text stringlengths 2 914 |
|---|
ऐनको अभावमा स्थायी सरकार भनिने कर्मचारीतन्त्र नै अस्थिर भएको छ । बनेका प्रदेश कानुनसमेत सहज कार्यान्वयन हुन सकेका छैनन् । ‘निजामती सेवा विधेयक २०७५’ संसद्बाट फिर्ता भई अहिले पुनः संसद्मा पुगेको छ । |
हामी किन रुखो बन्दै छौं ? |
गायत्री लम्साल |
धेरैजसो अरूकै कुरा काटिरहेका हुन्छन् । सामाजिक सञ्जाल चहारेर अनावश्यक पोस्ट गर्न र अतिरञ्जित टिप्पणी गर्ने पनि धेरै देखिन्छन् । अरूलाई अर्ती, बुद्धि र सल्लाह दिनुपरे कोही कमजोर छैनौं । काम गर्ने जाँगर प्रतिदिन हट्दै/घट्दै गइरहेको छ । |
एमाले मन्त्रीले पाएको अभय दान, कानुनी शासनमाथि उपहास |
सम्पादकीय |
नेपालमा सत्ता र शक्तिको छत्रछायामा रहेका व्यक्ति कानुनभन्दा कति माथि हुन्छन् भन्ने दृष्टान्त कोशीका पूर्वमन्त्री लीलाबल्लभ अधिकारी प्रकरणबाट फेरि प्रदर्शित भएको छ । आफू मन्त्री रहेको मन्त्रालयका नाममा नक्कली परिचयपत्र जारी गरेर, आफैं नक्कली कार्यालय प्रमुख बनेर, तीन युवालाई सँगै लिएर जापान गएका अधिकारी मानव तस्करीको आरोपमा पक्राउ परेका थिए । |
मंसिर ११, २०८१ |
श्रम आप्रवासनले पलाएको आत्मविश्वास |
मीना पौडेल |
लुम्बिनी प्रदेशको दक्षिणी भेगको एउटा गाउँमा अति निम्न आर्थिक स्थिति भएको तराई दलित परिवारकी जेठी सन्तानका रूपमा जन्मिएकी हुन्, सीता (परिवर्तित नाम) । परिवार ठूलो भए पनि जग्गाजमिनको नाममा एउटा कटेरो मात्र थियो । आमाबुवा मुख्यतः अर्काको खेत जोत्थे र बनिबुतो गर्थे । नपुगेको टार्न स्थानीय गैरदलित कृषक, जसलाई स्थानीयहरू साहु भनेर चिन्थे, उनैसँग चर्को ब्याजमा ऋण लिन्थे । |
बीआरआईमा अघि बढ्ने बाटो |
अजयभद्र खनाल |
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले यसपल्टको चीन भ्रमणमा दुई देशको सम्बन्धले नयाँ फड्को मार्ने उद्घोष गरेका छन् । उनको भ्रमणको केन्द्रबिन्दुमा छ— बीआरआई (बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ) कार्यान्वयन सम्झौता । बीआरआई सम्झौता नेपाल–चीन द्विपक्षीय सम्बन्धको विषय मात्र नभएर राष्ट्रिय हित र भूराजनीतिक तानातानको विषय बन्न पुगेको छ । कार्यान्वयन सम्झौता अघि बढाउने कि नबढाउने भन्ने विषय नेपाली कांग्रेसका लागि पनि टाउको दुखाइ बनेको छ । |
बालबालिकालाई स्थानीय ज्ञान |
रमेशप्रसाद गौतम |
हरेक बालबालिकाको पहिलो पाठशाला उसको आफ्नै घर हो । त्यहाँ उनीहरूले आफ्ना बुवाआमाको लाडप्यार पाउँछन् । यसले उनीहरूको शारीरिक र मानसिक विकासमा ठूलो प्रभाव परेको हुन्छ । असल परिवार, असल समुदाय, असल समाज, असल देश र असल राष्ट्र व्यक्तिद्वारा नै हुने हो । हरव्यक्ति वा नागरिकको व्यक्तित्व विकासको आधार बाल्यावस्था नै हो । |
काठमाडौं उपत्यकामा मेट्रोको सपना |
सम्पादकीय |
ठूलासाना सवारीसाधनको प्रतिस्पर्धायुक्त दौड, कोचाकोच गर्दै गाडी चढ्न हतारो गरिरहेका यात्रु, ट्राफिक जाम । हर्नको कर्कस ध्वनि । काठमाडौं उपत्यकाको कुनै पनि मुख्य चोकमा देखिने दृश्य यही हो । काठमाडौं उपत्यकामा झन्डै १२ लाख सवारीसाधन छन्, जसको तथ्यांक बर्सेनि बढिरहन्छ, तर यात्रुका लागि आधारभूत सुविधा पनि दुर्लभ छ । |
मंसिर १०, २०८१ |
धनी राष्ट्रहरूको स्वार्थ चंगुलमा विश्व जलवायु |
अच्युत वाग्ले |
जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी महासन्धिका पक्ष राष्ट्रहरूको सम्मेलन (कन्फरेन्स अफ पार्टिज अथवा ‘कोप’) को आयोजना सन् १९९५ मा पहिलो पटक जर्मनीको बर्लिनमा भएको थियो । यी तीन दशकमा यो सम्मेलन बर्सेनि भइरहेको छ । उनन्तीसौं संस्करण, ‘कोप–२९’ अजरबैजानको राजधानी बाकुमा नोभेम्बर ११ मा सुरु भएको हो । |
भूमिहीनका नाममा आयोगका अन्त्यहीन शृंखला |
विश्वास नेपाली |
नेपाल जीवनस्तर सर्वेक्षण २०७९/०८० ले २०.२७ प्रतिशतभन्दा बढी जनता प्रत्यक्ष गरिबीको रेखामुनि रहेको तथ्यांक सार्वजनिक गर्यो । झन्डै ६० लाख जना अहिले पनि गरिबीको कारण सामान्य जीविका जिउन संघर्ष गरिरहेका छन् । यसमध्येको ठूलो संख्या भूमिहीन छन् । |
कोप-२९ र नेपालको मुद्दा |
माधव सापकोटा |
जलवायु परिवर्तन र यसका असरलाई सिंगो पृथ्वीवासीको चिन्ता र चासोका विषयका रूपमा छलफल गर्न थालिएको पनि लामो समय भइसकेको छ । यसै सन्दर्भमा जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय संरचना महासन्धि पक्ष राष्ट्रको २९ औं सम्मेलन (कोप–२९) अजरबैजानको बाकुमा समापन भएको छ । |
समतामूलक समाजको खोजी |
तारा वाग्ले |
संविधानले समानुपातिक, समावेशी र सहभागितामूलक सिद्धान्तका आधारमा समृद्ध र न्यायपूर्ण समाजको निर्माण गर्ने संकल्प गरेको छ । तापनि धेरै महिला विभेद र हिंसाकै चपेटामा छन् । घरेलु हिंसा, यौनजन्य तथा लैंगिकतामा आधारित हिंसाबाट बढी मात्रामा बालिका, किशोरी तथा महिला प्रभावित भएका छन् । |
मेडिकल शिक्षालाई विवादको शृंखलाबाट मुक्त गराऊ |
सम्पादकीय |
मानवजीवनका लागि सबैभन्दा संवेदनशील ज्ञान र सीपमा पर्छ मेडिकल । तर, नेपालमा मेडिकल शिक्षा निरन्तर विवादको घेरामा छ । मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन, विद्यार्थीको कोटा, छात्रवृत्ति वितरण, प्रवेश परीक्षामा धाँधली, अध्यापन शुल्क निर्धारणजस्ता विवादले नेपालमा मेडिकल शिक्षालाई जटिल बनाउँदै ल्याएको छ । यसमा सबैभन्दा कमजोर भूमिका सरकारको देखिन्छ । |
मंसिर ९, २०८१ |
लोकतन्त्रको मन्दमरण |
उमेशप्रसाद मैनाली |
ब्रिटिस लेखक एलेस्टैर क्याम्पबेलले राजनीतिक विसंगतिबारे लेखेको ‘बट् ह्वाट् क्यान आई डू’ भन्ने पुस्तक अहिले निकै चर्चित छ । पुस्तकमा लेखकले ‘उत्तर–सत्य (पोस्ट ट्रुथ)’ र ‘लोकतन्त्रको मन्दमरण (स्लो डेथ अफ डेमोक्रेसी)’ बारे मार्मिक चित्रण गरेका छन् । जोन मेजरले ‘लोकतन्त्रमा हामी विश्वास गर्दछौं’ भन्ने भाषणमा विगत पन्ध्र वर्षदेखि लोकतन्त्र शिथिल र राजनीतिक तथा नागरिक स्वतन्त्रता कमजोर हुँदै गएको तार्किक पुष्टि गरेका सन्दर्भ उनले उल्लेख गरेका छन् । |
डीडीसी : दुग्ध किसानमाथि दोहन गर्ने सरकारी संस्थान |
सम्पादकीय |
बेथिति र अव्यवस्थाका लागि परिचित दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) को नेतृत्व अब किसानमाथि थप बेइमानीको बाटोतर्फ अग्रसर बनेको छ । बढी दूध उत्पादन हुने समयमा नै उसले दूध खरिदको कोटा तोकेको छ । र, कोटाभन्दा बढी खरिद गरे अधिकारीहरू स्वयं जिम्मेवारी हुनेसम्मको निर्देशन दिएको छ । यसले डीडीसीको रणनीतिशून्य, संवेदनाहीन र गैरव्यावसायिक प्रवृत्ति पुष्टि गर्छ । |
मंसिर ७, २०८१ |
प्रकृतिसम्मत ज्ञानको पुनर्निर्माण |
कृष्णप्रसाद पौडेल |
आजसम्म विश्वको ७० प्रतिशतभन्दा बढी खानाको बन्दोबस्त साना किसानका किसानी कर्मले धानेको छ । यो किसानी कर्ममा कृषि श्रमिक र महिला किसानको ठूलो योगदान छ । नेपालका झन्डै ७५ प्रतिशत महिला यही कृषि कर्ममा तल्लीन छन् । |
न्यायालय सुधारको संकल्प |
बलराम केसी |
कान्तिपुर कन्क्लेभ– २०२४ मा प्रधानन्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउतले उद्घाटन मन्तव्यमा भन्नुभयो– ‘म बेचिन्नँ र मलाई कसैले किन्न सक्दैन ।’ यो वाक्यले ठूलो नैतिक बल मिल्छ । न्यायपालिकामा छिरेको भ्रष्टाचार, विकृति र विसंगतिलाई स्वीकार्छ । |
सार्वजनिक ऋण विकासको संवाहक हो, जालो नबनोस् |
सम्पादकीय |
सरकारले तिर्न बाँकी सार्वजनिक ऋणले नयाँ उचाइ प्राप्त गरेको छ । कात्तिकसम्मको तथ्यांकअनुसार सार्वभौम ऋण २५ खर्ब १८ अर्ब ५ करोड पुगेको छ जसमा बाह्य ऋण १२ खर्ब ६५ अर्ब ८९ करोड र आन्तरिक ऋण १२ खर्ब ५२ अर्ब १६ करोड छ । |
मंसिर ६, २०८१ |
ट्रम्प प्रशासनका सम्भावित आर्थिक मोड |
विश्वम्भर प्याकुर्याल |
विगत र अहिलेको चुनावताका दिएका भाषणलाई विचार गर्दा डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी राष्ट्रपतिका रूपमा पुनः जिम्मेवारी सम्हालेपछि नेपालको व्यापार, लगानी र अरू विविध पक्षमा केही प्रभाव पर्न सक्ने सम्भावना छ । उनको विगतको नीति संरक्षणवादमा आधारित थियो । |
नयाँ शताब्दीको नेपाली अर्थतन्त्र |
विश्व पौडेल |
नेपाली अर्थतन्त्रका लागि सन् २००० अर्थात् वि.सं. २०५६ तिरको समय मिश्रित थियो । कांग्रेसमा आन्तरिक द्वन्द्व झाँगिँदै गएको, एमाले महाकाली सन्धिका कारण फुटेको र ग्रामीण भेगमा माओवादी द्वन्द्वको प्रभाव बढ्दै गएको समय थियो त्यो । |
रेमिट्यान्सको रेकर्ड : खुसी र चिन्ताको दोसाँध ! |
सम्पादकीय |
नेपालमा पछिल्लो १७ महिनायता हरेक महिना एक खर्बभन्दा बढी रेमिट्यान्स भित्रिँदै आएकोमा गत असोजमा भने कीर्तिमान नै कायम गरेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार, असोज एक महिनामा मात्रै एक खर्ब ४४ अर्ब २० करोड रेमिट्यान्स भित्रिएको हो । |
मंसिर ५, २०८१ |
चीन भ्रमणको दक्षिणी तरंग |
विष्णु रिजाल |
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले चीन भ्रमण (डिसेम्बर २–५, २०२४) गर्ने समाचार सार्वजनिक भएसँगै यसका दक्षिणी तरंगहरू तीव्र बनेका छन् । नेपालमा प्रधानमन्त्री हुनासाथ भारत जानुपर्ने ‘परम्परा’ को दुहाई दिँदै यस पटक हुन नसकेको भारत भ्रमणको क्षतिपूर्ति चीन भ्रमणको महत्त्व घटाएर असुल गर्ने गरी भित्र र बाहिरबाट प्रचारहरू भइरहेका छन् । |
जलवायु अनुकूलनका उपाय |
इर्शाद अली शेख |
हालका वर्ष तापक्रम वृद्धिदरमा तीव्रता देखिएको छ । सन् २०१४ देखि २०२३ को दशकलाई सबैभन्दा तातो दशकका रूपमा रेकर्ड गरिएको छ, जसले जलवायु परिवर्तनको प्रभाव रोक्न तत्काल र प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने अनिवार्य आवश्यकता दर्शाएको छ । |
एन्टिबायोटिकको दुरुपयोग र मौन महामारी |
सुदर्शन पौडेल |
विश्वको एक अहं जनस्वास्थ्यको चुनौती जीवाणुरोधी प्रतिरोधले चिकित्सा क्षेत्रमा दशकौंको प्रगतिलाई कमजोर बनाउँदै छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका अनुसार यसले हाल देखापरेका र भविष्यमा आइपर्न सक्ने कैयौं रोगलाई असाध्य बनाउन सक्छ । |
विकासोन्मुख मुलुकमाथि जलवायु ऋणको बोझ |
कृष्णा पौडेल |
अजरबैजानको बाकुमा जारी विश्व जलवायु सम्मेलन (कोप–२९) मा अतिकम विकसित र विकासोन्मुख मुलुकले जलवायु वित्तको रकम बढाएर १ दशमलव ३ ट्रिलियन अमेरिकी डलर प्रतिवर्ष पुर्याउनुपर्ने माग गरिरहेका छन् । |
अराजक अभिव्यक्ति होइन, जिम्मेवार बहसको पक्षमा |
सम्पादकीय |
जाति, समुदाय र पेसालाई लक्षित गर्दै अमर्यादित, गैरजिम्मेवार प्रतिक्रिया दिँदै समाजलाई उद्देलित बनाउँदै आएका विवादास्पद व्यवसायी दुर्गा प्रसाईं मंगलबार पक्राउ परेका छन् । प्रधानमन्त्री ओलीको नाम जोडेर सार्वजनिक गरिएका कागजात प्रथम दृष्टिमै किर्ते भएको भन्दै नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले प्रसाईंलाई मंगलबार पक्राउ गरेको हो । |
मंसिर ४, २०८१ |
जराको आधार र पखेटाको यात्रा |
केपी शर्मा ओली |
प्रिय छोराछोरी, कुनै पनि कुरा कथाको माध्यमबाट बुझ्न अनि बुझाउन मलाई रमाइलो लाग्छ । त्यसैले अक्सर बोल्दा, संवाद गर्दा वा भाषण गर्दा कथा, बिम्ब र उपमाको प्रयोग गर्छु । तर त्यसलाई नबुझेर कतिपयले फगत उखानटुक्का ठानिदिन्छन् । आजको यो लेख पनि म एउटा कथाबाट सुरु गर्न चाहन्छु । |
राजनीति र प्रशासनिक संयन्त्र |
अर्जुननरसिंह केसी |
राज्य सञ्चालनमा उत्पन्न यश–अपयशमध्ये कति राजनीतिक तहले पाउने र कति कर्मचारी संयन्त्रलाई दिने प्रश्नको बहस आवश्यक र रोचक पनि छ । सरकारको कार्यशैली, सेवा प्रणाली र सुशासनबारे विवाद, गुनासो वा जनआक्रोश उठ्नु लोकतन्त्रमा स्वाभाविकै हो । प्रशासन संयन्त्र संस्थागत रूपमा पुनर्जीवन गर्ने वा पतनको संघारमा पुर्याउने ? गम्भीर भएर सोच्नुपर्ने बेला आएको छ । |
कसले नाप्ने सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तर ? |
पवित्रा सुवेदी उप्रेती |
माध्यमिक शिक्षा परीक्षा र कक्षा १२ को बोर्ड परीक्षाको नतिजा प्रकाशन भएपछि मात्रै शिक्षाविद्, शिक्षा मन्त्रालय, शिक्षा पत्रकार समूह, अभिभावक र सर्वसाधारणले बहसको सुरुवात गर्छन् । अघिल्लो सालको तुलनामा नतिजामा सुधार देखिए शिक्षा मन्त्रालय र आबद्ध निकायले यसको श्रेय लिन्छन् । |
त्रिविमा दलीय भागबन्डाको दुर्भाग्यपूर्ण पुनरावृत्ति |
सम्पादकीय |
त्रिभुवन विश्वविद्यालय पुनः दलीय भागबन्डाको चपेटामा परेको छ । जसकारण यसका आठ डिनसहित १८ क्याम्पस प्रमुख र सात जना सहपरीक्षा नियन्त्रकको नियुक्ति असोज दोस्रो सातादेखि रोकिएको छ । नियुक्ति रोकिँदा दैनन्दिन काममा पर्ने असर त छँदै छ, राजनीतिक भागबन्डाका लागि भइरहेको कसरतले त्रिविमा सुधारको सम्भावनालाई झन् क्षीण तुल्याउनेछ । |
मंसिर ३, २०८१ |
लुम्बिनी प्रदेश प्रमुखको गैरजिम्मेवार अभिव्यक्ति |
सम्पादकीय |
नयाँ संविधान र व्यवस्थाबाट सिर्जित पदमा बस्ने र त्यसैविरुद्ध अभिव्यक्ति दिने प्रवृत्ति जारी छ । लुम्बिनी प्रदेश प्रमुख कृष्णबहादुर घर्ती मगरले त्यसलाई निरन्तरता दिएका छन् । शुक्रबार बुटवलमा अन्तरधार्मिक सद्भाव संघले आयोजना गरेको अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा उनले संघीयताप्रति नै भ्रम फैलाउने वा यसलाई बदनाम गर्ने आशयले अभिव्यक्ति दिएका हुन् । |
अराजनीतिले थलिएको सडक राजनीति |
राजाराम गौतम |
‘सडकमा सबै कोलाहल गर्छन् तर ऊ सदा मौन छ सडकसँग कुनै शब्द छैन, फिराद छैन विद्रोह र क्रान्ति छैन सडक सदा शोषित छ जसका नाउँमा, जसका भरमा सबैले युद्ध गरेका हुन् जसलाई ढाल बनाएर युद्ध जितेका हुन् र पगरी गुथेका हुन् जसलाई भर्याङ बनाएर सत्ता चढेका हुन् लौरो बनाएर जँघार तरेका हुन् अनि ती सबैले त्यही सडकलाई बिर्सेका हुन्...’ |
आत्मसम्मान र इमानका प्रतीक |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.