id
int64
1
27.7k
verse_id
stringlengths
7
10
translation
dict
25,401
PRO_12_14
{ "fra": "On peut obtenir le succès par ses paroles, comme on s'assure un salaire par son travail.", "lua": "Muntu udi uheta diakalengele ku mei makane a mukana muandi, ne bienzedi bidi bianza bia muntu bienza nebihingane kudiye." }
25,402
PRO_12_15
{ "fra": "L'imbécile estime toujours qu'il agit correctement, le sage accepte les conseils.", "lua": "Nshila udi muhote wenda udi muimpe ku mesu kuandi, kadi udi unvua lungenyi ludibo bamulesha udi ne meji." }
25,403
PRO_12_16
{ "fra": "L'imbécile laisse paraître immédiatement sa colère, l'homme prudent cache son irritation.", "lua": "Tshiji tshia muhote tshidi tshimanyibua lukasa, kadi muntu mudimuke udi ubuikila tshihendu." }
25,404
PRO_12_17
{ "fra": "Celui qui déclare la vérité favorise la justice, mais le faux témoin favorise l'erreur.", "lua": "Udi wamba mei malelela udi umanyisha bulumbuluishi buakane bua tshilumbu, kadi mumanyi wa mashimi udi wamba mei adi abadinga." }
25,405
PRO_12_18
{ "fra": "Qui bavarde à la légère blesse autant qu'une épée, les paroles des sages apportent la guérison.", "lua": "Muntu udi wamba mei a tshiakulakula adi ataha bu muele wa nvita, kadi ndimi ya bena meji idi isangasha bantu." }
25,406
PRO_12_19
{ "fra": "Une affirmation vraie reste toujours valable, mais les mensonges ne tiennent qu'un instant.", "lua": "Muntu udi wamba mei malelela neashaleku kashidi, kadi udi wamba mei a mashimi udiku anu katuha kihi." }
25,407
PRO_12_2
{ "fra": "Le Seigneur approuve l'homme de bien, il condamne le maître en intrigues.", "lua": "Muntu muimpe udi uheta diakalengele kudi Yehowa, kadi yeye udi uhisha muntu udi uhangidisha malu mabi." }
25,408
PRO_12_20
{ "fra": "Ceux qui projettent le mal ont le cœur plein de fausseté. Ceux qui conseillent le bien en retirent de la joie.", "lua": "Mashimi adi mu mitshima ya badi bahangidisha malu mabi, kadi badi bajingila bantu ditalala badi ne disanka." }
25,409
PRO_12_21
{ "fra": "Aucun mal n'arrive aux hommes justes, mais les méchants sont accablés de malheurs.", "lua": "Kakuena bualu bubi buakuata muntu muakane, kadi bantu babi badi bûle tente ne diakabi." }
25,410
PRO_12_22
{ "fra": "Le Seigneur déteste les menteurs, il approuve ceux qui pratiquent la vérité.", "lua": "Mishiku idi yamba mashimi idi itondesha Yehowa, kadi badi benza malu a bushuwa badi bamusankisha." }
25,411
PRO_12_23
{ "fra": "L'homme avisé ne fait pas étalage de ses connaissances, les sots exhibent leur bêtise.", "lua": "Muntu mudimuke udi usokoka lungenyi luandi, kadi meji a bahote adi asokolola buhote buabo." }
25,412
PRO_12_24
{ "fra": "Des mains actives procurent le pouvoir, mais la nonchalance mène à l'esclavage.", "lua": "Tshianza tshia muena disuminyina netshikokeshe, kadi nebenzeshe bafuba mudimu ku bukole." }
25,413
PRO_12_25
{ "fra": "Un cœur soucieux déprime un homme, une parole aimable le réconforte.", "lua": "Lutatu mu mutshima wa muntu ludi lumunemeshila bujitu, kadi dî dia luse didi dimusangulusha." }
25,414
PRO_12_26
{ "fra": "Le juste guide son compagnon dans la bonne direction, la conduite des méchants les égare.", "lua": "Muntu muakane udi ulombola muena mutumba nʼandi, kadi bienzedi bia bantu babi bidi bibahambuisha." }
25,415
PRO_12_27
{ "fra": "Le chasseur nonchalant n'a pas de gibier à rôtir. Il est précieux pour un homme d'être actif.", "lua": "Muntu mufuba kena ukuata tshidiye ulemba, kadi muena disuminyina neahete biuma bia mushinga mukole." }
25,416
PRO_12_28
{ "fra": "La vie se trouve là où l'on pratique la justice. En suivant cette voie on ne rencontre pas la mort .", "lua": "Mu nshila wa buakane mudi muoyo, kadi mu nshila wa bubi mudi lufu." }
25,417
PRO_12_3
{ "fra": "Personne n'affermit sa position par la méchanceté, mais rien ne fera tomber le juste.", "lua": "Muntu kena mushindame ku malu mabi, kadi muji wa bantu bakane kawena unyungishibua." }
25,418
PRO_12_4
{ "fra": "Une femme vaillante fait la fierté de son mari. Une femme indigne est comme un cancer qui ronge les os.", "lua": "Mukashi udi ne tshikadilu tshimpe udi tshifulu tshia butumbi kudi bayandi, kadi mukashi udi umufuisha bundu udi ubolesha mifuba yandi." }
25,419
PRO_12_5
{ "fra": "Les justes ont toujours l'intention de respecter le droit, les méchants n'ont pas d'autre projet que la fraude.", "lua": "Meji adi bakane bahangidisha adi malulame, kadi malu adi bantu babi bahangidisha adi a mashimi." }
25,420
PRO_12_6
{ "fra": "Les paroles des méchants sont des pièges mortels. Ce que disent les hommes droits les préserve de la mort.", "lua": "Mei a bantu babi adi bu kualamina bua kumatshisha mashi hanshi, kadi mukana mua bantu bakane mudi muhandisha bantu." }
25,421
PRO_12_7
{ "fra": "Lorsque les méchants sont détruits, plus rien d'eux n'existe, mais la famille des justes est fermement établie.", "lua": "Badi babutula bantu babi; bantu babi kabenaku kabidi; kadi nsubu wa bantu bakane neajalame." }
25,422
PRO_12_8
{ "fra": "On chante les louanges de l'homme sensé, mais l'homme stupide est méprisé.", "lua": "Badi banyisha muntu muakane bu mudi meji andi, kadi badi bahetula muntu udi ne mutshima wa tshishiku." }
25,423
PRO_12_9
{ "fra": "Mieux vaut être de condition modeste avec un seul serviteur que se donner de grands airs et manquer de pain.", "lua": "Muntu udi muhuekele, udi kayi mumanyibue, udi udikuatshila mudimu, udi ne diese ditamba dia muntu udi uditumbisha kadi udi ukengela bia kudia." }
25,424
PRO_13_1
{ "fra": "Un fils qui a de la sagesse tient compte des avertissements de son père, mais un fils insolent n'accepte aucun reproche.", "lua": "Muana mulume udi ne meji udi unvua diyisha dia tatuʼandi, kadi mubuidi kena uteleja mibelu." }
25,425
PRO_13_10
{ "fra": "L'orgueil ne sert qu'à provoquer des querelles. Il est plus sage d'accepter les conseils.", "lua": "Kudisua kudi kuhatula anu matandu, kadi badi bitabusha mei a lungenyi badi ne meji." }
25,426
PRO_13_11
{ "fra": "La richesse trop vite acquise disparaît vite. Celle qu'on amasse petit à petit ne cesse de grandir.", "lua": "Biuma bidibo bangata ku malu a hatuhu bidi bikeha, kadi udi ubisangisha ku tshituha ku tshituha udi ubivudisha." }
25,427
PRO_13_12
{ "fra": "L'espoir qui tarde à se réaliser chagrine le cœur, le désir comblé est comme un arbre de vie .", "lua": "Ditekemena didibo balayidila didi disamisha mutshima, kadi kukumbasha kua dijinga kudi bu mutshi wa muoyo." }
25,428
PRO_13_13
{ "fra": "Celui qui méprise un avis risque de le payer cher. Celui qui respecte un ordre sera récompensé.", "lua": "Udi ulengulula dî dia Nzambi udi udivuisha muena dibanza kudidi, kadi udi unemeka mukenji neahete disanka." }
25,429
PRO_13_14
{ "fra": "L'enseignement du sage est source de vie, il préserve des erreurs qui entraînent la mort.", "lua": "Diyisha dia muena meji didi mushimi wa mai a muoyo, bua kuehuka mateyi a lufu." }
25,430
PRO_13_15
{ "fra": "Le bon sens procure du charme. Les gens déloyaux suivent une voie sans issue.", "lua": "Dijingulula dimpe dia mianda didi dihetesha diakalengele, kadi nshila wa bahidi ba Nzambi udi bizakala-bizakala." }
25,431
PRO_13_16
{ "fra": "Un homme avisé réfléchit avant d'agir, mais les sots font étalage de leur bêtise.", "lua": "Muntu mudimuke yonso udi wenza malu andi ne lungenyi, kadi muhote udi ulesha bantu buhote buandi." }
25,432
PRO_13_17
{ "fra": "Un mauvais messager est cause de malheur , un envoyé fidèle rétablit les situations.", "lua": "Messager mubi udi uhona mu dikenga, kadi muloho udi mua kueyemenyibua udi usangasha bantu." }
25,433
PRO_13_18
{ "fra": "Celui qui refuse d'être éduqué sera pauvre et méprisé, mais qui tient compte des critiques sera honoré.", "lua": "Buhele ne bundu bidi bilua kudi muntu udi ubenga diyisha, kadi udi udimuka hadibo bamubela udi mutumbishibue." }
25,434
PRO_13_19
{ "fra": "Il est agréable de satisfaire un désir; c'est pourquoi les sots détestent renoncer au mal.", "lua": "Kukumbasha kua dijinga kudi kusankisha mutshima, kadi bahote badi bakina bua kumuka ku malu mabi." }
25,435
PRO_13_2
{ "fra": "L'homme de bien récolte le fruit de ce qu'il dit. Les gens déloyaux vivent de violence.", "lua": "Muntu muimpe udi udia mamuma makane, kadi mitshima ya be dî ba bitungu idi misue tshimbambila." }
25,436
PRO_13_20
{ "fra": "A fréquenter les sages, on gagne en sagesse, mais la compagnie des sots amène le malheur.", "lua": "Udi wenda ne bena meji udi ulua muena meji, kadi udi ubuelakana ne bahote neakenge bua bualu ebu." }
25,437
PRO_13_21
{ "fra": "Le malheur s'acharne sur qui agit mal, alors que le bonheur récompense les gens honnêtes .", "lua": "Diakabi didi dilonda benji ba malu mabi, kadi diakalengele didi difutu dia bantu bakane." }
25,438
PRO_13_22
{ "fra": "L'homme de bien laisse un héritage à ses descendants, mais la fortune du pécheur reviendra au juste.", "lua": "Muntu muimpe udi ushila bana ba bana bandi buhianyi, kadi biuma bia muenji wa malu mabimbitekela bantu bakane." }
25,439
PRO_13_23
{ "fra": "Les pauvres tirent une nourriture abondante de leurs champs, mais certains dépérissent par manque d'équité .", "lua": "Budimi budi muhele udima budi bukuama bia kudia bia bungi, kadi budi bujimina bua dikosa dibi dia nsambu." }
25,440
PRO_13_24
{ "fra": "Qui refuse de frapper son fils ne l'aime pas. Celui qui l'aime n'hésite pas à le punir.", "lua": "Udi kayi ukanda ne lukodi udi ne muanʼandi lukuna, kadi udi unanga muanʼandi udi unanukila kumukanda." }
25,441
PRO_13_25
{ "fra": "Le juste mange à satiété, mais le ventre du méchant crie famine.", "lua": "Muntu muakane udi udia, udi ushikisha nzala yandi, kadi difu dia muntu mubi didi diunvua nzala." }
25,442
PRO_13_3
{ "fra": "Celui qui surveille ses paroles met sa vie à l'abri; celui qui dit n'importe quoi s'expose à la ruine.", "lua": "Udi ulama mukana muandi udi ulama muoyo wandi, kadi udi ubulula mukana muandi bitongatonga neabutuke." }
25,443
PRO_13_4
{ "fra": "Il ne sert à rien pour un paresseux de convoiter quelque chose, mais un homme actif obtient ce qu'il désire.", "lua": "Mufuba udi usamina muoyo, kena ubiheta, kadi muoyo wa muena disuminyina udi ûshibua tente ne diakalengele." }
25,444
PRO_13_5
{ "fra": "Un homme juste déteste le mensonge, une personne malveillante déshonore les autres en les couvrant de boue.", "lua": "Muntu muakane udi ukina mei a mashimi, kadi muntu mubi udi wenza malu a bundu ne adi avuisha bihendu." }
25,445
PRO_13_6
{ "fra": "L'honnêteté protège celui qui se conduit bien. Le mal entraîne la ruine de ceux qui le commettent.", "lua": "Buakane budi bulama muntu udi ne mutshima mutoke, kadi bubi budi bubutula muenji wa malu mabi." }
25,446
PRO_13_7
{ "fra": "Certains font semblant d'être riches alors qu'ils n'ont rien. D'autres font les pauvres et possèdent une fortune.", "lua": "Munga muntu udi udivuisha bu mubanji, kadi kena ne tshintu; munga udi udivuisha bu muhele, kadi udi ne biuma bia bungi." }
25,447
PRO_13_8
{ "fra": "Parfois un riche doit payer pour sauver sa vie, mais le pauvre ne risque pas d'être menacé.", "lua": "Biuma bia muntu bidi difutu dia kuhikula nʼadi muoyo wandi, kadi muhele kena unvua mei a badi bamufunyina." }
25,448
PRO_13_9
{ "fra": "Le juste rayonne comme une lumière brillante, le méchant est comme une lampe qui s'éteint.", "lua": "Munya wa bantu bakane udi utema ne disanka, kadi muinda wa bantu babi udi ujima." }
25,449
PRO_14_1
{ "fra": "Une femme pleine de sagesse assure la solidité d'un foyer, mais une femme sotte le détruit de ses propres mains.", "lua": "Meji adi asa nsubu wau, kadi buhote budi bumusasula ne bianza biabu mene." }
25,450
PRO_14_10
{ "fra": "Chacun est seul dans ses chagrins et ses joies, personne d'autre ne peut les partager.", "lua": "Mutshima wa muntu udi mumanye kanyinganyinga kau, ne kakuena muntu wa bende udi mua kujingulula disanka diau." }
25,451
PRO_14_11
{ "fra": "La maison des méchants est destinée à la ruine, celle des hommes droits à la prospérité .", "lua": "Nebashimbule nsubu wa bantu babi, kadi ntenta wa bantu bakane neajalame." }
25,452
PRO_14_12
{ "fra": "Il arrive qu'un homme estime sa conduite droite , alors que finalement elle le mène à la mort.", "lua": "Nshila udiku udi mululame ku mesu kua muntu, kadi nshikidilu wandi udi lufu." }
25,453
PRO_14_13
{ "fra": "Le rire peut cacher la peine et la joie céder la place à la tristesse.", "lua": "Mu tuseku mene mutshima udi ne kanyinganyinga, ne nshikidilu wa disanka udi majia." }
25,454
PRO_14_14
{ "fra": "L'homme immoral subira les conséquences de ses actes. La situation de l'homme de bien est préférable.", "lua": "Muntu udi usesuka neukute bintu bidiye uhuola mu nshila yandi, ne muntu muimpe neukute bintu bidi bienzedi biandi bimutuadila." }
25,455
PRO_14_15
{ "fra": "L'ignorant croit tout ce qu'on lui dit, l'homme prudent regarde où il met les pieds.", "lua": "Mutshimbakane udi witabusha dî dionso, kadi muena budimu udi utangila kudiye uya." }
25,456
PRO_14_16
{ "fra": "Le sage a peur du mal et s'en détourne, mais le sot agit trop vite parce qu'il est sûr de lui.", "lua": "Muena meji udi udimuka, udi wehuka ku bubi, kadi muhote udi ne dikamakama, udi udieyemena." }
25,457
PRO_14_17
{ "fra": "Qui se met facilement en colère fait des bêtises, celui qui intrigue attire la haine.", "lua": "Udi ukuata tshiji lubilu udi wenza malu mahote, kadi muena lungenyi udi ne lutulu." }
25,458
PRO_14_18
{ "fra": "La part des ignorants c'est la bêtise, l'honneur des gens avisés c'est le savoir.", "lua": "Batshimbakanyi badi bahiana buhote, kadi badi ne budimu badi ne lungenyi bu tshifulu tshiabo tshia butumbi." }
25,459
PRO_14_19
{ "fra": "Les hommes mauvais se sont inclinés devant les bons et les méchants attendent à la porte des justes.", "lua": "Bantu babi badi binamina bantu bimpe, ne benji ba malu mabi badi binama ku bibi bia bantu bakane." }
25,460
PRO_14_2
{ "fra": "Qui mène une vie droite respecte le Seigneur. Celui qui se conduit de travers le méprise.", "lua": "Udi wenda mu buakane buandi udi utshina Yehowa, kadi udi ukonyangasha nshila yandi udi umuhetula." }
25,461
PRO_14_20
{ "fra": "Le pauvre est détesté même par ses compagnons, tandis que le riche a de nombreux amis.", "lua": "Muhele udi mukinyibue kudi muena mutumba nʼandi mene, kadi balunda ba muntu mubanji badi ba bungi." }
25,462
PRO_14_21
{ "fra": "Mépriser son prochain est un péché, mais heureux celui qui est bon avec les pauvres.", "lua": "Udi uhetula muena mutumba nʼandi udi wenza bualu bubi, kadi udi ufuila bena dikenga luse udi ne disanka." }
25,463
PRO_14_22
{ "fra": "Les gens mal intentionnés font fausse route. Les gens bien intentionnés rencontrent la bonté et la fidélité.", "lua": "Badi bahangidisha malu mabi kabena bahambuka mu nshila, anyi? Kadi badi bahangidisha malu mimpe badi basangana luse lujalame ne bulelela." }
25,464
PRO_14_23
{ "fra": "Tout travail obtient un salaire, mais le bavardage ne conduit qu'à la pauvreté.", "lua": "Mudimu wonso udi uvudisha muntu bintu, kadi tshiakulakula tshia ku mishiku tshidi tshivuisha muntu muhele." }
25,465
PRO_14_24
{ "fra": "La richesse est la récompense des sages. Les sots ne sortent jamais de leur bêtise.", "lua": "Tshifulu tshia butumbi tshia bena meji tshidi biuma biabo, kadi tshifulu tshia bahote tshidi buhote buabo." }
25,466
PRO_14_25
{ "fra": "Un témoin digne de foi sauve des vies, mais celui qui débite des mensonges conduit à l'erreur.", "lua": "Mumonyi udi wamba mei a bushuwa udi ubandisha mioyo, kadi wahatula mei a mashimi mukana udi udinga bena tshilumbu." }
25,467
PRO_14_26
{ "fra": "Reconnaître l'autorité du Seigneur permet de vivre en toute sécurité, car il protège ses enfants.", "lua": "Udi utshina Yehowa udi ne tshieyemenu tshikole, ne bana bandi nebikale ne tshinyemenu." }
25,468
PRO_14_27
{ "fra": "Reconnaître l'autorité du Seigneur est source de vie; cela permet d'éviter des pièges mortels .", "lua": "Ditshina dia Yehowa didi mushimi wa mai a muoyo, bua kuehuka ku mateyi a lufu." }
25,469
PRO_14_28
{ "fra": "Un peuple nombreux fait la gloire d'un roi. S'il manque de sujets, c'est la fin de son pouvoir.", "lua": "Bantu bavule mbutumbi bua mukelenge, kadi dikeha dia bantu ndibutuka dia mukokeshi." }
25,470
PRO_14_29
{ "fra": "Qui reste calme fait preuve d'une grande intelligence, qui s'emporte montre sa bêtise.", "lua": "Udi kayi ukuata tshiji lubilu udi ne lungenyi lule, kadi udi ne mutshima wa lukuluku udi ubandisha buhote." }
25,471
PRO_14_3
{ "fra": "Dans la bouche de l'imbécile fleurit l'orgueil. Les paroles des sages assurent leur protection.", "lua": "Mukana mua muhote mudi mulangala wa diambu, kadi mishiku ya bena meji idi ibalama." }
25,472
PRO_14_30
{ "fra": "La paix de l'esprit favorise la santé, mais la passion est un cancer qui ronge les os.", "lua": "Mutshima muhole udi muoyo wa mubidi, kadi mutshiaudi udi ubolesha mifuba." }
25,473
PRO_14_31
{ "fra": "Qui opprime les indigents outrage celui qui les a faits. Seul l'honore celui qui leur porte secours.", "lua": "Udi ukengesha muhele udi uhenda Mufuki wandi, kadi udi ulesha mukengedi wa bintu luse udi umutumbisha." }
25,474
PRO_14_32
{ "fra": "Le mal que commet le méchant cause sa perte, mais le juste garde confiance même devant la mort.", "lua": "Muntu mubi udi wedibua hanshi bua malu mabi andi, kadi muntu muakane udi ne tshinyemenu mu lufu luandi." }
25,475
PRO_14_33
{ "fra": "Celui qui réfléchit possède la sagesse, mais peut-on la trouver parmi les sots?", "lua": "Meji adi ashikama talalâ mu mutshima wa mujinguludi wa mianda, kadi kaena mumanyibue mu mitshima ya bahote." }
25,476
PRO_14_34
{ "fra": "Pratiquer la justice fait la grandeur d'une nation, l'injustice fait la honte des peuples.", "lua": "Buakane budi butuma tshisamba tshia bantu ku mpala, kadi malu mabi adi afuisha bantu bonso bundu." }
25,477
PRO_14_35
{ "fra": "Le roi apprécie des ministres compétents, mais sa colère menace les indignes.", "lua": "Muena mudimu udi ne meji udi uheta diakalengele kudi mukelenge wandi, kadi tshiji tshia mukelenge tshidi kudi muntu udi umufuisha bundu." }
25,478
PRO_14_4
{ "fra": "Là où il n'y a pas de bœufs de labour, le grenier est vide. Un bétail vigoureux procure des revenus importants.", "lua": "Kudi kakuyi ngombe, tshidilu tshiai tshidi munda mutuhu, kadi bukole bua ngombe budi buhetesha bia kudia bivule." }
25,479
PRO_14_5
{ "fra": "Un témoin digne de confiance ne ment pas, un faux témoin débite des mensonges.", "lua": "Mumonyi udi mua kueyemenyibua kena udinga nansha, kadi mumonyi udi udinga udi uhatula mei a mashimi." }
25,480
PRO_14_6
{ "fra": "L'insolent s'efforce-t-il d'acquérir de la sagesse? C'est en vain. Mais celui qui réfléchit acquiert facilement du savoir-faire.", "lua": "Mubuidi udi ukeba meji, kena waheta, kadi diheta dia lungenyi didi bualu butekete kudi mujinguludi wa mianda." }
25,481
PRO_14_7
{ "fra": "Fuis la présence du sot, car tu n'apprendrais rien dans ce qu'il dit.", "lua": "Umuke biebe ku mesu kua muntu muhote; kuena uhetaku mei a lungenyi." }
25,482
PRO_14_8
{ "fra": "L'homme prudent surveille sa conduite parce qu'il est sage. Les sots s'égarent à cause de leur bêtise.", "lua": "Meji a muena budimu adi a kujingulula nshila wandi, kadi buhote bua bahote budi bubahambuisha." }
25,483
PRO_14_9
{ "fra": "Les imbéciles n'estiment pas nécessaire de réparer un tort, mais la bonne volonté règne entre les hommes droits .", "lua": "Bahote badi baseka bua malu mabi, kadi munkatshi mua bantu bakane mudi dinangangana." }
25,484
PRO_15_1
{ "fra": "Une réponse aimable apaise la colère, mais une parole brutale l'excite.", "lua": "Dî dia kalolo didi diandamuna tshiji, kadi dî dikole didi disonsola tshiji." }
25,485
PRO_15_10
{ "fra": "Celui qui s'écarte du bien sera sévèrement puni: refuser les avertissements conduit à la mort.", "lua": "Nebakengeshe muntu udi uhambuka mu nshila bikole; udi ukina mibelu neafue biandi." }
25,486
PRO_15_11
{ "fra": "Le Seigneur sait ce qui se passe même au fond du monde des morts; à plus forte raison connaît-il toutes les pensées de l'homme.", "lua": "Muaba wa Bafue ne wa Kubutuka bidi buashi ku mesu kua Yehowa, mitshima ya bantu idi mitambe kubululuka kudiye!" }
25,487
PRO_15_12
{ "fra": "L'arrogant n'aime pas les critiques; il ne consulte jamais les sages.", "lua": "Mubuidi kena musue bantu bamubele; kena uya kudi bena meji nansha." }
25,488
PRO_15_13
{ "fra": "La joie au cœur égaie le visage, la peine provoque la mauvaise humeur.", "lua": "Mutshima wa disanka udi uvuisha mpala wa musangelu, kadi bikala mutshima ne kanyinganyinga, muoyo wa muntu udi utekela teketê." }
25,489
PRO_15_14
{ "fra": "Qui a l'esprit sage désire s'instruire, mais le sot n'avale que des bêtises.", "lua": "Mutshima wa mujinguludi wa mianda udi ukeba lungenyi, kadi mukana mua bahote mudi mudia buhote." }
25,490
PRO_15_15
{ "fra": "Le malheureux vit sans cesse dans la peine. L'homme heureux vit dans une fête continuelle.", "lua": "Matuku onso a mukengi adi mabi, kadi muena mutshima wa disanka utu wikala ne bidia bia disanka matuku onso." }
25,491
PRO_15_16
{ "fra": "Mieux vaut avoir peu et être soumis au Seigneur que posséder beaucoup et vivre dans l'inquiétude.", "lua": "Kuikala ne bintu bibalê ne ditshina dia Yehowa kudi kutamba kuikala ne biuma bia bungi ne ntatu buimpe." }
25,492
PRO_15_17
{ "fra": "Mieux vaut un plat de légumes préparé avec amour qu'une viande savoureuse assaisonnée de haine.", "lua": "Kudia anu matamba nkayau hadi dinanga kudi kutamba kudia munyinyi wa ngombe wa manyi hadi lukuna buakane." }
25,493
PRO_15_18
{ "fra": "Un homme coléreux provoque des disputes, un homme patient les apaise.", "lua": "Muntu udi ukuata tshiji lukasa udi usonsola nvita, kadi udi ukuata tshiji bitekete udi ukolesha matandu." }
25,494
PRO_15_19
{ "fra": "Le sentier du paresseux est couvert de ronces. La route des hommes droits est bien dégagée.", "lua": "Nshila wa mufuba udi ne luhangu lua mingonge ya meba, kadi nshila wa bantu bakane udi bu tshibebe tshibatamisha." }
25,495
PRO_15_2
{ "fra": "Quand le sage parle, il donne envie de s'instruire, mais la bouche des sots répand la bêtise.", "lua": "Ludimi lua muena meji ludi luhatula lungenyi, kadi mukana mua bahote mudi muhatula buhote." }
25,496
PRO_15_20
{ "fra": "Un fils sage fait la joie de ses parents. Le sot ne respecte pas les siens.", "lua": "Muana mulume wa meji udi usankisha tatuʼandi, kadi muntu muhote udi uhetula mamuʼandi." }
25,497
PRO_15_21
{ "fra": "Celui qui a la tête vide se complaît dans sa bêtise, mais l'homme raisonnable va droit son chemin.", "lua": "Buhote budi disanka kudi muntu udi kayi ne meji, kadi mujingulule wa mianda udi utangisha mpala wandi mu nshila mululame." }
25,498
PRO_15_22
{ "fra": "Quand on ne consulte personne, les projets échouent. Grâce à de nombreux conseils, ils se réalisent.", "lua": "Bikalaku kakuyi bulombodi bua meji, malu adi bantu bahangidisha adi ahumbishibua, kadi bikalaku tshisumbu tshia balombodi, malu â adi alubuluka." }
25,499
PRO_15_23
{ "fra": "Il est agréable de savoir bien répondre; quel plaisir de dire la parole juste au moment voulu!", "lua": "Disanka didi dikuata muntu bua dî didi mukana muandi muandamune; monai mudi dî diamba mu tshikondo tshiakane mudidi diakane!" }
25,500
PRO_15_24
{ "fra": "L'homme sensé suit la route qui monte vers la vie, il évite celle qui descend vers la mort.", "lua": "Kudi muena meji nshila wa muoyo udi kulu, bua yeye ehuke ku Muaba wa Bafue udi hanshi." }