Datasets:
MrBinit
/
Nepali-Language-Text

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
text
stringlengths
2
914
राष्ट्रपतिले ‘बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन, सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोग तेस्रो संशोधन विधेयक २०८१’ प्रमाणीकरण गरेसँगै २०७१ सालमा जारी ऐनको तेस्रो संशोधनले कानुनको रूप लिएको छ । संशोधनप्रति सरोकारवालाहरूले मिश्रित प्रतिक्रिया व्यक्त गरेका छन् ।
प्रविधिको विकास र उर्वरताको खोजी
कृष्णप्रसाद पौडेल
आजको हाम्रो खेती कर्मको चेत हिमयुगको अन्त्यसँगै मेसोपोटामियामा सुरु भएको मानिन्छ । गहुँ र गाईसँगै सुरु भएको खेती कर्म मल, पानी, बीउ र ब्याडको जतन गर्ने खेती प्रविधिसँगै उन्नत भएको छ । यो स्थान विशेषमा थप परिष्कृत हुँदै फैलिएको खेती कर्म उत्तर लाग्दा युरोपको कठाङ्ग्रिँदो चिसो मैदानभरि फैलियो ।
मर्यादित रजोनिवृत्तिको बहस
सुशीला शर्मा
महिलाको शारीरिक संरचना पुरुषको तुलनामा फरक हुन्छ । महिलाको शरीरले गर्ने प्राकृतिक भूमिकामा विशेष भूमिकाचाहिँ आफ्नो पाठेघरमा नौ महिनासम्म शिशुलाई राखेर जन्म दिनु हो । नयाँ मानवलाई जन्म दिनका लागि पनि महिलाले अनेक शारीरिक, हर्मोनल परिस्थितिलाई समेत आफ्नै शरीरभित्र बोकेर हिँड्नुपर्ने हुन्छ । ती शारीरिक परिवर्तनका लागि मानसिक रूपमा अनेक प्रतिक्रिया भोग्दै र स्विकार्दै अगाडि बढ्नुपर्ने हुन्छ ।
भ्रष्टाचारीको मुखै नहेर्ने ?
राजेन्द्रसिंह भण्डारी
सरकार प्रमुखले नै ‘म भ्रष्टाचारीको मुखै हेर्दिन’ भनिसकेपछि कुरो त सक्किगो । शासनमा रहेका र सुशासन कायम गर्ने जिम्मेवारी पाएकाले नै भ्रष्टाचारीको मुखै नहेर्ने कसम खाइसकेपछि भ्रष्टाचारीलाई पहिचान गरी कारबाहीको दायरामा ल्याउन कसले र कसरी भन्ने प्रश्न त सदैव अनुत्तरित नै रहने भयो ।
सहकारी ठगीमा गुरुङमाथि अनुसन्धान गर
सम्पादकीय
सहकारीमा बचतकर्ताले जम्मा गरेको रकम हिनामिनाको आरोपमा प्रतिनिधिसभाका सांसद तथा कांग्रेस उपसभापति धनराज गुरुङसमेत जोडिएका छन् । धनराज र ‘पूर्वश्रीमती’ ज्योति गुरुङले ललितपुरको मितेरी सहकारीको रकम हिनामिना गरेको आरोप लागेको हो ।
भाद्र २५, २०८१
नेपाली राजनीतिको अबको गन्तव्य
टंक कार्की
अहिले हामी संक्रमणको अर्को नयाँ दौरबाट छिट्छिटो गुज्रिइरहेका छौं । लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको अर्को उपचरणको संक्रमण भनेपनि हुन्छ । संक्रमणको प्रक्रियाले विश्राम लिनुअघि नानाभाँतीका यस्ता उपचरण हुन्छन् नै । यसमा माथिल्लो नेतृत्व नेतृत्वदायी तहबाट पन्छिदै छ र तिनको ठाउँमा नयाँले भर्दैछन् ।
निर्यातमा आधारित विकासको पक्षमा
झलक सुवेदी
एक बिहान बाथरुम पस्दा विचार गरिहेरें, त्यहाँ प्रयोग हुने कमोड, स्प्रे, बेसिन, धाराको टुटी, सावर, टुथपेस्ट, टुथब्रस, ट्वाइलेट पेपर, साबुन, स्याम्पु, टावेल, अन्डर गार्मेन्ट्स सबैजसो आयातित रहेछन् । पानीचाहिँ यहीँको । त्यसपछि किचनमा चिया बनाउन गएँ । पानी र चियापत्ती नेपाली रहेछ ।
कसरी घटाउन सकिन्छ बेरोजगारी ?
विद्यानाथ कोइराला
गुजारा पनि नचल्नेलाई पेटभरि खान रोजगारी चाहिन्छ । गुजारा चल्नेलाई बेलाबेलामा आइपर्ने गर्जो टार्न रोजगारी चाहिन्छ । गुजारा र गर्जो दुवै टरेकालाई भने थप कमाउन रोजगारी । आर्थिक सम्पन्नता भएकालाई डेबिड ब्लुटिनले भनेजस्तै मानसिक स्वास्थ्यका लागि रोजगारी । रहरवालालाई अपेक्षित रहर पूरा गर्न रोजगारी ।
ह्यारिस उम्मेदवारीको सन्देश
डा. प्रभा देवकोटा (कैनी)
अमेरिकी राष्ट्रपतिको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा, विश्वको ध्यान फेरि अमेरिकातर्फ आकर्षित भएको छ । यस निर्वाचनले अमेरिकी जनताको मात्र होइन विश्वभरका लोकतन्त्रका समर्थकको भविष्यमा ठूलो प्रभाव पार्नेछ । सन् २०१६ मा हिलारी क्लिन्टनको उम्मेदवारीले जस्तै यस वर्ष राष्ट्रपति पदमा कमला ह्यारिसको उम्मेदवारीले पनि अमेरिकी राजनीतिमा एक नयाँ अध्याय थप्नेछ ।
सहकारीमा अपारदर्शी प्रवेशको संशय
सम्पादकीय
सहकारीको अवधारणासँग सामूहिक स्वामित्व, आकांक्षा र आवश्यकता पूर्तिका लागि सामूहिक रूपमै प्रयत्न गर्ने सांगठनिक संरचना जस्ता विषयहरू जोडिन्छन् । त्यहाँ लोकतान्त्रिक पद्धतिद्वारा सामूहिक हितको वकालत हुन्छ । उत्तरदायित्व र पारदर्शिता हुन्छ ।
भाद्र २४, २०८१
कलंकी-बसुन्धरा : धूलो र हिलोको यात्रा कहिलेसम्म ?
सम्पादकीय
काठमाडौंको कलंकीदेखि बसुन्धरासम्मको ८.२ किलोमिटर सडक खण्डको नियति हो– घाम लागे धूलो, पानी परे हिलो । ६ वर्षअघि दोस्रो खण्डको चक्रपथ विस्तारको तयारी अघि बढेपछि यस क्षेत्रका बासिन्दा वा यात्रुले धूलो र हिलोसँग दैनिकी बिताउनुपरेको छ । सडक जाम ‘निर्विकल्प’ छँदै छ ।
हिंसात्मक राजनीति कि सशस्त्र विद्रोह ?
राजाराम गौतम
झन्डै दुई महिनाअघि चौथो पटक प्रधानमन्त्री भएका एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले ‘डिजिटल शुभकामना दिन र भीड बनाएर खादा नल्याउन’ आग्रह गरेपछि नयाँ सरकारप्रति खासै अपेक्षा नभएको जमातमा पनि झिनो आस पलाएको थियो ।
प्रविधिको सदुपयोग गर्न वित्तीय साक्षरता
नीलम ढुंगाना तिम्सिना
वित्तीय साक्षरता आम जनमानसको सरोकार र चासोको विषय हो । वित्तीय साधनको कुशलतापूर्वक उपयोग गर्ने र सो सम्बन्धमा उपयुक्त निर्णय लिने क्षमता अभिवृद्धि गर्नका लागि आवश्यक ज्ञान र चेतना नै वित्तीय साक्षरता हो ।
बीपीलाई किन सम्झिने ?
जनक चटौत
विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न राजनेताले यो देश सम्हालेका छन् । २००७ सालको राणाविरोधी क्रान्तियता छिटपुटसहित दर्जनौं अन्य आन्दोलन र विद्रोह देशले भोग्यो । यति छोटो समयसीमाभित्र यति धेरै आन्दोलन विश्वमानचित्रका अन्य कुनै मुलुकमा भएको छैन होला । यो तरिकाले हेर्दा नेपाल कुनै ठूलो जातीय वा धार्मिक युद्धमा फसिसक्नुपर्ने थियो ।
भाद्र २३, २०८१
प्राधिकरणमाथि दुर्भाग्यपूर्ण राजनीति
प्रकाशचन्द्र लोहनी
विद्युत् प्राधिकरणमा लाइन काट्ने र जोड्ने विवादले ‘कहीं नभएको जात्रा हाँडीगाउँमा’ भन्ने नेपाली उखानलाई चरितार्थ गरेको छ । यो खेलमा दुई जना व्यक्तिहरू प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र निवर्तमान प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल एक–अर्कोलाई दोषी भनी गर्जिंदै छन् ।
विमानस्थलमा शून्य जोखिम कायम गर, डिपो अविलम्ब सार
सम्पादकीय
गत साउन ९ मा सौर्य एयरलाइन्सको विमानले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको दक्षिणतर्फबाट ‘टेक अफ’ गरेको थियो । पोखराका लागि उडेको सो विमानले धावनमार्ग छाडेर १३० फिट उचाइमा पुगेको ४ सेकेन्डमै असन्तुलित भई विमानस्थलभित्रै दुर्घटना हुँदा १८ जनाको ज्यान गयो, एक जना घाइते भए ।
भाद्र २१, २०८१
राजनीतिक अस्थिरता र संविधान संशोधन
जेबी विश्वकर्मा
कतिपयले संघीयतालाई नै अस्थिरताको कारणका रूपमा व्याख्या गर्ने गर्छन् । तर, संघीयताकै कारण संसारभरिका धेरै देशले आर्थिक, भौतिक र मानवीय विकास गरेका छन् । जनतालाई सशक्त र बलियो बनाउने, आधारभूत तहका जनताका आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने र समग्र देशकै प्रगतिका लागि संघीयता प्रभावकारी व्यवस्था हो ।
राजनीतिक दल : विघटन गर्ने कि विनिर्माण ?
गेजा शर्मा वाग्ले
ऐतिहासिक जनआन्दोलनमार्फत २०४६ मा लोकतन्त्र स्थापना भएदेखि नै राजनीतिक पार्टीहरूको सिद्धान्त, नीति र नेतृत्वका बारेमा व्यापक बहस हुँदै आएको छ । चरम सत्तालिप्सा, अस्थिर सरकार र नेतृत्व पंक्तिको अलोकप्रियताका कारण केही समयदेखि पार्टीको औचित्य र भविष्यबारे ज्वलन्त बहस र पेचिलो विवाद भइरहेको छ ।
तीजले सम्झाएको समाजको कथा–व्यथा
डिला संग्रौला
लोकप्रिय गायिका विष्णु माझीको ‘आइनँ आमा, यो तीजमा’ बोलको गीतले छोटो समयमै संसारभर रहेका नेपालीको मन मात्रै जितेको छैन, दशकौंदेखि नेपाली महिलाको पीडा र वेदनालाई अभिव्यक्त पनि गरेको छ । समयसँगै तीजको परिभाषा परिवर्तन हुँदै गएको छ, तर महिलाले दुःख, पीडा र व्यथा गीतमार्फत पोख्ने यो प्रचलन रोकिएको छैन र रोकिने पनि छैन ।
नदी किनारको सभ्यता, सौम्य संवादको आवश्यकता
सम्पादकीय
काठमाडौं उपत्यकाभित्रका वाग्मती, विष्णुमती, मनोहरालगायतका नदी तथा खोला किनारका दायाँबायाँ थप २० मिटर जग्गामा संरचना निर्माण गर्न नपाइने सर्वोच्च अदालतको परमादेशको पूर्णपाठ यतिबेला चर्चामा छ । आफ्ना नाममा समेत परमादेश आएअनुसार, काठमाडौं महानगरले साउन २४ गते सूचना सार्वजनिक गरेपछि भने यो विषय राजनीतिक प्रतिष्ठाको विषय बन्दै गएको संकेत देखिएको छ ।
भाद्र २०, २०८१
सुधार्नुपर्ने पहिले राजनीति हो
कृष्ण खनाल
धेरै पटक राजनीतिक परिवर्तन भए, तर राजनीति सुध्रिएन । लोकतन्त्र भनेको राजनीतिक संस्कृतिको विकास पनि हो । अपेक्षित राजनीतिक संस्कृतिको विकास हुन सकेन । कसरी सुधार्ने राजनीति ? उपाय के छन् ? सत्तारूढ ठूला दुई दल कांग्रेस र एमालेले संविधान संशोधनको कुरा उठाएका छन् ।
श्रम आप्रवासन नीतिका फितला प्रावधान
मीना पौडेल
विख्यात इजिप्सियन अर्थशास्त्री समीर अमिनले भनेझैं २१ औं शताब्दीको श्रम आप्रवासन भूमण्डलीकरणको जालोका रूपमा हाम्रा चुलाचौकासम्म पुगिसकेको छ ।
भीडको हिस्सा बन्ने कि जिम्मेवार नागरिक ?
चन्द्रकिशोर
फेसबुक पेजलाई ‘अनफलो’ गरिएको एक अभियान यतिखेर चर्चामा छ । आफ्ना असहमत पक्षलाई कमजोर देखाउन यो तरिका अपनाइएको बताइँदै छ । आह्वानकर्ताका समर्थकहरू यसलाई एक डिजिटल लडाइँ मान्दै आफ्नो बहादुरी देखाउन लागिपरेका छन् ।
नारायणगढ–बुटवल सडक : यात्रा कि यातना ?
सम्पादकीय
घाम लागेको दिनमा दिउँसै सवारी साधनले ‘हेडलाइट’ बाल्नुपर्छ, पानी परेका दिनमा धान रोप्न ठिक्क पारिएको खेत जस्तो हुन्छ सडक, यस्तो अवस्था नारायणगढ–बुटवल सडकखण्डको चिनारी हो । २०७५ यता स्तरोन्नति चलिरहेको यस सडकखण्डको अवस्था यति खराब छ कि, जोकोहीले यहाँ यात्रा गर्दा ठूलो सजाय भोगिरहेको महसुस गर्छ ।
भाद्र १९, २०८१
सक्षमतन्त्रको मादक भ्रम
सीके लाल
विराटनगर महानगरपालिकामा मधेशी र जनजातिको बाक्लो बसोबास छ । नृजातीय राज्यसत्तामा संख्यात्मक आधिक्यको प्रभावलाई भने सांस्कृतिक प्रभुत्वले जित्ने रहेछ । अन्तर्जालमा उपलब्ध उपमहानगरपालिकाको सञ्चालन संरचनामा कोइराला, कार्की र पराजुलीको महत्त्वपूर्ण उपस्थितिले सहरमा खस–आर्य समुदायका व्यक्तिहरूको निरन्तर वर्चस्वलाई इंगित गर्दछ ।
कसरी जुटाउने स्वास्थ्य बिमा स्रोत ?
डा. केशव पौडेल
दुई ठूला दल कांग्रेस र एमाले सम्मिलित सरकार बनेपछि देशभित्र मात्रै होइन बाहिर पनि आशा जागेको छ । राजनीतिक अस्थिरताका कारण विगतका सरकारले देशका प्रमुख समस्या सम्बोधन गर्न नसकेको पृष्ठभूमिमा यो सरकारले शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवामा सुधार गर्नुका साथै देशभित्रै रोजगारी सिर्जनातर्फ ठोस पहल गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
जिल्ला समन्वय समितिको औचित्य
चिरन मानन्धर
संघीय गणतन्त्र नेपालको मूल संरचना संघ, प्रदेश र स्थानीय तह हुन् । गाउँपालिका, नगरपालिका र जिल्लासभा स्थानीय तहअन्तर्गत पर्छन् । संविधानले नै सात प्रदेशमा ७७ जिल्ला तोकेको छ । प्रत्येक जिल्लासभाले जिल्ला समन्वय समिति (जिसस) का पदाधिकारी निर्वाचित गर्छ ।
जोखिममा पहुँचविहीन महिला
कल्पना नेपाल आचार्य
नियन्त्रणभन्दा बाहिरको घटना वा विपद्ले मानव जीवनलाई छिन्नभिन्न बनाउँछ । भौतिक संरचना नष्ट गर्नुका साथै दैनिकीलाई निस्सार, कष्टकर र दुःखदायी अवस्थामा पुर्‍याउँछ । यसले मानव जीवनलाई प्रभावित बनाउँछ भने अर्कातिर वातावरणमा पनि असर पुर्‍याउँछ ।
नेतृत्वको अनुहार हेर्न मनाङेले देखाइदिएको ऐना
सम्पादकीय
गण्डकी प्रदेशमा २०७८ वैशाखदेखि सबैजसो मुख्यमन्त्रीका लागि ‘जीवनदाता’ बनेका छन् सांसद राजीव गुरुङ उर्फ दीपक मनाङे । प्रायः मुख्यमन्त्रीले उनको साथ लिएर आफ्नो सत्ता जोगाएका छन्, विपक्षीले पनि उनकै साथ लिएर सिँढी चढेका छन् ।
भाद्र १८, २०८१
नेतृत्वको विवेकहीनताबाट निम्तिँदो विस्मय
शुभशंकर कँडेल
‘ज्ञानमा हामीले गुमाएको बुद्धि कहाँ छ ? सूचनामा हामीले गुमाएको ज्ञान कहाँ छ ?’ नोबेल पुरस्कार प्राप्त अंग्रेजी लेखक टीएस एलियटले सन् १९३४ मा लेखेको नाटक ‘दि रक’ मा यस्तो गम्भीर दार्शनिक प्रश्न अघि सारेका थिए । त्यसदेखि आजपर्यन्त यो प्रश्नले समकालीन समाजमा सूचना, ज्ञान र बुद्धिको सम्बन्धमाथि व्यंग्य गरिरहेको छ ।
नेपाल-चीन संवादमा हुनुपर्ने छलफल
सौरभराज पन्त
चीन विशाल, गोप्य र सुषुप्त छ । हामीले चिनियाँ भाषा नजानी चीनलाई बुझ्न कठिन छ । तर पनि मैले यो लेख विभिन्न पश्चिमी थिंक ट्यांकमा आएको शोध, नेपाली वाम विश्लेषकहरूले चीनप्रति व्यक्त गर्ने विचार एवं स्वयंको ज्ञानबाट सिर्जित गरेको हुँ ।
निगमका ‘एयर होस्टेस’ माथि विभेद
सरु जोशी