satınalmalar həyata keçirilir.
Mən bayaq da dedim, 3 dəfə cənab Prezidentə maliyyə ilə bağlı müraciət etmişəm və hər üçündə bir milyon manat olmaqla bizə vəsait ayrılıb.
Muzey hətta, az qala, dağılma təhlükəsi ilə üzbəüz olanda (söhbət 2004-cü ildən gedir), məhz cənab Prezidentin xüsusi diqqəti və qayğısı hesabına əsaslı təmir olundu.
2005-ci ildə təmir davam edərkən gəlib yenidən təklif və tövsiyələrini verdi, 2006-cı ildə isə açılışında iştirak etdi.
O zamana qədər bina elə halda idi ki, işçilərin oturmağa stol-stulu belə yox idi.Yəni vəziyyət o dərəcədə kritik idi.""- Nailə xanım, AMEA-nın nəzdindən çıxıb Mədəniyyət Nazirliyinin nəzdinə keçməsindən sonra muzey üçün nə dəyişib?
- Bilirsiniz, 1936-cı ildən muzey AMEA-nın nəzdində olub.
Bu illər ərzində biz hər il doktorluq, namizədlik dissertasiyaları müdafiə edirdik, hər il kataloqlarımız, müxtəlif elmi işlərimiz, nəşrlərimiz çıxırdı.
Yəni muzeyimiz mədəniyyət və elm ocağı kimi paralel idi.""- İndi belə deyil?
- Biz Mədəniyyət Nazirliyinin balansında o şərtlə varıq ki, muzeyin elmi işini azaltmırıq, yüksək səviyyədə saxlayırıq.
Muzey özünün eksponatlarını tanımırsa, onu qiymətləndirə bilmirsə, elmi baxımdan təhlil edə bilmirsə, o muzeyin funksionallığı bu olacaq:gəl, bax, get.
Bizə belə fəaliyyət lazım deyil.
Hər hansısa bir ziyarətçi tarix muzeyindəki eksponatın tarixini soruşsa, axı ona cavab verəcək kadr lazımdır.
Bu baxımdan, bizim elmi fəaliyyətimiz yenə də davam edir.
Və Mədəniyyət Nazirliyi ilə hazırda isinişmə dövründəyik.
Amma, istənilən halda, bütün muzeylərdə elmi fəaliyyət gücləndirilməlidir.
Mən sizə bir şeyi də deyim, Mədəniyyət Nazirliyinə baxanda AMEA yığcam təşkilat idi.
Doğrudur, orada bir çox institutlar var, amma sistemlilik, bir növ, vahid idi.Mədəniyyət Nazirliyi həddindən artıq böyük və şaxəli bir qurumdur.
Muzeylər, teatrlar, kino, sənətşünaslıq, musiqi...saymaqla bitmir.
Bunları kompakt şəkildə idarə etmək, problemləri ilə məşğul olmaq çox çətindir.
Muzeyin elə şeyləri var ki, onu ixtisaslaşmayan adam heç vaxt başa düşməz, düşə bilməz.
Burada fondlar var, onların hərəsinin özünəməxsus işi var.
Bizim başımızın üstündə duran ad və qurum bu işi bizdən daha yaxşı bilməlidir ki, istiqamət verə bilsin.
Nazirlikdə muzeyə dair şöbə var, yəqin ki, zamanla sistemləşdiriləcək.
Onların hər biri ayrıca qayğı tələb edir.
Akademiyanın nəzdində cəmi 4 muzey var idi, o zaman idarəçilik daha asan idi, indi nə bilim?!
- Siz işin, bir növ, problem tərəflərini sayırsınız, aydındır.
- Bilmirəm, bəlkə də, bir muzey agentliyi yaradılmalıdır.
Olsa, muzey işini bilən adamlar kompakt halda bu işi idarə edər deyə düşünürəm.
- Kino Agentliyi var, yaradılıb, sizcə, kino sahəsində səmərəlilik nə dərəcədə hiss olunur?
Ümumiyyətlə, Mədəniyyət Nazirliyinin, bayaq da dediyim kimi, üzərində iş çoxdur.
Bu mənada, qəti şəkildə onları qınamamalıyıq, əskinə, mümkün dəstəyi vermək lazımdır.
- Nailə xanım, bayaq Uzun Həsənlə bağlı sərgidən danışdıq.
Bəs bizdə niyə tarixi şəxslərə, yaxud konkret hadisələrə həsr olunan sərgilər olmur?
- Baxın, mən indi sizə bu günlərdə Mədəniyyət Nazirliyinə təqdim etdiyimiz və son 20 ildə muzeyimiz tərəfindən təşkil olunan sərgilərimizin konkret siyahısını göstərəcəyəm.
Masanın üzərindəki kitabçaları, qovluq və sənədləri bir xeyli qarışdırır, amma tapmır.
Fürsət ikən sualımı bir az da aydına çıxarıram.
- Olsa belə, görünür, təbliğatı yaxşı aparılmır.
Məsələn, Uzun Həsənlə bağlı sərgiyə şəxsən mənə dəvətnamə gəlmişdi.
Nailə xanım kar-kağızların arasında məşğuldur.
Sualıma o qədər də fikir vermir.
Bir xeyli axtardıqdan sonra, nəhayət, siyahını tapır və sevincək şəkildə mənə təqdim edir:buyurun, bu da siyahı.
Son 20 il ərzində Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi tərəfindən təşkil olunan muzeylər, onların keçirildiyi konkret tarix və məkanlar qeyd olunub:zərgərlik, Şah İsmayıl Xətainin hökmdarlığı və sərkərdəliyi, Karvansara ilə bağlı, Qafqaz-İslam Ordusuna dair, Muğam aləmi, Qarabağ, XVIII əsrə aid yeni tapılan Ağsu şəhəri, Azər...
Sərginin keçirilməsinin səbəbi, qonaqların marağı, reaksiyalar, məkan və digər...""Nəticədə, sualın istiqamətini bir qədər dəyişirəm.
Muzeydə İkinci Dünya müharibəsinə aid, bildiyimə görə, çoxlu eksponat var.
Sırf bununla bağlı ayrıca sərgi etmək olmaz?
Bilirsiniz, biz planlaşdırırıq, amma bu planlaşdırma üçün müəyyən səbəb lazımdır.
Səbəb o mənada ki, məsələn, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin bu il 140 illiyinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması ilə bağlı Prezidentin Sərəncamı var.
Bu səbəbdən, biz də muzey olaraq, bu əlamətdar hadisəyə töhfə verəcəyik:Rəsulzadənin Ev Muzeyi, Xəzər Universiteti, Varşava Universiteti və bizim muzey İkinci Beynəlxalq Rəsulzadə Qiraətləri adında dördgünlük tədbir həyata keçirəcəyik.