text
stringlengths
2
914
भाद्र ३, २०८१
६ छोरीको कथा
पर्वत पोर्तेल
झापा, भद्रपुर–९ का टेकबहादुर र दुर्गा सुन्दास दम्पती यतिबेला फुरुङ्ग छन् । दुःखजिलो गरी पढाएका छोरीहरूको प्रगतिले उनीहरूको हर्षको सीमा नै छैन । परिवारका ६ छोरीमध्ये चार जना लोक सेवा भिडेरै सरकारी सेवामा कार्यरत छन् । एक छोरी सरकारी छात्रवृत्तिमा दन्त चिकित्सक बनेकी छन् । सुन्दास परिवारका छोरीहरूको सफलता देखेर गाउँलेहरू...
भाद्र २, २०८१
५ दशकदेखि देशलाई जोड्दै लिटमस केबल
दीपेन्द्र बडुवाल
मुलुकको पूर्वी क्षेत्रबाट लुम्बिनी प्रदेशको आर्थिक केन्द्र बुटवल प्रवेश गर्ने नाकामा औद्योगिक क्षेत्र छ । व्यस्त सहरभन्दा टाढा जंगलछेउमा रहेको बुटवल औद्योगिक क्षेत्रमा विभिन्न खालका धेरै उद्योग सञ्चालनमा छन् । त्यही औद्योगिक क्षेत्रमा छ, ‘लिटमस इन्डस्ट्रिज लिमिटेड’ उद्योग पनि ।
भाद्र १, २०८१
अस्तित्वको परीक्षामा राष्ट्रसंघ
जगदीश्वर पाण्डे
विश्वकै सबैभन्दा ठूलो द्वन्द्वका रूपमा अहिले रुस–युक्रेन र इजरायल–प्यालेस्टाइन युद्ध बनिरहेको छ । अर्कोतर्फ भोकमरी, शरणार्थी समस्या, स्वास्थ्य, शिक्षा, हिंसालगायतका समस्या पनि झन्–झन् विकराल बन्दै गइरहेका छन् । यसबाहेक संसारभर जलवायु परिवर्तनको प्रभाव बढ्दो छ र यसले पृथ्वीका जीवजन्तुहरूलाई प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष प्रभाव...
श्रावण ३१, २०८१
किन हुन्छ विजयको ‘दिमाग खराब’ ?
रीना मोक्तान
अभिनेता विजय बराललाई बाटोघाटो कहीँकतै कसैले देखे भने सोधिहाल्छन्, ‘तपाईं बिके होइन ?’ खासमा ‘बिके’ सधैं हाँसिरहन्छ, अप्ठ्यारोमा फुलेको फूलजस्तै ! आफू कमजोर भए पनि कसैका लागि केही गरौं भन्ने भावनाले ओतप्रोत ! ‘म’ मात्र भन्ने सोच्दैनन्, ‘अरू’ का लागि पनि सोच्ने उनको बानी नै हो ।
श्रावण २९, २०८१
हर रात सपनीमा आउने आमा इन्दिरा
दीपक सापकोटा
दीप श्रेष्ठका गीतमा छन्– उदासी र बेचैनीका कथा ! मान्छेका दुःख, हैरानी र आँसुका कथा ! आमाका पीडा र सुस्केराका कथा !
श्रावण २८, २०८१
निजामतीमा २४ हजार महिला कर्मचारी
प्रकृति दाहाल
पचासको दशक लोक सेवाका विज्ञापन खुल्थे तर आवेदन नै पर्दैनथे । महिलाका लागि विज्ञापन खुल्थे, पद हुन्थ्यो तर योग्यता पुगेका महिलाको आवेदन नै पर्दैनथ्यो । पूर्वसचिव तथा लोक सेवा आयोग सदस्य बृन्दा हाडाले २०५७ सालमा आफू एक्लो महिला सहसचिव भएको बताइन् ।
श्रावण २७, २०८१
सिनेमा हलको नयाँ परिभाषा ‘क्यूएफएक्स’
सजना बराल
मनकामना, तारा, हिरारत्न, अशोक, चामुन्डा, नागार्जुन, रञ्जना, शिवदर्शन, गोपी, गुण, विश्वज्योति– यी सबै काठमाडौं उपत्यकामा कुनै बेला भव्य चलेका, दर्शक खचाखच हुने र दर्शकसँग एकाकार हुन पुग्ने कलाकारलाई उत्साहित भीडले जुरुक्कै उचाल्ने दुई दशकअघिका नामी फिल्म हलहरू हुन् । यी सबै ‘स्ट्यान्ड अलोन’ हल अहिले बन्द भइसके, कोही पार...
श्रावण २६, २०८१
‘क्यालिबर’ लाई फैलाउँदै प्रसन्न
सीमा तामाङ
पोखराका कालीदास गौतमले जुत्ता बनाउन थालेको २५ वर्ष भयो । आफ्नै ‘केडी सुज इन्डस्ट्रिज’ का ‘क्यालिबर’ जुत्ता बेच्न थालेको पनि ७ वर्ष भइसक्यो । कालीदास संस्थापक रहेको यस उद्योगलाई हाल उनकै छोरा प्रसन्न र अमनले हाँकिरहेका छन् ।
श्रावण २५, २०८१
ओलम्पिकको अर्थशास्त्र
स्वरूप आचार्य
सन् १८९६ मा पहिलो आधुनिक ओपम्पिक खेल आयोजना गरेयता यसको नाटकीय विकास भइसकेको छ । बीसौं शताब्दी मध्यतिर आयोजक राष्ट्रहरूको काँधमा ओलम्पिकको बोझका साथै खेलबाट प्राप्त हुने रकम दुवै बढेसँगै थुप्रै विवादहरू उत्पन्न भए ।
श्रावण २४, २०८१
बुद्धिको नाम बिर्साइदिने ‘हैट’ !
रीना मोक्तान
एक दशकदेखि कलाकार बुद्धि तामाङ एउटा थेगोका कारण चर्चामा छन् । त्यो हो, ‘हैट’ ! खासमा यो उनको पर्याय नै बनेको छ । यही चरित्रबाटै फिल्म क्षेत्रले बुद्धिलाई चिन्यो, पर्दामा उनको अभिनयलाई देख्यो । बुद्धिसँग यो शब्द यसरी गाँसिएको छ, यही एउटै थेगो सँगसँगै उनका फिल्मी ‘करियर’का आरोह–अवरोह जोडिएका छन् ।
श्रावण २२, २०८१
इमान सिकाउने वृन्दादेवी
दीपक सापकोटा
आफ्ना स्मृतिहरूका संग्रहालय खोतल्दा केदारभक्त माथेमाको मस्तिष्कमा आमा वृन्दादेवीको श्यामश्वेत ‘पोट्रेट’ चल्मलाउँछ । आफ्नै सुरमा उनी सुदूर अतीततिर चियाउँछन्, जहाँ ठूलाबा धर्मभक्त माथेमा, पिता ध्रुवभक्त माथेमाको प्रदीप्त अनुहार प्रकट हुन्छ । त्यो मुहार झन् उज्यालो हुँदै आउँछ । धर्मभक्त, ध्रुवभक्त र वृन्दादेवीका यादहरूका ...
श्रावण २१, २०८१
नापीका कान्छा हाकिम
प्रकाश बराल
पातलो शरीर, भर्खर २८ वर्ष लागेकाले दाह्री–जुँगा पनि बढ्दै छन् । सरकारी पोसाकमा कार्यालय छिर्दा कतिपय सेवाग्राहीले ‘कार्यालय प्रमुख मै हुँ’ भन्दा पनि झट्ट पत्याउँदैनन् । सुरु–सुरुमा कार्यालयकै कर्मचारी पनि अलमलमा पर्थे । २५ वर्षको उमेरमा नापी अधिकृत नियुक्त भएका स्याङ्जा फेदीखोलाका मौसम सुनाम (परियार) तीन वर्षदेखि कार्य...
श्रावण २०, २०८१
लक्ष्मी ग्रुपका ५० वर्ष : पुष्टकारी, चोकोफन हुँदै गाडी उत्पादन
दीपक परियार
‘ल्याक्टोफन’ चकलेटको खोल तन्काएर एक हातको बनाएपछि अर्को मिठाई पाइने ८० को दशकको सम्झना क–कसलाई छ ? त्यसभन्दा अघि सुका गोटाका ओरेन्ज बल र रिमझिम बलको स्वाद पक्कै लिएको हुनुपर्छ । पोखराको बागबजारमा आधा शताब्दीअघि पुष्टकारी बनाएर सुरु भएको थियो, लक्ष्मी मिठाई भण्डार । यही मिठाई भण्डार तुफानी गतिमा फैलिएर नेपालको मिठाई बजा...
श्रावण १९, २०८१
‘यो घर बिक्रीमा छ’
दीपेन्द्र बडुवाल , मनोज पौडेल
हरेक दिन बिहान ७ नबज्दै ६४ वर्षीय छत्रबहादुर कार्की पर्सा बजारस्थित घरबाट चीवर लगाएर पुरानो साइकलमा निस्कन्छन् । एकैछिनमा पार गरिसकिने तीन किलोमिटरको दूरी छिचोल्दा पनि एकाबिहानैदेखिको हपक्क गर्मीले असिनपसिन भइसक्छन् उनी । मायादेवी मन्दिर परिसरको एक छेउमा उनी अन्य दर्जनौं भिक्षुहरूको लहरमा मिसिन्छन् । हातमा भिक्षापात्र ...
श्रावण १८, २०८१
३० वर्षसम्म भारी बोकेरै संसारका ८ हजार मिटरमाथिका १४ हिमाल आरोहण
केदार शिवाकोटी
बाल्यकालमा चौंरी गोठमा गोठालो भएर बिताएको समय ताम्टिङ शेर्पाको मनमा अझै ताजै छ । ती स्मरणहरू चाहेर पनि आफूले भुल्न नसक्ने उनी बताउँछन् ।उनै शेर्पाले सपनाको उडान भरेजसरी ३० वर्ष भारी बोक्दा बोक्दै संसारका ८ हजार मिटरमाथिका सबै १४ हिमाल आरोहणको कीर्तिमान पनि बनाएका छन् ।
चीन : नवीकरणीय ऊर्जामा लगानी बढाउँदै, कोइलाप्रतिको मोह पनि उस्तै
स्वरूप आचार्य
बितेका दुई दशकमा पृथ्वीलाई तताउन प्रमुख भूमिका खेल्ने हरितगृह ग्यास उत्सर्जन गर्ने सबैभन्दा ठूलो देश चीन हो । तर, पछिल्लो समय चीनले हरितगृह ग्यासको उत्सर्जनलाई तीव्र गतिमा घटाउँदै लगेको छ । जुन रूपमा उत्सर्जनको तथ्यांकले पहाडको चुचुरो बनाएको थियो, त्यो अब समथर पठार बन्न थालेको छ ।
श्रावण १७, २०८१
‘केटी हराएको सूचना’ लिएर आए ‘उजेली’ का निर्देशक
रीना मोक्तान
बत्तीस वर्षअघिको क्लासिक डकु–ड्रामा ‘उजेली’ का संवाद ६ वर्षअघि सामाजिक सञ्जालमा यसरी भाइरल भए कि कम्बोडिया बस्दै आएका निर्देशक दीपेन्द्र गौचन दंग परे । हुन त उनी धेरै सामाजिक सञ्जाल चलाउँदैनथे । फेसबुक ‘अकाउन्ट’ थियो, तर त्यता सक्रिय थिएनन् । युनिसेफले युट्युबमा ‘उजेली’ राख्यो, टेलिचलचित्रको अंश र संवाद सञ्जालहरूमा आगो...
श्रावण १५, २०८१
बर्खे भेलमा दाउरा बटुल्नेको लर्को
नवीन पौडेल , महेश केसी
पश्चिम नवलपारसीको सुस्ता गाउँपालिका–५ का जीतेन्द्र विन असार दोस्रो सातायता अबेर रातिसम्म नारायणी बगरमै हुन्छन् । नारायणी नदीमा बगेर आउने काठ, दाउरा संकलनका लागि उनी बगरमा सानो टहरा बनाएर बसिरहेका छन् । उनलाई सघाउन परिवारका अरू सदस्य पनि बेलाबेला आउने गर्छन् ।
आमालाई प्रश्न : किताब नभएको भए के हुन्थ्यो ?
दीपक सापकोटा
सपना देख्ने मानिसको नैसर्गिक स्वभाव आफ्नी आमामा पनि हुनुलाई अभि सुवेदी स्वाभाविक ठान्छन् । आमाले बुनेर साँचेको त्यही संवेदित स्वप्नशीलता विस्तारित भएर आफूमा आइपुगेझैं लाग्छ उनलाई । जसरी जीवनवादी आशा मानिसको सहयात्री हो, निराशा पनि यात्रामा अघिपछि गरिरहने भाव हो । भनौं, अनिच्छुक सहयात्री !
श्रावण १४, २०८१
नाम्लो बोकेको थाप्लोमा सर्वोच्च प्रशासनको भारी
ऋषिराम पौड्याल
निकै आरोह–अवरोह पार गर्दै काठमाडौं छिरेकी तेह्रथुम पिप्लेस्थित ‘नयाँघरकी कान्छी’ ले हालै एउटा इतिहास रचेकी छन् । त्यो हो, मुलुकको पहिलो महिला मुख्यसचिवको कीर्तिमान । मन्त्रिपरिषद्को बिहीबारको बैठकले लीलादेवी गड्तौलालाई निजामती प्रशासनको सबैभन्दा उच्च पद मुख्यसचिवमा बढुवा गरेको हो ।
श्रावण १३, २०८१
रमपमको रजत यात्रा
पर्वत पोर्तेल
पूर्वमै पहिलो पटक २०५७ साउन १३ बाट उत्पादन सुरु गरेको ‘रमपम’ तयारी चाउचाउ २५ वर्षे तन्नेरी भएको छ । यस अवधिमा रमपमले आफ्ना उत्पादनलाई स्वदेशमा मात्रै सीमित राखेन, भारत तथा तेस्रो देशमा पनि आक्रामक ढंगले विस्तार गरेको छ । हाल अमेरिका, अस्ट्रेलिया, युरोप र मध्यपूर्व एसियाका सहित अढाइ दर्जन बढी देशमा यो नेपाली उत्पादनले स...
श्रावण १२, २०८१
मानव–बाघ द्वन्द्वको संक्रमणकाल
जगदीश्वर पाण्डे
‘यो बाघ देख्नुभएको छ कि नाई ? देख्नुभएको भए ठीक छ । देख्नुभएको छैन भने पनि केही छैन । म आज यहाँ तपाईंहरूसामु बाघ र मानव जाति कसरी मिलेर बस्न सम्भव छ भन्ने कुरा गर्न लागिरहेको छु,’ सन् २०२१ को नोभेम्बरदेखि बर्दियामा सुरु भएको ‘बिहेबियर चेन्ज क्याम्पेन’ (व्यवहार परिवर्तन अभियान) का एक युवा संरक्षक कमल खड्काले बारबर्दिया ...
हुड्के नाचेरै पढाइ खर्च
हरिहरसिंह राठौर
कर्णाली र सुदूरपश्चिमको परम्परागत हुड्के नाच सिक्ने युवा पुस्ता नभएपछि लोप हुने अवस्थामा छ । दमाईं समुदायका पुरुषहरूले मात्रै नाच्ने यो मौलिक नाच कर्णालीमा कलाकारको अभावमा हराउँदै गएको हो । तर जुम्लाको सिञ्जा गाउॅँपालिका–६ बारेगाउँकी १८ वर्षीया अनिता परियारले हुड्के नाच पुरुषको मात्रै एकाधिकार तोड्दै आफू पनि कला देखाउन...
छिन्यो बिनायोको जुइनो
पर्वत पोर्तेल , रमेशचन्द्र अधिकारी
‘केको कोर्को, केको कोर्को, कुराउनीको कोर्को लैलै अहिलेको त झिल्के मात्रै पोइ त राम्रो पोरको नै लैलै..’
श्रावण ११, २०८१
कति सुरक्षित छ हवाई यात्रा ?
बुद्धिसागर मरासिनी
हामी एक स्थानबाट अर्को स्थानमा पुग्नका लागि विभिन्न यातायातका माध्यमको प्रयोग गर्ने गर्छौं । तीमध्ये सबैभन्दा बढी प्रयोगमा आउने माध्यम हुन्– सडक, जल र हवाई यातायात । तीमध्येमा सबैभन्दा बढी सुरक्षित मानिन्छ हवाई यात्रा ।
श्रावण ८, २०८१
बहादुरसिंह लामा : गाविस अध्यक्षदेखि मुख्यमन्त्रीसम्म
सुवास विडारी
कांग्रेस संसदीय दलका नेता बहादुरसिंह लामा (तामाङ) मंगलबार वाग्मती प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त भएका छन् । एमालेको समर्थनमा मुख्यमन्त्री बनेका उनलाई प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले प्रदेशको पाँचौं मुख्यमन्त्रीका रुपमा नियुक्त गरेका हुन् ।