text
stringlengths
2
914
पछिल्ला केही वर्षयता सार्वजनिक ऋणको साँवा–ब्याज भुक्तानी दायित्व निरन्तर बढ्दै गएपछि सरकार ऋणको साँवा–ब्याज तिर्नकै लागि ऋण लिनुपर्ने अवस्थामा पुगेको छ । वार्षिक रूपमा उठाइएको सार्वजनिक ऋणकै हाराहारी रकम यसअघि लिइएको ऋणको साँवा–ब्याज तिर्नुमै खर्चिनुपरेकाले सरकारले ऋण तिर्नकै लागि ऋण लिनुपरेको हो ।
मंसिर १३, २०८१
एनालगका हिरोइनको डिजिटलमा ‘कमब्याक’
रीना मोक्तान
फिल्म क्षेत्रमा एउटा संवाद चर्चित छ— ‘हिरोको पालो लास्टमा आउँछ ।’ तर, फिल्म क्षेत्रको अहिलेको अवस्था हेर्दा हिरो होइन, हिरोइनको पालो लास्टमा आएको देखिन्छ । विभिन्न कारणले फिल्म क्षेत्रबाट लामो समय टाढिएका नेपाली अभिनेत्री फेरि यो क्षेत्रमा ‘कमब्याक’ गर्दै छन् । ऋचा घिमिरे, विपना थापा, निरुता सिंह, पूजा चन्दहरूको पुनराग...
मंसिर १०, २०८१
भारतमा मजदुरी गर्ने पिताका ५ छोराछोरी सरकारी सेवामा
तृप्ति शाही
सानैमा आमा गुमाएका दैलेख आठबिस नगरपालिका–९ छेपाडीका ६० वर्षीय सन्यासी बडुवालको जीवन अभावै अभावमा बित्यो । बुबाले जेनतेन हुर्काए । घरको एक्लो छोरा उनले कक्षा ६ भन्दा माथि पढ्न पाएनन् । बिहेपछि त झन् परिवारको जिम्मेवारी पनि सन्यासीकै काँधमा आयो । त्यसपछि भारत गएर मजदुरी गर्न थाले । जिन्दगीको आधा समय भारतमै बिताए ।
मंसिर ९, २०८१
सुदूरको ‘बनाना क्यापिटल’
अर्जुन शाह
कैलाली टीकापुरका कृष्णप्रसाद हमालको चाहना छोरा डाक्टर बनोस् भन्ने थियो । तर छोरा कालु भने कृषिमा रुचि राख्न थाले । पढाइ पनि कृषितर्फ गरे । छोरा कालु हमालले २०३९ सालमा रामपुर कृषि क्याम्पसबाट बीएस्सी (एजी) पूरा गरेका थिए । कृषिमा स्नातक उत्तीर्ण हमाललाई अहिलेजस्तो कृषि प्राविधिकको जनशक्ति प्रतिस्पर्धा नभएको त्यसबेला सरक...
मंसिर ८, २०८१
परोपकारी जोडी प्रिट्ज्करको नेपाल यात्रा
संस्कृति पोखरेल
परोपकारी जोडी टम र मार्गट प्रिट्ज्कर ५० वर्षअघि पहिलो पटक नेपाल आएका थिए । त्यही बिन्दुमै हो— यो जोडीले नेपाल र नेपालीप्रति गहिरो माया फेला पारेको । व्यावसायिक काममा डटिरहँदा पनि उनीहरूले सँगसँगै परोपकारी सेवा पनि जारी राखे ।
जलनपीडित महिलाकी प्रेरणा रेणुका
सजना बराल
खाना पकाउने ग्यास लिक भएर १२ वर्षअघि गम्भीर घाइते भएकी रेणुका श्रेष्ठ अहिले सफल हस्तकला व्यवसायीका रूपमा आफ्नो क्षेत्रमा चिनिन्छिन् । उनले ‘रेनुका क्रिएसन’ ब्रान्डमा विभिन्न उपयोगी प्रोडक्ट बनाउँछिन् । फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्रामजस्ता सामाजिक सञ्जाल प्लाटफर्मलाई व्यवसाय प्रवर्द्धनको मुख्य माध्यम बनाएकी रेणुकाले नेपालका...
मानसिक रोग निवारणमा जुटेकी सुशीला
विप्लव महर्जन
सरकारी जागिर खाने सपना थियो, शारदा नगरपालिका–२ डाँडागाउँकी सुशीला चन्दको । ९ कक्षामा पढ्दै गर्दा १५ वर्षकै उमेरमा विवाह गर्नुपरे पनि सरकारी जागिरे बन्ने सपना साँच्न भने छाडिनन् । सिफारिसबिना स्थानीयस्तरमै सानोतिनो जागिर पाउन पनि गाह्रो हुने बुझेपछि एसएलसी दिएलगत्तै राजनीतिमा लागिन् । तर, जागिरको टुंगो भने थिएन ।
मंसिर ७, २०८१
दिल्लीमा वायु प्रदूषण, काठमाडौंसम्म असर
प्रकाश धौलाकोटी
दुई सातादेखि भारतका पन्जाब, हरियाणा र उत्तर प्रदेशबाट फैलिएको वायु प्रदूषणको असर नेपालसम्मै पनि आइपुगेको छ । त्यहाँका किसानले बालीनाली थन्क्याएपछि लगाउने डढेलो, इँटाभट्टा र उच्च इन्धन खपतका कारण हरेक वर्ष हिउँद लागेसँगै वायु प्रदूषण उत्कर्षमा पुग्ने गरेको छ ।
पर्यटन प्रवर्द्धनमा ‘बाइक राइडर्स’
अनिश तिवारी
प्रसिद्धस्थल भैरवकुण्ड, छगाम, बगाम र अरनिको गाउँको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि घुमन्ते बाइक राइडरले ‘एक्सप्लोर भैरवकुण्ड (मिनी मानसरोवर) यात्रा’ गरेका छन् ।
मंसिर ६, २०८१
रमाउन ४० को पर्खाइमा रहेकी ‘साइँली’
रीना मोक्तान
मोहन राई निर्देशित ‘महानगर’ फिल्ममा एउटा प्रसंग छ– खुसी र आशिष मोटरसाइकल दुर्घटनामा परेका व्यक्तिलाई सहयोग गर्ने क्रममा एकअर्कासँग ठोक्किन्छन् । त्यही घटनाले ती दुईलाई एक रात सँगै हुनुपर्ने बाध्यकारी परिस्थितिमा पुर्‍याउँछ ।
सामाजिक सञ्जालमा क्रिएटिभ कन्टेन्ट कति छन् ?
प्रकृति दाहाल
तपाईं त बिजनेसवाली दिदी होइन ?’ बाटोघाटोमा देख्ने प्रायः ले रिया श्रेष्ठलाई यसै भनेर सोध्ने गर्छन् । कतिले फोटो खिचाउनेदेखि ‘बिजनेस आइडिया’ का बारेमा सोध्छन् । रियाको यो ‘क्रेज’ भने सामाजिक सञ्जालले बनाइदिएको हो । उनी अचेल शिक्षा क्षेत्रको ‘कन्टेन्ट क्रिएटर’ का रूपमा स्थापित छिन् ।
मंसिर ४, २०८१
सोमरियादेवीका छोरा डाक्टर बने
समर्पण श्री
त्यो रात २९ वर्षका रामजी रामबाट उनी डा. रामजी राम बनेका थिए । कठोर साधनाबाट दुर्लभ सपनालाई विपनामा बदलेको रात थियो । त्यही जुनेली रातको उज्यालोमा उनको आँखामा झुल्किन् ५५ वर्षीया आमा सोमरियादेवी । जो गढीमाईमा महाजनको माटोमा सकी नसकी घस्रिन्थिन् ।
मंसिर ३, २०८१
सन्थाल समुदायका एक्ला उपसचिव
पर्वत पोर्तेल
लोपोन्मुख आदिवासी सन्थाल समुदायका विश्वदीप बेस्रा समुदायकै पहिलो उपसचिव हुन् । मूलतः पूर्वी नेपालको झापा, मोरङ र सुनसरीमा सन्थाल समुदायको बसोबास छ । करिब ५० हजार हाराहारी जनसंख्या रहेको सन्थाल समुदायबाट यत्तिको उच्च ओहदामा पुग्ने उनी पहिलो र एक्लो प्रतिनिधि हुन् । निरन्तरको मिहिनेत र परिश्रम गर्ने स्वभावले विश्वदीपलाई ...
मंसिर २, २०८१
फेरि चम्कँदै पाल्पाली ढाका
माधव अर्याल
जनजिब्रोमा निकै चल्तीका गीत ‘चोली राम्रो पाल्पाली ढाकाको...’, ‘ढाका टोपी शिरैमा ढलक्क ढल्कियो...,’ ‘पाल्पाली ढाका टोपी राम्रो...’ ले पाल्पाको ढाकालाई निकै महत्त्व दिएको पाइन्छ । तर पाल्पाको ढाका कपडा उद्योग भने यतिबेला मुस्किलले चलिरहेको छ ।
मंसिर १, २०८१
निःसन्तानपनको उपचारमा बाधक : महँगो प्रविधि, कानुनको अभाव
प्रकाश धौलाकोटी
झापाकी ४२ वर्षीया सरिता निरौला (नाम परिवर्तन) को विवाह भएको १४ वर्ष भयो । उनका श्रीमान् चालक हुन् । उनी महिला अधिकारको क्षेत्रमा पनि सक्रिय छिन् । उनीहरूले बच्चा चाहेको बिहे लगत्तैदेखि हो । तर अहिलेसम्म न प्रकृतिले साथ दियो, न प्रविधिले ।
कार्तिक २९, २०८१
स्थानीय जागेपछि बदलिएको बन्दीपुर
सम्झना रसाइली
तत्कालीन मन्त्रिपरिषद्ले २०२५ सालमा तनहुँसहित ९ वटा जिल्लाको सदरमुकाम सार्ने निर्णय गर्‍यो । निर्णयअनुसार २०२५ मंसिर १९ मा तनहुँको सदरमुकाम बन्दीपुरबाट दमौली सारियो । सदरमुकाम सरेपछि बन्दीपुर उराठ बन्दै गयो ।
कार्तिक २७, २०८१
२५ वर्षसम्म अजेय कीर्तिमान
ध्रुव तुलाधर
नेपालमा आठौं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) आयोजना भएको २५ वर्ष बितेको छ । दशरथ रंगशालामा सिन्थेटिक ट्र्याक बिछ्याइएको पनि ठ्याक्कै त्यति नै वर्ष भयो । यो सन् १९९९ को कुरा हो । सागका लागि नै पहिलो पटक नेपालमा सिन्थेटिक ट्र्याक बनाइएको थियो ।
कार्तिक २६, २०८१
हमास आक्रमणबाट बाँचेर फर्केपछि पहिलो प्रयासमै कृषि अधिकृत
भवानी भट्ट
गत वर्षको भदौमा ‘लर्न एन्ड अर्न’ कार्यक्रमअन्तर्गत इजरायल पुग्दा बैतडीको दशरथचन्द नगरपालिका–५ भट्टगाउँकी हिमश्वेता भट्टलाई त्यहाँको कृषि प्रविधिले आकर्षित गरेको थियो । केही सिकेर घर फर्किने चाहना हमास समूहको आक्रमणमा परेपछि एक महिना पनि नपुग्दै घर फर्किनुपर्‍यो । सँगै गएका सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका १० जना विद्यार्थील...
कार्तिक २५, २०८१
कर्णालीका उत्पादन जापानदेखि अमेरिकासम्म
कृष्णप्रसाद गौतम
दसैंअघि मुगुको राराताल हुँदै जुम्ला घुम्न गएका काठमाडौं जोरपाटीका हृदयनारायण श्रेष्ठले झन्डै २५ किलो मार्सी चामल, ३० किलो स्याउ, १५ किलो सिमीको दाल र एक क्विन्टल आलु लिएर गए । एक अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थामा कार्यरत उनीसहित जुम्ला पुगेका १४ जना सबैले घर फर्कँदा मार्सीसहित विभिन्न खाद्यान्न र फलफूल लिएर गएका हुन् ...
कार्तिक २४, २०८१
किन पाउँदैनन् मजदुरले ज्याला ?
घनश्याम खड्का
मजदुरले ज्याला नपाउनुमा मुख्य दोष निर्माण कम्पनी (ठेकेदार) र मुख्य रोजगारदाता (ठेक्का लगाउने संस्था) कै देखिन्छ । ठेकेदारले ठेक्का दिने संस्थाबाट लिएको भुक्तानी अरू ठाउँमा लगानी गर्ने र भुक्तानी नदिने समस्या त देशभरका धेरै आयोजनामा देखिएको छ । त्यस्तै घटिघटाउमा ठेक्का कबोल गर्दा भएको घाटा वा ठेकेदारका अन्य आर्थिक समस्य...
कार्तिक २३, २०८१
दृष्टिविहीन पर्यटकको अन्तर्दृष्टिले देखेको नेपाल
सुरज कुँवर
बेल्जियमका ५० वर्षीय जिनो वर्सुएरे जन्मजात दृष्टिविहीन हुन् । शरदयाम (असोज–कात्तिक) मा पर्ने आफ्नो ५० औं जन्मदिन नेपालको हिमाली भेगमा पदयात्रा गरी मनाउने भन्दै उनले ६ महिनाअघि सहयात्राका लागि अपिल गरे । जिनोसँगै नेपालको अन्नपूर्ण क्षेत्र पदयात्राका लागि तयार भए नेदरल्यान्ड्सकी ६८ वर्षीया दृष्टिविहीन जोहन्ना क्याथरिना स...
कार्तिक २२, २०८१
काठमाडौं फर्कंदै कन्दरा
रीना मोक्तान
लोकप्रिय ब्यान्ड ‘कन्दरा’ ले स्थापनाको ३२ औं वर्षसम्म आइपुग्दा थुप्रै उतारचढाव देख्यो । त्यही आरोह–अवरोहलाई नियाल्ने हो भने कन्दरा अनि यससँग जोडिनेको पूरा चित्र भेटिन्छ । कन्दराले कहिले बामे सर्दै गर्दाका तातेहरू देख्यो त कहिले जवानी । पोखरामा जन्मिएको यो ब्यान्डले सामाजिक, राजनीतिक अनि सांगीतिक परिवर्तन पनि देख्यो । ग...
कार्तिक २०, २०८१
कोरियामा दक्ष श्रमिक पठाउन सरकारको गृहकार्य
होम कार्की
श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले म्यानपावर कम्पनीमार्फत कोरियामा ई–७ भिसा प्रणालीअन्तर्गत सीपयुक्त श्रमिक पठाउने तयारी गरेको छ । श्रम मन्त्रालयले ‘कोरियामा सीपयुक्त श्रमिक पठाउनेसम्बन्धी कार्यविधि–०८०’ लाई संशोधन गरी रायका लागि परराष्ट्र र कानुन मन्त्रालय पठाएको छ ।
कार्तिक १५, २०८१
लोचनको भाका : तिहारै आयो लौ झिलिमिली...
विमल खतिवडा
‘तिहारै आयो लौ झिलिमिली हे सुन हजुर भैलेनी आए आँगन मनको आँखा उघारी हेर हे सुन हजुर लक्ष्मी आइन् आँगन...’ गीत रेडियो र टेलिभिजनमा बज्न थालेसँगै तिहार आएको अनुभूति हुन्छ । दसैं सकिएलगत्तै यो गीतमा बनेका रिल र टिकटक सामाजिक सञ्जालमा छ्याप्छ्याप्ती छ । २७ वर्षअघि सार्वजनिक भएको नेपाली फिल्म ‘स्वर्ग’को यो तिहारको पर्याय ब...
कार्तिक १३, २०८१
जाँगरिली आमाकी साहसी छोरी कुन्ता
पर्वत पोर्तेल
एक सय वर्षअघि धरानमा अड्डा जमाएका थिए, साहित्यकार कुन्ता शर्माको परिवारले । सुरुमा आएका थिए, पिता मनोहरि चम्लागाईं । उनी १९८० सालताका नै धरान आएका थिए । खासमा कुन्ताको पुख्यौली थातथलो उपत्यकातिरै हो । भक्तपुरको बिरुवामा अझै पनि उनीहरूको पुर्ख्यौली जायजेथा र आफन्त छन् । उनका पिता धरान झर्नुअघिको एउटा रोचक घटना छ ।
कार्तिक १२, २०८१
खरिदार-नासुमा पटक-पटक असफल, अधिकृतमा एकै पटक सफल
प्रकाश बराल
सानो छँदा छोरीहरू खेल्दा पनि गाली नगरी बरु खेल्दाखेल्दै पढ्न लगाउँथे, बागलुङ नगरपालिका–१३ का डिल्लीप्रसाद शर्मा । छोरीहरूलाई पढेर पछि अधिकृत बन्नुपर्छ भन्दै हौसाउँथे । ६ छोरीका बुबा शर्माले खरबारीदेखि धान खेत बेचेर पनि छोराछोरीलाई पढाए । आफूले दुःख गरेर पनि छोराछोरीलाई काम नगरी पढ्न लगाए । सानैदेखि छोराछोरीलाई सरकारी स...
कार्तिक ११, २०८१
कर्माचार्य ग्रुपको बिस्कुटदेखि तेलसम्मका ‘कोसेली’
दीपक परियार