text stringlengths 2 914 |
|---|
निकुञ्ज संरक्षणमा महिला अधिकारी |
रमेशकुमार पौडेल |
नेपालको पहिलो निकुञ्ज चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मुख्य कार्यालय र चार सेक्टर कार्यालय छन् । सेक्टर कार्यालयमध्ये एउटा माडी बगई सेक्टरको प्रमुख हुन् मधु नेपाली । चितवन निकुञ्ज कार्यालयमा अधिकृतस्तरका आठ जना संरक्षण अधिकृत कार्यरत रहँदा महिला दुई जना छन् । त्यसमध्येकी एक मधुले सेक्टर हाँकेकी छन् । ५० वर्ष नाघेको निकुञ्जमा... |
असार ९, २०८१ |
बिसन्चोलाई ‘सन्चो’ |
प्रशान्त माली |
खोकनाका जितराम महर्जन नाक बन्द हुँदा होस् वा रुघाखोकी लाग्दा हत्तपत्त एलोप्याथिक औषधि प्रयोग गर्दैनन् । उनको उपचारको पहिलो रोजाइ ‘सन्चो’ हुने गरेको छ । बजारमा विभिन्न निजी कम्पनीका सन्चो उपलब्ध छन् । उनी भने तीमध्ये पनि सरकारी स्वामित्वको जडीबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनीको सन्चो नै रोज्छन् । |
असार ८, २०८१ |
सरकारी नीतिले संकटमा नेपालका औषधि उद्योग |
स्वरूप आचार्य |
अर्थतन्त्रमा देखिएको मन्दीको प्रभाव नेपालका औषधि उद्योगहरूमा पनि देखिन थालेको छ । नेपालमा दर्ता भएका १३२ मध्ये ८६ वटा औषधि उद्योग सञ्चालनमा रहेका थिए । सञ्चालनमा रहेकामध्ये करिब ९ वटा औषधि उद्योग भने विभिन्न कारणले उत्पादन गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । |
इको क्लबदेखि चराविज्ञसम्म |
भवानी भट्ट |
भोजराज श्रेष्ठ कक्षा चारमा अध्ययनरत थिए । ठीक त्यही बेला विद्यालयमा इको क्लब गठन भयो । त्यतिबेलासम्म उनलाई प्रकृति, वन्यजन्तु र चराबारे केही जानकारी थिएन । पछि भोजराजले चरा संरक्षणका लागि गुलेली नियन्त्रणमा लिने अभियान नै चलाए । जसका कारण उनी गाउँमा ‘गुलेली बाजे’ को नामले चर्चित छन् । |
असार ७, २०८१ |
चुरे चढ्दै ‘बाजेको पेडा’ |
पर्वत पोर्तेल |
रुपेशकुमार साहको भव्य पेडा पसल थियो, सप्तरीको बरमझिया क्षेत्रमा । विगत डेढ दशकदेखि साह परिवारले पेडा पसल चलाएरै मनग्ये आम्दानी पनि गरेको थियो । कोभिड महामारीताका लामै समय पसल बन्द गर्दा धेरै घाटा ब्योहोर्नु पर्यो, जसरी अन्य व्यवसायीहरुले ब्योहोरे । |
एनभिडिया बन्यो विश्वकै मूल्यवान कम्पनी |
सजना बराल |
विश्व सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा अहिले दुई विषय निकै चर्चामा छन्– पहिलो, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) र दोस्रो एनभिडिया । यी दुवै आपसमा सम्बन्धित पनि छन् । एआईको उछालले एनभिडियाको बजार अकासिएको छ । विश्वभर एआईको तरंग ल्याउन एनभिडियाका ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट (जीपीयू) र ‘कुडा’ प्रोग्रामिङ ल्यांग्वेजजस्ता हार्डवेयर तथ... |
असार ६, २०८१ |
काठमाडौंको मन जितेका दार्जिलिङका गायक |
पर्वत पोर्तेल |
मेची तरेर काठमाडौं खाल्डो उक्लिएको एउटा सामान्य ‘गिताङे’ ले सन् १९९० को दशकमा नेपालभर तहल्का मच्चायो । तीन दशकअघि नै इर्ष्यालाग्दो लोकप्रियता बटुलेका गायक हुन्, सुरेश कुमार । काठमाडौंबाट गुन्जिएका उनका दर्जनौं प्रेमिल गीतहरू पूर्वी सिमाना नाघेर उनी आएकै बाटो हुँदै जब दार्जिलिङ पुगे, तब दार्जिलिङले सोध्न थाल्यो को हो– स... |
असार ४, २०८१ |
छोरीलाई बाटो देखाउने निरक्षर रणकुमारी |
दीपक सापकोटा |
आफू हुर्के–बढेको गाउँको जंगल, गोरेटोमा समयको कथा ढुकेर बसेकी आमा सम्झिँदा रामकुमारीलाई यस्तो लाग्छ– आमा एक विशाल बटवृक्ष हुन्, जसको छहारीमा सन्तानले सुखभोग गरे । सर्लक्कै फेरिएको कालजमानाको साक्षी बसेकी छन्– रणकुमारी झाँक्रीमगर (८३) । बेग्लै संसारबाट अर्को संसारमा प्रविष्ट भएझैं लाग्छ उनलाई । १९ नातिनातिना, दर्जन पनाति... |
असार २, २०८१ |
७७ वर्षदेखि रञ्जना सोडा : काठमाडौंदेखि दोहासम्म |
सीमा तामाङ |
चर्को गर्मीमा सबैको रोजाइमा पर्छ– चिसो पेय पदार्थ । त्यसमाथि न्युरोड पुग्ने जोकोहीले चिसो पेय पदार्थ भन्नासाथ सोडा नै रोज्छन् । न्युरोडको रञ्जना गल्ली अर्थात् ‘रञ्जना सोडा पसल’ मा अहिले मानिसको भीड नै लाग्ने गरेको छ– सोडा पिउन । |
जेष्ठ ३१, २०८१ |
‘ए आमा ! जाम भन्यो मलाई, पल्टने लाहुरेले’ |
विमल खतिवडा |
जब कुनै गीत दर्शक–श्रोताले अत्यधिक रुचाउँछन्, तब त्यो गीतका गायक–गायिका चर्चाको शिखरमा पुग्छन् । गीतको भिडियोमा देखापर्ने मोडलको अनुहार सबैले चिन्छन् । तर, शब्द–शब्द जोडेर त्यसलाई गीतको रूप दिने गीतकार भने सधैंजसो ओझेलमै पर्छन् । एउटा गीत हिट हुन जति गायक–गायिकाको भूमिका हुन्छ, गीतकारको त्योभन्दा कम हुँदैन । तर, तिनै ग... |
जेष्ठ २९, २०८१ |
सिलौटोमा पीडा पिनिरहेकी आमा |
दीपक सापकोटा |
आमाले आँसुसँगै जीवनका दुःखहरू पिँधेको सिलौटो जोगाइराखेका छन्– राजु परियारले । उनलाई बोध छ– त्यो मेरी आमाले केवल मसला र नुन–खुर्सानी होइन, आफ्नो कर्म र दुःख पिँधेको सिलौटो हो । मध्य जेठको सहरी गर्मीमा राजु गाउँ र आमा हिँडिआएका बाटाहरू सम्झना गर्छन्, ‘जीवनबाट सबै कुरा हराओस् तर त्यो सिलौटो नहराओस् । किनभने त्यो ढुंगो मात... |
जेष्ठ २८, २०८१ |
जालन्धर छाडेर ‘जलारी’ |
प्रकाश बराल |
बिहान घाँसदाउराको जोहो गरेर दिउँसो तरकारी बारीको काम भ्याउँछन् । घाम छिप्पिदै जाँदा आफैले बुनेको जाल बोकेर माछा मार्न बडिगाड खोलातिर कुद्ने उनी राति ९ बज्दा घर आइपुग्छन् । जालमा सधैं माछा पर्दैनन् । तरकारी खेती उनको मौषमी आम्दानीको स्रोत हो । |
गाविस सचिवदेखि सहसचिवसम्म |
लक्ष्मी गौतम |
स्नातक तह तेस्रो वर्षमा अध्ययन गर्दासम्म मेखबहादुर मंग्रातीले निजामती सेवामा प्रवेश गर्छु भन्ने सोचेकै थिएनन् । सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका–४ मा जन्मेका उनलाई शिक्षण पेसा औधी मन पर्थ्यो । बाआमाको इच्छा पनि छोरो शिक्षक बनोस् भन्ने थियो । औपचारिक अध्ययन सकेपछि गाउँकै स्कुलमा पढाउँछु भन्ने सोचमा थिए उनी । |
जेष्ठ २७, २०८१ |
ट्रेकिङ गाइड हुँदै वाइल्डलाइफ फोटोग्राफर |
मनोज पौडेल |
भरिया हुँदै ट्रेकिङ गाइड बनेका प्रताप गुरुङ अहिले मुलुककै उत्कृष्ट वाइल्डलाइफ फोटोग्राफरमा गनिन्छन् । धादिङको नीलकण्ठ नगरपालिका–११, ग्याम्रुङ घर भएका उनी अहिले काठमाडौंको सोह्रखुट्टे नजिकै नयाँबजारमा बस्छन् । उनका आँखा जति तेजिला छन्, कान पनि उस्तै चनाखा छन् । सुँघ्ने शक्ति पनि अद्भुत छ । परपरसम्मका गतिविधि आँखा र कानल... |
जेष्ठ २५, २०८१ |
जनावरको अंग प्रत्यारोपणले जगाएको आस |
स्वरूप आचार्य |
हामीले भगवान् शिवले गणेशको टाउको काटेपछि हात्तीको टाउको जोडेर फेरि जीवित बनाएको कथा त पढेकै छौं । ‘जेनोट्रान्सप्लान्टेसन’ भनेको यही नै हो । कुनै जनावरको अंग मान्छेमा प्रत्यारोपण गर्नुलाई जेनोट्रान्सप्लान्टेसन भनिन्छ । विभिन्न कारण काम गर्न छोडेको मानव अंगको विकल्पमा कुनै जनावरबाट निकालिएको अंगले काम गर्छ कि भनेर अध्ययन... |
जेष्ठ २४, २०८१ |
कर्मा पछ्याउँदै कुन्दन |
रीना मोक्तान |
भाइ कुन्दनलाई सानै हुँदादेखि हात समाउँदै गुरुकुल डुलाउँथे, कर्मा । कति नाटकका संवाद कुन्दनलाई कण्ठै हुने । नाटक चलिरहँदा संवाद दोहोर्याएरै हल्ला गरिदिन्थे, भाइलाई चुप गराउनै मुस्किल हुन्थ्यो कर्मालाई । कर्माले कुन्दनलाई आफ्नो डेब्यु फिल्म ‘सानो संसार’मा पनि यसरी नै डोर्याएका हुन् । |
जेष्ठ २२, २०८१ |
हाक्पारे–पालाम गाइरहने आमा |
दीपक सापकोटा |
याक्थुङ लिम्बू समुदायको शास्त्र ‘मुन्धुम’ मा काव्यिक शैलीका आख्यान छन् । ती आख्यानलाई गायनमार्फत अभिव्यक्त गर्ने प्रचलनलाई लिम्बुवानमा ‘हाक्पारे’ भनिन्छ । त्यही ‘हाक्पारे’ लगायत लिम्बुवानका अन्य रैथाने गीत–संगीतलाई झुमा लिम्बूले आफ्नो गायकीमार्फत परिचित गराइरहेकी छन् । |
जेष्ठ २१, २०८१ |
खुलातर्फ प्रथम हुने दृष्टिविहीन सावित्री |
विमल खतिवडा |
प्रस्ट बोली । खरो स्वभाव । पढाइमा तीक्ष्ण । धादिङ थाक्रे गाउँपालिका–१० पौडेलथोककी सावित्री पौडेल जन्मजात दृष्टिविहीन हुन् । तर केही समययता भने उनी अध्यापनमा खटिरहेकी छन् । ३२ वर्षीया पौडेलले शिक्षक बन्नका लागि भने जीवनमा निकै संघर्ष गर्नुपर्यो, निकै कष्ट व्यहोर्नुपर्यो । |
जेष्ठ २०, २०८१ |
२० करोडलाई मनोरञ्जन दिँदै यार्साको लुडो |
सजना बराल |
सूचना प्रविधि क्षेत्रमा ‘अंक’ को ठूलो महत्त्व हुन्छ । अंकहरूले कम्प्युटरको गणितीय क्षमता र तार्किक प्रक्रियाका लागि आधार प्रदान गर्छन् र त्यसले नै प्रविधि अघि बढाउँछ । कम्प्युटरले ‘बाइनरी कोड’मा आधारित भएर कार्य गर्छन् । बाइनरी संख्या भनेको ० र १ को प्रणाली हो । यिनै दुई अंकले समग्र कम्प्युटर प्रणाली चलेको छ । खासमा कम... |
जेष्ठ १९, २०८१ |
रुसी सेनामा भर्ती भएका नेपालीबारे सरकार बेखबर |
होम कार्की , जगदीश्वर पाण्डे |
रुसी सेनामा गैरकानुनी रूपमा भर्ती भएका नेपालीहरूका बारे सरकार अझै बेखबर छ । सरकारले रुसी पक्षबाट युक्रेनसँगको युद्धमा जेठ १ सम्म २३ जनाको मृत्यु भएको तथा ५ जना युक्रेनी सेनाको कब्जामा रहेको पत्ता लगाए पनि थप विषयमा कुनै पनि जानकारी पाएको छैन । रुसी सेनामा कति नेपाली भर्ती भएका छन् र मृत्यु हुनेको संख्या कति पुग्यो भन्न... |
जेष्ठ १७, २०८१ |
‘घर कता हो बैनीको ?’ |
विमल खतिवडा |
गाउँमा धान रोप्ने चटारो चल्दै थियो, २०६४ सालको असारमा । तर रोल्पा ह्वामा (अहिले परिवार लिवाङमा बस्छन्) की शान्तिश्री परियारको मनमा भने कहिले काठमाडौं पुगिएला भन्ने हुटहुटी थियो । आमा दिलसरालाई गायिका बन्न काठमाडौं जान्छु भनेकी थिइन् शान्तिले । तर आमाले ‘छोरी मान्छे । उमेर सानै छ । विरानो सहरमा किन जाने ?’ भन्दै अनुमति ... |
जेष्ठ १५, २०८१ |
ऊर्जा र हिम्मतकी बिम्ब |
दीपक सापकोटा |
सन्तान र आमाको सम्बन्ध केवल सरल रेखामा हिँड्दैन, अनेक भाव र उतारचढावबाट गुज्रिन्छ । तिनका सम्बन्धका यात्राहरू बहुआयामिक हुन्छन् । यिनै सम्बन्धका आँखीझ्यालबाट हेर्दा आमालाई कहिले कोमल, कहिले कठोर भएकी देखेका छन्– आख्यानकार सुबिन भट्टराईले । अनेक हन्डर, ठक्कर र संघर्षले आमालाई जति नै बलियो बनाए पनि छोराछोरीका सवालमा ती क... |
जेष्ठ १४, २०८१ |
पहिलो महिला टपर सहसचिव |
विद्या राई |
नेपाल प्रशासन सेवाको सहसचिवतर्फ खुला प्रतियोगितामा नाम निकालेकी कृष्णकुमारी श्रेष्ठ देशकै पहिलो ‘टपर’ महिला सहसचिवमा दर्ज भएकी छन् । उनलाई जेठ ४ मा लोक सेवा आयोगले सहसचिवमा सिफारिस गरे पनि नियुक्ति पाउन भने बाँकी नै छ । शाखा अधिकृत तहबाट सेवामा प्रवेश गरेको एक दशकभित्रै उनले मारेको यो छलाङ धेरैका लागि अनुकरणीय छ । सफलत... |
जेष्ठ १३, २०८१ |
२०२६ सालदेखि डीडीसीको दूध |
राजु चौधरी |
कुनै बेला अधिकांश किसानले उत्पादन गर्ने दूध आफैं उपभोग गरेर सकिन्थ्यो । बचेखुचेको ऐंचोपैंचोमा चल्ती गरिन्थ्यो । खासमा उनीहरूले दूध वा दुग्धपदार्थ बिक्री गरेर त्यसबाट आयआर्जन गर्ने सोचेका पनि थिएनन् । दूध उत्पादन भइरहेको थियो त, अनौपचारिक रूपमा मात्रै । एकातिर किसानले आफ्नो उत्पादनलाई बजारीकरण गरेर कसरी प्रतिफलमुखी बनाउ... |
जेष्ठ १२, २०८१ |
‘शालिग्राम दूत’ रचना |
सन्जु पौडेल |
पाल्पा, गुल्मी र स्याङ्जाको त्रिवेणी रुरुक्षेत्र धाम (रिडी) हुँदै बग्ने कालीगण्डकी । गण्डकीको लहरसँगै बगरमा शालिग्राम खोजिरहेकी भेटिन्छन्, बुटवलकी रचना पन्त । अधिकांश समय रुरुक्षेत्र पुगेर शालिग्राम र त्यसको महत्त्वबारे सामाजिक सञ्जालमा लेखिरहन्छिन् । शालिग्रामका माध्यमबाट रुरुक्षेत्र धामको प्रचार/प्रवर्द्धनका लागि कार... |
जेष्ठ १०, २०८१ |
एक्लो दाबेदार दयाहाङ |
रीना मोक्तान |
नेपाली फिल्मको कुरा गर्दा वर्ष २०८०, दयाहाङमय रह्यो । अघिल्लो नयाँ वर्षको सुरुवात नै दया अभिनीत ‘बिहेपास’बाट भयो । वैशाखमै दयाको अर्को फिल्म प्रदर्शनमा आयो, ‘जारी’ । जेठमा अर्को फिल्म चल्यो, ‘नीरफूल’, भदौतिर ‘नाङ्गो गाउँ’ प्रदर्शनमा आयो । कात्तिकमा ‘दिमाग खराब’, माघमा ‘दयारानी’, फागुनमा ‘रंगेली’ अनि चैतमा ‘डिग्री माइला... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.