text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
disease and the risk of fracture <PERSOON> K, et al Leucocyte migration in acute colonic inflammatory bowel disease comparison of histological assessment and Tc-##mHMPAO labeled leucocyte scan <PERSOON> PR European trial of ciclosporine in chronic active Crohn's disease a ##-month study <PERSOON> European Study ### Stange EF, <PERSOON> A, <PERSOON>'s and <PERSOON> J, et al Low back pain, sacroiliitis, and the relationship with ### Steger <PERSOON> absorption ### <PERSOON> OO Corticosteroïds for maintenance of remission in Crohn's disease <PERSOON> J, et al Dietary supplementation with fish oil in ulcerative ### Stevenson M, <PERSOON-##> JM, De <PERSOON-##> J A systematic review and economic evaluation of alendronate, etidronate, risedronate, raloxifene and teriparatide for the prevention and treatment of postmenopausal osteoporosis Health Technol ### Incidence of Colorectal cancer and all cause mortality in non-selected patients with Ulcerative Colitis and indeterminate colitis in <PERSOON-##> role of the gastroenterologist in the provision of artificial nutrition support Aliment Pharmacol Ther ###; ## ###-## Stokes MA, Hill GL Total energy expenditure in patients with Crohn's disease measurement by the combined body scan technique <PERSOON-##> manifestations of inflammatory bowel disease Stratton RJ, Green CJ, <PERSOON-##> of disease related malnutrition In Stratton RJ, Green CJ, <PERSOON-##> M, editors Disease related malnutrition # ed <PERSOON-##> plasma and mucosal concentrations of trace elements and antioxidants in active ulcerative colitis <PERSOON-##> ###; ## <PERSOON-##> CG, Judge TA, Lichtenstein GR Extraintestinal manifestations of inflammatory <PERSOON-##> J, <PERSOON-##> A A multidisciplinary approach to the treatment of intestinal failure <PERSOON-##> JR, Wertheim MS, et al A prospective trial of infliximab therapy for refractory uveitis preliminary safety and efficacy outcomes Arch Ophthalmol ###; Summers RW, Switz DM, Sessions JT, Jr , et al <PERSOON-##> JK.
| 480 | nvog |
in non-selected patients with Ulcerative Colitis and indeterminate colitis in <PERSOON> role of the gastroenterologist in the provision of artificial nutrition support Aliment Pharmacol Ther ###; ## ###-## Stokes MA, Hill GL Total energy expenditure in patients with Crohn's disease measurement by the combined body scan technique <PERSOON> manifestations of inflammatory bowel disease Stratton RJ, Green CJ, <PERSOON> of disease related malnutrition In Stratton RJ, Green CJ, <PERSOON> M, editors Disease related malnutrition # ed <PERSOON> plasma and mucosal concentrations of trace elements and antioxidants in active ulcerative colitis <PERSOON> ###; ## <PERSOON> CG, Judge TA, Lichtenstein GR Extraintestinal manifestations of inflammatory <PERSOON> J, <PERSOON> A A multidisciplinary approach to the treatment of intestinal failure <PERSOON-##> JR, Wertheim MS, et al A prospective trial of infliximab therapy for refractory uveitis preliminary safety and efficacy outcomes Arch Ophthalmol ###; Summers RW, Switz DM, Sessions JT, Jr , et al <PERSOON-##> JK ulcerative colitis Cochrane Database Syst Rev ##<DATUM> CD ### Update of <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> H, et al Effect of cigarette smoking on recurrence Sutphen JL, Cooper PH, Mackel SE, <PERSOON-##> DL Metastatic cutaneous Crohn's Sutton CL, <PERSOON-##> H, <PERSOON-##> of a el bacterial sequence associated with Crohn's disease <PERSOON-##> of ciclosporine A (CsA) in the treatment of active refractory ulcerative colitis (UC) Gastroenterol ###; ### Tabet J, <PERSOON-##> D, <PERSOON-##> CW, et al Laparoscopic versus open bowel resection for <PERSOON-##> P, et al Prevalence and mechanism of nonsteroïdal ### <PERSOON-##> AB Cheilitis antedating Crohn's disease case report and literature update of oral lesions <PERSOON-##> JA, Angulo P, <PERSOON-##> BT, Lindor KD Cost-minimization analysis of MRC versus ERCP for the diagnosis of primary sclerosing cholangitis ### <PERSOON-##> JJ, Tjandra JJ Laparoscopic surgery for Crohn's disease a meta-analysis <PERSOON-##> SJ, et al A short-term study of chimeric monoclonal antibody cA# to tumor necrosis factor alpha for Crohn's disease Crohn's Disease cA# <PERSOON-##> J Med ###; ### ###-## ###.
| 577 | nvog |
colitis Cochrane Database Syst Rev ##<DATUM> CD ### Update of <PERSOON> S, <PERSOON> H, et al Effect of cigarette smoking on recurrence Sutphen JL, Cooper PH, Mackel SE, <PERSOON> DL Metastatic cutaneous Crohn's Sutton CL, <PERSOON> H, <PERSOON> of a el bacterial sequence associated with Crohn's disease <PERSOON> of ciclosporine A (CsA) in the treatment of active refractory ulcerative colitis (UC) Gastroenterol ###; ### Tabet J, <PERSOON> D, <PERSOON> CW, et al Laparoscopic versus open bowel resection for <PERSOON> P, et al Prevalence and mechanism of nonsteroïdal ### <PERSOON-##> AB Cheilitis antedating Crohn's disease case report and literature update of oral lesions <PERSOON-##> JA, Angulo P, <PERSOON-##> BT, Lindor KD Cost-minimization analysis of MRC versus ERCP for the diagnosis of primary sclerosing cholangitis ### <PERSOON-##> JJ, Tjandra JJ Laparoscopic surgery for Crohn's disease a meta-analysis <PERSOON-##> SJ, et al A short-term study of chimeric monoclonal antibody cA# to tumor necrosis factor alpha for Crohn's disease Crohn's Disease cA# <PERSOON-##> J Med ###; ### ###-## ### Elson CO, Hershberg RM Antibodies to CBir# flagellin define a unique response that is associated independently with complicated Crohn's disease <PERSOON-##> in Crohnâs disease of the small bowel <PERSOON-##> VF Review article Skin complications associated with inflammatory bowel ### <PERSOON-##> MF Multivariate analysis suggests immunomodulator therapy after segmental resection and/or strictureplasty Surgery ### Tekkis PP, Fazio VW, Lavery IC, <PERSOON-##> JS, Strong SA, Poloneicki JD, Hull TL, Church JM Evaluation of the learning curve in ileal pouch-anal ### <PERSOON-##> W A prospective, open-label trial of #-thioguanine in patients with ulcerative or indeterminate colitis <PERSOON-##> stapled ### <PERSOON-##> JR, Irvine EJ, <PERSOON-##> AH and <PERSOON-##> JK Rectal #ASA to maintain remission of distal ulcerative colitis a Cochrane collaboration metaanalysis <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> I, <PERSOON-##> TF, Onkalsrud EW Management of ovarian cysts in women undergoing restorative proctocolectomy for ulcerative colitis <PERSOON-##>, D.
| 571 | nvog |
Antibodies to CBir# flagellin define a unique response that is associated independently with complicated Crohn's disease <PERSOON> in Crohnâs disease of the small bowel <PERSOON> VF Review article Skin complications associated with inflammatory bowel ### <PERSOON> MF Multivariate analysis suggests immunomodulator therapy after segmental resection and/or strictureplasty Surgery ### Tekkis PP, Fazio VW, Lavery IC, <PERSOON> JS, Strong SA, Poloneicki JD, Hull TL, Church JM Evaluation of the learning curve in ileal pouch-anal ### <PERSOON> W A prospective, open-label trial of #-thioguanine in patients with ulcerative or indeterminate colitis <PERSOON> stapled ### <PERSOON> JR, Irvine EJ, <PERSOON> AH and <PERSOON> JK Rectal #ASA to maintain remission of distal ulcerative colitis a Cochrane collaboration metaanalysis <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> I, <PERSOON-##> TF, Onkalsrud EW Management of ovarian cysts in women undergoing restorative proctocolectomy for ulcerative colitis <PERSOON-##> breast feeding while mother ### <PERSOON-##>-Fawcett <PERSOON-##> RS Risk of ### <PERSOON-##> D, et al A comparison of budesonide and mesalamine for active Crohn's disease <PERSOON-##> AB, Brust R, <PERSOON-##> MA, Mant MJ, Valberg LS, Iron deficiency in inflammatory bowel disease Diagnostic efficacy of serum ferritin <PERSOON-##> KM Ileal J-pouch-anal anastomosis, sexual ### Tibble JA, <PERSOON-##> markers of intestinal inflammation are predictive of relapse in patients with inflammatory bowel ### Tibble JA, <PERSOON-##> I Use of surrogate markers of inflammation and <PERSOON-##> criteria to distinguish organic from nonorganic intestinal ### Tibble JA, <PERSOON-##> I A simple method for assessing intestinal ### <PERSOON-##> B, Yoo E, <PERSOON-##> SM, Fry RD Strictureplasty for Crohn's disease ### <PERSOON-##> AW, Tekkis PP Comparison of laparoscopic and open ileocecal resection for <PERSOON-##> LR, <PERSOON-##> contraceptive use and smoking are risk factors for relapse in Crohnâs disease <PERSOON-##> Canadian Mesalamine for Remission of ###.
| 521 | nvog |
breast feeding while mother ### <PERSOON>-Fawcett <PERSOON> RS Risk of ### <PERSOON> D, et al A comparison of budesonide and mesalamine for active Crohn's disease <PERSOON> AB, Brust R, <PERSOON> MA, Mant MJ, Valberg LS, Iron deficiency in inflammatory bowel disease Diagnostic efficacy of serum ferritin <PERSOON> KM Ileal J-pouch-anal anastomosis, sexual ### Tibble JA, <PERSOON> markers of intestinal inflammation are predictive of relapse in patients with inflammatory bowel ### Tibble JA, <PERSOON> I Use of surrogate markers of inflammation and <PERSOON> criteria to distinguish organic from nonorganic intestinal ### Tibble JA, <PERSOON-##> I A simple method for assessing intestinal ### <PERSOON-##> B, Yoo E, <PERSOON-##> SM, Fry RD Strictureplasty for Crohn's disease ### <PERSOON-##> AW, Tekkis PP Comparison of laparoscopic and open ileocecal resection for <PERSOON-##> LR, <PERSOON-##> contraceptive use and smoking are risk factors for relapse in Crohnâs disease <PERSOON-##> Canadian Mesalamine for Remission of ### Increase of bone mineral density with sodium fluoride in patients with Crohn's disease <PERSOON-##> PN Characterization, outcome, and prognosis in ### patients with primary sclerosing cholangitis A single center study ### Tjandra JJ, Fazio VW, Milsom JW, Lavery IC, Oakley JR, Fabre JM Omission of temporary diversion in restorative proctocolectomy--is it safe?Dis Colon Rectum ### ; ### Tjandra JJ, Hughes LE Parastomal pyoderma gangrenosum in inflammatory bowel ### Tobin MV, <PERSOON-##> RF, Langman MJ, et al Cigarette smoking and inflammatory bowel ### <PERSOON-##> and results of side-to-side isoperistaltic strictureplasty in Crohn's disease <PERSOON-##> GM Colorectal Crohn's disease indications to surgical treatment <PERSOON-##> ### <PERSOON-##> SPL, Farrant JM, Ricketts C, <PERSOON-##> DJ, Mortensen NM, Kettlewell MG, Jewell DP Predicting outcome in severe ulcerative colitis Gut ###; ## #<DATUM> ### <PERSOON-##> G ea, for the European Crohnâs and Colitis Organisation (ECCO) European evidenced based consensus on the diagnosis and management of Crohnâs disease ### <PERSOON-##> SPL Review article insurance risks for patients with ulcerative colitis or ### Tremaine WJ, Hanauer SB, Katz S, et al.
| 592 | nvog |
of bone mineral density with sodium fluoride in patients with Crohn's disease <PERSOON> PN Characterization, outcome, and prognosis in ### patients with primary sclerosing cholangitis A single center study ### Tjandra JJ, Fazio VW, Milsom JW, Lavery IC, Oakley JR, Fabre JM Omission of temporary diversion in restorative proctocolectomy--is it safe?Dis Colon Rectum ### ; ### Tjandra JJ, Hughes LE Parastomal pyoderma gangrenosum in inflammatory bowel ### Tobin MV, <PERSOON> RF, Langman MJ, et al Cigarette smoking and inflammatory bowel ### <PERSOON> and results of side-to-side isoperistaltic strictureplasty in Crohn's disease <PERSOON> GM Colorectal Crohn's disease indications to surgical treatment <PERSOON> ### <PERSOON> SPL, Farrant JM, Ricketts C, <PERSOON> DJ, Mortensen NM, Kettlewell MG, Jewell DP Predicting outcome in severe ulcerative colitis Gut ###; ## #<DATUM> ### <PERSOON> G ea, for the European Crohnâs and Colitis Organisation (ECCO) European evidenced based consensus on the diagnosis and management of Crohnâs disease ### <PERSOON> SPL Review article insurance risks for patients with ulcerative colitis or ### Tremaine WJ, Hanauer SB, Katz S, et al ### Tremaine WJ Treatment of erythema nodosum, aphthous stomatitis, and pyoderma gangrenosum in patients with <PERSOON> ER, <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> D, <PERSOON-##> J IL##R variation determines susceptibility but not disease phenotype in inflammatory bowel ### Triester, et al A meta-analysis of the yield of capsule endoscopy compared to other diagnostic modalities in patients with non-stricturing small bowel Crohn's disease <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> E, et al Cutaneous manifestations in inflammatory bowel ### <PERSOON-##> probiotic E coli strain Nissle ### for the treatment of collagenous colitis first results of ### Truelove SC, Witts LJ Cortisone in ulcerative colitis; final report on a therapeutic ### Tung BY, Emond MJ, Haggitt RC, Bronner MP, Kimmey MB, Kowdley KV, Brentnall TA Ursodiol use is associated with lower prevalence of colonic neoplasia in patients with ulcerative colitis and primary sclerosing cholangitis <PERSOON-##> EV, Freese DK, <PERSOON-##> AR, Melton LJ, HarmsenWS, corticosteroïd resistance and dependence in pediatric patients with Crohn's disease ###.
| 558 | nvog |
### Tremaine WJ Treatment of erythema nodosum, aphthous stomatitis, and pyoderma gangrenosum in patients with <PERSOON> ER, <PERSOON> A, <PERSOON> D, <PERSOON> J IL##R variation determines susceptibility but not disease phenotype in inflammatory bowel ### Triester, et al A meta-analysis of the yield of capsule endoscopy compared to other diagnostic modalities in patients with non-stricturing small bowel Crohn's disease <PERSOON> A, <PERSOON> E, et al Cutaneous manifestations in inflammatory bowel ### <PERSOON> probiotic E coli strain Nissle ### for the treatment of collagenous colitis first results of ### Truelove SC, Witts LJ Cortisone in ulcerative colitis; final report on a therapeutic ### Tung BY, Emond MJ, Haggitt RC, Bronner MP, Kimmey MB, Kowdley KV, Brentnall TA Ursodiol use is associated with lower prevalence of colonic neoplasia in patients with ulcerative colitis and primary sclerosing cholangitis <PERSOON> EV, Freese DK, <PERSOON> AR, Melton LJ, HarmsenWS, corticosteroïd resistance and dependence in pediatric patients with Crohn's disease ### Response to corticosteroïds in severe ulcerative colitis a systematic review of the literature and a meta-regression <PERSOON-##> colitis and Crohn's disease in an unselected population of monozygotic and dizygotic twins A study of heritability and the influence of smoking <PERSOON-##> of low-grade dysplasia to advanced neoplasia in patients with ulcerative colitis <PERSOON-##>-bowel disease comparison of MR enteroclysis images with conventional enteroclysis and ### <PERSOON-##> makes Crohnâs disease patients difficult to manage? <PERSOON-##> ### <PERSOON-##> M, <PERSOON-##> of Infliximab Detected in the Newborn of a Mother Receiving Infliximab During Pregnancy [poster] ### <PERSOON-##> MR, De <PERSOON-##> I, et al ###insC mutation within the NOD# gene in Crohn's disease frequency and association with clinical pattern in an Italian population Dig Liver Dis ###; ## ### ### Velayos FS, Loftus EV, <PERSOON-##> T, et al Predictive and protective factors associated with colorectal cancer in ulcerative colitis a case-control study Gastroenterol ###; ### ### Velayos FS, Terdiman JP, Walsh JM Effect of #-aminosalicylate use on colorectal cancer and dysplasia risk.
| 535 | nvog |
severe ulcerative colitis a systematic review of the literature and a meta-regression <PERSOON> colitis and Crohn's disease in an unselected population of monozygotic and dizygotic twins A study of heritability and the influence of smoking <PERSOON> of low-grade dysplasia to advanced neoplasia in patients with ulcerative colitis <PERSOON>-bowel disease comparison of MR enteroclysis images with conventional enteroclysis and ### <PERSOON> makes Crohnâs disease patients difficult to manage? <PERSOON> ### <PERSOON> M, <PERSOON> of Infliximab Detected in the Newborn of a Mother Receiving Infliximab During Pregnancy [poster] ### <PERSOON> MR, De <PERSOON> I, et al ###insC mutation within the NOD# gene in Crohn's disease frequency and association with clinical pattern in an Italian population Dig Liver Dis ###; ## ### ### Velayos FS, Loftus EV, <PERSOON-##> T, et al Predictive and protective factors associated with colorectal cancer in ulcerative colitis a case-control study Gastroenterol ###; ### ### Velayos FS, Terdiman JP, Walsh JM Effect of #-aminosalicylate use on colorectal cancer and dysplasia risk ### <PERSOON-##>-related systemic manifestations of inflammatory bowel disease A prospective study of ### patients <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> surveillance in ulcerative colitis more of the same or ### <PERSOON-##> on the composition of the faecal flora by a new probiotic preparation preliminary data on maintenance treatment of patients with ulcerative ### <PERSOON-##> B and Giaffer MH Polymeric versus elemental diet as primary therapy in active Crohnâs disease a randomized, double-blind trial <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> A, et al Demographic and clinical parameters influencing the short-term outcome of anti-tumor necrosis factor (infliximab) treatment in ### <PERSOON-##> of concomitant immunosuppressive therapy in suppressing the formation of antibodies to infliximab in Crohn's disease <PERSOON-##> markers in IBD useful, magic, or ### <PERSOON-##> as a Marker for Inflammatory Bowel Disease a review <PERSOON-##> van orale mesalazinepreparaten bij colitis ###.
| 505 | nvog |
### <PERSOON>-related systemic manifestations of inflammatory bowel disease A prospective study of ### patients <PERSOON> R, <PERSOON> surveillance in ulcerative colitis more of the same or ### <PERSOON> on the composition of the faecal flora by a new probiotic preparation preliminary data on maintenance treatment of patients with ulcerative ### <PERSOON> B and Giaffer MH Polymeric versus elemental diet as primary therapy in active Crohnâs disease a randomized, double-blind trial <PERSOON> S, <PERSOON> A, et al Demographic and clinical parameters influencing the short-term outcome of anti-tumor necrosis factor (infliximab) treatment in ### <PERSOON> of concomitant immunosuppressive therapy in suppressing the formation of antibodies to infliximab in Crohn's disease <PERSOON> markers in IBD useful, magic, or ### <PERSOON-##> as a Marker for Inflammatory Bowel Disease a review <PERSOON-##> van orale mesalazinepreparaten bij colitis ### Oral contraceptives and venous thromboembolism findings in a large prospective study <PERSOON-##> risk is increased in Crohn's disease, but not in ulcerative colitis <PERSOON-##> controlled azathioprine withdrawal after more than two years treatment in Crohn's disease increased relapse rate the following year Aliment Pharmacol Ther with primary sclerosing cholangitis interobserver variability and comparison with <PERSOON-##> C, De <PERSOON-##> VM de Review article Joint involvement in inflammatory bowel disease <PERSOON-##> EJ, de <PERSOON-##> HC, Stockbrügger RW Low molecular weight heparin treatment in steroïd refractory ulcerative colitis clinical outcome and influence on mucosal capillary thrombi <PERSOON-##> JW van, Stockbrugger RW Coagulation and fibrinolysis in inflammatory bowel disease and in giant cell arteritis <PERSOON-##> RI van der, <PERSOON-##> MR van de, <PERSOON-##> granulomatosa overview of ## patients with long-term follow-up-results of management <PERSOON-##> MJ, van <PERSOON-##> CB Crohn's.
| 446 | nvog |
and venous thromboembolism findings in a large prospective study <PERSOON> risk is increased in Crohn's disease, but not in ulcerative colitis <PERSOON> controlled azathioprine withdrawal after more than two years treatment in Crohn's disease increased relapse rate the following year Aliment Pharmacol Ther with primary sclerosing cholangitis interobserver variability and comparison with <PERSOON> C, De <PERSOON> VM de Review article Joint involvement in inflammatory bowel disease <PERSOON> EJ, de <PERSOON> HC, Stockbrügger RW Low molecular weight heparin treatment in steroïd refractory ulcerative colitis clinical outcome and influence on mucosal capillary thrombi <PERSOON> JW van, Stockbrugger RW Coagulation and fibrinolysis in inflammatory bowel disease and in giant cell arteritis <PERSOON> RI van der, <PERSOON> MR van de, <PERSOON-##> granulomatosa overview of ## patients with long-term follow-up-results of management <PERSOON-##> MJ, van <PERSOON-##> CB, van Hogezand RA Clinical aspects of Crohn's disease of the upper gastrointestinal tract a comparison with distal <PERSOON-##> R N Effect of formal education for patiënt with inflammatory bowel disease A randomise controlled trial <PERSOON-##> RK, van <PERSOON-##> van ernstige colitis ulcerosa <PERSOON-##> LT Anemia of chronic disease <PERSOON-##> J Med ###; ###; ### Wells CW, <PERSOON-##> of changes in hemoglobin level on quality of life and cognitive function in inflammatory bowel disease patients Inflamm West <PERSOON-##> WC, <PERSOON-##> SM, and endoanal magnetic resonance imaging in evaluating perianal fistulas agreement ### West <PERSOON-##> DDE, Dwarkasing S, et al Prospective comparison of hydrogen magnetic resonance imaging of perianal fistulas Dis Colon rectum ###; ## ###-## ### <PERSOON-##> PL, Schoetz DJ Jr, Coller JA, Murray JJ, Rusin LC Ileocolic resection for acute presentation of Crohn's disease of the ileum <PERSOON-##> DP, Mortensen NJ Long-term function after ### Whitehead WE Behavioral medicine approaches to gastrointestinal disorders Journal ###.
| 483 | nvog |
## <PERSOON> CB, van Hogezand RA Clinical aspects of Crohn's disease of the upper gastrointestinal tract a comparison with distal <PERSOON> R N Effect of formal education for patiënt with inflammatory bowel disease A randomise controlled trial <PERSOON> RK, van <PERSOON> van ernstige colitis ulcerosa <PERSOON> LT Anemia of chronic disease <PERSOON> J Med ###; ###; ### Wells CW, <PERSOON> of changes in hemoglobin level on quality of life and cognitive function in inflammatory bowel disease patients Inflamm West <PERSOON> WC, <PERSOON> SM, and endoanal magnetic resonance imaging in evaluating perianal fistulas agreement ### West <PERSOON-##> DDE, Dwarkasing S, et al Prospective comparison of hydrogen magnetic resonance imaging of perianal fistulas Dis Colon rectum ###; ## ###-## ### <PERSOON-##> PL, Schoetz DJ Jr, Coller JA, Murray JJ, Rusin LC Ileocolic resection for acute presentation of Crohn's disease of the ileum <PERSOON-##> DP, Mortensen NJ Long-term function after ### Whitehead WE Behavioral medicine approaches to gastrointestinal disorders Journal ### Colorectal cancer screening and surveillance ### <PERSOON-##> HS Treatment of pyoderma gangrenosum, erythema nodosum, and aphthous ### Winther KV, <PERSOON-##> E, et al Survival and cause-specific mortality in ### <PERSOON-##> NJ de, <PERSOON-##> BJM Diarree Huisarts Wet ###; ## ###-## ### Wold PB, Fletcher JG, <PERSOON-##> CD, Sandborn WJ Assessment of small bowel Crohn disease noninvasive peroral CT enterography compared with other imaging methods ### Wolfe SP 'Prevention programmes'--a dietetic minefield <PERSOON-##> J, et al <PERSOON-##> European Collaborative Study Group on ### <PERSOON-##> J, et al Phenotype at diagnosis predicts recurrence ### <PERSOON-##>, Z, and <PERSOON-##>'s disease and pregnancy Dis Colon patients with Crohn's disease are abscesses, phlegmons, or recurrent disease ### <PERSOON-##> T, et al <PERSOON-##> clinical characteristics and outcome of ### <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> enteroscopy with a nonsurgical steerable double-balloon method Gastrointest ### Yamamoto T, <PERSOON-##> RN, Keighley <PERSOON-##> factors for intra-abdominal sepsis after ### <PERSOON-##> A, et al Gastroduodenal fistulas in Crohn's disease clinical features and management <PERSOON-##> IM, Mylonakis E, <PERSOON-##> RN, Keighley MR.
| 641 | nvog |
### <PERSOON> HS Treatment of pyoderma gangrenosum, erythema nodosum, and aphthous ### Winther KV, <PERSOON> E, et al Survival and cause-specific mortality in ### <PERSOON> NJ de, <PERSOON> BJM Diarree Huisarts Wet ###; ## ###-## ### Wold PB, Fletcher JG, <PERSOON> CD, Sandborn WJ Assessment of small bowel Crohn disease noninvasive peroral CT enterography compared with other imaging methods ### Wolfe SP 'Prevention programmes'--a dietetic minefield <PERSOON> J, et al <PERSOON> European Collaborative Study Group on ### <PERSOON> J, et al Phenotype at diagnosis predicts recurrence ### <PERSOON>, Z, and <PERSOON-##>'s disease and pregnancy Dis Colon patients with Crohn's disease are abscesses, phlegmons, or recurrent disease ### <PERSOON-##> T, et al <PERSOON> clinical characteristics and outcome of ### <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> enteroscopy with a nonsurgical steerable double-balloon method Gastrointest ### Yamamoto T, <PERSOON-##> RN, Keighley <PERSOON-##> factors for intra-abdominal sepsis after ### <PERSOON-##> A, et al Gastroduodenal fistulas in Crohn's disease clinical features and management <PERSOON-##> IM, Mylonakis E, <PERSOON-##> RN, Keighley <PERSOON-##> is associated with a higher complication rate but carries a lower recurrence rate than total colectomy and ileorectal anastomosis ### <PERSOON-##> for persistent perineal sinus ### Yantiss RK, Odze RD Diagnostic difficulties in inflammatory bowel disease pathology ### <PERSOON-##> MY, Tai HL, <PERSOON-##> CH, et al <PERSOON-##> RL Advantages of laparoscopic resection for ileocolic Crohn's disease Improved outcomes ### <PERSOON-##> A, et al Surgical management of ileosigmoïd ### <PERSOON-##> AM Enteral nutritional therapy for induction of remission in Crohn's disease <PERSOON-##> testing with ANCA, ASCA, and anti-OmpC in children and young adults with Crohn's disease and ulcerative colitis diagnostic value and correlation with disease phenotype <PERSOON-##> VF, Rawls DE, Dyck WP Nutritional support in inflammatory bowel disease Dig plaatselijke ophoping in een niet eerder aanwezige ruimte van pus als gevolg van afsterving en vervloeiing van weefsel, gewoonlijk veroorzaakt door bacterieen operatieve techniek waarbij een stuk darmslijmvlies over de binnenkant van een fistel kleine pijnlijke erosie, gewoonlijk multipele voorkomend, overgaand in ulcus, aan slijmvliezen van de mond, soms ook van de vulva.
| 604 | nvog |
<PERSOON> is associated with a higher complication rate but carries a lower recurrence rate than total colectomy and ileorectal anastomosis ### <PERSOON> for persistent perineal sinus ### Yantiss RK, Odze RD Diagnostic difficulties in inflammatory bowel disease pathology ### <PERSOON> MY, Tai HL, <PERSOON> CH, et al <PERSOON> RL Advantages of laparoscopic resection for ileocolic Crohn's disease Improved outcomes ### <PERSOON> A, et al Surgical management of ileosigmoïd ### <PERSOON> AM Enteral nutritional therapy for induction of remission in Crohn's disease <PERSOON> testing with ANCA, ASCA, and anti-OmpC in children and young adults with Crohn's disease and ulcerative colitis diagnostic value and correlation with disease phenotype <PERSOON> VF, Rawls DE, Dyck WP Nutritional support in inflammatory bowel disease Dig plaatselijke ophoping in een niet eerder aanwezige ruimte van pus als gevolg van afsterving en vervloeiing van weefsel, gewoonlijk veroorzaakt door bacterieen operatieve techniek waarbij een stuk darmslijmvlies over de binnenkant van een fistel kleine pijnlijke erosie, gewoonlijk multipele voorkomend, overgaand in ulcus, aan slijmvliezen van de mond, soms ook van de vulva kunstmatige verbinding tussen delen van het maag-darmkanaal; bij operatieve kunstmatige verbinding tussen twee darmdelen waarbij verbinding met niethechtingen en een door bacteriën of schimmels afgescheiden product dat dodelijk (bactericide) of toename van bacteriën in de dunne darm hetgeen de vertering van voedsel verstoort biologicals zijn geneesmiddelen bestaande uit natuurlijke eiwitten zoals antilichamen en cytokines, of fragmenten van eiwitten of synthetische peptides In <LOCATIE> wordt de term vooral beperkt tot kunstmatige peptides die heel specifieke signaaleiwitten (zoals receptoren of cytokines) uitschakelen en zo ziekteprocessen (zoals reuma, psoriasis, inflammatoire chirurgisch aangebrachte opening in de buikwand met een verbinding naar het colon abnormale ontwikkeling Bij IBD wordt dan vaak abormale ontwikkeling van het darmslijmlies bedoelt hetgeen een riscico vormt voor ontwikkeling van darmkanker endoscopisch onderzoek waarbij de gehele dikke darm (colon) en het laatste deel van de eindstandig stoma van de dunnedarm (ileostoma) of dikke darm (colostoma) zodat er geen darminhoud meer langs het zieke gedeelte van de darm kan gaan kunstmatige, meestal polymere, vloeibare voeding die of via een sonde of per os aan het maagdarmkanaal wordt aangeboden De enterale voeding kan ook elementair of semielementair zijn, waarbij in het laatste geval zowel de peptiden als koolhydraten en vetten in een chirurgisch vervaardigde opening waardoor darminhoud naar buiten kan worden geloosd abnormale buisvormige verbinding van holle organen onderling of met de buitenwereld, of van een klier, abces- of verwekingsholte naar een hol orgaan of naar de buitenwereld; ook een chirurgisch aangelegde verbinding kan een fistel worden genoemd.
| 519 | nvog |
verbinding tussen delen van het maag-darmkanaal; bij operatieve kunstmatige verbinding tussen twee darmdelen waarbij verbinding met niethechtingen en een door bacteriën of schimmels afgescheiden product dat dodelijk (bactericide) of toename van bacteriën in de dunne darm hetgeen de vertering van voedsel verstoort biologicals zijn geneesmiddelen bestaande uit natuurlijke eiwitten zoals antilichamen en cytokines, of fragmenten van eiwitten of synthetische peptides In <LOCATIE> wordt de term vooral beperkt tot kunstmatige peptides die heel specifieke signaaleiwitten (zoals receptoren of cytokines) uitschakelen en zo ziekteprocessen (zoals reuma, psoriasis, inflammatoire chirurgisch aangebrachte opening in de buikwand met een verbinding naar het colon abnormale ontwikkeling Bij IBD wordt dan vaak abormale ontwikkeling van het darmslijmlies bedoelt hetgeen een riscico vormt voor ontwikkeling van darmkanker endoscopisch onderzoek waarbij de gehele dikke darm (colon) en het laatste deel van de eindstandig stoma van de dunnedarm (ileostoma) of dikke darm (colostoma) zodat er geen darminhoud meer langs het zieke gedeelte van de darm kan gaan kunstmatige, meestal polymere, vloeibare voeding die of via een sonde of per os aan het maagdarmkanaal wordt aangeboden De enterale voeding kan ook elementair of semielementair zijn, waarbij in het laatste geval zowel de peptiden als koolhydraten en vetten in een chirurgisch vervaardigde opening waardoor darminhoud naar buiten kan worden geloosd abnormale buisvormige verbinding van holle organen onderling of met de buitenwereld, of van een klier, abces- of verwekingsholte naar een hol orgaan of naar de buitenwereld; ook een chirurgisch aangelegde verbinding kan een fistel worden genoemd a van dunnedarm naar huid (enterocutane), van dikkedarm naar huis (colocutane) en rondom abnormale buisvormige verbinding van holle organen onderling; hiertoe behoren o a tussen twee stukken darm (enteroenterisch), maag en dikke darm (gastrocolisch), darm en vagina hoge fistel met meerdere uitwendige openingen; kan een ano/rectovaginale fistel zijn of een extrasphincterische fistels worden behandeld met setondrainage of advancement plastiek lage fistel met één uitwendige opening; lage, simpele, submuceuze/intersphincterische fistels Engelse afkorting voor Inflammatory Bowel Diseases (idiopathische chronische inflammatoire darmziekten) Dit is een verzamelnaam voor intestinale ontstekingsziekten zoals de ziekte van Crohn (ZvC), colitis ulcerosa (CU), of IBD-U of onbepaalde (indeterminate) colitis Wanneer er bij een ontsteking van de dikke darm geen onderscheid tussen de ziekte van Crohn of Colitis ulcerosa is te maken wordt dit een een IBD-U (unclassified) genoemd Als ook na verwijdering van de dikke darm de patholoog het onderscheid nog steeds niet kan maken wordt het een indeterminate colitis genoemd chirurgische ingreep waarbij het terminale ileum door de spierkoker van het rectum naar beneden gehaald en op het niveau van de overgang van rectum naar anus (linea dentata) met het anale kanaal verbonden De operatie kent vele postoperatieve complicaties en heeft verbinding tussen laatste deel dunnedarm en de top van de endeldarm Bij een pouch ook wel J-pouch of ileoanale pouch genoemd, is er een inwendig "reservoir" gemaakt van de dunnedarm welke de functie van de endeldarm (rectum) zoveel mogelijk probeert na te bootsen Er bestaan dubbele, driedubbele of vierdubbele pouchen (respectievelijk J-, S- of W-pouch) waarbij er altijd een anastomose (ileumpouch anale.
| 589 | nvog |
naar huis (colocutane) en rondom abnormale buisvormige verbinding van holle organen onderling; hiertoe behoren o a tussen twee stukken darm (enteroenterisch), maag en dikke darm (gastrocolisch), darm en vagina hoge fistel met meerdere uitwendige openingen; kan een ano/rectovaginale fistel zijn of een extrasphincterische fistels worden behandeld met setondrainage of advancement plastiek lage fistel met één uitwendige opening; lage, simpele, submuceuze/intersphincterische fistels Engelse afkorting voor Inflammatory Bowel Diseases (idiopathische chronische inflammatoire darmziekten) Dit is een verzamelnaam voor intestinale ontstekingsziekten zoals de ziekte van Crohn (ZvC), colitis ulcerosa (CU), of IBD-U of onbepaalde (indeterminate) colitis Wanneer er bij een ontsteking van de dikke darm geen onderscheid tussen de ziekte van Crohn of Colitis ulcerosa is te maken wordt dit een een IBD-U (unclassified) genoemd Als ook na verwijdering van de dikke darm de patholoog het onderscheid nog steeds niet kan maken wordt het een indeterminate colitis genoemd chirurgische ingreep waarbij het terminale ileum door de spierkoker van het rectum naar beneden gehaald en op het niveau van de overgang van rectum naar anus (linea dentata) met het anale kanaal verbonden De operatie kent vele postoperatieve complicaties en heeft verbinding tussen laatste deel dunnedarm en de top van de endeldarm Bij een pouch ook wel J-pouch of ileoanale pouch genoemd, is er een inwendig "reservoir" gemaakt van de dunnedarm welke de functie van de endeldarm (rectum) zoveel mogelijk probeert na te bootsen Er bestaan dubbele, driedubbele of vierdubbele pouchen (respectievelijk J-, S- of W-pouch) waarbij er altijd een anastomose (ileumpouch anale kunstmatig aangelegde fistel tussen laatste deel dunne darm (ileum) en huid waardoor ileostoma waarbij het uiteinde van het terminale ileum door de buikwandspier naar buiten wordt geleid en de ontlasting in een stomazakje wordt opgevangen ileostoma, continent, ook wel ileostoma volgens <PERSOON> stoma waarbij van het terminale ileum een chirurgisch aangelegd reservoir is gemaakt met daaraan een klepmechanisme van het ileum dat vastgehecht is in de huid en buikwandspier; hiermee wordt de opslagfunctie van het colon zoveel mogelijk nagebootst; de patiënt kan dan het reservoir door catheterisatie ontledigen; vinding van chirurg <PERSOON> synoniem onderdrukking van het immuunsysteem toegepast bij aandoeningen die ontstaan door een te het aantal personen dat sterft gedurende een bepaalde periode (bijvoorbeeld gedurende één jaar of gedurende de duur van het onderzoek) gedeeld door het totaal aantal personen in de metabole skeletaandoening waarbij de massa(-dichtheid) van het bot is afgenomen beneden een normwaarde De mate van verminderde botdichtheid wordtbij volwassenen uitgedrukt conform osteoporose, maar minder uitgesproken, waarbij de T-score ligt tussen -#,# en -#,# chirurgisch aangelegd reservoir van de dunne darm dat verbinding heeft met de anus (zie microbiologische balans van de gastheer zodanig verandert dat het daardoor een gezondheidsbevorderend effect heeft op de gastheer In de praktijk komt dat neer op een stimulatie van de fermentatie (omzetting) van koolhydraten ten koste van fermentatie van eiwitten Fermentatie van koolhydraten resulteert in de vorming van neutrale of gezonde stoffen voor de darmen Eiwitfermentatie daarentegen levert vooral mogelijk schadelijke de intestinale microbiologische balans van de gastheer zodanig veranderen dat het daardoor.
| 592 | nvog |
fistel tussen laatste deel dunne darm (ileum) en huid waardoor ileostoma waarbij het uiteinde van het terminale ileum door de buikwandspier naar buiten wordt geleid en de ontlasting in een stomazakje wordt opgevangen ileostoma, continent, ook wel ileostoma volgens <PERSOON> stoma waarbij van het terminale ileum een chirurgisch aangelegd reservoir is gemaakt met daaraan een klepmechanisme van het ileum dat vastgehecht is in de huid en buikwandspier; hiermee wordt de opslagfunctie van het colon zoveel mogelijk nagebootst; de patiënt kan dan het reservoir door catheterisatie ontledigen; vinding van chirurg <PERSOON> synoniem onderdrukking van het immuunsysteem toegepast bij aandoeningen die ontstaan door een te het aantal personen dat sterft gedurende een bepaalde periode (bijvoorbeeld gedurende één jaar of gedurende de duur van het onderzoek) gedeeld door het totaal aantal personen in de metabole skeletaandoening waarbij de massa(-dichtheid) van het bot is afgenomen beneden een normwaarde De mate van verminderde botdichtheid wordtbij volwassenen uitgedrukt conform osteoporose, maar minder uitgesproken, waarbij de T-score ligt tussen -#,# en -#,# chirurgisch aangelegd reservoir van de dunne darm dat verbinding heeft met de anus (zie microbiologische balans van de gastheer zodanig verandert dat het daardoor een gezondheidsbevorderend effect heeft op de gastheer In de praktijk komt dat neer op een stimulatie van de fermentatie (omzetting) van koolhydraten ten koste van fermentatie van eiwitten Fermentatie van koolhydraten resulteert in de vorming van neutrale of gezonde stoffen voor de darmen Eiwitfermentatie daarentegen levert vooral mogelijk schadelijke de intestinale microbiologische balans van de gastheer zodanig veranderen dat het daardoor ziekteverschijnselen Er is onderscheid te maken in klinische (geen klachten of ziektescore die duiden op actieve ziekte) en endoscopische remissie (geen actieve ontsteking van het percentage personen met een bepaalde ziekte dat door de test terecht (dwz tov van de bij een setondrainage wordt met een draad (elastisch- of hechtmateriaal) een fistel open gehouden met de bedoeling dat zich geen lokaal, perianaal abces zal ontwikkelen therapie waarbij wordt gestart met middelen met beperkte systemische invloed, bij voorkeur verwijdering van een deel van de dikke darm waarbij het laatste deel (endeldarm en evt deel percentage personen zonder een ziekte die men m b v een test wil opsporen dat terecht (dwz tov de gouden standaard) als niet-ziek wordt geclassificeerd overlevingskans, het percentage patiënten dat een bepaalde ziekte of operatie overleeft of percentage patiënten dat na een bepaalde termijn na een diagnose of therapie nog in leven chirurgisch aangelegde opening tussen darm en huid zodat darminhoud kan worden afgevoerd; opening kan dubbelloops of eindstandig zijn; een dubbelloops stoma heeft twee openingen naast elkaar; uit de ene opening komt de ontlasting, uit de ander alleen slijm (afkomstig van het slijmvlies van de darm); een tijdelijk stoma is nogal eens dubbelloops (het geheel wordt later aaneengehecht); een eindstandig stoma heeft één opening verhouding tussen gemeten en verwachte sterfte in de indexgroep wanneer bij die groep de methode waarbij de hechtingen worden gelegd mbv een nietmachine genetisch gemodificeerde bacteriën die een product maken en in de darm afleveren om door verval van weefsel ontstaan oppervlaktedefect met geringe neiging tot genezing.
| 574 | nvog |
Er is onderscheid te maken in klinische (geen klachten of ziektescore die duiden op actieve ziekte) en endoscopische remissie (geen actieve ontsteking van het percentage personen met een bepaalde ziekte dat door de test terecht (dwz tov van de bij een setondrainage wordt met een draad (elastisch- of hechtmateriaal) een fistel open gehouden met de bedoeling dat zich geen lokaal, perianaal abces zal ontwikkelen therapie waarbij wordt gestart met middelen met beperkte systemische invloed, bij voorkeur verwijdering van een deel van de dikke darm waarbij het laatste deel (endeldarm en evt deel percentage personen zonder een ziekte die men m b v een test wil opsporen dat terecht (dwz tov de gouden standaard) als niet-ziek wordt geclassificeerd overlevingskans, het percentage patiënten dat een bepaalde ziekte of operatie overleeft of percentage patiënten dat na een bepaalde termijn na een diagnose of therapie nog in leven chirurgisch aangelegde opening tussen darm en huid zodat darminhoud kan worden afgevoerd; opening kan dubbelloops of eindstandig zijn; een dubbelloops stoma heeft twee openingen naast elkaar; uit de ene opening komt de ontlasting, uit de ander alleen slijm (afkomstig van het slijmvlies van de darm); een tijdelijk stoma is nogal eens dubbelloops (het geheel wordt later aaneengehecht); een eindstandig stoma heeft één opening verhouding tussen gemeten en verwachte sterfte in de indexgroep wanneer bij die groep de methode waarbij de hechtingen worden gelegd mbv een nietmachine genetisch gemodificeerde bacteriën die een product maken en in de darm afleveren om door verval van weefsel ontstaan oppervlaktedefect met geringe neiging tot genezing AS = ankyloserende spondylitis, ofwel de ziekte van Bechterew BMI = body mass index, ook wel Quetelet index, wordt berekend door het lichaamsgewicht in kiloâs te delen door het kwadraat van de lichaamslengte (lengte keer lengte, uitgedrukt in CBO = Centraal Begeleidings Orgaan, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg HR = hazard ratio = gebrukt als risico op #her)opvlamming van ziekte IBD = chronische inflammatoire darmziektes of inflammatory bowel diseases IMPACT = vragenlijst over kwaliteit van leven bij kinderen en adolescenten met IBD ##mTc HMPAO scintigrafie = nucleair onderzoek met technetium-##m gelabeld n-# vetzuur = een van de essentiele vetzuren alfa-linoleenzuur (zit vooral in visolie) NASPGHAN= North American Society of Gastroenterology, Hepatology and Nutrition PCR = histologisch en microbiologisch onderzoek van biopten afkomstig uit het aangedane PICO = Patiënt â Interventie â Controle â Outcome PPD = purified protein derivative, tuberculine dat voor de Mantoux test gebruikt wordt TPMT = thiopurine s-methyltransferase, enzym betrokken bij het thioprine metabolisme Ziekte van uitsluitend de dikke darm mucosa, die meestal in het rectum begint en zich continue (# traject) naar proximaal uitbreidt en naar distaal toe in ernst toeneemt In het rectum, breidt zich in de vorm van een continue ontstekingsproces uit naar proximaal in het sigmoïd, vervolgens linker colon en kan zich ook als een pancolitis presenteren Neemt in ernst naar distaal toe Geen anale localisaties Geen localisaties in de rest van het Grillige ulcera met restanten pre-existent slijmvlies of slijmvliesbruggen (pseudopoliepen) daartussen, haemorrhagische mucosa, bloedingen Dilatatie van het lumen, dunne wand in.
| 600 | nvog |
AS = ankyloserende spondylitis, ofwel de ziekte van Bechterew BMI = body mass index, ook wel Quetelet index, wordt berekend door het lichaamsgewicht in kiloâs te delen door het kwadraat van de lichaamslengte (lengte keer lengte, uitgedrukt in CBO = Centraal Begeleidings Orgaan, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg HR = hazard ratio = gebrukt als risico op #her)opvlamming van ziekte IBD = chronische inflammatoire darmziektes of inflammatory bowel diseases IMPACT = vragenlijst over kwaliteit van leven bij kinderen en adolescenten met IBD ##mTc HMPAO scintigrafie = nucleair onderzoek met technetium-##m gelabeld n-# vetzuur = een van de essentiele vetzuren alfa-linoleenzuur (zit vooral in visolie) NASPGHAN= North American Society of Gastroenterology, Hepatology and Nutrition PCR = histologisch en microbiologisch onderzoek van biopten afkomstig uit het aangedane PICO = Patiënt â Interventie â Controle â Outcome PPD = purified protein derivative, tuberculine dat voor de Mantoux test gebruikt wordt TPMT = thiopurine s-methyltransferase, enzym betrokken bij het thioprine metabolisme Ziekte van uitsluitend de dikke darm mucosa, die meestal in het rectum begint en zich continue (# traject) naar proximaal uitbreidt en naar distaal toe in ernst toeneemt In het rectum, breidt zich in de vorm van een continue ontstekingsproces uit naar proximaal in het sigmoïd, vervolgens linker colon en kan zich ook als een pancolitis presenteren Neemt in ernst naar distaal toe Geen anale localisaties Geen localisaties in de rest van het Grillige ulcera met restanten pre-existent slijmvlies of slijmvliesbruggen (pseudopoliepen) daartussen, haemorrhagische mucosa, bloedingen Dilatatie van het lumen, dunne wand in Diffuus ontstekingsinfiltraat in de mucosa, overal met dezelfde intensiteit aanwezig Cryptdistorsie, te korte, cysteus verwijde vertakkende crypten diffuus in de aangedane Actieve ontsteking, luminale epitheel destructie, verstoorde uitrijping (geen slijmbekercellen), ontstekingsatypie door versnelde celdeling, neutrofielen tussen cryptepitheel, cryptabcessen Multipele in grootte wisselende grillige âondermijnendeâ (ic horizontale) ulcera, met âoverhangendeâ, diffuus ontstoken, slijmvliesranden, reikend tot op de muscularis mucosae In ernstiger gevallen ulcera tot in de submucosa of tot op de muscularis propria Ulcusbodem In de actieve fase gemengdcellig overwegend lymfocyten, plasmacellen, neutrofiele granulocyten In de chronische fase lymfocyten en plasmacellen Lymfoïde hyperplasie (lymffollikels met kiemcentra) in rectale/anale mucosa Geen granulomen of ophopingen van histiocyten Soms wel reuscellen, waarschijnlijk opruimreactie op inhoud van een crypt In de actieve fase neutrofiele granulocyten diffuus in het luminale en het cryptepitheel In de chronische fase alleen in de lamina propria Bij diepere submucosale ulcera en ulcera tot op de muscularis propria ook begeleidend ontstekingsinfiltraat in submucosa met overgrijpen op (doorregenen naar) de muscularis propria en subserosa Bij een perforatie ook een Segmentale ziekte, die kan voorkomen in de gehele gastro-intestinale mucosa (van mond tot anus), die gepaard gaat met transmurale ontsteking, stricturen, fistelvorming en soms met Segmentaal (dus op verschillende plaatsen normaal slijmvlies afgewisseld met afwijkende mucosa) in de dunne en dikke darm <PERSOON> van de afwijkingen varieert Rectum relatief vaak gespaard Anale localisatie en localisaties in de dunne darm, ic terminale ileum, zijn.
| 607 | nvog |
ontstekingsinfiltraat in de mucosa, overal met dezelfde intensiteit aanwezig Cryptdistorsie, te korte, cysteus verwijde vertakkende crypten diffuus in de aangedane Actieve ontsteking, luminale epitheel destructie, verstoorde uitrijping (geen slijmbekercellen), ontstekingsatypie door versnelde celdeling, neutrofielen tussen cryptepitheel, cryptabcessen Multipele in grootte wisselende grillige âondermijnendeâ (ic horizontale) ulcera, met âoverhangendeâ, diffuus ontstoken, slijmvliesranden, reikend tot op de muscularis mucosae In ernstiger gevallen ulcera tot in de submucosa of tot op de muscularis propria Ulcusbodem In de actieve fase gemengdcellig overwegend lymfocyten, plasmacellen, neutrofiele granulocyten In de chronische fase lymfocyten en plasmacellen Lymfoïde hyperplasie (lymffollikels met kiemcentra) in rectale/anale mucosa Geen granulomen of ophopingen van histiocyten Soms wel reuscellen, waarschijnlijk opruimreactie op inhoud van een crypt In de actieve fase neutrofiele granulocyten diffuus in het luminale en het cryptepitheel In de chronische fase alleen in de lamina propria Bij diepere submucosale ulcera en ulcera tot op de muscularis propria ook begeleidend ontstekingsinfiltraat in submucosa met overgrijpen op (doorregenen naar) de muscularis propria en subserosa Bij een perforatie ook een Segmentale ziekte, die kan voorkomen in de gehele gastro-intestinale mucosa (van mond tot anus), die gepaard gaat met transmurale ontsteking, stricturen, fistelvorming en soms met Segmentaal (dus op verschillende plaatsen normaal slijmvlies afgewisseld met afwijkende mucosa) in de dunne en dikke darm <PERSOON> van de afwijkingen varieert Rectum relatief vaak gespaard Anale localisatie en localisaties in de dunne darm, ic terminale ileum, zijn daartussen imponeert als âcobble stonesâ Discrete afteuze (oppervlakkige) laesies met een haemorrhagisch randje (=putjes), serpentigineuze ulcera met scherpe randen Fibrose van de submucosa of de spierlagen en stenosen afgewisseld met dilatatie, creeping fat ter plaatse van de fistels, gelocaliseerde serositis met fibrinebeslag Hyperplasie van de plexus Volledig normale mucosa afgewisseld met afwijkende mucosa, waarin cryptdistorsie en ontsteking Ontstekingsinfiltraat wisselend van intensiteit en localisatie in de lamina propria, kan overgrijpen op de submucosa of ligt specifiek in de toppen van de villi, terwijl de basale Focale cryptitis met epitheeldestructie, cryptabcessen, aften (oppervlakkige erosies), typische ulcera met fibrinepluimen op de toppen van de lymffollikels, fissuren (transmurale ulcera, bekleed met granulatieweefsel, die in de mucosa beginnen en zich âverticaalâ in de wand uitbreiden) luminale epitheel doet meestal niet mee met de ontsteking, maar toont een mogelijk ten gevolge van de toch reeds ingezette behandeling Geen atrofie Alleen ontstekingsatypie bij uitgebreide ontstekingsactiviteit en versnelde regeneratie Minder Meestal niet in luminale epitheel, wel geassocieerd met cryptitis en epitheeldestructie wisselend dicht in mucosa en submucosa, in de actieve fase ook met fistels en fissuren mee in muscularis propria en subserosa In de chronische fase opnieuw wisselend dicht in de mucosa Verder geassocieerd met littekenweefsel in de wand en typische lymfoïde Gemengdcellig in de actieve fase met prominente aanwezigheid van histiocyten en eosinofielen, in mindere mate lymfocyten, plasmacellen, neutrofiele granulocyten Focale histiocytaire cryptitis op plaatsen van cryptepitheeldestructie ophoping van histiocyten, eosinofielen en vaak reuscellen, beginnend granuloom of aanduiding van granuloom (mogelijk opruimreactie op inhoud van de kapotte crypt) Granulomen.
| 598 | nvog |
een haemorrhagisch randje (=putjes), serpentigineuze ulcera met scherpe randen Fibrose van de submucosa of de spierlagen en stenosen afgewisseld met dilatatie, creeping fat ter plaatse van de fistels, gelocaliseerde serositis met fibrinebeslag Hyperplasie van de plexus Volledig normale mucosa afgewisseld met afwijkende mucosa, waarin cryptdistorsie en ontsteking Ontstekingsinfiltraat wisselend van intensiteit en localisatie in de lamina propria, kan overgrijpen op de submucosa of ligt specifiek in de toppen van de villi, terwijl de basale Focale cryptitis met epitheeldestructie, cryptabcessen, aften (oppervlakkige erosies), typische ulcera met fibrinepluimen op de toppen van de lymffollikels, fissuren (transmurale ulcera, bekleed met granulatieweefsel, die in de mucosa beginnen en zich âverticaalâ in de wand uitbreiden) luminale epitheel doet meestal niet mee met de ontsteking, maar toont een mogelijk ten gevolge van de toch reeds ingezette behandeling Geen atrofie Alleen ontstekingsatypie bij uitgebreide ontstekingsactiviteit en versnelde regeneratie Minder Meestal niet in luminale epitheel, wel geassocieerd met cryptitis en epitheeldestructie wisselend dicht in mucosa en submucosa, in de actieve fase ook met fistels en fissuren mee in muscularis propria en subserosa In de chronische fase opnieuw wisselend dicht in de mucosa Verder geassocieerd met littekenweefsel in de wand en typische lymfoïde Gemengdcellig in de actieve fase met prominente aanwezigheid van histiocyten en eosinofielen, in mindere mate lymfocyten, plasmacellen, neutrofiele granulocyten Focale histiocytaire cryptitis op plaatsen van cryptepitheeldestructie ophoping van histiocyten, eosinofielen en vaak reuscellen, beginnend granuloom of aanduiding van granuloom (mogelijk opruimreactie op inhoud van de kapotte crypt) Granulomen histiocyten en reuscellen in de mucosa, submucosa, spierlagen of subserosa, kunnen geassocieerd zijn met aften, ulcera of fissuren, maar kunnen ook in een geheel intacte <PERSOON>-colectomie PA diagnose bij een fulminante colitis die kenmerken heeft van zowel een CU als een ZvC (bij gebrek aan relevante preoperatieve klinische, endoscopische en Het wordt aangeraden de term âindeterminate colitisâ alleen te hanteren in de bovenstaande Paediatrische Pathologie gehanteerde inclusie criteria) De nieuwe term âcolon-IBDUâ wordt gehanteerd bij patiënten die geen chirurgie hebben ondergaan, maar waarbij het type IBD niet verder geclassificeerd kan worden op basis van de beschikbare klinische, Fulminate colitis, segmentaal, links- en/of rechtszijdig, of pancolitis Soms rectal sparing Perforaties en/of fistels Terminale ileum (back-wash ileitis of ZvC) en/of appendix Diepe ondermijnende ulcera, uitgebreide denudatie van het slijmvlies, fissuren, dilatatie van Gemengdcellig en transmuraal, met lymfoïde aggregaten in de wand tot in de subserosa, soms met granulomen bij cryptdestructie en opruimreactie Granulomen en lymfoïde aggregaten buiten de gebieden met actieve ontsteking zijn een sterke indicatie voor een Infectieuze colitis (CMV), pseudomembraneuze colitis, ischaemische colitis en diffuse Ontstekingsproces in kortgesloten (delen van de) dikke darm zonder faecale stroom Treedt op #-## maanden post-OK en gaat binnen # maanden na continuiteitsgherstel in regressie Diffuse haemorrhagische kwetsbare mucosa met aften, oedeem en kleine intramucosale Grote variabiliteit in ontstekigsbeelden Kan lijken op een CU, met ulcera en cryptdistorsie Ook focale cryptitis met aften tpv lymffollikels en granulomen met reuscellen Verder lymfoïde hyperplasie, aggregaten van lymffollikels met kiemcentra en Peyerse plaques.
| 601 | nvog |
reuscellen in de mucosa, submucosa, spierlagen of subserosa, kunnen geassocieerd zijn met aften, ulcera of fissuren, maar kunnen ook in een geheel intacte <PERSOON>-colectomie PA diagnose bij een fulminante colitis die kenmerken heeft van zowel een CU als een ZvC (bij gebrek aan relevante preoperatieve klinische, endoscopische en Het wordt aangeraden de term âindeterminate colitisâ alleen te hanteren in de bovenstaande Paediatrische Pathologie gehanteerde inclusie criteria) De nieuwe term âcolon-IBDUâ wordt gehanteerd bij patiënten die geen chirurgie hebben ondergaan, maar waarbij het type IBD niet verder geclassificeerd kan worden op basis van de beschikbare klinische, Fulminate colitis, segmentaal, links- en/of rechtszijdig, of pancolitis Soms rectal sparing Perforaties en/of fistels Terminale ileum (back-wash ileitis of ZvC) en/of appendix Diepe ondermijnende ulcera, uitgebreide denudatie van het slijmvlies, fissuren, dilatatie van Gemengdcellig en transmuraal, met lymfoïde aggregaten in de wand tot in de subserosa, soms met granulomen bij cryptdestructie en opruimreactie Granulomen en lymfoïde aggregaten buiten de gebieden met actieve ontsteking zijn een sterke indicatie voor een Infectieuze colitis (CMV), pseudomembraneuze colitis, ischaemische colitis en diffuse Ontstekingsproces in kortgesloten (delen van de) dikke darm zonder faecale stroom Treedt op #-## maanden post-OK en gaat binnen # maanden na continuiteitsgherstel in regressie Diffuse haemorrhagische kwetsbare mucosa met aften, oedeem en kleine intramucosale Grote variabiliteit in ontstekigsbeelden Kan lijken op een CU, met ulcera en cryptdistorsie Ook focale cryptitis met aften tpv lymffollikels en granulomen met reuscellen Verder lymfoïde hyperplasie, aggregaten van lymffollikels met kiemcentra en Peyerse plaques Haemorrhagische kwetsbare granulaire mucosa, verlies van vaatpatroon, met aften en/of ulcera Soms pseudomembranen Soms fissuren of fistels wijzend op een ZvC localisatie Meestal de chronische vorm, te interpreteren als adaptatie aan verandderde faecale inhoud mild gemengcellig infiltraat in de lamina propria, partiele vlokatrofie, Panethcel hyperplasie en colonmetaplasie, Bij de actieve vorm een dicht gemengdcellig ontstekingsinfiltraat in de lamina propria en neutrofielen met micro-abcesjes in het luminale epitheel Kan gepaard gaan met ulcera of erosies, afvlakking van de villi of totale vlokatrofie Te onderscheiden van infectieuze oorzaken (bacteriele overgroei met meer diffuse actieve ontsteking in luminale epitheel) en locale circulatie-stoornissen / ischaemie door spanning op de ileoanale anastomose of de vaatsteel van de pouch meer oedeem en bloedinkjes, verder Belangrijk localisatie M crohn in de pouch granulomen met reuscellen, aften, ulcera, discontinue ontsteking, fissuren, fistels Revisie van de oorspronkelijke colectomie op ZvC Milde actieve ontsteking in de laatste cmâs van het terminale ileum Oorspronkelijk werd deze ontsteking beschouwd als een gevolg van terugvloeien van colon-inhoud bij patiënten met een pancolitis Er zijn echter ook aanwijzingen dat dit een primair ontstekingsproces van het <PERSOON> haemorrhagisch kwetsbaar slijmvlies in de laatste <DATUM> m van het terminale ileum Milde toename van neutrofiele granulocyten in de lamina propria en/of in het luminale epitheel Onderscheid met ZvC belangrijk indien traject langer dan <DATUM> m vanaf de klep, meer chronisch-actieve ontsteking, ook in de submucosa, gemengdcellig infiltraat, architectuur veranderingen, ulcera, granulomen, fissuren, transmurale lymfoïde aggregaten,.
| 607 | nvog |
granulaire mucosa, verlies van vaatpatroon, met aften en/of ulcera Soms pseudomembranen Soms fissuren of fistels wijzend op een ZvC localisatie Meestal de chronische vorm, te interpreteren als adaptatie aan verandderde faecale inhoud mild gemengcellig infiltraat in de lamina propria, partiele vlokatrofie, Panethcel hyperplasie en colonmetaplasie, Bij de actieve vorm een dicht gemengdcellig ontstekingsinfiltraat in de lamina propria en neutrofielen met micro-abcesjes in het luminale epitheel Kan gepaard gaan met ulcera of erosies, afvlakking van de villi of totale vlokatrofie Te onderscheiden van infectieuze oorzaken (bacteriele overgroei met meer diffuse actieve ontsteking in luminale epitheel) en locale circulatie-stoornissen / ischaemie door spanning op de ileoanale anastomose of de vaatsteel van de pouch meer oedeem en bloedinkjes, verder Belangrijk localisatie M crohn in de pouch granulomen met reuscellen, aften, ulcera, discontinue ontsteking, fissuren, fistels Revisie van de oorspronkelijke colectomie op ZvC Milde actieve ontsteking in de laatste cmâs van het terminale ileum Oorspronkelijk werd deze ontsteking beschouwd als een gevolg van terugvloeien van colon-inhoud bij patiënten met een pancolitis Er zijn echter ook aanwijzingen dat dit een primair ontstekingsproces van het <PERSOON> haemorrhagisch kwetsbaar slijmvlies in de laatste <DATUM> m van het terminale ileum Milde toename van neutrofiele granulocyten in de lamina propria en/of in het luminale epitheel Onderscheid met ZvC belangrijk indien traject langer dan <DATUM> m vanaf de klep, meer chronisch-actieve ontsteking, ook in de submucosa, gemengdcellig infiltraat, architectuur veranderingen, ulcera, granulomen, fissuren, transmurale lymfoïde aggregaten, alleen zou zijn gemist De slokdarm is van het gehele maag-darm kanaal het minst vaak betrokken bij een IBD Een focaal actieve, niet Helicobacter geassocieerde, gastritis met name gelocaliseerd in de klierbuiscomponent en al of niet met granuloomvorming (<DATUM> ) of afteuze laesies, worden frequenter gezien bij patiënten met ZvC, maar ook bij CU-patiënten Een lymfocytaire duodenitis of gastritis (toename van intra-epitheliale T-lymfocyten zonder aanwijzingen voor coeliakie) wordt ook vaker aangetroffen en kan wijzen op een ZvCelders Infectieuze colitis / ischaemische colitis / diffuse intravasale stolling / primaire scleroserende cholangitis / appendicitis / medicamenteuze colitis / diverticulitis / microscopische en lymfocytaire colitis / ZvC in de mondholte / anus niet precies bekend; remming ontstekingsreacties, oa door remming van de vorming capillairen, remming transcriptiefactoren (interleukinen), NFκB via IκB, stimulatie botafbraak, diabetes, hypertensie, stemmingswisselingen, oedeem budesonide geeft minder systemische bijwerkingen door lage biologische calcium, vitamine D en bisfosfonaat beschermen tegen botafbraak bij langdurige eerste # week ## mg per # week daarna, ## mg/week; (vanaf ## mg eventueel #,# mg / niet precies bekend; remming ontstekingsreacties, oa door remming vorming vrije remming van NFκB, PPAR gamma ligand, inductie van apoptose, remming van synthese van immunoglobulines en plaatjes activerende factor (PAF), vermindering van leukocytentransfer sulfasalazine (bij ##-##%) hoofdpijn, maagpijn, diarrhee (dosisafhankelijk), StevensJohnson syndroom, pancreatitis, agranulocytosis, alveolitis (idiosyncratisch); reversibele fertiliteitstoornissen kunnen bij mannen optreden, spontaan verbeterend na olsalazine (en theoretisch ook van andere #-ASA preparaten met een azo-verbinding diverse preparaten met verschillende afgiftepatronen zijn niet zonder meer nierfunctiecontrole bij risicopatiënten elke <DATUM> maanden, anders # maal per ##.
| 645 | nvog |
slokdarm is van het gehele maag-darm kanaal het minst vaak betrokken bij een IBD Een focaal actieve, niet Helicobacter geassocieerde, gastritis met name gelocaliseerd in de klierbuiscomponent en al of niet met granuloomvorming (<DATUM> ) of afteuze laesies, worden frequenter gezien bij patiënten met ZvC, maar ook bij CU-patiënten Een lymfocytaire duodenitis of gastritis (toename van intra-epitheliale T-lymfocyten zonder aanwijzingen voor coeliakie) wordt ook vaker aangetroffen en kan wijzen op een ZvCelders Infectieuze colitis / ischaemische colitis / diffuse intravasale stolling / primaire scleroserende cholangitis / appendicitis / medicamenteuze colitis / diverticulitis / microscopische en lymfocytaire colitis / ZvC in de mondholte / anus niet precies bekend; remming ontstekingsreacties, oa door remming van de vorming capillairen, remming transcriptiefactoren (interleukinen), NFκB via IκB, stimulatie botafbraak, diabetes, hypertensie, stemmingswisselingen, oedeem budesonide geeft minder systemische bijwerkingen door lage biologische calcium, vitamine D en bisfosfonaat beschermen tegen botafbraak bij langdurige eerste # week ## mg per # week daarna, ## mg/week; (vanaf ## mg eventueel #,# mg / niet precies bekend; remming ontstekingsreacties, oa door remming vorming vrije remming van NFκB, PPAR gamma ligand, inductie van apoptose, remming van synthese van immunoglobulines en plaatjes activerende factor (PAF), vermindering van leukocytentransfer sulfasalazine (bij ##-##%) hoofdpijn, maagpijn, diarrhee (dosisafhankelijk), StevensJohnson syndroom, pancreatitis, agranulocytosis, alveolitis (idiosyncratisch); reversibele fertiliteitstoornissen kunnen bij mannen optreden, spontaan verbeterend na olsalazine (en theoretisch ook van andere #-ASA preparaten met een azo-verbinding diverse preparaten met verschillende afgiftepatronen zijn niet zonder meer nierfunctiecontrole bij risicopatiënten elke <DATUM> maanden, anders # maal per ## permanent nierfunctieverlies bij gecompromitteerde patiënten te voorkomen, alhoewel in vroeg stadium ontdekt nierfunctieverlies reversibel lijkt Het frequenter controleren van de nierfunctie lijkt aangewezen bij preëxistente nierschade, nefrotoxische comedicatie of anderszins vasculaire co-morbiditeit, met name bij ernstiger vormen van misselijkheid, diarree, myelotoxiciteit, infecties, hepatotoxiciteit, pancreatitis, gewrichtspijn, regelmatige labcontroles van bloedbeeld en leverfunctie noodzakelijk; eerste weken farmacogenetica (TPMT) kunnen nuttig zijn voor het individualiseren van - farmacogenetica TPMT heterozygoot mutanten / intermediaire enzym activiteit ###% van de standaarddosering; TPMT homozygoot mutanten / verwaarloosbare - TDM #-TGN ###-### picomol / #x##E# RBC bepaald volgens methode <PERSOON> et bloedingen, ulcera, stomatitis, braken, diarree, hepatotoxiciteit regelmatige labcontroles van bloedbeeld en leverfunctie noodzakelijk; # weken na start, orale therapie met doseringen )## mg wordt niet aangeraden aangezien de farmacokinetiek te onvoorspelbaar wordt door absorptieproblematiek; dit geldt zeker voor patiënten met dunnedarm lokalisatie van de ZvC immunosuppressief door remming van interleukine-# afhankelijke proliferatie van T-helper en âkiller cellen en stimulatie van productie van T-suppressor cellen paresthesieën, hypertensie, hypomagnesiëmie, nefrotoxiciteit, infectie, insulten, anafylaxie gecombineerd met AZA lange termijn remissie bij ##% t o v ##% zonder AZA grotere kans op insulten bij hypercholesterolemie en hypomagnesiëmie neutralisatie TNFα, apoptose inductie TNFα positieve T cellen (infliximab en adalimumab) CU (infliximab), effectief, maar plaatsbepaling vooralsnog niet duidelijk hoofdpijn, bovenste luchtweginfectie, misselijkheid, hoesten, buikpijn absolute contraïndicatie tuberculose, sepsis; vooraf altijd eerst anamnese op TB(contacten), Mantoux en X-thorax ter vermindering van kans op eventuele reactivatie van ziekte, ernstige decompensatio cordis (graad III-IV NY Heart Association).
| 693 | nvog |
te voorkomen, alhoewel in vroeg stadium ontdekt nierfunctieverlies reversibel lijkt Het frequenter controleren van de nierfunctie lijkt aangewezen bij preëxistente nierschade, nefrotoxische comedicatie of anderszins vasculaire co-morbiditeit, met name bij ernstiger vormen van misselijkheid, diarree, myelotoxiciteit, infecties, hepatotoxiciteit, pancreatitis, gewrichtspijn, regelmatige labcontroles van bloedbeeld en leverfunctie noodzakelijk; eerste weken farmacogenetica (TPMT) kunnen nuttig zijn voor het individualiseren van - farmacogenetica TPMT heterozygoot mutanten / intermediaire enzym activiteit ###% van de standaarddosering; TPMT homozygoot mutanten / verwaarloosbare - TDM #-TGN ###-### picomol / #x##E# RBC bepaald volgens methode <PERSOON> et bloedingen, ulcera, stomatitis, braken, diarree, hepatotoxiciteit regelmatige labcontroles van bloedbeeld en leverfunctie noodzakelijk; # weken na start, orale therapie met doseringen )## mg wordt niet aangeraden aangezien de farmacokinetiek te onvoorspelbaar wordt door absorptieproblematiek; dit geldt zeker voor patiënten met dunnedarm lokalisatie van de ZvC immunosuppressief door remming van interleukine-# afhankelijke proliferatie van T-helper en âkiller cellen en stimulatie van productie van T-suppressor cellen paresthesieën, hypertensie, hypomagnesiëmie, nefrotoxiciteit, infectie, insulten, anafylaxie gecombineerd met AZA lange termijn remissie bij ##% t o v ##% zonder AZA grotere kans op insulten bij hypercholesterolemie en hypomagnesiëmie neutralisatie TNFα, apoptose inductie TNFα positieve T cellen (infliximab en adalimumab) CU (infliximab), effectief, maar plaatsbepaling vooralsnog niet duidelijk hoofdpijn, bovenste luchtweginfectie, misselijkheid, hoesten, buikpijn absolute contraïndicatie tuberculose, sepsis; vooraf altijd eerst anamnese op TB(contacten), Mantoux en X-thorax ter vermindering van kans op eventuele reactivatie van ziekte, ernstige decompensatio cordis (graad III-IV NY Heart Association) infliximab is effectief bij ##% van patiënten met fistels op korte termijn, ongeveer <DATUM> na verminderde respons Antistofvorming bij adalimumab vooralsnog onbekend BIJLAGE # BROCHURE VOOR PATIÃNTEN MET IBD, GEBASEERD Deze brochure is gebaseerd op de richtlijn IBD bij volwassenen Een richtlijn is gemaakt voor zorgverleners Hierin staat beschreven wat algemeen gezien de beste zorg is voor mensen met IBD Er staan aanbevelingen en instructies in over hoe zorgverleners zouden moeten handelen De richtlijn is geen wettelijk voorschrift Zorg aan mensen met IBD blijft maatwerk Een zorgverlener kan daarom (in overleg met of met medeweten van de patiënt) besluiten Deze brochure is geschreven door het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO in samenwerking met de Nederlandse Genootschap voor Maag, Darm, Leverziekten en vele andere wetenschappelijke verenigingen Daarnaast heeft Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging <LOCATIE> ook instemming verleend aan de richtlijn zodat de patiëntenvereniging ook de inhoud van de richtlijn onderschrijft en haar leden hierover kan informeren IBD (inflammatory bowel disease) is een verzamelnaam voor de chronische darmziektes colitis ulcerosa, de ziekte van Crohn en, wanneer het onderscheid niet duidelijk te maken is, chronische colitis Bij alle vormen is een deel van de darmen ontstoken Colitis ulcerosa begint vaak in de endeldarm en zit de ontsteking alleen in de dikke darm De ziekte van Crohn kan de ontsteking zich in het gehele spijsverteringskanaal manifesteren De oorzaak van IBD is multifactorieel naast erfelijke vatbaarheid ontwikkelt het immuunsysteem van de darm een overdreven respons op (meestal niet pathogene) darmflora.
| 629 | nvog |
<DATUM> na verminderde respons Antistofvorming bij adalimumab vooralsnog onbekend BIJLAGE # BROCHURE VOOR PATIÃNTEN MET IBD, GEBASEERD Deze brochure is gebaseerd op de richtlijn IBD bij volwassenen Een richtlijn is gemaakt voor zorgverleners Hierin staat beschreven wat algemeen gezien de beste zorg is voor mensen met IBD Er staan aanbevelingen en instructies in over hoe zorgverleners zouden moeten handelen De richtlijn is geen wettelijk voorschrift Zorg aan mensen met IBD blijft maatwerk Een zorgverlener kan daarom (in overleg met of met medeweten van de patiënt) besluiten Deze brochure is geschreven door het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO in samenwerking met de Nederlandse Genootschap voor Maag, Darm, Leverziekten en vele andere wetenschappelijke verenigingen Daarnaast heeft Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging <LOCATIE> ook instemming verleend aan de richtlijn zodat de patiëntenvereniging ook de inhoud van de richtlijn onderschrijft en haar leden hierover kan informeren IBD (inflammatory bowel disease) is een verzamelnaam voor de chronische darmziektes colitis ulcerosa, de ziekte van Crohn en, wanneer het onderscheid niet duidelijk te maken is, chronische colitis Bij alle vormen is een deel van de darmen ontstoken Colitis ulcerosa begint vaak in de endeldarm en zit de ontsteking alleen in de dikke darm De ziekte van Crohn kan de ontsteking zich in het gehele spijsverteringskanaal manifesteren De oorzaak van IBD is multifactorieel naast erfelijke vatbaarheid ontwikkelt het immuunsysteem van de darm een overdreven respons op (meestal niet pathogene) darmflora Het verloop van de ziekte kent meestal fases van rust (remissie) afgewisseld met perioden waarin de ziekteactiviteit opvlamt (exacerbatie) Het kan dus variëren van mild tot zeer ernstig, er kunnen complicaties optreden met aandoeningen buiten het maagdarm gebied Chronisch wil zeggen dat de ziekte afwisselende periodes van toename en vermindering van ziekteverschijnselen kent, en kan daardoor ernstig ingrijpen op het leven van de patiënt Bij colitis ulcerosa begint de ziekte meestal met diarree en bloedverlies, soms zeer frequent ()## keer per dag + 's nachts), slijm en pus in ontlasting Andere klachten zijn tenesmi (bij rectumaantasting), buikkramp voor en tijdens de ontlasting Ook bij Crohn komt buikpijn en diarree voor, met daarnaast gevoel van ziek zijn en gewichtsverlies Crohn begint vaak met diarree, soms met bloedverlies via de anus, afsluiting van de darm of klachten rondom de anus Er kunnen met pus gevulde holten (abcessen) ontstaan en fistels met andere organen Bij genezing ontstaat littekenweefsel met verklevingen, verdikkingen en vernauwingen; kan overal in de darm optreden, zelfs in mond, slokdarm of maag Niet alleen de maag-, darm-, leverarts, internist, chirurg spelen in de behandeling een belangrijke rol maar ook (in willekeurige volgorde) diëtiste, IBD-verpleegkundige psychologen, en maatschappelijk werkers hebben een waardevolle inbreng Daarnaast zijn er buiten het ziekenhuis medici direct of indirect betrokken bij de behandeling, denk aan Bij duidelijke verdenking op een inflammatoire darmziekte is doorverwijzing aangewezen Dit is bijvoorbeeld het geval bij langer dan twee weken bestaande diarree, in combinatie met.
| 569 | nvog |
fases van rust (remissie) afgewisseld met perioden waarin de ziekteactiviteit opvlamt (exacerbatie) Het kan dus variëren van mild tot zeer ernstig, er kunnen complicaties optreden met aandoeningen buiten het maagdarm gebied Chronisch wil zeggen dat de ziekte afwisselende periodes van toename en vermindering van ziekteverschijnselen kent, en kan daardoor ernstig ingrijpen op het leven van de patiënt Bij colitis ulcerosa begint de ziekte meestal met diarree en bloedverlies, soms zeer frequent ()## keer per dag + 's nachts), slijm en pus in ontlasting Andere klachten zijn tenesmi (bij rectumaantasting), buikkramp voor en tijdens de ontlasting Ook bij Crohn komt buikpijn en diarree voor, met daarnaast gevoel van ziek zijn en gewichtsverlies Crohn begint vaak met diarree, soms met bloedverlies via de anus, afsluiting van de darm of klachten rondom de anus Er kunnen met pus gevulde holten (abcessen) ontstaan en fistels met andere organen Bij genezing ontstaat littekenweefsel met verklevingen, verdikkingen en vernauwingen; kan overal in de darm optreden, zelfs in mond, slokdarm of maag Niet alleen de maag-, darm-, leverarts, internist, chirurg spelen in de behandeling een belangrijke rol maar ook (in willekeurige volgorde) diëtiste, IBD-verpleegkundige psychologen, en maatschappelijk werkers hebben een waardevolle inbreng Daarnaast zijn er buiten het ziekenhuis medici direct of indirect betrokken bij de behandeling, denk aan Bij duidelijke verdenking op een inflammatoire darmziekte is doorverwijzing aangewezen Dit is bijvoorbeeld het geval bij langer dan twee weken bestaande diarree, in combinatie met zich openbaart en de ernst van de ziekte en niet zo zeer van de diagnose ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Endoscopisch onderzoek met het nemen van weefselbiopten levert informatie op wat betreft type IBD, ernst en uitgebreidheid van de aandoening en in de opsporing van plekken die verdacht zijn voor kanker of die daarin kunnen ontaarden Bij patiënten met de ziekte van Crohn bij wie de diagnose met behulp van endoscopie is vastgesteld is aanvullend beeldvormend onderzoek van de dunne darm aangewezen om de mate van uitbreiding van de ziekte vast te stellen Dit kan door middel van MRI, dunne darmenteroclyse, dubbelballon endoscopie of de zgn Video Capsule Endoscpy (VCE) Bij een keuze hiertussen wordt rekening gehouden met de mate van ongerief voor de patiënt en MRI, CT-scan en echografie worden vooral verricht ter opsporing van fistels en abcessen De behandeling is afhankelijk van de uitgebreidheid en ernst van IBD In de remissie-inductie fase is het doel van de behandeling de actieve ziekte tot rust te brengen; in de onderhoudsfase wordt getracht om opvlamming van ziekte te voorkomen Voor de medicamenteus, eventueel chirurgisch Doel van therapie is herstel van het normale duurt tot maximaal <DATUM> weken na de start van de behandeling Een aantal patiënten is ondanks in opzet adequate medicamenteuze therapie moeizaam in remissie te brengen, dat wil zeggen in de gestelde <DATUM> weken Zij vergen een aparte benadering en hernieuwde opvlamming van ziekteactiviteit te voorkomen Een ongecompliceerde proctitis behoeft meestal geen onderhoudstherapie, een meer uitgebreidere en.
| 574 | nvog |
en niet zo zeer van de diagnose ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Endoscopisch onderzoek met het nemen van weefselbiopten levert informatie op wat betreft type IBD, ernst en uitgebreidheid van de aandoening en in de opsporing van plekken die verdacht zijn voor kanker of die daarin kunnen ontaarden Bij patiënten met de ziekte van Crohn bij wie de diagnose met behulp van endoscopie is vastgesteld is aanvullend beeldvormend onderzoek van de dunne darm aangewezen om de mate van uitbreiding van de ziekte vast te stellen Dit kan door middel van MRI, dunne darmenteroclyse, dubbelballon endoscopie of de zgn Video Capsule Endoscpy (VCE) Bij een keuze hiertussen wordt rekening gehouden met de mate van ongerief voor de patiënt en MRI, CT-scan en echografie worden vooral verricht ter opsporing van fistels en abcessen De behandeling is afhankelijk van de uitgebreidheid en ernst van IBD In de remissie-inductie fase is het doel van de behandeling de actieve ziekte tot rust te brengen; in de onderhoudsfase wordt getracht om opvlamming van ziekte te voorkomen Voor de medicamenteus, eventueel chirurgisch Doel van therapie is herstel van het normale duurt tot maximaal <DATUM> weken na de start van de behandeling Een aantal patiënten is ondanks in opzet adequate medicamenteuze therapie moeizaam in remissie te brengen, dat wil zeggen in de gestelde <DATUM> weken Zij vergen een aparte benadering en hernieuwde opvlamming van ziekteactiviteit te voorkomen Een ongecompliceerde proctitis behoeft meestal geen onderhoudstherapie, een meer uitgebreidere en Uit de thans verrichte onderzoekingen is niet naar voren gekomen wat de gewenste duur van behandeling is zowel met betrekking tot voorkomen van opvlammingen, als met het oog op chemopreventie (= behandeling die de therapie wordt gestart met middelen die bij voorkeur lokaal op de darmen werken, en een mild bijwerkingenprofiel waarna bij falen hiervan een sterker werkend middel uit een immunosuppressiva en biologicals Die werken ook op andere organen en hebben dan ook meer bijwerkingen Deze therapeutische aanpak is nooit wetenschappelijk onderzocht en is Een operatie kan noodzakelijk zijn als de medicamenteuze behandeling niet aanslaat, als er een vernauwing van de darm is ontstaan door littekenweefsel, of als er complicaties van de ontsteking zijn opgetreden zoals een abces, buikvliesontsteking of fistel De gekozen behandeling en adviezen zijn altijd al gebaseerd op feiten en literatuur maar zijn nu gebundeld in een richtlijn Een richtlijn is een document met aanbevelingen, adviezen en behandelinstructies ter ondersteuning voor de behandeling van patiënten met IBD, berustend op resultaten van wetenschappelijk onderzoek vertaalt naar de ervaringen van professionals uit de dagelijkse praktijk Alle professionals die betrokken zijn bij de zorg rondom patiënten met IBD hebben meegewerkt aan het opstellen van de richtlijn Richtlijnen zijn een onmisbaar onderdeel geworden van het kwaliteitsbeleid in de geneeskunde Ze informeren zorgverleners en patiënt, en bieden ook de gelegenheid verantwoording af te leggen aan derden Een richtlijn beschrijft aan welke eisen goede zorgverlening moet voldoen waarbij de actuele stand van de wetenschap wordt samengevat.
| 542 | nvog |
de thans verrichte onderzoekingen is niet naar voren gekomen wat de gewenste duur van behandeling is zowel met betrekking tot voorkomen van opvlammingen, als met het oog op chemopreventie (= behandeling die de therapie wordt gestart met middelen die bij voorkeur lokaal op de darmen werken, en een mild bijwerkingenprofiel waarna bij falen hiervan een sterker werkend middel uit een immunosuppressiva en biologicals Die werken ook op andere organen en hebben dan ook meer bijwerkingen Deze therapeutische aanpak is nooit wetenschappelijk onderzocht en is Een operatie kan noodzakelijk zijn als de medicamenteuze behandeling niet aanslaat, als er een vernauwing van de darm is ontstaan door littekenweefsel, of als er complicaties van de ontsteking zijn opgetreden zoals een abces, buikvliesontsteking of fistel De gekozen behandeling en adviezen zijn altijd al gebaseerd op feiten en literatuur maar zijn nu gebundeld in een richtlijn Een richtlijn is een document met aanbevelingen, adviezen en behandelinstructies ter ondersteuning voor de behandeling van patiënten met IBD, berustend op resultaten van wetenschappelijk onderzoek vertaalt naar de ervaringen van professionals uit de dagelijkse praktijk Alle professionals die betrokken zijn bij de zorg rondom patiënten met IBD hebben meegewerkt aan het opstellen van de richtlijn Richtlijnen zijn een onmisbaar onderdeel geworden van het kwaliteitsbeleid in de geneeskunde Ze informeren zorgverleners en patiënt, en bieden ook de gelegenheid verantwoording af te leggen aan derden Een richtlijn beschrijft aan welke eisen goede zorgverlening moet voldoen waarbij de actuele stand van de wetenschap wordt samengevat ervaringen Richtlijnen kunnen helpen om patiënten te motiveren hun behandeling aan te gaan en ze te overtuigen dat de behandeling die is gekozen, voor hen als individu de best Het ontwikkelen van een richtlijn biedt door de systematische zoekacties inzicht in welke lacunes in kennis over het onderwerp er nog zijn Dit biedt een goede gelegenheid om aan te geven voor welke deelonderwerpen nader wetenschappelijk onderzoek zou moeten plaatsvinden Dit vormt één van de ingrediënten voor het bepalen van een onderzoeksagenda voor de komende jaren met betrekking tot IBD In dit hoofdstuk worden vanuit In deze richtlijn worden antwoorden gegeven op vragen betreffende de diagnostiek en behandeling van IBD bij volwassenen Deze zijn door de gezamenlijke behandelaars aangedragen Het focus van deze vragen ligt daarbij op de onderwerpen waarover discussie mogelijk is of waarop een grote diversiteit in aanpak tussen behandelaars lijkt te bestaan De vragen die niet gesteld zijn betreffen dus onderwerpen die voor de behandelaars duidelijk en eenduidig zijn Het ligt dan ook niet voor de hand om op korte termijn klinisch wetenschappelijk onderzoek op te zetten naar onderwerpen die niet in deze richtlijn worden besproken Dit neemt niet weg dat er op langere termijn nieuwe vragen naar voren zullen De meeste vragen in deze richtlijn bleken met bestaande literatuur redelijk tot goed te beantwoorden te zijn, resulterend in conclusies op niveau # of niveau # De vragen waar slechts antwoorden op niveau # of niveau # mogelijk bleken te zijn hebben het meest.
| 534 | nvog |
kunnen helpen om patiënten te motiveren hun behandeling aan te gaan en ze te overtuigen dat de behandeling die is gekozen, voor hen als individu de best Het ontwikkelen van een richtlijn biedt door de systematische zoekacties inzicht in welke lacunes in kennis over het onderwerp er nog zijn Dit biedt een goede gelegenheid om aan te geven voor welke deelonderwerpen nader wetenschappelijk onderzoek zou moeten plaatsvinden Dit vormt één van de ingrediënten voor het bepalen van een onderzoeksagenda voor de komende jaren met betrekking tot IBD In dit hoofdstuk worden vanuit In deze richtlijn worden antwoorden gegeven op vragen betreffende de diagnostiek en behandeling van IBD bij volwassenen Deze zijn door de gezamenlijke behandelaars aangedragen Het focus van deze vragen ligt daarbij op de onderwerpen waarover discussie mogelijk is of waarop een grote diversiteit in aanpak tussen behandelaars lijkt te bestaan De vragen die niet gesteld zijn betreffen dus onderwerpen die voor de behandelaars duidelijk en eenduidig zijn Het ligt dan ook niet voor de hand om op korte termijn klinisch wetenschappelijk onderzoek op te zetten naar onderwerpen die niet in deze richtlijn worden besproken Dit neemt niet weg dat er op langere termijn nieuwe vragen naar voren zullen De meeste vragen in deze richtlijn bleken met bestaande literatuur redelijk tot goed te beantwoorden te zijn, resulterend in conclusies op niveau # of niveau # De vragen waar slechts antwoorden op niveau # of niveau # mogelijk bleken te zijn hebben het meest onderzoeksagenda voor de komende jaren De belangrijkste (klinische) vragen zijn De kans op aangeboren afwijkingen bij kinderen van wie de moeder aan IBD lijdt lijkt niet verhoogd Uit één populatiestudie kwam een verhoogde incidentie van congenitale afwijkingen bij kinderen van moeders met CU naar voren Resultaten van andere onderzoeken stemmen hier niet mee overeen Verder onderzoek is noodzakelijk om uit te maken of de waargenomen associatie causaal was of veroorzaakt door bias De uitgangsstrategie bij de onderhoudsbehandeling van CU behelst een combinatie carcinogenesis Met betrekking tot het laatste wordt chronisch actieve pancolitis een onvoldoende onderzocht bij de potentieel geschikte actieve medicamenten Er zijn wel aanwijzingen dat, zeker bij linkszijdige of pancolitis, jarenlange behandeling zinvol is Net zoals de probiotica cocktail VSL## effectief is bij het voorkomen van pouchitis op korte termijn, kan in potentie ook van andere produkten die op intelligente manier de bacteriële flora beïnvloeden worden verwacht IBD te beïnvloeden onderzoek hierna Onderzoek naar de beste strategie om te stoppen met roken bij IBD-patiënten is gewenst Tevens is aan te raden meer onderzoek te verrichten naar zowel de gunstige als ongunstige effecten van roken en het stoppen met roken op IBD IBD heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven De kwaliteit van leven staat in verband met de kennis die de patiënt heeft over het ziektebeeld en de sociale ondersteuning die de patiënt krijgt Een voorlichtingsprogramma blijkt de kennis van patiënten over het verloop van de ziekte significant te verbeteren.
| 539 | nvog |
Subfertiliteit uitblijven van een zwangerschap bij een paar gedurende tenminste ## maanden bij onbeschermde, op conceptiegerichte coïtus Mannelijke subfertiliteit (primair of secundair) subfertiliteit bij een paar, waarbij het aannemelijk is dat de oorzaak hiervan bij de man ligt De fertiliteit van een paar hangt van meerdere factoren af Deze factoren, zowel bij de man als bij de vrouw, bepalen de zwangerschapskans van een paar De belangrijkste prognostische factoren voor het uitblijven van Subfertiliteit is een aandoening van het paar, derhalve dient men beide partners in het zorgtraject betrekken <DATUM> <PERSOON> na het afronden van de anamnese en het oriënterend fertiliteitsonderzoek (OFO) van beiden kan overgegaan worden tot een diagnose en tot een kansberekening voor spontane zwangerschap# ((WEBLINK)) Aan de hand hiervan kan een eventuele behandeling worden voorgesteld (zie NVOG- richtlijn Onverklaarde subfertiliteit #) Voor de anamnese en het OFO van de vrouw verwijzen wij naar Deze richtlijn behandelt de anamnese en het OFO van de man Deze richtlijn maakt deel uit van het project Landelijke Netwerkrichtlijn Subfertiliteit en is derhalve multidisciplinair ontwikkeld, maar voor gynaecologen en Etiologie De factoren die zijn geassocieerd met mannelijke subfertiliteit, zijn samengevat in tabel <DATUM> Tabel # De factoren die zijn geassocieerd met mannelijke subfertiliteit testiculaire dysgenesie (TDS), bijvoorbeeld zoals bij de niet-scrotale testis Het doel van de diagnostiek binnen het OFO wordt gedefinieerd als ⢠het stellen van een diagnose het opsporen van stoornissen die het ontstaan van een zwangerschap kunnen verhinderen, met als doel het opheffen of corrigeren van die stoornissen, respectievelijk van ⢠het bepalen van een prognose het berekenen van de kans op een zwangerschap, zowel spontaan als Tabel # geeft een overzicht van factoren die bij de anamnese van de man nagevraagd dienen te worden # urogenitale infecties, venerische ziektes, tbc, parotitis epidemica (tijdens of na puberteit) De semenanalyse vormt het uitgangspunt voor eventueel verder andrologisch onderzoek Tot nog toe was de semenanalyse een weinig gestandaardiseerd onderzoek, met grote inter- en intraobservervariabiliteit Om aan deze grote verschillen in de bepaling van hetzelfde semenmonster een eind te maken, is onder auspiciën van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een standaardwerk uitgebracht dat als leidraad moet dienen bij de evaluatie van het subfertiele paar, die berust op consensus ## Voor een uitvoerige beschrijving van de In de dagelijkse praktijk is het van belang om een onderscheid te maken tussen een azoöspermie (geen zaadcellen aanwezig in het ejaculaat), een oligozoöspermie (concentratie ( ## miljoen zaadcellen/ml), een asthenozoöspermie (A en B motiliteit ( ##% motiele zaadcellen) en een teratozoöspermie (( #% normale vormen, strikte criteria) Vaak komen de laatste drie afwijkingen gezamenlijk voor als het OAT-syndroom Een OAT wordt hier onderverdeeld in een milde OAT (VCM <DATUM> miljoen) , een matige OAT (VCM <DATUM> mlj) en een extreme OAT (VCM ( # miljoen) Een VCM wordt berekend door de volgende formule De werkgroep is van mening dat in het geval van een azoöspermie het paar naar een uroloog verwezen dient.
| 601 | nvog |
corrigeren van die stoornissen, respectievelijk van ⢠het bepalen van een prognose het berekenen van de kans op een zwangerschap, zowel spontaan als Tabel # geeft een overzicht van factoren die bij de anamnese van de man nagevraagd dienen te worden # urogenitale infecties, venerische ziektes, tbc, parotitis epidemica (tijdens of na puberteit) De semenanalyse vormt het uitgangspunt voor eventueel verder andrologisch onderzoek Tot nog toe was de semenanalyse een weinig gestandaardiseerd onderzoek, met grote inter- en intraobservervariabiliteit Om aan deze grote verschillen in de bepaling van hetzelfde semenmonster een eind te maken, is onder auspiciën van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een standaardwerk uitgebracht dat als leidraad moet dienen bij de evaluatie van het subfertiele paar, die berust op consensus ## Voor een uitvoerige beschrijving van de In de dagelijkse praktijk is het van belang om een onderscheid te maken tussen een azoöspermie (geen zaadcellen aanwezig in het ejaculaat), een oligozoöspermie (concentratie ( ## miljoen zaadcellen/ml), een asthenozoöspermie (A en B motiliteit ( ##% motiele zaadcellen) en een teratozoöspermie (( #% normale vormen, strikte criteria) Vaak komen de laatste drie afwijkingen gezamenlijk voor als het OAT-syndroom Een OAT wordt hier onderverdeeld in een milde OAT (VCM <DATUM> miljoen) , een matige OAT (VCM <DATUM> mlj) en een extreme OAT (VCM ( # miljoen) Een VCM wordt berekend door de volgende formule De werkgroep is van mening dat in het geval van een azoöspermie het paar naar een uroloog verwezen dient Tabel # geeft een overzicht van de belangrijkste items, waar tijdens lichamelijk onderzoek aandacht aan lichaamsbouw, gynaecomastie, beharingspatroon, lengte, gewicht testes volume, consistentie, ligging, palpabele afwijkingen epididymis zwelling, defecten, induratie, cystes Hormonaal onderzoek De prevalentie van primaire hormonale stoornissen bij subfertiele mannen is hoger dan die in de algemene populatie, maar nog steeds laag #,<DATUM> #% Hoe slechter de zaadkwaliteit, hoe hoger de prevalentie van endocriene afwijkingen # Hormonaal onderzoek kan helpen om te kunnen differentiëren tussen een obstructieve en een niet-obstructieve azoöspermie en om behandelbare oorzaken van subfertiliteit op te In het geval van een azoöspermie, een gestoorde seksuele respons cyclus of bevindingen suggestief voor In het geval van visus- en reukstoornissen en/of erectiestoornissen en/of laag testosteron Bij een hyperprolactinemie dient aanvullende beeldvorming (MRI) plaats te vinden ter uitsluiting van een hypofyse tumor en wordt de patient verwezen naar een subspecialist voortplantingsgeneeskunde werd vaak als optionele test gebruikt, wanneer er twijfel bestond over de aanwezigheid van spermatogenese, zoals bij een normaal FSH en slechte semenkwaliteit/azoöspermie Vernaeve et al## tonen aan dat inhibine een goede marker voor de spermatogenese is, maar dat het niet van meerwaarde is voor de voorspelling van een positieve TESE (Testiculaire Sperma Extractie) De bepaling van inhibine zou afgeraden moeten worden bij mannen met een azoöspermie, omdat dit geen goede marker is voor de kans op een succesvolle Aangeboren syndroom van Klinefelter, niet- scrotale testis in de voorgeschiedenis, anorchie, Verworven status na orchitis, torsio testis, castratie, cytostatica, bestraling, testistumor Aangeboren syndroom van Kallmann, idiopathisch hypogonadotroop hypogonadisme (IHH) Verworven.
| 627 | nvog |
lichamelijk onderzoek aandacht aan lichaamsbouw, gynaecomastie, beharingspatroon, lengte, gewicht testes volume, consistentie, ligging, palpabele afwijkingen epididymis zwelling, defecten, induratie, cystes Hormonaal onderzoek De prevalentie van primaire hormonale stoornissen bij subfertiele mannen is hoger dan die in de algemene populatie, maar nog steeds laag #,<DATUM> #% Hoe slechter de zaadkwaliteit, hoe hoger de prevalentie van endocriene afwijkingen # Hormonaal onderzoek kan helpen om te kunnen differentiëren tussen een obstructieve en een niet-obstructieve azoöspermie en om behandelbare oorzaken van subfertiliteit op te In het geval van een azoöspermie, een gestoorde seksuele respons cyclus of bevindingen suggestief voor In het geval van visus- en reukstoornissen en/of erectiestoornissen en/of laag testosteron Bij een hyperprolactinemie dient aanvullende beeldvorming (MRI) plaats te vinden ter uitsluiting van een hypofyse tumor en wordt de patient verwezen naar een subspecialist voortplantingsgeneeskunde werd vaak als optionele test gebruikt, wanneer er twijfel bestond over de aanwezigheid van spermatogenese, zoals bij een normaal FSH en slechte semenkwaliteit/azoöspermie Vernaeve et al## tonen aan dat inhibine een goede marker voor de spermatogenese is, maar dat het niet van meerwaarde is voor de voorspelling van een positieve TESE (Testiculaire Sperma Extractie) De bepaling van inhibine zou afgeraden moeten worden bij mannen met een azoöspermie, omdat dit geen goede marker is voor de kans op een succesvolle Aangeboren syndroom van Klinefelter, niet- scrotale testis in de voorgeschiedenis, anorchie, Verworven status na orchitis, torsio testis, castratie, cytostatica, bestraling, testistumor Aangeboren syndroom van Kallmann, idiopathisch hypogonadotroop hypogonadisme (IHH) Verworven Bij een hypogonadotroop hypogonadisme dient aanvullend beeldvormend onderzoek van de hypofyse te worden uitgevoerd (MRI-scan) en wordt de patiënt verwezen naar een Verworven bv vasectomie, epididymitis, status na scrotale en inguïnale chirurgie en infecties Niet -obstructief Deleties in de AZF regio van het y- chromosoom Over de klinische betekenis van het voorkomen van leukocyten in het ejaculaat bestaat nog onduidelijkheid; alhoewel het wordt beschouwd als een teken van ontsteking, hoeft het niet geassocieerd te zijn met een virale of een bacteriële infectie van de inwendige geslachtsorganen van de man## of met een verslechtering van de mannelijke fertiliteit ## In combinatie met een laag volume van het semen kan leukospermie passen bij een (partiële) obstructie van de ductus ejaculatorius door een (chronische) infectie van de prostaat of vesicula Studies naar de effecten van antibiotische behandeling van subfertiele mannen met een asymptomatische leukocytospermie hebben tegenstrijdige bevindingen en deze behandeling wordt derhalve niet aanbevolen ## C trachomatis is de veroorzaker van niet-gonokokken-urethritis en een acute epididymitis bij mannen De rol Indien er geen urologische klachten bestaan is er geen indicatie om microbiologisch onderzoek van urine en semen te verrichten Bij klachten passend bij een infectie kan een urinekweek en eventueel een semenkweek Diverse genetische afwijkingen kunnen een verklaring zijn voor de mannelijke subfertiliteit en een aantal daarvan kunnen ook gevolgen hebben voor het nageslacht ##,## Bovendien kunnen bekende en nog onbekende genetische afwijkingen met geassisteerde voortplantingstechnieken doorgegeven worden aan het Voorafgaand aan de diagnostiek naar genetische oorzaken dient met het paar besproken te worden welke.
| 597 | nvog |
hypogonadisme dient aanvullend beeldvormend onderzoek van de hypofyse te worden uitgevoerd (MRI-scan) en wordt de patiënt verwezen naar een Verworven bv vasectomie, epididymitis, status na scrotale en inguïnale chirurgie en infecties Niet -obstructief Deleties in de AZF regio van het y- chromosoom Over de klinische betekenis van het voorkomen van leukocyten in het ejaculaat bestaat nog onduidelijkheid; alhoewel het wordt beschouwd als een teken van ontsteking, hoeft het niet geassocieerd te zijn met een virale of een bacteriële infectie van de inwendige geslachtsorganen van de man## of met een verslechtering van de mannelijke fertiliteit ## In combinatie met een laag volume van het semen kan leukospermie passen bij een (partiële) obstructie van de ductus ejaculatorius door een (chronische) infectie van de prostaat of vesicula Studies naar de effecten van antibiotische behandeling van subfertiele mannen met een asymptomatische leukocytospermie hebben tegenstrijdige bevindingen en deze behandeling wordt derhalve niet aanbevolen ## C trachomatis is de veroorzaker van niet-gonokokken-urethritis en een acute epididymitis bij mannen De rol Indien er geen urologische klachten bestaan is er geen indicatie om microbiologisch onderzoek van urine en semen te verrichten Bij klachten passend bij een infectie kan een urinekweek en eventueel een semenkweek Diverse genetische afwijkingen kunnen een verklaring zijn voor de mannelijke subfertiliteit en een aantal daarvan kunnen ook gevolgen hebben voor het nageslacht ##,## Bovendien kunnen bekende en nog onbekende genetische afwijkingen met geassisteerde voortplantingstechnieken doorgegeven worden aan het Voorafgaand aan de diagnostiek naar genetische oorzaken dient met het paar besproken te worden welke Afhankelijk daarvan wordt samen met het paar besloten welk genetisch onderzoek zinvol is ## chromosomen ## en ##) worden gevonden bij <DATUM> van de mannen met een extreme OAT ## en bij ##% van de mannen met een niet- obstructieve azoöspermie ## Aangezien dergelijke chromosoomafwijkingen consequenties kunnen hebben voor de kans op een succesvolle ICSI-behandeling en voor het nageslacht kan een niet-obstructieve azoöspermie en een extreme OAT een reden zijn om een karyogram te verrichten De prevalentie van Y-chromosomale deleties is ongeveer #% bij mannen met een azoöspermie of een extreme OAT ##-## Deze deleties worden altijd doorgegeven aan het mannelijk nageslacht; de consequenties hiervan op de vruchtbaarheid van de kinderen zijn weliswaar nog niet goed onderzocht, maar verondersteld mag worden dat de zonen ook een verhoogde kans op subfertiliteit hebben De wens van het subfertiele paar om deze test te verrichten speelt bij de overweging om Y-deleties te bepalen een belangrijke rol en heeft meestal geen consequenties voor de verdere behandelingen, alhoewel er geen zwangerschappen beschreven zijn bij paren met een AZF-a en -b-deletie Indien geen duidelijke oorzaak gevonden wordt voor een azoöspermie of extreme OAT ((# miljoen spt/ml) , dient de mogelijkheid tot screening op Y-deleties voorafgaand aan de behandeling met het paar besproken te worden Congenitale bilaterale afwezigheid van het vas deferens (CBAVD) is geassocieerd met mutaties van het CFTR-gen op chromosoom #, die eveneens gevonden worden bij cystic fibrosis Derhalve dienen alle mannen.
| 583 | nvog |
Afhankelijk daarvan wordt samen met het paar besloten welk genetisch onderzoek zinvol is ## chromosomen ## en ##) worden gevonden bij <DATUM> van de mannen met een extreme OAT ## en bij ##% van de mannen met een niet- obstructieve azoöspermie ## Aangezien dergelijke chromosoomafwijkingen consequenties kunnen hebben voor de kans op een succesvolle ICSI-behandeling en voor het nageslacht kan een niet-obstructieve azoöspermie en een extreme OAT een reden zijn om een karyogram te verrichten De prevalentie van Y-chromosomale deleties is ongeveer #% bij mannen met een azoöspermie of een extreme OAT ##-## Deze deleties worden altijd doorgegeven aan het mannelijk nageslacht; de consequenties hiervan op de vruchtbaarheid van de kinderen zijn weliswaar nog niet goed onderzocht, maar verondersteld mag worden dat de zonen ook een verhoogde kans op subfertiliteit hebben De wens van het subfertiele paar om deze test te verrichten speelt bij de overweging om Y-deleties te bepalen een belangrijke rol en heeft meestal geen consequenties voor de verdere behandelingen, alhoewel er geen zwangerschappen beschreven zijn bij paren met een AZF-a en -b-deletie Indien geen duidelijke oorzaak gevonden wordt voor een azoöspermie of extreme OAT ((# miljoen spt/ml) , dient de mogelijkheid tot screening op Y-deleties voorafgaand aan de behandeling met het paar besproken te worden Congenitale bilaterale afwezigheid van het vas deferens (CBAVD) is geassocieerd met mutaties van het CFTR-gen op chromosoom #, die eveneens gevonden worden bij cystic fibrosis Derhalve dienen alle mannen worden op deze mutaties, gezien de risisco's op een vorm van cystic fibrosis bij het nageslacht ## De werkgroep is van mening dat indien genetische afwijkingen worden gevonden of wanneer patiënten drager blijken te zijn van een mogelijke erfelijke aandoening, verwijzing naar een klinisch geneticus voor genetische Mannen met afwijkende semenanalyses hebben een hoger risico op testiculaire afwijkingen Uit studies blijkt dat lichamelijk onderzoek een lagere sensitiviteit heeft dan echografisch onderzoek voor het aantonen van intrascrotale afwijkingen, omdat deze niet altijd palpabel zijn ##,## Onderzoek uit ### toonde ##% scrotale afwijkingen aan in een populatie van infertiele mannen ##,#% varicokèle, #,#% epididymale cysten, #,#% hydrokèle, #,#% microlithiasis (potentieel maligne), #,#% testiculaire cysten en #,#% teelbalkanker ## Van deze afwijkingen was ##% niet palpabel bij lichamelijk onderzoek, waaronder het merendeel van de testiculaire tumoren In de groep azoösperme subfertiele mannen is de incidentie van testiculaire tumoren hoger dan in de gemiddelde Europese populatie <DATUM> versus #/## ### Onderzoek uit ### toonde aan dat het risico op teelbalkanker in de groep met Sertoli cell-only syndrome (SCOS) ##,#% bedraagt ## Mannen met afwijkingen van de testes (niet-scrotale testis, status na orchidopexie, hypogonadisme, atrofie (( ## ml) en familiaire belasting voor testiscarcinoom hebben ook een hoger risico op testiscarcinoom ##-## Derhalve dienen subfertiele mannen met een laag testisvolume (( ## ml) aangespoord te worden tot regelmatig zelfonderzoek Meerdere studies wijzen echter uit dat maar minder dan de helft van de mannen met een van de risicofactoren dit ook daadwerkelijk doet ## Het is niet goed onderzocht bij welke.
| 658 | nvog |
fibrosis bij het nageslacht ## De werkgroep is van mening dat indien genetische afwijkingen worden gevonden of wanneer patiënten drager blijken te zijn van een mogelijke erfelijke aandoening, verwijzing naar een klinisch geneticus voor genetische Mannen met afwijkende semenanalyses hebben een hoger risico op testiculaire afwijkingen Uit studies blijkt dat lichamelijk onderzoek een lagere sensitiviteit heeft dan echografisch onderzoek voor het aantonen van intrascrotale afwijkingen, omdat deze niet altijd palpabel zijn ##,## Onderzoek uit ### toonde ##% scrotale afwijkingen aan in een populatie van infertiele mannen ##,#% varicokèle, #,#% epididymale cysten, #,#% hydrokèle, #,#% microlithiasis (potentieel maligne), #,#% testiculaire cysten en #,#% teelbalkanker ## Van deze afwijkingen was ##% niet palpabel bij lichamelijk onderzoek, waaronder het merendeel van de testiculaire tumoren In de groep azoösperme subfertiele mannen is de incidentie van testiculaire tumoren hoger dan in de gemiddelde Europese populatie <DATUM> versus #/## ### Onderzoek uit ### toonde aan dat het risico op teelbalkanker in de groep met Sertoli cell-only syndrome (SCOS) ##,#% bedraagt ## Mannen met afwijkingen van de testes (niet-scrotale testis, status na orchidopexie, hypogonadisme, atrofie (( ## ml) en familiaire belasting voor testiscarcinoom hebben ook een hoger risico op testiscarcinoom ##-## Derhalve dienen subfertiele mannen met een laag testisvolume (( ## ml) aangespoord te worden tot regelmatig zelfonderzoek Meerdere studies wijzen echter uit dat maar minder dan de helft van de mannen met een van de risicofactoren dit ook daadwerkelijk doet ## Het is niet goed onderzocht bij welke onderzoek Gezien het verhoogde risico op een testiscarcinoom bij azoöspermie of een extreme OAT gecombineerd met een of meer van bovengenoemde risicofactoren en het potentiële voordeel t a v de prognose en de morbiditeit bij behandelingen wordt aanbevolen een scrotale echografie te verrichten in geval In geval van afwijkende bevindingen bij lichamelijk onderzoek dient verwezen te worden naar de uroloog Vanzelfsprekend dient ook een man met echografische afwijkingen verwezen te worden naar een uroloog Er is geen plaats meer voor een testisbioptie in het kader van fertiliteitsdiagnostiek, aangezien dit geen therapeutische consequenties heeft In het kader van een behandeling met TESE (testiculaire sperma-extractie) wordt wel een testisbiopsie uitgevoerd voorafgaand aan een ICSI-behandeling De werkgroep is van mening dat een testisbiopsie alleen verricht dient te worden in een <INSTELLING> waar de Met behulp van zorgvuldig andrologisch en genetisch onderzoek zal bij een deel van de mannen met semenafwijkingen een afwijking worden gevonden die in relatie kan staan tot de subfertiliteit ## Soms kan met gerichte leefstijladviezen of andrologische behandelingen, anders dan Artificiële reproductieve technieken (ART), de semenkwaliteit verbeteren De kans op zwangerschap van iedere behandeling middels ART dient te worden afgezet tegen de kans op spontane conceptie in de eerstvolgende ## maanden met behulp van het prognostisch model indien de VCM ) # miljoen bedraagt (zie NVOG- richtlijn onverklaarde subfertiliteit)# Verschillende leefstijlfactoren kunnen bijdragen aan een verminderde semenkwaliteit en daarmee soms aan een verminderde vruchtbaarheid van de man Alhoewel interventiestudies op dit gebied geheel ontbreken.
| 626 | nvog |
testiscarcinoom bij azoöspermie of een extreme OAT gecombineerd met een of meer van bovengenoemde risicofactoren en het potentiële voordeel t a v de prognose en de morbiditeit bij behandelingen wordt aanbevolen een scrotale echografie te verrichten in geval In geval van afwijkende bevindingen bij lichamelijk onderzoek dient verwezen te worden naar de uroloog Vanzelfsprekend dient ook een man met echografische afwijkingen verwezen te worden naar een uroloog Er is geen plaats meer voor een testisbioptie in het kader van fertiliteitsdiagnostiek, aangezien dit geen therapeutische consequenties heeft In het kader van een behandeling met TESE (testiculaire sperma-extractie) wordt wel een testisbiopsie uitgevoerd voorafgaand aan een ICSI-behandeling De werkgroep is van mening dat een testisbiopsie alleen verricht dient te worden in een <INSTELLING> waar de Met behulp van zorgvuldig andrologisch en genetisch onderzoek zal bij een deel van de mannen met semenafwijkingen een afwijking worden gevonden die in relatie kan staan tot de subfertiliteit ## Soms kan met gerichte leefstijladviezen of andrologische behandelingen, anders dan Artificiële reproductieve technieken (ART), de semenkwaliteit verbeteren De kans op zwangerschap van iedere behandeling middels ART dient te worden afgezet tegen de kans op spontane conceptie in de eerstvolgende ## maanden met behulp van het prognostisch model indien de VCM ) # miljoen bedraagt (zie NVOG- richtlijn onverklaarde subfertiliteit)# Verschillende leefstijlfactoren kunnen bijdragen aan een verminderde semenkwaliteit en daarmee soms aan een verminderde vruchtbaarheid van de man Alhoewel interventiestudies op dit gebied geheel ontbreken Studies naar de kwaliteit van semen en de invloed van roken hierop zijn niet consistent, al lijkt roken de spermakwaliteit negatief te beïnvloeden ##,##-## Een onderzoek naar de wachttijd tot conceptie bij geplande zwangerschap (N = ###) liet zien dat zowel actief als passief roken gepaard gaat met een verlenging van de wachttijd Ook als alleen de man ) ## sigaretten per dag rookt is deze wachttijd verlengd Het is onduidelijk of dit komt door verminderde vruchtbaarheid bij de rokende man of door verminderde vruchtbaarheid bij de Excessief () ## E per week) alcoholgebruik kan de vruchtbaarheid van mannen verminderen ##,## Intensieve sportbeoefening zoals marathontraining en intensieve krachtsporttraining zou de semenkwaliteit Het gebruik van drugs en anabole steroïden vermindert de spermakwaliteit, echter na staken van gebruik is de semenkwaliteit doorgaans na een half jaar spontaan verbeterd ##-## Scrotale temperatuurverhoging zoals door isolerend ondergoed, saunabezoek, warme zitbaden of beroepsmatige blootstelling aan warmtebronnen kan de spermakwaliteit nadelig beïnvloeden ## Op theoretische gronden zou ook obesitas de spermatogenese nadelig beïnvloeden Obesitas kenmerkt zich door hypogonadotroop hypogonadisme, omdat in vetweefsel testosteron wordt omgezet in estradiol door het enzym aromatase Estradiol remt de hypothalamus en hypofyse Gewichtsreductie kan leiden tot een normalisering van LH, FSH en testosteron en zo de spermatogenese positief beïnvloeden ## Interventiestudies naar het effect van afvallen op de fertiliteit ontbreken nog Een groot aantal geneesmiddelen kan invloed hebben op de spermatogenese ##-## Blootstelling aan toxische stoffen, zoals anorganisch lood en gewasbeschermingsmiddelen kan een reversibele of irreversibele stoornis Hypogonadotroop hypogonadisme is medicamenteus beïnvloedbaar FSH met LH (Menopur) ## IE <DATUM> per.
| 597 | nvog |
zijn niet consistent, al lijkt roken de spermakwaliteit negatief te beïnvloeden ##,##-## Een onderzoek naar de wachttijd tot conceptie bij geplande zwangerschap (N = ###) liet zien dat zowel actief als passief roken gepaard gaat met een verlenging van de wachttijd Ook als alleen de man ) ## sigaretten per dag rookt is deze wachttijd verlengd Het is onduidelijk of dit komt door verminderde vruchtbaarheid bij de rokende man of door verminderde vruchtbaarheid bij de Excessief () ## E per week) alcoholgebruik kan de vruchtbaarheid van mannen verminderen ##,## Intensieve sportbeoefening zoals marathontraining en intensieve krachtsporttraining zou de semenkwaliteit Het gebruik van drugs en anabole steroïden vermindert de spermakwaliteit, echter na staken van gebruik is de semenkwaliteit doorgaans na een half jaar spontaan verbeterd ##-## Scrotale temperatuurverhoging zoals door isolerend ondergoed, saunabezoek, warme zitbaden of beroepsmatige blootstelling aan warmtebronnen kan de spermakwaliteit nadelig beïnvloeden ## Op theoretische gronden zou ook obesitas de spermatogenese nadelig beïnvloeden Obesitas kenmerkt zich door hypogonadotroop hypogonadisme, omdat in vetweefsel testosteron wordt omgezet in estradiol door het enzym aromatase Estradiol remt de hypothalamus en hypofyse Gewichtsreductie kan leiden tot een normalisering van LH, FSH en testosteron en zo de spermatogenese positief beïnvloeden ## Interventiestudies naar het effect van afvallen op de fertiliteit ontbreken nog Een groot aantal geneesmiddelen kan invloed hebben op de spermatogenese ##-## Blootstelling aan toxische stoffen, zoals anorganisch lood en gewasbeschermingsmiddelen kan een reversibele of irreversibele stoornis Hypogonadotroop hypogonadisme is medicamenteus beïnvloedbaar FSH met LH (Menopur) ## IE <DATUM> per c , afgewisseld met hCG <LOCATIE> #à per week s c om de dag <PERSOON> na ten minste <DATUM> maanden kan verbetering worden verwacht, de prognose t a v zwangerschap is afhankelijk van het effect ##,## Hyperprolactemie een bij herhaling hoog prolactine, dient na uitsluiten van een hypofysetumor behandelt te Er bestaan geen studies die aantonen dat hormonale therapie, zoals met bijvoorbeeld FSH met LH/HCG, mannen met een idiopathische OAT zinvol is of een significant betere zwangerschapskans geeft dan een Behandeling varicokèle De behandeling van varicokèle is controversieel Dit komt door onduidelijkheid over de exacte relatie tussen de varicokèle en verminderde vruchtbaarheid enerzijds, en over het effect van de varicokèlebehandeling op subfertiliteit anderzijds Wel laten vergelijkende studies bij adolescenten met varicokèle zien dat er in de behandelingsgroep een grotere testiculaire groei is dan in de onbehandelde groep ##,## Een meta-analyse van studies naar het effect van varicokèlebehandeling bij mannelijke subfertiliteit laat geen duidelijk behandelingsvoordeel zien ## In diverse studies echter werden ook mannen behandeld met een normozoöspermie en een subklinische varicokèle in deze groepen is aangetoond dat behandeling geen De uroloog dient geen varicokèlectomie uit te voeren in het kader van behandeling van subfertiliteit in geval van een normospermie, azoöspermie of subklinische varicokèle, omdat dit de kans op zwangerschap niet verhoogt Tevens bestaat er geen indicatie voor het uitvoeren van een embolisatie Varicokèlectomie in het kader van subfertiliteit gecombineerd met een klinische varicokèle en een oligozoöspermie heeft alleen een.
| 609 | nvog |
afgewisseld met hCG <LOCATIE> #à per week s c om de dag <PERSOON> na ten minste <DATUM> maanden kan verbetering worden verwacht, de prognose t a v zwangerschap is afhankelijk van het effect ##,## Hyperprolactemie een bij herhaling hoog prolactine, dient na uitsluiten van een hypofysetumor behandelt te Er bestaan geen studies die aantonen dat hormonale therapie, zoals met bijvoorbeeld FSH met LH/HCG, mannen met een idiopathische OAT zinvol is of een significant betere zwangerschapskans geeft dan een Behandeling varicokèle De behandeling van varicokèle is controversieel Dit komt door onduidelijkheid over de exacte relatie tussen de varicokèle en verminderde vruchtbaarheid enerzijds, en over het effect van de varicokèlebehandeling op subfertiliteit anderzijds Wel laten vergelijkende studies bij adolescenten met varicokèle zien dat er in de behandelingsgroep een grotere testiculaire groei is dan in de onbehandelde groep ##,## Een meta-analyse van studies naar het effect van varicokèlebehandeling bij mannelijke subfertiliteit laat geen duidelijk behandelingsvoordeel zien ## In diverse studies echter werden ook mannen behandeld met een normozoöspermie en een subklinische varicokèle in deze groepen is aangetoond dat behandeling geen De uroloog dient geen varicokèlectomie uit te voeren in het kader van behandeling van subfertiliteit in geval van een normospermie, azoöspermie of subklinische varicokèle, omdat dit de kans op zwangerschap niet verhoogt Tevens bestaat er geen indicatie voor het uitvoeren van een embolisatie Varicokèlectomie in het kader van subfertiliteit gecombineerd met een klinische varicokèle en een oligozoöspermie heeft alleen een accidentele beschadiging van het vas deferens Een vasovasostomie is een kosteneffectieve ingreep, resulterend in hernieuwde mogelijkheden tot natuurlijke voortplanting ##-## Er zijn twee methoden macroscopisch en microscopisch Het obstructie-interval bepaalt de postoperatieve kans op zwangerschap die kans wordt minder dan ##% na <LEEFTIJD> jaar De kans op zwangerschap na herstel is niet gelijk aan de kans op de doorgankelijkheid van de zaadleiders los van doorgankelijkheid wordt de zwangerschapskans bepaald door de postoperatieve spermakwaliteit en de prognostische factoren bij de vrouw Bij ##-##% van de geopereerde mannen loopt binnen <LEEFTIJD> jaar de spermakwaliteit terug tot azoöspermie of extreme Bij een suboptimale kwaliteit kan cryopreservatie worden aangeboden Op die wijze wordt een voorraad semen aangelegd die verdere behandeling van de man overbodig maakt, wanneer opnieuw azoöspermie zou Indien na ## maanden geen zwangerschap is ontstaan kan het paar doorverwezen worden naar een fertiliteitsafdeling om de verdere behandelingsmogelijkheden te bespreken Als echter de semenanalyse na # maanden reeds aantoont dat de kans op spontane zwangerschap klein is, kan de doorverwijzing op dat moment al gebeuren Een alternatieve behandeling is een microchirurgische of percutane sperma-aspiratie (MESA of PESA), gevolgd door IVF/ICSI Echter deze behandeling dient pas aangewend te worden na falen van een vasovasostomie of indien een (micro) chirurgische hersteloperatie niet tot de mogelijkheden behoort, De indicaties voor een vaso-epididymostomie zijn congenitale en verworven obstructies ter hoogte van de epididymis Na een vasectomie neemt de kans op secundaire epididymale obstructie evenredig toe met het.
| 579 | nvog |
is een kosteneffectieve ingreep, resulterend in hernieuwde mogelijkheden tot natuurlijke voortplanting ##-## Er zijn twee methoden macroscopisch en microscopisch Het obstructie-interval bepaalt de postoperatieve kans op zwangerschap die kans wordt minder dan ##% na <LEEFTIJD> jaar De kans op zwangerschap na herstel is niet gelijk aan de kans op de doorgankelijkheid van de zaadleiders los van doorgankelijkheid wordt de zwangerschapskans bepaald door de postoperatieve spermakwaliteit en de prognostische factoren bij de vrouw Bij ##-##% van de geopereerde mannen loopt binnen <LEEFTIJD> jaar de spermakwaliteit terug tot azoöspermie of extreme Bij een suboptimale kwaliteit kan cryopreservatie worden aangeboden Op die wijze wordt een voorraad semen aangelegd die verdere behandeling van de man overbodig maakt, wanneer opnieuw azoöspermie zou Indien na ## maanden geen zwangerschap is ontstaan kan het paar doorverwezen worden naar een fertiliteitsafdeling om de verdere behandelingsmogelijkheden te bespreken Als echter de semenanalyse na # maanden reeds aantoont dat de kans op spontane zwangerschap klein is, kan de doorverwijzing op dat moment al gebeuren Een alternatieve behandeling is een microchirurgische of percutane sperma-aspiratie (MESA of PESA), gevolgd door IVF/ICSI Echter deze behandeling dient pas aangewend te worden na falen van een vasovasostomie of indien een (micro) chirurgische hersteloperatie niet tot de mogelijkheden behoort, De indicaties voor een vaso-epididymostomie zijn congenitale en verworven obstructies ter hoogte van de epididymis Na een vasectomie neemt de kans op secundaire epididymale obstructie evenredig toe met het vaso-epididymostomie De kans op een secundaire epididymale obstructie <LEEFTIJD> jaar na vasectomie is ##% ## Een vaso-epdididymostomie vereist de nodige microchirurgische ervaring Gezien het lage microscopische epididymale sperma-aspiratie (MESA) en het verkregen zaad in te vriezen Indicatie voor PESA of MESA is een obstructieve azoöspermie, waarbij geen waarbij geen (micro) Bekende oorzaken van obstructie zijn CBAVD (congenitale bilaterale agenesie van het vas deferens), status na niet geslaagde vasovasostomie, infectie van accessoire geslachtsklieren en mediane prostaatcyste Soms Bij testisvolumes ( ## ml worden meestal geen epididymale zaadcellen aangetroffen ## Bij obstructieve azoöspermie wordt een bijbalpunctie verricht als er geen mogelijkheden zijn voor reconstructie van de zaadwegen (zie vasovasostomie) Dit kan transcutaan met behulp van naaldaspiratie, PESA (percutane epididymale sperma-aspiratie) Het kan ook via MESA (microchirurgische epididymale sperma-aspiratie), een open procedure, gecombineerd met een microscoop Er is geen bewijs welke methode Bij niet-obstructieve azoöspermie (NOA) is voortplanting alleen mogelijk met TESE en ICSI ##,## Kenmerken Patiënten met een niet-obstructieve azoöspermie hebben een verhoogd risico op androgeendeficiëntie na herhaalde testisbiopsieën Medeoorzaak hiervan is de onderliggende testiculaire aandoening ## Zwangerschapsresultaten bij ICSI zijn hoger in de obstructieve groep dan in de niet-obstructieve groep ##,#% Voor de diagnostiek en behandeling van seksuele stoornissen bij de man wordt verwezen naar de Europese richtlijn Erectiele disfunctie ## Ejaculatiestoornissen zijn een relatief zeldzame oorzaak van mannelijke ⢠perifeer zenuwletsel van de n hypogastricus, meestal veroorzaakt door retroperitoneale chirurgie, Zaadlozingen zijn dankzij vibratie of elektro-ejaculatietechnieken op te wekken bij ruim ##% van de dwarslaesiepatiënten ## De spermakwaliteit is meestal slecht veel niet-motiele zaadcellen worden gevonden.
| 620 | nvog |
is ##% ## Een vaso-epdididymostomie vereist de nodige microchirurgische ervaring Gezien het lage microscopische epididymale sperma-aspiratie (MESA) en het verkregen zaad in te vriezen Indicatie voor PESA of MESA is een obstructieve azoöspermie, waarbij geen waarbij geen (micro) Bekende oorzaken van obstructie zijn CBAVD (congenitale bilaterale agenesie van het vas deferens), status na niet geslaagde vasovasostomie, infectie van accessoire geslachtsklieren en mediane prostaatcyste Soms Bij testisvolumes ( ## ml worden meestal geen epididymale zaadcellen aangetroffen ## Bij obstructieve azoöspermie wordt een bijbalpunctie verricht als er geen mogelijkheden zijn voor reconstructie van de zaadwegen (zie vasovasostomie) Dit kan transcutaan met behulp van naaldaspiratie, PESA (percutane epididymale sperma-aspiratie) Het kan ook via MESA (microchirurgische epididymale sperma-aspiratie), een open procedure, gecombineerd met een microscoop Er is geen bewijs welke methode Bij niet-obstructieve azoöspermie (NOA) is voortplanting alleen mogelijk met TESE en ICSI ##,## Kenmerken Patiënten met een niet-obstructieve azoöspermie hebben een verhoogd risico op androgeendeficiëntie na herhaalde testisbiopsieën Medeoorzaak hiervan is de onderliggende testiculaire aandoening ## Zwangerschapsresultaten bij ICSI zijn hoger in de obstructieve groep dan in de niet-obstructieve groep ##,#% Voor de diagnostiek en behandeling van seksuele stoornissen bij de man wordt verwezen naar de Europese richtlijn Erectiele disfunctie ## Ejaculatiestoornissen zijn een relatief zeldzame oorzaak van mannelijke ⢠perifeer zenuwletsel van de n hypogastricus, meestal veroorzaakt door retroperitoneale chirurgie, Zaadlozingen zijn dankzij vibratie of elektro-ejaculatietechnieken op te wekken bij ruim ##% van de dwarslaesiepatiënten ## De spermakwaliteit is meestal slecht veel niet-motiele zaadcellen worden gevonden Dit verklaart waarschijnlijk de tot nu toe teleurstellende resultaten van geassisteerde voortplantingstechnieken, zoals intra-uteriene inseminatie bij dwarslaesiepatiënten ## Toch blijkt uit een review dat de kansen op zwangerschap kunnen oplopen tot #-##% per cyclus bij IUI, afhankelijk van de semenkwaliteit Vibratie of elektro-ejaculatie moet daarom aangeboden worden aan paren waarvan de man een dwarslaesie heeft ## Vibratie heeft de voorkeur boven elektro-ejaculatie, omdat deze procedure minder invasief is en niet onder narcose uitgevoerd hoeft te worden ## Cryopreservatie is de opslag van biologische materialen bij extreem lage temperaturen Bij deze lage temperaturen worden biochemische processen van celmetabolisme vertraagd of gestopt ## ⢠voorafgaand aan potentieel steriliserende behandelingen zoals chemo- en radiotherapie, ⢠voorafgaand aan potentieel de fertiliteit bedreigende chirurgie, bv retroperitoneale lymfeklierdissectie ⢠bij ziekten met een geassocieerd risico op azoöspermie, bv macroadenoom van de hypofyse, ⢠opslag van donorsperma; cryopreservatie maakt een quarantaineperiode mogelijk van <DATUM> maanden om de donor te testen op infectieziekten zoals hiv, hepatitis en Chlamydia ## Indien er sprake is van verminderde semenkwaliteit kan in overleg met het paar gekozen worden voor geassisteerde voortplantingstechnieken, zoals intra-uteriene inseminatie (IUI), in vitro fertilisatie (IVF) en intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI), afhankelijk van de prognose van het paar en de semenkwaliteit # Het is van belang om onderscheid te maken tussen paren met een milde OAT (VCM <DATUM> miljoen) en een goede kans op zwangerschap in de eerstvolgende ## maanden en met paren met een milde OAT en een minder goede kans op zwangerschap Deze kans kan berekend worden m b v.
| 641 | nvog |
waarschijnlijk de tot nu toe teleurstellende resultaten van geassisteerde voortplantingstechnieken, zoals intra-uteriene inseminatie bij dwarslaesiepatiënten ## Toch blijkt uit een review dat de kansen op zwangerschap kunnen oplopen tot #-##% per cyclus bij IUI, afhankelijk van de semenkwaliteit Vibratie of elektro-ejaculatie moet daarom aangeboden worden aan paren waarvan de man een dwarslaesie heeft ## Vibratie heeft de voorkeur boven elektro-ejaculatie, omdat deze procedure minder invasief is en niet onder narcose uitgevoerd hoeft te worden ## Cryopreservatie is de opslag van biologische materialen bij extreem lage temperaturen Bij deze lage temperaturen worden biochemische processen van celmetabolisme vertraagd of gestopt ## ⢠voorafgaand aan potentieel steriliserende behandelingen zoals chemo- en radiotherapie, ⢠voorafgaand aan potentieel de fertiliteit bedreigende chirurgie, bv retroperitoneale lymfeklierdissectie ⢠bij ziekten met een geassocieerd risico op azoöspermie, bv macroadenoom van de hypofyse, ⢠opslag van donorsperma; cryopreservatie maakt een quarantaineperiode mogelijk van <DATUM> maanden om de donor te testen op infectieziekten zoals hiv, hepatitis en Chlamydia ## Indien er sprake is van verminderde semenkwaliteit kan in overleg met het paar gekozen worden voor geassisteerde voortplantingstechnieken, zoals intra-uteriene inseminatie (IUI), in vitro fertilisatie (IVF) en intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI), afhankelijk van de prognose van het paar en de semenkwaliteit # Het is van belang om onderscheid te maken tussen paren met een milde OAT (VCM <DATUM> miljoen) en een goede kans op zwangerschap in de eerstvolgende ## maanden en met paren met een milde OAT en een minder goede kans op zwangerschap Deze kans kan berekend worden m b v Voor afkapwaarden t a v behandeling van deze groep wordt verwezen naar de NVOG-richtlijn Onverklaarde subfertiliteit # De richtlijnen voor het starten van behandelingen middels IUI en IVF kunnen gevolgd worden, Milde ovariële hyperstimulatie heeft als doel om meerdere oöcyten te laten groeien om de kans op bevruchting te vergroten, maar dit brengt ook een meerlingrisico met zich mee Uit een systematische review in de Cochrane-database blijkt dat er onvoldoende bewijs is om gecontroleerde hyperstimulatie voor de indicatie Bij een indicatie voor IUI-behandeling op basis van een mannelijke factor zou stimulatie afgeraden moeten Bij een semenanalyse met een VCM tussen # en # miljoen wordt behandeling met geassisteerde voortplantingstechnieken (IUI of IVF) aangeraden, omdat dit een hogere kans geeft op zwangerschap Behandelingsindicaties op basis van de beschikbare literatuur zijn niet eenduidig, omdat gerichte studies ontbreken Desalniettemin dienen risico's t a v IVF afgewogen te worden tegen minimale risico's en kosten van IUI zonder stimulatie Bij deze afweging dient de leeftijd van de vrouw meegenomen te worden Wil IUI zinvol zijn, dan moeten minimaal #,<DATUM> # miljoen motiele spermatozoa aanwezig zijn na opwerking ## Bij paren met een extreme OAT en aanwezigheid van progressief bewegende spermatozoa met een VCM van #,<DATUM> na opwerken is er een indicatie voor IVF/ICSI ##,## Bij de behandeling van paren waar bij de man sprake is van een extreme OAT zou ICSI aangeboden moeten worden # De behandeling van het subfertiele paar verdient een multidisciplinaire benadering #.
| 603 | nvog |
Voor afkapwaarden t a v behandeling van deze groep wordt verwezen naar de NVOG-richtlijn Onverklaarde subfertiliteit # De richtlijnen voor het starten van behandelingen middels IUI en IVF kunnen gevolgd worden, Milde ovariële hyperstimulatie heeft als doel om meerdere oöcyten te laten groeien om de kans op bevruchting te vergroten, maar dit brengt ook een meerlingrisico met zich mee Uit een systematische review in de Cochrane-database blijkt dat er onvoldoende bewijs is om gecontroleerde hyperstimulatie voor de indicatie Bij een indicatie voor IUI-behandeling op basis van een mannelijke factor zou stimulatie afgeraden moeten Bij een semenanalyse met een VCM tussen # en # miljoen wordt behandeling met geassisteerde voortplantingstechnieken (IUI of IVF) aangeraden, omdat dit een hogere kans geeft op zwangerschap Behandelingsindicaties op basis van de beschikbare literatuur zijn niet eenduidig, omdat gerichte studies ontbreken Desalniettemin dienen risico's t a v IVF afgewogen te worden tegen minimale risico's en kosten van IUI zonder stimulatie Bij deze afweging dient de leeftijd van de vrouw meegenomen te worden Wil IUI zinvol zijn, dan moeten minimaal #,<DATUM> # miljoen motiele spermatozoa aanwezig zijn na opwerking ## Bij paren met een extreme OAT en aanwezigheid van progressief bewegende spermatozoa met een VCM van #,<DATUM> na opwerken is er een indicatie voor IVF/ICSI ##,## Bij de behandeling van paren waar bij de man sprake is van een extreme OAT zou ICSI aangeboden moeten worden # De behandeling van het subfertiele paar verdient een multidisciplinaire benadering <DATUM> Aandacht voor eventueel behandelbare oorzaken of veranderen van leefstijlfactoren kan invasieve behandelingen voorkomen Daarnaast kan het voor het accepteren van de subfertiliteit van de man prettig zijn een gedegen onderzoek uit te voeren Het is daarbij zaak te functioneren in het kader van een multidisciplinair team, bestaande uit een uroloog, gynaecoloog, embryoloog, endocrinoloog en # Subfertiliteit is een aandoening van het paar het is daarom aan te bevelen beide partners te betrekken in # De werkgroep is van mening dat in het geval van een azoöspermie het paar verwezen dient te worden naar # De werkgroep is van mening dat hormonaal onderzoek alleen op indicatie verricht dient te worden # Er zijn geen aanwijzingen dat het verrichten van microbiologisch onderzoek van urine en semen zinvol is, tenzij er urologische klachten bestaan die wijzen op een mogelijke urogenitale infectie (bewijskrachtniveau C) # Bij klachten passend bij een infectie kan een urinekweek en evt een semenkweek verricht worden # Men kan voorafgaand aan IVF of ICSI, bij een niet-obstructieve azoöspermie en bij een extreme OAT ## Voorafgaand aan IVF of ICSI bij een extreme OAT (( # miljoen spt/ml) of een azoöspermie kan de behandelend arts de mogelijkheid tot screening naar Yq- microdeleties met het paar bespreken en indien ## Bij het ontbreken van het vas deferens (CBAVD) dient de man onderzocht worden op CFTR-mutaties ## In geval van een azoöspermie, een palpabele testisafwijking, een voorgeschiedenis met niet-scrotale testis.
| 578 | nvog |
oorzaken of veranderen van leefstijlfactoren kan invasieve behandelingen voorkomen Daarnaast kan het voor het accepteren van de subfertiliteit van de man prettig zijn een gedegen onderzoek uit te voeren Het is daarbij zaak te functioneren in het kader van een multidisciplinair team, bestaande uit een uroloog, gynaecoloog, embryoloog, endocrinoloog en # Subfertiliteit is een aandoening van het paar het is daarom aan te bevelen beide partners te betrekken in # De werkgroep is van mening dat in het geval van een azoöspermie het paar verwezen dient te worden naar # De werkgroep is van mening dat hormonaal onderzoek alleen op indicatie verricht dient te worden # Er zijn geen aanwijzingen dat het verrichten van microbiologisch onderzoek van urine en semen zinvol is, tenzij er urologische klachten bestaan die wijzen op een mogelijke urogenitale infectie (bewijskrachtniveau C) # Bij klachten passend bij een infectie kan een urinekweek en evt een semenkweek verricht worden # Men kan voorafgaand aan IVF of ICSI, bij een niet-obstructieve azoöspermie en bij een extreme OAT ## Voorafgaand aan IVF of ICSI bij een extreme OAT (( # miljoen spt/ml) of een azoöspermie kan de behandelend arts de mogelijkheid tot screening naar Yq- microdeleties met het paar bespreken en indien ## Bij het ontbreken van het vas deferens (CBAVD) dient de man onderzocht worden op CFTR-mutaties ## In geval van een azoöspermie, een palpabele testisafwijking, een voorgeschiedenis met niet-scrotale testis ## De werkgroep is van mening dat een testisbiopt alleen verricht dient te worden in een <INSTELLING> waar de ## Er zijn aanwijzingen dat leefstijlwijzigingen een positief effect hebben op de zaadkwaliteit derhalve dient ## Men kan bij een hypogonadotroop hypogonadisme hormonale therapie aanbieden ter verbetering van de ## Medicamenteuze behandeling van een idiopathische OAT kan afgeraden worden (bewijskrachtniveau C) ## De uroloog dient in het kader van behandeling van subfertiliteit geen varicokèlectomie uit te voeren in geval van een normozoöspermie, azoöspermie of subklinische varicokèle, omdat dit de kans op zwangerschap niet verhoogt, tevens bestaat er geen indicatie voor het uitvoeren van een embolisatie ## De uroloog zou paren met een obstructieve azoöspermie afhankelijk van de geschatte kans op succes bij ## Men kan paren met een obstructieve azoöspermie, waarbij geen (micro) chirurgische hersteloperatie gewenst of mogelijk is of na falen van een vasovasostomie, behandelen met PESA/MESA met IVF/ICSI ## Men kan paren met een niet-obstructieve azoöspermie een TESE-procedure gecombineerd met IVF/ICSI ## Men kan paren waarbij sprake is van een persisterende anejaculatie bij de man vibratie of ## Bij paren met een milde OAT (VCM <DATUM> miljoen) dient de gynaecoloog het prognostisch model te gebruiken om paren met een lage kans op spontane zwangerschap in de eerstvolgende ## maanden te onderscheiden van paren met een hoge kans op zwangerschap (bewijskrachtniveau A#) ## Bij een indicatie voor IUI-behandeling op basis van een mannelijke factor zou ovariële stimulatie afgeraden ##.
| 597 | nvog |
alleen verricht dient te worden in een <INSTELLING> waar de ## Er zijn aanwijzingen dat leefstijlwijzigingen een positief effect hebben op de zaadkwaliteit derhalve dient ## Men kan bij een hypogonadotroop hypogonadisme hormonale therapie aanbieden ter verbetering van de ## Medicamenteuze behandeling van een idiopathische OAT kan afgeraden worden (bewijskrachtniveau C) ## De uroloog dient in het kader van behandeling van subfertiliteit geen varicokèlectomie uit te voeren in geval van een normozoöspermie, azoöspermie of subklinische varicokèle, omdat dit de kans op zwangerschap niet verhoogt, tevens bestaat er geen indicatie voor het uitvoeren van een embolisatie ## De uroloog zou paren met een obstructieve azoöspermie afhankelijk van de geschatte kans op succes bij ## Men kan paren met een obstructieve azoöspermie, waarbij geen (micro) chirurgische hersteloperatie gewenst of mogelijk is of na falen van een vasovasostomie, behandelen met PESA/MESA met IVF/ICSI ## Men kan paren met een niet-obstructieve azoöspermie een TESE-procedure gecombineerd met IVF/ICSI ## Men kan paren waarbij sprake is van een persisterende anejaculatie bij de man vibratie of ## Bij paren met een milde OAT (VCM <DATUM> miljoen) dient de gynaecoloog het prognostisch model te gebruiken om paren met een lage kans op spontane zwangerschap in de eerstvolgende ## maanden te onderscheiden van paren met een hoge kans op zwangerschap (bewijskrachtniveau A#) ## Bij een indicatie voor IUI-behandeling op basis van een mannelijke factor zou ovariële stimulatie afgeraden ## te worden alvorens een IVF/ICSI-behandeling aan te bieden, afhankelijk van o a de leeftijd van de vrouw ## Bij paren waar bij de man sprake is van een extreme OAT zou een behandeling met ICSI aangeboden # <PERSOON> MJC, Collins JA, <PERSOON> JL, Velde ER te Two new prediction rules for spontaneous pregnancy leading to live birth among subfertile couples, based on the # <PERSOON> PhD, <PERSOON> MD, et al Sperm morphology, motility, and concentration # <PERSOON>, T <PERSOON> EA van, <PERSOON> JA Weaknesses, strengths and needs in fertility care according to patients <PERSOON> LJ, <PERSOON> FM Why are couples satisfied with infertility treatment? <PERSOON-##> JL, Templeton <INSTELLING> Patient satisfaction with the management of # Steeg JW van der, <PERSOON-##> FJ, et al ## WHO laboratory manual for the analysis of human semen and sperm-cervical mucus interaction; #rd ## <PERSOON-##> review ### Evaluation and treatment of the infertile couple <PERSOON-##> to the infertile man <PERSOON-##> H.
| 556 | nvog |
de leeftijd van de vrouw ## Bij paren waar bij de man sprake is van een extreme OAT zou een behandeling met ICSI aangeboden # <PERSOON> MJC, Collins JA, <PERSOON> JL, Velde ER te Two new prediction rules for spontaneous pregnancy leading to live birth among subfertile couples, based on the # <PERSOON> PhD, <PERSOON> MD, et al Sperm morphology, motility, and concentration # <PERSOON>, T <PERSOON> EA van, <PERSOON> JA Weaknesses, strengths and needs in fertility care according to patients <PERSOON> LJ, <PERSOON> FM Why are couples satisfied with infertility treatment? <PERSOON-##> JL, Templeton <INSTELLING> Patient satisfaction with the management of # Steeg JW van der, <PERSOON-##> FJ, et al ## WHO laboratory manual for the analysis of human semen and sperm-cervical mucus interaction; #rd ## <PERSOON-##> review ### Evaluation and treatment of the infertile couple <PERSOON-##> to the infertile man <PERSOON-##> LC Hypogonadotropic hypogonadism <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> of male accessory gland infection for subsequent fertility ## <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> tract infections impact on male fertility and treatment options Hum Reprod Update ###;<DATUM> ### ## Everaert K, <PERSOON-##> prostatitis and male accessory gland infection--is there an impact on male infertility (diagnosis and therapy) <PERSOON-##> role of Chlamydia ## Lilford et al Case-control study of whether subfertility in men is familial BMJ ###;#<DATUM> # ## van Golde RJ, van der <PERSOON-##> JA Phenotypic characteristics of male subfertility and its familial occurrence <PERSOON-##> ###;<DATUM> ## ## <PERSOON-##> MD Genetic risks of intracytoplasmic sperm injection in the treatment of male infertility recommendations for genetic counseling and screening <PERSOON-##> JA, et al Chromosome studies in ### males prior to intracytoplasmic sperm injection the Dutch experience Eur J Hum Genet ###;<DATUM> ### ## <PERSOON-##> MC, Daudin M, De <PERSOON-##> G.
| 528 | nvog |
Hypogonadotropic hypogonadism <PERSOON> W, <PERSOON> of male accessory gland infection for subsequent fertility ## <PERSOON> A, <PERSOON> tract infections impact on male fertility and treatment options Hum Reprod Update ###;<DATUM> ### ## Everaert K, <PERSOON> prostatitis and male accessory gland infection--is there an impact on male infertility (diagnosis and therapy) <PERSOON> role of Chlamydia ## Lilford et al Case-control study of whether subfertility in men is familial BMJ ###;#<DATUM> # ## van Golde RJ, van der <PERSOON> JA Phenotypic characteristics of male subfertility and its familial occurrence <PERSOON> ###;<DATUM> ## ## <PERSOON> MD Genetic risks of intracytoplasmic sperm injection in the treatment of male infertility recommendations for genetic counseling and screening <PERSOON-##> JA, et al Chromosome studies in ### males prior to intracytoplasmic sperm injection the Dutch experience Eur J Hum Genet ###;<DATUM> ### ## <PERSOON-##> MC, Daudin M, De <PERSOON-##> G a ##-year experience <PERSOON-##> PJ, et al <PERSOON-##> male-specific region of the human Y chromosome is a mosaic of discrete sequence classes Nature ###;#<DATUM> ## ## Pryor JL, Kent-<PERSOON-##> AH van, <PERSOON-##> WE, <PERSOON-##> KP Microdeletions in the Y chromosome of infertile men New Engl J Med ###;##<DATUM> ## ## <PERSOON> MD Genetic risks of intracytoplasmic sperm injection in the treatment of male infertility recommendations for genetic counseling and screening <PERSOON-##> S et al A high frequency of Y chromosome deletions in males ## De <PERSOON-##> in the cystic fibrosis gene in men with congenital bilateral absence of the vas deferens <PERSOON-##> FH, Dohle GR, Muiswinkel JM van, <PERSOON-##> RF Is routine scrotal ultrasound ## <PERSOON-##> F, et al High prevalence of testicular cancer ## <PERSOON-##> association risk of male subfertility and testicular ## <PERSOON-##> PE Cancer risk in male factor-infertility <PERSOON-##> of the relative cost-effectiveness of treatments for ##.
| 552 | nvog |
<PERSOON> PJ, et al <PERSOON> male-specific region of the human Y chromosome is a mosaic of discrete sequence classes Nature ###;#<DATUM> ## ## Pryor JL, Kent-<PERSOON> AH van, <PERSOON> WE, <PERSOON> KP Microdeletions in the Y chromosome of infertile men New Engl J Med ###;##<DATUM> ## ## <PERSOON> MD Genetic risks of intracytoplasmic sperm injection in the treatment of male infertility recommendations for genetic counseling and screening <PERSOON> S et al A high frequency of Y chromosome deletions in males ## De <PERSOON> in the cystic fibrosis gene in men with congenital bilateral absence of the vas deferens <PERSOON> FH, Dohle GR, Muiswinkel JM van, <PERSOON-##> RF Is routine scrotal ultrasound ## <PERSOON-##> F, et al High prevalence of testicular cancer ## <PERSOON-##> association risk of male subfertility and testicular ## <PERSOON-##> PE Cancer risk in male factor-infertility <PERSOON-##> of the relative cost-effectiveness of treatments for ## Timely diagnosis of testicular cancer <PERSOON-##> FH, Ginneken AM van, <PERSOON-##> advantages of standardized ## <PERSOON-##> M, <PERSOON-##> impact of lifestyle factors on reproductive performance in the general population and those undergoing infertility treatment a review <PERSOON-##> factors in deteriorating male reproductive health <PERSOON-##> role of lifestyle changing to improve the semen quality in patients with varicocele Minerva Urol Nefrol ###;## ##<DATUM> ## Vine MF, Margolin BH, <PERSOON-##> HI, Hulka BS Cigarette smoking and sperm density a meta-analysis ## <PERSOON-##> SC, Martinez-Chequer JC Effects of cigarette smoking on semen characteristics of a ## Gaur <PERSOON-##> VP Effect of cigarette smoking on semen quality of infertile men ## <PERSOON-##> JP Is smoking a risk factor for decreased semen quality? A cross-sectional analysis <PERSOON-##> quality of male idiopathic infertile smokers and nonsmokers an ultrastructural study <PERSOON-##> AH, Jorsaraee GA, Marzony ET.
| 513 | nvog |
Timely diagnosis of testicular cancer <PERSOON> FH, Ginneken AM van, <PERSOON> advantages of standardized ## <PERSOON> M, <PERSOON> impact of lifestyle factors on reproductive performance in the general population and those undergoing infertility treatment a review <PERSOON> factors in deteriorating male reproductive health <PERSOON> role of lifestyle changing to improve the semen quality in patients with varicocele Minerva Urol Nefrol ###;## ##<DATUM> ## Vine MF, Margolin BH, <PERSOON> HI, Hulka BS Cigarette smoking and sperm density a meta-analysis ## <PERSOON> SC, Martinez-Chequer JC Effects of cigarette smoking on semen characteristics of a ## Gaur <PERSOON> VP Effect of cigarette smoking on semen quality of infertile men ## <PERSOON-##> JP Is smoking a risk factor for decreased semen quality? A cross-sectional analysis <PERSOON-##> quality of male idiopathic infertile smokers and nonsmokers an ultrastructural study <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> C, et al Effect of smoking on semen parameters of men attending an ## <PERSOON-##> EB, Lucon AM Cigarette smoking is related to a decrease in semen volume in a population of fertile men BJU Int ###;#<DATUM> ## ## Hull MG, North K, <PERSOON-##> WC Delayed conception and active and passive smoking <PERSOON-##> Avon Longitudinal Study of Pregnancy and Childhood Study Team <PERSOON-##> of maternal and paternal alcohol consumption on the success rates of in vitro fertilization and gamete intrafallopian transfer Fertil Steril ## <PERSOON-##> MA, Killick SR Negative lifestyle is associated with a significant reduction in fecundity <PERSOON-##> JE, <PERSOON-##> of cocaine use with sperm concentration, motility, and morphology <PERSOON-##> steroids and semen parameters in bodybuilders Fertil androgenic anabolic steroids on sperm quality and serum hormone levels in adult male bodybuilders ## <PERSOON-##> C, Cui YG, <PERSOON-##> XH, et al Transient scrotal hyperthermia and levonorgestrel enhance testosterone-induced spermatogenesis suppression in men through increased germ cell apoptosis <PERSOON-##> committee of American society for reproductive medicine in collaboration with society for reproductive endocrinology and infertility.
| 505 | nvog |
## <PERSOON> A, <PERSOON> C, et al Effect of smoking on semen parameters of men attending an ## <PERSOON> EB, Lucon AM Cigarette smoking is related to a decrease in semen volume in a population of fertile men BJU Int ###;#<DATUM> ## ## Hull MG, North K, <PERSOON> WC Delayed conception and active and passive smoking <PERSOON> Avon Longitudinal Study of Pregnancy and Childhood Study Team <PERSOON> of maternal and paternal alcohol consumption on the success rates of in vitro fertilization and gamete intrafallopian transfer Fertil Steril ## <PERSOON> MA, Killick SR Negative lifestyle is associated with a significant reduction in fecundity <PERSOON> JE, <PERSOON> of cocaine use with sperm concentration, motility, and morphology <PERSOON-##> steroids and semen parameters in bodybuilders Fertil androgenic anabolic steroids on sperm quality and serum hormone levels in adult male bodybuilders ## <PERSOON-##> C, Cui YG, <PERSOON-##> XH, et al Transient scrotal hyperthermia and levonorgestrel enhance testosterone-induced spermatogenesis suppression in men through increased germ cell apoptosis <PERSOON-##> committee of American society for reproductive medicine in collaboration with society for reproductive endocrinology and infertility Fert Steril ### ## (# suppl) <PERSOON-##> effects of sulphasalazine on male fertility <PERSOON-##> article Reproduction in the patient with ## Sawyer D, <PERSOON-##> adverse reactions and acute toxicity <PERSOON-##> of oligoasthenozoospermia in epileptic patients on switching anti-epilepsy medication from sodium ## <PERSOON-##> hazards in the workplace what the practitioner needs to know about ## Farhat R, Al-<PERSOON-##> AS Outcome of gonadotropin therapy for male infertility due to ## <PERSOON-##> of the high endogenous levels of plasma FSH in infertile men are associated with improved Sertoli cell function as ## <PERSOON-##> present and future state of hormonal treatment for male infertility Hum ## [No authors listed] <PERSOON> influence of varicocele on parameters of fertility in a large group of men presenting to infertility clinics <PERSOON-##> LC, Mali WP, Velde ER te, <PERSOON-##> JM Effects of varicocele treatment ## <PERSOON-##> versus observation in adolescent varicocele a prospective study J ##.
| 527 | nvog |
### ## (# suppl) <PERSOON> effects of sulphasalazine on male fertility <PERSOON> article Reproduction in the patient with ## Sawyer D, <PERSOON> adverse reactions and acute toxicity <PERSOON> of oligoasthenozoospermia in epileptic patients on switching anti-epilepsy medication from sodium ## <PERSOON> hazards in the workplace what the practitioner needs to know about ## Farhat R, Al-<PERSOON> AS Outcome of gonadotropin therapy for male infertility due to ## <PERSOON> of the high endogenous levels of plasma FSH in infertile men are associated with improved Sertoli cell function as ## <PERSOON> present and future state of hormonal treatment for male infertility Hum ## [No authors listed] <PERSOON> influence of varicocele on parameters of fertility in a large group of men presenting to infertility clinics <PERSOON-##> LC, Mali WP, Velde ER te, <PERSOON-##> JM Effects of varicocele treatment ## <PERSOON-##> versus observation in adolescent varicocele a prospective study <PERSOON-##> or embolisation for varicocele in subfertile men <PERSOON-##> T Effect of varicocelectomy on sperm parameters and pregnancy rates in patients with subclinical varicocele a randomized prospective controlled study ## <PERSOON-##> MA, iguori <PERSOON-##> of varicocele in subfertile men the Cochrane review - a contrary opinion <PERSOON-##> epididymal sperm aspiration aspirate analysis and straws available after ## <PERSOON-##> azoospermia a microsurgical success story <PERSOON-##> UH Microsurgical vasovasostomy versus microsurgical epididymal sperm aspiration/testicular extraction of sperm combined with intracytoplasmic sperm ## Belker AM, <PERSOON-##> AJ jr , <PERSOON-##> EF, Konnak JW, Sharlip ID Results of #,### microsurgical vasectomy reversals by the Vasovasostomy Study group <PERSOON-##> SJ, Grotjan HE Microscopic vasectomy reversal ## years later a summary of ### cases by ## <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> PN A decision analysis of treatments ## Marmar JL Modified vasoepididymostomy with simultaneous double needle placement, tubulotomy ## <PERSOON-##> LI Pathological epididymal obstruction unrelated to ##.
| 500 | nvog |
Surgery or embolisation for varicocele in subfertile men <PERSOON> T Effect of varicocelectomy on sperm parameters and pregnancy rates in patients with subclinical varicocele a randomized prospective controlled study ## <PERSOON> MA, iguori <PERSOON> of varicocele in subfertile men the Cochrane review - a contrary opinion <PERSOON> epididymal sperm aspiration aspirate analysis and straws available after ## <PERSOON> azoospermia a microsurgical success story <PERSOON> UH Microsurgical vasovasostomy versus microsurgical epididymal sperm aspiration/testicular extraction of sperm combined with intracytoplasmic sperm ## Belker AM, <PERSOON> AJ jr , <PERSOON> EF, Konnak JW, Sharlip ID Results of #,### microsurgical vasectomy reversals by the Vasovasostomy Study group <PERSOON> SJ, Grotjan HE Microscopic vasectomy reversal ## years later a summary of ### cases by ## <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> PN A decision analysis of treatments ## Marmar JL Modified vasoepididymostomy with simultaneous double needle placement, tubulotomy ## <PERSOON-##> LI Pathological epididymal obstruction unrelated to ## Techniques for surgical retrieval of sperm prior to intra-cytoplasmic sperm injection (ICSI) for azoospermia <PERSOON-##> DKE van der, <PERSOON-##> EJH Mannen met obstructieve azoöspermie en kinderwens diagnostiek en chirurgische ## <PERSOON-##> is the best sperm retrieval technique for non-obstructive ## <PERSOON-##> H How successful is repeat testicular sperm extraction in patients with azoospermia? <PERSOON-##> G; EAU Working Party on Male Infertility EAU guidelines on ejaculatory dysfunction <PERSOON-##> NL, <PERSOON-##> GR, <PERSOON-##> CM Current trends in the treatment of infertility in men with spinal cord injury <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> U, et al Use of assisted reproductive techniques for treatment of ejaculatory disorders Andrologia ###;## Suppl # ##-## ## Sønksen J, Ohl DA Penile vibratory stimulation and electroejaculation in the treatment of ejaculatory ## <LOCATIE> NJ van, Santbrink EJ van, <PERSOON-##> JC, Dohle GR Use rate and assisted reproduction technologies outcome of cryopreserved semen from ### cancer patients Fertil Steril ##.
| 507 | nvog |
De intensieve samenwerking tussen #e en #e lijn, en die tussen #e lijn en perinatologische centra, vraagt om een eenduidige manier van zwangerschapsdatering Het doel van dit modelprotocol is het bewerkstelligen van een eenduidige manier van termijnbepaling en het hanteren van eenduidige referentiecurven voor een Een juiste bepaling van de zwangerschapsduur is een vereiste voor het verlenen van goede prenatale zorg Een accurate bepaling van de zwangerschapsduur reduceert het aantal inleidingen in verband met serotiniteit (#) en kan helpen bij het reduceren van perinatale mortaliteit en morbiditeit door het tijdig herkennen van vroege intra-uteriene groeirestrictie of macrosomie (#;#) Daarbij komt dat sinds <DATUM> alle zwangere vrouwen de combinatietest kunnen laten verrichten In deze eerste trimester screening test op Down, <PERSOON>-syndroom wordt informatie over maternale serummarkers het pregnancy associated plasma protein <PERSOON>-A) en de vrije β subunit van hCG (fβ -hCG) gecombineerd met informatie over de nekplooidikte (NT) en de maternale leeftijd Aangezien de drie bovengenoemde parameters niet constant zijn gedurende de zwangerschap, maakt men voor een betrouwbare berekening van de kans op Down-syndroom gebruik van gestandaardiseerde waarden van de PAPP-A, fβ -hCG en NT gebaseerd op zwangerschapsduur Een betrouwbare termijnbepaling is daarom ook voor de combinatietest essentieel Vanaf <DATUM> kan de zwangere vrouw ook kiezen uit de Niet Invasieve Prenatale Test (NIPT) Ook voor deze test is een Sinds ### wordt de termijnbepaling in <LOCATIE> standaard verricht op basis van het echoscopisch onderzoek Sindsdien bestaat er in ons land geen controverse meer over de manier van zwangerschap datering (LM (laatste menstruatie) of echoscopische metingen) bij natuurlijke conceptie, over de meting die gebruikt moet worden voor een juiste datering (CRL of DBP) en over de optimale zwangerschapsduur om Vanuit historisch perspectief werd de zwangerschapsduur bepaald op basis van de eerste dag van de laatste normale menstruatie (LM) (#) Echter in ongeveer ##% van de zwangerschappen is de LM onbekend of niet betrouwbaar(#) Inmiddels is bekend dat de echoscopische meting van de kop-romp-lengte (crown-rump lenght of CRL), de distantia biparietalis (DBP) of de hoofd omtrek (head circumference of HC) van de foetus een veel betrouwbaardere methode is om de zwangerschapsduur te bepalen dan de LM (<DATUM> Als de ovumpickup (OPU) en/of inseminatie (IUI) datum bekend is na geassisteerde voortplanting (ART), dan kan de à terme datum wel betrouwbaar berekend worden aan de hand van deze data De datering van de zwangerschap bij natuurlijke conceptie gebeurt op basis van echoscopische metingen De LM wordt nog wel genoteerd (zie pitfall), maar de à terme datum wordt bepaald op basis van de echoscopische parameters en wordt altijd aangepast, zelfs bij # dag verschil In navolging van twee recente Engelse reviews (##;##) blijft de keuze bij de gecorrigeerde CRL-curve van Robinson en <PERSOON> (##;##) Enige uitzondering hierop geldt voor zwangerschappen die tot stand zijn gekomen middels geassisteerde voortplantingstechnieken In dit geval wordt er voor zwangerschapsdatering gebruik gemaakt van de datum van OPU- of IUI-datum.
| 606 | nvog |
controverse meer over de manier van zwangerschap datering (LM (laatste menstruatie) of echoscopische metingen) bij natuurlijke conceptie, over de meting die gebruikt moet worden voor een juiste datering (CRL of DBP) en over de optimale zwangerschapsduur om Vanuit historisch perspectief werd de zwangerschapsduur bepaald op basis van de eerste dag van de laatste normale menstruatie (LM) (#) Echter in ongeveer ##% van de zwangerschappen is de LM onbekend of niet betrouwbaar(#) Inmiddels is bekend dat de echoscopische meting van de kop-romp-lengte (crown-rump lenght of CRL), de distantia biparietalis (DBP) of de hoofd omtrek (head circumference of HC) van de foetus een veel betrouwbaardere methode is om de zwangerschapsduur te bepalen dan de LM (<DATUM> Als de ovumpickup (OPU) en/of inseminatie (IUI) datum bekend is na geassisteerde voortplanting (ART), dan kan de à terme datum wel betrouwbaar berekend worden aan de hand van deze data De datering van de zwangerschap bij natuurlijke conceptie gebeurt op basis van echoscopische metingen De LM wordt nog wel genoteerd (zie pitfall), maar de à terme datum wordt bepaald op basis van de echoscopische parameters en wordt altijd aangepast, zelfs bij # dag verschil In navolging van twee recente Engelse reviews (##;##) blijft de keuze bij de gecorrigeerde CRL-curve van Robinson en <PERSOON> (##;##) Enige uitzondering hierop geldt voor zwangerschappen die tot stand zijn gekomen middels geassisteerde voortplantingstechnieken In dit geval wordt er voor zwangerschapsdatering gebruik gemaakt van de datum van OPU- of IUI-datum Er is een CRL-referentiecurve van <PERSOON> et al (##), gebaseerd op metingen verricht in een grote multiculturele Nederlandse populatie waarbij het onderzoek is verricht met echoscopieapparatuur die voldoet aan moderne eisen Vanaf ## weken komt de CRL-referentiecurve van <PERSOON> overeen met de referentiecurve van Robinson en <PERSOON> (Tabel #) De metingen bij <PERSOON> et al (##) zijn voor de ## weken zwangerschapsduur iets kleiner dan bij Robinson en <PERSOON> (##) In de studie van <PERSOON> et al (##) zijn echter slechts relatief weinig zwangerschappen jonger dan ## weken geïncludeerd Dit maakt de curve van <PERSOON> onder de ## weken zwangerschapsduur minder betrouwbaar en zou ertoe kunnen leiden dat bij het gebruik van deze curve, bij zwangerschappen jonger dan ## weken, de zwangerschapsduur overschat wordt vanaf # weken volledig overeenkomen aan de gecorrigeerde curve van Robinson en <PERSOON> Een echo gemaakt voor #+# weken is nooit een termijnecho Dit is een echo om de vitaliteit te beoordelen en De datering van de zwangerschap met behulp van de CRL kan verricht worden tussen de ## (#+#) en ## (##+#) mm Voor ## weken moet de datering transvaginaal verricht worden voor een optimale datering Een meest optimale (transabdominale) zwangerschapsdatering met de CRL verkrijgt men tussen ##+# (## mm) en ##+# weken (## mm) Indien er tussen de ## en ##+# weken (CRL ## en ## mm) # of meer metingen worden verricht, die enkele dagen van elkaar verschillen, dan dateert men de zwangerschap op basis van de.
| 676 | nvog |
gebaseerd op metingen verricht in een grote multiculturele Nederlandse populatie waarbij het onderzoek is verricht met echoscopieapparatuur die voldoet aan moderne eisen Vanaf ## weken komt de CRL-referentiecurve van <PERSOON> overeen met de referentiecurve van Robinson en <PERSOON> (Tabel #) De metingen bij <PERSOON> et al (##) zijn voor de ## weken zwangerschapsduur iets kleiner dan bij Robinson en <PERSOON> (##) In de studie van <PERSOON> et al (##) zijn echter slechts relatief weinig zwangerschappen jonger dan ## weken geïncludeerd Dit maakt de curve van <PERSOON> onder de ## weken zwangerschapsduur minder betrouwbaar en zou ertoe kunnen leiden dat bij het gebruik van deze curve, bij zwangerschappen jonger dan ## weken, de zwangerschapsduur overschat wordt vanaf # weken volledig overeenkomen aan de gecorrigeerde curve van Robinson en <PERSOON> Een echo gemaakt voor #+# weken is nooit een termijnecho Dit is een echo om de vitaliteit te beoordelen en De datering van de zwangerschap met behulp van de CRL kan verricht worden tussen de ## (#+#) en ## (##+#) mm Voor ## weken moet de datering transvaginaal verricht worden voor een optimale datering Een meest optimale (transabdominale) zwangerschapsdatering met de CRL verkrijgt men tussen ##+# (## mm) en ##+# weken (## mm) Indien er tussen de ## en ##+# weken (CRL ## en ## mm) # of meer metingen worden verricht, die enkele dagen van elkaar verschillen, dan dateert men de zwangerschap op basis van de DBP van ## mm komt overeen met ##+# dagen en van ## met ##+# dag Vanaf een DBP ) ## mm (## weken) is de DBP betrouwbaarder en kan de termijn bepaald worden op basis van de DBP (##) De DBP-meting is echter afhankelijk van de vorm van het hoofd, terwijl de hoofdomtrek (HC) onafhankelijk is van de vorm (##;##) Vanaf een HC ) ## mm (##+#) en/of een DBP ) ## mm wordt de termijn daarom bepaald op basis van de Bij een late zwangerschapsdatering kan vanaf ## weken naast de HC ook de transversale diameter van het cerebellum (transversale cerebellaire diameter of TCD) gebruikt worden voor de termijnbepaling Bij een late zwangerschapsdatering ) ## weken is het aan te bevelen om de echo na # weken te herhalen en bij discrepantie de à terme datum aan te passen op basis van een gemiddelde van de beide HC- en TCDmetingen In navolging van de biometrie wordt bij zwangerschapsdatering op basis van de HC en de TCD gebruik gemaakt van de curven van <PERSOON> Deze formules en curven zijn door <PERSOON> nog niet gepubliceerd, maar speciaal berekend op basis van zijn data voor dit protocol Voor de datering op basis van de TCD waren nog geen bruikbare formules en deze is nu gegenereerd CRL (##) de CRL wordt gemeten in het midsagitale vlak met het caput, de wervelkolom en een extremiteit of het genitale tubercle in zicht De CRL wordt gemeten in het mid-sagitale vlak Bij een jongere.
| 674 | nvog |
dagen en van ## met ##+# dag Vanaf een DBP ) ## mm (## weken) is de DBP betrouwbaarder en kan de termijn bepaald worden op basis van de DBP (##) De DBP-meting is echter afhankelijk van de vorm van het hoofd, terwijl de hoofdomtrek (HC) onafhankelijk is van de vorm (##;##) Vanaf een HC ) ## mm (##+#) en/of een DBP ) ## mm wordt de termijn daarom bepaald op basis van de Bij een late zwangerschapsdatering kan vanaf ## weken naast de HC ook de transversale diameter van het cerebellum (transversale cerebellaire diameter of TCD) gebruikt worden voor de termijnbepaling Bij een late zwangerschapsdatering ) ## weken is het aan te bevelen om de echo na # weken te herhalen en bij discrepantie de à terme datum aan te passen op basis van een gemiddelde van de beide HC- en TCDmetingen In navolging van de biometrie wordt bij zwangerschapsdatering op basis van de HC en de TCD gebruik gemaakt van de curven van <PERSOON> Deze formules en curven zijn door <PERSOON> nog niet gepubliceerd, maar speciaal berekend op basis van zijn data voor dit protocol Voor de datering op basis van de TCD waren nog geen bruikbare formules en deze is nu gegenereerd CRL (##) de CRL wordt gemeten in het midsagitale vlak met het caput, de wervelkolom en een extremiteit of het genitale tubercle in zicht De CRL wordt gemeten in het mid-sagitale vlak Bij een jongere Wanneer bij een wat verdere embryologische ontwikkeling het caput herkenbaar is, is het juiste vlak de midsagitale doorsnede waarin het profiel zichtbaar is en de foetus tot aan de stuit te vervolgen is De CRL is de afstand van de kruin tot aan de stuit In dit vlak kunnen de wervelkolom (afhankelijk van de zwangerschapsduur) en een extremiteit of het tuberculum genitale in beeld zijn Het tuberculum genitale wordt niet meegemeten Bij de wat grotere foetus is een neutrale houding noodzakelijk; te sterke flexie of overstrekken resulteren in onder- en DBP de DBP wordt gemeten in een transversale doorsnede door het foetale caput met een duidelijke middenecho De distantia biparietalis wordt gemeten van buitengrens tot buitengrens van de schedel, HC wordt gemeten in een transversale doorsnede door het foetale caput, op het niveau waarbij de middenecho onderbroken wordt door het cavum septum pellicidum op ongeveer <DATUM> van de voorachterwaardse afstand De voor- en achterhoorn van de laterale ventrikel zijn à vue De HC wordt gemeten door een ellips te projecteren om de schedel, zonder huid en subcutis De HC kan ook berekend worden door het meten van de DBP en OFD (zie hieronder) met de volgende formule HC = Ï (DBP+OFD) / # OFD de occipitale-frontale diameter wordt loodrecht op de DBP gemeten van craniaal naar caudaal, ook weer TCD de transcerebellaire diameter wordt gemeten in een oblique transversale doornede door het foetale caput.
| 587 | nvog |
verdere embryologische ontwikkeling het caput herkenbaar is, is het juiste vlak de midsagitale doorsnede waarin het profiel zichtbaar is en de foetus tot aan de stuit te vervolgen is De CRL is de afstand van de kruin tot aan de stuit In dit vlak kunnen de wervelkolom (afhankelijk van de zwangerschapsduur) en een extremiteit of het tuberculum genitale in beeld zijn Het tuberculum genitale wordt niet meegemeten Bij de wat grotere foetus is een neutrale houding noodzakelijk; te sterke flexie of overstrekken resulteren in onder- en DBP de DBP wordt gemeten in een transversale doorsnede door het foetale caput met een duidelijke middenecho De distantia biparietalis wordt gemeten van buitengrens tot buitengrens van de schedel, HC wordt gemeten in een transversale doorsnede door het foetale caput, op het niveau waarbij de middenecho onderbroken wordt door het cavum septum pellicidum op ongeveer <DATUM> van de voorachterwaardse afstand De voor- en achterhoorn van de laterale ventrikel zijn à vue De HC wordt gemeten door een ellips te projecteren om de schedel, zonder huid en subcutis De HC kan ook berekend worden door het meten van de DBP en OFD (zie hieronder) met de volgende formule HC = Ï (DBP+OFD) / # OFD de occipitale-frontale diameter wordt loodrecht op de DBP gemeten van craniaal naar caudaal, ook weer TCD de transcerebellaire diameter wordt gemeten in een oblique transversale doornede door het foetale caput * Deze regression equation staat niet gepubliceerd en is door <PERSOON> speciaal berekend voor de zwangerschapsdatering Eventueel kan ook de regression equation uit het Biometrie-protocol gebruikt worden Er is een verschil tussen de formules die gebruikt worden voor de Datering en de Biometrie Bij Datering wordt een bepaalde afmeting van de TCD gebruikt om de zwangerschapsduur te berekenen Bij het meten van de Biometrie is de zwangerschapsduur bekend en wordt gekeken of de gemeten TCD binnen de norm valt Embryologische studies laten zien dat het menselijke embryo zich uniform ontwikkelt, met slechts kleine variatie in grootte en zwangerschapsduur tijdens de verschillende stadia (##) Dit ondersteunt het gebruik van een echoscopische meting om de duur van de zwangerschap te beoordelen Echter, vroege groeirestrictie kan voorkomen in het geval van chromosomale en structurele afwijkingen en vroege placentatie problematiek Consistent met deze hypothese is de relatief kleinere CRL in foetus met triploïdie, trisomie ## en trisomie ## Dit zou kunnen leiden tot een onderschatting van de zwangerschapsduur (#) In de klinische setting verdient een grote discrepantie tussen een termijnbepaling op basis van een zekere LMP en echoscopische parameters de aandacht Men moet in dit geval altijd rekening houden met onderliggende pathologie en Voor de klinische datering van tweelingen gaat het argument van serotiniteit niet op, aangezien meerlingen vaker preterm geboren worden (##) Accurate klinische datering is echter wel van belang voor het herkennen van intra-uteriene groei restrictie en bijvoorbeeld beslissingen rondom inleiding van een baring bij monochoriale zwangerschappen bij de toegenomen kans op IUVD na ## weken (##).
| 567 | nvog |
speciaal berekend voor de zwangerschapsdatering Eventueel kan ook de regression equation uit het Biometrie-protocol gebruikt worden Er is een verschil tussen de formules die gebruikt worden voor de Datering en de Biometrie Bij Datering wordt een bepaalde afmeting van de TCD gebruikt om de zwangerschapsduur te berekenen Bij het meten van de Biometrie is de zwangerschapsduur bekend en wordt gekeken of de gemeten TCD binnen de norm valt Embryologische studies laten zien dat het menselijke embryo zich uniform ontwikkelt, met slechts kleine variatie in grootte en zwangerschapsduur tijdens de verschillende stadia (##) Dit ondersteunt het gebruik van een echoscopische meting om de duur van de zwangerschap te beoordelen Echter, vroege groeirestrictie kan voorkomen in het geval van chromosomale en structurele afwijkingen en vroege placentatie problematiek Consistent met deze hypothese is de relatief kleinere CRL in foetus met triploïdie, trisomie ## en trisomie ## Dit zou kunnen leiden tot een onderschatting van de zwangerschapsduur (#) In de klinische setting verdient een grote discrepantie tussen een termijnbepaling op basis van een zekere LMP en echoscopische parameters de aandacht Men moet in dit geval altijd rekening houden met onderliggende pathologie en Voor de klinische datering van tweelingen gaat het argument van serotiniteit niet op, aangezien meerlingen vaker preterm geboren worden (##) Accurate klinische datering is echter wel van belang voor het herkennen van intra-uteriene groei restrictie en bijvoorbeeld beslissingen rondom inleiding van een baring bij monochoriale zwangerschappen bij de toegenomen kans op IUVD na ## weken (##) Bij monozygote gemelli is de genetische groeipotentiaal van beide foetus in principe gelijk Bij een dizygote zwangerschap kunnen de foetus verschillende groeipotentialen hebben Groeidiscordantie is het # e trimester van de zwangerschap kan een uiting zijn van een ongelijke placentaverdeling, bloedvatanastomosen, maar ook passend bij chromosomale en structurele afwijkingen van de foetus Voor zowel dichoriale als monochoriale tweelingen is bekend dat een CRL-discordantie in het #e trimester van meer dan ##% geassocieerd is met discordantie in geboortegewichten, waarbij # foetus voldoet aan de criteria voor groeirestrictie met daarbij geassocieerde morbiditeit(##) Voor de voorspelling van TTTS en perinatale sterfte bij monochoriale tweelingen is #e trimester CRL-discordantie van mindere betekenis dan NTdiscordantie â¥##% of een verdikte nekplooimeting (##-##) Er is spaarzaam literatuur beschikbaar over de datering van de zwangerschap in het geval van een spontane meerling Bij een spontane tweelingzwangerschap zijn er dan meerdere mogelijkheden voor datering op basis van CRL grootste foetus, gemiddelde CRL of CRL kleinste foetus Conform de ISUOG Practice Guidelines role of ultrasound in twin pregnancy; ### de datering van een meerling zwangerschap is geadviseerd op basis van de grootste CRL (##) Het idee hierachter is, dat bij het gebruik van de kleinste of de gemiddelde CRL, ten onrechte het idee kan ontstaan dat de kleinste foetus goed groeit, waarmee een potentiële groeivertraging niet op tijd wordt opgemerkt Bij datering ) ## weken wordt gebruik gemaakt van de grootste ⢠Datering van de zwangerschap op basis van echoscopisch parameters.
| 584 | nvog |
Bij monozygote gemelli is de genetische groeipotentiaal van beide foetus in principe gelijk Bij een dizygote zwangerschap kunnen de foetus verschillende groeipotentialen hebben Groeidiscordantie is het # e trimester van de zwangerschap kan een uiting zijn van een ongelijke placentaverdeling, bloedvatanastomosen, maar ook passend bij chromosomale en structurele afwijkingen van de foetus Voor zowel dichoriale als monochoriale tweelingen is bekend dat een CRL-discordantie in het #e trimester van meer dan ##% geassocieerd is met discordantie in geboortegewichten, waarbij # foetus voldoet aan de criteria voor groeirestrictie met daarbij geassocieerde morbiditeit(##) Voor de voorspelling van TTTS en perinatale sterfte bij monochoriale tweelingen is #e trimester CRL-discordantie van mindere betekenis dan NTdiscordantie â¥##% of een verdikte nekplooimeting (##-##) Er is spaarzaam literatuur beschikbaar over de datering van de zwangerschap in het geval van een spontane meerling Bij een spontane tweelingzwangerschap zijn er dan meerdere mogelijkheden voor datering op basis van CRL grootste foetus, gemiddelde CRL of CRL kleinste foetus Conform de ISUOG Practice Guidelines role of ultrasound in twin pregnancy; ### de datering van een meerling zwangerschap is geadviseerd op basis van de grootste CRL (##) Het idee hierachter is, dat bij het gebruik van de kleinste of de gemiddelde CRL, ten onrechte het idee kan ontstaan dat de kleinste foetus goed groeit, waarmee een potentiële groeivertraging niet op tijd wordt opgemerkt Bij datering ) ## weken wordt gebruik gemaakt van de grootste ⢠Datering van de zwangerschap op basis van echoscopisch parameters ⢠Zwangerschappen ontstaan na ART worden gedateerd op basis van OPU- of IUI-datum; ⢠Datering van de zwangerschap met behulp van de CRL kan worden verricht tussen de #+# en ##+# weken (CRL ## en ## mm) Tot ##+# weken moet de echo transvaginaal verricht worden voor een ⢠Een echo gemaakt voor #+# weken is nooit een termijnecho Dit is een echo om de vitaliteit te ⢠Een optimale zwangerschapsdatering met de CRL verkrijgt men tussen ##+# en ##+# weken (CRL ## ⢠Indien de datering tussen de ## en ##+# weken (CRL ## en ## mm) verschilt van de datering bepaald ( ## weken (( ## mm), dan hanteert men de gemeten CRL tussen de ## en ##+# weken; ⢠Bij zwangerschappen die tot stand zijn gekomen met behulp van geassisteerde technieken of die zijn gedateerd in een Jonge Zwangerschap Unit gebruikt men de daar bepaalde à terme datum o b v ⢠Indien er tussen de ## en ##+# weken (CRL ## en ## mm) # of meer metingen worden verricht, die enkele dagen van elkaar verschillen, dan dateert men de zwangerschap op basis van de meting die ⢠Spontane meerlingen worden gedateerd aan de hand van de grootste CRL; ⢠Geadviseerd wordt om vanaf ## weken amenorrhoeduur ook altijd de DBP en de HC te meten; ⢠Vanaf een HC ) ## mm (en/of een DBP ) ## mm) wordt de zwangerschap gedateerd op basis van ⢠Vanaf ## weken kan de zwangerschap ook gedateerd worden op basis van de TCD;.
| 674 | nvog |
ART worden gedateerd op basis van OPU- of IUI-datum; ⢠Datering van de zwangerschap met behulp van de CRL kan worden verricht tussen de #+# en ##+# weken (CRL ## en ## mm) Tot ##+# weken moet de echo transvaginaal verricht worden voor een ⢠Een echo gemaakt voor #+# weken is nooit een termijnecho Dit is een echo om de vitaliteit te ⢠Een optimale zwangerschapsdatering met de CRL verkrijgt men tussen ##+# en ##+# weken (CRL ## ⢠Indien de datering tussen de ## en ##+# weken (CRL ## en ## mm) verschilt van de datering bepaald ( ## weken (( ## mm), dan hanteert men de gemeten CRL tussen de ## en ##+# weken; ⢠Bij zwangerschappen die tot stand zijn gekomen met behulp van geassisteerde technieken of die zijn gedateerd in een Jonge Zwangerschap Unit gebruikt men de daar bepaalde à terme datum o b v ⢠Indien er tussen de ## en ##+# weken (CRL ## en ## mm) # of meer metingen worden verricht, die enkele dagen van elkaar verschillen, dan dateert men de zwangerschap op basis van de meting die ⢠Spontane meerlingen worden gedateerd aan de hand van de grootste CRL; ⢠Geadviseerd wordt om vanaf ## weken amenorrhoeduur ook altijd de DBP en de HC te meten; ⢠Vanaf een HC ) ## mm (en/of een DBP ) ## mm) wordt de zwangerschap gedateerd op basis van ⢠Vanaf ## weken kan de zwangerschap ook gedateerd worden op basis van de TCD; TCD, dan gebruikt men gemiddelde zwangerschapsduur gegenereerd door beide metingen Bovendien wordt in dat geval geadviseerd om de datering # weken later te herhalen # <PERSOON> OP Ultrasound screening and perinatal mortality controlled trial of systematic one-stage screening in pregnancy <PERSOON> of small-for-gestational-age fetuses by ultrasound screening in a high risk population a randomized controlled study <PERSOON> SL, Salihu HM, <PERSOON> GR Mode of delivery and birth outcomes of macrosomic infants <PERSOON> LH, Loeber JG, et al Lack of standardization in determining gestational age for prenatal screening Ultrasound Obstet Gynecol # Naegele FK Lehrbuch der <PERSOON> G, et al Determinants and consequences of discrepancies in menstrual and ultrasonographic gestational age estimates <PERSOON> in the first pregnancy trimester has prognostic value] <PERSOON> JA Gestational age in pregnancies conceived after in vitro fertilization a comparison between age assessed from oocyte retrieval, crown-rump length and # <PERSOON> menstrual period versus ultrasound for pregnancy dating <PERSOON-##>.
| 583 | nvog |
gebruikt men gemiddelde zwangerschapsduur gegenereerd door beide metingen Bovendien wordt in dat geval geadviseerd om de datering # weken later te herhalen # <PERSOON> OP Ultrasound screening and perinatal mortality controlled trial of systematic one-stage screening in pregnancy <PERSOON> of small-for-gestational-age fetuses by ultrasound screening in a high risk population a randomized controlled study <PERSOON> SL, Salihu HM, <PERSOON> GR Mode of delivery and birth outcomes of macrosomic infants <PERSOON> LH, Loeber JG, et al Lack of standardization in determining gestational age for prenatal screening Ultrasound Obstet Gynecol # Naegele FK Lehrbuch der <PERSOON> G, et al Determinants and consequences of discrepancies in menstrual and ultrasonographic gestational age estimates <PERSOON> in the first pregnancy trimester has prognostic value] <PERSOON> JA Gestational age in pregnancies conceived after in vitro fertilization a comparison between age assessed from oocyte retrieval, crown-rump length and # <PERSOON> menstrual period versus ultrasound for pregnancy dating <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> dating at ##-## weeks of gestation A prospective cross-validation of established dating formulae in in-vitro ## <PERSOON-##> JEE A critical evaluation of sonar crown-rump length measurements <PERSOON-##> and growth in the first trimester <PERSOON-##> size and dating charts recommended for clinical ## <PERSOON-##> BO, Steegers EA, De <PERSOON-##> A, et al New charts for ultrasound dating of pregnancy and assessment of fetal growth longitudinal data from a population-based cohort ## Altman DG, Chitty LS New charts for ultrasound dating of pregnancy Ultrasound Obstet Gynecol ## Hadlock FP, Deter RL, Carpenter RJ, Park SK Estimating fetal age effect of head shape on BPD ## Blaas <PERSOON-##> growth of the human embryo A longitudinal biometric assessment from # to ## weeks of gestation Ultrasound Obstet Gynecol ### Nov;##(#) ###-## ## Nederlandse Vereniging van Obstetrie en <PERSOON-##> JB, <PERSOON-##> SG, Franx A, <PERSOON-##> SK, et al Increased perinatal mortality and morbidity in monochorionic versus dichorionic twin pregnancies clinical implications of a large Dutch ##.
| 501 | nvog |
<PERSOON> C, <PERSOON> dating at ##-## weeks of gestation A prospective cross-validation of established dating formulae in in-vitro ## <PERSOON> JEE A critical evaluation of sonar crown-rump length measurements <PERSOON> and growth in the first trimester <PERSOON> size and dating charts recommended for clinical ## <PERSOON> BO, Steegers EA, De <PERSOON> A, et al New charts for ultrasound dating of pregnancy and assessment of fetal growth longitudinal data from a population-based cohort ## Altman DG, Chitty LS New charts for ultrasound dating of pregnancy Ultrasound Obstet Gynecol ## Hadlock FP, Deter RL, Carpenter RJ, Park SK Estimating fetal age effect of head shape on BPD ## Blaas <PERSOON> growth of the human embryo A longitudinal biometric assessment from # to ## weeks of gestation Ultrasound Obstet Gynecol ### Nov;##(#) ###-## ## Nederlandse Vereniging van Obstetrie en <PERSOON> JB, <PERSOON-##> SG, Franx A, <PERSOON-##> SK, et al Increased perinatal mortality and morbidity in monochorionic versus dichorionic twin pregnancies clinical implications of a large Dutch ## Twin and singleton growth ## <PERSOON-##> LJ, Cavicchioni O, <PERSOON-##> discrepancy in twins in the first ## <PERSOON-##> association of crown-rump length discordance in twin gestations with ## <PERSOON-##> KH Discordance in nuchal translucency thickness in the prediction of severe twin-to-twin transfusion syndrome Ultrasound ## <PERSOON-##> KA, <PERSOON-##> M, <PERSOON-##>-trimester ultrasound examination and the outcome of monochorionic twin pregnancies <PERSOON-##> JM Discordance in nuchal translucency measurements in monochorionic diamniotic twins as predictor of twin-to-twin transfusion ## ISUOG Practice Guidelines role of ultrasound in twin pregnancy <PERSOON-##> K, <PERSOON-##> ### Feb;##(#) ###-## doi <DATUM> uog ### No abstract available Tabel # Datering van de zwangerschap op basis van CRL (Robinson Datering van de zwangerschap op basis van CRL (Robinson ###) (# ###* â(CRL*# ###)+## ##) De tabel is gewijzigd ten opzichte van de vorige versie In navolging van de berekening in Astraia en de RCOG, en in overleg met het <INSTELLING>-CVB zijn de waarden in de tabel niet meer afgekapt maar afgerond.
| 574 | nvog |
<PERSOON> LJ, Cavicchioni O, <PERSOON> discrepancy in twins in the first ## <PERSOON> association of crown-rump length discordance in twin gestations with ## <PERSOON> KH Discordance in nuchal translucency thickness in the prediction of severe twin-to-twin transfusion syndrome Ultrasound ## <PERSOON> KA, <PERSOON> M, <PERSOON>-trimester ultrasound examination and the outcome of monochorionic twin pregnancies <PERSOON> JM Discordance in nuchal translucency measurements in monochorionic diamniotic twins as predictor of twin-to-twin transfusion ## ISUOG Practice Guidelines role of ultrasound in twin pregnancy <PERSOON> K, <PERSOON-##> ### Feb;##(#) ###-## doi <DATUM> uog ### No abstract available Tabel # Datering van de zwangerschap op basis van CRL (Robinson Datering van de zwangerschap op basis van CRL (Robinson ###) (# ###* â(CRL*# ###)+## ##) De tabel is gewijzigd ten opzichte van de vorige versie In navolging van de berekening in Astraia en de RCOG, en in overleg met het <INSTELLING>-CVB zijn de waarden in de tabel niet meer afgekapt maar afgerond Tabel # Datering van de zwangerschap op basis van <PERSOON-##>) Tabel # Datering van de zwangerschap op basis van <PERSOON-##>) Datering van de zwangerschap op basis van <PERSOON-##>) (exp(# ###-# ###*TCD+# ###*log(TCD))) Bij het berekenen van de zwangerschapsduur bij een bepaalde TCD wordt deze formule gehanteerd De formule in het biometrie protocol # ### + # ###*GA# (-# ### + # ###*GA) gaat uit van een bekende zwangerschapsduur (de GA in de formule) en kijkt hoe de TCD zich verhoudt tot de zwangerschapsduur Dit protocol is onder eindverantwoordelijkheid van het Bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie,vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> <PERSOON-##> en is samengesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie door mevrouw <PERSOON-##> Het protocol is in juli ### aangepast door de Werkgroep Foetale Echoscopie door mevrouw <PERSOON-##> en is ter kennisgeving in de ###e ledenvergadering van <DATUM> ingebracht Het protocol is in augustus ### aangepast door de Werkgroep <LOCATIE> door <PERSOON-##> en geaccordeerd door de Koepel Kwaliteit en het NVOG-bestuur De geldigheid van dit protocol eindigt uiterlijk vijf jaar na dagtekening De NVOG sluit iedere aansprakelijkheid uit voor de opmaak en de inhoud van de voorlichtingsfolders, protocollen of richtlijnen etc , alsmede voor de gevolgen die de toepassing hiervan in de patiëntenzorg mocht hebben.
| 600 | nvog |
Het doel van de richtlijn is de zorg voor patiënten met tubapathologie in het kader van kinderwens te onderbouwen, en de clinicus een richtlijn te geven voor counseling van de patiënt met betrekking tot de soort Onder tubapathologie verstaat men afwijkingen aan de endosalpinx, salpingitis isthmica nodosa (SIN), een gehele of gedeeltelijke afsluiting van een of beide tubae en/of peritubaire en/of periovariële adhesies als mogelijke verklaring voor het uitblijven van een zwangerschap Ook endometriosis externa, met name waar deze aanleiding geeft tot functionele stoornissen van het ovum-pick-upmechanisme en de sterilisatie, indien er een wens tot refertilisatie bestaat, vallen onder het begrip tubapathologie Ongeveer ##-##% van de subfertiliteit in de westerse wereld kan worden toegeschreven aan tubapathologie en/of endometriose# Dit percentage wordt beïnvloed door de beschreven populatie, de gehanteerde definities en de wijze van diagnostiek Tubapathologie is in het merendeel van de gevallen het gevolg van een doorgemaakte (vaak subklinische) salpingitis (de belangrijkste verwekker in de laatste decennia is Chlamydia trachomatis) Een eenmalig doorgemaakte klinische salpingitis geeft een risico van ##% op latere tubaire a peritubaire/periovariële adhesies die het ovum-pick-upmechanisme niet lijken te verstoren, b peritubaire/periovariële adhesies die het ovum-pick-upmechanisme wel lijken te verstoren, c unilaterale (proximale of distale) afsluiting of adhesies bij een normale contralaterale adnex, e salpingitis isthmica nodosa met of zonder intramurale afsluiting, f bilaterale distale afsluiting (eventueel in combinatie met adhesies), de z g hydrosalpingen, g bilaterale phimosis (met partiële afsluiting van de fimbria-uiteinden), eventueel in combinatie met adhesies, In de categorieën a en c is het verband tussen de subfertiliteit en de gevonden afwijkingen niet duidelijk; operatieve behandeling van de gevonden afwijkingen is dan ook niet primair geïndiceerd De soort operaties en zwangerschapspercentages behorende bij de categorie b en d t/m g zijn terug te vinden in tabel # De grote spreiding van zwangerschapspercentages in tabel # wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door preoperatieve selectie, ernst van de tubaire schade, leeftijd van de vrouw, duur van de subfertiliteit en voor een deel ook door de verschillende follow-upduur van de diverse studies Een cohortstudie met een follow-upperiode van drie jaar rapporteerde hogere zwangerschapspercentages voor vrouwen die tubachirurgie ondergingen, vergeleken met geen chirurgie (##% versus ##%)# Hogere zwangerschapspercentages werden gevonden bij operatie van milde pathologie vergeleken met ernstige pathologie (bewijskracht niveau B) Wanneer een selectie plaatsvindt van de meest gunstige gevallen van salpingostomie (dunwandige hydrosalpingen met intacte mucosa en alleen dunvliezige adhesies) worden zwangerschapspercentages van ##-##% bereikt<DATUM> De risico's van de operatieve ingreep zelf bedragen minder dan #% (voornamelijk nabloeding, trombose en infectie) [#] Het risico op langere termijn van tubachirurgie is een extra-uteriene graviditeit (EUG, gemiddeld <DATUM> , afhankelijk van het type operatie) EUG extra-uteriene graviditeit, follow-up ref # gemiddeld #,<LEEFTIJD> jaar S spreiding, follow-up ref # # maanden tot <LEEFTIJD> jaar Endometriosis externa, gepaard gaand met functionele stoornissen van het ovum-pick-upmechanisme en/of endometrioma van het ovarium kan subfertiliteit veroorzaken.
| 628 | nvog |
de categorieën a en c is het verband tussen de subfertiliteit en de gevonden afwijkingen niet duidelijk; operatieve behandeling van de gevonden afwijkingen is dan ook niet primair geïndiceerd De soort operaties en zwangerschapspercentages behorende bij de categorie b en d t/m g zijn terug te vinden in tabel # De grote spreiding van zwangerschapspercentages in tabel # wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door preoperatieve selectie, ernst van de tubaire schade, leeftijd van de vrouw, duur van de subfertiliteit en voor een deel ook door de verschillende follow-upduur van de diverse studies Een cohortstudie met een follow-upperiode van drie jaar rapporteerde hogere zwangerschapspercentages voor vrouwen die tubachirurgie ondergingen, vergeleken met geen chirurgie (##% versus ##%)# Hogere zwangerschapspercentages werden gevonden bij operatie van milde pathologie vergeleken met ernstige pathologie (bewijskracht niveau B) Wanneer een selectie plaatsvindt van de meest gunstige gevallen van salpingostomie (dunwandige hydrosalpingen met intacte mucosa en alleen dunvliezige adhesies) worden zwangerschapspercentages van ##-##% bereikt<DATUM> De risico's van de operatieve ingreep zelf bedragen minder dan #% (voornamelijk nabloeding, trombose en infectie) [#] Het risico op langere termijn van tubachirurgie is een extra-uteriene graviditeit (EUG, gemiddeld <DATUM> , afhankelijk van het type operatie) EUG extra-uteriene graviditeit, follow-up ref # gemiddeld #,<LEEFTIJD> jaar S spreiding, follow-up ref # # maanden tot <LEEFTIJD> jaar Endometriosis externa, gepaard gaand met functionele stoornissen van het ovum-pick-upmechanisme en/of endometrioma van het ovarium kan subfertiliteit veroorzaken hoger van de indeling volgens de revised American Fertility Society (rAFS) classificatie Operatieve behandeling bestaat bij deze patiënten meestal uit een adhesiolyse, al dan niet gecombineerd met een Zwangerschapspercentages worden in de literatuur zeer verschillend opgegeven, variërend van ##-##% Het percentage EUG's is meestal lager dan #%## Een RCT vond een hoger cumulatief laparoscopische drainage en coagulatie bij de behandeling van endometriosecysten (##,#% versus ##,#%; aangetoond dat de laparoscopische ablatio van minimale en milde endometriose de kans op zwangerschap verbetert in vergelijking met een diagnostische laparoscopie bij de behandeling van met endometriose geassocieerde subfertiliteit (OR #,##; ##%-CI #,<DATUM> #) (bewijskracht niveau A)## Indien in het kader van het OFO een laparoscopie verricht wordt, verdient het aanbeveling om de graad I of II endometriose te coaguleren De toegevoegde waarde van de operatieve ingreep moet worden afgewogen tegen de risico's van anesthesie en chirurgische complicaties Uit de systematische review## bleek het complicatierisico bij laparoscopie in het kader van het OFO niet toe te nemen bij het coaguleren van de endometriose (zie verder Een verzoek tot herstel van sterilisatie wordt gedaan door minder dan #% van de gesteriliseerde vrouwen De meest voorkomende reden is een nieuwe relatie waarin weer kinderwens bestaat (##%) Voor een succesvol operatief herstel is een minimale totale tubalengte van # cm vereist## (bewijskracht niveau D) Er is een omgekeerde relatie tussen de lengte van de tuba en de tijdsduur waarna de zwangerschap na een refertilisatie optreedt Afhankelijk van de manier waarop de sterilisatie werd uitgevoerd werd een.
| 642 | nvog |
Society (rAFS) classificatie Operatieve behandeling bestaat bij deze patiënten meestal uit een adhesiolyse, al dan niet gecombineerd met een Zwangerschapspercentages worden in de literatuur zeer verschillend opgegeven, variërend van ##-##% Het percentage EUG's is meestal lager dan #%## Een RCT vond een hoger cumulatief laparoscopische drainage en coagulatie bij de behandeling van endometriosecysten (##,#% versus ##,#%; aangetoond dat de laparoscopische ablatio van minimale en milde endometriose de kans op zwangerschap verbetert in vergelijking met een diagnostische laparoscopie bij de behandeling van met endometriose geassocieerde subfertiliteit (OR #,##; ##%-CI #,<DATUM> #) (bewijskracht niveau A)## Indien in het kader van het OFO een laparoscopie verricht wordt, verdient het aanbeveling om de graad I of II endometriose te coaguleren De toegevoegde waarde van de operatieve ingreep moet worden afgewogen tegen de risico's van anesthesie en chirurgische complicaties Uit de systematische review## bleek het complicatierisico bij laparoscopie in het kader van het OFO niet toe te nemen bij het coaguleren van de endometriose (zie verder Een verzoek tot herstel van sterilisatie wordt gedaan door minder dan #% van de gesteriliseerde vrouwen De meest voorkomende reden is een nieuwe relatie waarin weer kinderwens bestaat (##%) Voor een succesvol operatief herstel is een minimale totale tubalengte van # cm vereist## (bewijskracht niveau D) Er is een omgekeerde relatie tussen de lengte van de tuba en de tijdsduur waarna de zwangerschap na een refertilisatie optreedt Afhankelijk van de manier waarop de sterilisatie werd uitgevoerd werd een Bij vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar werden zwangerschapspercentages gevonden van respectievelijk ##,## en ##,#% bij de bovengenoemde sterilisatiemethoden (##% van de vrouwen in deze studie was tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar)## Op grond van deze getallen is het moeilijk een strikte leeftijdsgrens te definiëren deze categorie vrouwen heeft veelal een bewezen fertiliteit in de voorgeschiedenis en dus een andere prognose dan patiënten met tubapathologie in engere zin In de meeste centra wordt <LEEFTIJD> jaar aangehouden Tabel # Zwangerschapsresultaten na refertilisatie gerelateerd aan methode van sterilisatie in <LOCATIE>## De grootste bedreiging voor een succesvolle tubaplastiek vormen postoperatieve adhesies (in de literatuur in ##-###% van de gevallen) De meest effectieve preventieve maatregel lijkt het minimaliseren van weefseltrauma door microchirurgische atraumatische operatietechnieken Een systematische review van studies die microchirurgische en macrochirurgische technieken vergelijken (alle met een historische controlegroep, dus bewijskracht niveau C), liet een significante verbetering van zwangerschapsresultaten zien, ⢠het gebruik van farmacologische adjuvantia zoals steroïden, heparine, promethazine, ⢠het gebruik van spoelvloeistoffen die ook eventueel postoperatief in de buik worden achtergelaten, ⢠het gebruik van barriers die tijdens de operatie worden achtergelaten zoals bijvoorbeeld Oxydiced regenerated cellulose, Expanded polytetrafluoroethyleen of Bioresorbable membrane of hyaluronic ⢠aanvullende postoperatieve procedures zoals hydrotubatie of vroege second-look laparoscopie Het probleem met veel van de onderzoeken die gedaan zijn naar de effectiviteit van de diverse maatregelen is in de eerste plaats dat de studies vaak niet volgens het principe van de RCT werden uitgevoerd, maar dat de studiegroep vergeleken werd met een historische controlegroep.
| 642 | nvog |
werden zwangerschapspercentages gevonden van respectievelijk ##,## en ##,#% bij de bovengenoemde sterilisatiemethoden (##% van de vrouwen in deze studie was tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar)## Op grond van deze getallen is het moeilijk een strikte leeftijdsgrens te definiëren deze categorie vrouwen heeft veelal een bewezen fertiliteit in de voorgeschiedenis en dus een andere prognose dan patiënten met tubapathologie in engere zin In de meeste centra wordt <LEEFTIJD> jaar aangehouden Tabel # Zwangerschapsresultaten na refertilisatie gerelateerd aan methode van sterilisatie in <LOCATIE>## De grootste bedreiging voor een succesvolle tubaplastiek vormen postoperatieve adhesies (in de literatuur in ##-###% van de gevallen) De meest effectieve preventieve maatregel lijkt het minimaliseren van weefseltrauma door microchirurgische atraumatische operatietechnieken Een systematische review van studies die microchirurgische en macrochirurgische technieken vergelijken (alle met een historische controlegroep, dus bewijskracht niveau C), liet een significante verbetering van zwangerschapsresultaten zien, ⢠het gebruik van farmacologische adjuvantia zoals steroïden, heparine, promethazine, ⢠het gebruik van spoelvloeistoffen die ook eventueel postoperatief in de buik worden achtergelaten, ⢠het gebruik van barriers die tijdens de operatie worden achtergelaten zoals bijvoorbeeld Oxydiced regenerated cellulose, Expanded polytetrafluoroethyleen of Bioresorbable membrane of hyaluronic ⢠aanvullende postoperatieve procedures zoals hydrotubatie of vroege second-look laparoscopie Het probleem met veel van de onderzoeken die gedaan zijn naar de effectiviteit van de diverse maatregelen is in de eerste plaats dat de studies vaak niet volgens het principe van de RCT werden uitgevoerd, maar dat de studiegroep vergeleken werd met een historische controlegroep de studies vaak verschillend meestal verbetering of verslechtering van adhesies en/of verandering in adhesiescore en zelden postoperatief zwangerschapspercentage Op basis van alleen RCT-studies, zoals geanalyseerd door de Cochrane Database Systematic Reviews## is er onvoldoende bewijs om een van de hierboven genoemde maatregelen systematisch aan te bevelen in het kader van het verhogen van de zwangerschapskans na tubachirurgie Significante adhesiereductie werd wel gezien bij het gebruik van sommige barriers zoals Interceed Goretex zou mogelijk effectiever zijn in het voorkomen van adhesies, maar dit voordeel wordt weer gedeeltelijk tenietgedaan door het feit dat deze barrier moet worden vastgehecht en niet oplosbaar is (bewijskracht niveau A)## Het gebruik van steroïden was geassocieerd met een verbetering Het is aan te bevelen in het traject van de diagnostiek van tubapathologie een actieve Chlamydia-infectie in de cervix uit te sluiten alvorens tot invasieve vormen van diagnostiek over te gaan (bewijskracht niveau B) Een alternatief zou zijn het gebruik van profylactische antibiotica om een PID na een dergelijke ingreep te voorkomen (zie verder NVOG-richtlijn #, Oriënterend fertiliteitsonderzoek) Bij vrouwen uit gebieden waar tbc endemisch voorkomt, wordt geadviseerd een genitale tbc uit te sluiten (Mantoux, menstruatiekweken) De diagnostische laparoscopie met chroompertubatie (DL) vormt de gouden standaard voor het onderzoek naar de mechanische factoren van subfertiliteit (zie NVOG-richtlijn OFO) Een operatie-indicatie wordt dan ook altijd gesteld door middel van een DL Daarnaast valt het aan te bevelen een hysterosalpingogram (HSG) met een waterig contrastmiddel uit te voeren Dit heeft aanvullende waarde voor de beoordeling van het lumen van.
| 606 | nvog |
meestal verbetering of verslechtering van adhesies en/of verandering in adhesiescore en zelden postoperatief zwangerschapspercentage Op basis van alleen RCT-studies, zoals geanalyseerd door de Cochrane Database Systematic Reviews## is er onvoldoende bewijs om een van de hierboven genoemde maatregelen systematisch aan te bevelen in het kader van het verhogen van de zwangerschapskans na tubachirurgie Significante adhesiereductie werd wel gezien bij het gebruik van sommige barriers zoals Interceed Goretex zou mogelijk effectiever zijn in het voorkomen van adhesies, maar dit voordeel wordt weer gedeeltelijk tenietgedaan door het feit dat deze barrier moet worden vastgehecht en niet oplosbaar is (bewijskracht niveau A)## Het gebruik van steroïden was geassocieerd met een verbetering Het is aan te bevelen in het traject van de diagnostiek van tubapathologie een actieve Chlamydia-infectie in de cervix uit te sluiten alvorens tot invasieve vormen van diagnostiek over te gaan (bewijskracht niveau B) Een alternatief zou zijn het gebruik van profylactische antibiotica om een PID na een dergelijke ingreep te voorkomen (zie verder NVOG-richtlijn #, Oriënterend fertiliteitsonderzoek) Bij vrouwen uit gebieden waar tbc endemisch voorkomt, wordt geadviseerd een genitale tbc uit te sluiten (Mantoux, menstruatiekweken) De diagnostische laparoscopie met chroompertubatie (DL) vormt de gouden standaard voor het onderzoek naar de mechanische factoren van subfertiliteit (zie NVOG-richtlijn OFO) Een operatie-indicatie wordt dan ook altijd gesteld door middel van een DL Daarnaast valt het aan te bevelen een hysterosalpingogram (HSG) met een waterig contrastmiddel uit te voeren Dit heeft aanvullende waarde voor de beoordeling van het lumen van (bewijskracht niveau C) Een alternatieve manier om informatie over de endosalpinx te verkrijgen is de tuboscopie via de fimbriae in combinatie met een DL De keuze voor HSG dan wel salpingoscopie wordt overgelaten aan de operateur, omdat deze keuze meestal zal worden bepaald door vertrouwdheid met de techniek en de beelden die deze verschillende vormen van diagnostiek opleveren Alvorens men tot operatie besluit, dient een spasme van het proximale deel van de tuba te worden uitgesloten, door middel van een onder doorlichting te verrichten selectieve salpingografie ofwel een tijdens DL uit te voeren (hysteroscopische) tubakatheterisatie Een simpele obstructie ten gevolge van debris kan op deze wijze soms worden opgeheven Een systematische review toonde aan dat hysteroscopische tubaire rekanalisatie geassocieerd was met een hoger zwangerschapspercentage dan selectieve salpingografie en katheterisatie (##% versus ##%, bewijskracht niveau B)## Het lijkt niet zinvol een tubaire rekanalisatie te ondernemen wanneer er Bij vrouwen die een tubacoagulatie of Pomeroy-sterilisatie ongedaan willen laten maken, kan worden volstaan met een DL, om daarmee de resterende tubalengte en eventuele peritubaire adhesies te beoordelen Indien de sterilisatie werd verricht met Fallope-ringen of clips, de patiënte geen verdachte anamnese heeft voor het bestaan van tubapathologie en de tubae ten tijde van de sterilisatie als normaal werden beschreven, kan ook de DL achterwege blijven Ook bij deze patiënten wordt preoperatief een actieve Chlamydia-infectie De toekomstige operateur stelt zelf de operatie-indicatie, ofwel via met de patiënt meegezonden.
| 562 | nvog |
(bewijskracht niveau C) Een alternatieve manier om informatie over de endosalpinx te verkrijgen is de tuboscopie via de fimbriae in combinatie met een DL De keuze voor HSG dan wel salpingoscopie wordt overgelaten aan de operateur, omdat deze keuze meestal zal worden bepaald door vertrouwdheid met de techniek en de beelden die deze verschillende vormen van diagnostiek opleveren Alvorens men tot operatie besluit, dient een spasme van het proximale deel van de tuba te worden uitgesloten, door middel van een onder doorlichting te verrichten selectieve salpingografie ofwel een tijdens DL uit te voeren (hysteroscopische) tubakatheterisatie Een simpele obstructie ten gevolge van debris kan op deze wijze soms worden opgeheven Een systematische review toonde aan dat hysteroscopische tubaire rekanalisatie geassocieerd was met een hoger zwangerschapspercentage dan selectieve salpingografie en katheterisatie (##% versus ##%, bewijskracht niveau B)## Het lijkt niet zinvol een tubaire rekanalisatie te ondernemen wanneer er Bij vrouwen die een tubacoagulatie of Pomeroy-sterilisatie ongedaan willen laten maken, kan worden volstaan met een DL, om daarmee de resterende tubalengte en eventuele peritubaire adhesies te beoordelen Indien de sterilisatie werd verricht met Fallope-ringen of clips, de patiënte geen verdachte anamnese heeft voor het bestaan van tubapathologie en de tubae ten tijde van de sterilisatie als normaal werden beschreven, kan ook de DL achterwege blijven Ook bij deze patiënten wordt preoperatief een actieve Chlamydia-infectie De toekomstige operateur stelt zelf de operatie-indicatie, ofwel via met de patiënt meegezonden Een doorgemaakte tuberculeuze salpingitis, evenals een combinatie van zowel proximale als perifere pathologie aan beide tubae (salpingitis isthmica nodosa met hydrosalpingen), vormt gezien de zeer geringe kansen op zwangerschap een contra-indicatie voor operatie; dit wordt beschouwd als ernstige tubapathologie# Bij een zo ernstige oligoasthenospermie dat de spontane zwangerschapskans klein moet worden geacht, vormt de combinatie met tubapathologie een contra-indicatie voor operatie (meer kans met IVF of ICSI) Indien er een indicatie bestaat voor ovulatie-inductie met gonadotrofinen, moet men zich realiseren dat ook na een geslaagde tubaplastiek het interval van operatie tot zwangerschap vaak groot is Een dergelijke intensieve aanvullende therapie vormt daarom een relatieve contra-indicatie In de overige gevallen, milde en minimale pathologie, dient een afweging plaats te vinden tussen microchirurgische behandeling (eventueel laparoscopisch uitgevoerd) en in vitro fertilisatie (IVF) Er zijn geen RCT's beschikbaar waarin de resultaten tussen tubachirurgie en IVF vergeleken worden Een niet-gerandomiseerde studie en diverse case-series toonden aan dat de zwangerschapscijfers na tubachirurgie vergelijkbaar zijn met zwangerschapscijfers na IVF bij vrouwen met vliezige adhesies (b adhesiolyse), milde distale occlusie (f, g tubostomie of fimbriolyse) of proximale occlusie (d, e cornuale De belangrijkste keuzebepalende factoren hierbij zijn het te verwachten succespercentage van de beide behandelingen (voor de tubachirurgie zie onder #, voor de IVF zie NVOG-richtlijn Indicaties voor IVF), daarnaast de leeftijd en de persoonlijke voorkeur van de patiënte en de risico's van beide ingrepen Bij patiënten boven de ##-<LEEFTIJD> jaar ligt het voor de hand eerst drie IVF-behandelingen uit te voeren en pas na.
| 580 | nvog |
aan beide tubae (salpingitis isthmica nodosa met hydrosalpingen), vormt gezien de zeer geringe kansen op zwangerschap een contra-indicatie voor operatie; dit wordt beschouwd als ernstige tubapathologie# Bij een zo ernstige oligoasthenospermie dat de spontane zwangerschapskans klein moet worden geacht, vormt de combinatie met tubapathologie een contra-indicatie voor operatie (meer kans met IVF of ICSI) Indien er een indicatie bestaat voor ovulatie-inductie met gonadotrofinen, moet men zich realiseren dat ook na een geslaagde tubaplastiek het interval van operatie tot zwangerschap vaak groot is Een dergelijke intensieve aanvullende therapie vormt daarom een relatieve contra-indicatie In de overige gevallen, milde en minimale pathologie, dient een afweging plaats te vinden tussen microchirurgische behandeling (eventueel laparoscopisch uitgevoerd) en in vitro fertilisatie (IVF) Er zijn geen RCT's beschikbaar waarin de resultaten tussen tubachirurgie en IVF vergeleken worden Een niet-gerandomiseerde studie en diverse case-series toonden aan dat de zwangerschapscijfers na tubachirurgie vergelijkbaar zijn met zwangerschapscijfers na IVF bij vrouwen met vliezige adhesies (b adhesiolyse), milde distale occlusie (f, g tubostomie of fimbriolyse) of proximale occlusie (d, e cornuale De belangrijkste keuzebepalende factoren hierbij zijn het te verwachten succespercentage van de beide behandelingen (voor de tubachirurgie zie onder #, voor de IVF zie NVOG-richtlijn Indicaties voor IVF), daarnaast de leeftijd en de persoonlijke voorkeur van de patiënte en de risico's van beide ingrepen Bij patiënten boven de ##-<LEEFTIJD> jaar ligt het voor de hand eerst drie IVF-behandelingen uit te voeren en pas na diagnostische c q therapeutische laparoscopie eenvoudig gecorrigeerd kunnen worden Resultaat van tubachirurgie in de vorm van zwangerschap kan tot ongeveer twee jaar na operatie worden verwacht (##% binnen ## maanden)# Mede in verband hiermee wordt in het algemeen een leeftijdsgrens van ##-<LEEFTIJD> jaar In een meta-analyse van een aantal RCT's is aangetoond dat een tubectomie van bilaterale echoscopisch zichtbare hydrosalpingen voorafgaand aan de IVF-behandeling de doorgaande zwangerschapskansen bij IVF proximale occlusie van de tubae voor deze indicatie zal wetenschappelijk nog moeten worden geëvalueerd Onder microchirurgische operatietechnieken wordt verstaan het gebruik van fijn instrumentarium en atraumatisch hechtmateriaal, dissectie met een micro-elektrode, coagulatie met een bipolair micropincet, weefselirrigatie ter voorkoming van uitdroging en ten slotte - met name bij het verrichten van een anastomose - het gebruik van de operatiemicroscoop Er is geen voorkeur voor het gebruik van laser boven elektrochirurgie met het oog op postoperatieve adhesieformatie## (bewijskracht niveau A) Laparoscopische chirurgie lijkt postoperatieve adhesiereformatie niet meer te reduceren dan een laparotomie; wel zou er mogelijk een vermindering van âde novo'-adhesieformatie kunnen optreden na laparoscopisch opereren## De gouden standaard voor de behandeling van een proximale afsluiting (indien niet ophefbaar met rekanalisatietechnieken zoals hysteroscopische rekanalisatie, of selectieve salpingografie) is de anastomose via laparotomie onder de operatiemicroscoop De gouden standaard voor een hersteloperatie na een sterilisatie is de microchirurgisch uitgevoerde anastomose met gebruik van de operatiemicroscoop enerzijds of de techniek volgens Koh met behulp van laparoscopie anderzijds## Het gebruik van een splint ter stabilisatie.
| 586 | nvog |
Resultaat van tubachirurgie in de vorm van zwangerschap kan tot ongeveer twee jaar na operatie worden verwacht (##% binnen ## maanden)# Mede in verband hiermee wordt in het algemeen een leeftijdsgrens van ##-<LEEFTIJD> jaar In een meta-analyse van een aantal RCT's is aangetoond dat een tubectomie van bilaterale echoscopisch zichtbare hydrosalpingen voorafgaand aan de IVF-behandeling de doorgaande zwangerschapskansen bij IVF proximale occlusie van de tubae voor deze indicatie zal wetenschappelijk nog moeten worden geëvalueerd Onder microchirurgische operatietechnieken wordt verstaan het gebruik van fijn instrumentarium en atraumatisch hechtmateriaal, dissectie met een micro-elektrode, coagulatie met een bipolair micropincet, weefselirrigatie ter voorkoming van uitdroging en ten slotte - met name bij het verrichten van een anastomose - het gebruik van de operatiemicroscoop Er is geen voorkeur voor het gebruik van laser boven elektrochirurgie met het oog op postoperatieve adhesieformatie## (bewijskracht niveau A) Laparoscopische chirurgie lijkt postoperatieve adhesiereformatie niet meer te reduceren dan een laparotomie; wel zou er mogelijk een vermindering van âde novo'-adhesieformatie kunnen optreden na laparoscopisch opereren## De gouden standaard voor de behandeling van een proximale afsluiting (indien niet ophefbaar met rekanalisatietechnieken zoals hysteroscopische rekanalisatie, of selectieve salpingografie) is de anastomose via laparotomie onder de operatiemicroscoop De gouden standaard voor een hersteloperatie na een sterilisatie is de microchirurgisch uitgevoerde anastomose met gebruik van de operatiemicroscoop enerzijds of de techniek volgens Koh met behulp van laparoscopie anderzijds## Het gebruik van een splint ter stabilisatie intramurale deel van de tuba Recente publicaties van laparoscopisch met behulp van de microchirurgische principes uitgevoerde refertilisaties laten zwangerschapsresultaten zien die vergelijkbaar zijn met de resultaten per laparotomie## ## , respectievelijk ##% en ##% na ## maanden follow-up met een EUG-percentage van # respectievelijk #,#% Er zijn geen RCT's waarbij de beide technieken worden vergeleken Andere technieken die de successen van de gouden standaard niet kunnen evenaren kunnen niet als vervanging worden gezien, omdat ze de patiënt niet de optimale kans op zwangerschap bieden (zie Adhesiolyse en eenvoudige fimbriolyse kunnen vaak bevredigend per laparoscoop worden uitgevoerd; er is geen verschil aangetoond in effectiviteit bij vergelijking met microchirurgische adhesiolyse (bewijskracht niveau B)## ## Voor de salpingostomie lijken de resultaten bij laparotomie iets gunstiger, hoewel er geen gerandomiseerd onderzoek beschikbaar is om dit te onderbouwen (bewijskracht niveau C)## Het gebruik van een operatiemicroscoop is bij deze drie laatstgenoemde ingrepen niet noodzakelijk Gezien het beperkte aantal operaties, de gespecialiseerde microchirurgische operatietechniek die specifieke training en onderhoud van vaardigheid behoeft, de ervaring in preoperatieve selectie van patiënten en de setting waarin deze operaties het beste tot hun recht komen, is het in het voordeel van de patiënt om deze operaties te concentreren bij operateurs met belangstelling voor en ervaring in deze problematiek In de voorlichting aan de patiënt moet een viertal zaken aan de orde komen a de gang van zaken rond opname, operatie en postoperatief herstel, c het interval tussen operatie en eventuele zwangerschap de meeste zwangerschappen ontstaan binnen.
| 584 | nvog |
van de microchirurgische principes uitgevoerde refertilisaties laten zwangerschapsresultaten zien die vergelijkbaar zijn met de resultaten per laparotomie## ## , respectievelijk ##% en ##% na ## maanden follow-up met een EUG-percentage van # respectievelijk #,#% Er zijn geen RCT's waarbij de beide technieken worden vergeleken Andere technieken die de successen van de gouden standaard niet kunnen evenaren kunnen niet als vervanging worden gezien, omdat ze de patiënt niet de optimale kans op zwangerschap bieden (zie Adhesiolyse en eenvoudige fimbriolyse kunnen vaak bevredigend per laparoscoop worden uitgevoerd; er is geen verschil aangetoond in effectiviteit bij vergelijking met microchirurgische adhesiolyse (bewijskracht niveau B)## ## Voor de salpingostomie lijken de resultaten bij laparotomie iets gunstiger, hoewel er geen gerandomiseerd onderzoek beschikbaar is om dit te onderbouwen (bewijskracht niveau C)## Het gebruik van een operatiemicroscoop is bij deze drie laatstgenoemde ingrepen niet noodzakelijk Gezien het beperkte aantal operaties, de gespecialiseerde microchirurgische operatietechniek die specifieke training en onderhoud van vaardigheid behoeft, de ervaring in preoperatieve selectie van patiënten en de setting waarin deze operaties het beste tot hun recht komen, is het in het voordeel van de patiënt om deze operaties te concentreren bij operateurs met belangstelling voor en ervaring in deze problematiek In de voorlichting aan de patiënt moet een viertal zaken aan de orde komen a de gang van zaken rond opname, operatie en postoperatief herstel, c het interval tussen operatie en eventuele zwangerschap de meeste zwangerschappen ontstaan binnen dus aan te raden om na #,# tot <LEEFTIJD> jaar tevergeefs op een zwangerschap te hebben gewacht, uit te zien naar d het risico op een extra-uteriene zwangerschap het risico op een EUG is een van de langetermijneffecten van deze ingreep; de patiënt moet goed op de hoogte zijn van de symptomen en het advies krijgen om bij overtijd-zijn een poliafspraak te maken voor een echografie bij twee weken over tijd Tevens kan verwezen # Voorafgaand aan intra-uteriene manipulatie dient een actieve Chlamydia-infectie van de cervix worden uitgesloten of moeten profylactisch antibiotica worden gebruikt ter preventie van opstijgende infecties # Spasme van de tuba(e) of een afsluiting aan het proximale deel ten gevolge van debris moet zoveel mogelijk worden uitgesloten door middel van een selectief HSG of hysteroscopische tubakatheterisatie Deze ingrepen kunnen de zwangerschapskansen verhogen (bewijskracht niveau B) Deze ingreep wordt verricht mits er geen uitwendige pathologie zichtbaar is voordat men overgaat # De indicatie tot tubachirurgie wordt gesteld door middel van een diagnostische laparoscopie en een aanvullend onderzoek om informatie te krijgen over de endosalpinx (HSG of tuboscopie), bij voorkeur # Tubachirurgie wordt verricht door in deze technieken ervaren operateurs (bewijskracht niveau D) # Microchirurgische atraumatische technieken zijn een voorwaarde voor alle chirurgische ingrepen aan # Het gebruik van de operatiemicroscoop is alleen noodzakelijk bij de anastomose per laparotomie # In geval van minimale of milde endometriose bij vrouwen die een laparoscopie ondergaan in het kader van subfertiliteit, dient een laparoscopische ablatio van endometriosehaarden te worden overwogen #.
| 581 | nvog |
een zwangerschap te hebben gewacht, uit te zien naar d het risico op een extra-uteriene zwangerschap het risico op een EUG is een van de langetermijneffecten van deze ingreep; de patiënt moet goed op de hoogte zijn van de symptomen en het advies krijgen om bij overtijd-zijn een poliafspraak te maken voor een echografie bij twee weken over tijd Tevens kan verwezen # Voorafgaand aan intra-uteriene manipulatie dient een actieve Chlamydia-infectie van de cervix worden uitgesloten of moeten profylactisch antibiotica worden gebruikt ter preventie van opstijgende infecties # Spasme van de tuba(e) of een afsluiting aan het proximale deel ten gevolge van debris moet zoveel mogelijk worden uitgesloten door middel van een selectief HSG of hysteroscopische tubakatheterisatie Deze ingrepen kunnen de zwangerschapskansen verhogen (bewijskracht niveau B) Deze ingreep wordt verricht mits er geen uitwendige pathologie zichtbaar is voordat men overgaat # De indicatie tot tubachirurgie wordt gesteld door middel van een diagnostische laparoscopie en een aanvullend onderzoek om informatie te krijgen over de endosalpinx (HSG of tuboscopie), bij voorkeur # Tubachirurgie wordt verricht door in deze technieken ervaren operateurs (bewijskracht niveau D) # Microchirurgische atraumatische technieken zijn een voorwaarde voor alle chirurgische ingrepen aan # Het gebruik van de operatiemicroscoop is alleen noodzakelijk bij de anastomose per laparotomie # In geval van minimale of milde endometriose bij vrouwen die een laparoscopie ondergaan in het kader van subfertiliteit, dient een laparoscopische ablatio van endometriosehaarden te worden overwogen # aangeboden, omdat deze de spontane zwangerschapskansen verbetert (bewijskracht niveau A) # Bij een indicatie voor IVF wegens inoperabele tubapathologie geeft een salpingectomie een hoger ## Laparoscopisch uitgevoerde refertilisatie door middel van de techniek volgens Koh evenaart het ## Alle andere laparoscopische refertilisatietechnieken evenaren deze zwangerschapscijfers niet en kunnen pas in de patiëntenzorg worden geïmplementeerd na wetenschappelijk onderzoek (leidraad ## Ernstige oligoasthenospermie vormt een contra-indicatie; ovulatie-inductie met gonadotrofinen vormt ## Alle patiënten die tubachirurgie ondergaan moeten goed worden voorgelicht over het risico van een EUG en bij zwangerschap in een vroeg stadium echografisch worden gescreend Evidence-based Clinical Guideline no # <PERSOON> initial investigation and managment of the infertile couple Evidence-based Clinical Guideline no # <PERSOON> management of infertility in secondary care Evidence-based Clinical Guideline no # <PERSOON> management of infertility in tertiary care Fertility Assessment and treatment for people with fertility problems National Collaborating Centre for Women's and Childrens's Health, commissioned by the National institute of Clinical Excellence # Hull MGR, Glazener CMA, <PERSOON> NJ, et al Population study of causes, treatment, and outcome of # Westrom L Effect of acute pelvic inflammatory disease on fertility <PERSOON> MP, DeCherney AH Ectopic pregnancy its relation to tubal reconstructive surgery # Singhal V; <PERSOON> TC, Cooke ID <PERSOON> analysis of factors influencing the outcome of ### consecutive tubal # <PERSOON> tubal occlusion.
| 581 | nvog |
(bewijskracht niveau A) # Bij een indicatie voor IVF wegens inoperabele tubapathologie geeft een salpingectomie een hoger ## Laparoscopisch uitgevoerde refertilisatie door middel van de techniek volgens Koh evenaart het ## Alle andere laparoscopische refertilisatietechnieken evenaren deze zwangerschapscijfers niet en kunnen pas in de patiëntenzorg worden geïmplementeerd na wetenschappelijk onderzoek (leidraad ## Ernstige oligoasthenospermie vormt een contra-indicatie; ovulatie-inductie met gonadotrofinen vormt ## Alle patiënten die tubachirurgie ondergaan moeten goed worden voorgelicht over het risico van een EUG en bij zwangerschap in een vroeg stadium echografisch worden gescreend Evidence-based Clinical Guideline no # <PERSOON> initial investigation and managment of the infertile couple Evidence-based Clinical Guideline no # <PERSOON> management of infertility in secondary care Evidence-based Clinical Guideline no # <PERSOON> management of infertility in tertiary care Fertility Assessment and treatment for people with fertility problems National Collaborating Centre for Women's and Childrens's Health, commissioned by the National institute of Clinical Excellence # Hull MGR, Glazener CMA, <PERSOON> NJ, et al Population study of causes, treatment, and outcome of # Westrom L Effect of acute pelvic inflammatory disease on fertility <PERSOON> MP, DeCherney AH Ectopic pregnancy its relation to tubal reconstructive surgery # Singhal V; <PERSOON> TC, Cooke ID <PERSOON> analysis of factors influencing the outcome of ### consecutive tubal # <PERSOON> tubal occlusion <PERSOON> CH, Gocial B A pelvic scoring system for infertility surgery <PERSOON> ME, <PERSOON> ER, Habbema JDF, Kardaum JWPE Predicting the pregnancy outcome in # Pouly JL Quels sont les elements du choix entre chirurgie et FIV dans la sterilité <PERSOON-##> TCM Is er nog plaats voor fertiliteitsbevorderende heelkunde? <PERSOON-##> L, et al Conservative surgical treatment for severe endometriosis in infertile women are we making progress? <PERSOON-##> F, et al Randomized clinical trial of two laparoscopic treatments of endometriomas cystectomy versus drainage and coagulation Fertil Steril ###; ## ###-## ## Jacobson TZ, Barlow DH, Koninckx PR, et al Laparoscopic surgery for subfertility associated ## <PERSOON-##> SH, Shin CJ, <PERSOON-##> JG Microsurgical reversal of tubal streilization a report om ### cases Fertil ## Vemer HM Refertilisatie bij de vrouw <PERSOON-##> TCM Reversal of sterilization in women over ## years of age a multicenter survey in ## <PERSOON-##> for pelvic surgery in subfertility Cochrane Review In <PERSOON> Cochrane Library Issue # Chichester Wiley, ### ##.
| 585 | nvog |
<PERSOON> CH, Gocial B A pelvic scoring system for infertility surgery <PERSOON> ME, <PERSOON> ER, Habbema JDF, Kardaum JWPE Predicting the pregnancy outcome in # Pouly JL Quels sont les elements du choix entre chirurgie et FIV dans la sterilité <PERSOON> TCM Is er nog plaats voor fertiliteitsbevorderende heelkunde? <PERSOON> L, et al Conservative surgical treatment for severe endometriosis in infertile women are we making progress? <PERSOON> F, et al Randomized clinical trial of two laparoscopic treatments of endometriomas cystectomy versus drainage and coagulation Fertil Steril ###; ## ###-## ## Jacobson TZ, Barlow DH, Koninckx PR, et al Laparoscopic surgery for subfertility associated ## <PERSOON> SH, Shin CJ, <PERSOON> JG Microsurgical reversal of tubal streilization a report om ### cases Fertil ## Vemer HM Refertilisatie bij de vrouw <PERSOON> TCM Reversal of sterilization in women over ## years of age a multicenter survey in ## <PERSOON> for pelvic surgery in subfertility Cochrane Review In <PERSOON-##> Cochrane Library Issue # Chichester Wiley, ### ## Postoperative procedures for improving fertility following pelvic reproductive surgery Cochrane Review In <PERSOON-##> A, et al Barrier agents for preventing adhesions after surgery for subfertility Cochrane Review In <PERSOON-##> RP Failure of intraperitoneal adjuncts to improve the outcome of pelvic operations in young ## <PERSOON-##> adjuvant des plasties tubaires <PERSOON-##> GM, Holden AE, Schenken RS Pathofysiology and management of proximal tubal blockage ## <PERSOON-##> RML, Margara RA Microsurgical salpingostomy is not an obsolete procedure <PERSOON-##> JL, et al Distal tubal surgery a critical review of ### laparoscopic distal ## <PERSOON-##> factors of fimbrial microsurgery <PERSOON-##> and in vitro fertilization/embryo transfer for infertility ## Oelsner G, <PERSOON-##> M, et al Should lysis of adhesions be performed when in vitro ## <PERSOON-##> MC Surgical treatment for tubal disease in women due to undergo in vitro fertilisation Cochrane Review In the Cochrane Library Issue # Chichester Wiley, ### ## Operative Laparoscopy Study Group.
| 529 | nvog |
for improving fertility following pelvic reproductive surgery Cochrane Review In <PERSOON> A, et al Barrier agents for preventing adhesions after surgery for subfertility Cochrane Review In <PERSOON> RP Failure of intraperitoneal adjuncts to improve the outcome of pelvic operations in young ## <PERSOON> adjuvant des plasties tubaires <PERSOON> GM, Holden AE, Schenken RS Pathofysiology and management of proximal tubal blockage ## <PERSOON> RML, Margara RA Microsurgical salpingostomy is not an obsolete procedure <PERSOON> JL, et al Distal tubal surgery a critical review of ### laparoscopic distal ## <PERSOON> factors of fimbrial microsurgery <PERSOON> and in vitro fertilization/embryo transfer for infertility ## Oelsner G, <PERSOON> M, et al Should lysis of adhesions be performed when in vitro ## <PERSOON-##> MC Surgical treatment for tubal disease in women due to undergo in vitro fertilisation Cochrane Review In the Cochrane Library Issue # Chichester Wiley, ### ## Operative Laparoscopy Study Group laparoscopy evaluation at early second look procedures Fertil Steril###; ## ###-# ## Koh CH, <PERSOON-##> GM Laparoscopic microsurgical tubal anastomosis Obstet Gynecol Clin North Am ## Yoon TK, Sung HR, Kang HG, et al Laparoscopic tubal anastomosis fertility outcome in ### cases ## Gomel V, <PERSOON-##> surgery for infertility therapy Current opinion <PERSOON-##> PR Salpingostomie technieken, resultaten en indicatie Tijdschr fertiliteitsond © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Deze richtlijn, ontwikkeld door de Commissie Richtlijnen NVOG, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> te <LOCATIE> De richtlijn werd opgesteld door <PERSOON-##> en <PERSOON-##> MGR, Glazener CMA, <PERSOON-##> NJ, et al Population study of causes, treatment, and outcome of infertility Br Westrom L Effect of acute pelvic inflammatory disease on fertility <PERSOON-##> MP, DeCherney AH Ectopic pregnancy its relation to tubal reconstructive surgery Fertil Singhal V; <PERSOON-##> TC, Cooke ID <PERSOON-##> analysis of factors influencing the outcome of ### consecutive tubal <PERSOON-##> tubal occlusion microsurgery versus in vitro fertilization; a review <PERSOON-##> CH, Gocial B A pelvic scoring system for infertility surgery <PERSOON-##> ###; ## ###-#.
| 565 | nvog |
laparoscopy evaluation at early second look procedures Fertil Steril###; ## ###-# ## Koh CH, <PERSOON> GM Laparoscopic microsurgical tubal anastomosis Obstet Gynecol Clin North Am ## Yoon TK, Sung HR, Kang HG, et al Laparoscopic tubal anastomosis fertility outcome in ### cases ## Gomel V, <PERSOON> surgery for infertility therapy Current opinion <PERSOON> PR Salpingostomie technieken, resultaten en indicatie Tijdschr fertiliteitsond © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Deze richtlijn, ontwikkeld door de Commissie Richtlijnen NVOG, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> te <LOCATIE> De richtlijn werd opgesteld door <PERSOON> en <PERSOON> MGR, Glazener CMA, <PERSOON> NJ, et al Population study of causes, treatment, and outcome of infertility Br Westrom L Effect of acute pelvic inflammatory disease on fertility <PERSOON> MP, DeCherney AH Ectopic pregnancy its relation to tubal reconstructive surgery Fertil Singhal V; <PERSOON> TC, Cooke ID <PERSOON> analysis of factors influencing the outcome of ### consecutive tubal <PERSOON-##> tubal occlusion microsurgery versus in vitro fertilization; a review <PERSOON-##> CH, Gocial B A pelvic scoring system for infertility surgery <PERSOON-##> the pregnancy outcome in patients Pouly JL Quels sont les elements du choix entre chirurgie et FIV dans la sterilité Contracept Fertil Sex ###; <PERSOON-##> TCM Is er nog plaats voor fertiliteitsbevorderende heelkunde? <PERSOON-##> L, et al Conservative surgical treatment for severe endometriosis in infertile women are we making progress? <PERSOON-##> F, et al Randomized clinical trial of two laparoscopic treatments of Jacobson TZ, Barlow DH, Koninckx PR, et al Laparoscopic surgery for subfertility associated endometriosis <PERSOON-##> SH, Shin CJ, <PERSOON-##> JG Microsurgical reversal of tubal streilization a report om ### cases Fertil Steril Vemer HM Refertilisatie bij de vrouw <PERSOON-##> TCM Reversal of sterilization in women over ## years of age a multicenter survey in the <PERSOON-##> for pelvic surgery in subfertility Cochrane Review In <PERSOON-##> Cochrane Library Issue # Chichester Wiley, ### <PERSOON-##> procedures for improving fertility following pelvic reproductive surgery Cochrane Review In <PERSOON-##> A, et al Barrier agents for preventing adhesions after surgery for subfertility Cochrane Review In <PERSOON-##> Cochrane Library Issue # Chichester Wiley, ###.
| 579 | nvog |
Van seksuele moeilijkheden wordt gesproken als iemand ten aanzien van seks niet beleeft wat hij of zij zou willen beleven en/of niet kan wat hij of zij zou willen kunnen Wanneer de seksuele respons of de lichamelijke bij seksuele activiteit ondanks adequate stimulatie ontbreken of in mindere mate optreden, wordt gesproken over een seksuele disfunctie Volgens de DSM-IV-TR [#] bestaat er een seksuele stoornis wanneer de persoon en/of de partner lijdt onder de seksuele disfunctie De seksuele anamnese van de gynaecologische patiënt heeft tot doel betrouwbare en relevante gegevens te verzamelen over seksualiteitsbeleving en het bestaan van eventuele seksuele moeilijkheden Door het bespreken van seksueel functioneren en (eventuele) seksuele problemen geeft de gynaecoloog aandacht aan de hele patiënt, resp aan de persoonlijke context of achtergrond van de gynaecologische problematiek Hij/zij verhoogt daardoor de kwaliteit van het medisch handelen De gynaecoloog brengt ook aan de patiënt over dat hij/zij bereid is seksuele problematiek te onderkennen en eventueel te behandelen of voor een goede verwijzing te zorgen Tevens kunnen zo de gevolgen van de gynaecologische klacht en het gynaecologisch handelen (nadere diagnostiek, medicamenteuze en/of operatieve behandeling) voor het seksueel functioneren van de patiënt en haar partner expliciet besproken worden Er zijn slechts beperkte empirische gegevens over de incidentie van seksuele moeilijkheden en seksuele disfuncties In een representatieve steekproef van de algemene Amerikaanse bevolking wordt het voorkomen van seksuele problemen door ##% van de vrouwen gemeld [#] In het recent verschenen onderzoek van de RutgersNissogroep [#] rapporteert bijna # op de # van de ondervraagde Nederlandse vrouwen een seksueel probleem, waarbij met name orgasme- en genitale opwindingsproblemen genoemd worden Het melden van een disfunctie wil echter nog niet zeggen dat iemand hinder ervan ervaart en er hulp voor zou zoeken [#] Sporadisch is onderzoek gedaan naar risicofactoren Wat betreft de Nederlandse situatie ontbreken betrouwbare epidemiologische gegevens Op basis van de resultaten uit een onderzoek in een Nederlandse gynaecologische polikliniek van een academisch ziekenhuis wordt het voorkomen van seksuele problematiek in de gynaecologenpraktijk enigszins duidelijk Ruim een derde van de nieuwe patiënten rapporteerde seksuele klachten [#], en dan met name dyspareunie ##% van de patiënten had ervaringen met seksueel geweld en ruim #% had ervaringen met fysiek geweld Van degenen met deze klachten en ervaringen wilde ruim ##% hulp hiervoor De patiënten presenteerden deze klachten zelf aan de arts, of meldden deze op rechtstreekse vragen van de arts, die aan het einde van elk consult het seksuele functioneren ter sprake bracht indien de patiënt dit zelf nog niet had gedaan Bachmann [#] vond een belangrijk verschil in de incidentie van seksuele klachten tussen uitsluitend zelfrapportage door de patiënt en een door de Om seksuele moeilijkheden, seksuele disfuncties en (vroegere) grensoverschrijdende ervaringen op het spoor te komen zal er dus gericht naar moeten worden gevraagd Een gynaecologische klacht, nadere diagnostiek en/of behandeling heeft mogelijk gevolgen voor het seksueel functioneren en de beleving van seksualiteit van de patiënt (en haar partner).
| 575 | nvog |
# op de # van de ondervraagde Nederlandse vrouwen een seksueel probleem, waarbij met name orgasme- en genitale opwindingsproblemen genoemd worden Het melden van een disfunctie wil echter nog niet zeggen dat iemand hinder ervan ervaart en er hulp voor zou zoeken [#] Sporadisch is onderzoek gedaan naar risicofactoren Wat betreft de Nederlandse situatie ontbreken betrouwbare epidemiologische gegevens Op basis van de resultaten uit een onderzoek in een Nederlandse gynaecologische polikliniek van een academisch ziekenhuis wordt het voorkomen van seksuele problematiek in de gynaecologenpraktijk enigszins duidelijk Ruim een derde van de nieuwe patiënten rapporteerde seksuele klachten [#], en dan met name dyspareunie ##% van de patiënten had ervaringen met seksueel geweld en ruim #% had ervaringen met fysiek geweld Van degenen met deze klachten en ervaringen wilde ruim ##% hulp hiervoor De patiënten presenteerden deze klachten zelf aan de arts, of meldden deze op rechtstreekse vragen van de arts, die aan het einde van elk consult het seksuele functioneren ter sprake bracht indien de patiënt dit zelf nog niet had gedaan Bachmann [#] vond een belangrijk verschil in de incidentie van seksuele klachten tussen uitsluitend zelfrapportage door de patiënt en een door de Om seksuele moeilijkheden, seksuele disfuncties en (vroegere) grensoverschrijdende ervaringen op het spoor te komen zal er dus gericht naar moeten worden gevraagd Een gynaecologische klacht, nadere diagnostiek en/of behandeling heeft mogelijk gevolgen voor het seksueel functioneren en de beleving van seksualiteit van de patiënt (en haar partner) bij elke (nieuwe) patiënt expliciet te vragen naar het seksuele leven, het bestaan van seksuele moeilijkheden en mogelijk negatieve ervaringen op seksueel gebied en/of fysiek geweld Een verzoek tot sterilisatie kan zo bijvoorbeeld een aangrijpingspunt zijn om de seksuele relatie van patiënt en haar partner te bespreken Soms is seksuele problematiek âverborgen' achter een andere gynaecologische klacht zoals bijvoorbeeld fluorklachten of vulvaire jeuk De gynaecoloog dient de patiënt door de wijze van vraagstelling duidelijk te maken dat niet a priori uitgegaan wordt van het bestaan van een seksuele relatie, van een heteroseksuele voorkeur, of van waardeoordelen over verschillende aspecten van seksualiteit, seksuele handelingen of seksuele belevingen Seksuele moeilijkheden zijn ingebed in een somatische, psychische, relationele en maatschappelijke context Bij het afnemen van een seksuele anamnese dienen deze contextuele aspecten te worden betrokken om tot adequate diagnostiek en eventuele hulp of verwijzing te kunnen besluiten De volgende vragen dienen in het consult aan elke patiënt gesteld te worden # Heeft het gynaecologische probleem gevolgen voor de beleving van seksualiteit van de patiënt, of voor de seksualiteit binnen haar relatie? Wordt uw seksuele relatie beïnvloed door uw # Zijn er negatieve ervaringen op seksueel gebied? Hebt u ervaringen met seksualiteit tegen uw zin of ervaringen met (seksuele) handelingen die u als gevolg van lichamelijk en/of emotioneel overwicht # Wanneer een seksuele klacht wordt genoemd wordt hier verder op doorgevraagd Zo kunnen de volgende problemen aan de orde komen verminderd zin in seksueel contact/verschil in zin;.
| 573 | nvog |
vragen naar het seksuele leven, het bestaan van seksuele moeilijkheden en mogelijk negatieve ervaringen op seksueel gebied en/of fysiek geweld Een verzoek tot sterilisatie kan zo bijvoorbeeld een aangrijpingspunt zijn om de seksuele relatie van patiënt en haar partner te bespreken Soms is seksuele problematiek âverborgen' achter een andere gynaecologische klacht zoals bijvoorbeeld fluorklachten of vulvaire jeuk De gynaecoloog dient de patiënt door de wijze van vraagstelling duidelijk te maken dat niet a priori uitgegaan wordt van het bestaan van een seksuele relatie, van een heteroseksuele voorkeur, of van waardeoordelen over verschillende aspecten van seksualiteit, seksuele handelingen of seksuele belevingen Seksuele moeilijkheden zijn ingebed in een somatische, psychische, relationele en maatschappelijke context Bij het afnemen van een seksuele anamnese dienen deze contextuele aspecten te worden betrokken om tot adequate diagnostiek en eventuele hulp of verwijzing te kunnen besluiten De volgende vragen dienen in het consult aan elke patiënt gesteld te worden # Heeft het gynaecologische probleem gevolgen voor de beleving van seksualiteit van de patiënt, of voor de seksualiteit binnen haar relatie? Wordt uw seksuele relatie beïnvloed door uw # Zijn er negatieve ervaringen op seksueel gebied? Hebt u ervaringen met seksualiteit tegen uw zin of ervaringen met (seksuele) handelingen die u als gevolg van lichamelijk en/of emotioneel overwicht # Wanneer een seksuele klacht wordt genoemd wordt hier verder op doorgevraagd Zo kunnen de volgende problemen aan de orde komen verminderd zin in seksueel contact/verschil in zin; de partner Desgewenst kan de seksuele anamnese verder uitgebreid worden (zie bijlage #) Indien een patiënte zich met een primair seksuologisch probleem aanmeldt, kan de vraag âWaarom komt u nu met dit probleem?' verhelderend zijn of een aanwijzing geven over de last van de klacht op dat # Heeft de patiënt een hulpvraag? Het ervaren van een seksuele klacht impliceert niet dat de patiënt hiervoor ook (gynaecologische) hulp verlangt De hulpvraag hangt af van diverse factoren, zoals bijvoorbeeld de reactie van de gynaecoloog op de gepresenteerde seksuele klacht Sommige patiënten zullen na adequate informatie, eventueel aangevuld met schriftelijke voorlichting, goed in staat zijn zelf hun probleem op te lossen Wilt u hulp ontvangen voor dit seksuele probleem? Hebt u # Wie kan de hulpvraag beantwoorden? Het op elkaar afstemmen van de hulpvraag en het hulpverleningsaanbod vergt van de arts enerzijds een zorgvuldige inventarisatie en verheldering van de seksuele klacht binnen zijn individuele, relationele, en maatschappelijke context, en anderzijds een heldere kijk op de eigen deskundigheid en hulpverleningsmogelijkheden, c q de deskundigheden en beschikbaarheid van hulp bij collegae en andere disciplines, zowel binnen de eigen werkomgeving als daarbuiten Bij een aantal gynaecologische problemen met gevolgen voor de beleving van seksualiteit voor de patiënt heeft het de voorkeur een behandeling aan te bieden die zowel aangrijpt op de somatische als op de psychoseksuele aspecten (âtwee sporen') Sommige seksuele problemen zijn een signaal van achterliggende psychiatrische problematiek [#] Adequate verwijzing is dan noodzakelijk (zie bijlage # voor algemene informatie) Binnen iedere polikliniek dienen daartoe.
| 579 | nvog |
anamnese verder uitgebreid worden (zie bijlage #) Indien een patiënte zich met een primair seksuologisch probleem aanmeldt, kan de vraag âWaarom komt u nu met dit probleem?' verhelderend zijn of een aanwijzing geven over de last van de klacht op dat # Heeft de patiënt een hulpvraag? Het ervaren van een seksuele klacht impliceert niet dat de patiënt hiervoor ook (gynaecologische) hulp verlangt De hulpvraag hangt af van diverse factoren, zoals bijvoorbeeld de reactie van de gynaecoloog op de gepresenteerde seksuele klacht Sommige patiënten zullen na adequate informatie, eventueel aangevuld met schriftelijke voorlichting, goed in staat zijn zelf hun probleem op te lossen Wilt u hulp ontvangen voor dit seksuele probleem? Hebt u # Wie kan de hulpvraag beantwoorden? Het op elkaar afstemmen van de hulpvraag en het hulpverleningsaanbod vergt van de arts enerzijds een zorgvuldige inventarisatie en verheldering van de seksuele klacht binnen zijn individuele, relationele, en maatschappelijke context, en anderzijds een heldere kijk op de eigen deskundigheid en hulpverleningsmogelijkheden, c q de deskundigheden en beschikbaarheid van hulp bij collegae en andere disciplines, zowel binnen de eigen werkomgeving als daarbuiten Bij een aantal gynaecologische problemen met gevolgen voor de beleving van seksualiteit voor de patiënt heeft het de voorkeur een behandeling aan te bieden die zowel aangrijpt op de somatische als op de psychoseksuele aspecten (âtwee sporen') Sommige seksuele problemen zijn een signaal van achterliggende psychiatrische problematiek [#] Adequate verwijzing is dan noodzakelijk (zie bijlage # voor algemene informatie) Binnen iedere polikliniek dienen daartoe <PERSOON> onderzoek Lichamelijk onderzoek draagt zelden bij aan het opsporen van een seksuele disfunctie Bij vaginisme en dyspareunie heeft het zorgvuldig verrichten van onderzoek van de genitalia vaak ook een educatieve functie Bij deze indicaties dient in het algemeen het speculumonderzoek achterwege gelaten te worden Laboratoriumonderzoek, met name hormonale bepalingen, levert geen aanvullende informatie op, behalve bij verdenking op hyperprolactinemie en schildklieraandoeningen Samenhang tussen androgenen en seksuele disfuncties bij vrouwen is # Rapportage/ Zowel in de status als in de brief aan de huisarts en/of een andere verwijzer dient kort en zakelijk de met de patiënt besproken informatie over eventuele seksuele problematiek en het voorkomen van traumatische ervaringen (in het verleden) te worden beschreven Alleen op # American Psychiatric Association Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; #th ed <PERSOON> RC Sexual dysfunctions in the United States Prevalence and # Seksuele gezondheid in <PERSOON> J, Long SJ Distress about sex a national survey of women in heterosexual # Lankveld JJDM van, Kuile MM ter, <PERSOON> EV van, Weijenborg PhThM Seksuele klachten en ervaringen met seksueel en fysiek geweld bij gynaecologische patiënten Ned Tijdschr Geneeskd # Bachmann GA, <INSTELLING> SR, Grill J Brief sexual inquiry in gynecologic practice <PERSOON> evaluation of sexual disorders New York.
| 558 | nvog |
<PERSOON> onderzoek Lichamelijk onderzoek draagt zelden bij aan het opsporen van een seksuele disfunctie Bij vaginisme en dyspareunie heeft het zorgvuldig verrichten van onderzoek van de genitalia vaak ook een educatieve functie Bij deze indicaties dient in het algemeen het speculumonderzoek achterwege gelaten te worden Laboratoriumonderzoek, met name hormonale bepalingen, levert geen aanvullende informatie op, behalve bij verdenking op hyperprolactinemie en schildklieraandoeningen Samenhang tussen androgenen en seksuele disfuncties bij vrouwen is # Rapportage/ Zowel in de status als in de brief aan de huisarts en/of een andere verwijzer dient kort en zakelijk de met de patiënt besproken informatie over eventuele seksuele problematiek en het voorkomen van traumatische ervaringen (in het verleden) te worden beschreven Alleen op # American Psychiatric Association Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; #th ed <PERSOON> RC Sexual dysfunctions in the United States Prevalence and # Seksuele gezondheid in <PERSOON> J, Long SJ Distress about sex a national survey of women in heterosexual # Lankveld JJDM van, Kuile MM ter, <PERSOON> EV van, Weijenborg PhThM Seksuele klachten en ervaringen met seksueel en fysiek geweld bij gynaecologische patiënten Ned Tijdschr Geneeskd # Bachmann GA, <INSTELLING> SR, Grill J Brief sexual inquiry in gynecologic practice <PERSOON> evaluation of sexual disorders New York # <PERSOON> Ph Seksuologie <LOCATIE> Bohn Stafleu Van © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Deze richtlijn, namens de Werkgroep Psychosomatische Obstetrie en Gynaecologie (WPOG) ontwikkeld door de Commissie Kwaliteit NVOG onder vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> <PERSOON> De richtlijn is opgesteld door prof <PERSOON>, klinisch psycholoog/psychotherapeut/ seksuoloog <PERSOON>, gynaecoloog/seksuoloog NVVS, en prof <PERSOON-##>, gynaecoloog/seksuoloog NVVS # Laat het seksuele probleem omschrijven in eigen woorden Vraag verheldering door directe vragen # Hoe lang bestaat het probleem al? Is het een primair of een secundair probleem? Heeft het probleem # Vraag de seksuele-responscyclus gericht uit (subjectief gevoel van opwinding, lubricatie, orgasme, pijn bij coïtus en/of coïtus niet (meer) mogelijk) Is er überhaupt nog (niet) seksueel lichamelijk # Heeft het seksuele probleem gevolgen voor de relatie in zijn algemeenheid? # Inventariseer lichamelijke aspecten/factoren die tot mogelijk een rol spelen bij het ontstaan en/of onderhouden van het seksuele probleem (chronische vermoeidheid, chronische ziekte zoals Parkinson, MS, diabetes mellitus, hartfalen, androgeentekort door o a POF etc , maligniteit, medicatiegebruik als antihypertensiva, antidepressiva, antipsychotica, antiandrogenen, <PERSOON-##> gesloten vrouw; #e <PERSOON-##> Ambo, ### Lankveld JJDM van Naar> de zevende hemel Verbeter zelf je seksuele relatie <LOCATIE> Aramith, ###.
| 575 | nvog |
De revisie werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën of enige andere manier, echter uitsluitend na voorafgaande toestemming van de uitgever Toestemming voor gebruik van tekst(gedeelten) kunt u schriftelijk of per e-mail en uitsluitend bij de uitgever In ### tot en met ### hebben de volgende personen deelgenomen aan het updaten ï· Prof <PERSOON> ï· <PERSOON>Nederlands Instituut> voor Psychologen + Landelijke Vereniging Medische Psychologie ï· <PERSOON> ï· <PERSOON> ï· <PERSOON> ï· <PERSOON> Candel, Erasmus Universitair Medisch <INSTELLING>, <LOCATIE> ï· <PERSOON>, Erasmus Universitair Medisch <INSTELLING>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON-##>en Schiedam> ï· <PERSOON-##> G F M van ât <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>ï· Dr R Pfundt, Radboud Universitair Medisch Centrum, Nijmegen> ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON-##>, Erasmus Universitair Medisch <INSTELLING>/locatie <PERSOON-##> voor Fysiotherapie/ Nederlandse Vereniging voor ï· <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON>, ï· prof <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>, informatiespecialist, <LOCATIE> Topics in het gesprek zijn de onderwerpen zoals aangegeven in de richtlijn ## <DATUM> Wat zijn de implicaties voor de zorg van de zwangerschap zodra craniosynostose <DATUM> Wat is het beleid inzake herkenning, verwijzing en radiologische diagnostiek in eerste/tweede lijn bij kinderen met het vermoeden van craniosynostose?.
| 465 | nvog |
<PERSOON> ï· <PERSOON>ï· Dr R Pfundt, Radboud Universitair Medisch Centrum, Nijmegen> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON>, ï· <PERSOON>, Erasmus Universitair Medisch <INSTELLING>/locatie <PERSOON-##> voor Fysiotherapie/ Nederlandse Vereniging voor ï· <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON>, ï· prof <PERSOON-##> ï· <PERSOON-##>, informatiespecialist, <LOCATIE> Topics in het gesprek zijn de onderwerpen zoals aangegeven in de richtlijn ## <DATUM> Wat zijn de implicaties voor de zorg van de zwangerschap zodra craniosynostose <DATUM> Wat is het beleid inzake herkenning, verwijzing en radiologische diagnostiek in eerste/tweede lijn bij kinderen met het vermoeden van craniosynostose? #<DATUM> # Wat is het beleid rond genetische diagnostiek bij een kind met (vermoeden van) <DATUM> Wat is het perioperatieve beleid rondom chirurgische behandeling van craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van niet-syndromale craniosynostose? Chirurgische behandeling van multisuturale en syndromale craniosynostose schedeldak <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van het schedeldak bij multisuturale en <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van het aangezicht bij syndromale <DATUM> Wat is het beleid rondom verhoogde intracraniële druk bij craniosynostose? #<DATUM> # Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van hydrocephalus bij craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rondom Chiari bij craniosynostose? #<DATUM> # Welke screening is noodzakelijk om visus- en motiliteitsstoornissen bij de verschillende <DATUM> Wat is het beleid rond ademhalingsstoornissen bij syndromale craniosynostose? ### <DATUM> Wat is het beleid rond gehoorafwijkingen en spraak-/taalontwikkeling bij <DATUM> Wat is de indicatie voor screening op spraak- en taalontwikkeling?.
| 509 | nvog |
#<DATUM> # Wat is het beleid rond genetische diagnostiek bij een kind met (vermoeden van) <DATUM> Wat is het perioperatieve beleid rondom chirurgische behandeling van craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van niet-syndromale craniosynostose? Chirurgische behandeling van multisuturale en syndromale craniosynostose schedeldak <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van het schedeldak bij multisuturale en <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van het aangezicht bij syndromale <DATUM> Wat is het beleid rondom verhoogde intracraniële druk bij craniosynostose? #<DATUM> # Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van hydrocephalus bij craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rondom Chiari bij craniosynostose? #<DATUM> # Welke screening is noodzakelijk om visus- en motiliteitsstoornissen bij de verschillende <DATUM> Wat is het beleid rond ademhalingsstoornissen bij syndromale craniosynostose? ### <DATUM> Wat is het beleid rond gehoorafwijkingen en spraak-/taalontwikkeling bij <DATUM> Wat is de indicatie voor screening op spraak- en taalontwikkeling? ### <DATUM> Wat is het beleid rond orthodontische zorg voor syndromale craniosynostose? ### <DATUM> Wat is het beleid rond (neuro)cognitieve-, sociaal-emotionele- en gedragsproblemen <DATUM> Wat is het beleid rond psychosociaal functioneren van een kind met craniosynostose <DATUM> Waaraan moet een craniosynostose expertisecentrum en haar teamleden minimaal <DATUM> Indicator richtlijn behandeling en zorg voor craniosynostose ### De volgende hoofdstukken zijn nieuw of gereviseerd in deze richtlijn Hoofdstuk # Chirurgische behandeling van syndromale craniosynostose - aangezicht De volgende hoofdstukken uit de richtlijn van ### komen te vervallen ï· <PERSOON> bij echoscopisch vermoeden op craniosynostose als huisarts of verloskundige de zwangere naar een derde lijnscentrum voor prenatale diagnostiek Na bevestiging van de diagnose craniosynostose volgt overname van zorg door de gynaecoloog ï· <PERSOON> de zwangere na stellen van de diagnose craniosynostose naar het craniosynostose ï· <PERSOON> bij echoscopisch vermoeden op multisuturale of syndromale craniosynostose als huisarts of verloskundige of gynaecoloog de zwangere naar een derde lijnscentrum voor prenatale diagnostiek Na bevestiging van de diagnose multisuturale of syndromale craniosynostose volgt overname van zorg door de de gynaecoloog in het expertisecentrum voor.
| 575 | nvog |
### <DATUM> Wat is het beleid rond orthodontische zorg voor syndromale craniosynostose? ### <DATUM> Wat is het beleid rond (neuro)cognitieve-, sociaal-emotionele- en gedragsproblemen <DATUM> Wat is het beleid rond psychosociaal functioneren van een kind met craniosynostose <DATUM> Waaraan moet een craniosynostose expertisecentrum en haar teamleden minimaal <DATUM> Indicator richtlijn behandeling en zorg voor craniosynostose ### De volgende hoofdstukken zijn nieuw of gereviseerd in deze richtlijn Hoofdstuk # Chirurgische behandeling van syndromale craniosynostose - aangezicht De volgende hoofdstukken uit de richtlijn van ### komen te vervallen ï· <PERSOON> bij echoscopisch vermoeden op craniosynostose als huisarts of verloskundige de zwangere naar een derde lijnscentrum voor prenatale diagnostiek Na bevestiging van de diagnose craniosynostose volgt overname van zorg door de gynaecoloog ï· <PERSOON> de zwangere na stellen van de diagnose craniosynostose naar het craniosynostose ï· <PERSOON> bij echoscopisch vermoeden op multisuturale of syndromale craniosynostose als huisarts of verloskundige of gynaecoloog de zwangere naar een derde lijnscentrum voor prenatale diagnostiek Na bevestiging van de diagnose multisuturale of syndromale craniosynostose volgt overname van zorg door de de gynaecoloog in het expertisecentrum voor naar het craniosynostose expertiseteam voor counseling en voorlichting ï· Wanneer bij een kind prenataal naast craniosynostose andere congenitale aandoeningen worden vastgesteld die de levensverwachting of kwaliteit van leven het meest bepalen, zoals een spina bifida of een hernia diafragmatica, dan kan counseling gericht op de dominante congenitale aandoening door de klinisch geneticus in het universitair <INSTELLING> zelf worden ï· Bij de counseling dient minimaal betrokken te zijn klinisch geneticus, plastisch eerste/tweede lijn bij kinderen met het vermoeden van craniosynostose? ï· Gebruik het flowdiagram (<PERSOON> ###) om herkenning van craniosynostose in de ï· <PERSOON> een kind met een vermoeden van craniosynostose zo snel mogelijk door naar een ï· Verricht bij kinderen met schedelvormafwijkingen en een middelmatig risico op craniosynostose ï· Verricht bij kinderen met schedelvormafwijkingen en een hoge klinische verdenking op ï· Genetische diagnostiek gebeurt in principe in een expertisecentrum voor craniosynostose ï· Bied klinisch genetische diagnostiek alleen aan bij kind met bewezen craniosynostose Bij kind met bewezen craniosynostose en andere aangeboren afwijkingen en/of ï· Verricht array-onderzoek, gerichte DNA-diagnostiek, Next Generation Sequencing craniosynostose pakket (single) of NGS Multiple Congenital Anomalies/ Intellectual disability Bij kind met bewezen craniosynostose zonder evident fenotype <DATUM> Wat is het perioperatieve beleid rondom chirurgische behandeling <PERSOON> met craniosynostose dienen behandeld te worden in een gespecialiseerd Maatregelen om het bloedverlies c q bloedtransfusiebehoefte te reduceren bij operaties met na ï· Gebruik tranexaminezuur tijdens chirurgische correctie om het bloedverlies te beperken ï· Overweeg het gebruik van een cell saver om het volume aan bloedtransfusiebehoefte te.
| 578 | nvog |
en voorlichting ï· Wanneer bij een kind prenataal naast craniosynostose andere congenitale aandoeningen worden vastgesteld die de levensverwachting of kwaliteit van leven het meest bepalen, zoals een spina bifida of een hernia diafragmatica, dan kan counseling gericht op de dominante congenitale aandoening door de klinisch geneticus in het universitair <INSTELLING> zelf worden ï· Bij de counseling dient minimaal betrokken te zijn klinisch geneticus, plastisch eerste/tweede lijn bij kinderen met het vermoeden van craniosynostose? ï· Gebruik het flowdiagram (<PERSOON> ###) om herkenning van craniosynostose in de ï· <PERSOON> een kind met een vermoeden van craniosynostose zo snel mogelijk door naar een ï· Verricht bij kinderen met schedelvormafwijkingen en een middelmatig risico op craniosynostose ï· Verricht bij kinderen met schedelvormafwijkingen en een hoge klinische verdenking op ï· Genetische diagnostiek gebeurt in principe in een expertisecentrum voor craniosynostose ï· Bied klinisch genetische diagnostiek alleen aan bij kind met bewezen craniosynostose Bij kind met bewezen craniosynostose en andere aangeboren afwijkingen en/of ï· Verricht array-onderzoek, gerichte DNA-diagnostiek, Next Generation Sequencing craniosynostose pakket (single) of NGS Multiple Congenital Anomalies/ Intellectual disability Bij kind met bewezen craniosynostose zonder evident fenotype <DATUM> Wat is het perioperatieve beleid rondom chirurgische behandeling <PERSOON> met craniosynostose dienen behandeld te worden in een gespecialiseerd Maatregelen om het bloedverlies c q bloedtransfusiebehoefte te reduceren bij operaties met na ï· Gebruik tranexaminezuur tijdens chirurgische correctie om het bloedverlies te beperken ï· Overweeg het gebruik van een cell saver om het volume aan bloedtransfusiebehoefte te <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling ï· Corrigeer unisuturale niet-syndromale craniosynostose chirurgisch, met uitzondering van de ï· Opereer kinderen met een milde vorm van trigonocephalie bij voorkeur niet ï· Voor kinderen met een matige vorm van trigonocephalie wordt geen aanbeveling gegeven ï· Evalueer het esthetisch resultaat van kinderen met een milde en matige vorm van trigonocephalie die niet geopereerd zijn, op de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar met behulp van een ï· Verricht bij een patiënt met sagittaalnaad synostose die bij verwijzing jonger is dan #,# maanden, een minimaal-invasieve chirurgie vanwege een lagere transfusiebehoefte ï· Verricht een open schedelcorrectie indien de patiënt bij verwijzing ouder is dan # maanden ï· Voor metopicanaad, coronanaad en lambdoidnaad synostose wordt geen aanbeveling gegeven ï· Remodelleer de schedel bij niet-syndromale craniosynostose in het eerste levensjaar ï· Corrigeer, indien mogelijk, sagittaalnaad synostose voor de leeftijd van # maanden ï· Voor metopicanaad, coronanaad en lambdoïdnaad synostose wordt geen aanbeveling gegeven ï· <PERSOON> als huisarts, jeugdarts of kinderarts ruim voor de leeftijd van # maanden, zodat de keuze <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van het schedeldak bij multisuturale ï· Screen frequent op verhoogde ICP indien van chirurgie wordt afgezien Zie voor specifieke ï· Behandel alsnog zodra verhoogde ICP wordt vastgesteld ï· Evalueer het neurocognitief functioneren en de visus van kinderen met een multisuturale of syndromale craniosynostose op de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar met behulp van gestandaardiseerde tests ï· Remodelleer de schedel bij Apert en Crouzon syndroom en multisuturale craniosynostose van.
| 614 | nvog |
behandeling ï· Corrigeer unisuturale niet-syndromale craniosynostose chirurgisch, met uitzondering van de ï· Opereer kinderen met een milde vorm van trigonocephalie bij voorkeur niet ï· Voor kinderen met een matige vorm van trigonocephalie wordt geen aanbeveling gegeven ï· Evalueer het esthetisch resultaat van kinderen met een milde en matige vorm van trigonocephalie die niet geopereerd zijn, op de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar met behulp van een ï· Verricht bij een patiënt met sagittaalnaad synostose die bij verwijzing jonger is dan #,# maanden, een minimaal-invasieve chirurgie vanwege een lagere transfusiebehoefte ï· Verricht een open schedelcorrectie indien de patiënt bij verwijzing ouder is dan # maanden ï· Voor metopicanaad, coronanaad en lambdoidnaad synostose wordt geen aanbeveling gegeven ï· Remodelleer de schedel bij niet-syndromale craniosynostose in het eerste levensjaar ï· Corrigeer, indien mogelijk, sagittaalnaad synostose voor de leeftijd van # maanden ï· Voor metopicanaad, coronanaad en lambdoïdnaad synostose wordt geen aanbeveling gegeven ï· <PERSOON> als huisarts, jeugdarts of kinderarts ruim voor de leeftijd van # maanden, zodat de keuze <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van het schedeldak bij multisuturale ï· Screen frequent op verhoogde ICP indien van chirurgie wordt afgezien Zie voor specifieke ï· Behandel alsnog zodra verhoogde ICP wordt vastgesteld ï· Evalueer het neurocognitief functioneren en de visus van kinderen met een multisuturale of syndromale craniosynostose op de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar met behulp van gestandaardiseerde tests ï· Remodelleer de schedel bij Apert en Crouzon syndroom en multisuturale craniosynostose van ï· Remodelleer de schedel bij Saethre-Chotzen en Muenke syndroom met frontosupra-orbitale ï· Remodelleer de schedel bij overige syndromale craniosynostose op geleide van de ï· Overweeg minimaal invasieve behandeling bij niet-syndromale bicoronale synostose ï· Corrigeer de schedel bij overige multisuturale craniosynostose op geleide van de schedeldeformiteit Er is geen wetenschappelijke onderbouwing beschikbaar voor de keuze ï· Remodelleer de schedel bij multisuturale en syndromale craniosynostose tussen # en # ï· Voer minimaal invasieve behandeling bij multisuturale craniosynostose zo vroeg mogelijk uit en ï· Combineer een midface advancement bij kinderen met Apert en <PERSOON> syndroom in ï· Gebruik voor <PERSOON> III distractie en facial bipartition bij voorkeur een extern frame ï· Overweeg om externe distractie te combineren met interne distractie, zodat het frame na ï· Maak de keuze voor <PERSOON> III, monobloc, facial bipartion, <PERSOON> II met zygomata advancement of <PERSOON> I met zygomata (Butterfly) advancement per individuele patiënt, Timing van aangezichtscorrectie in afwezigheid van een harde indicatie ï· Voer de midface advancement met distractie bij kinderen met Apert en Crouzon syndroom uit in de regel op de leeftijd tussen # en <LEEFTIJD> jaar of vanaf <LEEFTIJD> jaar ï· Vervroeg deze ingreep in geval van ernstige OSA en/of onvoldoende oogsluiting met risico op ï· Voer een midface advancement vanwege de hogere kans op psychosociale problemen cq irreële verwachtingen bij voorkeur niet uit bij ## tot <LEEFTIJD>-jarigen <DATUM> Wat is het beleid rondom verhoogde intracraniële druk bij craniosynostose? ï· Screen jaarlijks op verhoogde ICP bij sagittaalnaad synostose middels fundoscopie en/of OCT.
| 631 | nvog |
Saethre-Chotzen en Muenke syndroom met frontosupra-orbitale ï· Remodelleer de schedel bij overige syndromale craniosynostose op geleide van de ï· Overweeg minimaal invasieve behandeling bij niet-syndromale bicoronale synostose ï· Corrigeer de schedel bij overige multisuturale craniosynostose op geleide van de schedeldeformiteit Er is geen wetenschappelijke onderbouwing beschikbaar voor de keuze ï· Remodelleer de schedel bij multisuturale en syndromale craniosynostose tussen # en # ï· Voer minimaal invasieve behandeling bij multisuturale craniosynostose zo vroeg mogelijk uit en ï· Combineer een midface advancement bij kinderen met Apert en <PERSOON> syndroom in ï· Gebruik voor <PERSOON> III distractie en facial bipartition bij voorkeur een extern frame ï· Overweeg om externe distractie te combineren met interne distractie, zodat het frame na ï· Maak de keuze voor <PERSOON> III, monobloc, facial bipartion, <PERSOON> II met zygomata advancement of <PERSOON> I met zygomata (Butterfly) advancement per individuele patiënt, Timing van aangezichtscorrectie in afwezigheid van een harde indicatie ï· Voer de midface advancement met distractie bij kinderen met Apert en Crouzon syndroom uit in de regel op de leeftijd tussen # en <LEEFTIJD> jaar of vanaf <LEEFTIJD> jaar ï· Vervroeg deze ingreep in geval van ernstige OSA en/of onvoldoende oogsluiting met risico op ï· Voer een midface advancement vanwege de hogere kans op psychosociale problemen cq irreële verwachtingen bij voorkeur niet uit bij ## tot <LEEFTIJD>-jarigen <DATUM> Wat is het beleid rondom verhoogde intracraniële druk bij craniosynostose? ï· Screen jaarlijks op verhoogde ICP bij sagittaalnaad synostose middels fundoscopie en/of OCT ï· Screen jaarlijks op verhoogde ICP bij metopicanaad-, unicoronanaad- en unilambdoidnaad synostose door middel van het meten van de schedelomtrek Indien de groeicurve afbuigt is ï· Screen op verhoogde ICP bij syndromale en multisuturale craniosynostose middels fundoscopie en/of OCT gedurende een follow-up tot en met de leeftijd van minstens <LEEFTIJD> jaar Gezien het verschil in prevalentie van verhoogde ICP wordt intensiteit van screening afgestemd op de - Syndroom van Crouzon screen #-maandelijks tot de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar, screen #maandelijks tot de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar en vervolgens jaarlijks; - Syndroom van Apert, Saethre-Chotzenen multisuturale craniosynostose screen #maandelijks; Patiënt-specifieke factoren die meewegen in de keuze tussen de verschillende chirurgische techniek ï· Behandel verhoogde ICP op geleide van de patiënt-specifieke oorzakelijke factor(en), te weten een te klein intracranieel volume, matig tot ernstig obstructief slaap apneu, hydrocephalus <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van hydrocephalus bij ï· Screen alle patiënten met Crouzon syndroom en multisuturale craniosynostose middels MRI bij verwijzing Patiënten met ventriculomegalie moeten worden gevolgd middels een tweede MRI om hydrocephalus uit te sluiten, waarvan de timing afhankelijk is van het klinisch beloop ï· <PERSOON> een behandelplan op zodra hydrocephalus wordt vastgesteld Patiënt-specifieke factoren die meewegen in de keuze tussen de verschillende chirurgische ï· Behandel hydrocephalus middels schedelexpansie met of zonder foramen magnum decompressie, middels het plaatsen van een ventriculoperitoneale shunt of middels een endoscopische #e ventriculostomie De keuze wordt per patiënt gemaakt en is afhankelijk van.
| 617 | nvog |
op verhoogde ICP bij metopicanaad-, unicoronanaad- en unilambdoidnaad synostose door middel van het meten van de schedelomtrek Indien de groeicurve afbuigt is ï· Screen op verhoogde ICP bij syndromale en multisuturale craniosynostose middels fundoscopie en/of OCT gedurende een follow-up tot en met de leeftijd van minstens <LEEFTIJD> jaar Gezien het verschil in prevalentie van verhoogde ICP wordt intensiteit van screening afgestemd op de - Syndroom van Crouzon screen #-maandelijks tot de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar, screen #maandelijks tot de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar en vervolgens jaarlijks; - Syndroom van Apert, Saethre-Chotzenen multisuturale craniosynostose screen #maandelijks; Patiënt-specifieke factoren die meewegen in de keuze tussen de verschillende chirurgische techniek ï· Behandel verhoogde ICP op geleide van de patiënt-specifieke oorzakelijke factor(en), te weten een te klein intracranieel volume, matig tot ernstig obstructief slaap apneu, hydrocephalus <DATUM> Wat is het beleid rond chirurgische behandeling van hydrocephalus bij ï· Screen alle patiënten met Crouzon syndroom en multisuturale craniosynostose middels MRI bij verwijzing Patiënten met ventriculomegalie moeten worden gevolgd middels een tweede MRI om hydrocephalus uit te sluiten, waarvan de timing afhankelijk is van het klinisch beloop ï· <PERSOON> een behandelplan op zodra hydrocephalus wordt vastgesteld Patiënt-specifieke factoren die meewegen in de keuze tussen de verschillende chirurgische ï· Behandel hydrocephalus middels schedelexpansie met of zonder foramen magnum decompressie, middels het plaatsen van een ventriculoperitoneale shunt of middels een endoscopische #e ventriculostomie De keuze wordt per patiënt gemaakt en is afhankelijk van wordt zo nodig een aanvullende behandeling ingezet als de hydrocephalus persisteert <DATUM> Wat is het beleid rondom Chiari bij craniosynostose? ï· Screen door middel van een MRI bij een eerste contact met het expertisecentrum de volgende - multisuturale craniosynostose met betrokkenheid van de lambdoïd naden - in geval van een klinische verdenking op een symptomatische Chiari ï· Screen door middel van een MRI van het cervicale, thoracale en lumbale myelum op de aanwezigheid van een syrinx als de aangetoonde Chiari toeneemt en/of symptomatisch wordt ï· Verricht alleen chirurgische behandeling van Chiari indien de patiënt symptomen heeft ï· Volg anders een actief follow-up beleid door de kinderneurochirurg of kinderneuroloog - met jaarlijkse controle op neurologische symptomen of verschijnselen ï· Screen kinderen met metopicanaad synostose, unilaterale coronanaad synostose, multisuturale craniosynostose waarbij één coronanaad is betrokken en alle syndromale motiliteitsafwijkingen Verwijzing naar de oogarts gebeurt bij het eerste consult in het ï· Afhankelijk van de resultaten van de screening wordt follow-up onderzoek afgesproken door <DATUM> Wat is het beleid rond ademhalingsstoornissen bij syndromale craniosynostose? ï· <PERSOON> kinderen met syndromale craniosynostosis bij wie OSA vermoed wordt, naar een ï· Screen kinderen met syndromale craniosynostose jaarlijks middels polysomnografie type # in een expertisecentrum tot ten minste de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar ï· Voer een polysomnografie type # uit indien in de anamnese sprake is van klachten die wijzen op ï· Voer een bovenste luchtweg endoscopie uit indien matige of ernstige OSA is vastgesteld om de ï· Start behandeling van milde OSA indien er bijpassende klachten aanwezig zijn De voorkeur gaat.
| 610 | nvog |
<DATUM> Wat is het beleid rondom Chiari bij craniosynostose? ï· Screen door middel van een MRI bij een eerste contact met het expertisecentrum de volgende - multisuturale craniosynostose met betrokkenheid van de lambdoïd naden - in geval van een klinische verdenking op een symptomatische Chiari ï· Screen door middel van een MRI van het cervicale, thoracale en lumbale myelum op de aanwezigheid van een syrinx als de aangetoonde Chiari toeneemt en/of symptomatisch wordt ï· Verricht alleen chirurgische behandeling van Chiari indien de patiënt symptomen heeft ï· Volg anders een actief follow-up beleid door de kinderneurochirurg of kinderneuroloog - met jaarlijkse controle op neurologische symptomen of verschijnselen ï· Screen kinderen met metopicanaad synostose, unilaterale coronanaad synostose, multisuturale craniosynostose waarbij één coronanaad is betrokken en alle syndromale motiliteitsafwijkingen Verwijzing naar de oogarts gebeurt bij het eerste consult in het ï· Afhankelijk van de resultaten van de screening wordt follow-up onderzoek afgesproken door <DATUM> Wat is het beleid rond ademhalingsstoornissen bij syndromale craniosynostose? ï· <PERSOON> kinderen met syndromale craniosynostosis bij wie OSA vermoed wordt, naar een ï· Screen kinderen met syndromale craniosynostose jaarlijks middels polysomnografie type # in een expertisecentrum tot ten minste de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar ï· Voer een polysomnografie type # uit indien in de anamnese sprake is van klachten die wijzen op ï· Voer een bovenste luchtweg endoscopie uit indien matige of ernstige OSA is vastgesteld om de ï· Start behandeling van milde OSA indien er bijpassende klachten aanwezig zijn De voorkeur gaat ï· Maak de keuze voor behandeling van OSA op basis van ernst van OSA, leeftijd van patiënt, causale factoren, haalbaarheid van de behandeling en eventueel andere functionele problemen ï· Overweeg een <PERSOON> III operatie of monobloc advancement bij kinderen met een syndromale craniosynostose en ernstige OSA met ademhalingsondersteuning ter behandeling van de ademhalingsproblemen Combineer deze ingreep zo nodig met een mandibula advancement ï· Overweeg vanaf volwassen leeftijd septumchirurgie voor aanvullende verbetering van de Bij kinderen met craniosynostose tot <LEEFTIJD> jaar ï· De neonatale gehoorscreening vindt plaats zoals bij alle pasgeborenen Zo nodig wordt naar aanleiding daarvan verder gehooronderzoek gedaan in een audiologisch <INSTELLING> Bij kinderen met craniosynostose vanaf <LEEFTIJD> jaar (of iets eerder afhankelijk van ontwikkelingsniveau en ï· Screen het gehoor op indicatie middels leeftijds- en ontwikkelingsconforme toonaudiometrie ï· Audiometrie kan verricht worden in het audiologisch <INSTELLING> van het behandelend craniofaciaal expertisecentrum of in een lokaal audiologisch <INSTELLING> In geval van audiometrie in een lokaal audiologisch <INSTELLING> wordt het verslag hiervan gedeeld met het behandelend craniofaciaal ï· Indien ouders of zorgprofessionals zorgen hebben over de spraak- en taalontwikkeling, vraag ï· Verricht bij uitval op deze screening aanvullend logopedisch onderzoek (bij voorkeur binnen Unisuturale craniosynostose (coronanaad synostose en lambdoïdnaad synostose) en multisuturale ï· Verricht bij uitval op deze screening aanvullend logopedisch onderzoek ï· Vraag ouders/verzorgers het gevalideerde screeningsinstrument SNEL in te vullen ï· Vraag ouders/verzorgers van kinderen in groep # om een uitdraai van het schoolvolgsysteem op te sturen c q.
| 602 | nvog |
Maak de keuze voor behandeling van OSA op basis van ernst van OSA, leeftijd van patiënt, causale factoren, haalbaarheid van de behandeling en eventueel andere functionele problemen ï· Overweeg een <PERSOON> III operatie of monobloc advancement bij kinderen met een syndromale craniosynostose en ernstige OSA met ademhalingsondersteuning ter behandeling van de ademhalingsproblemen Combineer deze ingreep zo nodig met een mandibula advancement ï· Overweeg vanaf volwassen leeftijd septumchirurgie voor aanvullende verbetering van de Bij kinderen met craniosynostose tot <LEEFTIJD> jaar ï· De neonatale gehoorscreening vindt plaats zoals bij alle pasgeborenen Zo nodig wordt naar aanleiding daarvan verder gehooronderzoek gedaan in een audiologisch <INSTELLING> Bij kinderen met craniosynostose vanaf <LEEFTIJD> jaar (of iets eerder afhankelijk van ontwikkelingsniveau en ï· Screen het gehoor op indicatie middels leeftijds- en ontwikkelingsconforme toonaudiometrie ï· Audiometrie kan verricht worden in het audiologisch <INSTELLING> van het behandelend craniofaciaal expertisecentrum of in een lokaal audiologisch <INSTELLING> In geval van audiometrie in een lokaal audiologisch <INSTELLING> wordt het verslag hiervan gedeeld met het behandelend craniofaciaal ï· Indien ouders of zorgprofessionals zorgen hebben over de spraak- en taalontwikkeling, vraag ï· Verricht bij uitval op deze screening aanvullend logopedisch onderzoek (bij voorkeur binnen Unisuturale craniosynostose (coronanaad synostose en lambdoïdnaad synostose) en multisuturale ï· Verricht bij uitval op deze screening aanvullend logopedisch onderzoek ï· Vraag ouders/verzorgers het gevalideerde screeningsinstrument SNEL in te vullen ï· Vraag ouders/verzorgers van kinderen in groep # om een uitdraai van het schoolvolgsysteem op te sturen c q verband met het verhoogde risico op problemen met betrekking tot het fonologisch ï· Verricht bij uitval op het schoolvolgsysteem ten aanzien van lezen en spelling aanvullend logopedisch onderzoek en bij vermoeden van onderhoudende rol van neuropsychologische ï· Vraag ouders/verzorgers van kinderen in groep # om een uitdraai van het schoolvolgsysteem verband met het verhoogde risico op problemen met betrekking tot het lees- en ï· Verricht periodiek* logopedisch onderzoek naar de spraak- en taalontwikkeling vanaf ï· Verricht bij een vermoeden van (neuro-) psychologische factoren die de gesignaleerde spraaktaalproblemen onderhouden, tevens (neuro)psychologisch onderzoek *frequentie van controle minimaal conform bij kinderen met unisuturale craniosynostose <DATUM> Wat is het beleid rond orthodontische zorg voor syndromale craniosynostose? ï· Een tandarts of orthodontist die geen onderdeel is van het craniofaciale team behandelt een patiënt met craniosynostose nooit zonder overleg met het craniosynostose expertiseteam ï· In aanvulling op het advies om voor het tweede levensjaar een mondzorgverlener te bezoeken (zie richtlijn mondzorg voor jeugdigen), adviseert de orthodontist aan de ouders om regelmatig naar de tandarts, kindertandarts of mondhygiënist te gaan indien de mondhygiëne ï· Voer orthodontische controles binnen het craniosynostose expertiseteam uit bij kinderen met - <LEEFTIJD> jaar (start orthodontische behandeling ter voorbereiding op chirurgische ï· Het craniosynostose expertiseteam stelt een lang termijn behandelstrategie op bij het eerste contact op <LEEFTIJD> jarige leeftijd van de patiënt Het team stelt deze strategie bij op geleide van de ï· De orthodontist van het craniosynostose expertiseteam werkt deze behandelstrategie uit tot een behandelplan per ontwikkelingsfase van de patiënt in samenspraak met de behandelende.
| 603 | nvog |
betrekking tot het fonologisch ï· Verricht bij uitval op het schoolvolgsysteem ten aanzien van lezen en spelling aanvullend logopedisch onderzoek en bij vermoeden van onderhoudende rol van neuropsychologische ï· Vraag ouders/verzorgers van kinderen in groep # om een uitdraai van het schoolvolgsysteem verband met het verhoogde risico op problemen met betrekking tot het lees- en ï· Verricht periodiek* logopedisch onderzoek naar de spraak- en taalontwikkeling vanaf ï· Verricht bij een vermoeden van (neuro-) psychologische factoren die de gesignaleerde spraaktaalproblemen onderhouden, tevens (neuro)psychologisch onderzoek *frequentie van controle minimaal conform bij kinderen met unisuturale craniosynostose <DATUM> Wat is het beleid rond orthodontische zorg voor syndromale craniosynostose? ï· Een tandarts of orthodontist die geen onderdeel is van het craniofaciale team behandelt een patiënt met craniosynostose nooit zonder overleg met het craniosynostose expertiseteam ï· In aanvulling op het advies om voor het tweede levensjaar een mondzorgverlener te bezoeken (zie richtlijn mondzorg voor jeugdigen), adviseert de orthodontist aan de ouders om regelmatig naar de tandarts, kindertandarts of mondhygiënist te gaan indien de mondhygiëne ï· Voer orthodontische controles binnen het craniosynostose expertiseteam uit bij kinderen met - <LEEFTIJD> jaar (start orthodontische behandeling ter voorbereiding op chirurgische ï· Het craniosynostose expertiseteam stelt een lang termijn behandelstrategie op bij het eerste contact op <LEEFTIJD> jarige leeftijd van de patiënt Het team stelt deze strategie bij op geleide van de ï· De orthodontist van het craniosynostose expertiseteam werkt deze behandelstrategie uit tot een behandelplan per ontwikkelingsfase van de patiënt in samenspraak met de behandelende gebeuren maar wel onder regie van de orthodontist van het craniosynostose expertiseteam ï· Screen deze kinderen in de leeftijd tussen de ## maanden en <LEEFTIJD> jaar op een motorische in geval van een afwijkende screening nader psychologisch en/of kinderfysiotherapeutisch ï· Screen deze kinderen in de basisschoolleeftijd (groep # of #) op (neuro)cognitieve-, sociaalemotionele en gedragsproblemen Zet in geval van een afwijkende screening nader ï· Screen deze kinderen in de basisschoolleeftijd (groep # of #) op verbaal begrip, rekenvaardigheden, inhibitie en verdeelde aandacht Zet in geval van een afwijkende screening - en als het kind in groep # of # zit ï· Verricht bij deze kinderen altijd psychodiagnostisch onderzoek in geval van (neuro)cognitieve-, ï· <PERSOON>, zo nodig, voor aanvullende psychodiagnostiek en behandeling ï· Meet de kwaliteit van leven van deze kinderen middels gestandaardiseerde vragenlijsten voor ouders of, indien mogelijk, voor henzelf (vanaf <LEEFTIJD> jaar) Zet, zo mogelijk, beleid in op de items ï· Psychologische screening en psychologisch onderzoek bij kinderen met craniosynostose vindt bij voorkeur plaats door de psycholoog van het craniosynostose expertiseteam waar het kind ï· Aanvullende diagnostiek en behandeling in geval van een ontwikkelingsachterstand kan conform de ârichtlijn voor etiologische diagnostiek bij kinderen met een <DATUM> Wat is het beleid rond psychosociaal functioneren van een kind met Hulp aan ouders en gezin vanuit het craniosynostose expertiseteam ï· Informeer patiënten en hun ouders over Patiënten en oudervereniging LAPOSA ï· Informeer ouders over de mogelijkheid tot verwijzing naar een maatschappelijk werker/psycholoog voor ondersteuning bij de opvoeding van het kind.
| 621 | nvog |
de orthodontist van het craniosynostose expertiseteam ï· Screen deze kinderen in de leeftijd tussen de ## maanden en <LEEFTIJD> jaar op een motorische in geval van een afwijkende screening nader psychologisch en/of kinderfysiotherapeutisch ï· Screen deze kinderen in de basisschoolleeftijd (groep # of #) op (neuro)cognitieve-, sociaalemotionele en gedragsproblemen Zet in geval van een afwijkende screening nader ï· Screen deze kinderen in de basisschoolleeftijd (groep # of #) op verbaal begrip, rekenvaardigheden, inhibitie en verdeelde aandacht Zet in geval van een afwijkende screening - en als het kind in groep # of # zit ï· Verricht bij deze kinderen altijd psychodiagnostisch onderzoek in geval van (neuro)cognitieve-, ï· <PERSOON>, zo nodig, voor aanvullende psychodiagnostiek en behandeling ï· Meet de kwaliteit van leven van deze kinderen middels gestandaardiseerde vragenlijsten voor ouders of, indien mogelijk, voor henzelf (vanaf <LEEFTIJD> jaar) Zet, zo mogelijk, beleid in op de items ï· Psychologische screening en psychologisch onderzoek bij kinderen met craniosynostose vindt bij voorkeur plaats door de psycholoog van het craniosynostose expertiseteam waar het kind ï· Aanvullende diagnostiek en behandeling in geval van een ontwikkelingsachterstand kan conform de ârichtlijn voor etiologische diagnostiek bij kinderen met een <DATUM> Wat is het beleid rond psychosociaal functioneren van een kind met Hulp aan ouders en gezin vanuit het craniosynostose expertiseteam ï· Informeer patiënten en hun ouders over Patiënten en oudervereniging LAPOSA ï· Informeer ouders over de mogelijkheid tot verwijzing naar een maatschappelijk werker/psycholoog voor ondersteuning bij de opvoeding van het kind van het kind, zoals het moment van (basis)schoolkeuze, bij herhaling contact aan met een ï· Screen het gezin regelmatig gedurende het gehele behandeltraject op aanwezigheid van ï· <PERSOON> het gezin naar een maatschappelijk werker/psycholoog in geval van psychosociale ï· <PERSOON> ouders of kind met (een vermoeden op) PTSS naar de psycholoog van het Hulp aan patiënt met craniosynostose vanuit het craniosynostose expertiseteam ï· Bied psychosociale zorg vanuit het team aan gedurende het gehele behandeltraject ï· Verricht psychosociale screening bij langdurige behandelingen die veel van de motivatie van een patiënt vragen Bied, zo nodig, ondersteuning aan om haalbaarheid van behandeling te ï· Bied begeleiding aan gericht op de psychosociale aanpassing, zelfbegrip, sociale vaardigheden en het zelfbeeld voor de jongeren die problemen op deze gebieden ervaren ï· Bied adolescenten met een wens tot chirurgische behandeling, ter beoordeling van de verwachtingen en motivatie, tenminste één contact aan met een gespecialiseerd hulpverlener ï· Zorg voor patiënten met craniosynostose dient geleverd te worden vanuit een multidisciplinaire ï· Een craniosynostose expertisecentrum heeft minimaal de volgende zorgverleners en ï· Back up van de basisspecialismen (dus minimaal # specialisten voor neurochirurgie, plastische chirurgie, MKA-chirurgie) wordt geadviseerd om continuïteit van zorg te garanderen ï· Er zijn gezamenlijk spreekuren met aanwezigheid van de kernspecialismen en beschikbaarheid ï· Patiënten met craniosynostose worden alleen behandeld in een erkend craniosynostose expertisecentrum Specifieke onderdelen van het zorgtraject kunnen uitgevoerd worden in de eigen regio op verzoek en onder coördinatie van het craniosynostose expertisecentrum ï· Zorg vindt plaats op basis van vastgelegde protocollen die jaarlijks worden herzien.
| 634 | nvog |
zoals het moment van (basis)schoolkeuze, bij herhaling contact aan met een ï· Screen het gezin regelmatig gedurende het gehele behandeltraject op aanwezigheid van ï· <PERSOON> het gezin naar een maatschappelijk werker/psycholoog in geval van psychosociale ï· <PERSOON> ouders of kind met (een vermoeden op) PTSS naar de psycholoog van het Hulp aan patiënt met craniosynostose vanuit het craniosynostose expertiseteam ï· Bied psychosociale zorg vanuit het team aan gedurende het gehele behandeltraject ï· Verricht psychosociale screening bij langdurige behandelingen die veel van de motivatie van een patiënt vragen Bied, zo nodig, ondersteuning aan om haalbaarheid van behandeling te ï· Bied begeleiding aan gericht op de psychosociale aanpassing, zelfbegrip, sociale vaardigheden en het zelfbeeld voor de jongeren die problemen op deze gebieden ervaren ï· Bied adolescenten met een wens tot chirurgische behandeling, ter beoordeling van de verwachtingen en motivatie, tenminste één contact aan met een gespecialiseerd hulpverlener ï· Zorg voor patiënten met craniosynostose dient geleverd te worden vanuit een multidisciplinaire ï· Een craniosynostose expertisecentrum heeft minimaal de volgende zorgverleners en ï· Back up van de basisspecialismen (dus minimaal # specialisten voor neurochirurgie, plastische chirurgie, MKA-chirurgie) wordt geadviseerd om continuïteit van zorg te garanderen ï· Er zijn gezamenlijk spreekuren met aanwezigheid van de kernspecialismen en beschikbaarheid ï· Patiënten met craniosynostose worden alleen behandeld in een erkend craniosynostose expertisecentrum Specifieke onderdelen van het zorgtraject kunnen uitgevoerd worden in de eigen regio op verzoek en onder coördinatie van het craniosynostose expertisecentrum ï· Zorg vindt plaats op basis van vastgelegde protocollen die jaarlijks worden herzien kortgesloten met patiënt en ouders en eventuele zorgverleners van buiten het team ï· Een behandelaar uit een kernspecialisme is teamvoorzitter Deze is eindverantwoordelijke dat ï· De zorgcoördinator (veelal verpleegkundig specialist) neemt de coördinatie van zorg op zich en is aanspreekpunt voor patiënt en medebehandelaars van buiten het team ï· De zorg voor niet-syndromale, unisuturale craniosynostose is gecentreerd in twee ï· De zorg voor syndromale craniosynostose is gecentreerd in één <INSTELLING> ï· Het minimum aantal intracraniële operaties voor craniosynostose bedraagt ## per jaar per ï· Minimaal #x per jaar vindt een interne audit plaats ï· Ieder craniosynostose expertiseteam brengt een jaarverslag uit over Craniosynostose betreft een aangeboren schedelafwijking waarbij één of meerdere schedelnaden te vroeg sluiten (voor meer gedetailleerde beschrijving zie <DATUM> De prevalentie van craniosynostose bedraagt in <LOCATIE> naar schatting #,# op de ## ### levend geborenen (<PERSOON> et al , ###) Dit komt neer op een geboortecijfer van ongeveer ### kinderen met craniosynostose per jaar Gezien de lage incidentie behoort deze aandoening tot de categorie Bovengenoemde factoren waren in ### aanleiding voor de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) tot het formeren van een multidisciplinair samengestelde werkgroep voor het opstellen van een evidence-based richtlijn voor het beleid ten aanzien van craniosynostose In ### werd de richtlijn officieel geaccordeerd door de betrokken wetenschappelijk verenigingen Volgend op de implementatie van de eerste versie van de richtlijn craniosynostose werd het aantal centra dat deze aandoening behandelt teruggebracht.
| 626 | nvog |
kortgesloten met patiënt en ouders en eventuele zorgverleners van buiten het team ï· Een behandelaar uit een kernspecialisme is teamvoorzitter Deze is eindverantwoordelijke dat ï· De zorgcoördinator (veelal verpleegkundig specialist) neemt de coördinatie van zorg op zich en is aanspreekpunt voor patiënt en medebehandelaars van buiten het team ï· De zorg voor niet-syndromale, unisuturale craniosynostose is gecentreerd in twee ï· De zorg voor syndromale craniosynostose is gecentreerd in één <INSTELLING> ï· Het minimum aantal intracraniële operaties voor craniosynostose bedraagt ## per jaar per ï· Minimaal #x per jaar vindt een interne audit plaats ï· Ieder craniosynostose expertiseteam brengt een jaarverslag uit over Craniosynostose betreft een aangeboren schedelafwijking waarbij één of meerdere schedelnaden te vroeg sluiten (voor meer gedetailleerde beschrijving zie <DATUM> De prevalentie van craniosynostose bedraagt in <LOCATIE> naar schatting #,# op de ## ### levend geborenen (<PERSOON> et al , ###) Dit komt neer op een geboortecijfer van ongeveer ### kinderen met craniosynostose per jaar Gezien de lage incidentie behoort deze aandoening tot de categorie Bovengenoemde factoren waren in ### aanleiding voor de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) tot het formeren van een multidisciplinair samengestelde werkgroep voor het opstellen van een evidence-based richtlijn voor het beleid ten aanzien van craniosynostose In ### werd de richtlijn officieel geaccordeerd door de betrokken wetenschappelijk verenigingen Volgend op de implementatie van de eerste versie van de richtlijn craniosynostose werd het aantal centra dat deze aandoening behandelt teruggebracht Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten, die werd gehonoreerd De NVPC heeft in ### besloten de richtlijn te reviseren aangezien een aantal items aanscherping verdient op basis van de recente wetenschappelijke literatuur en vanwege het ontbreken van de onderwerpen prenatale detectie en spraak/taal ontwikkeling Het doel van de revisie is het ontwikkelen van een up-to-date multidisciplinaire richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van kinderen met (verdenking op) craniosynostose en de begeleiding van ouders die een kind hebben met een craniosynostose De richtlijn richt zich op alle patiënten met craniosynostose, variërend van een unisuturale vorm, De richtlijn sluit aan op de erkenning die VWS heeft gegeven aan expertisecentra voor zeldzame en complexe aandoeningen in het kader van de European Reference Networks (ERNs), <DATUM> Wat zijn de implicaties voor de zorg van de zwangerschap zodra craniosynostose prenataal Hoofdstuk # Chirurgische behandeling van multisuturale en syndromale craniosynostose schedeldak Hoofdstuk # Chirurgische behandeling van syndromale craniosynostose - aangezicht <DATUM> Wat is het beleid rond ademhalingsstoornissen bij syndromale craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rond gehoorafwijkingen en spraak-/taalontwikkeling bij craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rond cognitieve-, sociaal-emotionele- en gedragsproblemen bij patienten <DATUM> Wat is het beleid rond psychosociaal functioneren van een kind met craniosynostose en <DATUM> Waaraan moet een craniosynostose expertisecentrum en haar teamleden voldoen? De richtlijn is primair bedoeld voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor kinderen met een craniosynostose en hun gezin prenataal artsen, gynaecologen, verloskundigen, huisartsen, consultatiebureauartsen, jeugdartsen, kinderartsen, plastisch chirurgen, en maatschappelijk werkers.
| 613 | nvog |
NVPC heeft in ### besloten de richtlijn te reviseren aangezien een aantal items aanscherping verdient op basis van de recente wetenschappelijke literatuur en vanwege het ontbreken van de onderwerpen prenatale detectie en spraak/taal ontwikkeling Het doel van de revisie is het ontwikkelen van een up-to-date multidisciplinaire richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van kinderen met (verdenking op) craniosynostose en de begeleiding van ouders die een kind hebben met een craniosynostose De richtlijn richt zich op alle patiënten met craniosynostose, variërend van een unisuturale vorm, De richtlijn sluit aan op de erkenning die VWS heeft gegeven aan expertisecentra voor zeldzame en complexe aandoeningen in het kader van de European Reference Networks (ERNs), <DATUM> Wat zijn de implicaties voor de zorg van de zwangerschap zodra craniosynostose prenataal Hoofdstuk # Chirurgische behandeling van multisuturale en syndromale craniosynostose schedeldak Hoofdstuk # Chirurgische behandeling van syndromale craniosynostose - aangezicht <DATUM> Wat is het beleid rond ademhalingsstoornissen bij syndromale craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rond gehoorafwijkingen en spraak-/taalontwikkeling bij craniosynostose? <DATUM> Wat is het beleid rond cognitieve-, sociaal-emotionele- en gedragsproblemen bij patienten <DATUM> Wat is het beleid rond psychosociaal functioneren van een kind met craniosynostose en <DATUM> Waaraan moet een craniosynostose expertisecentrum en haar teamleden voldoen? De richtlijn is primair bedoeld voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor kinderen met een craniosynostose en hun gezin prenataal artsen, gynaecologen, verloskundigen, huisartsen, consultatiebureauartsen, jeugdartsen, kinderartsen, plastisch chirurgen, en maatschappelijk werkers niet-syndromale, Slechts # schedelnaad is aangedaan en er zijn geen schedelnaden veelal al voor de geboorte gesloten zijn De schedelnaden bevinden zich tussen de botplaten van de schedel en maken snelle groei van de schedel in de eerste levensjaren mogelijk, waarbij de groei grotendeels gedicteerd wordt door de groei van de hersenen Schedelnaden zijn essentieel voor de schedelgroei in de eerste jaren (tijdens de snelle groei van Premature fusie van schedelnaden verhindert een normale groei van de schedel, resulterend in karakteristieke vormafwijkingen van de schedel Postnatale fusie van schedelnaden is een zeldzamere vorm maar is veelal moeilijker herkenbaar doordat de schedelvorm minder vervormt en subtiele kenmerken heeft als een afbuigende groeicurve van de schedelomtrek (Wood et al , Syndroom van Apert (FGFR# mutatie Ser###Trp en Pro###Arg, deletie exon IIIc, Alu Crouzon of <PERSOON> syndroom (FGFR# mutaties m u v Apert mutaties, zelden FGFR# mutaties of â indien gecombineerd met de huidaandoening acanthosis nigricans â FGFR# Multisuturale craniosynostose (ook wel complexe craniosynostose genoemd) veelal # of <PERSOON> R, <PERSOON> of prevalence of craniosynostosis <PERSOON>, M J.
| 512 | nvog |
er zijn geen schedelnaden veelal al voor de geboorte gesloten zijn De schedelnaden bevinden zich tussen de botplaten van de schedel en maken snelle groei van de schedel in de eerste levensjaren mogelijk, waarbij de groei grotendeels gedicteerd wordt door de groei van de hersenen Schedelnaden zijn essentieel voor de schedelgroei in de eerste jaren (tijdens de snelle groei van Premature fusie van schedelnaden verhindert een normale groei van de schedel, resulterend in karakteristieke vormafwijkingen van de schedel Postnatale fusie van schedelnaden is een zeldzamere vorm maar is veelal moeilijker herkenbaar doordat de schedelvorm minder vervormt en subtiele kenmerken heeft als een afbuigende groeicurve van de schedelomtrek (Wood et al , Syndroom van Apert (FGFR# mutatie Ser###Trp en Pro###Arg, deletie exon IIIc, Alu Crouzon of <PERSOON> syndroom (FGFR# mutaties m u v Apert mutaties, zelden FGFR# mutaties of â indien gecombineerd met de huidaandoening acanthosis nigricans â FGFR# Multisuturale craniosynostose (ook wel complexe craniosynostose genoemd) veelal # of <PERSOON> R, <PERSOON> of prevalence of craniosynostosis <PERSOON> van craniosynostose in <LOCATIE> Het proces om van vijf centra terug te gaan naar twee Ned TIjdschrift voor Uiterlijk in ### bepaalt het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) of deze richtlijn nog actueel is Zo nodig wordt een nieuwe werkgroep geïnstalleerd om de richtlijn te herzien De geldigheid van de richtlijn komt eerder te vervallen indien nieuwe De NVPC is als houder van deze richtlijn de eerstverantwoordelijke voor de actualiteit van deze richtlijn De andere aan deze richtlijn deelnemende wetenschappelijk verenigingen of gebruikers van de richtlijn delen de verantwoordelijkheid en informeren de eerstverantwoordelijke over De revisie van de richtlijn werd ondersteund door <PERSOON>, zelfstandig richtlijnmethodoloog en <PERSOON>, zelfstandig richtlijnmethodoloog en werd gefinancierd uit de Kwaliteitsgelden met een craniosynostose prenataal artsen, gynaecologen, verloskundigen, huisartsen, consultatiebureauartsen, jeugdartsen, kinderartsen, plastisch chirurgen, neurochirurgen, MKAchirurgen, orthodontisten, oogartsen, KNO-artsen, logopedisten, anesthesiologen, klinisch werkers De secundaire doelgroep betreft de ouders en patiënten Voor de revisie van de richtlijn is in ### een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen die betrokken zijn bij de zorg rond De werkgroepleden zijn door hun beroepsverenigingen gemandateerd voor deelname De werkgroep werkte gedurende ## maanden aan de revisie van de richtlijn De werkgroep is verantwoordelijk voor de integrale tekst van deze richtlijn In ### tot en met ### hebben de volgende personen deelgenomen aan het updaten en ï· <PERSOON> H W.
| 494 | nvog |
<PERSOON> Centralisatie van craniosynostose in <LOCATIE> Het proces om van vijf centra terug te gaan naar twee Ned TIjdschrift voor Uiterlijk in ### bepaalt het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) of deze richtlijn nog actueel is Zo nodig wordt een nieuwe werkgroep geïnstalleerd om de richtlijn te herzien De geldigheid van de richtlijn komt eerder te vervallen indien nieuwe De NVPC is als houder van deze richtlijn de eerstverantwoordelijke voor de actualiteit van deze richtlijn De andere aan deze richtlijn deelnemende wetenschappelijk verenigingen of gebruikers van de richtlijn delen de verantwoordelijkheid en informeren de eerstverantwoordelijke over De revisie van de richtlijn werd ondersteund door <PERSOON>, zelfstandig richtlijnmethodoloog en <PERSOON>, zelfstandig richtlijnmethodoloog en werd gefinancierd uit de Kwaliteitsgelden met een craniosynostose prenataal artsen, gynaecologen, verloskundigen, huisartsen, consultatiebureauartsen, jeugdartsen, kinderartsen, plastisch chirurgen, neurochirurgen, MKAchirurgen, orthodontisten, oogartsen, KNO-artsen, logopedisten, anesthesiologen, klinisch werkers De secundaire doelgroep betreft de ouders en patiënten Voor de revisie van de richtlijn is in ### een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen die betrokken zijn bij de zorg rond De werkgroepleden zijn door hun beroepsverenigingen gemandateerd voor deelname De werkgroep werkte gedurende ## maanden aan de revisie van de richtlijn De werkgroep is verantwoordelijk voor de integrale tekst van deze richtlijn In ### tot en met ### hebben de volgende personen deelgenomen aan het updaten en ï· <PERSOON> H W ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON-##>, Erasmus Universitair Medisch <INSTELLING>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON-##>/locatie <PERSOON-##>Prof dr M> <PERSOON-##>, informatiespecialist, <LOCATIE> De werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of ze in de laatste vijf jaar een (financieel ondersteunde) betrekking onderhielden met commerciële bedrijven, organisaties of instellingen die in verband staan met het onderwerp van de richtlijn Tevens is navraag gedaan naar persoonlijke financiële belangen, belangen door persoonlijke relaties, belangen d m v reputatiemanagement, belangen vanwege extern gefinancierd onderzoek, en belangen door kennisvalorisatie De belangenverklaringen zijn op te vragen bij de Nederlandse Vereniging voor Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door in de voorbereidende fase de Patiëntenfederatie <LOCATIE> te vragen om schriftelijke input omtrent knelpunten en aandachtspunten Zij hebben het verzoek voor het aanleveren van knelpunten doorgestuurd naar LAPOSA en Stichting Kind en Ziekenhuis Er werden geen knelpunten aangedragen Tevens had de voorzitter van LAPOSA zitting in de werkgroep Tijdens de commentaarfase werd de conceptrichtlijn ook voorgelegd aan de Patiëntenfederatie <LOCATIE>, LAPOSA en Stichting Kind Ter info.
| 549 | nvog |
<PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON>, Erasmus Universitair Medisch <INSTELLING>/locatie <PERSOON> ï· <PERSOON>/locatie <PERSOON>Prof dr M> <PERSOON>, informatiespecialist, <LOCATIE> De werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of ze in de laatste vijf jaar een (financieel ondersteunde) betrekking onderhielden met commerciële bedrijven, organisaties of instellingen die in verband staan met het onderwerp van de richtlijn Tevens is navraag gedaan naar persoonlijke financiële belangen, belangen door persoonlijke relaties, belangen d m v reputatiemanagement, belangen vanwege extern gefinancierd onderzoek, en belangen door kennisvalorisatie De belangenverklaringen zijn op te vragen bij de Nederlandse Vereniging voor Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door in de voorbereidende fase de Patiëntenfederatie <LOCATIE> te vragen om schriftelijke input omtrent knelpunten en aandachtspunten Zij hebben het verzoek voor het aanleveren van knelpunten doorgestuurd naar LAPOSA en Stichting Kind en Ziekenhuis Er werden geen knelpunten aangedragen Tevens had de voorzitter van LAPOSA zitting in de werkgroep Tijdens de commentaarfase werd de conceptrichtlijn ook voorgelegd aan de Patiëntenfederatie <LOCATIE>, LAPOSA en Stichting Kind Ter info georganiseerd (zie bijlage #) Dit verslag is nog steeds geldig implementatie van de richtlijn en de praktische uitvoerbaarheid van de aanbevelingen Daarbij is uitdrukkelijk gelet op factoren die de invoering van de richtlijn in de praktijk kunnen bevorderen De onderbouwing van de richtlijn is gebaseerd op bewijs uit gepubliceerd wetenschappelijk zoekacties Er werd gezocht in Medline en Embase en de Cochrane Library Tevens werd specifiek gezocht naar al bestaande richtlijnen in online raadpleegbare (inter)nationale guideline Hierbij werd de taal gelimiteerd tot <PERSOON-##> en <PERSOON-##> werden artikelen geëxtraheerd uit referentielijsten van opgevraagde literatuur Dit leverde bij enkele Zorg voor kinderen met craniosynostose is gestart eind jaren â## en dus is de Engelstalige literatuur vanaf die tijd geïncludeerd De searches zijn verricht tot <DATUM> waarbij artikelen die beschikbaar waren als âEpub ahead of publicationâ werden meegenomen Voor alle uitgangsvragen is gebruik gemaakt van een uniforme formulering van de De gehanteerde zoektermen zijn craniofacial, craniosynostosis gecombineerd met genetics, hydrocephalus, Chiari, cerebral pressure, otitis, hearing, vision, psychology, anesthesia, complications, infection, development, growth, maxilla, mandible, distraction, osteotomy, Fort, midface, RED, halo, monobloc, facial bipartition, median faciotomy, hypertelorism Op verzoek zijn de volledige zoekstrategieën beschikbaar Daarnaast werden artikelen geëxtraheerd uit referentielijsten van opgevraagde literatuur en zijn enkele relevante publicaties tot <DATUM> meegenomen Lopend onderzoek is buiten beschouwing gelaten Onder richtlijnen uitgewerkt Case reports en letters zijn uitgesloten, tenzij het een vermelding van een.
| 543 | nvog |
bijlage #) Dit verslag is nog steeds geldig implementatie van de richtlijn en de praktische uitvoerbaarheid van de aanbevelingen Daarbij is uitdrukkelijk gelet op factoren die de invoering van de richtlijn in de praktijk kunnen bevorderen De onderbouwing van de richtlijn is gebaseerd op bewijs uit gepubliceerd wetenschappelijk zoekacties Er werd gezocht in Medline en Embase en de Cochrane Library Tevens werd specifiek gezocht naar al bestaande richtlijnen in online raadpleegbare (inter)nationale guideline Hierbij werd de taal gelimiteerd tot <PERSOON> en <PERSOON> werden artikelen geëxtraheerd uit referentielijsten van opgevraagde literatuur Dit leverde bij enkele Zorg voor kinderen met craniosynostose is gestart eind jaren â## en dus is de Engelstalige literatuur vanaf die tijd geïncludeerd De searches zijn verricht tot <DATUM> waarbij artikelen die beschikbaar waren als âEpub ahead of publicationâ werden meegenomen Voor alle uitgangsvragen is gebruik gemaakt van een uniforme formulering van de De gehanteerde zoektermen zijn craniofacial, craniosynostosis gecombineerd met genetics, hydrocephalus, Chiari, cerebral pressure, otitis, hearing, vision, psychology, anesthesia, complications, infection, development, growth, maxilla, mandible, distraction, osteotomy, Fort, midface, RED, halo, monobloc, facial bipartition, median faciotomy, hypertelorism Op verzoek zijn de volledige zoekstrategieën beschikbaar Daarnaast werden artikelen geëxtraheerd uit referentielijsten van opgevraagde literatuur en zijn enkele relevante publicaties tot <DATUM> meegenomen Lopend onderzoek is buiten beschouwing gelaten Onder richtlijnen uitgewerkt Case reports en letters zijn uitgesloten, tenzij het een vermelding van een Voor het formuleren van een aanbeveling zijn er naast het wetenschappelijk bewijs vaak nog andere aspecten van belang, bijvoorbeeld patiëntenvoorkeuren (afgeleid uit de resultaten van de focusgroep besprekingen of relevante literatuur met betrekking tot het patiënten perspectief), kosten, beschikbaarheid of organisatorische aspecten Deze aspecten worden, voor zover niet wetenschappelijk onderzocht, vermeld onder het kopje âoverwegingenâ In de overige overwegingen spelen de ervaring en de mening van de werkgroepleden een belangrijke rol De âaanbevelingâ is het resultaat van de combinatie van het beschikbare bewijs en de overige Systematische review van tenminste twee onafhankelijk van elkaar uitgevoerde Onderzoek ten opzichte van Prospectief cohort onderzoek van Vergelijkend onderzoek, Onderzoek ten opzichte van Prospectief cohort onderzoek, maar niet met alle een referentietest, maar maar niet met alle kenmerken als kenmerken als genoemd niet met alle kenmerken die genoemd * Deze classificatie is alleen van toepassing in situaties waarin om ethische of andere redenen gecontroleerde trials niet mogelijk zijn Zijn die wel mogelijk dan geldt de classificatie voor Onderzoek van niveau A# of tenminste twee onafhankelijk van elkaar uitgevoerde Eén onderzoek van niveau A# of tenminste twee onafhankelijk van elkaar uitgevoerde Deze richtlijn is gereviseerd conform de eisen volgens het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen # # van de adviescommissie <PERSOON>)) Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II) ((WEBLINK)), dat een internationaal breed geaccepteerd instrument is en op ârichtlijnen voor richtlijnâ voor de beoordeling van de Tijdens de voorbereidende fase inventariseerden de voorzitter en de adviseurs van de.
| 591 | nvog |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.