file name stringlengths 12 12 | text stringlengths 1 33k ⌀ | wc listlengths 0 5.17k | ppn stringlengths 9 12 | language stringlengths 2 2 ⌀ | language_confidence float64 0.12 1 ⌀ | publisher stringlengths 2 88 ⌀ | place stringlengths 3 27 ⌀ | date stringlengths 4 4 ⌀ | title stringlengths 1 975 ⌀ | aut stringlengths 2 54 ⌀ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
00000041.xml | FOR THE PHILIPPINE ARCHIPELAGO 37 office* in the Philippine Archipelago during the fiscal year 1902. c3 ft w £ ce£ <o 3 o o EO 2 £s2 « ft (>> ™ (3,2 be 99.99 162.34 60.00 1.98 I $13.53 1 589.36 $5.00 $20.00 $0.12 l 450.00 25.00 201.27 | 57.12 1,300.00 226.00 | . 25| 78.571 1 14.19' ! 172.08 25.09 30.59 9.16 21.57 1,002.92 368.02 22.28 138.82 156. 53 60.58 4.83 734. 01 1 1,100. 00 56.61 44.45 1,061.11 313.89 1,650.00 1,640.80 1,650.00 1,523.58 256.02 262.21 2.87 1.650.00 177.50 13.17 9.39 129. 01 100.00 19.87 . 68 111.16 61.12 1.675.00 3,189.50 1,300.00, 112.05 .64 560.83 814. 56 72.50 267.74 . .71 14.35 . 08 997.22 45.99 28.08 210.65 3,373.6170,899.98 110.07 270.51 34.27 1.30 14.60 28.00' 1,250.00 76.66 5.00 6.00 10.00 $50.00- $18.00 70~6o 570. 00 20.00 w S ^ g’g ft ft g* o'S ftS ft^ $48.04 259.86 8.25 319.41 3ft i. 77 142.50 223.07 8,056.28 2,670.86 39.20 124.25 242.52 17.94 8.47 128.02 178.88 90.91 75. 64 41.55 29.62 1 , 100.00 373.52 1 , 100.00 15.20 1 , 100.00 363. 15.67 77.74 1 , 100.00 42.08 135.24 1.650.00 48.90 1.300.00 34,649.02 93.61 16:65 1516 65.00 "12619 560.28 111.00 4.35 38.25 29.15 290.18 .84 300.82 746.37 1,243.42 42.95 43.73 1 , 010.86 ft o <30 ft 324.0010,500.00 392.10 24765 78,986.10 120.00 9,887.76 15.00 37.35 2,755.51 223.07 .98 3.00 ll88l9 124.87 302.10 48.48 54.35 14.47 30.34 168.26 77. 65 54.79 105 356.25 ""HI 7,698.84 589.20 35.08 112.03 244.63 53.39 4.16 12.89 41.68 1.45 2.35 23.46 10.80 10,500.00 50.00 7,698.84 227.05 138.50 195.95 247.10 117. 04 1.15 590.93 37.11 774.28 423.33 10,498.27 531.53 4.54 1.47 20.07 7.84 61.44 7.10 17.07 11.81 108 1,443.44 3 Delinquent J line 1-30 4 Delinquent April, May, and June, 1902. | [
0.4166666567,
0.5033333302,
0.3569999933,
0.5418182015,
0.25,
0.5799999833,
0.6650000215,
0.400000006,
0.173999995,
0.4254545569,
0.6916666627,
0.4566666782,
0.5783333182,
0.6025000215,
0.7239999771,
0.2599999905,
1,
0.5699999928,
0.150000006,
0.1366666704,
0.3799999952,
0.... | 749598026 | en | 1 | null | null | null | null | null |
00000017.xml | FOR THE PHILIPPINE ARCHIPELAGO. 13 Character of items. Debits. September, 1901— Continued. Withdrawals by— Accountable warrants $982,190. 27^ Settlement warrants 22, 953.874 Credits. Balance due Government Total October, 1901. Balance due Government September 30 Deposits on account of— Customs $738, 628. 66g Internal revenue 14, 010. 80J Miscellaneous 20, 759. 704 City of Manila 115, 601. 76 $8, 020, 304. 914 Refunds to appropriations Withdrawals by— Accountable warrants Settlement warrants — - $1,175,827.59 10, 355.184- Balance due Government - Total November , 1901. Balance due Government October 31 - Deposits on account of— Customs Internal revenue - Miscellaneous City of Manila Refunds to appropriations _ _ Withdrawals by— Accountable warrants Settlement warrants $741, 382. 30 14, 850. 32 71, 494. 30 68,163.16J $511, 468. 54 5, 790. 874 Balance due Government Total . December, 1901. Balance due Government November 30 Deposits on account of— Customs $635,540.34 Internal revenue — 9, 900. 35 Post-offices ■ 38,015. 94 Miscellaneous 41,553.364 City of Manila 79,217.54 7, 015,160. 77 889, 000. 934 300, 796.954 $1, 005,144. 144 7, 015,160. 77 8, 020, 304. 911 8, 204, 958. 66 7, 018, 775.884 895, 890. 084 73, 264. 24 1,186,182. 774 7, 018, 775. 884 8, 204, 958. 66 Refunds to appropriations _ _ Withdrawals by— Accountable warrants $1,802, 093. 03 Settlement warrants 6, 919. 06 Postal covering-in warrant _ 30,515. 94 7, 987, 930. 21 7,470, 670. 794- 804, 227. 534 207, 574.164 517, 259. 414 7,470, 670. 794 7, 987, 930. 21 Balance due Government _ Total — 8,482,472.494 1, 839, 528. 03 6, 642, 944. 464 8, 482, 472. 494 | [
0.349999994,
0.4099999964,
0.4169999957,
0.4133333266,
0.3050000072,
0.4088888764,
0.3249999881,
0.8066666722,
0.7342857122,
0.7379999757,
0.9160000086,
0.6819999814,
0.5327273011,
0.7533333302,
0.8218181729,
0.4575000107,
0.6888889074,
1,
0.7170000076,
0.4149999917,
0.756666... | 749598026 | en | 1 | null | null | null | null | null |
00000003.xml | (Oed.) Sergeant. Allen diesen Kämpfern unser herzlicher Glückwunsch! Aus der Heimat ist noch folgendes zu berichten: Getauft wurden drei Kinder, nämlich eine Tochter des Kollektanten Johs. Hamburg (Gieß), ein Sohn des auf Urlaub anwesenden Heinrich Müller (Eies.) und in Gottstreu wieder leider ein uneheliches Kind. Es starben: in Oedelsheim am 21. März der Euch allen bekannte Kaufmann August Steinmeyer in einem Alter von über 88 Jahren und nach einem äußerst inhaltreichen Leben. Derselbe war früher Bürger meister Hierselbst und außerdem Kirchenältester. Letzteres Amt hak er gerade 50 Jahre lang beileidet, gewiß ein seltener Fall. Er war ein hochbegabter Mann und wußte in allen auch schwrerigen Fällen immer einen klugen Rat zu geben. Ferner starb nach etwa achtjährigem schweren Leiden die Ehefrau des Rud. Alrutz (Oed.), Ulrike geb. Hartwig, 43 Jahre alt. Sie hat fast fünf Jahre lang ständig zu Bett, liegen müssen. Der Tod war eine Gnade für sie, bei ihrem festen Glauben aber dürfen wir hoffen, daß der Herr sie in sein Reich ausgenommen hat. — In Eies, starb die Tochter des W. Messerschmidt, etwas über ein Jahr alt, ferner die Witwe Was- muth geb. Götze, 73 Jahre alt und die Ehefrau des im Felde stehenden Karl Scholle, geb. Warnecke, 36 Jahre alt. Die Witwe Wasmuth starb so schwer, denn zwei ihrer Söhne sind fern, der eine in russischer Gefangenschaft, der andere in der Front. Wie hart für ein Mutter- herz! Und ebenso traurig war der Tod der noch jungen Frau Scholle, deren Gatte aus dem Felde hcrbeieilte, aber die Gattin nicht mehr lebend sehen konnte. Dunkel sind oft Gottes Wege. Möge unser christlicher Glaube alle Leidtragenden trösten! Noch will ich schließlich erwähnen, daß unsere Konfirmanden hier und aus Gottstreu wieder einmal in Göttingen waren, um ihre gesammelten Eier und Würste in oas bekannte Schwerverwundeten-Lazarett Waisenhaus zu bringen. Und wahrlich: die Reise lohnte sich mal wieder. Wir hatten fast 500 Eier und 34 schöne Würste, gewiß in dieser hungrigen Zeit reichlich genug! Aber hätten die lieben Spender das dankbare Lächeln auf den sonst so ernsten Gesichtern der schwer leidenden Feld grauen sehen können, sie hätten sich nochmal soviel ihrer Gaben gefreut. Damit schließe ich diesen Brief. Ich grüße Euch alle aufs herzlichste und wünsche Euch allen Frieden und baldige glückliche Heimkehr. Euer Fr. Herwig, Metropolitan. Hrief aus Gieselweröer. Gieselwerder, den 1. April 1918. Ihr lieben Krieger! Es ist Ostern. Wir Deutschen können trotz ialllem, was noch auf uns lastet, diesmal freudiger Ostern feiern, als in den letzten drei lchweren Kriegsjahren. Der Friede an der Ostfront ist erstritten und von allen Beteiligten nunmehr endgültig bestätigt worden. Wir sehen den Zusammenbruch des großen Eewaltreiches, dessen blutige Machtgelüste unteren großen Bismarck in schlaflosen Nächten wie ein Alp belastete.^ Die Größe dieses Geschehens ist so gewaltig, daß wir sie kaum zu fassen vermögen. Jetzt können wir es uns offen gestehen, wie drohend und schrecklich die russische Gefahr für unser vom Feinde um tobtes Vaterland gewesen ist. Wem verdanken wir diesen Sieg und Frieden? Nicht fremder Ver mittelung, nicht den so edel gedachten und so übel wirkenden Friedensange boten, nein, wir verdanken es unserem deutschen opferbereiten Volksheer, seinen unvergleichlichen Führern und — unserem treuen Gotte. Und fragen wir die Führer und Geführten: wem verdankt Jhrs? Unser Kaiser, unser Hindenburg und ihre Paladine und nicht wemge unter Euch werden bekennen: Dem Gott, der groß und wunderbar aus langer Schande Nacht uns allen | [
0.4850000143,
0.6688888669,
0.7559999824,
0.5616666675,
0.5849999785,
0.7020000219,
0.6449999809,
0.6683333516,
0.8799999952,
0.8500000238,
0.6416666508,
0.7699999809,
0.7850000262,
0.7300000191,
0.4850000143,
0.6919999719,
0.574285686,
0.7316666842,
0.6499999762,
0.6700000167,... | PPN769846610 | null | null | null | null | null | null | null |
00000005.xml | Heimatgrüße aus dem Kirchspiel Oedelsheim-Gieselwerder-Gottslreu. Nr. 27. Mürz-April 1918 M m Gtdiillitnis acfattcucr Gemeinkieglieiitt. Nach der Weise: Jesus, meine Zuversicht. Treuer Gott, zu dir allein Soll das ^Herze sein erhoben, Du sollst Schutz und Schirm uns sein, Wenn des Krieges Stürme toben. Starter Helfer, laß uns nicht, | [
0.6372727156,
0.5966666937,
0.5066666603,
0.4939999878,
0.6873529553,
0.4600000083,
0.5466666818,
0.6880000234,
0.8100000024,
1,
0.01999999955,
0.5783333182,
0.2579999864,
0.3616666794,
0.6750000119,
0.5533333421,
0.603333354,
0.7416666746,
0.4040000141,
0.6272727251,
0.49666... | PPN769846610 | null | null | null | null | null | null | null |
00000004.xml | in Flammen aufgegangen war, der unsrer Feinde Trotz zerblitzet, der unsre Kraftarms schon erneut und auf den Sternen waltend sitzet von Ewigteit zu Ewigkeit. Zu dem allen' kommt nun der wunderbare Erfolg gegen die Engländer. Die meisten unter Euch haben schon gegen diesen zähen Feind gekämpft, Ihr könnt es am besten beurteilen, was dieser Erfolg bedeutet. Mir wußten, wenn Hindenburg losschlägt, gibts deutsche Hiebe. Ihr hattet es uns ja gesagt, wenn Ihr auf Urlaub bei uns weiltet. Aber das große Ereignis geht über alles Erwarten und Hoffen hinaus. Der Kaiser hat recht: „Durch Gottes Gnade ist die Schlacht gewonnen. Der Herr hat geholfen, er wird weiter helfen." Manche trübe Nachricht wird ja wohl nach diesen schweren Kämpfen in unser Kirchspiel gelangen. Mit Bangen gedenken wir Eurer in diesen schweren Wochen. Mag der treue himmlische Vater mit Luch sein. Seiner Gnade befehlen wir Euch in Unseren Gebeten! Hier in der Heimat geht es jetzt fleißig an die Arbeit, das Weiter ist günstig, blühen doch heute am Ostertag im Schulgarten schon die Pfirsiche. Urlauber sind jetzt hier selten, da heißt cs jede Stunde treulich benutzen, damit die wenigen Kräfte die Arbeit bewältigen. Es gibt allerdings auch Menschen in der Heimat, die diese große Zeit nicht verstehen, die ihre Lebensaufgabe jetzt darin erblicken, die Not ihrer Mitmenschen aus- zubcuten, Wucherer schlimmster Sorte. Ob's ihnen Segen bringen wird? Jetzt gilt es auch durch Zeichnung der 8. Kriegsanleihe den gewaltigen Entscheidungskampf mitbeenden zu helfen. Diesmal treibt uns aber nicht nur das Gefühl der Pflicht zur Zeichnung. Wir bringen, was wir haben, mir fröhlichem Herzen; es singt und klingt in unserer Brust: „Deutschland, Deutschland, über alles!" Es geht zum Siege, es geht zum Frieden! Wir werden auch bei unserer Darlehnskasse wieder ein schönes Ergebnis haben, und unsere Eesamtzeichnungen werden mit der 8. Kriegsanleihe weit über eine halbe Million betragen. Besonders danke ich denen im Felde, die sich bei der 7. Anleihe beteiligt haben. Die 7. Anleihe brachte bei hiesiger Kasse rund 14 000 Mark Feldzeichnungen. Die Anleihe verspricht einen großen Erfolg, und dieser würde nach größer sein, wenn jeder seinen Kräften entsprechend zeichnen würde. Es ist Ostern. „Hoffnung" bewegt die Herzen. Und wenn der Friede kommt, o daß dann ein Auserstchen käme für unser Volk, ein neues Leben in Gerechtigkeit Und Eintracht, in bewußt deutschem und christlichem Geiste unter dem Scepter des Auferstandenen. Wir hoffen! Mit treudeutschem Gruße Euer Walter, Lehrer. Habenliste. Es gingen em aus Oedelsheim: von W. Becker 1 M., von den Kindern des früher hier wohnhaften Forstmeisters Kettner 3 M., von Frau Malter 2 M., aus der Gemeinde 6.73 M. und 8,05 M., von Frau Emma Bücking geb. Knnpel 10 M., von Frl. Elise Runge 5 M., von Frau Henze geb. Stucke 2 M., von Leutn. W. Wessel 10 M., von Frl. Lieschen Prinz 3 M.; aus Gieselwerder: aus der Gemeinde 11.35 M. und 11.20 M., von Schwester Luise Scholle 3 M., von llnteroffz. Erone- mann 3 Ri., von Frl., Dorschen Engelbrecht 2 M., von Frau Postbote Konze 3 M.; aus Gottstreu: von Adolf Wolfahrt (im Felde) 5 M., aus der Gemeinde 4.18 M. und 4.60 M., von Frau Voßmer, die ihr 50jähriges Jubiläum als Handarbeitslehrerin gefeiert hat) 2 M. Endlich vom Kgl. Konsistorium als besondere Gabe: 50 Mark. Allen lieben Gebern für die reichlichen Gaben herzlichster Dank! Herwig, Metr. Drucfc ßoehllcfte Buchdruckerel, ßersfeld. — ßerausgeber: Metropolitan Fr. ßerwig, Oedelsheim. | [
0.7200000286,
0.5285714269,
0.7554545403,
0.7574999928,
0.5099999905,
0.5450000167,
0.3666666746,
0.6919999719,
0.4772727191,
0.7566666603,
0.6779999733,
0.7122222185,
0.4959999919,
0.7583333254,
0.7433333397,
0.8133333325,
0.8566666842,
0.7057142854,
0.5799999833,
0.7316666842... | PPN769846610 | null | null | null | null | null | null | null |
00000002.xml | lieben Gefallenen schildert, aber doch auch den rechten Trost im Leide spendet. Gerade schön patzt dies Lied in die Osterzeit, die wir eben erlebt haben. Wir singen es jedesmal oder meistens, wenn wir für einen teuren Gefallenen die Gedächtnisfeier halten. Ihr erinnert Euch wohl aus früheren Briefen, daß der Reservist Albert Henne Hierselbst seit August 1917 vermißt war. Nun haben die Ange hörigen gar manchen Brief geschrieben in Deutschland herum und an Gefangene in Frantreich, bis sie endlich eine Nachricht von einem in französischer Gefangenschaft befindlichen Krieger aus der Kompagnie des Albert Henne erhielten, in welcher derselbe aufs bestimmteste den Tod des Kameraden kundgab. Somit war nun alle und jede Hoffnung auf eine Rückkehr des Sohnes begraben und heftig ritz die Trauernachricht an den Herzen der tiefgebeugten Eltern und Geschwister. Wahrlich, der Albert Henne war ein braver Sohn, eine Stühe ohne gleichen! Wie hart sind doch die Wege, die manche Menschen gehen müssen! Am Palmsonntag Nachmittag hat die Gemeinde dem früh Verstorbenen unter großer Beteiligung die letzte Ehre in dem Eedächtnisgottesdienst erwiesen. Inzwischen hatte ja im Westen die große Offensive eingesetzt und manches Herz sah mit Bangen in die Zukunft. Was wird uns diese große Schlacht bringen? Da kam in der Osterwoche, am Freitag die Tvdesbotschaft in das Haus des W. Hoppe zu Oedelsheim, sein Sohn August war am 27. März gefallen. Welch traurige Nachricht für die Familie, die sich rüstete, mit nächsten Tage eine Tochter zu tonfirmieren. Wie trübe gestaltete sich dies sonst so schöne Fest! Und an demselben Tage kam ein zweiter schwerer Schlag in das Haus des kürzlich verstorbenen Wilh. Mannshausen, der Sohn Adolf sei seit dem 21. März im Westen vermißt. Zwar hofft die schwergeprüfte Mutter, datz der Sohn lebt, aber mit wieviel Zittern hofft sie! Möge doch der Allmächtige geben, daß sich diese Hoffnung erfülle! Und noch nicht genug des Schlimmen - zwn To ge später kam die dritte schwere Nachricht in unser Oberdorf, wieder traf es ein vaterloses Haus — der Aiusketier Richard Kerl war auch am 27. März im Westen gefallen. Welch schweres gehäuftes Leid! Unsere Herzen sind betrübt über so viiel Unheil, das die frischen, blühenden braven Jungen aus unserer Mitte herausrcitzt. Gott möge die Hinterbliebenen reichlich trösten. Aber noch muß ich weiter Schweres berichten. Ende April kam die Todesbvtschaft in das Haus des Christian Henne in Gieselwerder in der Klappe. Sechs Söhne aus diesem Hause standen einst im Felde. Zwei waren schon früher gefallen. Jetzt muß der dritte, Alfred, fallen. Drei Söhne aus einem Hause, ist das nicht schwer? Ich meine, härter, wäre noch keine Familie unseres Kirchspiels getroffen worden. Der Herr möge in seiner Gnade den bedrückten Eltern beistehen und sie trösten, Menschentrost muß hier versagen. Zu diesen allerschwersten Nachrichten kommen nun noch solche von schlimmen Verwundungen. Leicht traf es den Friedrich Gerte aus Giesel werder und Gustav Gronemann aus Oedelsheim. Schwerer schon den Will). Schlaf (Oedelsh.), der einen Lungenschuß erhielt, aber auf der Bessö- rung ist. Am schwersten aber den Hermann Henne (Oed.), mit Bauchschuß, Und den Adolf Wolfarth, Unteroffz., (Eottstreu), dem ein Bein ab geschossen wurde — genauere Nachricht über ihn fehlt noch. Sehr er freulich dagegen ist, daß Heinrich Diedrichs (Oed.), der beim Untergang der Midilli vor den Dardanellen vermißt wurde, jetzt als in englischer Gefangenschaft auf Malta befindlich gemeldet worden ist. Welche Freude für die bangende Mutter! Weiter kann ich noch einiges Erfreuliches imelden. Die oben erwähnten Fr. Gerke, und Hermann Henne, ferner Karl Nie- weper (Oed.), Hermann Henne 2. (Oed.), Friede. Becker (Eies.) und Lehrer Groß (Gottstr.) erhielten das Eiserne Kreuz. Heinrich Fiege (Oed.) wurde Unteroffizier, Lehrer Groß Gefreiter und Albert Gronemann | [
0.6916666627,
0.6420000196,
0.4939999878,
0.4699999988,
0.5899999738,
0.5099999905,
0.4333333373,
0.6999999881,
0.5019999743,
0.7649999857,
0.4659999907,
0.6949999928,
0.4366666675,
0.3280000091,
0.5659999847,
0.7275000215,
0.4325000048,
0.7749999762,
0.5500000119,
0.6060000062... | PPN769846610 | null | null | null | null | null | null | null |
00000001.xml | Heimatgrüße aus dem Kirchspiel Oedelsheim-Gieselwerder-Gottstreu. Nr. 27. März-April 1918 Lied m Gedächtnis gksallener Geineindeglieder. Nach der Weise: Jesus, meine Zuversicht. Treuer Gott, zu dir allein Zoll das Herze sein erhoben, Du sollst Schutz und Schirm uns sein, Wenn des Krieges Stürme toben. Starker Helfer, laß uns nicht, Sei im Dunkel unser Licht. Unsrer Brüder denken wir, Die der grimme Tob , bezwungen, Da voll heiliger Begier Sie fürs Vaterland gerungen, freudig gaben uns zugut Sie dahin ihr teures Blut. Nimmer zu der ^Heimat Land Werden sie die Schritte lenken, Nimmer auch wird unsre Hand Sie in Heimaterde senken; Doch der ew'gen Heimat Lust Wird umwehen ihre Gruft. Auch das ferne Massengrab Ist ein Stück von deiner Erde. Liebend schaust du drauf herab, Bis ertönt dein göttlich Werde, Bis der ew'gen Hoffnung Licht Alle Todesnacht durchbricht. Stärk uns täglich nur den Mut, Unsre Bürde still zu tragen. Hilf uns, wider Fleisch und Blut Stets d.en Kampf aufs neue wagen, Bis die große Ewigkeit Endet allen Erdenstreit. Ihr lieben Krieger! Es wird wieder einmal Zeit, daß Ihr einen Heimatgruß bekommt. Allerdings muß ich sagen, es wird mir sehr schwer, diesmal, und ich habe länger gezögert wie sonst wohl. Doch Ihr erwartet ja, daß ich Euch dre Ereignisse hier aus der Heimat und die aus dem.Felde Möglichst genau erzähle. Und darum gerade wird mirs so schwer, weil ich soviel tieftrauriges erzählen muß. Darauf deutet auch das Lied hin, das auf der ersten Seite steht, das uns in ergreifender Weise das Leid um unsere | [
0.6645454764,
0.5266666412,
0.5833333135,
0.4959999919,
0.7647058964,
0.4366666675,
0.4333333373,
0.5590000153,
0.9925000072,
0.2824999988,
0.3199999928,
0.4970000088,
0.4460000098,
0.5,
0.7300000191,
0.7599999905,
0.2633333206,
0.7666666508,
0.6079999804,
0.6872727275,
0.458... | PPN769846610 | null | null | null | null | null | null | null |
00000003.xml | N" 14 der 14 Inf. Division Beitraege für die Kriegszeitung nimmt jederzeit gern entgegen Rittmeister von MARSCH ALL, 14. Inf. Div. KAISER FRANZ JOSEPH Die 66. Wiederkehr des Tages, an dem der Kaiser und König Franz Joseph den Thron bestieg, lenkt die Gedanken, nicht allein der Völker Oesterreich-Ungarns, sondern auch der weitesten Kreise in Deutschland aut den ehrwürdigen Herrscher, der sich als treuer Bundesgenosse von drei Ilohenzollernkaisern bewaehrt hat. Der Tag faellt diesmal in eine Zeit gewaltiger, weltgeschichtlicher Ereignisse. Das Bündnis Deutschlands mit Oesterreich- Ungarn, das in langen Friedensjahren als eines der bedeutendsten Faktoren im poli tischen Dasein unseres' Weltteils sorgsam gepflegt und entfaltet worden ist, zeigt sich jetzt der Welt in der ganzen Kraft seiner Unerschütterlichkeit. Mit besonderer Genug-- tuung vermag der Kaiser und König auf die verflossenen Kriegsmonate auch deshalb zurückblicken, weil sie einen weithin leuch tenden Beweis erbracht haben, wie berechtigt das Vertrauen des Herrschers zur Treue seiner Völker war. ln diesen Monaten schwerer, aber notwendiger Opfer für des Reiches Sicherheit und seine künftige Blüte, hat die hingebende Anhaenglichkeit der Volksstaemme Oester reich-Ungarns an die Krone alle gegenteiligen Vorhersagungen seiner Widersacher zu schänden gemacht und die denkbar ernsteste Probe glaenzend bestanden. In fester Hand haelt der 84 jaehrige Monarch das Ruder des Staates. Die neuen schweren Pflichten, die ihm der Krieg auferlegt hat, haben den greisen Herrscher nicht gebeugt. Mit bewun dernswerter Frische des Körpers und des Geistes lenkt des Kaiser und König die Geschicke seines Reiches durchdiebrandenden Wogen dem Ziele entgegen, das seinen treuen Völkern ein Zeitalter kraftvollsten Aufschwungs verbürgt. Das Eiserne Kreuz II. Klasse haben in letzter Zeit erhalten. Unteroffizier Jörk Inf. Regt. 16 Komp 6. Gefreiter Doma n n » » Ersatz-Reservist Gockel » » San. Sergeant Löwen » 7. Einj. Gefreiter Groneur » » Gefr. d. R. Bodenheimer » » Vizef. d. R. Kollmann » 8. Unteroffizier Voss » » Gefreiter Freise » » Reservist Beckmann » M. | [
0.4099999964,
0.4399999976,
0.3300000131,
0.3199999928,
0.4074999988,
0.5425000191,
0.8144444227,
0.5899999738,
0.8733333349,
0.7484615445,
0.8859999776,
0.8044444323,
1,
0.7850000262,
0.9945454597,
0.8733333349,
0.6800000072,
0.9225000143,
0.4466666579,
0.3899999857,
0.77999... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000005.xml | Komp. Leutnant d. R. Zahlmeister Oberjaeger Fahnenjunker Oberjaeger Gefreiter Oberjaeger Jaeger » San. Utffz. Vizefedw. Offz. Stellv. Oberjaeger d. R. Oberjaeger Jaeger » Gefreiter » Jaeger » Oberjaeger Jaeger Gefreiter Jaeger d. R. Yizefeldwebel Gefreiter Jaeger VizefeldvvebelOffz. Stellw. Jaeger Oberjaeger Jaeger » » Havertz Bornemann Brandt v. Baumbach Berk Schütz Firman Schaaf Reich Radicke H ackert Heinemann Bezzenberger Schoenberg Foehringer Weber Lindig Hofmann Keller Wiegelmann Gierschke Schloemilch Miesch Schott I Siepel Pfeiffer Richter Schmelz Müller Wahl Engel Inf. Regt. 33. » Jaeg. Btl. 11. » » » » » » » » » » » » » » » » )> » » » » » » » » » » 1 . 2 . 3. 1 . 1 . 4. 4. 2 . 3. M. » » 3. 4. 1 . » 2 . » .3, » 4. » » 1 . » M. 1. 2 . » | [
0.8859999776,
0.8462499976,
1,
0.8349999785,
0.8390908837,
0.6769999862,
0.7233333588,
0.6370000243,
0.9055555463,
0.8249999881,
0.8249999881,
1,
0.8774999976,
0.7233333588,
0.8633333445,
0.726000011,
0.7042857409,
0.7829999924,
1,
0.6349999905,
0.8119999766,
0.6899999976,
... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000004.xml | J Musketier » Vizefeldw. Musketier Unteroffizier Feldwebel Vizefeldw » Unteroffizier » Musketier Faehnrich Tambour Gefr. d. R. Gefreiter » Einj. Kriegsfreiwilliger » Untffz. d. R. San. Soldat Musketier Unteroffizier Musketier » Unteroffizier » Musketier Gefreiter » Kriegsfreiw Gefreiter Musketier » » Musketier Vizefeldw. Reservist / JSÜGTKIK } Seidel Inf. Regt. 16 Lusebrink » Hoth » Fila » Grasse » Dahlmann » i Makala r )) Weidner )) Lockemann )) Rübenack » Mermagen » Meyer » Domster » Wirtz » Schulte » Balk )) Lütticke » Konradi » Seymcowak » Bringhoff » Rose )) Droste )) Aschermann )) Eversbusch » Heinrichs )) Otto » van Hüth )) Nitschke » March » Kaspers » Melcher » Zimmermann » Riechemann » Roehm » Brinkmann Inf. Regt. 16. Jungmann » Kramer « 0'7- 4(H -2, Komp. M » 9. » » 10 . » » 11 . » » ' » 12 . » 1 . » 4. » » v 0 . 6 . 7.. 8 . M. 9. 10 . 11 . 12 . 1 . 4. M. 9. 10 . 11 . 12 . 1. 4. | [
0.2800000012,
0.8588888645,
0.6800000072,
0.8320000172,
0.7822222114,
0.7130769491,
0.8755555749,
0.7400000095,
1,
0.6861538291,
1,
0.8655555844,
0.8588888645,
0.925714314,
0.7480000257,
0.7850000262,
0.6600000262,
0.8455555439,
1,
0.8399999738,
0.6999999881,
0.5799999833,
... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000002.xml | Imprimerie Plo-Uvier. & Chartreux, Garvin. — 44545 n ’CX /! •BUO'KcK derung bringen wir unseren Dank dar der obersten Leitung des Heeres und der Flotte, den Generalen, und Admiralen, den Offizieren und Mannschaften,! die alle, vom ersten bis zum letzten Mann, mit unvergleichlichem Mute gekaempft haben und denen die feindlichen Stellungen selten haben Stand halten koennen. Wir schliessen in diesen Dank ein die tapferen Bewohner unserer Kolonien, die in schwieriger Deutschtum kaemnfei Lage heldenmütig für das Wir danken flicht minder denen, die an erster Regierungsstelle stehen und O ~ eine ungeheure Verantwortlichkeit mit ihren Mitarbeitern tragen und eine grosse. Arbeitsleistung bewaeltigt haben und taeglich bewaeltigen, die nicht hoch genug eingeschaetzt werden kann im Interesse des deutschen Vaterlandes. Wir danken allen den Deutschen, die freiwillige Arbeit über nommen haben, die Leidendes Krieges zu mildern und für unsere Verwundeten zu sorgen. Schwer sind die Verluste an Verwundeten, von vielen Tausenden, die für ihr ganzes Leben ein schweres Schicksal zu tragen haben, dieses Schicksal aber heldenmütig tragen. Schwer sind auch die Verluste an Menschenleben, die der Krieg fordert. Manch Frauenherz verzehrt sich in Kummer um den gefallenen Gatten und Bruder; manch Vater-und Mutterherz verzehrt sich in Gram um die ihnen entrissenen Soehne. Wir ehren ihren Schmerz und tragen ihn mit ihnen. Das Vaterland aber dankt ihnen und ist stolz auf diese gefallenen Ilelden- soehne, die ihr Blut vergossen und ihr Leben hingegeben haben in dem Weltkrieg, den wir um unsere Existenz zu führen haben, im Weltkriege, denn aus allen Welteilen, Asien, Afrika, Australien, Amerika, haben unsere Feinde ihre Vasallenheere auf dem europaeischen Kriegsschauplatz zusam mengezogen, um uns zu vernichten. Das schreckt uns nieht. Im Vertrauen auf die Gerechtigkeit unserer Sache wehren wir uns, wenn es sein muss, gegen die ganze Welt. Unter der Fahne unseres Heeres, unter der Flagge unserer Flotte werden wir siegen. Aus der Rede des Reichskanzlers Dr. v. Bethmann-Hollweg : In Treue und mit heissen Dank gedenken wil der Soehne Deutschlands, die auf den Schlacht feldern im Osten und Westen, auf hoher See, an den Gestaden des stillen Ozeans und in unseren Kolonien für die Ehre des Vaterlandes ihr Leben gelassen haben. Vor ihrem jetzt verstummten Heldenmut einigen wir uns in dem Geloebnis, auszuharren bis zum letzten Hauch, damit Kinder und Enkel in einem staerkeren Deutschland frei und gesichert gegen fremde Drohung und Gewalt an der Groesse des Reiches weiter bauen koennen. Und dieses Geloebnis soll hinausschallen zu unsern Soehnen und Brüdern, die weiter kaempfen gegen den Feind, zu dem Herzblut Deutschlands, das in zahl-und namenlosen Heldentum aufwallt, für das wir bereit sind, alles herzugeben, was wir haben, hinausschallen auch zu unsern Landsleuten im Ausland, den draussen für uns sorgenden, den von der Heimfahrt Abgeschnittenen und Gefaehrdeten, den widerrechtlich Gefangenen und Misshandelten. WIR HALTEN DURCH, bis wir die Sicherheit haben, dass keiner mehr wagen wird, unseren Frieden zu stoeren, einen Frieden, in dem wir deutsches Wesen und deutsche Kraft entfalten und entwickeln w-ollen, als freies Volk ! ~oo~ Der Verfasser dieses Gedichtes Musketier Götz 1./53 ist am 27. 11. bei Neuve-Chapelle den Heldentod gestorben. I NSERE TOTEN. Dort fiel den Eltern der einzige Sohn, Dort der Gattin der treue Gefaehrte, - Da der Vater, der wackere Arbeitsmann. Der die Seinen getreulich ernaehrte! Dort der Freund, der fürs Leben so viel versprach, Dort der Mann, der die Wissenschaft zierte, - Kaum ist ein Herz noch, kaum ist ein Heim, Das nicht schwere Verluste verspürte ! Lasst stroemen die Traenen den Teuren nach, Die Herzen bluten ja allen, - Aber troestend klingt es hinein in den Schmerz : Sie sind für das Iloechste gefallen ! Für das Iloechste : Für Freiheit und Vaterland, Für des Deutschtums Zukunft und Ehre ! Wahrhaftig - gefallen im heiligen Kampf - Und Helden führten die Vehre ! Und kommt dann der Frieden nach herrlichem Sieg, Blüht Arbeit und Segen einst wieder, - Dann schauen von Stolz und Freude erfüllt, Von Walhalla die Helden einst nieder Und rufen den trauernden Herzen zu : Das hat unser Sterben geboren ! Das Vaterland frei. - die Zukunft winkt ; - Ihr habt uns - nicht das Iloechste verloren ! --CO-- QV 464 ? | [
0.4830000103,
0.4309999943,
0.9800000191,
0.324000001,
0.7400000095,
1,
0.4059999883,
0.3199999928,
0.4433333278,
0.5149999857,
0.5437499881,
0.8433333039,
0.6100000143,
0.6133333445,
0.5114285946,
0.8000000119,
0.6666666865,
0.6833333373,
0.7612500191,
0.8028571606,
0.646666... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000001.xml | N° 13 HRIEGSZEITIING der 14 Inf. Division Beitraege für die Kriegszeitung nimmt jederzeit gern entgegen Rittmeister von MARSCH ALL, 14. Inf. Div. AUS DER REDE DES REICHSTAGSPRAESIDENTEiM DR. KAEIVIPF m DER REICHSTAGSSITZUiVG AIVI 2. DEZEMBER 1914. Seitdem wir am August unter dem gewal tigen Eindruck der auf uns einstürmenden Erei- gnisse uns getrennt haben, sind wichtige welthis torische Ereignisse eingetreten. Vor allem aber hat sich gezeigt, dass alle Gedanken des deutschen Volkes auf diesen gewaltigen Krieg gerichtet sind in dem Vertrauen, dass die Einigkeit des deutschen Volkes c»lle Hinetaftdsse überwinden werd e, in dem Bewusstsein des Sieges, dass getragen wird von der Staerke der militaerischen Macht Deutschlands zu Wasser und zu Lande und von dem Bewusstsein der wirtschaftlichen Staerke des deutschen Vaterlandes. Weit über 2 Millionen Kriegsfreiwilliger haben sich gestellt, und doch hat nur ein kleiner Teil von ihnen in die Armee eingereiht werden koennen. Eine Opferfreudigkeit sondergleichen zieht durch das Land: Fürsten und Volk ohne Unterschied, alt und jung, Frauen und Maenner haben keinen anderen Gedanken, als sich werktaetig beteiligen zu koennen an dem Kriege, der ein. Volkskrieg im wahrsten Sinne des Wortes, ein Volkskrieg, an dem jeder für seinen Teil an der Stelle, an die er gestellt ist, verantwor tungsvoll teilnimmt, mit der Verantwortung für das, was auf dem Spiele steht. Nur 4 Monate sind seit dem Beginn des Krieges verflossen und welche Fülle von kriegerischen Ereignissen hat sich in dieser kurzen Spanne Zeit zusammengedraengt. Zu unsern Gegnern hat sich das japanische Reich gestellt, das für seinen Undank nur anführen kann : Beutegier nach dem Wahrzei chen deutscher Kultur, die wir im fernen Osten aufgerischtet haben zum Besten der Kultur. Dagegen ist den treuen verbündeten Reichen Oesterreich- Ungarn und Deutschland ein Bundesgenosse ent standen in dem osmanischen Reiche, das entschlossen ist, die Bedrohung durch das englische^ Joch abzu schütteln in gleicher Weise, wie die ai/Jern Laender mit moslemitiscber Bevoelkerung dtgreh die islami tische Bewegung die Grundlesterujfer Kolonialreiche unserer Gegner zu erschüttern drohen, ln vier Monaten haben wir ganz Belgien bis auf wenige Quadratkilometer im Westen besetzt und einen nicht unbedeutenden Teil des noerdlichen und oestlichen Frankreichs auf der Linie Verdun-Lille bis zum Meere. Starke Festungen, die als unein nehmbargalten, sind überwunden worden: Lüttich, Namur, Antwerpen und Maubeuge. Unser Heer hat in jeder Feldschiächt den Feind geschlagen. Ich erinnere nur an die Schlachten von Mül hansen, in Franzoesisch-Lothringen, im Osten bei Tannenberg, noerdlich der Masurischen Seen, bei Lods und Lowicz. Alle diese Schlachten haben uewiestsn, (uisn ade aiisciü ■ rtippoij-voivi arstc: zum letzten, dass unsere Linientruppen wie unsere Reserve, unsere Landwehr und unser Landsturm, dass Kavallerie, Artillerie, Pioniere und alle Spezial waffen vom gleichen Geiste beseelt sind. Mehr als einmal ist uns gesagt worden, dass unsere Truppen unter dem Gesänge: “ Deutschland, Deutschland über alles ” die feindlichen Stellungen gestürmt haben. Unserem Heere steht ebenbürtig zur Seite unsere Flotte. Das Herz gellt uns auf, wenn wir uns an die Kreuzer “ Goeben ’’ und “ Breslau ” erinnern, die, gezwungen, den neutralen Hafen zu verlassen, unter den Klaengen der Wacht am Rhein liinausgezogen sind in das von feindlichen Flotten erfüllte Mittelmeer. Das Herz gehr uns auf bei dem Gedanken an den Kreuzer “ Emden ”, der alle Meere unsicher gemacht hat, obgleich er selbst nur ein einzelnes, verhaeltnismaessigkleines Schiff war, vor dem die Flotten unserer Gegner gezittert haben. Ich erinnere an die Schlacht bei Coronet, wo eine überlegene Strategie zur See den Sieg davongetra- gen hat. Ich erinnere an die glorreichen Taten unserer Unterseeboote, die heute den Schrecken der ganzen britischen Flotte und des ganzen briti schen Volkes bilden. Wahrlich, wenn wir alles dies uns vergegen- waertigen, draengt sich uns das Gefühl der Bewunderung auf für unser Heer und unsere Flotte, deren Taten sich ebenbürtig den kriegerischen Ereignissen aller Zeiten und aller Voelker zur Seite stellen. In dieser Bevvun- | [
0.4399999976,
0.6949999928,
0.2321428508,
0.7733333111,
0.9100000262,
0.5450000167,
0.6750000119,
0.8311111331,
0.7699999809,
1,
0.755384624,
0.7300000191,
0.8622221947,
1,
0.9537500143,
0.9227272868,
1,
0.6066666842,
0.5124999881,
0.5866666436,
0.6075000167,
0.8050000072,
... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000006.xml | Imprimerie Plouvier & Chartrbux, Carvin. — 44549 In einem Krankenhaus unweit des Rheines hatten viele Verwundete Aufnahme gefunden. Eines Tages ertönte im Hause die Kunde : “ Der Kaiser ist da und will seine tapferen Jungens schauen. ” Einer aber weiss davon nichts. Er liegt in tiefer Narkose auf dem Operationstisch ; ein Schnitt soll ihm, so lioll't man, das Leben retten. Doch auch im unbe wussten Zustand ist sein Herz wach, und die bebenden Lippen rufen plötzlich laut: “Kaiser Wilhelm lebe hoch ! ” Dies wird dem hohen Herrn mitgeteilt, und freundlich begibt er sich sofort in das Operationszimmer. Der verwundete Soldat liegt noch immer im Banne der Narkose still da. Der Kaiser setzt sich und wartet. Da schlaegt der Schlaefer die Augen langsam auf, und das erste, was er erblickl, ist seines Kaisers Angesicht ! Dieser bat sich erhoben, streicht dem Manne sanft über Stirn und Wangen, und verlaesst mit herzlichen Abschiedsworten das Haus. AUS DER JUGEND : Herr Leutnant mit Deinem Monokel, Ich habe Dich manchmal verlacht. Dein Stimmchen, so scharf wie ein Gockel, Hat mich zum Schumzein gebracht. Wie warst Du im Flirten verwegen, Warst überall, wo “ was los ”, Und schnarrtest blasiert-überlegen : “ Aeh, tadellos ! ” Jetzt liegst Du, für mich zu bluten, Dort draussen in Ivaelte und Not Und teilst mit dem letzten Rekruten Das letzte Stücklein Brot. Stehst für uns all’ auf der Wache, Ist keine Gefahr Dir zu gross ! Herr Leutnant, wie steht Deutschlands Sache P “ Aeh, tadellos 1 ” Und kehrst nach empfangner Weihe Als Sieger Du heimatwaerts, Dann will ich Dich bitten : “ Verzeihe Mir manchen vorlauten Scherz ! Ich konnte als Zivilist ja Nicht ahnen, wie sehr Du famos, Nun aber weiss ichs : Du bist ja Aeh, tadellos 1 ” -co- | [
0.5950000286,
0.4862500131,
1,
0.4480000138,
0.462857157,
1,
0.3079999983,
0.6899999976,
0.6840000153,
0.5254545212,
0.5316666961,
0.3433333337,
0.6200000048,
0.6583333611,
0.65200001,
0.7080000043,
0.6875,
0.4888888896,
0.9179999828,
0.7900000215,
0.7385714054,
0.939999997... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000007.xml | f N” 13 der 14 Inf. Division Beitraege für die Kriegszeitung nimmt jederzeit gern entgegen Rittmeister von MARSCH ALL, 14. Inf. Div. AUS DER REDE DES REICHSTAGSPRAESIDENTEN DR. KAEiVIPF IN DER REICHSTAGSSITZUNG AIYI 2. DEZEMBER 1914. Seitdem wir am August unter dem gewal tigen Eindruck der auf uns einstürmenden Erei gnisse uns getrennt haben, sind wichtige welthis torische Ereignisse eingetreten. Vor allem aber hat sich gezeigt, dass alle Gedanken des deutschen Volkes auf diesen gewaltigen Krieg gerichtet sind in dem Vertrauen, dass die Einigkeit des deutschen Volkes_jrlle. Hi ndernisse überwinde n werd e, in de m Bewusstsein des Sieges, dass getragen wird von der Staerke der militaerischen Macht Deutschlands zu Wasser und zu Lande und von dem Bewusstsein der wirtschaftlichen Staerke des deutschen Vaterlandes. Weit über 2 Millionen Kriegsfreiwilliger haben sich gestellt, und doch hat nur ein kleiner Teil von ihnen in die Armee eingereiht werden koennen. Eine Opferfreudigkeit sondergleichen zieht durch das Land: Fürsten und Volk ohne Unterschied, alt und jung, Frauen u anderen Gedanken, als koennen an dem Krieg* Volkskrieg i des Wortes, ein Volkskj Teil an der Stelle, an tungsvoll teilnimmt.- das, was auf dem Spie Nur 4 Monate sind verflossen und welch Ereignissen hat sich i zusammengedraengt. das japanische Reich g* nur anführen kann : Bl eben deutscher Kultu| aufgerischtet haben zu ist den treuen verbü Ungarn und Deutschi standen in dem osmanisj ist, die Bedrohung dui schütteln in gleicher V mit moslemitischer Be| tische Bewegung die G; cm Staatsbibliothek zu Berlin Preußischer Kulturbesitz unserer Gegner zu erschüttern drohen. Tn vier Monaten haben wir ganz Belgien bis auf wenige Quadratkilometer im Westen besetzt und einen nicht unbedeutenden Teil des noerdlichen und oestlichen Frankreichs auf der Linie Verdun-Lille bis zum Meere. Starke Festungen, die als unein nehmbargalten, sind überwunden worden: Lüttich, Namur, Antwerpen und Maubeuge. Unser Heer hat in jeder Feldschlacht den Feind geschlagen. Ich erinnere nur an die Schlachten von Mül hausen, in Franzoesisch-Lothringen, im Osten bei Tannenberg, noerdlich der Masurischen Seen, bei Lods und Lowicz. Alle diese Schlachten haben bewiesen, uuss ,nie unsere ■ ruppeu-vom ovoten b.s zum letzten, dass unsere Linientruppen wie unsere Reserve, unsere Landwehr und unser Landsturm, dass Kavallerie, Artillerie, Pioniere und alle Spezial waffen vom gleichen Geiste beseelt sind. Mehr als einmal ist uns gesagt worden, dass unsere Truppen unter dem Gesänge: “ Deutschland, Deutschland über alles ” die feindlichen Stellungen gestürmt haben. Unserem Heere steht ebenbürtig zur Seite iuns auf, wenn wir und “ Breslau ” neutralen Hafen zu Jer Wacht am Rhein feindlichen Flotten bhr uns auf bei dem Emden ”, der alle gleich er selbst nur gkleines Schiff war, nergezittert haben, ei Coronel, wo eine n Sieg davongetra- glorreichen Taten ule den Schrecken ad des ganzen briti- dies uns vergeben- das Gefühl der Heer und unsere en Ereignissen en. ln dieser Bewun- | [
0.4099999964,
0.7350000143,
0.6899999976,
0.5766666532,
0.9350000024,
0.5249999762,
0.9337499738,
0.7566666603,
0.7566666603,
1,
0.7784615159,
0.6800000072,
0.8655555844,
0.7900000215,
0.9624999762,
1,
0.8899999857,
0.7566666603,
0.7649999857,
0.5933333039,
0.5774999857,
0.... | 781618509 | de | 1 | null | null | null | null | null |
00000045.xml | PEK. TRAM NAAR HET HOTEL. 25 telkens onder een anderen naam te verhuren. Zijn specialiteit was, bij nieuwelingen te dienen; nieuwelingen wist hij voor zich in te nemen, en had hij eenmaal hun vertrouwen gewonnen, dan zorgde hij zelf voor zijne belooning. Toen Leeghancker hem als lijfjongen had aangenomen, begon Raksa uit eigene be weging het valies van zijn heer uit te pakken, het ondergoed in een kast te bergen, en de lakensche kleeren op zijde te leggen om te luchten en schoon te maken. Hij vernam dat er nog twee koffers zouden aangebracht worden, vroeg en kreeg daarvan de sleutels, en nam verder zich op voor den wasch te zullen zorgen. Of mijnheer geen naaister noodig had? Toevallig kende hij er een, die hij kon aan bevelen ofschoon ze nog jong was, pas vijftien jaar. Misschien wenschte mijnheer haar eerst eens te zien? Zij woonde in de buurt, en als mijnheer het verlangde zou hij haar dien avond nog tegen tien uren bestellen. Ging mijnheer later naar Java, hij was bereid hem te volgen; en als de naaister aan mijnheer beviel, zou deze ook wel genegen zijn mede te gaan, daar zij geen ouders meer bezat. Poetsende en redderende, onderhield Raksa op beleefden toon zijn nieuwen meester. Opzettelijk sprak hij zeer langzaam en duidelijk, en als hij nog niet begrepen werd, ge bruikte hij somwijlen een enkel Hollandsch woord om zich verstaanbaar te maken, niet tegenstaande hij verzekerd had geen Hollandsch te kennen. Aan tafel gekomen, werwaarts Raksa hem volgde en zorg droeg dat zijn heer het eerst bediend werd, kon Leeghancker niet nalaten te zeggen: „Een flinke jongen, die Raksa! Ik heb hem in dienst genomen.” Raksa stond met een onbeweeglijk gezicht achter den stoel zijns meesters en luis terde aandachtig naar hetgeen er gesproken werd. „Zoo!” antwoordde Van Rerkenstein, „gij laat er geen gras over groeien. Zorg maar dat uw portefeuille niet slingert.” „Geen nood. Hij is trouw en eerlijk; ik heb zijn getuigschrift gezien.” »Maar voorzichtig zijn, mijnheer Leeghancker!” zei mevrouw De Valk die tegenover hem zat: „u kan hem niet vertrouwen.” Het gezelschap aan dc table d höte bestond, behalve uit eenige passagiers van de „Prins van Oranje,” voornamelijk uit koopvaardij-kapiteins, die hun gesprek, aan de bittertafel in de voorgalerij begonnen, hier voortzetten. Volgens hen spanden de zeilschepen altijd nog de kroon. Nu ja, men mocht met een stoomboot in korteren tijd te Ratavia aankomen, ’t was toch maai een trekschuit vaart op gioote schaal, anders niet. De vrachten waren immers veel te hoog, zóó hoog, dat zij de scheepskapiteins — niet tegen de concurrentie opzagen, al ging t tegenwoordig ook wat slap, vroeg of laat was ’t de beurt weer van de zeilschepen | [
0.349999994,
0.5024999976,
0.1924999952,
0.4699999988,
0.5233333111,
0.6499999762,
0.7071428299,
0.6679999828,
1,
0.8228571415,
0.9049999714,
0.5500000119,
0.5322222114,
0.6750000119,
0.7599999905,
0.6725000143,
0.5099999905,
0.6441666484,
0.8899999857,
0.6585714221,
0.669166... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000218.xml | 156 UIT HET LEVEN VAN NON NA ANT.TIE. dan ernst opgedreund had, ging nu met den koran in de hand voor de baar uit, den weg naar het kerkhof op. De begraafplaats bevond zich op geringen afstand van den kampong. Reeds meer malen wandelde ik daar langs en had er, behalve hier en daar een kleine verhooging van den bodem met een halfvergane twee voet hoogen paal en eenige keisteenen, niets opge merkt wal de aandacht trok. Gras en onkruid waste er tierig; nergens een spoor van zorg om de paden of graven te onderhouden. Het eenige wat een vreemd aanzien aan het oord gaf, was de zonderlinge kambodja-boom, die arm in takken, nog armer in bladeren, eigenlijk niets draagt dan groote witte bloemen met gele harten. Welke zinnebeeldige beteekenis de inlander aan den kambodja-boom hecht, kon ik niet te weten komen. Men plantte die hoornen altijd op de begraafplaatsen, zeide Aliman, dien ik haar vroeg. „Doet men dit, omdat de boom er uitziet of hij dood is?” „Ik weet het niet, toewan!” „En moeten die bloemen beteekenen, dat de dood slechts schijnbaar is; dat de mensch na zijn dood in hooger sferen blijft voortleven?” „Ik Aveet het niet, toewan!” „Wil het zeggen, dat de vruchten van ’smenschen leven en werken blijven bestaan?” „Het kan Ave! zijn, toe wan! maar ik Avect het waarlijk niet. Het is zoo de adat (het gebruik).” Met het woord „adat” houdt alle redeneering op met den inlander. Adat staat hooger dan wet, dan godsdienst, hooger zelfs dan de mode hij ons. Spreekt een inlander het woord adat uit, dan doet gij het verstandigst met te ZAvijgen. Wijs hem op het zonder linge, het verkeerde, het dwaze van een of anderen adat, het zal u geen stap verder brengen; hij zal u evenmin tegenspreken als de Engelschman, die op de vraag: waarom hij zich zondags zit te vervelen, alleen glimlachend Aveet te antwoorden, „dat het zoo de ge woonte is.” Toen Aliman dus zeide, dat het adat was om kambodja op de kerkhoven te planten, hield ik van zelf op met er over te spreken. De pogingen die ik hij deze gelegenheid nog eens deed om Alimans godsdienstige begrippen, voornamelijk zijne denkbeelden over een leven na dit leven te leeren kennen, mislukten evenals vroeger. Heidensche overleveringen en Mohamedaansche leerstellingen dwarrelden in de grootste wanorde door zijn hoofd; het geloof aan booze geesten ging hand aan hand met dat aan een zevenden hemel. Onzeker heid lag in al zijne antwoorden tot grondslag; van overtuiging geen spoor. Nu het kam- pongshoofcl zich zoo weinig rekenschap wist te geven van hetgeen hij geloofde, kon ik niet | [
0.7133333087,
0.6233333349,
0.7133333087,
0.4140000045,
0.2199999988,
0.2533333302,
0.1949999928,
0.5824999809,
0.8866666555,
0.6660000086,
0.5210000277,
0.7475000024,
0.7425000072,
0.7200000286,
0.9599999785,
0.8899999857,
0.9120000005,
0.4449999928,
1,
0.9875000119,
0.63249... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000071.xml | EEN NACHTELIJK AYONTUUR. 45 Bij deze woorden zag hij Van Berkenstein vragend aan. „Mij dunkt,” meende mevrouw Krip, „lang genoeg om eenigen dienst te hebben van een paard, dat gij alle dagen op een verkooping weer van de hand kunt zetten. Doch nu heb ik wel uwe opinie over de paarden gehoord, maar over de dames nog geen woord. Daar Leeghancker een kleur kreeg en een oogenblik op zijn antwoord liet wachten, kwam Van Berkenstein hem te hulp, door lachend te zeggen: „ik durf u wel te verzekeren, dat mijn jonge vriend aanvankelijk zeer ingenomen is met de Indische dames die hij reeds ontmoet heeft. „Zoo, zoo! pas maar op, mijnheer Leeghancker! De mooie oogen van de Indische dames zijn gevaarlijk. Misschien hebt gij er al een paar gezien die onweerstaanbaar waren. Nu, ik houd mij aanbevolen voor uwe confidenties.” En daar Leeghancker hij die plagerij steeds rooder werd, vervolgde Van Berkenstein: „Indien hij behoefte gevoelt om zijn hart lucht te geven, zou hij geen betere keus kunnen doen. — Maar ik wilde u juist vertellen dat wij onlangs den avond doorbrachten hij de familie Neerbosch.” „Neerhosch? O! daar is juffrouw Van Rosendal gelogeerd. Hoe maakt zij het? Van al de dames aan boord trok dat meisje mij het meest aan. Het verheugt mij dat zij het zoo goed getroffen heeft. Het huis door de Neerbossen bewoond is zeker het mooiste van het Koningsplein.” „Dat is zoo; mijnheer Neerbosch is bovendien een gentleman. Toch gelool ik dal juffrouw Ernestine daar niet op haar plaats is.” „Hoe zoo? is mevrouw clan....” „Mevrouw is allerliefst, doch zij herinnert haar logée — naar T mij voorkomt — te veel aan hare positie. Het meisje scheen dan ook bedrukt te zijn, en maakte van de eerste gelegenheid gebruik — toen Leeghancker mijnheer en mevrouw over de Haagsche opera onderhield — om mij te verzoeken of ik haar behulpzaam wilde zijn met advertentiën in eenige couranten te plaatsen. Het schijnt dat mijnheer zijn best doet haar te houden en weigert om één stap te doen, waarvan liet gevolg zou zijn dat hij zijn logèe verloor.” „En gij hebt natuurlijk aan haar verzoek voldaan?” „Ja dadelijk, maar tot heden zonder succes. Daar ik mijn eigen adres opgaf, heb ik eenige brieven ontvangen. Ook kwamen een paar heeren zich persoonlijk informeeren; en ofschoon ik de beste getuigenissen gaf, lieten allen mij later weten dat zij er van afgezien hadden. „Helaas!” zuchtte mevrouw Krip, „het zou mij niets verwonderen dat mevrouw De Graaf zich ongunstig over haar heeft uitgelaten. Als dat zoo is, zal het Ernestine moeilijk vallen een goede conditie te krijgen.” 12 | [
0.4766666591,
0.5600000024,
0.397777766,
0.5400000215,
0.4633333385,
0.7724999785,
0.6942856908,
0.4466666579,
0.6800000072,
0.1433333308,
0.7563636303,
0.7042857409,
0.7375000119,
0.6474999785,
0.7714285851,
0.6700000167,
0.5271428823,
0.7419999838,
0.75,
0.5666666627,
0.814... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000016.xml | 17. Verliefde inlander, die zijne schoone eene serenade brengt. 18. Een kar-peer (voertuig op veeren). 19. Het Europeesch kerkhof te Tanabang met het monument voor pastoor Van der Grinten. 20. Inlander, die kippen te koop aanbiedt. 21. Bediendenkamer in de bijgebouwen van eene Europeesche woning. 22. Eene keuken van eene Europeesche woning. 23. Eene goedang (provisiekamer). 24. Niet te buis. 25. Eene vendutie. 26. Het komediegebouw te Weltevreden 27. De Willemskerk op het Koningsplein. 28. Het paleis van Z. E. den Gouverneur-Generaal op het Koningsplein. | [
0.5833333135,
0.6200000048,
0.7188888788,
0.6433333158,
0.6340000033,
0.6071428657,
0.7674999833,
0.59375,
0.6328571439,
0.5799999833,
0.8066666722,
0.8637499809,
0.6555555463,
0.6499999762,
0.6524999738,
0.6433333158,
0.7599999905,
0.8100000024,
0.5685714483,
0.9750000238,
0... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000079.xml | ZESDE HOOFDSTUK. „ I ls ge het goedvindt, zullen wij over Goenong Saharie rijden,” zeide mijnheer Krip, -U toen Van Berkenstein den volgenden morgen bij hem in den wagen stapte. „Nu de regen opgehouden heeft en wij met neergeslagen kap kunnen rijden, zal de geringe omweg wel beloond worden door hetgeen er langs den weg te zien is.” „Langs passar Baroe!” riep hij den koetsier toe, toen Van Berkenstein hem de keus gaf. „U hebt ’t toch aan niemand verteld?” vervolgde hij op eenigszins bezorgden toon. „Wat zou ik verteld hebben?” vroeg Van Berkenstein verwonderd. „Dat ik te Batavia blijf.” Het kostte Van Berkenstein, die aan de vertrouwelijke mededeeling van den vorigen avond niet meer gedacht had, geen moeite hem de verzekering te geven dat hij er niemand over gesproken had. „Ook mijnheer Leeghancker niet?” „Zelfs Leeghancker niet, want die houdt het bed voor een lichte ongesteldheid.” „Zoo! nu, u moet dan weten,” ging Krip voort, van verlangen brandend om over zich zelven te spreken, „ dat de assisten t-resident van politie hier is voorgedragen tot resident van Biouw en ik tot zijn vervanger.” „Ik feliciteer u zeer, mijnheer Krip!” zei Van Berkenstein hem de hand gevende. „En is mevrouw Krip daarmede even tevreden als gij ?” „Ongetwijfeld! ik maak een mooien sprong, want ’t is een belangrijke betrekking. De politie laat hier te wenschen over; zij moet geheel gereorganiseerd worden, en de ge legenheid is dus schoon om mij te onderscheiden. Bovendien blijft mijn vrouw liever rustig te Batavia. Al dat reizen en trekken heeft haar reeds een paar malen teleurstellingen be- z °igd, en daar zij nu weer hoop heeft ” | [
0.4539999962,
0.400000006,
0.2800000012,
0.1299999952,
0.4300000072,
0.6299999952,
0.4900000095,
0.6620000005,
0.5249999762,
0.6600000262,
0.5500000119,
0.4871428609,
0.6985714436,
0.7300000191,
0.7979999781,
0.7662500143,
0.75,
0.5049999952,
0.6625000238,
0.4099999964,
0.646... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000137.xml | HET MILITAIRE KAMPEMENT. 97 25 Bij het naar huis gaan, kon Van Berkenstein zich niet weerhouden zijne verwon dering uit te spreken over al hetgeen hij gezien had, en eindigde hij met te zeggen: „Die kantine zal het gouvernement geld kosten!” „Integendeel,” luidde het antwoord, „de kantines kosten het gouvernement geen cent. Bijwijze van uitzondering is voor het houwen van deze kantine, meen ik, een tegemoet koming gegeven; maar het zijn de officieren-commissarissen en de onderofficieren-administra- teurs, die zóó op de kleintjes letten dat de kantines nog geld opbrengen. Want uit de winsten van het debiet worden, behalve de comedie-voorstellingen, nog schitterende illumi naties en danspartijen gegeven, bij welke laatsten de soldaten — bij een ongenoegzaam aantal dames — met elkander dansen en zich uitstekend amuseeren. Gij moet bij gelegen heid eens een bal bijwonen, dat is de moeite waard! Bij feestelijke gelegenheid, op konings verjaardag bijv., worden uit de kantinekas zelfs gratificatiën aan de kompagnieën gegeven. — De leverantie van dranken wordt uitbesteed, en de prijzen voor de verbruikers door com missarissen bepaald. Een enkelen keer heeft men het buffet uitbesteed; de pachter — een Chinees — betaalde toen, meen ik, duizend gulden per maand, doch men is daarvan terug gekomen en laat de soldaten zelven de voordeelen genieten.” „Het is waarlijk verdienstelijk,” merkte Van Berkenstein op, „dat met zoo weinig middelen door de officieren zooveel gedaan wordt om het leven van den soldaat te ver aangenamen. Neem ik toch in aanmerking de geringe soldijen en in het algemeen de groote zuinigheid die de regeering in acht neemt bij alle uitgaven welke het leger gelden, dan kon ik niet verwachten zooveel welvaart te vinden.” „Neen, dat kan ik gelooven,” antwoordde de majoor. „Als er in Holland wat wild met de millioenen is rondgesprongen, dan moet het hier weer uitgezuinigd worden en be knibbelt men in de eerste plaats de uitgaven voor het leger. Dat zijn we al gewend.” | [
0.4233333468,
0.6688888669,
0.6740000248,
0.6150000095,
0.4600000083,
0.6700000167,
0.5466666818,
0.5174999833,
0.4774999917,
0.8999999762,
0.5833333135,
0.4466666579,
0.6918181777,
0.6549999714,
0.625,
0.67900002,
0.6499999762,
0.6999999881,
0.474999994,
0.7666666508,
0.8500... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000236.xml | 172 CONCERT OP HET PLEIN. daar al gouvernements-, gemeentelijke en particuliere scholen voor inlanders; waar het echter nog aan ontbreekt, is onderwijzers-personeel. Op Java zijn reeds te Bandong, Magelang en Probolingo kweekscholen voor onderwijzers opgericht, waar bijv. te Bandong onderwezen wordt in de Soendaneesche en Maleische talen, in het Arabische schrift, in hand en rechtlijnig teek enen, te Semarang in het Javaansch, en te Probolingo bovendien in het Madureesch. „De kweekelingen betalen geen schoolgeld, ontvangen daarentegen van vijftien tot twintig gulden toelage per maand. Als men dit niet deed, zouden er zich weinig kweeke lingen aanmelden en de schoolbanken leeg staan. Wil men iets nieuws invoeren, dan moet men het den menschen gemakkelijk maken. In Europa werd vroeger wel het zwaard ge bruikt om het christendom in te voeren; tegenwoordig bezigt men — in Indië althans — zachtere middelen om het volk te beschaven.” „Dus bepaalt zich het onderwijs der inlanders nog tot Java?” „Toch niet! Ook op de Buitenbezittingen zijn reeds kweekscholen opgericht. Op Sumatra vindt men er twee; een te Fort de Kok, een te Padang Sidempoean. Bovendien zijn er nog te Tondano op Menado, te Amboina, Bandjermasing en Makassar, waar de taal van het land wordt onderwezen, Maleisch, Battaksch, Boegineesch, Makassaarsch en anderen. De maandelijksche toelaag voor de kweekelingen bedraagt twaalf tot vijftien gulden in de Buitenbezittingen.” „Dan zou ik haast nog vergeten,” vervolgde Krip, die weer op zijn praatstoel zat, „dat er voor zonen van hoofden en aanzienlijke inlanders nog „afzonderlijke” scholen zijn te Bandong, Magelang, Probolingo en Tondano.” „Gij hebt de geneeskundige scholen voor inlanders ook nog niet genoemd,” merkte kapitein Keremans op. „Dat is waar. Omdat die al zoo lang bestaan, dacht ik er niet aan. Men heeft die aan dokter Bleeker te danken.” „Bleeker, de ichtioloog?” „Dezelfde. Dokter Bleeker was nog subaltern officier van gezondheid aan het groot militair hospitaal alhier geplaatst, toen hij de regeering wees op de behoefte der inlanders aan geneeskundige behandeling. Hij toonde aan dat, bij eenige geneeskundige kennis op de wetenschap gegrond, de sterfte onder de bevolking veel geringer, de geboorten veel talrijker zouden zijn. Want al kon den inlander niet de kennis ontzegd worden van de geneeskundige kracht eeniger kruiden, in de toepassing schoot hij te kort. Die kennis was ook te veel met bijgeloof vermengd. Om bij voorbeeld de bevalling van een vrouw te bevorderen, werden er middelen gebruikt die in ons oog misdadig waren en doorgaans | [
0.3966666758,
0.5099999905,
0.3300000131,
0.5466666818,
0.5233333111,
0.4799999893,
0.6499999762,
0.7860000134,
0.7153846025,
0.4850000143,
0.5691666603,
0.5500000119,
0.5124999881,
0.5929999948,
0.6775000095,
0.7300000191,
0.8983333111,
0.8833333254,
1,
0.7950000167,
0.58999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000257.xml | CONCERT OP HET WATER. 189 48 Bloedrood bracht Julietta den zakdoek voor het gelaat en wendde het hoofd naar het portier, voorgevende het ondraaglijk heet te vinden. „Ik wist genoeg. De speld in handen der moeder latende, sprak ik over iets anders.” Wederom hield Van Berkenstein op. „Ziezoo! nu begint uw verhaal interessant te worden,” riep mevrouw Keremans uit. „Uw dankbaarheid ging natuurlijk over in verliefdheid, is ’t niet ? Ga nu voort, wat ik u bidden mag; laat ons niet langer in spanning. Hoe ging het verder? Van Berkenstein stond op, zeggende: „Mijn verhaal is uit.” „Uit? Maar waar is die Julietta dan gebleven?” „Zij rust hier op het kerkhof,” luidde het antwoord. Daarop drukte hij de dames de hand en ging heen. | [
0.6028571725,
0.4099999964,
0.4199999869,
0.6166666746,
0.7233333588,
0.4600000083,
0.5366666913,
0.6433333158,
0.6987500191,
0.6333333254,
0.8600000143,
0.6949999928,
0.3866666555,
0.8416666389,
0.4050000012,
0.7300000191,
0.8100000024,
0.80400002,
0.8550000191,
0.8000000119,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000018.xml | 2 EEN KOUDE DECEMBERDAG. drie oudofficieren van het Indische leger met grijze knevels en witte of kale hoofden de mailberichten, die zij uit de laatst aangekomen couranten hadden geput. Ze waren het vrijwel eens, dat de Javasche bladen weinig, ditmaal bijzonder weinig nieuws bevatten; dat het leven in de Oost er niet plezieriger op geworden was sedert al die nieuwigheden van de laatste jaren, en vooral sedert het aantal couranten zoo was toegenomen, waarvan de inhoud toch voornamelijk maar neerkwam op geharrewar en schrijverij tegen elkander. Ze vonden het in den tijd van den gouverneur-generaal Merkus beter, toen niemand aan couranten-lezen dacht, als er niet pas een schip uit Holland was aangekomen. Inmiddels nam het aantal sociëteits-hezoekers met de minuut toe; op sommige plaat sen werd de vrije beweging door de zalen reeds moeielijk. Aan een naburig tafeltje, waar gesproken werd over verkoopingen, boedelscheidingen, vaste panden en testamenten, viel liet gemakkelijk een groep notarissen en procureurs te herkennen. Verderop zaten ambtenaren van de ministeries, afdeelingschefs redeneerende over wetten die zij gemaakt of onderhanden hadden, over vacatures die nog niet aangevuld waren, en over ministers die geen flauw idee van werken hadden. Op meer dan één plek vond men troepen jongelui, dicht opeen gedrongen, luidruchtig en dorstig, die elkander veel te vertellen hadden over ontmoetingen op de receptie van gisteren, en over hetgeen het hal van morgen beloofde, en die woest konden lachen over een of ander schandaal uit de demi-monde. Aan en om de biljarten veel studenten van Delft en Leiden, spelende of critiseerende. In de met glas overdekte middengaanderij officieren van alle wapens, die zich nog zoo spoedig niet konden losmaken van hetgeen hen tot het sociëteitsuur had beziggehouden, die hier nog door-manoeuvreerden of door-weekdeden, om te eindigen met den nieuwen Minister van Oorlog ongeschikt te verklaren, of misschien wél geschikt, maar niet handig en bespraakt genoeg om het met de Tweede Kamer te vinden. Overal leden dier Kamer, nog den stempel der verveling dragende, die de urenlange redevoeringen hunner „geachte” collega’s hun op het gelaat had den gedrukt. In het algemeen kon het publiek der „Witte” in twee groote cathegorieën worden verdeeld, l ot de eerste behoorden zij die behoefte tot praten hadden en zich kwamen ver- poozen, tot de tweede zij die gekomen waren om iets nieuws te vernemen. Op een der rustbanken, geplaatst tusschen de bogen der middengaanderij, hadden twee heeren plaats genomen, wier maatschappelijke positie zich minder gemakkelijk liet gissen. Hun gesprek ontbrak alle levendigheid; een groet gewisseld met een voorbijgaanden kennis was genoeg om eenige oogenblikken liet stilzwijgen te bewaren en zich alleen met de sigaar bezig te houden. De oudste, iemand op het oog van dertigjarigen leeftijd, doch in de werkelijkheid | [
0.5,
0.3866666555,
0.5519999862,
0.4333333373,
0.5649999976,
0.7053846121,
0.5199999809,
0.5199999809,
0.6150000095,
0.6399999857,
0.4799999893,
0.6050000191,
0.7300000191,
0.6050000191,
0.6159999967,
0.9649999738,
0.6324999928,
0.7300000191,
1,
0.7778571248,
1,
0.666666686... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000073.xml | EEN NACHTELIJK AVONTUUR. 47 Terwijl Van Berkenstein zich „lekker maakte” — de gebruikelijke uitdrukking voor „ontkleeden” — en op een rustbank zich in de lectuur van een nieuwe „Revue” ging ver diepen, sloop Leeghancker een half uur later, met een parapluie gewapend en de broek pijpen omslagen, het hotel uit en begaf zich in spijl van den tropischen regen op weg naar den kampong Ketapang. Raksa had de woning weten op te sporen van de nonna, die bij den eersten rid in den tramwagen zoo vriendelijk tegen zijn meester had gelachen. Raksa had hem verzekerd, dat zij niet gehuwd was met den sinjo die haar toen vergezelde en zoo boos keek. Raksa had er hijgevoegd, dat de nonna gewoonlijk nog laat zat te werken, en als mijnheer haar niet in de galerij zag zitten, hij slechts aan liet raam aan den linker kant van het huisje behoefde te tikken. De nonna zou hem dan ongetwijfeld te woord staan. Zij was een fatsoenlijk meisje, en mijnheer had immers geen kwade bedoelingen en wilde alleen maar kennis maken. Had Leeghancker zich zelven afgevraagd, wat hem eigenlijk noopte tot dat late bezoek, het zou hem moeilijk' zijn gevallen daarop een voldoend antwoord te geven. Verliefd was hij niet; maar die vriendelijke oogen hadden toch wel eenigen indruk op hem gemaakt, en hij wilde die nog wel eens zien. Eigenlijk dreef de verveling hem er toe, om eenige afleiding te zoeken. Hij diende in Den Haag toch iets van de Indische nonna’s te kunnen vertellen als hem daarnaar gevraagd werd; en vooral van Warnsveld zou dat onderwerp dadelijk behandelen. Daarom wilde hij de nonna een portretkaartje vragen en het dan in zijn zakportefeuille hij zich dragen; dat zou chique staan. Toen de laatste steenen huizen van gang Chaulan achter den rug waren en geen enkele gaslantaarn meer licht wierp op den donkeren weg, berouwde het Leeghancker een weinig zijn lijljongen niet te hebben medegenomen om zijne schreden te leiden. Kampong Petoedjoe begon hier, dat was duidelijk. Hij moest dien langs gaan in de richting van de gasfabriek tot aan het derde pad dat binnenwaarts liep. Raksa had hem den weg goed uitgelegd, en ten overvloede had hij er de kaart nog eens op nagezien; maar op die bijna tastbare duisternis was niet gerekend, en nu begon het juist nog harder te regenen. Bij het eerste pad stond een wachthuisje, waarin een paar inlanders zaten te praten. Toen Leeghancker die „garcloe” reeds eenige schreden voorbij was, hoorde hij een stem die hem iets toeriep; wat? verstond hij echter niet. Hij vond het bovendien niet noodig om praatjes te maken. Meer op het gevoel dan op het gezicht sloeg hij honderd passen verder een zijpad in. Nu het eerste huis links, had Raksa gezegd. Daar stond een woning; neen! het was een pagger of schutting van gevlochten bamboe. Achter dien pagger moest dus het huis staan waarin de nonna woonde die zoo vriendelijk tegen hem had gelachen. | [
0.5099999905,
0.6750000119,
0.4233333468,
0.4050000012,
0.5185714364,
0.4566666782,
0.6827272773,
0.6374999881,
0.7485714555,
1,
1,
0.7649999857,
0.6946153641,
0.7900000215,
0.5325000286,
0.8566666842,
1,
1,
0.349999994,
0.7633333206,
0.6349999905,
0.6025000215,
0.8600000... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000208.xml | 150 AMAT EV SEDIA. „Wat zegt Amat daarvan?” vroeg ik. „Amat weet het niet; sedert drie dagen vertoonde hij zich niet. Als hij het ver neemt, vrees ik voor ongelukken. Ik had waarlijk te doen met het lot van het lieve kind, dat onmeedoogend werd overgeleverd aan iemand dien zij verafschuwde. Toch wist ik haar geen raad te geven. „Als mijnheer mijn vader eens wilde spreken,” zeide zij met een smeekenden blik; „misschien zal hij naar uwe woorden hooren.” Ik dacht een oogenblik na. Veel lust om mij met de familiezaken mijns buurmans te bemoeien, had ik niet. Aan den anderen kant kon ik ’t niet van mij verkrijgen, geen enkele poging aan te wenden om het arme meisje te hulp te komen. „Hebt gij nog verwandten behalve Amat’s ouders?” vroeg ik. „In kampong Kramat woont nog een zuster mijner moeder.” „Bezocht gij haar nog onlangs?” Sedia zag mij uitvorschend aan. Haar gelaat helderde eensklaps op; zij begreep mij. „Straks zal ik tot uw vader gaan en met hem spreken.” Voordat ik het beletten kon, wierp Sedia zich aan mijne voeten, omvatte mijn been en kuste mijn knie. Daarop nam zij een pajong, keek naar het erf van het ouderlijk huis, en toen zij niemand ontwaarde, verliet zij mijne woning zonder zich verder over het wasch- goed te bekommeren. Een half uur later, toen Selima naar buiten kwam, riep ik hem bij mij. „Het verwondert mijne vrouw dat Sedia zoolang wegblijft, zeide hij. „Bevindt zij zich niet bij mijnheer?’ „Luister naar mijne woorden, Selima!” sprak ik op ernstigen toon. „Gij wilt uwe dochter uithuwen aan een vreemdeling. Over die handeling zult gij u spoedig schamen tegenover uwe betrekkingen; bovendien brengt gij ongeluk over het hoofd van uw eemg kind. — Wil Selima den raad aannemen van een vriend, dat hij dan dat huwelijk verbreke. Uwe dochter is nog zoo jong, en spoedig genoeg zal misschien een ander zich aanmeldee die haar geluk beter zal behartigen.” „Zeg mij, toewan! waar is Sedia?” vroeg Selima, angstig rondziende. „Ver van hier! gij zult haar tevergeefs zoeken; uwe dochter is het ouderlijke huis ontvlucht. Keer naar uwe woning terug, en zeg Ma Seimoen dat zij zelve de schuld is van het verlies van haar kind.” „Waar vind ik Sedia!” riep Selima op klagenden toon. „Mijn vrouw zal schreeuwen en misbaar maken. Over een uur weet ieder het in den kampong; schande zal over mijn hoofd komen ” | [
0.5466666818,
0.2949999869,
0.5600000024,
0.6566666961,
0.4275000095,
0.5024999976,
0.7900000215,
0.676666677,
0.5699999928,
0.6499999762,
0.7279999852,
0.6899999976,
0.8700000048,
1,
0.8050000072,
0.7950000167,
0.8320000172,
0.6344444156,
0.6000000238,
0.6349999905,
0.902000... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000053.xml | VIERDE HOOFDSTUK. B ij het ontwaken in den morgen van den dag na de aankomst kon Ernestine Van Roseiïdal zich niet dadelijk rekenschap geven van haar toestand. In stede van het houten plafond op twee voet boven haar hoofd en de enge slaapplaats eener scheepshut, zag zij hoog boven zich den helder witten hemel van het ruime luchtige ledikant, waarin zij den nacht had doorgebracht en dat geheel omhangen was met een fijn neteldoeksch gordijn. In stede van het onophoudelijk gedreun der stoommachine heerschte er volkomen rust. In stede van het rumoer van ontwakende mede-passagiers in hare onmiddellijke nabij heid, hoorde ze hier slechts het hanengekraai in de verte. Met een lichte beweging der hand de dunne sprei van hare voeten werpende en het gordijn wegschuivende, richtte zij zich een weinig op, den arm gesteund op het hoofdkussen waarvan de sloop op de naden opengeborduurd was, en wierp toen een blik in het ruime vertrek dat haar den vorigen avond door mevrouw Neerbosch tot logies was aangewezen. Het eerst viel haar oog op een gemakkelijken divan met lichte cretonne overtrokken. In het midden der kamer stond een groote ronde tafel met wit marmeren blad, waarop zich eenige voorwerpen bevonden die zij voor het naar bed gaan uit het valies had gekregen. Boven die tafel hing een smaakvolle stolp van gekleurd glas, waarin het nachtlicht nog brandde; en onder de tafel lag een karpet uitgespreid, dat den marmeren vloer van het vertrek voor een groot gedeelte bedekte. De wanden waren evenals het plafond wit gepleisterd en deden den rijkdom der uit kost bare houtsoorten vervaardigde meubels des te beter uitkomen. De pendule-wijzer wees op halfzes. Het daglicht drong met kracht door de nauwe openingen der zonneblinden. Thans geheel ontwaakt, richtte Ernestine zich geheel op en vouwde de handen tot het gewone morgengebed, dat heden met een bijzonder dankbaar gemoed werd uitgesproken. Opstaande, gleden hare voeten als van zelven in een paar met gouddraad geborduurde | [
0.4083333313,
0.4059999883,
0.2800000012,
0.7400000095,
0.7799999714,
0.8100000024,
0.4449999928,
1,
0.7983333468,
0.5699999928,
0.9966666698,
0.8133333325,
1,
0.8450000286,
0.7837499976,
0.8766666651,
0.8333333135,
0.4699999988,
0.4900000095,
0.7850000262,
0.9125000238,
0.... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000185.xml | OP DEN DOODENAKKER. 133 en toen zich plotseling de mare van zijn dood verbreidde, vervulde die tijding aller harten met rouw. Men zeide: er is een braaf mensch gestorven. Men richtte een prachtig monu ment op zijn graf; en bij eiken gang naar het kerkhof herinnert men zich en wijst er den vreemdeling op, dat daar rust het stoffelijk overschot van den biaven genei aal tciic. Krip had zich werkelijk eenigszins opgewonden, en bleef een minuut zwijgen om zich te herstellen. Toen ging hij weer op den gewonen toon \ooit. Daar ziet ge het levensgroot standbeeld van een roomsch katholiek geestelijke. Gij vermoedt natuurlijk dat de man een hooge kerkelijke waardigheid bekleedde en minstens den titel van bisschop had. Niets daarvan! Hij bracht het niet verder dan tot den pastoors- rang, en toch staat daar zijn standbeeld in metaal, op een hecht voetstuk, om eeuwen te kunnen trotseeren; het staat daar hoog verheven boven alle andere monumenten, als het zinnebeeld der hooge achting die hij bij het publiek genoot. „Dat standbeeld is niet bekostigd van geld door geestelijken en geloofsgenooten bijeen- gebedeld, maar van geld dat vrijwillig en rijkelijk uit de beurzen stroomde van ieder die den braven pastoor had gekend, onverschillig van welk geloof of van welk kerkgenootschap. „Pastoor Van der Grinten was geen heilige, alles behalve! nog minder een geestelijke die met neergeslagen oogen en gebeden prevelend langs den weg liep; geen priester, die bij elke gelegenheid de menschen verveelde met te preeken tegen de zonde. Hij was zelfs geen christen in de beteekenis die de model-christenen aan dat woord geven; hij bood de andere wang bijv. niet aan, als hij op de eene een oorvijg had gekregen. Hij was een voudig „een beste kerel”, die altijd klaar stond om te helpen, leed te verzachten, te troosten, moed* in te spreken, hoop te geven. De wijze waarop hij dat deed, was eigenaardig doch beviel algemeen. Voor den behoeftige had hij geld of wist het te krijgen; den lijdende — hij bezocht dagelijks de hospitalen - wist hij zijn smart te doen vergeten door zijn vroolijk gesnap en zijn curieuze vertelsels die hij zoo noodig improviseerde; den neergedrukte sprak hij moed en levenslust in; en den stervende ging — als hij naast zijn legerstede zat — met een glimlach de ééuwigheid in. Kortom, pastoor Van der Grinten was een menschen- vriend, die nooit vroeg of hij met een heer of een knecht te doen had, en of de kleur van het individu licht of donker was. Die zijn hulp noodig had, kon over hem beschikken. „Te Batavia kende ieder den braven pastoor, en meermalen maakten anekdotes de ronde, waarvan hij de uitvinder of de held was. „Eens bijv. kwam hij, ’s avonds door het militaire kampement gaande, een beschonken soldaat tegen, die ontzaglijk veel moeite had een pas in de goede richting vooruit te komen. \ lon kende zwaaide de man van den eenen kant van den straatweg naar den anderen, werd bijna door een wagen overreden, en pruttelde in zich zelvcn dat hij stellig te laat in de kazerne zou komen. ° 34 | [
0.5400000215,
0.2366666645,
0.464166671,
0.3266666532,
0.6549999714,
0.4474999905,
0.4199999869,
0.5820000172,
0.8100000024,
0.6725000143,
0.5466666818,
0.5550000072,
0.5724999905,
0.676363647,
0.6237499714,
0.7666666508,
0.4442857206,
0.6700000167,
0.7749999762,
0.8700000048,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000255.xml | CONCERT OP HET WATER. 187 naar verkiezing bij het roeien te zitten of, de riemen latende rusten, een liggende houding te kunnen aannemen. „Zwijgend ging het nu voorwaarts. Ik hield mij met één hand vast, en lag geheel op zijde om zoo weinig mogelijk tegenstand aan ’t water te bieden. Toch was de arbeid zwaar, voor haar door de buitengewone krachtsinspanning die het roeien vereischte, voor mij om de hand vastgeklemd te houden. Het duurde ook geen vijf minuten, of ik riep weer met een drenkelingstem: „Houd op! ik kan niet meer." Toen de vaart gestuit was, vroeg ik hijgend: „Een touw — iets om mij om ’t lijf te binden — opdat ik niet geheel op mijne handen behoef te steunen.” „Er is geen touw,” werd er op nog angstiger toon geantwoord. „Zoo houd ik ’t geen twee minuten meer vol." „Mijn God! gij kunt toch niet ’’ n Voor uwe oogen verdrinken, neen, mevrouw!” Daar viel mijn oog op een roode sjaal. Het middel om ons beiden uit den nete- ligen toestand te helpen, was gevonden. „Neem die sjaal, mevrouw! Maak er een gordijn van; maar spoedig, bid ik u." En toen zij aan de beweging der boot voelde dat ik mij uit het water oplichtte, hield ze met beide handen de ontplooide shawl vóór zich. Daar zat ik op een armslengte van de dame, hijgend en uitgeput. Ik was gered. De sjaal overnemen en er mij inwikkelen, was het werk van een oogenblik. Zoodra ik weer „gekleed" was, keerde mijn vrijmoedigheid terug. Met mijne redster scheen dit niet zoo spoedig het geval te zijn; ze bleef althans de handen voor het gelaat houden. Toen ik een speld vroeg om mijn kostuum te bevestigen, nam ze een groote bloedkoralen haarnaald uit haar kapsel en reikte mij die over met neergeslagen blik. Thans geheel op mijn gemak, zeide ik : „Dank aan uwe hulp, mevrouw! is het hachelijke van mijn toestand verdwenen, het zorgelijke voor u blijft evenwel nog bestaan. Gij hebt mij het leven gered. Ik geloof op dit oogenblik geen grooter bewijs te kunnen geven van mijn dankbaarheid, dan u zoo spoedig mogelijk van mijn gezelschap te bevrijden." En toen zij dat met een zucht scheen te bevestigen, vervolgde ik: „Daartoe zullen wij evenwel van plaats moeten verwisselen, opdat ik de riemen kan hanteeren.” Ik geloof dat zij er tegen opzag om in die kleine ruimte te gaan zitten, óf omdat | [
0.4342857003,
0.5400000215,
0.400000006,
0.453333348,
0.6866666675,
0.8149999976,
0.6800000072,
0.6133333445,
0.6499999762,
0.823333323,
0.6850000024,
0.6866666675,
0.7400000095,
0.8050000072,
0.6200000048,
0.7385714054,
0.8642857075,
0.6366666555,
0.7975000143,
0.7514285445,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000143.xml | DE ASSISTENT-RESIDENT TAN POLITIE. 101 26 „Neen! maar Si-Ali bezit ook geen papier, waaruit blijkt dat de grond hèm toekomt." „Die grond heeft altijd aan mijn familie behoort,” sprak de Maleier. „Mijn vader, mijn grootvader en mijn overgrootvader plantten er reeds rijst op. Na den dood mijns vaders verhuurde ik het land, totdat het door mijn vertrek' braak bleef liggen." „Kommandant! gij zult eens nauwkeurig onderzoeken wien de betwiste grond toe behoort, en mij over veertien dagen uwe bevinding mededeelen.” De kommandant boog; en nadat de assistent-resident den aanwezigen hoofden hun afscheid had gegeven omdat de politierol geheel afgehandeld was, richtte hij zich tot Van Ber- kenstein, zeggende: „Dat zijn de moeilijkste en onaangenaamste zaken, die alleen voortspruiten uit het gemis van kadastrale leggers. De Inlanders hebben bijna nooit een bewijs dat de grond die hun toebehoort hun eigendom is, en daarvan wordt schandelijk misbruik gemaakt. Bij voor beeld. Voor vijf en zeventig jaren zal Kromo een stuk grond van drie, vier bahoe’s gekocht hebben. Na zijn dood zullen zijne kinderen dat land niet laten overschrijven om de kosten daaraan verbonden, maar onderling overeenkomen om óf het gezamenlijk te bebouwen en de opbrengst te deelen, of het aan één hunner af te staan tegen een jaarlijksche pachtsom, gelijkelijk te verdeelen onder de mede-eigenaars. Het volgend geslacht handelt op dezelfde wijs, en zoo gebeurt het niet zelden dat er vijftig, zestig, tachtig personen zijn, die aanspraak hebben op een luttel deel van den grond en er nog eenige renten van trekken — als het familielid dat het pand in handen heeft, althans goedvindt die uit te betalen. Zij die den kampong verlaten of naar elders verhuizen, hebben geen middel om hunne aanspraken te laten gelden. Wat gebeurt er nu? Een Europeaan of Chinees, met dien toestand bekend, koopt voor een kleinigheid het aandeel van een der mede-eigenaars; dan eischt hij bij den landraad boedelscheiding, waartoe de wet hem het recht geeft, en daar de eigenaars ver spreid zijn en daardoor van den verkoop onkundig blijven, of omdat zij geen geld beschik baar hebben, koopt de Europeaan of Chinees het pand ver beneden de waarde. Daar is niets aan te doen. De Arabieren zijn nóg brutaler. Weten zij dat hier of daar een stuk grond ligt dat zoogoed als onbeheerd is, dan zetten zij er een huis op en gaan het be wonen. Wordt een der eigenaars dit vroeg of laat gewaar, dan kan hij doorgaans niet bewijzen dat de Arabier er geen recht op heeft. De laatste zit er op en blijft er op zitten. „Zooeven hoorde ik u een uitdrukking bezigen, die ik niet begreep.” „Welke bedoelt gij?” „Het waren een paar Maleische woorden bij het bepalen van een straf.” „O! meent gij „kirdja paksa”?” „Juist! Wat is dat?” | [
0.150000006,
0.5350000262,
0.1633333266,
0.6537500024,
0.9666666389,
0.5899999738,
0.6850000024,
0.7475000024,
0.7350000143,
0.7960000038,
0.3799999952,
0.5899999738,
0.6914285421,
0.8028571606,
0.473333329,
0.7099999785,
0.5950000286,
0.5500000119,
0.8733333349,
0.8644444346,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000083.xml | GESCHIEDKUNDIGE HERINNERINGEN. 55 der overheid de hand te leggen op Pieter Erherveld, die met eenige zijner eedgenooten een vergadering hield in een tuin naast dien van mijnheer Zwaardekroon, daarginds. Later nam men nog een dertigtal anderen gevangen. Dat men, vooral in een tijd waarin wreedheid ook bij de justitie niet vreemd was, de hoofden der zamenzwering met alle gestrengheid strafte, bleek uit het vonnis over Pieter Erherveld geveld. Het luidde als volgt en werd stiptelijk uitgevoerd: „met gloeiende tangen op zes plaatsen het vleesch uit het lijf genepen, „de rechterhand afgekapt, het hoofd afgehouwen, het lichaam gevierendeeld, hoofd en stukken „buiten de stad op verschillende plaatsen tot schrik voor anderen opgehangen, het huis van „Erherveld, staande vooraan op den weg van Jakatra — dat is deze plek — onder de „voet gehaald, vernield, en terzelfde plaatse een gedenkteeken gesteld, opgemetseld van steen, „een doodshoofd bovenop, met een pen daardoor, verbeeldende het hoofd van hovenge- „noemden Erherveld, en een blauwe zark daarin, waarop in het Nederduitsch en Javaansch „de woorden zijn uitgekapt, die gij zelf kunt lezen, mijnheer Van Berkenstein.” En deze las : Uit een verfoeijelijke gedagtenisse teegen den gestraften landver raad e r Pieter Erherveld zal niemant vermoogen te dcezer plaatse te b o u w e n , t i m m eren, m e t s e 1 e n o f f p 1 a n t e n n u o ft e 1 en eenige n d a a g e. Batavia den 14 April A 17 2 2. „Heel interessant!” „Ja,” zeide mijnheer Krip. „U ziet, het vonnis is tot heden geëerbiedigd. — Aan veertien inlanders,” ging Krip voort met vertellen, „aan veertien inlanders werden stukken vleesch uit het lijf genepen, handen afgekapt, armen en beenen stuk geslagen, en nog levend buiten de stad gebracht om hun eigen dood te sterven. En nadat op die ouderwetsche wijze recht was gedaan, werd den daaropvolgenden Zondag op hoog bevel in alle kerken „God den Heere voor zijne genade gedankt”. „Onze brave voorouders speelden er niet mede, als het hun leven, belang of beurs gold. Een „amokspeler” bijvoorbeeld, zooals toenmaals de inlander genoemd werd, die later „amokspu- wer” heette en tegenwoordig eenvoudig een „amokmaker” is, werd zonder genade geradbraakt. „Nu moet u weten dat ik als klerk gediend heb onder een resident, bekend voor zijn humaniteit en groote kennis van het karakter van den inlander. Deze beweerde dat van de tien amokmakers bij negen de aanleiding moest gezocht worden in den onderbuik. Telkens, wanneer het hem gelukte een amokmaker levend te doen vatten, lief hij hem aan een boom binden en ricini-olie in de keel gieten. Binnen de 24 uren was de woesteling genezen, en weer handelbaar en gedwee en onschadelijk als elke Javaan. Tusschen radbraken en een zuiveringsproces is nogal onderscheid! | [
0.5093333125,
0.4592857063,
0.8700000048,
0.8466666937,
0.5049999952,
1,
0.4650000036,
0.8849999905,
0.6383333206,
0.5400000215,
0.7099999785,
0.8230000138,
0.7766666412,
0.6600000262,
0.573333323,
0.728333354,
0.7590909004,
0.6266666651,
0.8072727323,
0.7940000296,
0.8849999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000033.xml | YAN BOORD NAAR WAL. 15 Een groot kwartier later was het dek der mailboot nagenoeg leeg en dat Yan het raderbootje gevuld met passagiers. Een dik heer, gekleed met een witten jas en stroohoed, hield van de loopbrug, die de beide raderkasten vereenigde, het oog op de overscheping; en toen deze afgeloopen was, gaf hij bevel de brug weg te nemen, die van boord over de raderkast geplaatst was om tot overgangsmiddel te dienen. De inlandsche stuurman met het roode hemd en de zwarte haarlokken achteloos bijeengehouden door een los om het hoofd geknoopten doek, vatte de pennen van het stuurrad met zijne donkerbruine han den vast, de raderen kwamen in beweging, en voorwaarts ging liet nu naar wal. Behalve de schepen op de reecle en de laadprauwen, ontwaarde men van het be loofde land slechts héél in de verte een flauwe lijn die den vorm aangaf van het Pange- rango-gebergte in het binnenland; een dikke nevel, uit de moerassige kust opstijgende, onttrok al het overige aan het oog. „Men wordt te veel bezig gehouden met afspraken te maken en afscheid te nemen, dacht Yan Berkenstein; anders zou menigeen in dien nevel het beeld zijner eigene nevel achtige toekomst kunnen zien. Bij den kleinmoedige is de sombere aanblik op dat onzicht bare land in staat om angst te verwekken, terwijl de energieke achter dien sluijer.... „Zie zoo, nu zijn we de branding door!” zei mijnheer Krip, die in het volle be wustzijn van zijn locale kennis zich ditmaal vrijmoedig naast Van Berkenstein plaatste, „’t kan hier anders spoken in den west-moesson. Ziet u daar links, waar die tambangan uitgaat — die steenen dijk, meen ik — dat is nu het oostelijk havenhoofd. En wil ik u eens zeggen, waarvoor die ijzeren stangen dienen, die daar staan met een ijzeren ketting aan elkaar verbonden? Die dienen voor de matrozen om zich aan vast te klemmen als de prauwen tegen het hoofd stuk zijn geslagen.” „Is mijnheer uw broeder u niet komen afhalen?” viel Van Berkenstein hem in de rede, met andere woorden zeggende: waarom praat gij liever niet met hem, dan mij te vervelen. „Ja wel, hij staat daar bij mijn vrouw,” antwoordde Krip achteloos en vervolgde toen onverstoord: „Ontvangt men bericht, dat er prauwen verongelukt en een aantal op varenden, die de ketting niet hebben kunnen grijpen, verdronken zijn, dan wordt de blauwe vlag gelioeselion aan den uitkijk en aan boord van het wachtschip, hetgeen be- teekent dat het inkomen en uitgaan gevaarlijk is. — Die sloep met tent door twee inlan ders getrokken, is van een koopvaardijschip op de reede. Gaat de kapitein aan wal, dan gebruikt hij altijd inlandsche matrozen, daar het roeien voor europeesche te zwaar werk is in dit klimaat, begrijpt u?” Een hoofdknik van Van Berkenstein gaf te kennen dat de uitlegging van zijn vrij- willigen cicerone werd begrepen. | [
0.4499999881,
0.2119999975,
0.1825000048,
0.7200000286,
0.7549999952,
0.646666646,
0.5820000172,
0.71875,
0.6539999843,
0.5866666436,
0.6999999881,
0.6233333349,
0.6133333445,
0.7762500048,
0.7024999857,
0.8600000143,
0.8550000191,
1,
0.7466666698,
0.6700000167,
0.6381818056,... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000235.xml | CONCERT OP HET PLEIN. 171 „Voor het middelbaar onderwijs zijn te Batavia, Semarang en Soerabaia gouverne- mentsscholen. De school te Batavia, meer bekend onder den naam van het gymnasium Willem III, op den weg naar Meester Cornelis gelegen, is verdeeld in twee afdeelingen; de eerste met vijfjarigen cursus evenals in Nederland, de tweede bestemd voor jongelui die den leeftijd van achttien jaren hebben bereikt en onderricht in taal-, land- en volken kunde ontvangen om het diploma van ambtenaar te verwerven/' „Gij zegt dat op de hoofdplaats het toezicht door commissiën wordt uitgeoefend „Ja, hier te Batavia is eigenlijk een college van hoogstens twaalf curatoren met een secretaris, te Semarang en Soerabaia heeft men commissiën van vijf leden. Als men aan neemt, dat het eene lid van het college het op het andere laat aankomen — zooals dikwijls het geval is — dan beteekent dat toezicht niet veel. Het berust dan voornamelijk op den directeur-leeraar, die voor het dagelijksch beheer is aangewezen. Is die goed, dan is de geheele inrichting goed; maar deugt de directeur niet, dan zijn de ouders te beklagen die hunne zonen daar geplaatst hebben. Tegenwoordig hoor ik weinig klagen; maar daar was een tijd dat het gymnasium Willem III in een slechten reuk stond, zóó slecht dat als de helft maar waar was van hetgeen openlijk werd verteld, de zedeloosheid daar groot geweest moet zijn. De meeste leerlingen waren toenmaals internes, aten en sliepen er dus. Zag men op de begrooting den staat van benoodigclheden tot onderhoud der kweekelingen, een lange lijst van verduurzaamde eetwaren, van de fijnste spijzen, dozijnen kalkoenen enz., dan moest men het er voor houden dat de jongelui het wel wat weelderig hadden wat de voeding betrof, terwijl deze in de werkelijkheid zoo slecht was, dat de jongens liever aan den warong rijst gingen eten dan deel te nemen aan de tafel die hun van regeeringswege werd aange boden. Tegenwoordig zijn er niet dan externes.” „Is het schoolgeld niet te hoog?” „Neen, maar vijftien gulden ’s maands; voor hier laag. Ik zal u wel eens naar het gymnasium vergezellen, als gij wilt. De leeraren wonen in of nabij het hoofdgebouw — vroeger het landhuis van een nabob — en de inrichting laat in het algemeen weinig te wenschen over.” „Gaarne, maar ik moet eerst een bezoek brengen aan de militaire school te Meester Cornelis, waartoe de kapitein mij zijn geleide heeft aangeboden.” „Mij dunkt,” zeide deze, „wij konden morgen wel eens derwaarts gaan. Dat schikt mij het best.” Van Berkenstein verklaarde zich bereid, doch liet het onderwerp nog niet varen en vroeg naar den toestand van het onderwijs voor inlanders. „Dat is eigenlijk nog in zijn geboorte, maar belooft wel wat. Er bestaan hier en | [
0.458571434,
0.5649999976,
0.3700000048,
0.5266666412,
0.573333323,
0.2980000079,
0.7266666889,
0.7810000181,
0.6622222066,
0.5749999881,
0.9449999928,
0.8199999928,
0.7674999833,
1,
0.8000000119,
0.9011111259,
0.755384624,
0.7549999952,
0.4983333349,
0.7649999857,
0.82375001... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000214.xml | 154 AM AT EN SE])] A . Eenige schreden verder zag hij den neergehurkte opspringen en met ontbloote kris, amok- brullend, op hem loeschieten. Gelukkig voor Amat dat de velden droog waren; want nu kon hij van het pad afgaan en over de stoppels en kluiten der rijstvelden loopen. Zoo snel als zijne krachten het veroorloofden, ontliep hij het gevaar, wipte over de galangan’s, drong door de struiken die op zijn weg groeiden, en bereikte zonder om te zien den kampong, waar zijn hulp geschrei ieder die het hoorde naar een of ander voorwerp deed grijpen dat tot wapen kon dienen. Toen Ardie een oogenblik later den kampong binnenstormde, stak hij een man overhoop die met een vracht hout beladen hem niet tijdig genoeg ontweek. Iets verder stiet hij op een hoop volk met gepunte hamhoe’s, pieken en lansen gewapend. Als een waanzinnige wierp hij zich daarop, met het natuurlijk gevolg dat de punt der grootste lans hem in het lichaam drong. Daar zijn verwoede aanval den drom eenigszins deed wijken en Ardie met beide handen een opening trachtte te maken in de wapens die tegen hem gericht waren, zouden er nog meer slachtoffers gevallen zijn, als Amat de deinsende menigte niet tot staan had gebracht. Tot aller ontzetting sprong eensklaps de Lampongsche aap op Ardie’s schouder. |)e sejtan, de sejtan,” riepen verscheidene stemmen. De aap had zich losgerukt en kwam zijn meester te hulp door twee rijen groote tanden te laten zien en vervaarlijk te krijschen. Door Norina’s gejammer gewaarschuwd, liep ik mijn huis uit en schoot juist op het oogenblik toe, waarop Ardie met zijn aap op den schouder zich ten tweeden male op zijn tegenstanders wilde werpen. Mijne tegenwoordigheid wekte den moed van het volk op, dat zich tot het zuiver defensieve had bepaald. Het jachtgeweer dat ik in handen hield, was met hagel geladen. Ik weet niet door welke ingeving ik op den aap aanlegde; misschien omdat hij zich het vijandigst aanstelde en door zijn geschreeuw zijn meester tot vernieuwden strijd scheen aan te zetten, misschien omdat ik huiverde een mensch neer te schieten. Zoodra ik losbrandde stortte de sejtan dood voor de voeten van Ardie, aan wiens hand op hetzelfde oogenblik de kris ontviel die hij tot nu toe dreigend omhoog had ge houden. Hem ongewapend ziende, bedacht ik mij niet lang; ik liet mijn geweer vallen, wierp mij op den amokmaker en sloeg de handen aan zijn strot. Amat kwam mij dadelijk te hulp, en in een ommezien lag Ardie aan handen en voeten gebonden op den grond. Het bloed stroomde den ongelukkige uit de wonde, hem door den lanssteek toege bracht; ik begreep dat bloedverlies Ardie onschadelijk had gemaakt, en dat zijn onmacht niet te wijten was aan de hagelkorrels die hem hadden getroffen. Zoo goed en kwaad het ging, verbond ik den gevangene, die daarna op een haar, uit eenige bamboe’s saamgesteld, gelegd en onder geleide van Aliman naar het politie-bureel te Meester Cornelis gebracht werd. | [
0.676666677,
0.349999994,
0.6150000095,
0.4499999881,
0.3440000117,
0,
1,
0.6816666722,
0.5037500262,
0.426666677,
0.4566666782,
0.8133333325,
0.6800000072,
0.6591666937,
0.5989999771,
0.8149999976,
0.8866666555,
0.6222222447,
0.6420000196,
0.7139999866,
0.6366666555,
0.689... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000150.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000147.xml | DE ASSISTENT-RESIDENT VAN POLITIE. 105 Bij Parrapattan laat men het overvloedige water in een zwemplaats loopen, bestaande uit twee bassins elk twintig meter lang en zes breed, het eene bestemd voor mannen, het andere voor vrouwen. De nonna’s zijn daar in grooten getale te vinden; ’t is de moeite waard dat eens te gaan zien. Dat die waterleiding een weldaad is voor de bewoners der slad, behoef ik wel niet te zeggen. Op den algemeenen gezondheidstoestand heeft zij althans een grooten invloed, want zelfs in de vuilste wijken, waar vroeger nooit schoongemaakt werd, bedient men er zich tegenwoordig van om het heldere water door de goten te laten stroomen.” Aan het inlandsche hospitaal uitstappende, liet Krip dat onderwerp varen, en vatte dadelijk den draad weer op die hij bij het zien van een hydrant had losgelaten. „Ook de tegenwoordige gouverneur-generaal bracht de gewone vooroordeelen tegen het inlandsche hospitaal uit Nederland mede; en ofschoon hij daarvan na zijne inspectie terugkwam, gelastte hij niettemin dat er een plan voor een nieuw zou gemaakt worden. Op zich zelf was dat zoo kwaad niet, als namelijk het nieuwe op een andere plaats werd opgericht ; want elk hospitaal dat lang gediend heeft, wordt ten laatste ongezond, al is de inrichting ook nog zoo goed. Muren, plafonds, ja de grond zelfs wordt doortrokken met ziektestof; bovendien zou een ander emplacement, meer in het midden der afdeeling Batavia, veel voordeel opleveren. De heeren ingenieurs hebben toen in overleg met die der genees kundige faculteit een plan met begrooting opgemaakt, het plan zóó mooi — Amerikaansch paviljoens-systeem, mijnheer! tijdelijke gehouwen die gemakkelijk konden verbrand worden na de een of andere epidemie — en zóó duur (bijna een millioen guldens, meen ik), dat het voorgoed in den doos is gedaan. „Zie nu zelf, of de inrichting iets te wenschen overlaat. Luchtige zalen, goede lig ging, zorgvuldige verpleging, geregeld door drie artsen waarvan twee dokter djawa (Javaansche dokters), bijgestaan door een groot aantal ziekenoppassers. Voeding, geneesmiddelen uit stekend, terwijl in alles voorzien wordt wat er in bijzondere gevallen noodig is. Iedere behoeftige inlander, man of vrouw, die zich aan de behandeling van onze dokters waagt, kan hier een plaats krijgen; en ieder wien een ongeluk treft en die met verminkte leden of halfdood aangedragen wordt, vindt hier een krib gereed. „Hiernaast staat de gevangenis of het kettingkwartier. Als gij wilt, kunnen wij daar even ingaan.” Van Berkenstein maakte geen tegenwerpingen, en volgde zijn gids op het terrein waarop deze tehuis was. „Een stevig steenen gebouw, zooals gij ziet, omgeven door een muur en ten deele nog door een gracht. De man, die aan den ingang met een klewang op post staat, is een 27 | [
0.3199999928,
0.4449999928,
0.2666666806,
0.6175000072,
0.676666677,
0.5099999905,
0.6736363769,
0.6750000119,
0.7099999785,
0.646666646,
0.6549999714,
0.773999989,
0.6899999976,
0.6899999976,
0.7699999809,
0.7099999785,
0.7544444203,
0.573333323,
0.6750000119,
0.5685714483,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000014.xml | ACHTSTE HOOFDSTUK. Een receptie bij den Legerkommandant 71. NEGENDE HOOFDSTUK. Het militaire kampement 85. TIENDE HOOFDSTUK. De Assistent-Resident van politie 98. ELFDE HOOFDSTUK. Bataviasche volksfeesten 108. TWAALFDE HOOFDSTUK. Een concertavond in den dierentuin 116. DERTIENDE HOOFDSTUK. Op den doodenakker 127. VEERTIENDE HOOFDSTUK. Uit het kampongsleven 156. VIJFTIENDE HOOFDSTUK. Amat en Sedia 145. ZESTIENDE HOOFDSTUK. Uit het leven van nonna Antjie 155. ZEVENTIENDE HOOFDSTUK. Concert op het plein 167. ACHTTIENDE HOOFDSTUK. Concert op het water . 177. NEGENTIENDE HOOFDSTUK. De Militaire Schooi 190. | [
0.5400000215,
0.4350000024,
0.7133333087,
0.6850000024,
0.3766666651,
0.5400000215,
0.7466666698,
0.5600000024,
0.39142856,
0.5429999828,
0.6733333468,
0.7122222185,
0.7566666603,
0.5600000024,
0.7599999905,
0.4350000024,
1,
0.7172222137,
0.6433333158,
0.7928571701,
0.6533333... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000082.xml | 54 GESCHIEDKUNDIGE IIEMNNEHINGEN. De gouverneur Koen besloot het bevel aan Pieter Van den Broek over te geven en zelf naar Amboina te zeilen om daar hulp te halen. Hoe voorbeeldig Van den Broek en de bezettin<> zich gedurende de belegering gedroeg, is u zeker bekend. — U ziet dat de graven tamelijk gelijkvormig zijn. Naar gelang het aanzien en den rijkdom van den doode, wordt er meer zorg besteed aan den sluitsteen en het plaveisel vóór den ingang. De opschriften zijn met zwarte, roode of vergulde letters gemaakt en soms liggen er een paar kleine steenen leeuwtjes tot sieraad.” „Ik zoek naar eenig teeken waaruit blijkt dat de achtergelaten betrekkingen den overledene blijven gedenken, naar een bloem of een boom die met eenige zorg onder houden wordt.” „ Die zult ge niet veel vinden; met poëzie houdt de Chinees zich in den regel niet op. Willen wij weer instappen?” En toen de paarcljes hun draf hervat hadden, vervolgde Krip zijn verhaal. „In Mei 1619 kwam Koen met achttien schepen van Amboina terug op de reede van Batavia, die door cle Engelschen tijdig was verlaten. Dadelijk ontschepende, rukte hij twee dagen later met dertien vaandels naar Jakatra, langs den weg waarop wij nu rijden. Een vaandel maakte een schijnaanval op de oostzijde, terwijl de hoofdmacht de noordzijde aantastte, met behulp van stormladders in het steenen fort drong en na een kort gevecht meester van de stad werd. Na de vermeestering van Jakatra zeilde Koen met de viool naar Bantam, en eischtc de uitlevering van Van den Broek en een honderdtal mannen die daar gevangen werden gehouden. De sulthan door het bericht van het gebeurde te Jakatra gedwee geworden, gat aan den eisch toe en maakte daarna vrede. Van dien tijd af kreeg de „loge” den naam van Batavia en werd langzamerhand een bloeiende stad. — Brentie, houd eens op!” riep Krip den koetsier toe. „Hiei zijn wij aan het begin van de stad. Ik wil u dadelijk een merkwaardigheid toonen, die in verband staat met de geschiedenis van Batavia. „Ruim hondeid jaai na Batavia s stichting, toen wij in een oorlog met den soe- soehoenan van Java gewikkeld waren, werd er een samenzwering ontdekt die den ondergang der stad tot doel had. Aan het hoofd daarvan stond een kleurling Pieter Erberveld genaamd, die hier op deze plek zijn huis had staan, terwijl een aantal Mohamedaansche priesters, voorname Javanen en Maleiers onder de hoofden van liet komplot geteld werden. Het plan was om alle Christenen, om het even van welke kleur, op denzelfden dag om het leven te brengen; een moordpartij dus op groote schaal. Drie dagen vóór den bepaalden dag werd het geheim evenwel verraden door een inlandsch meisje, dat op een officier ver liefd was en deze in de kerk een teeken gaf van het gevaar ’twelk hem dreigde. Het gelukte | [
0.5600000024,
0.5120000243,
0.4257142842,
0.474999994,
0.7009999752,
0.8149999976,
0.7557142973,
1,
0.5260000229,
0.3300000131,
0.4666666687,
0.7533333302,
1,
0.65200001,
0.6424999833,
0.6999999881,
0.8159999847,
0.8450000286,
0.9200000167,
1,
0.7471428514,
0.6399999857,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000090.xml | 60 G ESCHIEDKUNDIGE HERINNERINGEN. „Dat zou men denken!” antwoordde er een. „Maar wat is het geval? Meer en meer voorzien de particulieren zich van het noodige door rechtstreeksche bestellingen; de stoom vaart, die zich steeds uitbreidt, maakt de verzending gemakkelijk. En juist zij die het grootste inkomen hebben, maken daarvan het meeste gebruik. Vroeger voorzag ieder, van den gouverneur-generaal af, zich in de toko. ' „A propos! Is ’t waar, dat zijn Excellentie eerstdaags te Batavia komt om een paar partijen te geven?” „Ik weet er niets van. Is u al te Buitenzorg geweest, mijnheer Van Berkenstein?” „Nog niet; ik bewaar dat voor later. Voorloopig heb ik althans bedankt voor een uitnoodiging om op het paleis te komen logeeren.” „Wat!” riep Krip verbaasd uit: „is u door den gouverneur-generaal geïnviteerd en hebt gij bedankt?” „Ja,” antwoordde Van Berkenstein: „verwondert u dat zoo? „Zeker! geen ambtenaar hoe hoog ook geplaatst, zal ooit in het hoofd krijgen om een invitatie van den gouverneur-generaal af te slaan. Het zou hem zeer kwalijk worden genomen, en ” „Maar ik ben geen ambtenaar.” „Dat is wel waar, maar toch ” „De gouverneur-generaal is niet alleen een schoolkennis, maar wij hebben gelijktijdig te Leiden gestudeerd. Nu is het heel natuurlijk dat hij, vernemende dat ik te Batavia hen aangeland, mij schrijft: „Kom bij mij logeeren, er is altijd een kamer voor u open; maar even natuurlijk is het, dunkt mij, dat ik antwoord: „heel gaarne, maar vooreerst nog niet.” De bevreemding over het onafhankelijk standpunt, waarop die nieuweling in de kolonie zich plaatste, werd door de andere heeren gedeeld, al lieten zij er zich niet over uit. Ongetwijfeld gaf het hun een hoogen dunk van zijn maatschappelijke positie. Een hunner vond spoedig gelegenheid hem te kennen te geven, dat zijn kantoor o. a. ook gelden voor schoot op landelijke en industrieele ondernemingen van welken aard ook, natuurlijk op voor waarde dat de producten aan hem geconsigneerd werden. Een ander bracht het gesprek op het voordeel om in Indië 6 a 7 percent van zijn geld te maken — veel voordeeliger dan in Holland — door het te beleggen in hypotheken op soliede waarden. Zelfs de oude boek houder scheen er op gesteld te zijn, den naam van Van Berkenstein in zijne boeken te krijgen, daar hij bij liet weggaan — toen al zijne schotels leeg waren — de firma Tie- leman en C°. recommandeerde. o Mijnheer Krip stelde nu voor om huiswaarts te keeren. Het was één uur, en langer in de hitte rond te rijden achtte hij niet raadzaam voor een nieuweling. Bovendien kon | [
0.6899999976,
0.3600000143,
0.5735714436,
0.6407142878,
0.4449999928,
0.7733333111,
0.7433333397,
0.7225000262,
0.5490000248,
0.5600000024,
0.8174999952,
0.8640000224,
0.4133333266,
0.5550000072,
0.223333329,
0.5049999952,
0.7724999785,
0.3899999857,
0.7524999976,
0.6474999785,... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000273.xml | ■ | [
0.5600000024
] | 683505866 | en | 0.169462 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000105.xml | EEN RECEPTIE BIJ DEN LEGERKOMMANDANT. 73 dronkaard worden? Te Atjeh was ik trotscli op je, en hier in het garnizoen zou ik me bijna gaan schamen je bij mijn bataillon te hebben.” „Verexcuseer me, majoor! Ik had maar een paar borrels gedronken; maar toen heb ik op den passar een glas tjoe gebruikt, en daarvan ben ik zoo ellendig geworden. „Wat behoef je ook van dat vuile goed te drinken, als je in de kantine gezonden drank kunt krijgen? Ik moet je één ding zeggen, bankeur! dronkenlappen wil ik niet heb ben ; je hebt nu vier dagen gebromd, maar gebeurt het weer, dan worden we kwade vrinden. Ik hoop echter dat de les geholpen heeft en dat je me het verdriet niet meer zult aandoen om je nog eens te moeten straffen. — Wat d....,! begrijp je niet, dat als we morgen op expeditie gaan en je houdt je weer zoo flink als verleden jaar, toen je een eervolle melding kreegt, ik je dadelijk wil voordragen voor de Willemsorde? maar dat ik dit onmogelijk kan doen als je strafregister uitwijst dat je bij herhaling wegens dronken schap bent gestraft? — Knoop dat in je oor, bankeur! en nu afgemarcheerd.” „’t Zal niet meer gebeuren,” prevelde bankeur Van Doren, salueerde, droop af en plaatste zich weder in het gelid. „Niels meer van uwe orders, majoor!” vroeg de adjudant. „Dank u, mijnheer!” Het rapport was afgeloopen en de onderofficieren marcheerden kazernewaarts. „Ziezoo, mijnheer Van Berkenstein, nu ben ik tot uwe orders. Laat ons nu naar binnen gaan en een sigaar opsteken.” „Ik kom van den kampong Kemajoran, majoor!” begon Van Berkenstein, toen hij in de koele binnengalerij had plaats genomen, „waar ik mevrouw Wallis opzocht.” „O zoo! En hoe hebt gij haar gevonden?” „Niet goed; zij zag er zwak en lijdende uit. Drie, vier kinderen zijn ziek, en allen lijden eigenlijk aan honger. Dat gansche huishouden is een toonbeeld van hetgeen men „stille armoede” noemt.” „Jongens, jongens!” riep de majoor uit, het hoofd schuddende. „Ik heb natuurlijk in de eerste behoefte voorzien, en mevrouw gevraagd of zij ge negen is zich met de leiding van een commensalenhuis te belasten.” „En?” vroeg zijn toehoorder met blijken van de grootste belangstelling. „Zij wil niets liever dan op een fatsoenlijke wijs de kost voor haar gezin verdienen, en stelt zich van heden af beschikbaar. Nu is de eerste vraag: hoeveel geld is er noodig? en de tweede: hoe komen wij er aan?” „Laat eens zien; met een drie, vier duizend gulden komen we al een eind ver; het geheele huis behoeft ook niet dadelijk gemeubileerd te worden. Ik zal dadelijk laten inspannen 19 | [
0.4199999869,
0.5874999762,
0.296666652,
0.3799999952,
0.4174999893,
0.3050000072,
0.7188888788,
0.5842857361,
0.8999999762,
0.621999979,
0.6600000262,
0.8999999762,
0.5450000167,
0.4050000012,
0.7400000095,
1,
0.6075000167,
0.8000000119,
0.6433333158,
0.7633333206,
0.6666666... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000216.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000124.xml | 88 HET MILITAIRE KAMPEMENT. hangen zij er een klamboe (gordijn) om, en komen vrouw en kinderen de eenvoudige sponde deelen. — Zoo, korporaal Selattan! zijt gij van transport terug?” „Ja, majoor! voor een uur van Makassar teruggekomen.” „En hebt ge ’t goed gehad aan boord?” „Heel goed, majoor!” „Nu, tot morgen!” „Die korporaal,” vervolgde de majoor verder gaande, „draagt den bijnaam van den „beul van de Lampongs.” Hij is een type; in alles nauwgezet, voor alles bruikbaar. Op expeditie een vuurvreter, in het garnizoen een model-dienstdoener.” „En hoe komt hij aan dien bijnaam?” vroeg Yan Berkenstein. „Wel! tijdens de Lampongsche expeditie had de krijgsraad eenige moordenaars en oproermakers veroordeeld om opgehangen te worden. Het vellen van dat vonnis kostte geen moeite — de kerels hadden den dood dubbel en dwars verdiend; de uitvoering ging echter minder gemakkelijk, men had er natuurlijk niet aan gedacht om een scherprechter mede te nemen. Goede raad was nu duur. De veroordeelden opzeilden naar Batavia, daaraan viel niet te denken; er moest een voorbeeld gesteld worden, dat diepen indruk op de bevolking maakte. Een scherprechter van Java te ontbieden, daarmede ging te veel tijd verloren; men moest verder het land inrukken en de bewaking en het vervoer der ge vangenen ging met te veel last gepaard. Toen Selattan begreep dat zijn chef in de verlegen heid zat, liet hij zich uit dat, als het liem gelast werd, hij het werk van den beul wel zou doen; en toen de expeditie-kommandant hem daarop ontbood en vroeg ol hij die kerels wilde ophangen, antwoordde hij eenvoudig: „Baai, toewan! (goed mijnheer), als gij het gelast,” en kweet zich behoorlijk van zijn taak. Sedert noemen de soldaten hem den „heul van de Lampongs.” Als gij nu denkt dat Selattan wreed van aard is en behagen schept in het handwerk van heul, dan vergist ge u. Selattan voerde een bevel (printah) uit. Voor hem is een printah een printah, om het even hoe het luidt; hij schaamt er zich even weinig voor, als dat hij er zich op verhoovaardigt. Die dat volkje kent en er mede weet om te gaan, kan er bergen mede verzetten. Ik houd van den inlandschen soldaat, meer dan van den Europeeschen.” Van Berkenstein merkte nog eenige plakkaten op, die uittreksels bevatten van mili taire strafwetten, algemeene voorschriften, aanwijzing van verboden huizen, rayons-bepalingen, orders in geval van alarm enz., en volgde toen zijn geleider naar buiten. Aan de heide uiteinden van elke kazerne waren eenige kleine vertrekken afgeschoten, bestemd tot logies voor onderofficieren, tot rustkamers en vivresmagazijnen. „Wij zullen de vertrekken, die tot een kompagnie behooren, maar eens doorloopen, | [
0.8899999857,
0.5233333111,
0.5011110902,
0.601000011,
0.4516666532,
0.573333323,
0.4499999881,
0.8700000048,
0.5799999833,
0.5322222114,
0.896666646,
0.8899999857,
0.9219999909,
0.6740000248,
0.8600000143,
0.8737499714,
0.8299999833,
0.7099999785,
0.698333323,
0.8999999762,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000044.xml | 24 PER TRAM NAAR HET HOTEL. zijn bruine handen vrij vlug helpen ontkleeden en zijn valies openmaken, en daarbij ge toond zoo goed het Hollandsch te verstaan, dat hij zelf er nog niet toe gekomen was één woord Maleiscli te durven spreken. Diezelfde Maleier vroeg en kreeg verlof om een kennis van hem voor te stellen, waarop hij een net gekleeden inlander had binnengeleid die voorgaf een Javaan van geboorte te zijn, Raksa te heeten, geen Hollandsch te verstaan, en gaarne bij den heer Leeghancker als lijfjongen in dienst te willen treden. De Javaan Raksa droeg geen rooden wijden kiel, maar daarentegen een kort blauw baatje, dat goed om zijn welgevormde breede schouders en lijn middel sloot en met ver gulde knoopjes versierd was; verder een korten sarong om de heupen en een witte span broek. Het hoofdhaar had hij verborgen onder een gekleurden doek, met evenveel symetrie als smaak om de slapen geplooid; terwijl uit den donkerkleurigen katoenen band of slendang die een paar malen om het lijf was gewikkeld, het gevest van een kris stak, waarvan de scheede tegen ’s mans rug steunde. De indruk die de persoonlijkheid van den Javaan Raksa op Leeghancker maakte, was niet ongunstig; zulk een bediende zou zelfs in Den Haag geen slecht figuur maken op zijn tilbury. „Hoe oud zijt gij?” vroeg hij in het Maleisch. „Twintig jaar.” „Zijt gij getrouwd?” „Neen.” „Hoeveel kinderen hebt gij?” „Dat weet ik niet,” antwoordde Raksa glimlachend. „Ik wil zeggen,” verbeterde Leeghancker, die de reeks van vragen uit het boekje volgende niet op het antwoord gelet had, „bij wien hebt gij het laatst gediend?” „Rij mijnheer Panclaal.” „Van Daal,” verbeterde de hotelbediende. „Kunt gij ook een getuigschrift vertoonen?” Raksa haalde eenige papieren voor den dag, en zocht naar het briefje van mijnheer Van Daal. Toen Leeghancker het inzag, bleek de onderteekenaar Kruyt en de bediende Djoemat te heeten. „ Ik vergis mij, zei Raksa, „ dat is van mijn broer. Hier is het briefje van mijnheer Pandaal. ’ ’ Het luidde gunstig voor Raksa. Trouwens alle briefjes die hij bij zich had, bevatten de beste getuigenissen; zoo constateerde mijnheer Smit de trouw en eerlijkheid van Sidin, enz. Die briefjes van een kennis geleend ol aan anderen ontfutseld, stelden hem in staat zich | [
0.5450000167,
0.3733333349,
0.3100000024,
0.375,
0.2866666615,
0.7366666794,
0.4900000095,
0.5483333468,
0.5666666627,
0.5924999714,
0.4250000119,
0.5983333588,
0.6819999814,
0.5799999833,
0.5325000286,
0.6200000048,
0.6949999928,
0.4350000024,
0.8642857075,
0.8349999785,
0.7... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000020.xml | ' ' | [
0.7099999785,
0.6100000143
] | 683505866 | en | 0.169462 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000269.xml | DE MILITAIRE SCHOOL. 199 logies voor twee élèves dient en voorzien is van het noodige. Zoo zijn ze alle op deze rij. — Als de heeren het goedvinden, zullen we een paar leerzalen doorgaan zonder ons op te houden, daar er instructie wordt gegeven, — tenzij er lust bestaat een les bij te wonen. — Niet? — Nu, dan breng ik u naar de eigen-oefeningszaal, en verder naar de eetzaal." „Staat het ieder onderofficier vrij hier den cursus te volgen?” vroeg Van Berkenstein. „Ja, indien hij namelijk den leeftijd van zestien jaar heeft bereikt en twee jaar onderofficier is geweest, waarvan hij minstens drie maanden in Indië moet doorgebracht hebben. Bovendien ondergaat hij een toelatings-examen, dat iets verder gaat dan hetgeen er noodig was om zijn graad te krijgen.” „En hoe lang moet hij hier zijn?” „Het onderwijs is aanvankelijk zoo ingericht dat de geheele cursus in twee jaren werd doorloopen. Er waren namelijk vier klassen, elke klasse van zes maanden; tegenwoordig zijn er drie klassen van één jaar. Op het einde van ieder jaar wordt een overgangs examen afgenomen. Jongelui met bijzondere geestvermogens kunnen evenwel in korteren tijd den cursus doorloopen door een klasse over te springen. Zoo zij hun verlangen daartoe te kennen geven, kunnen zij privaatlessen krijgen, evenals zij die achterlijk zijn.” „Vereischt het geen bijzondere inspanning om in dit klimaat zoo lang achtereen zich uitsluitend aan de studie te wijden?” „In het algemeen niet. Er wordt trouwens voor gezorgd dat de lessen zooveel mogelijk worden afgewisseld door lichaamsoefeningen. Gij ziet, de élèves zien er gezond en opgewekt uit. Driemaal daags doen zij eer aan de tafel, dat verzeker ik u, al worden er van lands wege geen kalkoenen verstrekt, zooals vroeger op de hoogere burgerschool. Er is nu gedekt voor het tweede ontbijt, dat uit rijst met toebehooren bestaat. Als straks het signaal voor het eten zich laat hooren, zal er niemand op het appèl ontbreken.” „Wie zorgt voor de tafel?” „Een sergeant-menagemeester, die dienst doet als hofmeester. De officier van politie is altijd hij het eten tegenwoordig en overtuigt zich dat het goed is toebereid. De oudste élèves presideeren de verschillende tafels en zijn mede verantwoordelijk voor de goede orde gedurende den maaltijd.” „Dat hier overal in het oog vallende netheid heerscht, bevreemdt mij niet, kapitein! En daar de élèves te veel met hunne studiën bezig zijn om daaraan te kunnen medewerken, veronderstel ik dat u een groot aantal dienstboden ter beschikking staan.” „Zoo bijzonder groot is het aantal niet; ik zeide reeds dat de geheele inrichting alles behalve weelderig is. Aan de Militaire School zijn geplaatst een adjudant-onderofficier en drie sergeanten om de orde te bewaren, een Europeesch soldaat die als kok fungeert, | [
0.2800000012,
0.4811111093,
0.5442857146,
0.6600000262,
0.5699999928,
0.3675000072,
0.5724999905,
0.5266666412,
0.7419999838,
0.9499999881,
0.7262499928,
0.4399999976,
0.6166666746,
0.7833333611,
0.7662500143,
0.8299999833,
0.8224999905,
1,
0.6850000024,
0.375,
0.8650000095,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000165.xml | EEN CONCERTAVOND IN DEN DIERENTUIN. 117 30 jk doe 11 die vragen niet alleen uit belangstelling voor u,” vervolgde Van Berken- slein. „Aan boord van de mailboot leerde ik een jonge dame kennen in wier lot ik levendig deelneem. Wanneer gij kondt besluiten die persoon in uwe woning op te nemen, ben ik overtuigd dat gij mij spoedig voor de aanbeveling zoudt danken. Mejuffrouw Ernestine \ an Rosendal is geen alledaagscli meisje. De gewone gebreken eener gouvernante, ol liever de stuitende verhouding waarvoor gij beducht zijt, zou zij instinktmatig voelen en met den haar aangeboren takt vermijden. Zij werd niet opgeleid tot gouvernante of huishoudster, maar koos die loopbaan toen de nood haar dwong zelve haar brood te verdienen. Sedert haar aankomst te Batavia logeert zij bij een vriend haars vaders, den heer Neerbosch. Staat gij mij toe dat ik haar eens over u spreek ? Mijnheer Krip zuchtte diep. Na eenige oogenblikken van overpeinzing, gedurende welke Van Berkenstein opzettelijk gezwegen had, antwoordde hij: „Gij hebt gelijk, mijnheer Van Berkenstein! ik mag niet langer toegeven aan dien lust om alleen in het verledene te leven. Mijn plicht als vader gebiedt mij een plaatsver vangster voor mijn Bertha te zoeken. En nu gij die jonge dame als bijzonder geschikt aanbeveelt, mag ik het niet langer uitstellen en dank ik u voor uwe aanbeveling. Wilt gij zoo goed zijn haar te vragen of zij voor mijne kinderen wil zorgen?” „ Dat is niet meer noodig.” „Laat zij hare conditiën dan opgeven.” „Dat is ook niet noodig.” „Hoe zoo?” „De conditiën zijn haar onverschillig. Voldoet zij u, dan bepaalt gij zeil het loon. Wanneer wilt gij haar zien?” „Haar zien? Ik zal haar genoeg zien! ’s morgens en ’s avonds,” zei mijnheer Krip zuchtende. „Gij dient haar welstaanshalve toch te zien. Misschien dat haar uiterlijk „Haar uiterlijk is mij geheel onverschillig; als zij maar goed voor mijn kinderen zorgt. „Nu, zooals gij verlangt,” zeide Van Berkenstein, die opstaande hem glimlachend de hand drukte en heenging. Het aangekondigde concert van het korps stafmuzikanten had vele ingezetenen van Batavia uitgelokt hunne koele huizen te verlaten en den avond in den Dierentuin te gaan doorbrengen. Misschien was de traagheid van menig echtgenoot, die overdag in het zweet zijns aanschijns zijn brood verdiende en ’s avonds liever tehuis gebleven was, door aanwending van lieve kunstmiddeltjes van vrouw en dochters, niet zonder moeite overwonnen, doch — | [
0.4133333266,
0.4091666639,
0.8149999976,
0.4433333278,
0.4827272594,
0.7266666889,
0.3799999952,
0.6349999905,
0.6999999881,
0.275000006,
0.5866666436,
0.5283333063,
0.6374999881,
0.5849999785,
0.6299999952,
0.5749999881,
0.5874999762,
0.7900000215,
0.6700000167,
0.7633333206,... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000154.xml | 110 BATAYIASCHE Y0LKSFEESTEN. jonkers, die hen naar afzonderlijke vertrekken voeren en met andere kleedingstnkken tooien. Hoe meer toiletten, des te grooter bewijs van den rijkdom der verloofden.” „En als gij dat alles gezien hebt, wat voert gij daar dan verder uit?” „Praten met dezen en genen. Er komen veel bezoekers; niet alleen Chineezen, maar ook heeren en dames. De majoor-Chinees is geheel op zijn Europeesch ingericht, een flinke royale boel. Gebak, manissan (confituren), thee, wijn, bier staat er voor hel nemen.” „Ik begrijp dat men daar een paar uren doorbrengl, maar niet hoe zulk een receptie u avond op avond kan amuseeren.” „Maar gij moet niet vergeten dat, waar feest gevierd wordt, ook muziek is, en dat de muziek altijd veel menschen trekt. Ik verzeker u, dat er bij zoo’o gelegenheid mooie nonna’s te zien zijn, mooie Chineesche nonna’s ook! Gisteren heb ik onder anderen een jonge vrouw gezien, zóó prachtig als ik er nog nooit een zag. Ik vernam dat zij de echtgenoote was van Tek-nio, een schatrijken Chinees, die ” „Wel. wel!” viel Van Berkenstein hem lachend in de rede, „zijn het de mooie nonna's, die mijnheer ’s avonds naar de stad trekken !” „Dat zeg ik niet,” hernam Leeghancker min of meer verlegen, „maar als ” „Nu, ik heb er niets tegen! Men kan den rijkdom der schepping ook bewonderen in het Mongoolsche en desnoods in het gemengde ras. En zijn die dames even aardig als mooi ?” „Och! dal weet ik niet. Ze zijn vroolijk en lachen veel. Voor een kleine beleefdheid betoonen zij zich zeer dankbaar. Zoo inviteerde ik bijv. op een hondenbruiloft een paar nonna’s, met wie ik gedanst had, om den volgenden dag kimlo te gaan eten, en toen hadt gij eens moeten zien ” „Maar dat is Hehreeuwsch, daar versta ik geen woord van! Hondenbruilolt! kimlo! wat is dat?” „Nu ja, hondenbruiloft is een.... men noemt dat zoo, als er bij lieden van min deren stand wordt gedanst.” „Dansen er dan honden?” „Wel neen! dat zeg ik niet.” „Geef dan een verklaring die ik begrijpen kan.” „Een hondenbruiloft is eenvoudig een bruiloftsfeest van kleurlingen. Van Hal kent al dat volkje, en ” „ Wie is Van Hal ?” „Van Hal? Die is ook op wachtgeld. Men zegt dat hij drinkt, maar dat is niet zoo; hij kan weinig verdragen en is altijd vol grappen. Nu, Van Hal kent al dat volkje, en als hij ze niet kent. gaat hij er toch maar heen als hij verneemt dat er wal te doen is. | [
0.6899999976,
0.6127272844,
0.5661538243,
0.5337499976,
0.8333333135,
0.453333348,
0.2949999869,
0.7546153665,
0.7710000277,
0.5766666532,
0.3400000036,
0.6933333278,
0.9566666484,
0.700666666,
0.6342856884,
0.349999994,
0.5375000238,
0.7879999876,
0.8033333421,
1,
0.75428569... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000012.xml | Ex Bibüioth.Re^ia BeroJinenfi. | [
0,
0.2964285612,
0.4799999893
] | 683505866 | tr | 0.435535 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000222.xml | 160 UIT HET LEVEN TAN NONNA ANT.TIE. hoofd, zijne armen en beenen te steunen, onverschillig welke positie hij aannam. Aan zijne voeten zat, in een zeer luchtig kostuum — een sarong om het lijf en een slendang (lang werpige gekleurde doek) een paar malen om de borst tot onder de oksels geslagen — dus met ontblooten hals en armen, een vrij blanke nonna neergehurkt, die met loshangende haren een sigaartje rookte. Slechts één seconde was het Van Berkenstein gegund dat huiselijk tooneel te aan schouwen; want met den uitroep „Allah tobat!” vloog de nonna naar een zijkamer, terwijl Leeghancker gelijktijdig verschrikt opsprong en zijne muilen zocht om er zijn bloote voeten in te steken. „Gij hier, Van Berkenstein!" riep hij, uitermate verlegen. „Had ik geweten hoe ik u hier zou vinden, ik zou u zeker niet zoo op het lijf zijn gevallen. Maar wat beteekent dat; gij woont toch niet hier? Uw bedienden zijn bij mevrouw Wallis beter gelogeerd!” „Ja, neen!” prevelde Leeghancker. „Wat wil dat zeggen?” „Eigenlijk woon ik hier lijdelijk in, of liever ik logeer bij nonna Antjie.” „Bij nonna Antjie ? Is dat die halfnaakte juffer, die weg is geloopen ? Logeert mijnheer daar? ’t Is om te gieren! Ik zal morgen een photograaf bestellen om een groep te maken van u en uw gastvrouw; maar juist in dezelfde houding waarin ik u beiden vond. Dan laat ik er een vijf en twintig afdrukken van maken en zend die naar de vrienden in Den Haag ” „Stil toch!” riep Leeghancker, bloedrood van schaamte en van angst dat nonna Antjie het zou hooren. „Die photographie zal den Hagenaars een duidelijker beeld geven van het intieme Indische leven, van het Oostersche farniente, dan de beste beschrijving. Bovendien zal men uw goeden smaak bewonderen, want de nonna ziet er goed uit. Gij kunt er op rekenen, bij uw terugkomst als een pacha ontvangen te worden.” Leeghanckei deed een wanhopige poging om mede te lachen, doch fluisterde op smeekenden toon: „Denk toch, dat gij bij nonna Antjie aan huis zijl!” „ t Is waar, ik dacht daar niet aan. Nu, wees zoo goed aan de vrouw des huizes te vragen of zij mij in de gelegenheid wil stellen om mijne excuses te maken.” Leeghancker deed eenige schreden naar het vertrek waarin nonna Antjie was ge vlucht, toen zijn bezoeker hem vroeg: „Is hier in uw houten paleis geen enkele stoel? Ik zou anders wel willen plaats nemen.” | [
0.6933333278,
0.6066666842,
0.4499999881,
0.5260000229,
0.2533333302,
0.2319999933,
0.6349999905,
0.6433333158,
0.3019999862,
0.6240000129,
0.8050000072,
0.6533333063,
0.5749999881,
0.6462500095,
0.6207692027,
0.7580000162,
0.7714285851,
0.6166666746,
0.7242857218,
0.6133333445... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000117.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000103.xml | ACHTSTE HOOFDSTUK. D e treurige toestand waarin Van Berkenstein de weduwe Wallis aantrof, had er hem toe gebracht om verder te gaan dan zijn mandaat reikte. De besprekingen met den majoor Van Galen waren nog zeer oppervlakkig geweest; wel was daaruit duidelijk ge bleken dat deze gaarne wilde helpen — immers de majoor had zelf het middel aangegeven om de weduwe aan het hoofd van een commensalenhuis te plaatsen, en er op gewezen dat zekere woning op Goenong Saharie zich daartoe goed zou eigenen — maar er ontbrak nog veel aan om te kunnen zeggen hetgeen Van Berkenstein aan mevrouw Wallis gezegd had, namelijk, dat de gelden beschikbaar waren en zij zich binnen weinige weken aan het hoofd der nieuwe inrichting kon plaatsen. Bij het verlaten van kampong Kemajoran hierover nadenkende, riep hij den eersten den besten karpeer aan, en reed naar het kampement Weltevreden. Op zijde van het huis door majoor Van Galen bewoond, stonden in de schaduw van de galerij een dozijn onderofficieren en korporaals met portefeuilles en potlooden in de hand. In het vertrek dat tot bureau diende, gaf de majoor aan den luitenant-adjudant de orders uit voor de bezigheden van den dag. Toen Van Berkenstein door een huisjongen werd aan gediend, trad de majoor naar buiten; den bezoeker op eenige schreden afstands ziende staan, ging hij hem tegemoet, drukte hem de hand en zeide: „Het rapport is dadelijk afgeloopen. Wilt gij zoolang bij mevrouw gaan, of hier een oogenblik wachten?” „Ik wil liever hier blijven, daar ik u over zaken wensch te spreken.” „Goed!” hernam de majoor, „wees dan zoo vriendelijk en neem plaats.” Een der bureauschrijvers bood een stoel aan. „Wat is er verder, mijnheer?” | [
0.495714277,
0.4029999971,
0.2700000107,
0.8299999833,
0.6225000024,
0.6899999976,
0.7416666746,
0.7599999905,
0.7154545188,
0.6899999976,
0.7850000262,
0.5699999928,
0.8037499785,
0.7866666913,
0.7900000215,
0.6133333445,
1,
0.7387499809,
0.6600000262,
0.6000000238,
0.409999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000049.xml | PER TRAM NAAR HET HOTEL. 27 van een sociëteit ten eenenmale ontbraken, moest dit de Harmonie toch zijn, waar bij feeste lijke gelegenheden groote partijen werden gegeven. Op de sociëteit volgde een reeks van witgepleisterde villa’s, de een grooter dan de andere, dichter of verder van den weg, rijker aan hreedgetakte hoornen, bloeiende heesters en sierlijke bloembedden dan de andere, doch alle in het volle licht der maan zich schil derachtig aan het oog voordoende. Zonder de enkele gasvlam of den halfslapenden bediende in de voorgalerij, zou men de meeste villa’s onbewoond wanen; het gebrek aan beweging en de stilte, die overal heerschte en nu en dan slechts verbroken werd door het gedreun van een voorbijrijdenden wagen, was inderdaad opvallend. Een wachthuis met klok aan den weg met een paar keuvelende soldaten, en een schildwacht aan de trap van het hoofdgebouw, duidden aan dat hier een autoriteit woonde. „Wiens huis is dit?” vroeg Van Berkenstein aan een onderofficier. „Het paleis van den gouverneur-generaal,” luidde het korte antwoord. „Dit het paleis!” riep Van Berkenstein uit. „Om u te dienen.” „En is het bewoond?” „Zijn Excellentie bevindt zich thans te Buitenzorg, anders zou een officier de wacht commandeeren.” „De woning van den opperlandvoogd is al even eenvoudig als die van den koning in Den Haag, althans wat het uitwendige betreft,” dacht Van Berkenstein, terwijl hij den onderofficier groette en zijn wandeling vervolgde. Uitgezonderd nu en dan een paar heeren met ontbloote hoofden en ontplooide zak doeken in de handen langzaam langs den weg kuierende, of een inlander met een nagenoeg uitgedoofde toorts onhoorbaar langs den rivierkant in de schaduw der hoornen gaande, ont moette hij letterlijk niemand; en toch bevond hij zich te Batavia, en was het niet veel later dan negen uren. Die dorpstilte in het hart van Insulindes hoofdstad trof hem; die stilte was zoo groot, dat elk geluid, hoe ver verwijderd ook, duidelijk kon onderscheiden worden: het geplas van een badenden inlander in het water, het eentonig, trillend gekras van den krekel, het slepend gezang nu en dan afgebroken door een gerekten geeuw van een wachthebbenden huisbediende, in de verle het knallen van een zweepslag en het rollen van een wagen over een houten brug, of het geluid van de fluit (soeling) door een verliefden Maleier bespeeld. Die stilte had inderdaad iets eigenaardigs, iets geheel ongewoons, iets dat niet vergeleken kon worden bij indrukken ontvangen in eenig ander oord der wereld. De goed gemacadamiseerde weg, de villa’s, de rechte loop van hel schijnbaar stil- | [
0.3366666734,
0.4325000048,
0.3125,
0.6533333063,
0.5633333325,
0.4099999964,
0.5899999738,
0.7699999809,
0.6933333278,
0.6166666746,
0.8022222519,
0.6859999895,
0.8220000267,
0.6999999881,
0.7200000286,
0.7950000167,
0.7925000191,
0.8100000024,
0.8399999738,
0.603333354,
0.7... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000075.xml | EEN NACHTELIJK AYONTUUR. 49 13 men elkander toe, „houdt den dief,” en hoe onze held ook beenenmaakte, zijne vervolgers waren hem te vlug af; want eensklaps werd hij met een vasten greep in den nek aange pakt en tot staan gebracht. Een krachtige poging om zich los te rukken baatte niet, ver oorzaakte hem wel een hevige pijn. Op hetzelfde oogenblik voelde hij zijne handen met geweld naar achteren getrokken en op den rug met een koord stevig omwoeld. Daarop voerde men hem met veel gejoel naar de gardoe, die hij kort te voren voorbijgegaan was. Wat hem liet meest hinderde, was het voorwerp dat zijn nek omknelde; want bij de geringste beweging van het hoofd, was het alsof scherpe punten hem in het vleesch drongen. Nu eerst begreep hij dat de tjanggah, het wapen waarmede de inlanders 's nachts op post staan, tegen hem gebruikt werd. Het was een vijf voet lange stok, voorzien van twee uitéénloopende tanden, die van samengebonden doorntakjes gemaakt, zoodanig gerangschikt waren dat de punten der doornen zich alle in de richting van den stok bevonden en dat de persoon, om wiens nek deze vreemdsoortige gaffel of vork werd gestoken, zich onmogelijk kon losrukken zonder zich ernstig te kwetsen. Toen de dief gevat was, keerden de kampongbewoners de een voor, de andere na, weer naar huis, het verder aan de wacht overlatende den blanke aan de politie over te geven. Dat dit niet dadelijk geschiedde, dankte Leeghancker aan den regen die heviger dan ooit kletterde. Hij begon nu met behulp der weinige Maleische woorden waarover hij kon beschikken, te vertellen dat hij geen dief maar jonkheer Leeghancker was, die eerst onlangs te Batavia aankwam en in het Marine-hotel logeerde; dat hij een dame had willen bezoeken, maar zich in haar woning scheen vergist te hebben. Hij vroeg ten slotte of men hem van het foltertuig wilde verlossen, dat zijn hoofd zoo krampachtig vast hield. De Maleiers spraken nu een tijd lang met elkander, en het resultaat van die be spreking was, dat een hunner het hoofd buiten de gardoe stak, naar de lucht zag en constateerde dat de regen vooreerst niet zou ophouden. Leeghancker verwenschte zijn avontuur. Doornat, bemodderd en gehavend, misschien niet vóórdat het dag werd als een misdadiger naar het politie-bureau te worden gevoerd, zou hem in de oogen van geheel Batavia belachelijk maken. Kon hij die bruine kerels dan niet bewegen hem zijn vrijheid te geven? Wacht! hij zou de kracht van het geld beproeven. „Boepia, roepia (guldens),” zei hij; „ik zal u geld geven, als gij mij loslaat.” De wachters keken op. „Boepia,” herhaalde Leeghancker, „veel roepia.” Wederom wisselden de Maleiers eenige woorden met elkander. Daarop stond er een van de balei-balei op, en maakten de handen van den arrestant vrij. „Waar zijn de roepia’s?” vroeg hij toen. „Toon ze mij.” | [
0.5866666436,
0.625,
0.3644444346,
0.7799999714,
0.3350000083,
0.8133333325,
0.6924999952,
0.5350000262,
0.771666646,
1,
0.9049999714,
0.9599999785,
0.7599999905,
0.4850000143,
0.8575000167,
0.7866666913,
0.7092307806,
0.7200000286,
0.4339999855,
0.7179999948,
0.7266666889,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000262.xml | 194 DE MILITAIRE SCHOOL. ook gestelek is daarvoor niet voldoende. Er moeten officieren voor opgeleid worden; tot die opleiding heeft men ervaren stafofficieren noodig; deze moesten dus van elders, van Nederland in dit geval, ontboden worden. Dat was het eerste struikelblok. Daarop trad de legerkommandant af en brak de Atjeh-oorlog uit, — twee gebeurtenissen van noodlottigen invloed op de verwezenlijking van nieuwe plannen. De Atjeh-oorlog verzwolg alle officieren die in aanmerking kwamen om zich voor den staf bekwaam te maken. Het eenige wat door die organisatie gewonnen werd, was dat „het bureau voor krijgstoerustingen”, tijdelijk opgericht na de eerste Atjeh-expeditie, bij den staf ingedeeld en dus in stand gehouden werd. Voor het overige is alles gebleven zooals liet was.” „Bureau voor krijgsverrichtingen 1” zeide Van Berkenstein. „Is daarvoor een afzonderlijk bureau? Ik dacht dat de bestemming van het leger was zich voor den krijg toe te rusten, of liever dat het geheele leger een en al krijgstoerusting was. „Die opvatting is natuurlijk en niet onjuist. Het doel dat met een speciaal bureau wordt beoogd, heeft echter een wijdere strekking en is meer van strategischen aard. Ik zou u dit met een enkel woord kunnen toelichten.” „Gaarne.” „Het is er verre van, dat de Indische Archipel geheel onder ons rechtstreeksch bestuur staat. Er leven een aantal volken of volksstammen die zich nog volkomen onafhankelijk wanen en met welke wij óf nog in ’t geheel niet, óf slechts een enkelen keer in aanraking kwamen, hetzij op vredelievende wijze, het zij met de wapenen in de hand. Van onzen kant verbeelden wij ons niettemin van die weinig oi geheel onbekende volken en landen heer en meester te zijn, soms op grond van een traktaat voor honderd of meer jaren door de Oost-Indisclie Kompagnie met eenigen vorst gesloten, bij gelegenheid van een bezoek om handel te drijven, soms omdat zoodanig land zich bevindt binnen de lijn die indertijd wille keurig als grens van ons gebied op de kaart werd getrokken, ol omdat het ingesloten was door of grensde aan eenigen kuststaat, welke reeds het geluk had onder onze souvereiniteit of ons rechtstreeksch beheer te staan. Honderd jaren gaan voorbij gedurende welke de inboorlingen van geslacht op geslacht in volkomen onafhankelijkheid voortleven, en gedurende welke wij met zekeren nationalen trots onze kinderen opvoeden in den geloove dat al dat land tusschen zooveel graden lengte en breedte ons toebehoort, en al de bewoners dier landen onze onderdanige dienaren zijn. Van tijd tot tijd heeft er echter iets plaats dat den waren staat van zaken aan het licht brengt en wij tot een ander begrip komen dan waarin wij tot nu toe verkeerd hebben. Om eens een voorbeeld te noemen. Voor honderd jaar — veronderstel ik — heeft het hoofd van een onbeduidend staatje op de noordkust van het eiland Floris handel gedreven met een schip toebehoorende | [
0.6166666746,
0.25,
0.5477777719,
0.5657142997,
0.7366666794,
0.5262500048,
0.6650000215,
0.6000000238,
0.6349999905,
0.6779999733,
0.8249999881,
0.8349999785,
0.8230000138,
0.6725000143,
0.6125000119,
0.7442857027,
0.5500000119,
0.6999999881,
0.8244444728,
0.5339999795,
1,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000066.xml | VIJFDE HOOFDSTUK. H et was inderdaad een lieve woning, dat huis van de Secretarie-laan waarin de heer en mevrouw Krip, in afwachting van een plaatsing, gastvrij waren opgenomen door den heer Krip Senior, referendaris hij de Algemeene Secretarie. De eenvoudige en tevens smaakvolle inrichting, die de aanwezigheid van een vrouw verraadde, gaf er iets buitengewoon gezelligs aan. Toch ontbrak die vrouw reeds sedert twee jaren, toen een zware ziekte haar plotseling wegnam, en de troostelooze echtgenoot alleen achterbleef om voor de opvoeding van zijne twee kinderen ie zorgen. De geest der overledene scheen evenwel in dat huis voort te leven en als een goede genius over het gezin te waken; want stille berusting had het verwoeste geluk vervangen. En deed de weduwnaar nooit iets zonder in gedachte den wensch der ontslapene te raadplegen, ook bij de kinderen werd de her innering aan de moeder steeds levendig gehouden. De terugkomst uit Nederland van den gemoedelijken broeder en diens vrouw wierp een zachten gloed op het overigens eentonige en koude leven van den referendaris. Tot nu toe was de ernst op zijn gelaat niet verbroken geworden dan op die oogenblikken waarop zijne meisjes terugkwamen van de officiersweduwe, aan wie hij hen toevertrouwde gedurende de uren welke hij op het bureau doorbracht. Slechts dan speelde er een vriendelijke glimlach om zijn mond. Voor hel overige leefde hij eenzelvig, en was de arbeid ook ’s avonds zijn gewone toevlucht om de leegte van zijn hart minder te gevoelen. Dank aan de tegenwoor digheid van zijn spraakzamen broeder en van diens echtgenoote, die liet bestier der huis houding tijdelijk op zich had genomen, helderde na weinige dagen zijn somber gelaat op en kwam er een gunstige verandering in zijn gedrukte stemming. Dien avond werd liet gezelschap vermeerderd door een bezoek der heeren Van Ber- kenstein en Leeghancker, die Krip met ongeveinsde blijdschap en onderscheiding ontving en als zijne reisgenooten aan den heer des huizes voorstelde. Natuurlijk liep het gesprek | [
0.5783333182,
0.5960000157,
0.3899999857,
0.7699999809,
0.4433333278,
0.7688888907,
0.5099999905,
0.6100000143,
0.678571403,
1,
0.4575000107,
0.473333329,
0.9499999881,
0.6513333321,
0.6116666794,
0.7950000167,
0.6600000262,
0.275000006,
0.7057142854,
0.6539999843,
0.41499999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000268.xml | 198 1)E MILITAIRE SCHOOL. „Dat groote huis met kolommen en marmeren galerijen?” „Ja! Het behoorde vroeger aan een echten nabob, wiens landerijen in het Krawang- sche lagen en zoo uitgestrekt waren als een provincie in Nederland. Op dat land stonden bergen van duizenden voeten hoog, ja zelfs een vuurberg met een rookenden krater. In elk klimaat had hij een woning kant en klaar, voor elk product was er geschikt terrein te vinden, voor elk soort van cultures hield de nabob er een of meer controleurs op na; voor de behandeling van zijn talrijk personeel had hij twee dokters in dienst ; overal — niet alleen op zijn eigen land, maar op eiken post van Krawang tot Batavia — bevonden zich stallen met rijtuigen en paarden, opdat de nabob zich in alle richtingen vrij kon bewegen. — Die woningen dienen tot verblijf der leeraren. „Wij naderen nu het kampement Meester Cornelis. Die zijweg rechts is de Kanonlaan; langs luitenants-woningen leidt die naar de kantine. De huizen aan den grooten weg worden door kapiteins en hoofd-officieren bewoond. Daarachter staat de kazerne, eertijds een theepakhuis, tegenwoordig ingericht tot logies voor twee bataljons infanterie. — Op de kazerne volgt de soldatenkampong — het lustoord der Inlandsche militairen, die er hun vrijen tijd doorbrengen en er dikwijls ongestraft zich overgeven aan het genot van hanengevechten en opiumrooken. — Kantine, kazerne en kampong worden van de westzijde afgesloten door de Tjiliwong.” „Een uitgestrekt kampement,” zeide Van Berkenstein. „Het heeft een vroolijk aanzien. „Nu moet gij de oogen links wenden. Daar staat de militaire school. In het voorste gebouw, waar wij zullen uitstappen, woont de kapitein-directeur. De koetsier reed het erf op en hield halt voor een woning, waarop met groote letters „Militaire School 1857” te lezen stond. Men vond den directeur in gezelschap van een geestelijke, die van Depok was gekomen om een der élèves op te zoeken. Na weder- zijdsche voorstelling sloeg de directeur voor, dadelijk een ronde te maken. „ Veel interessants valt hier niet te zien,” zeide hij. „De inrichting is op hoogst eenvoudigen voet geschoeid, zoo eenvoudig zelfs, dat zij den Staat misschien geen tiende gedeelte kost van hetgeen aan de militaire academie te Breda wordt besteed. Toch voldoet zij aan hare bestemming, en dat is het voornaamste. — Zal ik de heeren maar voorgaan? „Aanvankelijk werd eenigen onderofficieren in een lokaal van de kazerne, hier tegenover, door één officier onderwijs gegeven om zich voor het officiers-examen te bekwamen. Toen dit goed ging, organiseerde men in 1857 de militaire school voor zestig élèves, met een kapitein en drie luitenants tot instructeurs. Eenige jaren later werd zij uitgebreid tot honderd-zestien élèves en zes luitenants-instructeur. Naargelang der behoeften zijn de noodige lokalen achter deze woning bijgebouwd. — Hier hebt gij een kamertje, dat tot | [
1,
0.2199999988,
0.5677777529,
0.5600000024,
0.625,
0.5450000167,
0.3824999928,
0.6700000167,
0.6424999833,
0.4099999964,
0.7612500191,
0.7400000095,
0.6725000143,
0.7833333611,
0.6449999809,
0.6000000238,
1,
0.9533333182,
0.8266666532,
0.6449999809,
0.5339999795,
0.7739999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000152.xml | ELFDE HOOFDSTUK Y ond Leeghancker het verblijf te Batavia in den aanvang minder aangenaam en was hem daar de levenswijze eigenlijk tegengevallen, ja had hij zelfs meermalen berouw gevoeld over zijn heldhaftig besluit om Van Berkenstein naar Indië te vergezellen, na verloop van eenigen tijd scheen hij zich beter in zijn lot te schikken. In de eerste plaats was hij tevreden met zijn woning. In het nieuw opgericht commensalenhuis van mevrouw Wallis had hij de beste vertrekken gekregen ; een vroolijke zitkamer met openslaande raamdeuren die toegang gaven tot een afzonderlijke galerij, en daarnaast een ruime koele slaapkamer. Ook zijn paarden waren de beste plaatsen op stal toegedeeld, waar zij met graagte de bosjes versch gras door de traliën van de ruif trokken of uit den bak de geweekte padie opslobberden die de stalbedienden hen, altijd onder het oog huns meesters, voorzetten. Thuis beviel het hem, en dat was al iets. Had hij na het ontwaken reeds vroeg in den morgen een verfrisschend bad genomen en zat hij onder liet genot van een kop uitstekende koffie in de galerij zijn eerste sigaar te rooken, dan voelde hij zich bepaald „lekker”. Dat niets-doen gedurende de eerste uren van den dag was zoo behaaglijk. Naar den rook van zijn sigaar kijken of naar de punten van de geborduurde muilen die aan zijne toonen bengelden; een paar woorden wisselen met een bediende of een arbeider die in het bereik zijner stem kwam; later lang zaam over het erf drentelen; zich eenige oogenblikken vermaken met de grimassen van den aap, die tot gezelschap der paarden met een ketting aan een der palen van den stal was vastgemaakt; de paarden een bezoek brengen en op pisang of suiker onthalen; zien hoe de stalknechts de tilbury en de tuigen poetsten, en het uur bepalen waarop waarschijnlijk moest ingespannen worden, ziedaar de bezigheden waarmede de eerste uren van den dag zoek werden gemaakt. Dan kwam soms iemand een praatje maken, een kennis, de een of andere ambtenaar op wachtgeld, doorgaans een miskend genie door zijn bekrompen chef niet | [
0.6639999747,
0.425555557,
0.2599999905,
0.5533333421,
0.6327272654,
0.6933333278,
0.4862500131,
0.4250000119,
0.582857132,
0.400000006,
0.6666666865,
0.6942856908,
0.823333323,
0.8500000238,
0.8700000048,
0.3866666555,
0.7633333206,
0.8899999857,
1,
0.6527272463,
0.754444420... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000168.xml | 120 EEN CONCERTAVOND IN DEN DIERENTUIN. „Wat! Is uw broer hier? Dat verheugt mij.” „Mij niet minder. Mijn vrouw is geloof ik wel wat jaloerse!) omdat de gouvernante gedaan heeft gekregen wat zij zelve zoo dikwijls tevergeefs beproefde, maar het doet haar toch genoegen dat mijn broer zich weer eens onder de menschen vertoont. Wij zitten ginds bij elkaar.” Van Berkenstein liet zich naar de plaats geleiden waar de Krips zaten, dicht bij de rivier, en voegde zich bij hen zonder eenige bevreemding te doen blijken over de tegen woordigheid van den treurenden weduwnaar. Het viel hem op, dat de zwaarmoedige uit drukking van ’s mans gelaat verdwenen was en hij er veel beter uitzag dan vroeger. „Wij zijn wat laat gekomen,” zeide hij, „omdat de kinderen eerst in slaap moesten zijn, en daarom zitten wij wat ver van de muziek.” Van Berkenstein begreep dat hij liever niet in het oog wilde vallen en daarom achteraf zat. Nu, de plaats was inderdaad goed gekozen. De groene oever der Tjiliwong had hier een zachte glooiing en was met bloembedden versierd; terwijl iets verder een groep palmen prijkte bij een bocht waar liet snelvlietend water tegen den steden oever klotste. Men was het vrij wel eens dat de avond heerlijk, het concert goed en de gelegen heid om zijne kennissen te ontmoeten eenig in haar soort was. „Ja,” zeide Krip Junior, „die Dierentuin is een groote aanwinst. Vóór mijn vertrek naar Holland werd er al aan gewerkt. De heeren Trakranen, De Bruyn en anderen hebben er eer van, dat moet ik zeggen; ook Badin Saleh, de Javaansche schilder wiens woning hier naast staat, heeft zich veel met den aanleg bemoeid. Aan hem, ol liever aan zijn tweede vrouw behoorde vroeger de grond. Gij weet, Badin Saleh is driemaal gehuwd geweest; eerst met een Arabische vrouw, toen met een nonna, en daarna met een Javaansche prinses. Nu, wij dachten toen niet, dat die zaak zoo goed zou gelukken; want tegenwoordig vindt men hier alles wat in een goed ingerichten dierentuin behoort te zijn, — als gij lust hebt, wil ik straks wel eens met u rond gaan ook een ruime zaal, een goed buffet en vlugge bediening, ’s Morgens worden hier kinderpartijen gegeven, en de jonge dames hebben een veld om croquet te spelen. Terwijl Krip op zijn praatstoel zat en met zijn gewone welwillendheid Van Berkenstein een aantal bijzonderheden mededeelde betreffende den dierentuin, nam deze de gelegenheid waar om mijnheer Krip Senior en Ërnestine Van Bosendal gade te slaan. Dat de weduwnaar aanvankelijk tevreden scheen te zijn met de gouvernante zijner kinderen, viel niet moeielijk op te merken. Telkens richtte hij het woord tot haar, en als anderen haar toespraken of als zij zelve iets zeide, hield hij haar in het oog of luisterde aandachtig. Ërnestine trok algemeen de aandacht, niet alleen door hare bevalligheid, maar ook door een natuurlijke ongedwongenheid, die zoo duidelijk aantoonde dat zij geen enkele | [
0.8100000024,
0.296666652,
0.2949999869,
0.75,
0.7433333397,
0.6627272964,
0.5699999928,
0.75,
0.4300000072,
0.5260000229,
0.6299999952,
0.5233333111,
0.5824999809,
0.8600000143,
0.6949999928,
0.5525000095,
0.7785714269,
0.8000000119,
0.574000001,
0.5049999952,
0.6716666818,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000190.xml | VEERTIENDE HOOFDSTUK. G _ ij hebt recht u te beklagen, waarde Luigi! Doch ook zonder uw goeden brief die mij aan mijn plicht herinnert — zouclt gij toch van mij gehoord hebben. Men beschuldigt de bewoners onzer kolonie van onverschilligheid, omdat velen van lieverlede de correspondentie staken. Men schrijft dit dan op rekening van het klimaat, dat — zooals beweerd wordt — den Europeaan ontzenuwt en lui maakt. Ik voor mij ondervond dit gelukkig nog niet, en heb het ook bij anderen niet opgemerkt. Dat van hen, die hier hun leven slijten, de familiebanden door den tijd minder vast worden, is verklaar baar; neem daarbij in aanmerking dat hier veel gewerkt wordt, dan kan het geen verwon dering haren dal de briefwisseling er onder lijdt. De indruk dien ik althans van het Bataviasche publiek heb gekregen, is in alle opzichten gunstig. Verre van traag of onverschillig, legt het een geestkracht en werkzaamheid aan den dag, die onze natie eer aandoet. In het moederland moge zich somwijlen teekenen van minder ondernemingsgeest en lauwheid ver- toonen ten gevolge der heerschende welvaart — een gewoon verschijnsel trouwens bij elk volk dat steeds in rijkdom toeneemt — op een terrein waar nog veel braak ligt, ontwikkelt zich weer de bekende energie der Hollanders. Doch al ware ik ook aangetast door de kwaal die hier, nog alleen bij overlevering, bekend is onder den naam van klimaatschieterij — een kwaal die zijn oorsprong had in de vroeger heerschende ongebondenheid en die zich kenmerkte door niets anders te verrichten dan het hoogst noodzakelijke, door een zoogenaamd comtemplatief leven onderhouden door een overmatig gebruik van sterken drank — ik zou u geloof ik toch geschreven hebben. De grootste scepticus staat soms voor feiten die zijn ongeloof aan het wankelen brengen, die het hem althans moeielijk maken alles aan het toeval toe te schrijven. Hetgeen mij onlangs is wedervaren, zou hiervoor weer een treffend bewijs leveren. Wat voerde mij naar Java? Gij alleen weet het. | [
0.523999989,
0.3959999979,
0.2800000012,
0.5899999738,
0.2599999905,
0.7624999881,
0.69599998,
0.1800000072,
0.6600000262,
0.5766666532,
0.6183333397,
0.6316666603,
0.5124999881,
0.7200000286,
0.7266666889,
0.4850000143,
0.6966666579,
0.5839999914,
0.6133333445,
0.7466666698,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000149.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000027.xml | TWEEDE HOOFDSTUK. D e mailboot „Prins van Oranje” was gestuit in haar snellen vaart, waarmede dui- zcnde mijlen in een kort tijdsbestek waren afgelegd. Mei veel geraas ontsnapte uit bare flanken en schoorsteenen de overtollige stoom, en weinige oogenblikken later lag het schooné vaartuig voor anker op de zonnige redde van Batavia. Mocht de lucht al niet drukkend heeten, de warmte was niettemin opvallend groot. Het verschil van een tienmijlsvaart met de rust die plotseling was ingetreden, had de uitwer king alsof de temperatuur op eenmaal vijfentwintig graden was geklommen. Kleederen schenen eensklaps het dubbele gewicht te krijgen, alle bewegingen inspanning te kosten, lerwijl in de hutten zelfs de ademhaling eenige belemmering ondervond. Zij, die zich be- nedendeks ophielden om de laatste hand te leggen aan het inpakken van de bagaadje, haastten zich daarom om boven te komen; en die zich reeds op dek bevonden, klaagden over het hin derlijke van het verblindende zonlicht dat op het water schitterde en het uitzicht bemoeilijkte. „Ziet u den rook van de Tjiliwong al, mijnheer?” zeide een der passagiers tot Leeghancker, die naast Van Berkenstein bij de verschansing naar het land stond te turen. „Ik zie niets, en ik weet niet wat de Tjiliwong is,” antwoordde Leeghancker op weinig wellevenden toon, terwijl hij zijn zakdoek over het vuurroode gelaat liet glijden. „U ziet daar toch het havenhoofd, die steenen dijk, daar” hervatte de ander, die de onvriendelijkheid van Leeghancker niet opmerkte, „daar, in die richting. — Oho! ik zie den schoorsteen ook al. — De Tjiliwong is het stoomschipje dat de gemeenschap met de reede onderhoudt ; het draagt den naam van de rivier die door een gedeelte van Batavia stroomt en op eenigen afstand van de reede in zee loopt. — Daar stoomt het de haven uit! Als ik nu een kijker had, liet hij er op volgen, een beschroomden blik op Van Ber kenstein werpende, „dan zou ik u al kunnen zeggen of mijn broer aan boord is. Hij zal er zeker zijn, als hij bij tijds is gewaarschuwd; en daarvoor zal hij wel gezorgd hebben, | [
0.4816666543,
0.3589999974,
0.2399999946,
0.7200000286,
0.6362500191,
0.5766666532,
0.4399999976,
0.7785714269,
0.6333333254,
0.7214285731,
1,
0.7425000072,
0.7214285731,
0.4950000048,
0.8799999952,
0.7149999738,
0.5640000105,
0.7783333063,
0.8899999857,
0.8933333158,
0.93500... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000099.xml | BEZOEK IN KAMPONG KEMA.TOBAN. 67 om den mij toegedachten werkkring te kunnen vervullen? Ik gevoel mij soms zoo uitgeput. „Laat u dat niet verontrusten, mevrouw! Gij hebt u zelve het noodige onthouden, om het uwe kinderen te geven; maar dat behoeft nu niet langer. Ik zal heden nog naar het Groote Huis gaan en trachten de uitbetaling van uw pensioen te bespoedigen. In af wachting daarvan zult gij mij wel vergunnen u daarop eenig voorschot te geven; wij ver rekenen dat later.” Gelijktijdig een paar bankbiljetten op de kreupele tafel leggende, trad hij naar buiten en vervolgde: „Het komt mij minder raadzaam voor, thans nog naar een betere woning om te zien; vindt gij zelve niet? Iets anders is het, deze voor den korten tijd, dien gij er nog vóór de verhuizing in zult doorbrengen, iets meer bewoonbaar te maken. Met uw goed vinden zal ik dadelijk iemand zenden die daarvoor zorgdraagt. En nu mevrouw! hoop ik mijn bezoek spoedig te hervatten.” Eerbiedig groetende, haastte hij zich het erf te verlaten, vóórdat mevrouw Wallis den tijd had hem nogmaals voor al zijne goedheden te bedanken. Een paar uren later heerschte er een groote bedrijvigheid op het erf der officiers weduwe. Er was een bediende van den heer Van Berkenstein gekomen die de groeten zijns meesters overbracht en van een mandor vergezeld was. Die mandor had, met vergunning der bewoonster, opgenomen wat er aan haar huis te verrichten viel om het bewoonbaar te maken, en zich daarna bij het kampongslioofd vervoegd om op de spoedigste manier werk volk te vinden en te vernemen waar de noodige materialen in de buurt het best te krijgen waren. Beiden, mandor en bediende, hadden zich toen op weg begeven om willifs, bamboe, rottan, matten, enz. aan te koopen, en spoedig daarop waren de werkzaamheden in vollen gang gegaan. Op het dak zaten een paar man, nieuwe willifs (zamenstel van gedroogde nipabla- deren) aanbrengende op de plaatsen waar de oude vergaan waren; eenige koelies bekapten zware bamboe tot stijlen, die hier en daar tot vervanging van verrotte palen moesten dienen; anderen hielden zich onledig met dunne bamboe te splijten en de aldus verkregen buigzame latten te vlechten tot wanden of vloeren; weder anderen sneden en bereidden de matten, waarmede de wanden van beide vertrekken zouden bekleed worden. Doch niet alleen bepaalde de mandor zich tot het herstellen en verbeteren van de woning, ook het huisraad — althans de grove bamboe-meubels — werden nagezien en ten deele geheel vernieuwd. Zoo kregen de balei-balei’s nieuwe leuningen, de keukenkast (alrnari dapor) andere deuren, en liet hij zelfs een kinderwagentje op rollen van de eenvoudigste soort aanmaken, toen hij zag dat zoodanig meubel hier te pas kwam. | [
0.4983333349,
0.5099999905,
0.400000006,
0.5363636613,
0.4600000083,
0.7799999714,
0.7333333492,
0.8100000024,
0.6408333182,
0.5066666603,
0.8100000024,
0.7400000095,
0.6269999743,
0.9200000167,
0.6949999928,
0.5033333302,
0.5575000048,
0.6633333564,
0.6455555558,
0.6240000129,... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000142.xml | 100 DE ASSISTENT-RESIDENT TAF POLITIE. sieraden, waarvan partikulieren zich in het geheim wilden ontdoen, te koop aan te bieden aan behaagzieke dames, een zoogenaamde porra-porra. Een tijd lang had zij dat bedrijf uitgeoefend naar den zin van hare principalen, doch werd nu beschuldigd van gelden te hebben verduisterd die zij voor een paar diamanten haarspelden had ontvangen. De welbe spraakte porra-porra beriep zich op haren onkreukbaren wandel, en noemde een aantal dames van stand aan wie en voor wie zij kleinoodicn verkocht, dames die getuigen konden hoe fatsoenlijk en eerlijk zij was. — Daar de assistent-resident nog inlichtingen verlangde over eenige punten, werd deze zaak aangehouden. Een vechtpartij tusschen matrozen en Chineezen kwam nu aan de orde; vervolgens een diefstal van glaswerk uit een open buffet in de achtergalerij van een woonhuis te Parapattan, en eindelijk een aanklacht van een Europeeschen schoenmaker tegen een bediende die zijn dienst verlaten had zonder het voorschot terug te geven dat hij op zijn loon had ontvangen. De bediende ontkende niet dat hij piendjaman had gekregen en ook van zins was geweest die terug te geven van zijn loon, maar hij voegde er bij dal, sedert hij schuld had bij zijn meester, deze hem als een slaaf behandelde, hem uitschold en zelfs sloeg; en vermits hij herhaaldelijk om zijn ontslag gevraagd had, doch zijn meester dit telkens wei gerde, meende hij zich aan verdere mishandelingen te mogen onttrekken door heen te gaan. De meester daarentegen beweerde dat zijn knecht een schelm was, die opzettelijk alles verkeerd deed en alleen geld te leen gevraagd had om daarmede weg te loopen. Des assistent- residents uitspraak was, dat de meester geen voorschot behoefde te geven en desnoods een burgerlijke actie tegen zijn bediende kon instellen, maar hem niet mocht mishandelen; verder dat de knecht door den dienst te verlaten niet in de termen viel om door hem ge straft te worden. — Daarop konden beiden aftrekken. Ten slotte kwamen voor: een Maleier en een Arabier; de eerste klaagde den anderen aan van zich wederrechtelijk meester gemaakt te hebben van een stuk grond dat hem — den Maleier — toebehoorde. Hij verhaalde hoe hij vroeger dien grond jaarlijks verhuurde aan een zijner kennissen uit denzelfden kampong, en hoeveel deze hem daarvoor betaalde; hoe hij — nu vijf jaren geleden — den heer bij wien hij diende, gevolgd had naar Siunatra, en terugkomende den Arabier gevestigd had gevonden in een huis gebouwd op zijn grond. Toen de assistent-resident den Arabier vroeg, met welk recht hij zich had meester gemaakt van eens anders eigendom, kreeg hij ten antwoord: „Die grond behoort mij. Tien jaren geleden heb ik er vijftig gulden voor betaald aan den vader van Si-Ali.” „Hebt gij daarvan een schriftelijk bewijs?” | [
0.3666666746,
0.2800000012,
0.5811111331,
0.07999999821,
0.6037499905,
0.7333333492,
0.4199999869,
0.755384624,
0.6299999952,
0.5249999762,
0.5933333039,
0.6966666579,
0.6750000119,
0.7862499952,
1,
0.6974999905,
1,
1,
0.7300000191,
1,
0.6418181658,
0.7250000238,
0.836666... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000215.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000093.xml | BEZOEK IN KAMPONG KEMAJORAN. 63 der koelies te kijken, onderwijl de waronghoudster voor de waarde van eenige centen droog gekookte rijst voor haar in een stuk pisangblad pakte en het met een houten pennetje vaststak. „Annaatje! zijl gij liet?” vroeg de wandelaar. Het kind zag om en antwoordde bedeesd: „Ja, mijnheer!” „Kent gij mij nog, Anna?” „Neen!” stamelde zij. „Weet gij niet meer, dat ik u op de mailboot amandelen gaf?” „Mijnheer Berkenstein!” riep het meisje toen verheugd, den vriendelijken heer van boord herkennende. „Waar woont Mama? Kom, laat ons naar huis gaan.” En het kind hij de hand vattende, sloeg hij een smal pad in dat door den kampong liep, en van waar Anna hem spoedig liet stroodak van een bamboehuisje wees dat nu door mama werd bewoond. „Loop maar vooruit, Anna! en zeg mama dat mijnheer Van Berkenstein haar komt bezoeken.” Terwijl het kind als een pijl uit den hoog naar huis vloog, hield Van Berkenstein opzettelijk zijne schreden in, ten einde de weduwe op dit vroege morgenuur niet te over vallen. Dit scheen evenwel een overtollige zorg te zijn; want op het geroep: „Mama! mama! daar is mijnheer Berkenstein!” trad mevrouw Wallis dadelijk hare woning uit en ging den bezoeker tegemoet. Zij was, zooals iedere vrouw in het ochtenduur, in sarong en kabaja gekleed, de bloote voeten in muilen gestoken en het haar met een wrong op het achterhoofd saamge- bonden. Doch hoe eenvoudig haar morgentoilet ook ware, het gaf een aangenamen indruk door de groote netheid en door de wijze waarop het werd gedragen. Ja zelfs de bleeke zuigeling, die zoogoed als naakt op haren arm rustte, zag er frisch en helder uit. „Het is recht vriendelijk van u, mijnheer Van Berkenstein!” zeide zij met een droevigen glimlach, „mij hier op te zoeken. Het moet u wel moeite gekost hebben mijne woning uit te vinden.” „Ik heb vernomen dat gij in Gang Kemajoran woondei, en dien inslaande heeft Annaatje mij verder op den weg geholpen. Maar hoe maakt gij het, mevrouw?” vroeg hij met belangstelling, het vervallen gelaat der weduwe opmerkende. „O goed, mijnheer! gij zijl wel vriendelijk,” antwoordde zij onwillekeurig zuchtende. „Anna! haal eens een stoel, mijn kind. „Goed?!’ vroeg Van Berkenstein, op een toon van bevreemding. | [
0.4600000083,
0.5799999833,
0.4057142735,
0.7239999771,
0.7400000095,
0.5466666818,
0.6271428466,
0.8550000191,
0.6485714316,
0.7055555582,
1,
0.6057142615,
0.7124999762,
0.9150000215,
0.6383333206,
0.4433333278,
0.6066666842,
0.7783333063,
0.7519999743,
0.8700000048,
0.78600... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000264.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000223.xml | UIT HET LEVEN VAN NONNA ANTJIE. 161 41 Die vraag deed Leeghancker van richting veranderen; weldra kwam hij met het gevraagde meubel uit het voorhuis aanloopen. De stoel was van het eenvoudigste soort en bovendien zeer zwak in den rug. „Nu!” zei Van Berkenstein, toen hij voorzichtig was gaan zitten, „zal ik aan de dame worden voorgesteld?” Een oogcnblik scheen Leeghancker te weifelen of hij nonna Antjie zou gaan roepen; toen ging hij met loome schreden haar kamer binnen. Het duurde tamelijk lang voordat de nonna kon besluiten zich te vertoonen; eindelijk trad zij de achtergalerij weer binnen. Zij had nu een wit baadje met knoopjes aangetrokken, het haar in een wrong samengevat, en de voetjes in geborduurde muiltjes gestoken. Van Berkenstein stond op, boog diep, en zeide in het Maleisch: „Nonna Antjie zal mij ten goede houden, dat ik onaangediend in haar huis ben gekomen. „O! het is niets,” antwoordde de nonna vriendelijk lachend. „Ik verkeerde in het denkbeeld dat mijn vriend hier woonde. „Neen! mijn huis, al drie jaar.” „En woont gij alleen?” Wederom lachte de nonna allerliefst en zeide; „Somtijds.” „Leeghancker! ik heb brieven uit Den Haag ontvangen waarover ik u moet spreken. Wilt gij u gaan kleeden, terwijl ik met nonna Antjie praat?” Van Berkenstein zeide dit op den meest natuurlijken toon; toch klonk het Leegh ancker als een bevel in de ooren. Hoewel hij hoegenaamd geen lust had om uit te gaan en een preek aan te hooren — want daarop zou het wel neerkomen — maakte hij geen tegenwer pingen en begaf zich schoorvoetend naar zijn kamer, nonna Antjie met zijn vriend alleenlatende. Deze zette zich op zijn gemak, haalde een pauweveeren sigarenkoker uit den zak, nam er een manilla uit en bood er toen de nonna een aan. Vriendelijk lachend bedankte de nonna, maar reikte hem vuur over om aan te steken. Van Berkenstein begreep dat hij met een Indische grisette te doen had, en keuvelde als met een oude bekende. Nonna Antjie was een natuurkind, zich zelve geen kwaad bewust. Haar moeder, vertelde zij, had eerst geleefd met een kapitein die te Bandjermasin sneuvelde; zij, nonna Antjie, had haar vader niet gekend, daar zij pas een jaar oud was toen hij stierf. Te Soerabaya grootgebracht ten huize van luitenant Van Dijk, bij wien haar moeder huis houdster was, kwam zij op dertienjarigen leeftijd bij een kolonel met grijze knevels en een kaal hoofd, maar toch een goeden heer; want bij zijn vertrek naar Europa had hij haar dit huis geschonken. — De rest liet zich van zelf begrijpen. | [
0.4166666567,
0.6066666842,
0.2700000107,
0.2199999988,
0.5199999809,
0.6385714412,
0.7433333397,
0.2800000012,
0.7233333588,
0.3219999969,
0.6650000215,
0.7209091187,
0.4633333385,
0.5199999809,
0.6563636661,
0.8149999976,
0.6399999857,
0.646666646,
0.1966666728,
0.4199999869,... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000141.xml | DE ASSISTENT-RESIDENT VAN POLITIE. 99 hetgeen met heldere stem werd voorgelezen; terwijl ongeveer in het midden van het vertrek een Inlander was geplaatst met twee getuigen naast zich. Toen Van Berkenstein binnenkwam, stond de assistent-resident van zijn zetel op en ging den bezoeker eenige schreden te gemoet. De aanwezige hoofden, daaruit opmakende dat die heer iemand van beteekcnis was, stonden insgelijks op en bogen eerbiedig. „Laat ik u niet storen,” zeide Van Berkenstein, „maar sta mij toe hier te blijven totdat de zaken afgehandeld zijn.” Het Inlandsche hoofd las nog eenige regelen uit de politie-rol, waarna de assistent- resident tot den beschuldigde in het Maleisch zeide: „Gij hebt den Djaksa verzekerd dien kajin niet gestolen te hebben. Hoe komt die dan in uw bezit?” „Vroeger behoorde die aan mijne vrouw,” antwoordde de beschuldigde. „Waar is uwe vrouw?” »Zij is dood.” De assistent-resident zag naar de bank waarop de Djaksa zat, waarop deze opstond en zeide: »Hij heeft mij verklaard den sarong gevonden te hebben.” Een der kommandanten verhief zich toen van zijn zitplaats en sprak: „De beschuldigde is nooit gehuwd geweest.” „ Durft gij in handen van den Panggoeloe (priester) den eed op den koran afleggen dat gij de waarheid spreekt?” vervolgde de assistent-resident, nadat de beide hoofden weder waren gaan zitten. De beschuldigde sloeg de oogen neer en zweeg. „Leugens zullen u niet baten. De eigenares van dezen sarong herkent dien als den haren. De getuige Troemon heeft u met het kleed in de hand het erf zien verlaten. Beeds meermalen hebt gij u aan dieverijen schuldig gemaakt; daarom leg ik u thans drie maanden kirdja paksa op.” „ Vergiffenis, mijnheer ! ’ ’ „Neen, ik schenk geen vergiffenis, doch raad u aan, voortaan eens anders eigendom te eerbiedigen. — Oppas! breng den gevangene weg.” Nu werden drie Inlanders voorgebracht, van welke er twee slapende op wacht waren gevonden en een in het geheel niet aan de gardoe was verschenen. De beklaagden hadden weinig tot hunne verontschuldiging in te brengen en werden gestraft met vier en acht dagen kirdja paksa. Daarop verscheen een vrouw, die haar kost verdiende met gouden en diamanten | [
0.4449999928,
0.5261111259,
0.3899999857,
0.5712500215,
0.6800000072,
0.5485714078,
0.8933333158,
0.6499999762,
0.9474999905,
0.5475000143,
0.5483333468,
0.6600000262,
0.7087500095,
1,
0.9833333492,
0.9633333087,
0.8000000119,
0.7566666603,
0.8757143021,
1,
0.7074999809,
0.... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000203.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000026.xml | 8 EEN KOUDE DECEMBERDAG. „Ik naar Batavia! neen, maar toch— mijn oude heer meende indertijd dat ik beter deed naar de Oost te gaan, dan—" En toen hij den zin niet voleindigde, vervolgde Stoll: dan hier niets uit te voeren, is het niet? Misschien had de pipa wel gelijk; wie weet wat er nog van je geworden was. — Maar wat belet je, ’t nog te doen? — Van Berkenstein!” riep hij dezen toe, „wil je Leeghancker tot reiscompagnon hebben? Ik geloof dat het je niet veel moeite zou kosten hem mede te krijgen.” „Ik zal me wel wachten iemand over te halen van de partij te zijn. Denkt een van u er over, hij weet wel dat zijn gezelschap mij aangenaam zou zijn.” Leeghancker dacht er waarlijk over. Wat zou hij in Den Haag uitvoeren als zijn zon er niet meer scheen. En bovendien, wat zou het goed klinken, als men in de Witte elkaar vertelde: „weet je ’t, Leeghancker is met Van Berkenstein naar de Oost. — Met welk doel? — Zoo maar, uit nieuwsgierigheid.” — Maar overmorgen, of liever morgen al — want de pendule sloeg juist middernacht — zóó gauw kon hij immers niet klaar komen. Voor zulk een reis moest men zich van top tot teen uitrusten, en hij was er in het geheel niet op voorbereid. „Is het u ernst,” vroeg hij, „zoudt gij wel een reiscompagnon willen hebben?” „Waarom niet?” antwoordde de gastheer. „Ik zal op de mailboot genoeg gezelschap vinden dat mij geheel vreemd is; des te liever zal ik een bekende bij mij zien.” Tot aan het uur van scheiden liep het gesprek over de Oost en Oostersche zaken. Men kwam overeen, Van Berkenstein tot Brussel uitgeleide te doen, en ging toen huiswaarts. Zooals het meer gaat, kwam dit plan evenwel niet tot uitvoering. Toen Van Ber kenstein den volgenden dag op het perron van liet Hollandsche Station verscheen, wachtten hem wel is waar zijne vrienden daar op, doch alleen om hem een goede reis te wenschen. Sommigen betuigden hun leedwezen dat zij verhinderd werden, en de overigen trokken zich daarom ook terug. Alleen Leeghancker bleef aan de afspraak getrouw; hij droeg een nette reistasch over den schouder en had een plaatskaartje genomen. Leeghancker was de eenige die met Van Berkenstein in de coupé stapte, en toen met een bestudeerde kalmte door het portier den Heeren mededeelde: „dat hij ook naar Batavia ging.” Daar niemand hieraan geloofde, haalde hij een hoekje uit de tasch te voorschijn en hield het Stoll voor, om den titel te lezen. „A-pa ko-wé be-tja-ra malajoe” spelde deze, toen het signaal van vertrek klonk en de trein in beweging kwam. | [
1,
0.4399999976,
0.4959999919,
0.5183333158,
0.6166666746,
0.7875000238,
0.6312500238,
0.8379999995,
0.8424999714,
0.5,
0.5400000215,
0.4524999857,
0.8174999952,
0.8366666436,
0.722222209,
1,
1,
0.7279999852,
0.9700000286,
0.6899999976,
0.9150000215,
0.5975000262,
0.63499... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000072.xml | 46 EEN NACHTELIJK AVONTUUR. „Mevrouw De Graaf is toch geen autoriteit.” „Mevrouw De Graaf is de dame onder wier toezicht juffrouw Van Rosendal her waarts kwam. Noemt mevrouw De Graaf haar ronduit een „kokette” — zooals zij aan boord deed — of zegt zij met een half woord maar iets in haar nadeel, dan is dit genoeg om de menschen af te schrikken. Jonge dames die uit Holland komen, staan altijd meer of min onder verdenking van trouwlustig te zijn. Komt er nu bij, dat zij „koket” zijn, dan wordt de kans nog kleiner om een conditie te krijgen. Het zou mij voor Ernestine werkelijk leed doen.” Mijnheer Krip Junior vroeg of de heeren al naar de stad waren geweest. Met „de stad bedoelde hij oud-Batavia. En toen Van Berkenstein hierop ontkennend antwoordde, bood Krip zich aan om hem te vergezellen. „Ik neem uw vriendelijk aanbod gaarne aan,” zeide Van Berkenstein, „niet alleen omdat ik hij onze aankomst reeds opmerkte hoe goed gij daar bekend zijt, maar ook omdat uwe plaatsing u wellicht spoedig van Batavia zal verwijderen.” Krip was met dat kompliment erg gelukkig. Blijkbaar brandde hem iets op het hart, maar hij bedwong zich en antwoordde met een zijdelingschen blik op zijn broeder: „ O! mijn vertrek zal zoo spoedig niet plaats hebben, denk ik; maar als gij het goedvindt, kunnen wij morgen beginnen.” Er werd nu overeengekomen om te tien uren stadwaarts te gaan. Van Berkenstein zou Krip afhalen, hoewel deze daartegen protesteerde en verzocht de eer te mogen hebben met een wagen aan het hotel te komen. Bij het afscheid nemen fluisterde hij Van Berkenstein in het oor: „Ik blijl te Batavia, maar ’t is nog geheim. Inmiddels was het beginnen te regenen. Sedert eenige dagen hadden de donkere wolken slechts gedreigd los te barsten; en hoewel er nu en dan wat regen viel, werd de dampkring daardoor niet koeler, ja scheen zij integendeel loodzwaar op de aarde te drukken. Volgens de meening van oud-gasten beteekenden die buien niets. Het moest veel harder door regenen, dan zou men ook meer lucht krijgen. Nu, het liet zich aanzien, dat er eindelijk veel regen zou vallen. De groote droppels werden spoedig vervangen door waterstralen; en hoe kort de afstand van de Secretarie-laan naar liet Marine-hotel ook was, en niettegen staande de heeren onder het dikke loof der waringin-boomcn liepen, werden zij toch in een paar minuten druipnat. Leeghancker pruttelde over zulk een stortregen, die nog erger was dan bij het zwaarste onweder dat hij ooit in Den Haag had beleefd. Nu kon hij zich van het hoofd tot de voeten gaan verkleeden. — Wilde hij dan nog verder? — Ja, hij had nog geen lust naar bed te gaan en wilde nog een bezoek afleggen. | [
0.7250000238,
0.5299999714,
0.6909999847,
0.4099999964,
0.5625,
0.5950000286,
0.6079999804,
0.7599999905,
0.5600000024,
0.6725000143,
0.7950000167,
0.7212499976,
0.6499999762,
0.8379999995,
0.6650000215,
0.6399999857,
0.6549999714,
0.7139999866,
0.8550000191,
0.6725000143,
0.... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000219.xml | UIT HET LEVEN VAN NO VN \ AN T.IIE. 157 40 verwachten van het kampongsvolk meer te zullen vernemen. Ik onthield mij daarom van verdere nasporingen op dat gebied. Het lijk van den houthakker werd in een kuil gelegd met het hoofd naar het Oosten. Toen het graf gevuld was, plaatste men een groote rolsteen aan het hoofd, een kleinere aan het voeteneinde; daarna ging men deel nemen aan de tsedekah (het gastmaal ter ge legenheid der begrafenis gegeven) en hiermede was de plechtigheid afgeloopen. Norina deelde mij mede, dat de weduwe dien dag nog een bord met rijst en een gendie (kruik) met water op het graf plaatste; zeven dagen later zou zij nog eens een nieuwen voorraad brengen, en den veertigsten dag dat voor het laatst herhalen. 12 Juni. Onderweg naar het stadsverband (inlandsch hospitaal), werwaarts hij door de zorg der politie vervoerd werd, is Ardie aan de gevolgen zijner wonde bezweken. Het bericht van zijn dood heeft de bewoners van kampong Kolot in het algemeen, en Amat in hel bijzonder, veel genoegen gedaan; want nu was het groote struikelblok opgeruimd dat Amats huwelijk in den weg stond, en viel het hem gemakkelijk zijn vader te bewegen andermaal naar Selima te gaan en de huwelijksche voorwaarden te regelen. Het gevolg hiervan was, dat gisteren de knoop reeds werd gelegd en Amat en Sedia zich op dit oogenblik het ge lukkigste echtpaar der wereld achten. Daar is heel wat te doen geweest in den kampong, en men zal er stellig nog lang van spreken; want de bruiloft werd met grooten luister gevierd, al ging alles ook wat overhaast te werk. Sedia meende dat het betamelijker zoude zijn, eenigen tijd verloofd te zijn; doch Amat, door de moeielijkheden met Ardie ondervonden, was beducht geworden voor andere medeminnaars, en wist haar te overtuigen dat er geen spoed genoeg kon gemaakt worden. Welk een drukte en beweging, toen de formaliteit van het sirih aanbieden was afgeloopen en het ruchtbaar werd dat de bruiloft zonder uitstel zou worden gehouden! Amat ging des anderen daags met een paar getuigen naar de mesigiet en liet den priester zijn geld verdienen voor het inzegenen van zijn huwelijk. Zijn aanstaande had daarmede niet te maken; deze had zich reeds overgeleverd aan de vrouwen die haar toilet zouden maken; en dat was geen kleinigheid! Eerst werden de vingertoppen en de nagels harer kleine voeten rood geverfd met akar dalima (wortel van den granaatboom). Daarna beplakte men hare wenkbrauwen met witte was, om daarover met zwartsel veel grootere wenkbrauwen te teekenen. En toen begon de aankleedpartij, allereerst een wit onderbaadje en dito sarong; dan het voor | [
0.7666666508,
0.3533333242,
0.4120000005,
0.2433333397,
0.1850000024,
0.5950000286,
0.2599999905,
0.6200000048,
0.6716666818,
0.6333333254,
0.4300000072,
0.5260000229,
0.2399999946,
0.5166666508,
0.6175000072,
0.7425000072,
0.8899999857,
0.6366666555,
0.7288888693,
0.7950000167... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000095.xml | BEZOEK IN KAMPONG KEMA.TOllAN. 65 van een commensalenhuis. — Het zal u niet onbekend zijn, dat er altijd een tal ongehuwde heeren zijn, officieren en ambtenaren, wien het hotelleven tegenstaat of te kostbaar is, fat soenlijke jonge menschen die hier tevergeefs naar een „tehuis” omzien. Mocht u, mevrouw! de leiding van zulk een inrichting op u willen nemen, dan biedt zich daartoe de gelegenheid aan, nu er toevallig een groot huis te huur is dat zich daar bijzonder voor eigent. De gelden, noodig tot aankoop van meubilair, zijn ruim voorhanden, zoodat binnen twee a drie weken het commensalenhuis zou kunnen geopend worden.” „Mama! de rijst is al op, en ik heb nog zoo’n honger!” riep Anna, naar buiten komende. Groote tranen, die zij niet meer poogde te verbergen, rolden langs de bleeke wangen der moeder. „Wil een oogenblik over mijn voorstel nadenken, lieve mevrouw! Ik ga onderwijl met Anna nog wat wandelen. Als ik aanstonds terugkom, hoop ik een gunstig antwoord te ontvangen. Ik spreek niet geheel zonder egoisme,” voegde hij er hij; „want u begrijpt dat ik en mijn jongen vriend Leeghancker, ons vleien uwe eerste commensalen te zullen zijn. — Kom, Anna! wij gaan nog eens naar den warong; mijnheer heeft ook honger gekregen.” En nu verwijderde hij zich, met liet kind huppelend naast zich, tusschen de paggers (heiningen) die de kamponghutten van elkander scheidden. De waronghoudster had een goeden klant aan dien mijnheer met den helmhoed. Op de bank zittende waar zooeven de koelies hun ontbijt nuttigden, wilde hij de namen en prijzen weten van alles wat er in den warong te koop was; en als hij Anna vroe» of dit of dat lekker was, en Anna bevestigde dit met groote oogen, dan werd het ook door hem genomen. Zoo voorzag men zich van drooggekookte rijst die het brood verving, van nog een andere rijstsoort, bras getang met fijngeschrapte kokos bestrooid, van groote stukken kokosnoot, van dingding (gedroogd vleesch), van ikan kring (gedroogde visch), van pisang goreng (gebakken pisang), heerlijk! van koekjes Javasuikcr (goela djawa); en de vruchten nog! een lange ris mangistan, een sisir of tros goudgele pisang radja, een geheel suikerriet zoo groot als mijnheer Berkenstein, welk een vreugde! Kortom, toen dit alles opgenomen moest worden, had Anna de handjes overvol en was mijnheer Van Berkenstein als een koelie beladen. Zoo keerde men overgelukkig en lachend in triomf naar de stulp van mevrouw Wallis terug. „Als men mij zoo in Den Haag kon zien loopen,” dacht Van Berkenstein, „dan zou er wat te praten vallen in de Witte.” Mevrouw Wallis had hare kalmte herkregen, toen Anna haar juichend tegemoet snelde en hare lekkernijen vertoonde waarmede zij dadelijk naar binnen liep. „Ik kan u moeilijk mijn toestand langer verbloemen,” sprak de jonge vrouw, 17 | [
0.4283333421,
0.5450000167,
0.3257142901,
0.4708333313,
0.9800000191,
0.3700000048,
0.3966666758,
0.6081249714,
1,
0.5699999928,
0.7799999714,
0.3700000048,
0.5849999785,
0.5587499738,
0.6119999886,
0.603333354,
0.5799999833,
0.7016666532,
0.7300000191,
0.8799999952,
0.552222... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000202.xml | 146 AMAT EIS SEDIA. brak — om mij van een westersche uitdrukking te bedienen — was Norina. Twee, drie dagen hield zij het uit, mij zwijgend te bedienen ; toen begon zij eenige woorden te zeggen, die geen antwoord vereischten. Eindelijk ging zij over tot een vraag, waarop ik kort bescheid gaf; en thans vat zij elke gelegenheid aan, om aan haar vrouwelijken praatlust te voldoen, ik moet bekennen dat zij veel takt aan den dag legt in het kiezen van het geschikte oogen- blik; want zij begrijpt zeer goed, wanneer ik niet geluimd ben haar aan te hooren. Eerst heeft Norina mij op de hoogte gebracht van alles wat haar huiselijk leven betreft; toen kwam de beurt aan de huren, en thans betwijfel ik of er een familie in den kampong woont, waarvan zij mij niet de eene of andere bijzonderheid heeft verteld. Waren die mededeelingen mij aanvankelijk totaal onverschillig, langzamerhand wekken ze toch mijne belangstelling op, al is dit ook in zeer geringe mate. Hoor alle dagen spreken over iemand die u vreemd is; als gij later dien persoon toevallig eens ontmoet, dan zult gij hem ten minste een blik waardig keuren. Zoo gaat het mij hier ook. De kampongbewoner bijv. die daar in werktenue, dat is zonder baadje, een paar zware bamboes met water gevuld op zijn schouders torschende, mijn huis voorbijgaat, is mij niet vreemd meer. Ik weet dat hij een speler is en het geld, dat hij met een dag handenarbeid verdient, in een uur verdobbelt. Wandel ik tegen den avond den kampong uit om de zon te zien ondergaan, dan wissel ik onderweg met menigeen een vriendelijk woord. Een bejaarden inlander die voor zijn woning zit, vraag ik: „Hoe maakt het uw dochter?” „Hoe zou ’t gaan, toewan?” antwoordt hij berustend. „Misschien zal ze sterven, misschien niet.” „Heelt zij nog de koorts?” „De koorts is niet teruggekomen, toewan.” „Nam zij de obat (geneesmiddelen) in, die ik u voor haar gal?’ „Eerst weigerde zij. Toen ik evenwel zeide, dat gij mij die hadt ter hand gesteld, heeft zij ze ingenomen, zeggende: de obat van den doekoen (inlandsche dokter) helpt toch niet. „Zij heeft wel gedaan. Zeg haar dat zij den geheelen voorraad moet gebruiken. „Goed, toewan!” Als de quinine dat meisje van de koorts geneest, dan is mijn naam als dokter gemaakt. Ook Sedia’s tong is langzamerhand losgeraakt. Het is uit haar mond, dat ik de bijzonderheden over Ardie heb vernomen. Dat Amat haar het hot maakt, heeft zij wel is waar niet bekend, doch dat was onnoodig. Mijne waarnemingen uit de galerij, van waar ik alles kan zien wat op het erf van mijn buurman voorvalt, laten daaromtrent geen twijfel. Bovendien hoor ik in het late avonduur gedurig het eentonig geluid van de soeling (fluit), | [
0.7966666818,
0.7450000048,
0.3166666627,
0.5766666532,
0.6775000095,
1,
0.8399999738,
0.4166666567,
0.5133333206,
0.6166666746,
0.5970000029,
0.7609090805,
0.9100000262,
0.7437499762,
1,
0.6800000072,
0.7414285541,
0.9160000086,
0.6775000095,
0.8539999723,
0.8360000253,
0.... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000021.xml | BEN KOUDE DECEMBERDAG. 3 een tiental jaren meer tellende, had een zeer gunstig voorkomen en in al zijn doen en laten iets dat den man van stand en beschaving verraadde. De donkere golvende haarlokken met zekere onverschilligheid naar achter geworpen, lieten het hoog gewelfd voorhoofd ge heel onbedekt; terwijl een paar groote blauwe oogen, die veel schranderheid uitdrukten, in verband met den kleinen, gedeeltelijk door een bruinen knevel overschaduwden mond, dikwijls eenigen spotlust verraadden. Los en ongedwongen zich bewegende in zijne eenvoudige, doch smaakvolle kleeding, waarvan stof en snit het kenmerk droegen van uit de handen te komen van een meester in het vak, diende Van Berkenstein dan ook, hoewel onbewust, menigmaal lot model voor anderen; want niet alleen in de wijze van zich te kleeden, maar ook in zijne houding en manieren, ja zelfs in de wijze van zijne sigaar in de kleine wel gevormde band te houden lag iets gedislingueerds, iets aristocratisch. Het jongmensch nevens hem gezeten, met steile roodblonde baren die niet zonder moeite in de plooi waren gebracht, met een dito stekelachtig kneveltje, magere wangen en spichtige armen en beenen, was een der ijverigste bewonderaars van Van Berkenstein en maakte te gelijker tijd met dezen een in het oogloopend contrast. Hoekig en stijf in zijn geheele voorkomen, met fletsche groenachtige oogen en een doorgaans half opengeseerden mond, scheen Jonkheer Leeghancker nog bekrompener van geest dan hij inderdaad was. Op aan dringen van zijne ouders had bij herhaaldelijk getracht zich voor het een of ander vak te bekwamen, maar nimmer de vereischte examens kunnen afleggen. Eindelijk was hij er in geslaagd zich in het gild der jeugdige renteniers te doen opnemen, en nu besteedde hij zijn tijd met zijne vorming als man van de wereld te volmaken, met zijne paarden af te rijden en andere gewichtige bezigheden meer van dien aard, onmisbaar om zijne positie op waar dige wijze in te nemen. Drie, vier andere heeren plaatsten zich achtereenvolgens aan het tafeltje door Van Berkenstein ingenomen; het gesprek werd van lieverlede levendiger en liep nu over de opera. „Al weer Carmen van avond! ’t wordt vervelend.” „Ja! wat zal ik u zeggen? Ambre is in de mode, en zij verdient het ook. Ze is subliem gemeen, en dat trekt aan.” „Wat mij betreft, ik zie liever wat minder natuurlijke voorstelling van een meid uit de laagste volksklasse en een actrice die er goed uitziet. Ambre met haar hooge schouders en gemeene bewegingen ” „Heeft prachtige oogen.” „Wat een hondenweer,” valt een kort, dik heertje in, die zich blazend en handen wrijvend bij het gezelschap voegt. „Mijn paarden zijn nu al in geen acht dagen van stal geweest. Als het weer niet zachter wordt, ga ik naar Parijs.” | [
0.4466666579,
0.3540000021,
0.4300000072,
0.4699999988,
0.5233333111,
0.4971428514,
0.40200001,
0.5799999833,
0.7711111307,
0.4300000072,
0.5233333111,
0.8450000286,
0.6728571653,
0.5211111307,
0.6349999905,
0.7799999714,
0.9200000167,
0.6974999905,
0.6150000095,
0.4350000024,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000096.xml | 66 BEZOEK IK KAMPOKG KEMA.TORAK. Van Berkenstein dankbaar de tengere hand reikende. „Gij hebt trouwens begrepen dat die treurig is. In werkelijkheid is die nog treuriger dan gij denkt; ja! mijne kinderen lijden ge brek door ziekte en onvoldoende verpleging; gij hebt het gehoord, zij hebben honger,” snikte zij. „Maar uw pensioen!” „Met mijn pensioen zou ik den honger der kleinen kunnen stillen — dat is zoo. Ik ontving in Nederland echter al een voorschot daarop. Eenmaal ging ik naar het Groote Huis om er over te spreken en mijn adres op te geven ; doch het was mij onmogelijk de kinderen weer alleen te laten om andermaal derwaarts te gaan. Wilt gij nu zelf oordeelen hoever het met mij is gekomen, treed dan binnen.” De woning bestond uit twee vertrekken, of juister uitgedrukt was door een bamboe- schot in tweeën gedeeld. In het eerste vertrek stond een kreupele tafel op den naakten grond, en verder een paar pakkisten op bamboestellingen, kisten die tot kasten en zitplaatsen moesten dienen. In bet tweede vertrek bevonden zich twee balei-balei’s of rustbanken van platgeslagen bamboe, waarop eenig beddegoed lag; eindelijk nog een paar stoelen. Dit, wat bet meubilair betrof. Op den aarden vloer lag een sessak van gevlochten bamboelatten, hier en daar door het vocht van den bodem half vergaan en bedekt met stukken mat die tot het inpakken van beddegoed hadden gediend. Op verscheidene plaatsen van het dak en de wanden drong het daglicht door, waaruit was af te leiden dat bij hevige slagregens het water overal doorlekte. Vier door de koorts uitgemergelde bleeke wezentjes zaten om Anna met gretigheid te eten van al de heerlijkheden die deze uitdeelde. „Niet te veel eten, kinderenlief!” riep de moeder. „Laat mij die vruchten bewaren, anders zult ge ziek worden.” „Ik ben al ziek, ma?” „Willem heeft nog zoo’n honger.” „Goed, mijn jongen! eet maar rijst en dingding, en pisang gorang ook; maar de getang krijgt gij later.” „O! hoe lekker, mama! riepen allen, met kinderlijke gulzigheid handen vol droge rijst uit het pisangblad nemende dat tot schotel diende. „Ik heb gedaan wat ik kon,” vervolgde de weduwe in het woonvertrek teruggekeerd, „ik heb gewerkt totdat ik van vermoeienis neerzonk; maar toch zou ik bijna bezweken zijn, als er niet spoedig hulp was komen opdagen. God is mij echter genadig geweest en heeft nog geen mijner lievelingen geëischt. Dat uw voorstel mij hoogst welkom is, zal ik wel niet meer behoeven te zeggen. De Hemel zegene u voor uwe komst. Ik dank u dui zendmaal, ook uit naam van mijn overleden man. Maar zal ik nog kracht genoeg bezitten | [
0.7749999762,
0.4366666675,
0.3149999976,
0.5014285445,
0.5981818438,
0.3066666722,
0.677272737,
0.6725000143,
0.5099999905,
0.7471428514,
0.6775000095,
0.821111083,
0.6924999952,
0.6449999809,
0.4762499928,
0.5649999976,
0.9300000072,
0.9300000072,
0.8728571534,
0.7599999905,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000224.xml | 162 UJT HET LEVEN VAN NONNA ANTJIE. Er werd geen woord gewisseld, toen een kwartier later de beide heeren kampong Baroe uitwandelden. Een ernstige trek lag op het gelaat van Van Berkenstein. „Gij speelt een gevaarlijk spel, Leeghancker!” sprak hij eindelijk. „Het zou u nog te vergeven zijn, dat gij tot tijdkorting u met die nonna amuseert; maar ik had van u niet verwacht dat gij het decorum zoo geheel uit het oog verliezen en u verslingeren zoudt aan een vrouw die zoover beneden u staat. Waar moet het heen, als gij bij dat meisje blijft hokken? Hebt gij daarover nagedacht? Zeker niet? Welnu, ik zal ’t u zeggen. Gij wordt eiken dag nauwer omstrengeld door het onzichtbare fluweelen net, waarin gij vrij willig zijt geloopen. De Indische vrouwen staan er voor bekend, dat zij den slag hebben om de mazen ongemerkt toe te halen totdat hare prooi er dermate in verward is dat zij zich niet meer kan losmaken. Gij wordt van lieverlede totaal ongeschikt voor het maat schappelijk leven; gij wordt een blanke sinjo. Dat meisje bekoort nu reeds uwe zinnen zoo zeer. dat gij zult eindigen met uwe zelfstandigheid geheel te verliezen. Zij speelt nu al den baas over u.” „Daarin vergist gij u toch, viel Leeghancker hem in de rede. „Zij doet alles wat ik verlang en is de onbaatzuchtigheid zelve. Doorgaans heb ik moeite haar iets te doen aannemen, want zij begint altijd met mijne geschenken te weigeren.” „Dat geloof ik gaarne; maar zij eindigt toch met die aan te nemen.” „Zij wil niet eens toestaan, dat ik haar de kosten vergoed voor mijne voeding en inwoning.” „Des ie erger! gij hebt dus al verplichting aan haar. Hoor eens, mijn vriend! als gij verstandig wilt zijn, laat nonna Antjie dan loopen, zie haar nooit weer. Zij zal zich wel troosten, wees daarvan verzekerd. Gij zijt haar eerste liefde niet. Laat ons naar een hotel gaan en een paar goede kamers uitzoeken; bij mevrouw Wallis zijn uwe vertrekken door een ander bezet. Gij stuurt een paar koelies om uw goed uit kampong Baroe te halen; gij geeft hun onder couvert een paar woorden voor nonna Antjie mede, waarin gij bijvoor beeld uw onverwacht vertrek naar Holland meldt; gij sluit er eenige bankjes bij in, en laat de grap daarmede uit zijn.” Leeghancker liet zich naar een hotel leiden en deed zuchtend wat Van Berkenstein hem aanraadde. Blijkbaar viel het hem zwaar, dit offer aan de vriendschap te brengen. Of liet hem inderdaad te zwaar was, zal het vervolg ons doen zien. juist was de tafel in het hotel Wallis afgeloopen en Van Berkenstein naar zijne ver trekken teruggekeerd, toen de lieer assistent-icsjdent Ivtip zich liet aandienen. | [
0.4833333194,
0.2066666633,
0.3433333337,
0.4379999936,
0.2533333302,
0.7319999933,
0.8742856979,
0.6299999952,
0.5824999809,
0.6299999952,
0.4880000055,
0.7710000277,
0.8650000095,
0.6633333564,
0.6112499833,
0.6499999762,
1,
0.6499999762,
0.9116666913,
0.6700000167,
0.79199... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000031.xml | VAN ROORD NAAR WAL. 13 4 digden de dagbladen zijn roem; doch dat hij daarna met een transport zieken geëvacueerd werd, dat hij een maand later uit het hospitaal naar boord van een mailboot overgebracht werd, dat hij kort na zijn aankomst in Nederland bezweek, daarop werd door de dagbla den niet de bizondere aandacht getrokken; dat op den dag der begravenis zijne weduwe nog een laatste pand zijner liefde ter wereld bracht ; dat zij in den strengen winter, nage noeg zonder hulp ten prooi aan allerlei ontberingen, zich moest behelpen in een kil, naakt bovenhuisje van een provinciestadje, daarvan werd geen melding gemaakt. De barmhartige menschen die zich har er nog aantrokken, wisten niet beter te doen dan haar aan te raden zoo spoedig mogelijk weer naar Indië terug te keeren. En zoo geschiedde het ook. Het gouvernement betaalde bij uitzondering nog eens de overtochtskosten, en daar stond ze nu voor de tweede maal gereed te ontschepen, het hart o zoo vol van droevige herinneringen, zonder voldoende middelen van bestaan, en zonder één lichtstraal in de donkere toekomst. Bij ginclschen vroolijken troep, waar de suikerfabrikant De Graaf aardigheden ver telde die nu en dan een algemeen gelach opwekten, scheen ook een jonge dame te beliooren, die eenigszins achteraf staande niet in de luidruchtige vroolijkheid deelde. Op haar gelaat was geen enkel teeken van blijdschap over het einde der reis, noch van verlangen naai de ontscheping te lezen, veeleer een uitdrukking van bekommering. Zij luisterde niet naar hetgeen er gesproken werd, keek niet eens om naar het bootje dat op zijde kwam, en bleef volmaakt onverschillig omtrent de drukte die haar omgaf. Waarover zij dacht, viel Van Berkenstein niet moeielijk te gissen. Hij wist hoe zij, de dochter van bemiddelde ouders, het moedig besluit had genomen in haar eigen onder houd te voorzien, toen die ouders door fmantiëele rampen tot armoede waren vervallen; hoe zij zich „aangesloten” had aan een familie, en hoe die familie in het begin der reis met haar ingenomen was, maar langzamerhand haar koeler had bejegend, naarmate een der officieren van het detachement zich meer met haar ging bemoeien. Het was hem niet ontgaan dat die officier, om in het gezelschap van mejuffrouw Van Bosendal te zijn, den natuurlijken weg insloeg, door zich bizonder voorkomend en beleefd te gedragen jegens de echtgenoote van den suikerfabrikant; dat mevrouw De Graaf die beleefdheden aannam als een hulde aan haar persoon en er niet weinig mede gevleid was, doch ontwarende op wie de officier liet eigenlijk gemunt had, van stonde aan hevig jaloersch was geworden. Zij ver bloemde haar ontevredenheid niet, en liet zich in zulke termen uit over het onbetamelijk gedrag — niet van den officier, maar van mejuffrouw Van Piosendal, dat weldra een groot gedeelte van het damespersoneel het meisje voor een coquette hield. Had mevrouw De Graaf aanvankelijk mejuffrouw Van Rosendal verzekerd dat zij haar naar de fabriek te Malang zoude medenemen, daags voor de aankomst op de reede deelde zij haar mede dat er verandering | [
0.4600000083,
0.2820000052,
0.1225000024,
0.6625000238,
0.5,
0,
0.6166666746,
1,
0.5633333325,
0.5774999857,
0.5279999971,
0.7124999762,
0.7766666412,
0.7266666889,
0.7566666603,
1,
0.823333323,
0.648888886,
0.7166666389,
0.8136363626,
0.8299999833,
1,
0.8766666651,
0.9... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000194.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000085.xml | GESCHIEDKUNDIGE HERINNERINGEN. 57 om zoo te zeggen op straat. De aanzienlijken, die zich over dag met een overdekte sloep of per draagstoel van huis naar het kantoor lieten brengen, gingen na zonsondergang onder de hoornen aan den koelen waterkant op stoelen en banken, door hun bedienden daar ge plaatst, zitten uitblazen. Daar ontving men zijne vrienden, rookte een Goudsche pijp en dronk een fïesch wijn, in afwachting van het koele avondbriesje dat nooit op zich liet wachten. En de mindere man genoot op zijn manier als de hitte voorbij was, en bezocht den passer, en dronk een frissche teug aan den warong, pratende over het nieuws van den dag of liet hof makende aan de schoone sekse. „Maar ook die gezegende toestand was evenmin bestendig als iets ter wereld; want wat gebeurde er? Den 4 den Januari van het jaar 1699 had er een zware aardbeving plaats, niet zoo erg dat de huizen instortten, maar zwaar genoeg om een verderfelijken invloed op den bodem der rivier uit te oefenen. Het heldere water toch dat vroeger door alle wijken stroomde, werd al minder en minder; daarentegen vormde er zich een bank voor de mon ding der rivier. De schoonste grachten liepen leeg en begonnen voor de gezondheid nadeelige dampen uit te wasemen. Wal men ook in het werk stelde, alle pogingen om meer water te krijgen mislukten. In het jaar 1707 werd de opperkoopman Jacob Faas uit Holland ge zonden om de bank door een moddermolen weg te maken. Hij slaagde er ook aanvankelijk in en werd tot belooning zelfs extraordinair Raad van Indië; doch de bank groeide spoedig weer aan en de grachten bleven modderpoelen. Nu wordt wel beweerd dat ook zonder die aardbeving de natuurlijke aanwas van Java’s Noordkust een bank aan de riviermonding zou hebben doen ontstaan, evenals er zich banken te Samarang en elders gevormd hebben maar hoe het zij, de achteruitgang van Batavia dateert eigenlijk van dien tijd; die achter uitgang geschiedde wel is waai langzaam en haast onmerkbaar, doch ging gestadig voort. In liet belang der gezondheid overnachtte de gegoede koopman in zijn buitentuin; men bouwde liooger op al meer en meer woningen en gebruikte de huizen in de stad alleen nog voor kantoren, totdat eindelijk geen Europeaan meer in Batavia bleef wonen. Van lieverlede kwam „de Koningin van het Oosten in verval; van de vijf duizend huizen die Batavia in haar grootsten bloei telde, werden langzamerhand de meesten gesloopt of tot pakhuizen ingericht, en wat er nog van over is, beteekent niet veel; gij zult het zelf kunnen zien. „ Fooi dat wij verder gaan, mijnheer Van Berkenstein! wil ik u hier het graf toonen v;| n ( h l fi gouverneur-generaal Zwaardekroon, onder wiens regeering het verraad van Erber- ^eld ontdekt werd. Daar, onder dien sierlijk gebeeldhouwden zerk, heeft zijn stoffelijk over schot gelegen want het zal nu wel vergaan zijn. Na zes jaren als opperlandvoogd geiegeeid te hebben, bleel bij uit liefhebberij te Batavia wonen, waar hij een prachtigen buitentuin had en als een vorst leefde. | [
0.4433333278,
0.4042857289,
0.3899999857,
0.5649999976,
0.646666646,
0.4600000083,
0.6266666651,
0.6600000262,
0.582857132,
0.8149999976,
0.7549999952,
0.6833333373,
0.6725000143,
0.4774999917,
1,
0.9800000191,
0.5799999833,
0.8222222328,
0.476000011,
0.9649999738,
1,
0.750... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000051.xml | PER TRAM NAAR HET HOTEL. 29 Hoe verder onze wandelaar doorliep, des te grooter werd ook de stilte. Hier en daar een jankende kampongshond, die door het schijnsel der maan in een melankolieke stemming verkeerde. Nog eenmaal reed een licht rijtuigje (bendy) voorbij, juist groot genoeg voor twee personen. Een inlandsche palfrenier vond achter op een plankje plaats voor zijne voeten, terwijl zijn bovenlijf door een opening in den neergeslagen kap stak. De huizen werden nu minder aanzienlijk, eenige zelfs geheel van hout of bamboe samengesteld. Van verlichting geen spoor meer; de bewoners hadden genoeg aan het maan licht op den weg, dat hen in de schaduw liet en vergunde om ongezien den zacht dóór komenden landwind door de wijde plooien van hun loshangend nachtgewaad te laten gaan. Voorbij een kruisweg gekomen, zag hij de nederige huisjes van inlanders en Chineezen in het groen staan. Daar begonnen dus de kampongs, het verblijf der inboorlingen. Hij had wel lust een kampong in te gaan, maar werd daarvan teruggehouden door de betrekkelijke duisternis die er heerschte; ook vertrouwde hij den ongelijken bodem van het pad niet, dat zich verloor tusschen twee staketsels van gevlochten bamboelatten. Daarom maakte hij rechtsomkeert, doch stuitte na eenige passen op een spoorweg. Hij volgde toen een tijdlang den weg die daarnaast liep. Inmiddels verbleekte liet maanlicht naarmate het later werd, en ofschoon de sterren naar diezelfde mate helderder aan het uitspansel te voorschijn traden, begon het merkbaar donkerder te worden, vooral op die plaatsen waar het geboomte der kampongs den weg overschaduwde. Aan een breeden zijweg gekomen, vertelde hem een inlander die aan een gardoe (wachthuisje) op post scheen te staan, dat hij zich in de Prin senlaan bevond en, die afloopende tot aan een brug over den Molenvliet, op den grooten slraatweg zou komen, waar hij langs gaande van zeil het hotel zou bereiken. Het was nagenoeg halfelf geworden toen Van Berkenstein van zijn wandeling terug keerde. Ook in het hotel scheen op dit uur bijna alles in rust te zijn; alleen de zeekapiteins Lat, Plank, Balk en Stam onderhielden zich, onder het genot van een grogje, nog steeds over hunne avonturen op verschillende reizen ondervonden, avonturen „waarvan een passagier van de mailboot geen begrip had,’ zooals kapitein Lat opmerkte, een zijdelingschen blik werpende op Van Berkenstein die de galerij binnentrad. Deze antwoordde met een be leefden avondgroet en wilde doorgaan naar zijn kamer, toen kapitein Plank hem toeriep: „Wel, mijnheer de mailpassagier! als wij niet te min gezelschap voor u zijn, vertel ons dan eens of die trekschuitvaart u ook zoo bevalt. „Ik wil gaarne een oogenblik van uw gezelschap profiteeren,” antwoordde Van Ber kenstein, zich op den aangeschoven stoel plaatsende. „Gij meent zeker, of de mailreis mij is medegevallen? Ik zou daarop ja en neen kunnen zeggen. Het voordeel van de stoomhootvaart bestaat in de zekerheid van op den | [
0.5133333206,
0.5600000024,
0.4499999881,
0.6399999857,
0.4916666746,
0.7350000143,
0.6433333158,
0.5049999952,
0.6700000167,
0.5222222209,
0.7933333516,
0.6433333158,
0.5950000286,
0.7242857218,
0.7925000191,
0.5899999738,
0.7099999785,
0.6828571558,
0.7749999762,
0.5299999714... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000042.xml | 22 PER TRAM NAAR HET HOTEL. ..U zult dat zelf later beter begrijpen, mijnheer Van Berkenstein! Er zijn veel resi- dentiën op Java waar nooit een enkel soldaat te zien is, en waar toch de resident, alleen bijgestaan door eenige ondergeschikte ambtenaren, honderdduizenden inlanders in bedwang houdt, Dat kan hij alleen doen door het prestige. O! ’t is zoo jammer dat het prestige langzamerhand verdwijnt; er is zooveel gedaan gekregen met het prestige.” „Er is veel geschermd met het woord „prestige”, mijnheer Krip. Maar als dat prestige verdwijnt door liet invoeren van tram- en spoorwegen, dan prefereer ik het eeuwig durende prestige, dat van wetenschap en beschaving.” Het koperen hoorntje van den conducteur diende intusschen tot sein om telkens nieuwe passagiers op te nemen. Eerst was liet een deftige Arabier met zwaren ringbaard en rooden tulband; toen een kleurling die kwaad keek en een nonna die er zeer vriéndelijk uitzag ; daarna een Javaansche vrouw met haar dochtertje die beiden angstvallig tegen elkaar leunden en voor zich keken; eindelijk een koopman in een wit pak, die niemand aanzag en zich dadelijk in een courant ging verdiepen. „Nu kunt gij uw Maleisch luchten, Leeghancker! Laat ons eens hooren wat gij uit dat boekje geleerd hebt.” Maar Leeghancker voelde zich niets gestemd om een gesprek aan te knoopen. Tel kens, als er een nieuwe passagier naast hem kwam zitten, veranderde hij van plaats. Had liij eerst de Chincezen ontweken, de aanraking met het glimmend vuile lakensche kleed van den Arabier die naar muffe Ambonsche olie rook, vond hij nog onaangenamer. Hij vond het niet onaardig de zedige Javaansche vrouw te bekijken; maar de bruine kleur harer huid en de naakte voeten, waaraan het zand en de fijne kiezelsteentjes van den weg nog kleef den, deden hem spoedig het hoofd afwenden. De eenige persoon die hem aantrok, was de nonna, wier lieve oogen telkens de zijnen ontmoetten; en niettegenstaande de stuurschheid van haar bruinen geleider, zou hij stellig zijn eersten Maleischen volzin tot haar gericht hebben, als mijnheer Krip het hem niet belet had door telkens op de een of andere bijzon derheid te wijzen. „Een nieuweling,” fluisterde de nonna in het Maleisch tot den kleurling, „roodkop, leelijkercl.” „Een knappe meid,” zei Leeghancker tot zijn vriend. „Waarom lach je dan tegen hem!” bromde de Jaloersche sinjo. „Vraag haar eens waar zij thuis hoort,” antwoordde Van Berkenstein. Dj mana loe ” begon Leeghancker, toen mijnheer Krip hem in de rede viel, zeggende: Ziet u dat vlotje drijven op het water, die pisangstam met een lichtje er op? Dat is een offerande aan de kaaimannen.” | [
0.5699999928,
0.5600000024,
0.4199999869,
0.4099999964,
0.4566666782,
0.6216666698,
0.2466666698,
0.4850000143,
0.7099999785,
0.6399999857,
0.5040000081,
0.6740000248,
0.6019999981,
0.6687499881,
0.7166666389,
0.540833354,
1,
0.7850000262,
0.3650000095,
0.6119999886,
0.689999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000232.xml | 170 CONCERT OP HET PLEIN. gevoelden onwillekeurig genegenheid voor 'die donkerkleurige telgen, en zonden ze bij slot van rekening toch naar Nederland om wat te leeren. „Gehuwd of niet dus, berooide men zich vrijwillig van de tegenwoordigheid zijner spruiten, en nog wel gedurende de jaren waarin deze het ouderlijk toezicht het meest noodig hadden. Voor de groote geldelijke opofferingen die men zich getroostte, ontving men tot loon nu en dan een brief, die geheel den stempel droeg van gedicteerd te zijn, doch waaruit de vorderingen van den knaap moesten blijken. Langzamerhand vergaten de kinderen hunne ouders, en als zij eindelijk 11a volbrachte studiën in Indië terugkwamen, waren zij elkaar totaal vervreemd. Dat was dan nog in het gunstige geval; want zeer dikwijls mislukten de studiën door gebrek aan goede leiding of door bekrompenheid van den kleurling. Dan was al het geld weggegooid dat aan de opvoeding werd besteed; dan kwam de knaap als jonge ling terug, met een vernis van beschaving, uitgerust met een grondige kennis van wijn en sigaren, net gekleed, maar met een leeg hoofd, bereid om nog lang op de beurs van papa te leven, en op zijn best geschikt 0111 als opzichter bij een landelijke onderneming, als klerk op een kantoor, of als soldaat in het leger den kost te verdienen.” „Gelukkig behoort dat tot de geschiedenis,” merkte kapitein Keremans op. „Ja wel gelukkig! Er is veel veranderd, dat moet ik erkennen. Voor vijf en twintig jaar kon niemand denken dat er thans te Batavia een Departement van Onderwijs, Eere- dienst en Nijverheid zou zijn.” „Dat bestond zelfs in Nederland niet,” zeide Van Berkenstein. „Neen! maar het onderwijs zelf bestond. Voor ons lag Nederland evenwel wat ver uit de buurt.” „Is het onderwijs hier goed, en ingericht als in Holland?” vroeg Van Berkenstein. „Bijna op dezelfde wijze. Er zijn scholen voor lager en voor middelbaar onderwijs. Het lager wordt onderscheiden in gewoon en meer uitgebreid. Het gewoon bepaalt zich tot lezen, schrijven, rekenen en zingen; verder tot de beginselen der vormleer, taal, aard rijkskunde, geschiedenis en natuurkunde. Tot het meer uitgebreid onderwijs behooren de levende talen, wiskunde, landbouwkunde, gymnastiek en teekenen.” „Dus alleen gouvernementsscholen?” „Toch niet! Er zijn openbare en bijzondere scholen voor jongens en meisjes. De openbare scholen worden door het gouvernement ingericht en onderhouden; de bijzondere krijgen veelal subsidie. Het toezicht wordt uitgeoefend door inspecteurs en, op de hoofd plaatsen, door commissiën. Godsdienstig onderwijs is uitgesloten; daarvoor moet men zich tot de geestelijken wenden.” „En het middelbaar onderwijs?” | [
0.5433333516,
0.5971428752,
0.4099999964,
0.7599999905,
0.5416666865,
0.6677777767,
0.7653846145,
0.7427272797,
0.4799999893,
0.8174999952,
0.7728571296,
0.5500000119,
0.8450000286,
0.7633333206,
0.6949999928,
0.6399999857,
0.4875000119,
0.8766666651,
0.8737499714,
0.6150000095... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000113.xml | EEN RECEPTIE RIJ DEN LEGERKOMMANRANT. 79 „Dat is het werk van mijnheer Ermeling, een genie-officier. Van Galen is er trotsch op, en beweert dat er moeilijk een architect te vinden zou zijn die het beter kan doen. — Gij schijnt hier nogal kennissen aan te treffen. Van rechts en links ontvangt mijnheer knikjes en groeten. Weet gij wel, mijnheer Van Berkenstein! dat ik op het oogenhlik door alle dames word benijd? Er loopt hier het praatje, dal gij met een allergewichtigste zending belast zijt, en misschien wel onder-gouverneur-generaal zult worden.” „Waarom niet gouverneur-generaal?” „Omdat diens tijd eerst over eenige maanden is verstreken; maar dan kunt gij hem opvolgen.” „Ik wist het niet. Men schijnt hier ook van cancans te houden. Het zal spoedig blijken dat men zich omtrent mijne gewichtigheid heeft vergist.” „Zoo spoedig niet, als gij denkt. Men zegt dal gij u eerst incognito op de hoogte wilt stellen van alles, en van onderen op begint om den juisten toestand te leeren kennen.” „Welnu! laat men zich maar amuseeren,” antwoordde Van Berkenstein lachend. „Maai de muziek begint weer te spelen, en uw danser wacht waarschijnlijk met ongeduld.” Vóórdat mevrouw Van Galen haar plaats had bereikt, nam een officier haar arm van Van Berkenstein over en spoedde deze zich naar de achtergalerij om den majoor te ont moeten. In weinig woorden deelde hij hem het resultaat van den dag mede en besloot met te zeggen, dat hij berekende eerstdaags een paar duizend gulden te kunnen afdragen. „Zóóveel heb ik niet bij elkaar gekregen,” zei de majoor, „evenwel genoeg om te zamen met die belangrijke som de zaak haar beslag te kunnen geven. Laat de rest nu maar aan mij over; gij hebt n waarlijk al genoeg moeite gegeven. — Gij excuseert mij immers? men wacht mij aan de whisttafel.” Met deze woorden ging de majoor zijn partners opzoeken, terwijl Van Berkenstein de zaal weer binnentrad. Onder de dansende paren Ernestine Van Rosendal niet vindende, liet hij de oogen gaan over het damespersoneel dat uitrustte of een afwachtende houding had aangenomen. Weldra zag hij het meisje dat hij zocht tamelijk afgezonderd op een stoel zitten. Juist naderde haar een jong luitenant, die eenige woorden met haar wisselde en met een buiging weer aftrok om een andere dame aan te spreken en ten dans te geleiden. „Slaat mejuffrouw Van Rosendal alle uitnoodigingen af om te dansen?” vroeg Van Berkenstein haar op zijn beurt aansprekende. „Misschien zal ik dan gelukkiger zijn, als ik II voorstel een wandeling te maken.” Tol eenig antwoord stond Ernestine onmiddellijk op en nam den aangeboden arm aan. „Danst gij in ’t geheel niet?” | [
0.5333333611,
0.7825000286,
0.5366666913,
0.3766666651,
0.4818750024,
0.6150000095,
0.4199999869,
0.6800000072,
0.75,
0.5674999952,
0.3133333325,
0.5612499714,
0.601111114,
0.4399999976,
0.7340000272,
0.5166666508,
0.7080000043,
0.6449999809,
0.9350000024,
0.8014285564,
0.576... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000145.xml | DE ASSISTEVT-RESIDENT TAN POLITIE. 103 door leden van dezellde of aanverwante familie. Het natuurlijk gevolg hiervan is dat van lieverlede verkeerde praktijken en misbruiken ontstaan zijn, die door de Inlandsche magistra tuur nooit aan den dag worden gebracht, omdat ieder zijn familie spaart en op zijn beurt dezelfde toegevendheid van haar verwacht. „Een vorige resident heeft het daarom noodig geacht, toen er een vacature kwam, van den regel at te wijken en een vreemdeling tot kommandant laten benoemen. Zijn keus viel op Bara-Oedin, een Sumatraan en — naar hij beweert — een afstammeling van het Menangkabausche vorstenhuis, iemand die zich hij verschillende gelegenheden als een trouwen dienaar van het gouvernement leerde kennen. Niet alleen omdat hij vreemdeling is, met ridderorders prijkt en zich daarop niet weinig laat voorslaan, maar ook omdat hij het be neden zijn waardigheid acht zich af te geven met de Bataviasche hoofden en hunne knok partijen, is Bara-Oedin zeer gehaat, en wordt belasterd, tegengewerkt en soms zelfs aangeklaagd door opstoking zijner collega’s. Sterk door zijn verleden, door zijn onkreukbare trouw en door den steun der Europeesche hoofden waarop hij rekent, ziet hij uit de hoogte op hen neer als een bulhond op een keffertje. Ik acht het mijn plicht hem de hand boven het hoofd te houden en ik hoop dat mijne opvolgers hetzelfde zullen doen. In het belang der zaken moet die familie-regeering hier mettertijd ophouden, en bij elke volgende vacature daarop gelet worden. „Hebben die hoofden een vaste bezoldiging?” „Ja wel, maar die is veel te gering. Volgens Oostersche adat vullen zij evenwel het tekort op verschillende manieren aan, bijv. door geschenken aan te nemen, door klandestine dobhelpartijen toe te staan, door retributies voor verhuisbriefjes, passen, als anderszins. De kapitein- en luitenant-Chinees krijgen in het geheel geen bezoldiging; zij dienen voor de eer, doch weten soms munt te slaan uit den invloed dien zij uitoefenen op hunne lands lieden. Het is zelfs voorgekomen dat een schatrijke Chinees een ton gouds aanbood aan den resident, als deze zijn benoeming tot majoor-Chinees wilde bewerken. — Op galafeesten worden den hoofden uitnoodigingskaarten toegezonden en verschijnen zij in pontifikaal.” „Nog een enkele vraag. Ware het niet billijker geweest den bediende van den Europeeschen schoenmaker te gelasten, zoo lang zijn meester te dienen totdat hij het genoten voorschot had terugbetaald? Bleek het dat hij mishandeld werd, dan kon de schoenmaker daarvoor gestraft worden.” „Zeker zou het billijker zijn, maar ik heb de bevoegdheid niet om een Inlander te dwingen langer bij iemand te blijven dan hij verkiest. Vroeger was het adat, dat de be diende die schuld had althans de loopende maand moest blijven. Gaf men dus geen grooter voorschot dan het loon van ééne maand, dan kwam men er ook niet bij te kort. Tegen- | [
0.5099999905,
0.5638889074,
0.2866666615,
0.6537500024,
0.5500000119,
0.5950000286,
0.5500000119,
0.5400000215,
0.6349999905,
0.3350000083,
0.6700000167,
0.8025000095,
0.6499999762,
0.5630000234,
0.5849999785,
0.6200000048,
0.3149999976,
0.75,
0.75,
0.7900000215,
0.7855555415... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000121.xml | ITET MILITAIRE KAMPEMENT. 85 lepelkost te kunnen doorgaan. De smaak was overheerlijk, en de kok noemde behalve de rijst een tal van aardvruchten die in het vleeschnat waren gekookt. „Evenals elders,” sprak de majoor, „gaat hier het traktement van den soldaat geheel in de menage, en moet de sergeant-mcnagemeester zorgdragen dat er niet te veel aan besteed wordt, opdat er het bepaalde minimum van de soldij overblijft hetwelk aan ieder man om de vijf dagen wordt uitbetaald. Wat men echter niet overal vindt, is dat de vrouwen en kinderen van de soldaten hier ook vleesch en rijst kunnen ontvangen. „Op de geheele wereld spelen de vrouwen een voorname rol, maar men erkent het niet openlijk. Hier houdt men behoorlijk rekening met de vrouwen; niet alleen worden ze geduld in de kazerne, ze krijgen ook huisvesting en voeding. Men zou geen kompagnie inlanders hij elkaar kunnen houden, als de vrouwen geweerd werden. De inlander wil wel dienen, maar niet zonder vrouw. Deze toch brengt hem gezelligheid en voordeel aan, en verlicht bovendien zijn arbeid. Voordeel, omdat zij doorgaans nog een kleine nering drijft; ze is waschvrouw, maakt en verkoopt kwee-kwee (gebak), en handelt in vruchten, kaïns (katoenen stoffen) of iets anders. Verlichting van arbeid, omdat zij de zorg voor het schoon maken en onderhouden van de kleeding haars echtgenoots op zich neemt. Komt de soldaat van de wacht, van het exerceeren of van een militairen marsch tehuis, zijne vrouw maakt zich dadelijk van de bestoven of natte kleeren meester, en — terwijl hij een bad neemt en gaat rusten — reinigt zij alles, poetst vaak het ledergoed, ja zelfs de wapens van manlief. Het zijn gewoonlijk de beste soldaten, die er een vrouw op nahouden. Ik spreek nu van Javanen, Amboneezen, Boegineezen en Makassaren, maar met Europeanen is dit even eens het geval, als zij er vrouwen op nahouden. .Bij de reveille vinden de manschappen de koffie met suiker gereed en eten daarbij een gesmeerden boterham of rijst met toebehooren. ’s Namiddags krijgen ze gebraden vleesch, gevogelte, viscb of dingding (in de zon gedroogd vleesch), rijst met sajor en sambal, aardappelen met groenten of peulvruchten. Willen ze ’s avonds nog wat eten, dan komt het ration brood hun weer te pas. Gij ziet dus dat de voeding uitstekend is.” Signalen op hoorns en trommen klonken nu op verschillende plaatsen van het kampement. „Komaan! het is tien uur. Nu wordt er appèl gehouden en kunnen we eens een kazerne gaan bezichtigen.” Van Berkenstein had maar half geluisterd naar hetgeen de majoor Van Galen sprak, en het oog onafgewend op den bijkok gevestigd. Voor dat hij de keuken verliet, trad hij op dezen toe en vroeg hem zijn naam. „Bechter,” antwoordde de bijkok met neergeslagen oogen. „Ik vertrouwde mijne oogen niet. — Wel! hoe gaat het? zeicle hij hem de hand reikende. 22 | [
0.5899999738,
0.6044444442,
0.6190000176,
0.7450000048,
0.7088888884,
0.8399999738,
0.8816666603,
0.6577777863,
0.5299999714,
0.8820000291,
0.6166666746,
0.6276922822,
0.9649999738,
0.625,
0.8933333158,
0.9966666698,
0.6000000238,
0.7900000215,
0.7020000219,
1,
0.8199999928,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000003.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000109.xml | EEN RECEPTIE RIJ REN LEGERKOMMANDANT. 75 indruk wegnemen dien men van de jonge dame had gekregen. Daar hij dit teedere onder werp met veel tact behandeld had, en mevrouw De Graaf niet ongevoelig, ja zelfs zeer gevleid was door zijn bezoek, was het hem werkelijk gelukt haar zachter te stemmen. Mevrouw De Graaf had zich althans niet meer ten nadeele van Ernestine uitgelaten. Hoewel de dames nog niet gekleed waren, was haar het morgenbezoek van den Haagschen mijnheer toch niet onwelkom. Mevrouw had juist een groote kist laten open maken, die vier langwerpige blikken trommels bevatte. In elke trommel bevond zich een compleet toilet. Deze werden één voor één door een bediende uitgepakt en tentoongesteld, en het ontbrak niet aan uitroepen van bewondering over den smaak en de zorg, zoowel door de gelukkige bezitster als door de modemaakster aan den dag gelegd. „Men behoefde niet naar Brussel of Parijs te gaan,” meende mevrouw De Graaf, „om goed bediend te worden. Bij Chazotte en Trippelvitz kwam men evengoed terecht, ’t Was maar een kwestie van geld, en dat kwam er niet op aan. In Den Haag mocht het wat duurder zijn, voor het passen en om honderd andere redenen was het daar gemakkelijker.” Van Berkenstein bracht hulde aan de keus van mevrouw De Graaf. Volgens hem kwam het er voornamelijk op aan, dat er harmonie bestond tusschen het toilet en de persoon die het. droeg. Door de meeste dames werd daarop te weinig gelet. Gebruik makende van de goede stemming waarin mevrouw De Graaf gekomen was, vertelde hij op de meest onderhoudende wijze de geschiedenis van mevrouw Wallis. Zijn beschrijving van den toestand waarin hij haar in den kampong had teruggevonden, was zoo treffend dat de dames Tornton hare tranen niet konden weerhouden. Nu deelde hij het plan mede door majoor Van Galen aangegeven als het meest afdoende middel om mevrouw Wallis te helpen, en eindigde zijn interessant verhaal met te zeggen: „Omdat ik nagenoeg vreemdeling te Batavia ben, heb ik een oogenblik geweifeld of ik mij er mede zou bemoeien; maar onwillekeurig dacht ik aan u, mevrouw De Graaf! en toen kwam ik dadelijk tot een besluit. Zegt gij mij toch uw steun toe, dan kan het niet missen of onze pogingen om een klein kapitaaltje bijeen te krijgen, moeten gelukken.” Blijkbaar was mevrouw De Graaf gestreeld. Haar steun, onze pogingen, te zaffien met zulk een gedistingeerd man als mijnheer Van Berkenstein een goede daad verrichten, daaraan kon zij geen weerstand bieden. „De Graal is naar Malang,” zeide zij; „hij had haast om op de fabriek te komen. Maar ik zal hem schrijven dat hij vijfhonderd gulden zendt. Is dat genoeg?” „Meer dan genoeg, mevrouw! om voor uw goed hart te pleiten. Wil er dan bij schrijven, dat als de zaak goed gaat — en daaraan twijfel ik niet — het geld geregeld terugbetaald zal worden.” | [
0.5433333516,
0.6100000143,
0.4833333194,
0.2066666633,
0.5187500119,
0.6000000238,
0.6966666579,
0.5049999952,
0.5799999833,
0.9666666389,
0.4833333194,
0.9250000119,
0.4699999988,
0.9649999738,
0.7933333516,
0.7177777886,
0.7674999833,
0.676666677,
1,
0.8014285564,
0.885999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000151.xml | RE ASSISTENT-RESIJ)EJ\T TAN POLITIE. 107 tegenover den vijand door den expeditie-kommandant tot vermindering of kwijtschelding van straf worden voorgedragen. Nog een groot voordeel van het gebruik van dwangarbeiders te velde, is dat zij altijd marschvaardig zijn. Ontvangt de resident 'smorgens een aanschrijving om met spoed 250 man naar het oorlogsterren! te zenden, dan zijn ze ’s avonds al inge scheept. Hunne uitrusting is van de eenvoudigste en om afscheid te nemen hebben ze nog tijd over. — Willen wij nu nog naar het Chineesch hospitaal gaan?” „Is er nog een hospitaal? ik vrees misbruik te maken van uwe goedheid, mijnheer Krip! — Het is al laat, en tenzij het dicht in de buurt ligt ” „Dat is het geval juist niet. We zouden moeten terugrijden.” „Welnu! laten wij dat dan voor een anderen keer bewaren, ol vertel er mij iets van. Het zal wel veel gelijken op het inlandsche.” „Ja en neen,” antwoordde Krip, den koetsier wenkende om voort te rijden. „Niet in alle opzichten. — Maar gij hebt gelijk, liet wordt tijd om huiswaarts te keeren.” En toen de heeren ingestegen waren en „ porlang (terugkeeren) gezegd hadden tot den koetsier, vervolgde Krip: „Eigenlijk is het Chineesche hospitaal meer een krankzinnigengesticht dan een zieken inrichting. Het heeft een afdeeling voor lepra-lijders en is indertijd opgericht uil de gelden die door de Chineezen voor belasting op den uitvoer van lijken werden opgebracht. Vroeger was het mode om zijn lijk naar China te zenden en het daar te laten begraven; maar dat is later in onbruik geraakt, waarschijnlijk ten gevolge van de belasting die nogal hoog was. Ook voor optochten bij Chineesche feesten worden contributiën geheven. Uit die fondsen bekostigt de Boedelkamer de uitgaven voor het onderhoud van het hospitaal. De administratie laat niets te wenschen over, en de zelfs wat overdreven zorg voor de ongelukkige lijders is toevertrouwd aan speciale dokters. | [
0.5600000024,
0.3959999979,
0.25,
0.5774999857,
0.4399999976,
0.50222224,
0.6133333445,
0.5249999762,
0.5575000048,
0.8666666746,
0.7544999719,
0.7966666818,
0.6916666627,
0.5,
0.6935714483,
0.8199999928,
0.2619999945,
0.7333333492,
0.7615384459,
0.3833333254,
1,
0.62999999... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000252.xml | 186 CONCERT OT IFET WATER. lieverlede over in een gegrijns, zijn goedig gelaat kreeg een satansche uitdrukking. Ik ontstak in woede tegen dien „ontrouwen” Giuseppo; had ik hem in mijn bereik, zonder genade trok ik hem in mijn doodstrijd mede naar den peilloozen bodem. Als ik thans daaraan denk, sta ik verbaasd over mijne onredelijkheid. „Inmiddels zwom ik door. Reeds voelde ik mijne krachten afnemen; het kwam mij voor, dat ik niet meer vooruitkwam. Daarom draaide ik mij op den rug, en trachtte drij vende nieuwe krachten te verzamelen. „Goeden nacht! klonk het gejuclel nog eenmaal heel in de verte. „Goeden nacht!” antwoordde een stem nog verder weg. „Daar hoorde ik het geplas van riemen. Ik tuurde rechts en links, voor en achter mij. doch kon niets onderscheiden. Weer hetzelfde geplas. Nu riep ik luidkeels om hulp, in het Engelsch, in het Duitsch, in het Fransch, in het Italiaansch. God! waarom had ik zoo weinig talen geleerd! „Men scheen mij gehoord te hebben, want de riemslagen werden duidelijker en volgden elkaar sneller op. Help! riep ik nog eens. Een wit geschilderd rank vaartuigje schoot uit de duisternis te voorschijn; ik sloeg de hand zoo krampachtig aan den steven, dat liet bootje hevig slingerde en de persoon die er in zat begon te gillen. „Nu was het mijn beurt, die van den drenkeling, de redster van mijn leven — want het was een vrouw die mij te hulp kwam — gerust te stellen. Daarin slaagde ik spoedig; toen zij evenwel bemerkte dat ik ontkleed was, wendde zij het hoofd at en vroeg waar mijn boot was. „ „Indien ik dat wist, zou ik niet om hulp geroepen hebben. Terwijl ik rondzwom, is mijn bootje weggedreven.” ” „Dat de dame niet op haar gemak was, begreep ik aanstonds. Een vreemden, aan wiens uiterlijk en houding zij onmogelijk kon zien of hij een gentleman dan wel een gauwdief was, toe te staan in haar bootje te klimmen, zou al gewaagd zijn; en dan in geen toilet, — dat ging niet. Zich van hem door list of geweld te ontdoen, zou met een moord gelijk staan, en kwam zeker niet bij haar op. „ „Ik bid u, mevrouw! sprak ik, roei zoo snel ge kunt naar den oever; ik zal beproeven mij zoolang vast te houden. Veroorloof mij eerst van plaats te veranderen, want hier zou ik de vaart te veel tegenhouden.” „Daarop gleed ik, beurtelings van hand verwisselend, langs liet boord van den voor steven naar de plaats waar het roer moet zitten. De geheele lengte van het vaartuigje zal acht of negen voet hebben bedragen. In het midden bevond zich een soort van rustbank, rijkelijk met kussens voorzien, om | [
0.8299999833,
0.5028571486,
0.3000000119,
0.2549999952,
0.5950000286,
0.7300000191,
0.5774999857,
0.6999999881,
0.5266666412,
0.7388888597,
0.5975000262,
0.7216666937,
0.6916666627,
0.8519999981,
1,
0.7466666698,
0.6791666746,
0.6600000262,
0.8685714006,
1,
0.5220000148,
0.... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000097.xml | null | [] | 683505866 | null | null | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000229.xml | ZEVENTIENDE HOOFDSTUK. D e zon had haar dagwerk bijna verricht en een zee van licht en warmte over Insulinde’s hooldslad uitgestort. Nog slechts enkele harer stralen vielen in schuinsche richting op het hooge dak van het Groote-Huis, en reeds haalden mensch en dier ruimer adem. Met elke minuut liet de afkoeling van den dampkring zich duidelijker voelen. Van alle kanten stroomden wandelaars in open rijtuigen en te voet naar het Waterloo- plein, waar het korps stafmuzikanten zich in een kring had opgesteld om het gewone Zondagsche concert in de open lucht te geven. Daaromheen had een dichte menigte zich geschaard, die toeluisterde, hare oogen den kost gaf, opmerkingen maakte en praatte. Elegant geldeede dames gemakkelijk neergevleid in lichte rijtuigen met vurige paardjes en blinkende tuigen, heeren te paard en te voet, militairen in groot tenue, sommigen vergezeld van vrouw en kind, en een aantal inlanders vormden het bonte gemengd publiek, dat deels op de eenmaal ingenomen standplaats bleef staan, deels om het muziekkorps heen en weer kuierde. De galerijen der militaire woningen, die de drie zijden van het plein innamen, waren drukker bezet met bewoners en hunne gasten dan op een der andere dagen van de week. En geen wonder! want zonder zich te vermoeien konden zij deelnemen aan het concert, al ontging hun nu en dan een melodie die door een voorbijrollenden wagen werd opgevangen. Ook voor de woning van kapitein Keremans waren stoelen buiten gebracht; deze genoot in stilte met zijne echtgenoot en logée, mejuffrouw Ernestine Van Rosendal. van het levendig tooneel op eenigen afstand voor zich, van de muziek die een lied van Schubert uitvoerde, en van de koelte die van lieverlede de hitte verving. Het duurde echter niet lang, of mijnheer Krip junior trad de galerij binnen, nam plaats en maakte een einde aan het zwijgen. Krip was geen onverwachte gast, daar Keremans hem een plaats aan zijn tafel had aangeboden zoolang mevrouw Krip verplicht was de kraamkamer te | [
0.5363636613,
0.3790000081,
0.2800000012,
0.6399999857,
0.4833333194,
0.7333333492,
0.5375000238,
0.7885714173,
0.2220000029,
0.7749999762,
0.9750000238,
0.8666666746,
0.9933333397,
0.5500000119,
0.675999999,
0.5350000262,
0.875,
0.8050000072,
0.7372727394,
0.6922222376,
0.67... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000135.xml | HET MILITAIRE KAMPEMENT. 95 hand. Deze verwijdert zich ijlings , terwijl de korporaal op een stoel neervalt , met het hoofd op de hand en den elleboog op de tafel geleund). VOLGEND TOONEEL. In gebogen houding en op een stok steunende, strompelt een fourier de kamer binnen en zegt kuchend: Wel, mijnheer! hoe staan u de vertrekken aan? DE KORPORAAL. Mijnheer de dokter, ik gevoel mij niet wel. DE FOURIER {hem den pols voelende, op deelnemenden toon). Wat mankeert er aan, mijn lieve mijnheer? DE KORPORAAL. Het is juist, alsof de symptomen terugkomen die een zenuwtoeval voorafgaan. Hadt gij mij niet verzekerd dat hier in geen jaar een vrouw den voet over den drempel zette, ik zou zweren dat er zich een in de nabijheid bevindt. {Hij begint onrustige bewegingen met de beenen te maken). DE FOURIER. Mijn beste mijnheer! de reis herwaarts heeft u zeker vermoeid. Ik zal u een beda renden drank laten klaarmaken. {Hij begint een recept te schrijven). DE KORPORAAL {opstaande en de voeten beurtelings op trekkende). Dat zal niet helpen, vrees ik. — Gij misleidt mij toch niet? DE FOURIER. Hoe zou ik u durven misleiden! DE KORPORAAL {onrustig heen en iveer loopende, met verheffing van stem). Mijnheer! ik ben acht jaren militair geweest; ik heb mijn bloed voor koning en vaderland gestort; ik heb mij aan de strengste krijgstucht onderworpen; maar nimmer heb ik mij ongestraft laten beleedigen. | [
0.3866666555,
0.3733333349,
0.5580000281,
0.4350000024,
0.6639999747,
0.8174999952,
0.5159999728,
0.6675000191,
0.8371428847,
0.8500000238,
0.8600000143,
0.7699999809,
0.6655555367,
0.6050000191,
0.7400000095,
0.8140000105,
0.7149999738,
0.5799999833,
0.5033333302,
0.8366666436... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000125.xml | HET MILITAIRE KAMPEMENT. 89 dan is het onnoodig een ander gebouw in te gaan; ze zijn toch allen op dezelfde wijs ingericht. — Hier stel ik u voor den sergeant-majoor Arens, benevens zijne echtgenoóte, de njonja Arens.” Sergeant-majoor Arens, een knap onderofficier met een groote snor op den bovenlip, een diepe groef van een klewanghouw over den rechterwang en een decoratie op de horst, ontving de bezoekers met allen eerbied. Ook mevrouw Arens ontving de heeren staande, nadat zij haar naaiwerk had neergelegd. Zij was een jonge, slanke kleurling, met een paar oogen die de bewondering van alle ongehuwde luitenants uitmaakten. Daar op haar gedrag niets viel aan te merken, werd de sergeant-majoor terecht door velen benijd. Het zag er keurig uit in de kamer van de familie Arens. De helderwitte netel- doeksche bedgordijnen waren met rood afgezet en voorzien van zilveren haken. Ook op de tafel prijkte meer dan één voorwerp, dat blijkbaar het werk van de njonja was; terwijl de wanden versierd waren met de portretten van Mac-Mahon, Willem den Zwijger, Von Molkte en nog een paar helden, uit de een of andere illustratie geknipt. „In den regel, mijnheer Van Berkenstein! wordt de sergeant-majoor de moeder der kompagnie genoemd, omdat hij voor de soldaten als een moeder voor hare kinderen moet zorgen en al hunne belangen als zijn eigene behartigen. De manschappen van deze kom pagnie hebben zich over hun „moeder” niet te beklagen. Arens dient al tien jaren bij het bataillon, en weet wat den man toekomt. Op expeditie hebben de soldaten getoond dat zij een goede behandeling op prijs weten te stellen; want bij de bestorming van een benting — een paar jaren geleden — heeft de halve kompagnie zich laten neerschieten om Arens te volgen op de bijna onbeklimbare wallen. Daarom versiert de Willemsorde ook zijn horst, en ieder fuselier is daar met recht trotsch op, want ieder heeft er het zijne toe bijgedragen. Hier in het garnizoen bewaart mevrouw Arens de eendracht tusschen de dames; en als er van deze kompagnie nooit een klacht tot mij komt over oneenigheden die tusschen de vrouwen hebben plaats gehad, dan dank ik dat aan de verstandige bemoeiing van de njonja, die alle twisten beslecht en aan wier uitspraak ieder zich onderwerpt. — Waar is de fourier?” „In de rustkamer, majoor!” „De fourier staat den sergeant-majoor ter zijde bij het voeren der administratie,” zeide de majoor, zich tot Van Berkenstein richtende. Hij zit dagelijks hier om de boeken bij te schrijven. — Laat ons de rustkamer eens zien.” De rustkamer was de plaats waar de wapens en groote kleeding bewaard en onder houden werden van hen, die wegens ziekte of andere reden eenigen tijd afwezig waren, en diende tevens tot bewaarplaats van de munitie voor het schijfschieten; terwijl in het vivremagazijn voornamelijk dé rijst werd opgeborgen zooals men die pikolsgewijze van den 23 | [
0.5566666722,
0.646666646,
0.6029999852,
1,
0.8833333254,
0.4099999964,
0.7766666412,
0.6337500215,
0.5299999714,
0.5680000186,
0.5600000024,
0.9250000119,
0.6299999952,
0.7879999876,
0.8399999738,
0.6725000143,
0.6949999928,
0.7179999948,
0.5950000286,
0.6537500024,
0.487500... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000057.xml | $f%5 | [
0.125
] | 683505866 | en | 0.169462 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000261.xml | DE MILITAIRE SCHOOL. 193 „Met onderofficieren en korporaals is het vaak nog slechter gesteld, uit nood geeft men de strepen aan soldaten, die in het garnizoen nooit in aanmerking zouden komen om een rang te bekleeden. „Het is toch het ware krijgsmansleven,” merkte Van Berkenstein op, „vandaag hier, morgen daar te zijn; heden feestvieren, na gisteren deelgenomen te hebben aan een warm gevecht.” „Voorzeker, dat zal ik niet tegenspreken! Voor ons militairen zijn genietingen weg gelegd waarvan een ander zich geen denkbeeld kan vormen; maar daarvan is thans de rede niet. Gij hebt mij naar grieven gevraagd, en ik som u die op. Ik spreek niet van de lange dagen van onthouding, inspanning en verveling — vooral van verveling — die volgen op of voorafgaan aan één dag van actie. Weken, maanden achtereen in een kleine benting te zitten en als een koelie onder een atappendak te huizen, zonder andere bezigheid dan uw post in verdedigbaren staat te houden en te zorgen niet overvallen te worden door een ver raderlijken vijand, behoort tot het werkzame soldatenleven; maar door gebrek aan personeel telkens en telkens verplaatst, van Oost naar West gezonden te worden zonder iets noemens waard uit te voeren — alléén omdat er te weinig officieren zijn — dat geeft aanleiding tot ontevredenheid. Duurde het een, twee, drie jaar, het zou er nog minder op aankomen; maar tegenwoordig houdt dat trekken en reizen nooit op, en dikwijls heeft men den kapi- teinsrang verkregen en in dien rang reeds eenige jaren gediend, zonder de gelegenheid gehad te hebben zijne studiën bij te houden, laat staan zich voor te bereiden tol hei be hoorlijk vervullen van den hoofdofficiersrang. De meest belovende officieren laat men het minst met rust. Moeten er iiïfanterie-officieren tijdelijk dienst doen bij andere wapens, men kiest hen; zijn er instructeurs noodig voor het militair onderwijs, zij worden het eerst aangewezen; bij de brigade terreinopnemers plaatst men hen; bij het militair Departement, bij den generalen staf gebruikt men hen. „Een plaatsing bij den generalen staf is, dunkt mij, niet onaardig; ik meende dat daar de officier den schoonsten werkkring had en in de beste school was om zich bekwaam te maken tot hoofdofficier en generaal. „Volkomen juist! als namelijk de generale staf werkelijk een generale staf is. Bij het Indisch leger zijn altijd zoogenaamde stafofficieren geweest, doch nooit heeft er een officier stafdienst verricht. Voor eenige jaren wilde de toenmalige legerkommandant aan dien toestand een einde maken en wist een organisatie voor een werkelijken generalen stal in het leven te roepen. Daarbij is het echter gebleven. „Hoe kwam dat?” „Een staf verschijnt niet door een tooverslag; een gouvernements besluit, hoe mooi | [
0.0700000003,
0.4633333385,
0.4657142758,
0.7466666698,
0.4600000083,
0.6600000262,
0.6700000167,
0.5400000215,
0.8600000143,
0.3600000143,
0.8100000024,
0.4799999893,
0.5525000095,
0.6937500238,
0.7566666603,
0.8575000167,
0.7279999852,
0.5466666818,
0.8249999881,
0.7314285636... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000064.xml | 40 DE EERSTE DAG TE BATAYIA. en boschjes samengesteld, ik heb mij zoo iets nooit kunnen voorstellen! Het zou mij ver wonderen als er op de wereld een mooier stad te vinden was.” „Van zee-officieren hel) ik meer dan eens hooren zeggen, dat Batavia eenig in haar soort is. Zij beweren namelijk, dat er wel steden zijn die door den vorm van den bodem of door de onmiddellijke omgeving meer schilderachtig zijn gelegen, doch dat men nergens dien aanleg, die netheid, dien rijkdom van weelderig groen, en vooral die uitgebreidheid terug vindt. Want hoewel wij nu een goed uur gereden hebben, zaagt ge nog slechts het kleinste gedeelte van Batavia, zij het dan ook het schoonste.” „Ik vind het prachtig,” herhaalde Ernestine opgewonden, „vooral— „Vooral het militair kampement, is ’t niet?” viel mevrouw haar ironisch in de rede. „Vooral met die verlichting, wilde ik zeggen. Maar het Waterlooplein spant de kroon, dat ben ik geheel eens.” Het middagmaal geleek bijna in alle opzichten op hetgeen gewoonlijk in Nederland werd gebruikt. Achtereenvolgens werd er soep, viscli, vleesch en groenten gediend. De visch had veel overeenkomst met kabeljauw en heette ikan kakap, zei mijnheer. „Maar apropos! hoe is u van morgen de rijsttafel bevallen?” „Ik had geen honger, en kan er dus nog niet over oordeelen. „Hebt gij Ernestine niet kunnen overhalen van uwe lekkere sesaté te proeven? „Ik heb niet tehuis gedejeuneerd. De Torntons lieten me niet gaan, en ik vernam bovendien van Mietje De Graaf veel interessants van de reis.” Bij deze woorden wierp zij een veelbeteekenenden en alles behalve lieven blik op haar logee. „En wat was dat dan? — Voor Ernestine toch stellig geen nieuws! „Dat denk ik ook niet,” zei mevrouw schamper. „Laat zij het maar vertellen. Beiden zagen het jonge meisje aan, dat bloedrood werd co de oogen neersloeg, doch eensklaps het hoofd weêr oprichtte en zeide: „ Ik kan alleen gissen wat mevrouw De Graaf heeft verteld, doch acht dat voor niemand van eenig belang. Wees daarom zoo goed, mevrouw! in mijne tegenwoordigheid dat interessante te herhalen. Ik zou niet gaarne hebben dat mijnheer verkeerde gevolgtrekkingen maakte.” Het was nu de beurt aan mevrouw om een oogenblik verlegen te zijn. Op zooveel stoutmoedigheid had zij niet gerekend. „Ik begrijp wel,” vervolgde Ernestine, „dat mevrouw De Graaf niet veel goeds van mij verteld heeft; maar juist daarom wenschte ik wel te weten wat zij gezegd heeft.” Eindelijk antwoordde mevrouw gcmelijk: Ik heb geen lust een vertrouwelijk gesprek hier te herhalen. Wat heb ik ook met een anders zaken te maken! t kan mij niets schelen. | [
0.7149999738,
0.3449999988,
0.401666671,
0.09333333373,
0.2849999964,
0.4499999881,
0.5749999881,
0.443749994,
0.736153841,
0.7950000167,
0.4900000095,
0.6499999762,
0.4900000095,
0.6324999928,
0.5419999957,
0.7866666913,
0.573333323,
0.3799999952,
0.4866666794,
0.6566666961,
... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000062.xml | 38 I)E EERSTE RAG TE BATAVIA. Een zware zucht ontsnapte haar beklemd gemoed. De spijzen onaangeroerd latende, stond zij van tafel op en begaf zich naar haar vertrek, om zich op den divan te werpen en den vrijen loop aan hare tranen te geven. „Ik ben wel dwaas,” dacht ze eindelijk. „Mijne bestemming is het immers, om altijd alleen te zijn, al bevind ik mij ook onder honderd menschen van den stand waartoe ik vroeger behoorde. De „gouvernante” moet er op voorbereid zijn om als een onderwijs- machine behandeld, en voor het overige als een noodzakelijk kwaad beschouwd te worden. — Welke betrekking heeft mevrouw Neerhosch op mij, en waarom zou zij voor mij tehuis blijven? Had ik kunnen rekenen op zulk een hartelijke ontvangst als mij gisteren te beurt viel? — Komaan, ik wil niet meer toegeven aan die zwakheid” — en nu droogde zij hare tranen af en nam een hoek in hand. Een uur later hoorde zij mevrouw tehuis komen en naar hare kamer gaan. Daarop werd de stilte niet meer verbroken vóór halfvijf, toen mijnheer van de stad terugkeerde en Redja haar uit zijn naam kwam zeggen, dat mijnheer om halfzes met de nonna wenschte te toeren en haar verzocht tegen dien tijd gekleed te zijn. Op het bepaalde uur stond een elegante mylord met twee groote Sidney-paarden bespannen voor het huis gereed. Mevrouw had laten weten dat zij mede zou gaan, maar nog niet klaar was; en nu zat mijnheer met Ernestine zoolang in de voorgalerij te praten. De groote hitte van den dag was reeds voorbij en de tamarinde-hoomen (pohon assam) wierpen lange schaduwen over het bestoven gras, toen mevrouw een kwartier later met een onvriendelijk gezicht voor den dag kwam en zonder iets te zeggen in het rijtuig stapte. Mijnheer verzocht Ernestine naast haar te gaan zitten en plaatste zich zelf tegenover de dames, na eerst den koetsier de richting te hebben aangegeven die hij moest volgen. Een paar zijden van het Koningsplein werden omgereden, toen over Tanah-Abang en Parapattan den grooten weg van Meester Cornelis bereikt, dezen tot het post- en tele graafkantoor opgereden, en vervolgens terug door het militair kampement Weltevreden, langs het Waterlooplein. Met opzet onthield mijnheer Neerhosch zich van aanwijzigingen gedurende den rit. Hij wist dat bij een eerste bezoek van een nieuwe plaats de geest minder geschikt is om bijzonderheden op te merken en te onthouden. Trok hij de aandacht op enkele punten, de algemeene indruk werd daardoor benadeeld. Slechts dan als Ernestine een vraag deed, be antwoordde hij die; en daar mevrouw het stilzwijgen bewaarde, werd er zelden een woord gewisseld. Door het maanlicht had, evenals gisteren, de overgang van dag en nacht bijna onmerkbaar plaats gehad. De lucht was zoel, de weg bijna overal besproeid. Ernestine genoot | [
0.6999999881,
0.3166666627,
0.5966666937,
0.1066666692,
0.4950000048,
0.3400000036,
0.6000000238,
0.6779999733,
0.6240000129,
0.6866666675,
0.6474999785,
0.6814285517,
0.7471428514,
0.875,
0.5357142687,
0.5583333373,
0.7149999738,
0.65200001,
0.5299999714,
0.4366666675,
0.839... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000196.xml | 140 UIT HET KAMPONGSLEVEF. Het oor van den kampongbewoner vangt zoo vele geluiden op, die door de lucht zweven en het oor van den Europeaan niet bereiken. De Inlander hoort het snuiven en plassen van den karbouw in den modderpoel buiten den kampong; hij hoort de vogels die van den eenen boom naar den anderen vliegen, die van den eenen tak op den anderen springen; hij hoort het ritselen der slanke bladen van den hoogen kokospalm, door den zachte bries of door den badjang (eekhoorn) in beweging gebracht; hij hoort de kippen in het zand woelen, om zich te koesteren in een zonnestraal die door het geboomte drumt- hij hoort de tortelduif in zijn kooi pikken uit hel bamboezen etensbakje; de blibies. de blebek, de ajam-ajaman in de rijstvelden neervallen om hun voedsel te zoeken. Hij hoort de insekten vliegen en herkent ze aan hun gegons; en in zijne verbeelding, die sterker werkt naar gelang zijne zintuigen loomer worden, hoort hij de boomen en bloemen fluiste rend met elkander praten. Is hij jong — dan spreken zij van zijn uitverkorene; is hij oud, dan vertellen zij hem van zijne verwandten die reeds gestorven zijn. 16 Mei. De naaste buurman van Aliman is een bejaarde Maleier, Selima genaamd, die zich onledig houdt — als er namelijk op de sawah geen arbeid voor hem is — met korven en kinderspeelgoed te maken. Ma Seimoen, zijn vrouw, ziet er ouder uit dan zij werkelijk is. Dit heeft zij trouwens gemeen met de meeste vrouwen van het land. Zij huwen te vroeg en te dikwijls, om op dertigjarigen leeftijd nog veel frischheid over te houden. Te dikwijls, zeg ik. Het gebeurt niet zelden dat een vrouw van twintig jaar reeds vijf of zes mannen heeft gehad, van wie zij met wederzijdsch goedvinden gescheiden is. De oorzaak der scheiding is doorgaans, dat de echt met geen kinderen werd gezegend. De noodige hoeveelheid bras uit de rijstschuur halen, het tombokken en koken der rijst, laat Ma Seimoen aan geen ander over. Tombokken is de bewerking om de rijst van den bolster te ontdoen. Dit geschiedt in een lang blok, voorzien van een geul, waarin de rijst wordt gestampt met een tamelijk zwaar, aan het uiteinde afgerond stuk hout, dat men met beide handen oplicht en weer in de geul laat vallen. Het tombokken veroorzaakt een dier eigenaardige, doffe geluiden die men op zeker uur van den dag in eiken kampong kan hooren. Ik houd het er voor, dat de kampongbewoners minder gelukkig zouden zijn, als hun de muziek van het tombokken ontbrak; anders, dunkt mij, zouden zij reeds lang een gemakkelijker manier van rijstpellen van ons geleerd hebben. De muziek van het tombokken! Immers al wat het oor van den Inlander aange naam aandoet, welluidend of niet, is voor hem muziek. Wat wij door muziek verstaan, | [
0.3899999857,
0.5,
0.3733333349,
0.3907142878,
0.6233333349,
0.5500000119,
0.2633333206,
0.6133333445,
0.6807143092,
0.523999989,
0.7300000191,
0.8500000238,
0.6474999785,
0.676666677,
0.7900000215,
0.5274999738,
0.9300000072,
0.4300000072,
0.6999999881,
0.5249999762,
0.84333... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |
00000052.xml | 30 PER TRAM NAAR HET HOTEL. bepaalden dag aan te komen, het nadeel in de talrijkheid der passagiers die men niet kan ontloopen. Geen oogenblik om alleen te zijn—” Kapitein Plank knikte herhaaldelijk om zijn goedkeuring te kennen te geven, en kapitein Balk vroeg of hij mijnheer een grog mocht aanbieden. Beleefdelijk hiervoor bedankende, vervolgde Van Berkenstein: „ en het voornaamste wat ik er tegen heb, is het eentonige van de reis. Wind of geen wind, zee of niet, nooit een minuut van gevaar of spanning; altijd gaan de zuigers der machine even regelmatig op en neer. Ik verbeeld mij, dat aan boord van een zeilschip dit geheel anders moet zijn.” „Dat beloof ik je,” viel kapitein Stam in. „Als het marszeil uit de lijken slaat — zooals ik dat de vorige reis nog had — dan spant het er, hoor!” Een kwartier later stond Van Berkenstein op en wenschte het gezelschap goeden nacht. Zonder vermoeid te zijn, voelde hij een ongewone zwaarte op de oogleden. De Indische atmosfeer die ’s avonds ieder tot kalmte scheen te stemmen, oefende blijkbaar zijn invloed ook op hem uit. Te loom om zich behoorlijk rekenschap te geven van de verkregen indrukken, te slaperig om een enkele aanteekening te maken, ontkleedde hij zich geeuwend, en verdween spoedig achter de dunne gordijnen van zijn luchtig nachtleger. Het laatste wat hij hoorde, was de stem van een der koopvaardij-kapiteins, die zich met zijne collega’s naar de „bramzaling” begaf en hen verzekerde „dat hij de laatste zes etmalen zijn kooi niet had geroken.” | [
0.4550000131,
0.3433333337,
0.4325000048,
0.4399999976,
0.6866666675,
0.4900000095,
0.7666666508,
0.4866666794,
0.9466666579,
0.5899999738,
0.8366666436,
0.6533333063,
0.7383333445,
0.6750000119,
0.8949999809,
0.6818181872,
0.6299999952,
0.6420000196,
0.8566666842,
0.8033333421... | 683505866 | nl | 1 | Sijthoff | Leiden | 1881 | Batavia | Rees, Willem Adriaan |