Datasets:
MrBinit
/
Nepali-Language-Text

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
text
stringlengths
2
914
सम्पादकीय
प्रतिनिधिसभाको सार्वजनिक लेखा समितिका सभापति ऋषिकेश पोखरेलले ठगीको आरोप लागेका आफ्ना स्वकीय सचिव अनिलकुमार पोखरेललाई जिम्मेवारीबाट मुक्त गरेका भए पनि उनी प्रश्नबाट मुक्त छैनन् । किनकि, अनिलको ठगीबारे नेता पोखरेल र पार्टीलाई पहिल्यै जानकारी छँदाछँदै उनलाई संरक्षण दिएर जिम्मेवारी दिनु नै अक्षम्य छ ।
पुस १९, २०८१
महोदय ! तपाईं स्टालिनवादी हो ?
केशव दाहाल
कतिपय मान्छेहरू ठान्छन् कि, पार्टी भनेका नेताका निजी कम्पनी हुन् । सदस्य तिनका कारिन्दा हुन् र नागरिक फगत मूकदर्शक । उनीहरूलाई लाग्छ, पार्टीमा जे हुन्छन्, त्यो उनीहरूको आन्तरिक मामला हो । कुनै पनि पार्टीमा हुने निर्णयलाई अन्य बाहिरियाले खोजबिन, चर्चा र आलोचना गर्नु बेकार कुरा हो ।
संकटमा पहाडे कृषि
कृष्णप्रसाद पौडेल
कृषिकर्म आधुनिक मानिसले प्रकृतिका अन्य प्रजातिहरूलाई आफूसँगै घरपालुवा बनाएको ऊर्जा बन्दोबस्तको व्यवस्था हो । यो सम्बन्ध हजारौं वर्षदेखि स्थानीय भूगोल र पर्यावरणमा विकसित, परिमार्जित र उन्नत हुँदै आएको हो ।
पुँजीपतिहरूको लोकतन्त्र
राजेश विद्रोही
लोकतन्त्र संसारको सबैभन्दा उत्तम व्यवस्था मानिन्छ । जब लोकतन्त्र धनीपति तथा पुँजीपति दलाल वर्गको हातमा पुग्छ त्यसपछि यसको गरिमा नै सकिन्छ र शासक वर्गको निहित स्वार्थ पूरा गर्ने हतियार बन्छ । यतिबेला नेपाली लोकतन्त्रले यस्तै आरोप खेपिरहेको छ ।
मध्यान्तरका महिला
सुशीला शर्मा
प्रायः महिलाहरूको बालबच्चालाई जन्म दिने, उनीहरूको स्याहारसुसार गर्ने र हुर्काउने गरिसकेपछि एउटा उमेर आउँछ । केही स्वतन्त्र भई घुम्ने अवसर पनि उमेरको मध्य अवस्थामा प्राप्त हुन्छ । पढेलेखेका, जागिर खाएका, निवृत्त पुरुषहरू अब समाजले चिन्ने गरी केही गरौं भन्ने हुटहुटी लिएर समाजलाई योगदान दिन केही नयाँ काम गर्न चाहन्छन् ।
अरूलाई होचो बनाएर अग्लो बन्ने भुलभुलैयामा कांग्रेस-एमाले
सम्पादकीय
प्रतिनिधिसभाका दुई ठूला दल कांग्रेस र एमालेले जुन वाचा गरेर सत्ता गठबन्धन गरेका थिए, त्यसबाट उनीहरू बरालिन थालेका छन् । राजनीतिक स्थिरता, सुशासन र आर्थिक समृद्धिका लागि दुई दलबीच भएको सहमतिका सन्दर्भमा नागरिकबाट चासो व्यक्त भइरहँदा प्रगति विवरण सार्वजनिक गर्नुको सट्टा सरकार आफैं अस्थिरतालाई नै प्रवर्द्धन गर्ने उद्यममा लागेको छ ।
पुस १८, २०८१
परिधिमा पूर्वप्रभुत्वको कूटनीति
गोपाल खनाल
पुस ७ (२२ डिसेम्बर) मा अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचित डोनाल्ड ट्रम्पले पनामा नहरलाई अमेरिकाका लागि महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय पुँजी भन्दै पुनः नियन्त्रणमा लिने धम्की दिए । अमेरिकी पानीजहाजलाई उच्च ढुवानी शुल्क लिएको भन्दै उनी आक्रोशित छन् ।
सदुपयोग हुन नसकेको वैदेशिक सहायता
अर्जुनबहादुर कँडेल
विश्वमा १८औं शताब्दीबाट वैदेशिक सहायताको सुरुवात भएको देखिन्छ । सर्वप्रथम वैदेशिक सहायताको स्वरूप सैन्य सहायताका रूपमा थियो । आजको वैदेशिक सहायताको क्षेत्र र संरचनाको मुख्य आधारभूत कारण दोस्रो विश्वयुद्ध नै हो ।
कोपमा किन मुख्य बनेन हिमालको एजेन्डा ?
कृष्णा पौडेल
केही वर्षयता नेपालले पर्वतीय क्षेत्रको मुद्दालाई क्षेत्रीयसँगै विश्वमञ्चमा उठाइरहेको छ । उच्चस्तरीय भ्रमणमा पनि सरकार प्रमुख तथा राष्ट्रप्रमुखहरूले जलवायु परिवर्तनले नेपालको हिमाल र हिमाली क्षेत्र तथा जीविकोपार्जनमा परेको असरबारे विश्वको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएका छन् । विश्व जलवायु सम्मेलनमा त निरन्तर हिमालका मुद्दा उठिरहेको छ ।
वाइडबडी काण्ड : पछिल्लो खुलासाले माग गरेको थप अनुसन्धान
सम्पादकीय
पछिल्ला केही वर्षका भ्रष्टाचार काण्डको चर्चा गरिँदा एउटै लयमा आउँछन्– शिविर घोटाला काण्ड, वाइडबडी काण्ड, ललिता निवास काण्ड, यति ओम्नी काण्ड, सुन काण्ड, बाँसबारी काण्ड, गिरीबन्धु काण्ड आदि । ठूलो रकम हिनामिना भएका काण्डको सूचीमा पहिलो नम्बरमै आउने नाम हो, वाइडबडी ।
पुस १७, २०८१
कांग्रेसको विकल्प सम्भव छ ?
लोकराज बराल
२०१७ साल पुस १ गते तरुण दलको सम्मेलनमा भाग लिन इलामका दुई प्रतिनिधि चाहिनेमा कुलबहादुर गुरुङ एक मात्र भएकाले उनले मलाई त्यस दिनका लागि तरुण दलको सदस्य बनाएका थिए । त्यसै दिन प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, गणेशमान सिंह, सूर्यप्रसाद उपाध्याय र कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई त्यही सभाबाट सेनाले पक्रिएको थियो ।
तिम्ले शिखर चढ्यौ, म आधार शिविरमै छुटें
भुवन ढुंगाना कोइराला
आज तिमी बितेको पनि पैंतालिस दिन भइसकेछ । यी दिन मलाई तिमीसँग बिताएका सहवासका त्रिपन्न वर्षभन्दा लामो लाग्यो । आँखाका अश्रुजल रित्तिएपछि आज यो शब्द श्रद्धाञ्जली चढाउँदै छु । सम्झनाका शृंखलाबद्ध वर्षहरू, महिना, दिन र पलहरू एकएक गरी आउँछन्, जान्छन् ।
जनसंख्या वृद्धिको समय आयो
चेतन अधिकारी
नेपालको घट्दो जनसंख्या वृद्धिदर, बढ्दो प्रवासन र जनसंख्याको असमान भौगोलिक वितरणका विषयमा केही महिनाअघि कुराकानी हुँदा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले यस पंक्तिकारलाई सोधिन्, ‘नेपाललाई चाहिने उपयुक्त जनसंख्या कति हो ?’ भण्डारी २०५२ सालमा जनसंख्या तथा वातावरणमन्त्री थिइन् ।
संविधान संशोधनमा जति साँघुरो बाटो, उति फराकिलो समस्या
सम्पादकीय
गत असारमै संविधान संशोधनलाई सहमतिको मुख्य एजेन्डा बनाएर गठबन्धन गरेका कांग्रेस र एमालेले सो विषयमाथिको छलफललाई तीव्रता दिएका छन् । उनीहरूले दुईदलीय कार्यदलमार्फत सो विषयलाई एक चरण अगाडि बढाउने तयारी थालेका हुन् ।
पुस १६, २०८१
राष्ट्रिय मेलमिलापको सान्दर्भिकता
डिला संग्रौला
२०३३ साल पुस १६ गतेको घटना । नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता एवं राष्ट्रिय मेलमिलाप नीतिका प्रणेता बीपी कोइराला भारतमा निर्वासित जीवन त्यागेर सहयोद्धा गणेशमान सिंहलगायत नेताहरूसँग स्वदेश फर्कने निर्णय गरेका थिए । तत्कालीन पञ्चायती व्यवस्थाले मृत्युदण्डको सजाय दिन सक्ने अनुमान हुँदाहुँदै पनि राष्ट्रियता जोगाउन र मुलुकको सार्वभौमसत्ता रक्षा गर्न उनले स्वदेश फर्कने साहस देखाएका थिए । त्यो दिनलाई नेपाली कांग्रेसले राष्ट्रिय मेलमिलाप दिवसको रूपमा मनाउँदै आएको छ ।
सार्वजनिक बिदा बढाउन कति सम्भव ?
इन्द्र अधिकारी , उद्धव प्याकुरेल
सार्वजनिक बिदाका सन्दर्भमा नेपाल धेरैका लागि नौलो देश भएको छ । विश्वका कमै देशमा आइतबार अफिस–डे (कार्यदिन) पर्ने गर्छ । त्यसै कारण पनि नेपाल आएर केही दिन बिताउने विदेशीले यहाँको सार्वजनिक बिदाबारे प्रश्न गर्छन् ।
नेपाली नाताको फराकिलो सिमाना
सम्पादकीय
मान्छेको व्यक्तिगत वा सामूहिक स्थानान्तरणको इतिहास उसको उद्विकाससँगै जोडिएको छ । राज्यका पर्खाल ठडिनु र नागरिकताको कागज प्रयोगमा आउनुअघिदेखि मान्छे स्वच्छन्द रूपमा स्थानान्तरण गर्थ्यो । राज्यलाई जब आफ्नै सुरक्षाका लागि समूहको आवश्यकता भयो, तब बसोम्बासीको नियमन र अभिलेख गर्न थालिएको हो ।
पुस १५, २०८१
वाम उकुसमुकुसको निकास
राजाराम गौतम
नेकपा एमालेको सचिवालय बैठकले पूर्वउपाध्यक्ष भीम रावललाई संगठित सदस्यबाट हटाएपछि र स्थायी समिति सदस्य विन्दा पाण्डे र केन्द्रीय सदस्य उषाकिरण तिम्सिनालाई ६ महिनाका लागि जिम्मेवारी मुक्त गरेपछि यो पार्टीको गृहकलह सर्वत्र चर्चा र बहसको विषय बनेको छ ।
के पुँजीवादले भ्रष्टाचार बढाउँछ ?
दीपेश घिमिरे
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द (विप्लव) पुँजीवाद नै भ्रष्टाचारको स्रोत भएको दाबी गर्दछन् । उनका धेरै अन्तर्वार्ता तथा भाषणहरूमा पुँजीवाद नै भ्रष्टाचारको कारण भएकाले पुँजीवादको समूल नष्ट नभएसम्म भ्रष्टाचारको अन्त्य नहुने जिकिर गर्छन् ।
आन्तरिक शान्तिका लागि ध्यान
विमला ढकाल
ध्यान हजारौं वर्षदेखि आध्यात्मिक, धार्मिक, यौगिक र धर्मनिरपेक्ष जीवन पद्धतिमा अभ्यास गरिँदै आइएको छ । गत साता विश्वभरका साधकद्वारा विश्वव्यापी सद्भावका लागि आन्तरिक शान्ति भन्ने नाराका साथ योग तथा साधना गरी विश्व ध्यान दिवस मनाइयो ।
टुँडिखेलमै छुटेको ल्होसार
देवराज गुरुङ
गुरुङ (तमु) हरूले प्रत्येक वर्ष पुस १५ मा आफ्नो मुख्य पर्व तमु ल्होसार मनाउँछन् । तमु भाषामा ‘ल्हो’ भनेको वर्ष अर्थात् वर्ग र ‘सार’ भन्नाले प्रारम्भ हो । जसको अर्थ नयाँ वर्षको सुरुवात भन्ने नै हुन्छ । तमु पात्रोअनुसार यस वर्षको पुस १५ बाट मुप्री ल्हो (गिद्ध/गरुड वर्ग) को बिदाइ र सप्री ल्हो (सर्प वर्ष) को आगमन हुँदै छ ।
बिर्ता उन्मूलनको ६५ वर्षपछि पनि कोही किन बिर्तावाल छ ?
सम्पादकीय
पुस्तौंदेखि जमिन एउटाले जोतिरहेको छ । उसले बगाएको पसिनाले त्यो जमिन सिञ्चित छ । उसले त्यो जमिन खोसेको होइन, शासकको निगाहमा प्राप्त गरेको होइन । बरु अनेकौं हन्डरठक्कर खाँदै, दस नङ्ग्रा खियाउँदै, बन्जर जमिनलाई बालीनाली फल्ने–फुल्ने बनाएको हो ।
पुस १४, २०८१
बीआरआईमा विवाद र नयाँ शीतयुद्ध
हरि रोका
सन् १९१४–१९ को पहिलो विश्वयुद्ध विकसित मुलुकबीच दोस्रो र तेस्रो विश्वमा अवस्थित बजार कसले कब्जा गर्ने भन्ने विषयमा सुरु हुन पुगेको थियो । दोस्रो विश्वयुद्ध पहिलो युद्धको निचोडमा जन्मिएको आन्तरिक तथा बाह्य ऋण जालो, असमानता र अपमानपूर्ण व्यवहारका कारण हुन पुगेको थियो (हब्सवाम, एरिक (१९९४) दि एज अफ एक्स्ट्रिम ए हिस्ट्री अफ दि वर्ल्ड’ (१९१४–१९९१) भिन्टेज ।
त्रिवि स्वर्ण दीक्षान्त समारोहलाई स्वर्णिम बनाउने छात्राहरू
सम्पादकीय
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले हरेक वर्ष आफ्ना विद्यार्थीलाई दीक्षित गरिरहँदा कैयौं रोचक दृश्य देखिन्छन् । शनिबार आयोजित दीक्षान्त समारोहमा त्यस्ता कैयौं दृश्यलाई पार्श्वमा धकेल्ने सन्दर्भ थियो– सर्वोत्कृष्ट भएकाहरूलाई उसले प्रदान गरेको २२ वटा पदक र पुरस्कारमध्ये १७ वटा छात्राले पाएका छन् ।
पुस १२, २०८१
विद्यालय शिक्षामा आमूल परिवर्तनमा ढिलाइ
जेबी विश्वकर्मा
विद्यालय औपचारिक शिक्षाको पहिलो र महत्त्वपूर्ण प्रस्थानबिन्दु हो । सैद्धान्तिक रूपमा विद्यालय शिक्षाले व्यक्तिमा अन्तरनिहीत क्षमताको पहिचान, विकास र रचनात्मक अभ्यास गर्ने परिवेश निर्माण गर्नुपर्छ । यति मात्रै होइन, मानव जीवन, समाज, संस्कृति र राजनीति जस्ता बहुआयमिक सवालबारे बुझ्ने र बदल्ने विवेकसहितको व्यक्ति निर्माण गर्नुपर्छ ।
कांग्रेसमा पात्र फरक, प्रवृत्ति पुरानै
जैनेन्द्र जीवन
नेपाली कांग्रेसका नेतागण न आफ्नो अनुभवबाटै पाठ सिक्छन्, न इतिहासबाट । अनि, हरेक पुस्ताका नेताहरू एकपछि अर्को ठूलाठूला र ऐतिहासिक भूल दोहोर्‍याइरहन्छन्, जो बहुधा पार्टीका लागि आत्मघाती हुन्छन् । तर त्यसो भए पनि एकफेर गिरिजाप्रसाद कोइराला वा शेरबहादुर देउवाजस्तो सभापति अथवा शेखर कोइरालाजस्तो ठूलै गुट चलाउने नेता भयो भने ऊ पार्टीभित्र कतै पनि प्रश्नको दायरामा आउँदैन ।
आधुनिकताले छोपेको तमू ल्होसार
गौरी तमू
गुरुङ भाषामा गुरुङलाई ‘तमू’ भनिन्छ । ‘त’ ले बज्र, माथि, घोडा र बन्चरोलाई जनाउँछ भने ‘मू’ ले आकाशलाई । यसरी हेर्दा तमूको अर्थ आकाशको बज्र, घोडा अथवा घोडा पालक तथा लेकाली मानिसलाई जनाउँछ । अर्थात्, हिमालनेरका पहाडको माथिल्लो भागमा बस्ने मानिस नै तमू हुन् ।
बिजोग सडकजस्तै सरकार
राजेन्द्रसिंह भण्डारी
सरकार जसको वा जसले बनाए पनि जनहितका सवाल ज्युँका त्युँ रहने प्रवृत्तिका कारण मुलुकले गति लिन सकिरहेको छैन । सरकार झन्डै दुई तिहाइको बन्दासमेत राष्ट्रको बृहत्तर हितलाई दीर्घकालीन रूपमै प्रभाव पार्न सक्ने दुई–तीन काम पनि हुन नसक्ने भएपछि सरकार त उत्तानो परेको महसुस हुने नै भयो ।
बहुदलीय जनवादी पार्टीभित्र भक्तिगानको भवितव्य
सम्पादकीय
ती राजनीतिक दल मात्र लोकतन्त्रका संवाहक बन्न सक्छन् जसले आफ्नै संरचनाभित्र पनि लोकतान्त्रिक अभ्यास गर्छन् । लोकतन्त्र भनेको अरूलाई पढाउने पाठ मात्रै होइन, आफैं अभ्यास गर्ने उपक्रम पनि हो । तर, जनमतका आधारमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको सबैभन्दा ठूलो दल एमालेले भने आफ्नै लोकतान्त्रिक धरातल निरन्तर कमजोर बनाउँदै लगेको छ ।
पुस ११, २०८१
दमास्कसमा शक्ति केन्द्रहरूको दलदल
शुभशंकर कँडेल
उत्साह र बदलाको भावनामा मानिसहरूले जे पनि गर्ने र भयमुनिको दशकौंको बसाइ जब अचानक समाप्त हुन्छ, पुरानो सत्ता र लालचका भौतिक प्रतीकहरूलाई सिरियाको मुख्य प्रशासकीय भवनमा नष्ट गरिरहेको घटनाका रूपमा देख्न सकिन्छ । साधारण सिरियाली नागरिकले दमास्कसमा पूर्वशासक असदको निवासलाई खुसीपूर्वक लुटेको दृश्य देख्दा असहज लाग्न सक्छ ।
लोकतन्त्रको पहिलो सर्त सामाजिक सामञ्जस्य
चन्द्रकिशोर
भर्खरै सम्पन्न नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को प्रतिस्पर्धामा एउटा त्यस्तो समूहको जित भयो, जसको जितलाई स्वीकार गर्ने मानसिक तयारी एउटा खास वृत्तमा थिएन । अनि विवाद बाहिरियो । जब नचिताइएको त्यो समूहले साँच्चिकै बाजी मार्‍यो, तब प्रतिस्पर्धात्मक श्रेष्ठता कबुल गर्न गाह्रो भयो ।