Split (3)

train · 9.55k rows

instruction stringlengths 9 478	input float64	output stringlengths 6 612k	input_text float64	output_text stringlengths 6 612k	merged_input_tokens stringlengths 16 730	merged_input_khmer_count int64 5 233	merged_output_tokens stringlengths 9 924k	merged_output_khmer_count int64 2 296k	ref_input_tokens stringlengths 17 680	ref_input_khmer_count int64 4 201	ref_output_tokens stringlengths 8 892k	ref_output_khmer_count int64 1 280k
តើនាយករដ្ឋមន្រ្ដីនៃរាជរដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយមអង់គ្លេសពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤មានប៉ុន្មានរូបមានឈ្មោះអ្វីខ្លះកាន់អំណាចពីឆ្នាំណាដល់ឆ្នាំណា	null	នាយករដ្ឋមន្រ្ដីនៃរាជរដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយមអង់គ្លេសពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤មាន៤រូបគឺមានឈ្មោះដូចជា លោក វិនស្កុន ឆីឈីល កាន់អំណាចពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៥៥ លើកទី២លោក អង់តូនី អេដែនកាន់ អំណាចពីឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៧លោក ហារូល ម៉ាក់មីឡិន កាន់អំណាចឆ្នាំ១៩៥៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៣លោក អាឡិច ឌូក្លាសហូម កាន់អំណាចពីឆ្នាំ១៩៦៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤	null	នាយករដ្ឋមន្រ្ដីនៃរាជរដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយមអង់គ្លេសពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤មាន៤រូបគឺមានឈ្មោះដូចជា លោក វិនស្កុន ឆីឈីល កាន់អំណាចពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៥៥ លើកទី២លោក អង់តូនី អេដែនកាន់ អំណាចពីឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៧លោក ហារូល ម៉ាក់មីឡិន កាន់អំណាចឆ្នាំ១៩៥៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៣លោក អាឡិច ឌូក្លាសហូម កាន់អំណាចពីឆ្នាំ១៩៦៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤	ត ើន ាយ ករ ដ្ឋ ម ន្ រ ្ ដ ីន ៃ រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល អ ភិ រក ្ស និយម អ ង់ គ ្ល េស ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ១ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៦ ៤ មាន ប៉ ុន ្ម ាន រូប មាន ឈ្មោះ អ ្វី ខ្ ល ះ កាន់ អ ំណ ា ច ពី ឆ្នាំ ណា ដល់ ឆ្នាំ ណា Ġ	61	នា យក រដ្ឋ ម ន្ រ ្ ដ ីន ៃ រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល អ ភិ រក ្ស និយម អ ង់ គ ្ល េស ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ១ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៦ ៤ មាន ៤ រូប គ ឺ មាន ឈ្មោះ ដូច ជា Ġ លោក Ġ វិ ន ស្ ក ុន Ġ ឆ ី ឈ ី ល Ġ កាន់ អ ំណ ា ច ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ១ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៥ Ġ លើក ទី ២ លោក Ġ អ ង់ តូ នី Ġ អ េ ដ ែន កាន់ Ġ អ ំណ ា ច ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៥ Ġ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៧ លោក Ġ ហា រ ូល Ġ ម៉ា ក់ មី ឡ ិន Ġ កាន់ អ ំណ ា ច ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៧ Ġ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៦ ៣ លោក Ġ អា ឡ ិច Ġ ឌ ូក ្លា ស ហ ូម Ġ កាន់ អ ំណ ា ច ពី ឆ្នាំ ១៩ ៦ ៣ Ġ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៦ ៤	145	▁តើ នា យក រដ្ឋ ម ន ្រ ្ ដ ីន ៃ រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល អ ភិ រ ក្ស និយម អ ង់ គ ្ល េស ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ១ ដល់ ឆ្នាំ ១ ៩៦ ៤ មាន ប៉ ុន ្ មាន រូប មាន ឈ្មោះ អ ្វី ខ្ ល ះ កាន់ អ ំ ណា ច ពី ឆ្នាំ ណា ដល់ ឆ្នាំ ណា ▁	60	▁នាយក រដ្ឋ ម ន ្រ ្ ដ ីន ៃ រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល អ ភិ រ ក្ស និយម អ ង់ គ ្ល េស ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ១ ដល់ ឆ្នាំ ១ ៩៦ ៤ មាន ៤ រូប គ ឺ មាន ឈ្មោះ ដូច ជា ▁លោក ▁វិ ន ស្ ក ុន ▁ឆ ី ឈ ី ល ▁កាន់អំណាច ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ១ ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៥ ▁លើក ទី ២ លោក ▁អង់ តូ នី ▁អេ ដ ែន កាន់ ▁អំណាច ពី ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៥ ▁ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៧ លោក ▁ហា រ ូល ▁ម៉ាក់ មី ឡ ិន ▁កាន់អំណាច ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៧ ▁ដល់ ឆ្នាំ ១ ៩៦ ៣ លោក ▁អា ឡ ិច ▁ឌូ ក្លា ស ហ ូម ▁កាន់អំណាច ពី ឆ្នាំ ១ ៩៦ ៣ ▁ដល់ ឆ្នាំ ១ ៩៦ ៤	125
តើប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ត្រូវបានគេចាត់ទុកថ្នាក់ក្នុងរចនាបថមានដូចជាប្រាសាទណាខ្លះ	null	ក្នុងរចនាបថ ដូចជា សំបូរព្រៃគុក ព្រៃក្មេង កំពង់ព្រះ គូលេន និងបាព្ទន	null	ក្នុងរចនាបថ ដូចជា សំបូរព្រៃគុក ព្រៃក្មេង កំពង់ព្រះ គូលេន និងបាព្ទន	ត ើប ្រា សា ទ សំ បូ រ ព្រ ៃ គ ុក Ġ ត្រូវ បាន គ េច ាត់ ទុក ថ្ន ាក់ ក្នុង រ ច នា ប ថ មាន ដូច ជា ប្រា សា ទ ណា ខ្ ល ះ Ġ	36	ក្នុង រ ច នា ប ថ Ġ ដូច ជា Ġ សំ បូ រ ព្រ ៃ គ ុក Ġ ព្រ ៃ ក្ មេ ង Ġ កំ ព ង់ ព្រ ះ Ġ គូ ល េន Ġ និង បា ព្ ទ ន	33	▁តើ ប្រា សា ទ សំ ប ូរ ព្រ ៃ គ ុក ▁ត្រូវបាន គ េច ាត់ ទុក ថ្ន ាក់ ក្នុង រ ច នា ប ថ មាន ដូច ជា ប្រា សា ទ ណា ខ្ ល ះ ▁	34	▁ក្នុង រ ច នា ប ថ ▁ដូចជា ▁សំបូរ ព្រ ៃ គ ុក ▁ព្រៃ ក ្ម េង ▁កំពង់ ព្រ ះ ▁គូ ល េន ▁និង បា ព្ ទ ន	27
ចូរពន្យល់ពីការថប់អារម្មណ៍ និងជម្ងឺចិត្តកាយ វិបល្លាស	null	ការថប់អារម្មណ៍ ជាកត្តាដំបូងដែលបានលេចឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ ព្យាយាមទប់ជម្ងឺភ័យព្រួយ ដូចជាការបារម្ភនឹងកង្វះខាតចំណីអាហារ ជម្រកមិនសមរម្យភាពគ្មានការងារធ្វើគ្រោះថ្នាក់ ដែលបណ្តាលមកពីហេតុការណ៍ផ្សេងៗជម្លោះក្នុងគ្រួសារជម្ងឺដង្កាត់ឬការទទួលបន្ទុកការងារច្រើនហួសហេតុជាដើម ការថប់អារម្មណ៍ជាជំងឺផ្លូវចិត្តកម្រិតស្រាល ទាក់ទងនឹងការភ័យខ្លាច និងការព្រួយបារម្ភ ជំងឺចិត្តកាយវិបល្លាសជាការត្អូញត្អែររបស់អ្នកជំងឺពីបញ្ហាផ្លូវកាយដែលបណ្តាលមកពីផ្លូវចិត្ត អ្នកជំងឺមានការត្អូញត្អែររៀបរាប់ពីបញ្ហាដែលកើតលើរូប រាងកាយរបស់គេដូចជាការឈឺក្បាល វិលមុខ ណែនដើមទ្រូង និងឈឺចាប់ក្នុងខ្លួនម្តងត្រង់នេះម្តងត្រង់នោះ ជូនកាលការត្អូញត្អែររបស់គេបានបាត់ឬស្រាកស្រានមួយរយៈ តែមិនយូរប៉ុន្មានទេគេនឹងចាប់ផ្តើមត្អូញត្អែរដូចមុនដដែល	null	ការថប់អារម្មណ៍ ជាកត្តាដំបូងដែលបានលេចឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ ព្យាយាមទប់ជម្ងឺភ័យព្រួយ ដូចជាការបារម្ភនឹងកង្វះខាតចំណីអាហារ ជម្រកមិនសមរម្យភាពគ្មានការងារធ្វើគ្រោះថ្នាក់ ដែលបណ្តាលមកពីហេតុការណ៍ផ្សេងៗជម្លោះក្នុងគ្រួសារជម្ងឺដង្កាត់ឬការទទួលបន្ទុកការងារច្រើនហួសហេតុជាដើម ការថប់អារម្មណ៍ជាជំងឺផ្លូវចិត្តកម្រិតស្រាល ទាក់ទងនឹងការភ័យខ្លាច និងការព្រួយបារម្ភ ជំងឺចិត្តកាយវិបល្លាសជាការត្អូញត្អែររបស់អ្នកជំងឺពីបញ្ហាផ្លូវកាយដែលបណ្តាលមកពីផ្លូវចិត្ត អ្នកជំងឺមានការត្អូញត្អែររៀបរាប់ពីបញ្ហាដែលកើតលើរូប រាងកាយរបស់គេដូចជាការឈឺក្បាល វិលមុខ ណែនដើមទ្រូង និងឈឺចាប់ក្នុងខ្លួនម្តងត្រង់នេះម្តងត្រង់នោះ ជូនកាលការត្អូញត្អែររបស់គេបានបាត់ឬស្រាកស្រានមួយរយៈ តែមិនយូរប៉ុន្មានទេគេនឹងចាប់ផ្តើមត្អូញត្អែរដូចមុនដដែល	ច ូរ ព ន្ យ ល់ ពី ការ ថ ប់ អារម្មណ៍ Ġ និង ជ ម្ ង ឺ ចិត្ត កាយ Ġ វិ ប ល្ល ាស Ġ	22	ការ ថ ប់ អារម្មណ៍ Ġ ជា ក ត្ត ា ដំ បូ ង ដ ែល បាន ល េច ឡើង នៅ ពេល ដ ែល ប ុ គ្គ ល ម្ នាក់ Ġ ព្យា យា ម ទ ប់ ជ ម្ ង ឺ ភ ័យ ព្រ ួយ Ġ ដូច ជា ការ បា រ ម្ភ នឹង ក ង ្វ ះ ខា ត ចំ ណី អា ហា រ Ġ ជ ម្រ ក ម ិន សម រម្យ ភាព គ ្ម ាន ការងារ ធ ្វ ើ គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ Ġ ដ ែល បណ្ត ាល មក ពី ហេតុ ការណ៍ ផ្ សេ ង ៗ ជ ម្ល ោះ ក្នុង គ្រួសារ ជ ម្ ង ឺ ដង ្ក ាត់ ឬ ការ ទទួល ប ន្ទ ុក ការងារ ច្ រ ើន ហ ួស ហេតុ ជា ដើម Ġ ការ ថ ប់ អារម្មណ៍ ជា ជំ ង ឺ ផ្ល ូវ ចិត្ត ក ម្រ ិត ស្រ ាល Ġ ទ ាក់ ទ ង នឹង ការ ភ ័យ ខ្ លា ច Ġ និង ការ ព្រ ួយ បា រ ម្ភ Ġ ជំ ង ឺ ចិត្ត កាយ វិ ប ល្ល ាស ជា ការ ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ រ ប ស់ អ្នក ជំ ង ឺ ពី ប ញ ្ហ ា ផ្ល ូវ កាយ ដ ែល បណ្ត ាល មក ពី ផ្ល ូវ ចិត្ត Ġ អ្នក ជំ ង ឺ មាន ការ ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ រ ៀប រា ប់ ពី ប ញ ្ហ ា ដ ែល កើត លើ រូប Ġ រា ង កាយ រ ប ស់ គ េ ដូច ជា ការ ឈ ឺ ក្ បាល Ġ វិ ល មុខ Ġ ណ ែន ដើម ទ្រ ូង Ġ និង ឈ ឺ ច ាប់ ក្នុង ខ្លួន ម្ ត ង ត្រ ង់ នេះ ម្ ត ង ត្រ ង់ ន ោះ Ġ ជ ូន កាល ការ ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ រ ប ស់ គ េ បាន បា ត់ ឬ ស្រ ាក ស្រ ាន មួយ រយ ៈ Ġ តែ ម ិន យ ូរ ប៉ ុន ្ម ាន ទេ គ េន ឹង ច ាប់ ផ្ ត ើម ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ ដូច ម ុន ដ ដ ែល	320	▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ពី ការ ថ ប់ អារម្មណ៍ ▁និង ជ ម្ ង ឺ ចិត្ត កាយ ▁វិ ប ល្ល ាស ▁	21	▁ការ ថ ប់ អារម្មណ៍ ▁ជា ក ត្ត ា ដំ បូ ង ដ ែល បាន ល េច ឡើង នៅ ពេល ដ ែល ប ុ គ្គ ល ម្ នាក់ ▁ព្យាយាម ទ ប់ ជ ម្ ង ឺ ភ ័យ ព្រ ួយ ▁ដូចជា ការ ប ារ ម្ភ នឹង ក ង ្វ ះ ខា ត ចំ ណី អា ហា រ ▁ជម្រក ម ិន សម រម្យ ភាព គ ្ មាន ការងារ ធ ្វ ើ គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ▁ដែល បណ្ត ាល មក ពី ហេតុ ការណ៍ ផ្ ស េង ៗ ជ ម្ល ោះ ក្នុង គ្រួសារ ជ ម្ ង ឺ ដ ង្ក ាត់ ឬ ការ ទទួល ប ន្ទ ុក ការងារ ច ្រ ើន ហ ួស ហេតុ ជា ដើម ▁ការ ថ ប់ អារម្មណ៍ ជា ជំ ង ឺ ផ្ល ូវ ចិត្ត ក ម្រ ិត ស្រ ាល ▁ទាក់ទង នឹង ការ ភ ័យ ខ ្លា ច ▁និង ការ ព្រ ួយ ប ារ ម្ភ ▁ជំងឺ ចិត្ត កាយ វិ ប ល្ល ាស ជា ការ ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ រ ប ស់ អ្នក ជំ ង ឺ ពី ប ញ ្ហ ា ផ្ល ូវ កាយ ដ ែល បណ្ត ាល មក ពី ផ្ល ូវ ចិត្ត ▁អ្នកជំងឺ មាន ការ ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ រ ៀប រ ាប់ ពី ប ញ ្ហ ា ដ ែល កើត លើ រូប ▁រាងកាយ រ ប ស់ គ េ ដូច ជា ការ ឈ ឺ ក្ បាល ▁វិល មុខ ▁ណ ែន ដើម ទ្រ ូង ▁និង ឈ ឺ ច ាប់ ក្នុង ខ្លួន ម ្ត ង ត្រ ង់ នេះ ម ្ត ង ត្រ ង់ ន ោះ ▁ជូន កាល ការ ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ រ ប ស់ គ េ បាន ប ាត់ ឬ ស្រ ាក ស្រ ាន មួយ រយ ៈ ▁តែ ម ិន យ ូរ ប៉ ុន ្ មាន ទេ គ េ នឹង ច ាប់ ផ្ ត ើម ត ្អ ូ ញ ត ្អ ែរ ដូច ម ុន ដ ដ ែល	302
តើវប្បធម៌អូស្រ្ដូអាស៊ីមនាលក្ខណៈសំខាន់ដូចម្ដេចខ្លះ	null	វប្បធម៌អូស្រ្ដូអាស៊ីមានលក្ខណៈសំខាន់ដូចជាចេះធ្វើស្រែវស្សាចេះវិធីបញ្ចេញទឹកក្នុងស្រែចេះប្រើប្រាស់គោក្របី និងប្រដាប់ធ្វើស្រែចេះស្នលោហៈធាតុស្នាក់ជំនាញខាងនាវាចរណ៍ចាត់ទុកស្រ្ដីជាធំក្នុងគ្រួសារ និងសង្គមមានជំនឿថាមនុស្សស្លាប់ទៅមិនសាបសូន្យឡើង គឺមានព្រលឹងចាប់ ជាតិជាថ្មីទៀតគោរពទឹកកន្លែងណាដែលខ្ពស់ដូចជានៅភ្នំដ៏បូកឬ គោរពដើមឈើធំៗជឿលើវត្ថុស័ក្ដិសិទ្ធិជាដើម	null	វប្បធម៌អូស្រ្ដូអាស៊ីមានលក្ខណៈសំខាន់ដូចជាចេះធ្វើស្រែវស្សាចេះវិធីបញ្ចេញទឹកក្នុងស្រែចេះប្រើប្រាស់គោក្របី និងប្រដាប់ធ្វើស្រែចេះស្នលោហៈធាតុស្នាក់ជំនាញខាងនាវាចរណ៍ចាត់ទុកស្រ្ដីជាធំក្នុងគ្រួសារ និងសង្គមមានជំនឿថាមនុស្សស្លាប់ទៅមិនសាបសូន្យឡើង គឺមានព្រលឹងចាប់ ជាតិជាថ្មីទៀតគោរពទឹកកន្លែងណាដែលខ្ពស់ដូចជានៅភ្នំដ៏បូកឬ គោរពដើមឈើធំៗជឿលើវត្ថុស័ក្ដិសិទ្ធិជាដើម	ត ើ វ ប្ប ធម៌ អូ ស្រ ្ ដ ូ អា ស៊ី ម នា ល ក្ខ ណៈ សំ ខា ន់ ដូច ម្ ដ េច ខ្ ល ះ Ġ	27	វ ប្ប ធម៌ អូ ស្រ ្ ដ ូ អា ស៊ី មាន ល ក្ខ ណៈ សំ ខា ន់ ដូច ជា ច េះ ធ ្វ ើស ្រ ែ វ ស្សា ច េះ វិ ធី បញ្ច េញ ទឹក ក្នុង ស្រ ែ ច េះ ប្រ ើប ្រា ស់ គោ ក្រ បី Ġ និង ប្រ ដា ប់ ធ ្វ ើស ្រ ែ ច េះ ស្ន ល ោ ហ ៈ ធាតុ ស្ន ាក់ ជំ នា ញ ខា ង នា វា ចរ ណ៍ ច ាត់ ទុក ស្រ ្ ដ ី ជា ធ ំ ក្នុង គ្រួសារ Ġ និង សង ្ គម មាន ជំ ន ឿ ថា ម នុ ស្ស ស្លាប់ ទៅ ម ិន សា ប ស ូន ្យ ឡើង Ġ គ ឺ មាន ព្រ ល ឹង ច ាប់ âĢĭ Ġ ជាតិ ជា ថ ្ម ី ទៀត គោ រ ព ទឹក កន្លែង ណា ដ ែល ខ្ ព ស់ ដូច ជា នៅ ភ្នំ ដ ៏ បូ ក ឬ Ġ គោ រ ព ដើម ឈ ើ ធ ំ ៗ ជ ឿ លើ វ ត្ថ ុស ័ ក្ ដ ិស ិទ្ធ ិ ជា ដើម	166	▁តើ វ ប្ប ធម៌ អូ ស្រ ្ ដ ូ អា ស៊ី ម ន ាល ក្ខ ណៈ សំ ខ ាន់ ដូច ម្ ដ េច ខ្ ល ះ ▁	26	▁វប្បធម ៌ អូ ស្រ ្ ដ ូ អា ស៊ី មាន ល ក្ខ ណៈ សំ ខ ាន់ ដូច ជា ច េះ ធ ្វ ើ ស្រ ែ វ ស្សា ច េះ វិ ធី បញ្ច េញ ទឹក ក្នុង ស្រ ែ ច េះ ប្រ ើ ប្រ ាស់ គោ ក្រ បី ▁និង ប្រ ដ ាប់ ធ ្វ ើ ស្រ ែ ច េះ ស្ន ល ោ ហ ៈ ធាតុ ស្ន ាក់ ជំ ន ាញ ខា ង នា វា ចរ ណ៍ ច ាត់ ទុក ស្រ ្ ដ ី ជា ធ ំ ក្នុង គ្រួសារ ▁និង ស ង្គ ម មាន ជំ ន ឿ ថា ម នុ ស្ស ស្លាប់ ទៅ ម ិន សា ប ស ូន ្យ ឡើង ▁គឺ មាន ព្រ ល ឹង ច ាប់ ▁ជាតិ ជា ថ ្ម ី ទៀត គ ោរ ព ទឹក កន្លែង ណា ដ ែល ខ្ ព ស់ ដូច ជា នៅ ភ្នំ ដ ៏ ប ូក ឬ ▁គោរព ដើម ឈ ើ ធ ំ ៗ ជ ឿ លើ វ ត្ថ ុស ័ ក្ ដ ិ សិ ទ្ធិ ជា ដើម	162
តើការកំណត់អាយុផែនដី តើអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសំអាងលើអ្វី	null	ក្នុងការកំណត់អាយុផែនដី អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសំអាងលើអាយុសិលាដែលគេយកពីព្រះចន្ទមក អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសន្និដ្ឋានថា ផែនដីនិងព្រះចន្ទគឺកកើតឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា ដូចនេះ ពួកគេបានសន្និដ្ឋានថា ផែនដីមានអាយុប្រហែល ៤៦០០ លានឆ្នាំ	null	ក្នុងការកំណត់អាយុផែនដី អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសំអាងលើអាយុសិលាដែលគេយកពីព្រះចន្ទមក អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសន្និដ្ឋានថា ផែនដីនិងព្រះចន្ទគឺកកើតឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា ដូចនេះ ពួកគេបានសន្និដ្ឋានថា ផែនដីមានអាយុប្រហែល ៤៦០០ លានឆ្នាំ	ត ើក ារ កំ ណ ត់ អា យ ុ ផ ែន ដ ី Ġ ត ើ អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត សំ អា ង លើ អ ្វី Ġ	26	ក្នុង ការ កំ ណ ត់ អា យ ុ ផ ែន ដ ី Ġ អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត សំ អា ង លើ អា យ ុស ិល ា ដ ែល គ េ យក ពី ព្រ ះ ច ន្ទ មក Ġ អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត ស ន្ន ិ ដ្ឋាន ថា Ġ ផ ែន ដ ីន ិ ង ព្រ ះ ច ន្ទ គ ឺ ក កើត ឡើង ក្នុង ពេល ដំ ណា ល គ្នា Ġ ដូច នេះ Ġ ព ួ ក គ េ បាន ស ន្ន ិ ដ្ឋាន ថា Ġ ផ ែន ដ ី មាន អា យ ុប ្រ ហ ែល Ġ ៤ ៦០ ០ Ġ លាន ឆ្នាំ	97	▁តើ ការ ក ំណ ត់ អ ាយ ុ ផ ែន ដ ី ▁តើ អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត សំ អា ង លើ អ ្វី ▁	24	▁ក្នុង ការ ក ំណ ត់ អ ាយ ុ ផ ែន ដ ី ▁អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត សំ អា ង លើ អ ាយ ុស ិល ា ដ ែល គ េ យក ពី ព្រ ះ ច ន្ទ មក ▁អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត ស ន្ន ិ ដ្ឋាន ថា ▁ផែនដី និង ព្រ ះ ច ន្ទ គ ឺ ក កើត ឡើង ក្នុង ពេល ដ ំណ ាល គ្នា ▁ដូចនេះ ▁ពួកគេ បាន ស ន្ន ិ ដ្ឋាន ថា ▁ផែនដី មាន អ ាយ ុ ប្រ ហ ែល ▁៤ ៦ ០០ ▁លាន ឆ្នាំ	85
តើសង្រ្គាមត្រជាក់ជាអ្វី ហើយសង្រ្គាមនេះផ្ដើមចេញពីបញ្ហាអ្វី	null	សង្រ្គាមត្រជាក់គឺជាការប្រកួតប្រជែងរវាងប្លុកកុំមុយនីស្ដ និងប្លុកសេរី ក្នុងការអភិវឌ្ឍគ្រឿងសព្វាវុធនិងបច្ចេកវិទ្យាដោយកាច់បំបាក់គ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀត ចំនុចសំខាន់នៃសង្រ្គាមនេះ ផ្ដើមចេញពីបញ្ហាអាឡឺម៉ង់ នៅពេលដែលប្រទេសនេះ ក្លាយជាទីប្រសព្វមុខគ្នានៃមនោគមវិជ្ជាទាំងពីរក្រោមសង្រ្គាមលោកលើកទី២	null	សង្រ្គាមត្រជាក់គឺជាការប្រកួតប្រជែងរវាងប្លុកកុំមុយនីស្ដ និងប្លុកសេរី ក្នុងការអភិវឌ្ឍគ្រឿងសព្វាវុធនិងបច្ចេកវិទ្យាដោយកាច់បំបាក់គ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀត ចំនុចសំខាន់នៃសង្រ្គាមនេះ ផ្ដើមចេញពីបញ្ហាអាឡឺម៉ង់ នៅពេលដែលប្រទេសនេះ ក្លាយជាទីប្រសព្វមុខគ្នានៃមនោគមវិជ្ជាទាំងពីរក្រោមសង្រ្គាមលោកលើកទី២	ត ើស ង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជា ក់ ជា អ ្វី Ġ ហើយ សង ្រ ្ គ ាម នេះ ផ្ ដើម ចេញ ពី ប ញ ្ហ ា អ ្វី Ġ	30	សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជា ក់ គ ឺ ជា ការ ប្រកួត ប្រ ជ ែង រ វា ង ប្ ល ុក ក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ Ġ និង ប្ ល ុក សេ រី Ġ ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ គ្រឿង ស ព្វ ាវ ុ ធ និង ប ច្ច េក វិទ្យា ដោយ កា ច ់ ប ំ បា ក់ គ្នា រ វា ង ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក និង ស ហ ភាព ស ូវ ៀត Ġ ចំ នុ ច សំ ខា ន់ នៃ សង ្រ ្ គ ាម នេះ Ġ ផ្ ដើម ចេញ ពី ប ញ ្ហ ា អា ឡ ឺ ម៉ង់ Ġ នៅ ពេល ដ ែល ប្រ ទេស នេះ Ġ ក្លា យ ជា ទី ប្រ ស ព្វ មុខ គ្នា នៃ ម ន ោ គម វិជ្ជា ទ ាំង ពី រក ្រ ោម សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី ២	136	▁តើ សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជ ាក់ ជា អ ្វី ▁ហើយ សង ្រ ្ គ ាម នេះ ផ្ ដើម ចេញ ពី ប ញ ្ហ ា អ ្វី ▁	29	▁សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជ ាក់ គ ឺ ជា ការ ប្រកួត ប្រ ជ ែង រ វ ាង ប ្ល ុក ក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ ▁និង ប ្ល ុក សេ រី ▁ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ គ្រឿង ស ព ្វា វុធ និង ប ច្ច េក វិទ្យា ដោយ ក ាច់ ប ំ ប ាក់ គ្នា រ វ ាង ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក និង ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ▁ចំនុច សំ ខ ាន់ នៃ សង ្រ ្ គ ាម នេះ ▁ផ្ ដើម ចេញ ពី ប ញ ្ហ ា អា ឡ ឺ ម៉ង់ ▁នៅពេល ដ ែល ប្រ ទេស នេះ ▁ក្លាយជា ទី ប្រ ស ព្វ មុខ គ្នា នៃ ម ន ោ គម វិជ្ជា ទ ាំង ពី រ ក្រោម សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី ២	128
ដើម្បីក្លាយជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់សមាគមអាស៊ានតើប្រទេសនីមួយៗត្រូវឆ្លងកាត់ប៉ុន្មានដំណាក់កាល	null	ដើម្បីក្លាយជាសមាជិកអាស៊ានត្រូវឆ្លងកាត់បីដំណាក់កាល គឺឋានៈជាភ្ញៀវពិសេសឋានៈជាអ្នកសង្កេតការណ៍ការក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការ	null	ដើម្បីក្លាយជាសមាជិកអាស៊ានត្រូវឆ្លងកាត់បីដំណាក់កាល គឺឋានៈជាភ្ញៀវពិសេសឋានៈជាអ្នកសង្កេតការណ៍ការក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការ	ដើម ្ប ី ក្លា យ ជា សម ា ជ ិក ព េញ សិ ទ្ធិ រ ប ស់ សម ា គម អា ស៊ ាន ត ើប ្រ ទេស នី មួយ ៗ ត្រូវ ឆ្ លង កាត់ ប៉ ុន ្ម ាន ដំ ណា ក់ កាល Ġ	42	ដើម ្ប ី ក្លា យ ជា សម ា ជ ិក អា ស៊ ាន ត្រូវ ឆ្ លង កាត់ បី ដំ ណា ក់ កាល Ġ គ ឺ ឋ ាន ៈ ជា ភ ្ញ ៀវ ពិ សេ ស ឋ ាន ៈ ជា អ្នក សង្កេតការណ៍ ការ ក្លា យ ជា សម ា ជ ិក ផ្ល ូវ ការ	51	▁ដើម្បី ក្លា យ ជា ស មា ជ ិក ព េញ សិ ទ្ធិ រ ប ស់ ស មា គម អា ស៊ ាន ត ើ ប្រ ទេស នី មួយ ៗ ត្រូវ ឆ្ លង កាត់ ប៉ ុន ្ មាន ដ ំណ ាក់ កាល ▁	40	▁ដើម្បី ក្លា យ ជា ស មា ជ ិក អា ស៊ ាន ត្រូវ ឆ្ លង កាត់ បី ដ ំណ ាក់ កាល ▁គឺ ឋ ាន ៈ ជា ភ ្ញ ៀវ ពិ ស េស ឋ ាន ៈ ជា អ្នក សង្កេតការណ៍ ការ ក្លា យ ជា ស មា ជ ិក ផ្ល ូវ ការ	48
ច្បាប់ធម្មជាតិជាអ្វី មានទស្សនៈណាខ្លះនិយាយពីច្បាប់ធម្មជាតិ	null	ច្បាប់ធម្មជាតិ គឺជាច្បាប់ដែលកើតមកតំណាលនឹងវិចារណញាណនៃមនុស្សគឺជាកេតនភ័ណ្ឌដែលមនុស្សបានទទួលជាពិសេសពីធម្មជាតិមានទស្សនៈមួយចំនួន ដែលនិយាយពីច្បាប់ធម្មជាតិដូចជាៈពួកវិចារណញាណនិយម កំនត់ថាច្បាប់គឺកេតនភ័ណ្ឌពិសេសរបស់មនុស្សដោយមនុស្សមានធម្មជាតិ ជាភាវៈប្រកបដោយវិចារណញាណប្រកបដោយលក្ខណៈសកលនិងមិនចេះប្រែប្រួល ស៊ីសេរ៉ុងថា ច្បាប់ធម្មជាតិជានិយាមឧត្តមបំផុតដេលចារិកក្នុងធម្មជាតិ ក្រូស៊្យុសយល់ថាៈ ច្បាប់ថានិយាយមួយដែលមានគំនិតចេញមកពីវិចារណញាណត្រឹមត្រូវហើយតាមនិយាមនោះ យើងវិនិច្ឆ័យថាអំពើមួយប្រកបដោយសីលលក្ខណៈ ឬអយុត្តិធម៌អាស្រ័យទៅតាមភាពស្រប ឬមិនស្របនៃអំពើនោះទៅនឹងធម្មជាតិប្រកបដោយវិចារណញាណ កង់កំនត់ន័យថាច្បាប់ជាល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំងអស់ដែលនៅក្នុងឆន្ទះរបស់ជនម្នាក់ៗ អាចភ្ជាប់ទៅនឹងឆន្ទះរបស់អ្នកដទៃតាមច្បាប់ទូទៅមួយនៃសេរីភាព	null	ច្បាប់ធម្មជាតិ គឺជាច្បាប់ដែលកើតមកតំណាលនឹងវិចារណញាណនៃមនុស្សគឺជាកេតនភ័ណ្ឌដែលមនុស្សបានទទួលជាពិសេសពីធម្មជាតិមានទស្សនៈមួយចំនួន ដែលនិយាយពីច្បាប់ធម្មជាតិដូចជាៈពួកវិចារណញាណនិយម កំនត់ថាច្បាប់គឺកេតនភ័ណ្ឌពិសេសរបស់មនុស្សដោយមនុស្សមានធម្មជាតិ ជាភាវៈប្រកបដោយវិចារណញាណប្រកបដោយលក្ខណៈសកលនិងមិនចេះប្រែប្រួល ស៊ីសេរ៉ុងថា ច្បាប់ធម្មជាតិជានិយាមឧត្តមបំផុតដេលចារិកក្នុងធម្មជាតិ ក្រូស៊្យុសយល់ថាៈ ច្បាប់ថានិយាយមួយដែលមានគំនិតចេញមកពីវិចារណញាណត្រឹមត្រូវហើយតាមនិយាមនោះ យើងវិនិច្ឆ័យថាអំពើមួយប្រកបដោយសីលលក្ខណៈ ឬអយុត្តិធម៌អាស្រ័យទៅតាមភាពស្រប ឬមិនស្របនៃអំពើនោះទៅនឹងធម្មជាតិប្រកបដោយវិចារណញាណ កង់កំនត់ន័យថាច្បាប់ជាល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំងអស់ដែលនៅក្នុងឆន្ទះរបស់ជនម្នាក់ៗ អាចភ្ជាប់ទៅនឹងឆន្ទះរបស់អ្នកដទៃតាមច្បាប់ទូទៅមួយនៃសេរីភាព	ច្ បា ប់ ធម្ម ជាតិ ជា អ ្វី Ġ មាន ទ ស្ស នៈ ណា ខ្ ល ះ និ យា យ ពី ច្ បា ប់ ធម្ម ជាតិ Ġ	25	ច្ បា ប់ ធម្ម ជាតិ Ġ គ ឺ ជា ច្ បា ប់ ដ ែល កើត មក ត ំណ ាល នឹង វិ ចារ ណ ញ ា ណ នៃ ម នុ ស្ស គ ឺ ជា ក េត ន ភ ័ណ្ឌ ដ ែល ម នុ ស្ស បាន ទទួល ជា ពិ សេ ស ពី ធម្ម ជាតិ មាន ទ ស្ស នៈ មួយ ចំ ន ួន Ġ ដ ែល និ យា យ ពី ច្ បា ប់ ធម្ម ជាតិ ដូច ជា ៈ ព ួ ក វិ ចារ ណ ញ ា ណ និយម Ġ កំ ន ត់ ថា ច្ បា ប់ គ ឺ ក េត ន ភ ័ណ្ឌ ពិ សេ ស រ ប ស់ ម នុ ស្ស ដោយ ម នុ ស្ស មាន ធម្ម ជាតិ Ġ ជា ភា វៈ ប្រ ក ប ដោយ វិ ចារ ណ ញ ា ណ ប្រ ក ប ដោយ ល ក្ខ ណៈ ស ក ល និង ម ិន ច េះ ប្រ ែប ្រ ួល Ġ ស៊ី សេ រ៉ ុង ថា Ġ ច្ បា ប់ ធម្ម ជាតិ ជា និ យា ម ឧ ត្ត ម ប ំ ផ ុត ដ េ ល ចារ ិក ក្នុង ធម្ម ជាតិ Ġ ក្រ ូស ៊ ្យ ុស យ ល់ ថា ៈ Ġ ច្ បា ប់ ថា និ យា យ មួយ ដ ែល មាន គ ំ និ ត ចេញ មក ពី វិ ចារ ណ ញ ា ណ ត្រ ឹម ត្រូវ ហើយ តា ម និ យា ម ន ោះ Ġ យ ើង វិ និ ច្ឆ ័យ ថា អ ំព ើម ួយ ប្រ ក ប ដោយ សី ល ល ក្ខ ណៈ Ġ ឬ អ យុត្តិ ធម៌ អា ស្រ ័យ ទៅ តា ម ភាព ស្រ ប Ġ ឬ ម ិន ស្រ ប នៃ អ ំព ើន ោះ ទៅ នឹង ធម្ម ជាតិ ប្រ ក ប ដោយ វិ ចារ ណ ញ ា ណ Ġ ក ង់ កំ ន ត់ ន ័យ ថា ច្ បា ប់ ជា ល ័ ក្ខ ខ ័ណ្ឌ ទ ាំង អ ស់ ដ ែល នៅ ក្នុង ឆ ន្ទ ះ រ ប ស់ ជន ម្ នាក់ ៗ Ġ អា ច ភ្ជាប់ ទៅ នឹង ឆ ន្ទ ះ រ ប ស់ អ្នក ដ ទ ៃ តា ម ច្ បា ប់ ទូ ទៅ មួយ នៃ សេ រី ភាព	337	▁ច្បាប់ ធម្ម ជាតិ ជា អ ្វី ▁មាន ទ ស្ស នៈ ណា ខ្ ល ះ ន ិយ ាយ ពី ច ្ប ាប់ ធម្ម ជាតិ ▁	23	▁ច្បាប់ ធម្ម ជាតិ ▁គឺជា ច ្ប ាប់ ដ ែល កើត មក ត ំណ ាល នឹង វិ ចារ ណ ញ ា ណ នៃ ម នុ ស្ស គ ឺ ជា ក េត ន ភ ័ណ្ឌ ដ ែល ម នុ ស្ស បាន ទទួល ជា ពិ ស េស ពី ធម្ម ជាតិ មាន ទ ស្ស នៈ មួយ ចំ ន ួន ▁ដែល ន ិយ ាយ ពី ច ្ប ាប់ ធម្ម ជាតិ ដូច ជា ៈ ព ួ ក វិ ចារ ណ ញ ា ណ និយម ▁កំ ន ត់ ថា ច ្ប ាប់ គ ឺ ក េត ន ភ ័ណ្ឌ ពិ ស េស រ ប ស់ ម នុ ស្ស ដោយ ម នុ ស្ស មាន ធម្ម ជាតិ ▁ជា ភា វៈ ប្រ ក ប ដោយ វិ ចារ ណ ញ ា ណ ប្រ ក ប ដោយ ល ក្ខ ណៈ ស ក ល និង ម ិន ច េះ ប្រ ែ ប្រ ួល ▁ស៊ី ស េរ ៉ុង ថា ▁ច្បាប់ ធម្ម ជាតិ ជា ន ិយ ាម ឧ ត្ត ម ប ំ ផ ុត ដ េ ល ចារ ិក ក្នុង ធម្ម ជាតិ ▁ក្រ ូ ស៊ ្យ ុស យ ល់ ថា ៈ ▁ច្បាប់ ថា ន ិយ ាយ មួយ ដ ែល មាន គ ំ ន ិត ចេញ មក ពី វិ ចារ ណ ញ ា ណ ត្រ ឹម ត្រូវ ហើយ ត ាម ន ិយ ាម ន ោះ ▁យើង វិ និ ច្ឆ ័យ ថា អ ំព ើ មួយ ប្រ ក ប ដោយ សី ល ល ក្ខ ណៈ ▁ឬ អ យុត្តិ ធម៌ អា ស្រ ័យ ទៅ ត ាម ភាព ស្រ ប ▁ឬ ម ិន ស្រ ប នៃ អ ំព ើន ោះ ទៅ នឹង ធម្ម ជាតិ ប្រ ក ប ដោយ វិ ចារ ណ ញ ា ណ ▁កង់ កំ ន ត់ ន ័យ ថា ច ្ប ាប់ ជា ល ័ ក្ខ ខ ័ណ្ឌ ទ ាំង អ ស់ ដ ែល នៅ ក្នុង ឆ ន្ទ ះ រ ប ស់ ជន ម្ នាក់ ៗ ▁អាច ភ្ជាប់ ទៅ នឹង ឆ ន្ទ ះ រ ប ស់ អ្នក ដ ទ ៃ ត ាម ច ្ប ាប់ ទូ ទៅ មួយ នៃ សេ រី ភាព	325
តើសហគមន៍សន្តិសុខនិង នយោបាយអាស៊ានមានអ្វីខ្លះ	null	សហគមន៍សន្តិសុខ និងនយោបាយអាស៊ានមានកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាស៊ានគណៈកម្មាការស្តីពីតំបន់អាស៊ិគ្នេយ៍ គ្មានអាវុធនុយក្លែអ៊ែរកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការពារប្រទេសអាស៊ានកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីច្បាប់អាស៊ានកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីអាស៊ានស្តីពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនវេទិកាតំបន់អាស៊ាន	null	សហគមន៍សន្តិសុខ និងនយោបាយអាស៊ានមានកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាស៊ានគណៈកម្មាការស្តីពីតំបន់អាស៊ិគ្នេយ៍ គ្មានអាវុធនុយក្លែអ៊ែរកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការពារប្រទេសអាស៊ានកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីច្បាប់អាស៊ានកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីអាស៊ានស្តីពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនវេទិកាតំបន់អាស៊ាន	ត ើស ហ គមន៍ ស ន្ត ិស ុ ខ និង Ġ ន យោ បា យ អា ស៊ ាន មាន អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	23	ស ហ គមន៍ ស ន្ត ិស ុ ខ Ġ និង ន យោ បា យ អា ស៊ ាន មាន កិច្ច ប្រជុំ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ត ី ការ បរ ទេស អា ស៊ ាន គ ណៈ កម្ម ាក ារ ស្ត ី ពី ត ំ ប ន់ អា ស៊ ិ គ ្ន េ យ ៍ Ġ គ ្ម ាន អា វុធ នុ យក ្ល ែ អ៊ ែរ កិច្ច ប្រជុំ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ត ី ការពារ ប្រ ទេស អា ស៊ ាន កិច្ច ប្រជុំ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ត ី ច្ បា ប់ អា ស៊ ាន កិច្ច ប្រជុំ ថ្ន ាក់ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ត ី អា ស៊ ាន ស្ត ី ពី ឧ ក្រ ិ ដ្ឋ កម្ម âĢĭâĢĭ ឆ្ លង ដ ែន វេ ទិ កា ត ំ ប ន់ អា ស៊ ាន	125	▁តើ ស ហ គមន៍ ស ន្ត ិ សុខ និង ▁នយោបាយ អា ស៊ ាន មាន អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	19	▁សហគមន៍ ស ន្ត ិ សុខ ▁និង ន យោ ប ាយ អា ស៊ ាន មាន កិច្ច ប្រជុំ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ត ី ការ បរ ទេស អា ស៊ ាន គ ណៈ កម្ម ា ការ ស្ត ី ពី ត ំ ប ន់ អា ស៊ ិ គ ្ន េ យ ៍ ▁គ្មាន អា វុធ នុ យក ្ល ែ អ៊ ែរ កិច្ច ប្រជុំ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ត ី ការពារ ប្រ ទេស អា ស៊ ាន កិច្ច ប្រជុំ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ត ី ច ្ប ាប់ អា ស៊ ាន កិច្ច ប្រជុំ ថ្ន ាក់ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ត ី អា ស៊ ាន ស្ត ី ពី ឧ ក្រ ិ ដ្ឋ កម្ម ▁ឆ្លង ដ ែន វេ ទ ិកា ត ំ ប ន់ អា ស៊ ាន	119
នៅឆ្នាំ១៨៧៧ តើបារាំងបានធ្វើកំណែកទម្រង់សង្គមនៅកម្ពុជាប៉ុន្មានចំណុចអ្វីខ្លះចូរបកស្រាយ	null	នៅឆ្នាំទម្រង់នៅឆ្នាំ១៨៧៧ ដោយបារាំងមានទិសដៅចង់កែប្រែសង្គម ប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់សក្ដិភូមិខ្មែរឪ្យទៅជាសង្គមមូលធននិយមដែលជាប្រព័ន្ធទីផ្សារសេរីដូចសង្គមបារាំងដែរ	null	នៅឆ្នាំទម្រង់នៅឆ្នាំ១៨៧៧ ដោយបារាំងមានទិសដៅចង់កែប្រែសង្គម ប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់សក្ដិភូមិខ្មែរឪ្យទៅជាសង្គមមូលធននិយមដែលជាប្រព័ន្ធទីផ្សារសេរីដូចសង្គមបារាំងដែរ	នៅ ឆ្នាំ ១ ៨ ៧៧ Ġ ត ើប ារ ាំង បាន ធ ្វ ើក ំណ ែក ទ ម្រ ង់ សង ្ គម នៅ ក ម្ព ុ ជា ប៉ ុន ្ម ាន ចំណុច អ ្វី ខ្ ល ះ ច ូរ ប ក ស្រ ាយ Ġ	42	នៅ ឆ្នាំ ទ ម្រ ង់ នៅ ឆ្នាំ ១ ៨ ៧៧ Ġ ដោយ បា រា ំ ង មាន ទិ ស ដ ៅ ច ង់ ក ែប ្រ ែ សង ្ គម Ġ ប្រ ព ៃ ណី ទំ ន ៀម ទំ លា ប់ ស ក្ ដ ិ ភ ូម ិ ខ្ ម ែរ ឪ ្យ ទៅ ជា សង ្ គម ម ូល ធ ន និយម ដ ែល ជា ប្រ ព ័ន ្ ធ ទី ផ្ សារ សេ រី ដូច សង ្ គម បា រា ំ ង ដ ែរ	84	▁នៅ ឆ្នាំ ១ ៨ ៧៧ ▁តើ ប ារ ាំង បាន ធ ្វ ើក ំណ ែក ទ ម្រ ង់ ស ង្គ ម នៅ ក ម្ព ុ ជា ប៉ ុន ្ មាន ចំណុច អ ្វី ខ្ ល ះ ច ូរ ប ក ស្រ ាយ ▁	42	▁នៅ ឆ្នាំ ទ ម្រ ង់ នៅ ឆ្នាំ ១ ៨ ៧៧ ▁ដោយ ប ារ ាំង មាន ទិ ស ដ ៅ ច ង់ ក ែ ប្រ ែ ស ង្គ ម ▁ប្រពៃណី ទំ ន ៀម ទំ ល ាប់ ស ក្ ដ ិ ភ ូម ិ ខ្ ម ែរ ឪ ្យ ទៅ ជា ស ង្គ ម ម ូល ធ ន និយម ដ ែល ជា ប្រ ព ័ ន្ធ ទី ផ្ សារ សេ រី ដូច ស ង្គ ម ប ារ ាំង ដ ែរ	78
បណ្តេញគមនាគមន៍ដ៏រីកចម្រើន ជាមូលដ្ឋានក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្មឩស្សាហកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍ចូរពន្យល់ដោយលើកឩទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ ចំពោះវិស័យនីមួយៗនៅកម្ពុជា	null	វិស័យគមនាគមន៍ កម្ពុជាមានផ្លូវថ្នល់ផ្លូវជាតិផ្លូវខេត្ត ផ្លូវរុក្ខ ផ្លូវអាកាសអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិពោធិចិនតុងភ្នំពេញនិងខេត្តនានា គមនាគមន៍រីកចម្រើន ជួយសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ផលិតផលកសិកម្ម និងឩស្សាហកម្ម វត្ថុធាតុដើម ទំនិញនាំចេញនាំចូលរហ័សទាន់ពេលវេលា ចំណាយសោហ៊ុយតិច និងប្រកបដោយផាសុកភាព សុវត្ថិភាពដូចនេះវិស័យទាំង៤ សុទ្ធតែពឹងផ្អែក លើការដឹកជញ្ជូន តាមបណ្តេញគមនាគមន៍ទាំងអស់ ឩទាហរណ៍ គមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យកម្មគមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យកម្មឩស្សាហកម្មគមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យពាណិជ្ជកម្មគមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍	null	វិស័យគមនាគមន៍ កម្ពុជាមានផ្លូវថ្នល់ផ្លូវជាតិផ្លូវខេត្ត ផ្លូវរុក្ខ ផ្លូវអាកាសអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិពោធិចិនតុងភ្នំពេញនិងខេត្តនានា គមនាគមន៍រីកចម្រើន ជួយសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ផលិតផលកសិកម្ម និងឩស្សាហកម្ម វត្ថុធាតុដើម ទំនិញនាំចេញនាំចូលរហ័សទាន់ពេលវេលា ចំណាយសោហ៊ុយតិច និងប្រកបដោយផាសុកភាព សុវត្ថិភាពដូចនេះវិស័យទាំង៤ សុទ្ធតែពឹងផ្អែក លើការដឹកជញ្ជូន តាមបណ្តេញគមនាគមន៍ទាំងអស់ ឩទាហរណ៍ គមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យកម្មគមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យកម្មឩស្សាហកម្មគមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យពាណិជ្ជកម្មគមនាគមន៍ អភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍	បណ្ត េញ គម នា គមន៍ ដ ៏ រី ក ចម្រ ើន Ġ ជា ម ូល ដ្ឋាន ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ឩ ស្សា ហ កម្ម Ġ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម Ġ និង ទេស ចរ ណ៍ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ដោយ លើក ឩ ទ ា ហ រណ ៍ មក បញ្ជា ក់ Ġ ចំ ព ោះ វិ ស ័យ នី មួយ ៗ នៅ ក ម្ព ុ ជា Ġ	69	វិ ស ័យ គម នា គមន៍ Ġ ក ម្ព ុ ជា មាន ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ផ្ល ូវ ជាតិ ផ្ល ូវ ខ េត ្ត Ġ ផ្ល ូវ រ ុក ្ខ Ġ ផ្ល ូវ អា កាស អា កាស យា ន ដ្ឋាន អ ន្ត រ ជាតិ ព ោ ធិ ច ិន ត ុង ភ្នំពេញ និង ខ េត ្ត នា នា âĢĭ Ġ គម នា គមន៍ រី ក ចម្រ ើន Ġ ជ ួយ សម ្រ ួល ដល់ ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ភ ្ញ ៀវ ទេស ចរ ណ៍ Ġ ផល ិត ផល ក សិ កម្ម Ġ និង ឩ ស្សា ហ កម្ម Ġ វ ត្ថ ុ ធាតុ ដើម Ġ ទំ និ ញ នាំ ចេញ នាំ ចូល រ ហ ័ ស ទាន ់ ពេល វេ លា Ġ ចំ ណា យ ស ោ ហ៊ ុយ តិ ច Ġ និង ប្រ ក ប ដោយ ផ ាស ុក ភាព Ġ សុ វ ត្ថ ិ ភាព ដូច នេះ វិ ស ័យ ទ ាំង ៤ Ġ សុ ទ្ធ តែ ព ឹង ផ្ អ ែក Ġ លើក ារ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន Ġ តា ម បណ្ត េញ គម នា គមន៍ ទ ាំង អ ស់ Ġ ឩ ទ ា ហ រណ ៍ ĠâĢĭ គម នា គមន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ កម្ម គម នា គមន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ កម្ម ឩ ស្សា ហ កម្ម គម នា គមន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម គម នា គមន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍	221	▁បណ្តេញ គម នា គមន៍ ដ ៏ រី ក ចម្រ ើន ▁ជា ម ូល ដ្ឋាន ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ឩ ស្សា ហ កម្ម ▁ពាណិជ្ជកម្ម ▁និង ទេស ចរ ណ៍ ច ូរ ព ន ្យ ល់ ដោយ លើក ឩ ទ ា ហ រ ណ៍ មក បញ្ជា ក់ ▁ចំពោះ វិ ស ័យ នី មួយ ៗ នៅ ក ម្ព ុ ជា ▁	62	▁វិស័យ គម នា គមន៍ ▁កម្ពុជា មាន ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ផ្ល ូវ ជាតិ ផ្ល ូវ ខ េ ត្ត ▁ផ្លូវ រ ុ ក្ខ ▁ផ្លូវ អា កាស អា កាស យ ាន ដ្ឋាន អ ន្ត រ ជាតិ ព ោ ធិ ច ិន ត ុង ភ្នំពេញ និង ខ េ ត្ត នា នា ▁ គម នា គមន៍ រី ក ចម្រ ើន ▁ជួយ ស ម្រ ួល ដល់ ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ភ ្ញ ៀវ ទេស ចរ ណ៍ ▁ផលិតផល ក សិ កម្ម ▁និង ឩ ស្សា ហ កម្ម ▁វត្ថុ ធាតុ ដើម ▁ទំនិញ នាំ ចេញ នាំ ចូល រ ហ ័ ស ទ ាន់ ពេល វេ លា ▁ចំណាយ ស ោ ហ៊ ុយ ត ិច ▁និង ប្រ ក ប ដោយ ផ ាស ុក ភាព ▁សុវត្ថិភាព ដូច នេះ វិ ស ័យ ទ ាំង ៤ ▁សុទ្ធតែ ព ឹង ផ្ អ ែក ▁លើ ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ▁តាម បណ្ត េញ គម នា គមន៍ ទ ាំង អ ស់ ▁ ឩ ទ ា ហ រ ណ៍ ▁ គម នា គមន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ វិ ស ័យ កម្ម គម នា គមន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ វិ ស ័យ កម្ម ឩ ស្សា ហ កម្ម គម នា គមន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ វិ ស ័យ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម គម នា គមន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍	194
ចូរប្រៀបធៀបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅប្រទេសបារាំង និងនៅចក្រភពអង់គ្លេស	null	ក ប្រទេសបារាំងកសិកម្ម ផលិតផលកសិកម្មប្រទេសបារាំងសំខាន់ៗដូចជា ស្រាទំពាំងបាយជូរស្រូវលី មិនអាចលក់ចេញទៅក្រៅបាន ស្រូវសាលីនិងស្រាទំពាំងបាយជូរនេះ ជាប្រភពសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់របស់បារាំង ពីព្រោះប្រជាជនបារាំងប្រមាណ ៤៥ត្រួវពឹងផ្អែកលើរបរកសិកម្ម វិស័យឩស្សាហកម្មរោងចក្រសហគ្រាសជាច្រើនបានបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់ខ្លួន ហើយផលិតផលត្រូវបន្ថយចុះនៅត្រឹម ២ កម្មករចំនួន ៣០០ ពាន់នាក់គ្មានការងារធ្វើ ខ ប្រទេសអង់គ្លេសចាប់ពីឆ្នាំ ១៩១៩ ឩស្សាហកម្មអង់គ្លេសមានភាពទ្រុឌទ្រោមជាខ្លាំងដោយឩបករណ៍ផលិតកម្មមានលក្ខណៈហួសសម័យ ផលិតផលធ្យូងថ្មលើសពីតម្រូវការទីផ្សារក្រៅស្រុករួមទាំងផលិតផលឩស្សាហកម្មអនន់ថយមិនអាចប្រកួតប្រជែងនឹងផលិតផលនៃបណ្តាលប្រទេសថ្មីៗបាន ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១ ថាមពលថ្មីៗ បានរកឃើញអាចប្រើជំនួសធ្យូងថ្ម ដូចជា ប្រេងកាត អគ្គិសនី ជាហេតុនាំឱ្យឩស្សាហកម្មអង់គ្លេសធ្លាក់ចុះថែមទៀត នៅឆ្នាំ ១៩២១ អ្នកអត់ការងារមានចំនួន ២លាន ៥ សែននាក់ជាហេតុនាំឱ្យមានចលនាផ្សេងៗរំខានរាជរដ្ឋាភិបាល	null	ក ប្រទេសបារាំងកសិកម្ម ផលិតផលកសិកម្មប្រទេសបារាំងសំខាន់ៗដូចជា ស្រាទំពាំងបាយជូរស្រូវលី មិនអាចលក់ចេញទៅក្រៅបាន ស្រូវសាលីនិងស្រាទំពាំងបាយជូរនេះ ជាប្រភពសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់របស់បារាំង ពីព្រោះប្រជាជនបារាំងប្រមាណ ៤៥ត្រួវពឹងផ្អែកលើរបរកសិកម្ម វិស័យឩស្សាហកម្មរោងចក្រសហគ្រាសជាច្រើនបានបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់ខ្លួន ហើយផលិតផលត្រូវបន្ថយចុះនៅត្រឹម ២ កម្មករចំនួន ៣០០ ពាន់នាក់គ្មានការងារធ្វើ ខ ប្រទេសអង់គ្លេសចាប់ពីឆ្នាំ ១៩១៩ ឩស្សាហកម្មអង់គ្លេសមានភាពទ្រុឌទ្រោមជាខ្លាំងដោយឩបករណ៍ផលិតកម្មមានលក្ខណៈហួសសម័យ ផលិតផលធ្យូងថ្មលើសពីតម្រូវការទីផ្សារក្រៅស្រុករួមទាំងផលិតផលឩស្សាហកម្មអនន់ថយមិនអាចប្រកួតប្រជែងនឹងផលិតផលនៃបណ្តាលប្រទេសថ្មីៗបាន ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១ ថាមពលថ្មីៗ បានរកឃើញអាចប្រើជំនួសធ្យូងថ្ម ដូចជា ប្រេងកាត អគ្គិសនី ជាហេតុនាំឱ្យឩស្សាហកម្មអង់គ្លេសធ្លាក់ចុះថែមទៀត នៅឆ្នាំ ១៩២១ អ្នកអត់ការងារមានចំនួន ២លាន ៥ សែននាក់ជាហេតុនាំឱ្យមានចលនាផ្សេងៗរំខានរាជរដ្ឋាភិបាល	ច ូរ ប្រ ៀប ធៀប វិ ប ត្តិ សេ ដ្ឋ កិច្ច នៅ ប្រ ទេស បា រា ំ ង Ġ និង នៅ ច ក្រ ភព អ ង់ គ ្ល េស Ġ	28	ក Ġ ប្រ ទេស បា រា ំ ង ក សិ កម្ម ĠâĢĭ ផល ិត ផល ក សិ កម្ម ប្រ ទេស បា រា ំ ង សំ ខា ន់ ៗ ដូច ជា Ġ ស្រ ា ទំ ពា ំ ង បា យ ជ ូរ ស្រ ូវ លី Ġ ម ិន អា ច ល ក់ ចេញ ទៅ ក្រ ៅ បាន Ġ ស្រ ូវ សា លីន ិ ង ស្រ ា ទំ ពា ំ ង បា យ ជ ូរ នេះ Ġ ជា ប្រ ភព សេ ដ្ឋ កិច្ច សំ ខា ន់ រ ប ស់ បា រា ំ ង Ġ ពី ព្រ ោះ ប្រ ជា ជន បា រា ំ ង ប្រ មា ណ Ġ ៤ ៥ ត្រ ួ វ ព ឹង ផ្ អ ែក លើ រ បរ ក សិ កម្ម Ġ វិ ស ័យ ឩ ស្សា ហ កម្ម រ ោង ច ក្រ ស ហ គ្រ ាស ជា ច្ រ ើន បាន ប ញ ្ឈ ប់ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ ខ្លួន Ġ ហើយ ផល ិត ផល ត្រូវ បន្ថយ ច ុះ នៅ ត្រ ឹម Ġ ២ Ġ កម្ម ករ ចំ ន ួន Ġ ៣០ ០ Ġ ពាន់ នាក់ គ ្ម ាន ការងារ ធ ្វ ើ Ġ ខ Ġ ប្រ ទេស អ ង់ គ ្ល េស ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ១៩ Ġ ឩ ស្សា ហ កម្ម អ ង់ គ ្ល េស មាន ភាព ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម ជា ខ្ លា ំ ង ដោយ ឩ ប ករណ៍ ផល ិត កម្ម មាន ល ក្ខ ណៈ ហ ួស សម័យ Ġ ផល ិត ផល ធ ្យូ ង ថ ្ម លើ ស ពី ត ម្រ ូវ ការ ទី ផ្ សារ ក្រ ៅ ស្រ ុក រួម ទ ាំង ផល ិត ផល ឩ ស្សា ហ កម្ម អ ន ន់ ថ យ ម ិន អា ច ប្រកួត ប្រ ជ ែង នឹង ផល ិត ផល នៃ បណ្ត ាល ប្រ ទេស ថ ្ម ី ៗ បាន Ġ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី១ Ġ ថា ម ពល ថ ្ម ី ៗ Ġ បាន រក ឃើញ អា ច ប្រ ើ ជំ ន ួស ធ ្យូ ង ថ ្ម Ġ ដូច ជា Ġ ប្រ េង កា ត Ġ អ គ្គ ិស នី Ġ ជា ហេតុ នាំ ឱ្យ ឩ ស្សា ហ កម្ម អ ង់ គ ្ល េស ធ ្លា ក់ ច ុះ ថ ែម ទៀត Ġ នៅ ឆ្នាំ âĢĭ Ġ ១៩ ២ ១ Ġ អ្នក អ ត់ ការងារ មាន ចំ ន ួន Ġ ២ លាន Ġ ៥ Ġ សែន នាក់ ជា ហេតុ នាំ ឱ្យ មាន ច ល នា ផ្ សេ ង ៗ រំ ខា ន រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល	382	▁ចូរ ប្រ ៀប ធៀប វិ ប ត្តិ សេ ដ្ឋ កិច្ច នៅ ប្រ ទេស ប ារ ាំង ▁និង នៅ ច ក្រ ភព អ ង់ គ ្ល េស ▁	26	▁ក ▁ប្រទេស ប ារ ាំង ក សិ កម្ម ▁ផលិតផល ក សិ កម្ម ប្រ ទេស ប ារ ាំង សំ ខ ាន់ ៗ ដូច ជា ▁ស្រា ទ ំព ាំង ប ាយ ជ ូរ ស្រ ូវ លី ▁មិន អា ច ល ក់ ចេញ ទៅ ក្រ ៅ បាន ▁ស្រូវ សា លី និង ស្រ ា ទ ំព ាំង ប ាយ ជ ូរ នេះ ▁ជា ប្រ ភព សេ ដ្ឋ កិច្ច សំ ខ ាន់ រ ប ស់ ប ារ ាំង ▁ពីព្រោះ ប្រ ជា ជន ប ារ ាំង ប្រ មា ណ ▁៤៥ ត្រ ួ វ ព ឹង ផ្ អ ែក លើ រ ប រក សិ កម្ម ▁វិស័យ ឩ ស្សា ហ កម្ម រ ោង ច ក្រ ស ហ គ្រ ាស ជា ច ្រ ើន បាន ប ញ ្ឈ ប់ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ ខ្លួន ▁ហើយ ផល ិត ផល ត្រូវ បន្ថយ ច ុះ នៅ ត្រ ឹម ▁២ ▁កម្មករ ចំ ន ួន ▁៣០០ ▁ពាន់ នាក់ គ ្ មាន ការងារ ធ ្វ ើ ▁ខ ▁ប្រទេស អ ង់ គ ្ល េស ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ១៩ ▁ ឩ ស្សា ហ កម្ម អ ង់ គ ្ល េស មាន ភាព ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម ជា ខ្ ល ាំង ដោយ ឩ ប ករណ៍ ផល ិត កម្ម មាន ល ក្ខ ណៈ ហ ួស សម័យ ▁ផលិតផល ធ ្យូ ង ថ ្ម លើ ស ពី ត ម្រ ូវ ការ ទី ផ្ សារ ក្រ ៅ ស្រ ុក រួម ទ ាំង ផល ិត ផល ឩ ស្សា ហ កម្ម អ ន ន់ ថ យ ម ិន អា ច ប្រកួត ប្រ ជ ែង នឹង ផល ិត ផល នៃ បណ្ត ាល ប្រ ទេស ថ ្ម ី ៗ បាន ▁ក្រោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី១ ▁ថាមពល ថ ្ម ី ៗ ▁បាន រក ឃើញ អា ច ប្រ ើ ជំ ន ួស ធ ្យូ ង ថ ្ម ▁ដូចជា ▁ប្រេង ក ាត ▁អគ្គិសនី ▁ជា ហេតុ នាំ ឱ្យ ឩ ស្សា ហ កម្ម អ ង់ គ ្ល េស ធ ្ល ាក់ ច ុះ ថ ែម ទៀត ▁នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ២ ១ ▁អ្នក អ ត់ ការងារ មាន ចំ ន ួន ▁២ លាន ▁៥ ▁សែន នាក់ ជា ហេតុ នាំ ឱ្យ មាន ច ល នា ផ្ ស េង ៗ រំ ខា ន រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល	350
តើយុត្តាធិការជាអ្វី	null	យុត្តាធិការនៃតុលាគឺគ្រប់ដណ្តប់គ្រប់សំណួរទាំងឡាយបានសំដៅមក និងគ្រប់បញ្ហាទាំងអស់ដែលត្រូវផ្តល់សម្រាប់ធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ឬស្ថិតកក្នុងសន្ធិសញ្ញឬអនុសញ្ញាដែលបម្រុងសម្រាប់អ្នកបញ្ជាក់ ទៅឲ្យតុលាការឬក៏ធ្វើការប្រកាសចំពោះប្រសិទ្ធភាពនោះ ការប្រកាសទទូលយកយុត្តាធិការទាំងនោះមិនបញ្ជូលនូវករណីមួយចំនួន យោងទៅតាមមាត្រទី៣៨នៃលក្ខន្និកៈតុលាការអាចសម្រេចចិត្ត ទៅលើទំនាក់ទំនងណាមួយដោយយោងទៅតាមអនុសញ្ញាអន្តរជាតិដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋមួយ ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋដែលមានវិវាទកម្ម ទំនៀមទម្លាប់អន្តរជាតិ ជាភស្តុតាងនៃការប្រតិបត្តិទូទៅមួយដែលទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់ គោលការណ៍ទូទៅ នៃច្បាប់ដែលទទួលស្គាល់ដោយប្រទេស ទាំងឡាយជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ការសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការ និងការបង្រៀនរបស់អ្នកនិពន្ធអត្ថបទ ដែលមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃប្រទេសខុសៗគ្នាជាការពិតមានអង្គបន្ទាប់បន្សំក្នុងការការកំណត់នីតិរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ជាសមភាពកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសនោះ ប្រសិនបើភាគីទាំងអស់យល់ព្រម តុលាការអាចសម្រេចចិត្តក្នុងករណីមួយដោយឈរលើមូលដ្ឋានសមភាព	null	យុត្តាធិការនៃតុលាគឺគ្រប់ដណ្តប់គ្រប់សំណួរទាំងឡាយបានសំដៅមក និងគ្រប់បញ្ហាទាំងអស់ដែលត្រូវផ្តល់សម្រាប់ធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ឬស្ថិតកក្នុងសន្ធិសញ្ញឬអនុសញ្ញាដែលបម្រុងសម្រាប់អ្នកបញ្ជាក់ ទៅឲ្យតុលាការឬក៏ធ្វើការប្រកាសចំពោះប្រសិទ្ធភាពនោះ ការប្រកាសទទូលយកយុត្តាធិការទាំងនោះមិនបញ្ជូលនូវករណីមួយចំនួន យោងទៅតាមមាត្រទី៣៨នៃលក្ខន្និកៈតុលាការអាចសម្រេចចិត្ត ទៅលើទំនាក់ទំនងណាមួយដោយយោងទៅតាមអនុសញ្ញាអន្តរជាតិដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋមួយ ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋដែលមានវិវាទកម្ម ទំនៀមទម្លាប់អន្តរជាតិ ជាភស្តុតាងនៃការប្រតិបត្តិទូទៅមួយដែលទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់ គោលការណ៍ទូទៅ នៃច្បាប់ដែលទទួលស្គាល់ដោយប្រទេស ទាំងឡាយជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ការសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការ និងការបង្រៀនរបស់អ្នកនិពន្ធអត្ថបទ ដែលមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃប្រទេសខុសៗគ្នាជាការពិតមានអង្គបន្ទាប់បន្សំក្នុងការការកំណត់នីតិរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ជាសមភាពកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសនោះ ប្រសិនបើភាគីទាំងអស់យល់ព្រម តុលាការអាចសម្រេចចិត្តក្នុងករណីមួយដោយឈរលើមូលដ្ឋានសមភាព	ត ើយ ុត ្ត ា ធិ ការ ជា អ ្វី Ġ	10	យ ុត ្ត ា ធិ ការ នៃ ត ុល ា គ ឺ គ្រ ប់ ដ ណ្ត ប់ គ្រ ប់ សំ ណ ួរ ទ ាំង ឡា យ បាន សំ ដ ៅ មក Ġ និង គ្រ ប់ ប ញ ្ហ ា ទ ាំង អ ស់ ដ ែល ត្រូវ ផ្ ត ល់ សម ្រា ប់ ធម្ម នុ ញ្ញ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ Ġ ឬ ស្ ថ ិត ក ក្នុង ស ន្ធ ិស ញ្ញ ឬ អនុ ស ញ្ញា ដ ែល ប ម្រ ុង សម ្រា ប់ អ្នក បញ្ជា ក់ Ġ ទៅ ឲ្យ ត ុល ាក ារ ឬ ក ៏ ធ ្វ ើក ារ ប្រ កាស ចំ ព ោះ ប្រ សិ ទ្ធ ភាព ន ោះ Ġ ការ ប្រ កាស ទ ទូ ល យក យ ុត ្ត ា ធិ ការ ទ ាំង ន ោះ ម ិន ប ញ្ជ ូល ន ូវ ករណី មួយ ចំ ន ួន Ġ យោ ង ទៅ តា ម មា ត្រ ទី ៣ ៨ នៃ ល ក្ខ ន្ន ិក ៈ ត ុល ាក ារ អា ច សម ្រ េច ចិត្ត Ġ ទៅ លើ ទំ នាក់ ទំ ន ង ណា មួយ ដោយ យោ ង ទៅ តា ម អនុ ស ញ្ញា អ ន្ត រ ជាតិ ដ ែល បង ្ក ើត ឡើង ដោយ រដ្ឋ មួយ Ġ ទទួល ស្ គ ាល់ ដោយ រដ្ឋ ដ ែល មាន វិ វា ទ កម្ម Ġ ទំ ន ៀម ទ ម្ល ាប់ អ ន្ត រ ជាតិ Ġ ជា ភ ស្ត ុត ាង នៃ ការ ប្រ តិ ប ត្តិ ទូ ទៅ មួយ ដ ែល ទទួល ស្ គ ាល់ ដោយ ច្ បា ប់ Ġ គោ ល ការណ៍ ទូ ទៅ Ġ នៃ ច្ បា ប់ ដ ែល ទទួល ស្ គ ាល់ ដោយ ប្រ ទេស Ġ ទ ាំង ឡា យ ជា សម ា ជ ិក នៃ អង្គ ការ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ Ġ ការ សម ្រ េច ចិត្ត រ ប ស់ ត ុល ាក ារ Ġ និង ការ បង ្រ ៀន រ ប ស់ អ្នក និ ពន្ធ អ ត្ថ បទ Ġ ដ ែល មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ប ំ ផ ុត នៃ ប្រ ទេស ខុស ៗ គ្នា ជា ការ ពិ ត មាន អង្គ បន្ទាប់ ប ន្ សំ ក្នុង ការ ការ កំ ណ ត់ នី តិ រ ប ស់ ប្រ ទេស នី មួយ ៗ Ġ ជា សម ភាព កំ ណ ត់ ដោយ រដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញ នៃ ប្រ ទេស ន ោះ Ġ ប្រ សិ ន ប ើ ភាគ ី ទ ាំង អ ស់ យ ល់ ព្រ ម Ġ ត ុល ាក ារ អា ច សម ្រ េច ចិត្ត ក្នុង ករណី មួយ ដោយ ឈ រ លើ ម ូល ដ្ឋាន សម ភាព	400	▁តើ យ ុ ត្ត ា ធិ ការ ជា អ ្វី ▁	10	▁យុ ត្ត ា ធិ ការ នៃ ត ុល ា គ ឺ គ្រ ប់ ដ ណ្ត ប់ គ្រ ប់ ស ំណ ួរ ទ ាំង ឡា យ បាន សំ ដ ៅ មក ▁និង គ្រ ប់ ប ញ ្ហ ា ទ ាំង អ ស់ ដ ែល ត្រូវ ផ្ ត ល់ ស ម្រ ាប់ ធម្ម នុ ញ្ញ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ ▁ឬ ស ្ថ ិត ក ក្នុង ស ន្ធ ិស ញ្ញ ឬ អនុ ស ញ្ញា ដ ែល ប ម្រ ុង ស ម្រ ាប់ អ្នក បញ្ជា ក់ ▁ទៅឲ្យ ត ុល ា ការ ឬ ក ៏ ធ ្វ ើ ការ ប្រ កាស ច ំព ោះ ប្រ ស ិទ្ធ ភាព ន ោះ ▁ការប្រកាស ទ ទ ូល យក យ ុ ត្ត ា ធិ ការ ទ ាំង ន ោះ ម ិន ប ញ្ជ ូល ន ូវ ករណី មួយ ចំ ន ួន ▁យោង ទៅ ត ាម មា ត្រ ទី ៣ ៨ នៃ ល ក្ខ ន្ន ិក ៈ ត ុល ា ការ អា ច ស ម្រ េច ចិត្ត ▁ទៅ លើ ទំ នាក់ ទំ ន ង ណា មួយ ដោយ យ ោង ទៅ ត ាម អនុ ស ញ្ញា អ ន្ត រ ជាតិ ដ ែល ប ង្ក ើត ឡើង ដោយ រដ្ឋ មួយ ▁ទទួលស្គាល់ ដោយ រដ្ឋ ដ ែល មាន វិ វា ទ កម្ម ▁ទំ ន ៀម ទ ម្ល ាប់ អ ន្ត រ ជាតិ ▁ជា ភ ស្ត ុត ាង នៃ ការ ប្រ តិ ប ត្តិ ទូ ទៅ មួយ ដ ែល ទទួល ស្ គ ាល់ ដោយ ច ្ប ាប់ ▁គោលការណ៍ ទូ ទៅ ▁នៃ ច ្ប ាប់ ដ ែល ទទួល ស្ គ ាល់ ដោយ ប្រ ទេស ▁ទាំងឡាយ ជា ស មា ជ ិក នៃ អង្គ ការ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ ▁ការសម្រេចចិត្ត រ ប ស់ ត ុល ា ការ ▁និង ការ បង ្រ ៀន រ ប ស់ អ្នក និ ពន្ធ អ ត្ថ បទ ▁ដែល មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ប ំ ផ ុត នៃ ប្រ ទេស ខុស ៗ គ្នា ជា ការ ព ិត មាន អង្គ បន្ទាប់ ប ន្ សំ ក្នុង ការ ការ ក ំណ ត់ នី តិ រ ប ស់ ប្រ ទេស នី មួយ ៗ ▁ជា សម ភាព ក ំណ ត់ ដោយ រដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញ នៃ ប្រ ទេស ន ោះ ▁ប្រសិនបើ ភាគ ី ទ ាំង អ ស់ យ ល់ ព្រ ម ▁តុលាការ អា ច ស ម្រ េច ចិត្ត ក្នុង ករណី មួយ ដោយ ឈ រ ល ើម ូល ដ្ឋាន សម ភាព	375
តើបារាំង បានដាក់អាណាព្យាបាលលើខ្មែរជាផ្លូវការនៅថ្ងៃណា ឆ្នាំណា ក្នុងរាជ្យសេ្ដចអង្គណា	null	បារាំង បានដាក់អាណាព្យាបាលលើខ្មែរជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១១ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៨៦៣ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ អង្គវតី ឬនរោត្តម	null	បារាំង បានដាក់អាណាព្យាបាលលើខ្មែរជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១១ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៨៦៣ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ អង្គវតី ឬនរោត្តម	ត ើប ារ ាំង Ġ បាន ដា ក់ អា ណា ព្យា បាល លើ ខ្ ម ែរ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ថ ្ង ៃ ណា Ġ ឆ្នាំ ណា Ġ ក្នុង រាជ ្យ សេ ្ ដ ច អង្គ ណា Ġ	35	បា រា ំ ង Ġ បាន ដា ក់ អា ណា ព្យា បាល លើ ខ្ ម ែរ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ថ ្ង ៃ ទី១ ១ Ġ ខែ Ġ សី ហា Ġ ឆ្នាំ Ġ ១ ៨ ៦ ៣ Ġ ក្នុង រាជ ្យ ព្រ ះ បាទ Ġ អង្គ វ តី Ġ ឬ ន រ ោត ្ត ម	48	▁តើ ប ារ ាំង ▁បាន ដ ាក់ អា ណា ព្យា បាល លើ ខ្ ម ែរ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ថ ្ង ៃ ណា ▁ឆ្នាំ ណា ▁ក្នុង រាជ ្យ សេ ្ ដ ច អង្គ ណា ▁	35	▁បារាំង ▁បាន ដ ាក់ អា ណា ព្យា បាល លើ ខ្ ម ែរ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ថ ្ង ៃ ទី១ ១ ▁ខែ ▁សីហា ▁ឆ្នាំ ▁១៨ ៦ ៣ ▁ក្នុង រាជ ្យ ព្រ ះ បាទ ▁អង្គ វ តី ▁ឬ ន រ ោ ត្ត ម	43
តើតំបន់មេសូប៉ូតាមីមានទីតាំងភូមិសាស្រ្តដូចម្តេច	null	តំបន់មេសូប៉ូតាមី គឺជាទំនាបស្ថិតនៅចន្លោះទន្លេទីកនិងទន្លេអឺប្រាត មានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ទៅនឹងភ្នំអាមេនី ខាងត្បូងជាប់នឹងឈូងសមុទ្ទពែក ខាងលិចតំបន់នេះជាវាលខ្សាច់អារ៉ាប៊ី នៅខាងកើតមានប្រទេសអៀរ៉ង់ ដែលខណ្ឌតំបន់មេសូប៉ូតាមីនិងអាស៊ីកណ្តាលមេសូប៉ូតាមី មានអាកាសធាតុក្តៅស្ងួត ពុំសូវមានភ្លៀងធ្លាក់ជោគជាំទេ តែដីនៅតាមដងទន្លេអឺប្រាត និងដងទន្លេទីកប្រកបដោយជីជាតិល្អ ហើយមានទឹកបង្គួរ ជាហេតុធ្វើឱ្យប្រជាជននៅតំបន់នោះអាចប្រកបរបរកសិកម្មបានផលច្រើននិងអាចធ្វើកសិកម្មបានបីដងក្នុង១ឆ្នាំ នៅតំបន់នេះមានកុលសម្ព័ន្ធ រស់នៅយ៉ាងច្រើនក្រុមស្ថិតនៅក្រោមឳវាទរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រឹទ្ធាចារ្យមានអំណាចទូលំទូលាយណាស់ គឺអំណាចគ្រប់គ្រងបែបបិតីយការ ក្រោយមកកុលសសម្ព័ន្ធទាំងនោះ បង្កបង្កើតរដ្ឋតូចៗជាច្រើន ក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំងនោះមានរដ្ឋបីដែលសំខាន់ជាងគេគឺរដ្ឋស៊ុយមែន រដ្ឋអាស៊ីរី និងរដ្ឋកាល់ដេ	null	តំបន់មេសូប៉ូតាមី គឺជាទំនាបស្ថិតនៅចន្លោះទន្លេទីកនិងទន្លេអឺប្រាត មានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ទៅនឹងភ្នំអាមេនី ខាងត្បូងជាប់នឹងឈូងសមុទ្ទពែក ខាងលិចតំបន់នេះជាវាលខ្សាច់អារ៉ាប៊ី នៅខាងកើតមានប្រទេសអៀរ៉ង់ ដែលខណ្ឌតំបន់មេសូប៉ូតាមីនិងអាស៊ីកណ្តាលមេសូប៉ូតាមី មានអាកាសធាតុក្តៅស្ងួត ពុំសូវមានភ្លៀងធ្លាក់ជោគជាំទេ តែដីនៅតាមដងទន្លេអឺប្រាត និងដងទន្លេទីកប្រកបដោយជីជាតិល្អ ហើយមានទឹកបង្គួរ ជាហេតុធ្វើឱ្យប្រជាជននៅតំបន់នោះអាចប្រកបរបរកសិកម្មបានផលច្រើននិងអាចធ្វើកសិកម្មបានបីដងក្នុង១ឆ្នាំ នៅតំបន់នេះមានកុលសម្ព័ន្ធ រស់នៅយ៉ាងច្រើនក្រុមស្ថិតនៅក្រោមឳវាទរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រឹទ្ធាចារ្យមានអំណាចទូលំទូលាយណាស់ គឺអំណាចគ្រប់គ្រងបែបបិតីយការ ក្រោយមកកុលសសម្ព័ន្ធទាំងនោះ បង្កបង្កើតរដ្ឋតូចៗជាច្រើន ក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំងនោះមានរដ្ឋបីដែលសំខាន់ជាងគេគឺរដ្ឋស៊ុយមែន រដ្ឋអាស៊ីរី និងរដ្ឋកាល់ដេ	ត ើត ំ ប ន់ មេ ស ូប ៉ ូត ាម ី មាន ទី តាំង ភ ូម ិស ាស ្រ ្ត ដូច ម្ ត េច Ġ	25	ត ំ ប ន់ មេ ស ូប ៉ ូត ាម ី Ġ គ ឺ ជា ទំ នា ប ស្ ថ ិត នៅ ច ន្ ល ោះ ទ ន្ ល េ ទី ក និង ទ ន្ ល េ អ ឺ ប្រា ត Ġ មាន ព្រ ំ ប្រ ទល់ ខា ង ជើង ជាប់ ទៅ នឹង ភ្នំ អា មេ នី Ġ ខា ង ត្ប ូង ជាប់ នឹង ឈ ូង សម ុ ទ្ទ ព ែក Ġ ខា ង ល ិច ត ំ ប ន់ នេះ ជា វា ល ខ្ សា ច ់ អា រ៉ា ប៊ី Ġ នៅ ខា ង កើត មាន ប្រ ទេស អ ៀរ ៉ ង់ Ġ ដ ែល ខ ណ្ឌ ត ំ ប ន់ មេ ស ូប ៉ ូត ាម ីន ិ ង អា ស៊ី ក ណ្ត ាល មេ ស ូប ៉ ូត ាម ី Ġ មាន អា កាស ធាតុ ក្ត ៅ ស្ ង ួត Ġ ពុ ំ ស ូវ មាន ភ្ល ៀង ធ ្លា ក់ ជ ោ គ ជា ំ ទេ Ġ តែ ដ ីន ៅ តា ម ដង ទ ន្ ល េ អ ឺ ប្រា ត Ġ និង ដង ទ ន្ ល េ ទី ក ប្រ ក ប ដោយ ជី ជាតិ ល្អ Ġ ហើយ មាន ទឹក បង ្ គ ួរ Ġ ជា ហេតុ ធ ្វ ើ ឱ្យ ប្រ ជា ជន នៅ ត ំ ប ន់ ន ោះ អា ច ប្រ ក បរ បរ ក សិ កម្ម បាន ផល ច្ រ ើន និង អា ច ធ ្វ ើក សិ កម្ម បាន បី ដង ក្នុង ១ ឆ្នាំ Ġ នៅ ត ំ ប ន់ នេះ មាន ក ុល សម ្ ព ័ន ្ ធ Ġ រស់ នៅ យ៉ាង ច្ រ ើន ក្រុម ស្ ថ ិត នៅ ក្រោម ឳ វា ទ រ ប ស់ ព្រ ឹ ទ្ធ ា ចារ្យ Ġ ព្រ ឹ ទ្ធ ា ចារ្យ មាន អ ំណ ា ច ទូ លំ ទូ លា យ ណា ស់ Ġ គ ឺ អ ំណ ា ច គ្រ ប់ គ្រ ង ប ែប ប ិត ី យក ារ Ġ ក្រ ោយ មក ក ុល ស សម ្ ព ័ន ្ ធ ទ ាំង ន ោះ Ġ បង ្ក បង ្ក ើត រដ្ឋ តូ ច ៗ ជា ច្ រ ើន Ġ ក្នុង ចំ ណ ោម រដ្ឋ ទ ាំង ន ោះ មាន រដ្ឋ បី ដ ែល សំ ខា ន់ ជា ង គ េ គ ឺ រដ្ឋ ស៊ ុយ ម ែន Ġ រដ្ឋ អា ស៊ី រី Ġ និង រដ្ឋ កាល ់ ដ េ	372	▁តើ ត ំ ប ន់ ម េស ូ ប៉ ូត ាម ី មាន ទី តាំង ភ ូម ិ សា ស្រ ្ត ដូច ម ្ត េច ▁	25	▁តំបន់ ម េស ូ ប៉ ូត ាម ី ▁គឺជា ទំ នា ប ស ្ថ ិត នៅ ច ន ្ល ោះ ទ ន ្ល េ ទី ក និង ទ ន ្ល េ អ ឺ ប្រា ត ▁មាន ព្រ ំ ប្រ ទល់ ខា ង ជើង ជាប់ ទៅ នឹង ភ្នំ អា មេ នី ▁ខាងត្បូង ជាប់ នឹង ឈ ូង សម ុ ទ្ទ ព ែក ▁ខាងលិច ត ំ ប ន់ នេះ ជា វ ាល ខ្ ស ាច់ អា រ៉ា ប៊ី ▁នៅ ខា ង កើត មាន ប្រ ទេស អ ៀរ ៉ ង់ ▁ដែល ខ ណ្ឌ ត ំ ប ន់ ម េស ូ ប៉ ូត ាម ី និង អា ស៊ី ក ណ្ត ាល ម េស ូ ប៉ ូត ាម ី ▁មាន អា កាស ធាតុ ក្ត ៅ ស្ ង ួត ▁ពុំ ស ូវ មាន ភ្ល ៀង ធ ្ល ាក់ ជ ោ គ ជ ាំ ទេ ▁តែ ដ ី នៅ ត ាម ដង ទ ន ្ល េ អ ឺ ប្រា ត ▁និង ដង ទ ន ្ល េ ទី ក ប្រ ក ប ដោយ ជី ជាតិ ល្អ ▁ហើយ មាន ទឹក ប ង្គ ួរ ▁ជា ហេតុ ធ ្វ ើ ឱ្យ ប្រ ជា ជន នៅ ត ំ ប ន់ ន ោះ អា ច ប្រ ក បរ ប រក សិ កម្ម បាន ផល ច ្រ ើន និង អា ច ធ ្វ ើក សិ កម្ម បាន បី ដង ក្នុង ១ ឆ្នាំ ▁នៅ ត ំ ប ន់ នេះ មាន ក ុល ស ម្ព ័ ន្ធ ▁រស់ នៅ យ៉ាង ច ្រ ើន ក្រុម ស ្ថ ិត នៅ ក្រោម ឳ វា ទ រ ប ស់ ព្រ ឹ ទ្ធ ា ចារ្យ ▁ព្រ ឹ ទ្ធ ា ចារ្យ មាន អ ំ ណា ច ទូ លំ ទ ូល ាយ ណ ាស់ ▁គឺ អ ំ ណា ច គ្រ ប់ គ្រ ង ប ែប ប ិត ី យ ការ ▁ក្រោយមក ក ុល ស ស ម្ព ័ ន្ធ ទ ាំង ន ោះ ▁បង្ក ប ង្ក ើត រដ្ឋ ត ូច ៗ ជា ច ្រ ើន ▁ក្នុង ច ំណ ោម រដ្ឋ ទ ាំង ន ោះ មាន រដ្ឋ បី ដ ែល សំ ខ ាន់ ជា ង គ េ គ ឺ រដ្ឋ ស៊ ុយ ម ែន ▁រដ្ឋ អា ស៊ី រី ▁និង រដ្ឋ ក ាល់ ដ េ	348
តើអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តដឹងអំពីវត្តមាននៃរូបធាតុនេះដូចម្តេច	null	អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តពុំអាចសង្កេតលឃើញរូបធាតុងងឹតដោយផ្ទាល់បានទេ ប៉ុន្តែពួកគេអាចដឹងអំពីវត្តមាននៃរូបធាតុនេះតាមរយៈឥទ្ធិពលនៃទំនាញរបស់វាទៅលើអង្គផ្សេងទៀតដូចជា តារា ឬពន្លឺ	null	អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តពុំអាចសង្កេតលឃើញរូបធាតុងងឹតដោយផ្ទាល់បានទេ ប៉ុន្តែពួកគេអាចដឹងអំពីវត្តមាននៃរូបធាតុនេះតាមរយៈឥទ្ធិពលនៃទំនាញរបស់វាទៅលើអង្គផ្សេងទៀតដូចជា តារា ឬពន្លឺ	ត ើ អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត ដ ឹង អ ំព ី វត្ត មាន នៃ រូប ធាតុ នេះ ដូច ម្ ត េច Ġ	22	អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត ពុ ំ អា ច សង ្ក េត ល ឃើញ រូប ធាតុ ង ង ឹត ដោយ ផ្ ទ ាល់ បាន ទេ Ġ ប៉ ុន ្ត ែ ព ួ ក គ េ អា ច ដ ឹង អ ំព ី វត្ត មាន នៃ រូប ធាតុ នេះ តា âĢĭ ម រយ ៈ ឥ ទ្ធិ ពល នៃ ទំ នា ញ រ ប ស់ វា ទៅ លើ អង្គ ផ្ សេ ង ទៀត ដូច ជា Ġ តា រា Ġ ឬ ព ន្ ល ឺ	78	▁តើ អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត ដ ឹង អ ំព ី វត្ត មាន នៃ រូប ធាតុ នេះ ដូច ម ្ត េច ▁	21	▁អ្នក វិទ្យា សា ស្រ ្ត ព ុំ អា ច ស ង្ក េត ល ឃើញ រូប ធាតុ ង ង ឹត ដោយ ផ្ ទ ាល់ បាន ទេ ▁ប៉ុន្តែ ព ួ ក គ េ អា ច ដ ឹង អ ំព ី វត្ត មាន នៃ រូប ធាតុ នេះ តា ▁ម រយ ៈ ឥ ទ្ធិ ពល នៃ ទំ ន ាញ រ ប ស់ វា ទៅ លើ អង្គ ផ្ ស េង ទៀត ដូច ជា ▁តារា ▁ឬ ព ន ្ល ឺ	74
តើចុងចោទមានសិទ្ធិអ្វីខ្លះ	null	ចុងចោទ ជនត្រូវចោទ និង ជនជាប់ចោទ មានសិទ្ធិការពារខ្លួននៅក្រោមច្បាប់កម្ពុជានិងច្បាប់អន្តរជាតិសិទ្ធិខ្លះនៃសិទ្ធិទាំងអស់នោះមាន៖ សិទ្ធិទទួលបាននូវសវនាការមួយត្រឹមត្រូវនិងជាសាធារណៈ សិទ្ធិត្រូវបានគេសន្មតថាមិនមានកំហុសរហូតទាល់តែត្រូវបានតុលាការកាត់សេចក្តីថាមានទោស សិទ្ធិមានមេធាវីទៅតាមការជ្រើសរើសរបស់ខ្លួនទោះជាមេធាវីមានសញ្ជាតិខ្មែរឬបរទេស សិទ្ធិមានពេលវេលានិងសម្ភារៈគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឲ្យមេធាវីរៀបចំការពារក្តី សិទ្ធិទទួលបានមេធាវីពីសាលាក្តីខ្មែរក្រហមប្រសិនបើចុងចោទមិនមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីចំណាយទៅលើការជួលមេធាវី និង សិទ្ធិត្រួតពិនិត្យសាក្សីដែលបានចោទប្រកាន់ទៅលើរូបគាត់	null	ចុងចោទ ជនត្រូវចោទ និង ជនជាប់ចោទ មានសិទ្ធិការពារខ្លួននៅក្រោមច្បាប់កម្ពុជានិងច្បាប់អន្តរជាតិសិទ្ធិខ្លះនៃសិទ្ធិទាំងអស់នោះមាន៖ សិទ្ធិទទួលបាននូវសវនាការមួយត្រឹមត្រូវនិងជាសាធារណៈ សិទ្ធិត្រូវបានគេសន្មតថាមិនមានកំហុសរហូតទាល់តែត្រូវបានតុលាការកាត់សេចក្តីថាមានទោស សិទ្ធិមានមេធាវីទៅតាមការជ្រើសរើសរបស់ខ្លួនទោះជាមេធាវីមានសញ្ជាតិខ្មែរឬបរទេស សិទ្ធិមានពេលវេលានិងសម្ភារៈគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឲ្យមេធាវីរៀបចំការពារក្តី សិទ្ធិទទួលបានមេធាវីពីសាលាក្តីខ្មែរក្រហមប្រសិនបើចុងចោទមិនមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីចំណាយទៅលើការជួលមេធាវី និង សិទ្ធិត្រួតពិនិត្យសាក្សីដែលបានចោទប្រកាន់ទៅលើរូបគាត់	ត ើ ច ុង ច ោទ មាន សិ ទ្ធិ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	14	ច ុង ច ោទ Ġ ជន ត្រូវ ច ោទ Ġ និង Ġ ជន ជាប់ ច ោទ Ġ មាន សិ ទ្ធិ ការពារ ខ្លួន នៅ ក្រោម ច្ បា ប់ ក ម្ព ុ ជា និង ច្ បា ប់ អ ន្ត រ ជាតិ សិ ទ្ធិ ខ្ ល ះ នៃ សិ ទ្ធិ ទ ាំង អ ស់ ន ោះ មាន ៖ Ġ សិ ទ្ធិ ទទួលបាន ន ូវ ស វ នា ការ មួយ ត្រ ឹម ត្រូវ និង ជា សា ធា រណៈ Ġ សិ ទ្ធិ ត្រូវ បាន គ េស ន្ ម ត ថា ម ិន មាន កំ ហ ុស រ ហ ូត ទ ាល់ តែ ត្រូវ បាន ត ុល ាក ារ កាត់ សេ ច ក្តី ថា មាន ទោស Ġ សិ ទ្ធិ មាន មេ ធា វី ទៅ តា មក ារ ជ្រ ើស រ ើស រ ប ស់ ខ្លួន ទ ោះ ជា មេ ធា វី មាន ស ញ្ជ ាត ិ ខ្ ម ែរ ឬ បរ ទេស Ġ សិ ទ្ធិ មាន ពេល វេ លាន ិ ង សម ្ ភា រៈ គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ដើម ្ប ី ឲ្យ មេ ធា វី រៀបចំ ការពារ ក្តី Ġ សិ ទ្ធិ ទទួលបាន មេ ធា វី ពី សា លា ក្តី ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ប្រ សិ ន ប ើ ច ុង ច ោទ ម ិន មាន ល ទ្ធ ភាព គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ដើម ្ប ី ចំ ណា យ ទៅ លើក ារ ជ ួល មេ ធា វី Ġ និង Ġ សិ ទ្ធិ ត្រ ួត ពិ និ ត ្យ សា ក្ស ី ដ ែល បាន ច ោទ ប្រ កាន់ ទៅ លើ រូប គ ាត់	238	▁តើ ច ុង ច ោទ មាន សិ ទ្ធិ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	13	▁ចុង ច ោទ ▁ជន ត្រូវ ច ោទ ▁និង ▁ជន ជាប់ ច ោទ ▁មាន សិ ទ្ធិ ការពារ ខ្លួន នៅ ក្រោម ច ្ប ាប់ ក ម្ព ុ ជា និង ច ្ប ាប់ អ ន្ត រ ជាតិ សិ ទ្ធិ ខ្ ល ះ នៃ សិ ទ្ធិ ទ ាំង អ ស់ ន ោះ មាន ៖ ▁សិទ្ធិ ទទួលបាន ន ូវ ស វ នា ការ មួយ ត្រ ឹម ត្រូវ និង ជា សា ធា រណៈ ▁សិទ្ធិ ត្រូវ បាន គ េស ន ្ម ត ថា ម ិន មាន កំ ហ ុស រ ហ ូត ទ ាល់ តែ ត្រូវ បាន ត ុល ា ការ កាត់ ស េច ក្តី ថា មាន ទោស ▁សិទ្ធិ មាន មេ ធា វី ទៅ ត ាម ការ ជ្រ ើស រ ើស រ ប ស់ ខ្លួន ទ ោះ ជា មេ ធា វី មាន ស ញ្ជ ា តិ ខ្ ម ែរ ឬ បរ ទេស ▁សិទ្ធិ មាន ពេល វេ លា និង ស ម្ភ ារ ៈ គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ដើម ្ប ី ឲ្យ មេ ធា វី រៀបចំ ការពារ ក្តី ▁សិទ្ធិ ទទួលបាន មេ ធា វី ពី សា លា ក្តី ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ប្រ ស ិន ប ើ ច ុង ច ោទ ម ិន មាន ល ទ្ធ ភាព គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ដើម ្ប ី ច ំណ ាយ ទៅ លើ ការ ជ ួល មេ ធា វី ▁និង ▁សិទ្ធិ ត្រ ួត ព ិន ិត ្យ សា ក្ស ី ដ ែល បាន ច ោទ ប្រ កាន់ ទៅ លើ រូប គ ាត់	230
តើហេតុអ្វីបានជាពួកផាស៊ីសអាឡឺម៉ង់ជាន់ឈ្លីលើសន្ធិសញ្ញាវែសៃនិងវ៉ាស៊ីនតោន (១៩១៩)	null	បានជាលេចឡើងសម្ព័ន្ធផាពយោធាអ៊ីតាលី អាឡឺម៉ង់ ជប៉ុន ព្រោះ មហាអំណាចបីដែលផ្តួចផ្តើមគំនិតប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធនិងចង់បែងចែកពិភពលោកដោយកម្លាំងបាយ បានរៀបចំគម្រោងរបស់ខ្លួនដោយបង្កើតប្លុកយោធាឈ្លានពាន	null	បានជាលេចឡើងសម្ព័ន្ធផាពយោធាអ៊ីតាលី អាឡឺម៉ង់ ជប៉ុន ព្រោះ មហាអំណាចបីដែលផ្តួចផ្តើមគំនិតប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធនិងចង់បែងចែកពិភពលោកដោយកម្លាំងបាយ បានរៀបចំគម្រោងរបស់ខ្លួនដោយបង្កើតប្លុកយោធាឈ្លានពាន	ត ើ ហេតុ អ ្វី បាន ជា ព ួ ក ផ ាស ៊ី ស អា ឡ ឺ ម៉ង់ ជា ន់ ឈ ្ល ី លើ ស ន្ធ ិស ញ្ញា វ ែ ស ៃ និង វ៉ា ស៊ី ន តោន Ġ( ១៩ ១៩ ) Ġ	39	បាន ជា ល េច ឡើង សម ្ ព ័ន ្ ធ ផ ា ព យោ ធា អ៊ី តា លី Ġ អា ឡ ឺ ម៉ង់ Ġ ជ ប៉ ុន Ġ ព្រ ោះ Ġ ម ហា អ ំណ ា ច បី ដ ែល ផ្តួចផ្តើម គ ំ និ ត ប្រកួត ប្រ ជ ែង ស ព្វ ាវ ុ ធ និង ច ង់ ប ែង ច ែក ពិ ភព លោក ដោយ ក ម្ល ាំង បា យ Ġ បាន រៀបចំ គម ្រ ោង រ ប ស់ ខ្លួន ដោយ បង ្ក ើត ប្ ល ុក យោ ធា ឈ ្លា ន ពា ន	90	▁តើ ហេតុ អ ្វី បាន ជា ព ួ ក ផ ា ស៊ី ស អា ឡ ឺ ម៉ង់ ជ ាន់ ឈ ្ល ី លើ ស ន្ធ ិស ញ្ញា វ ែ ស ៃ និង វ៉ា ស៊ី ន តោន ▁( ១៩ ១៩ ) ▁	38	▁បានជា ល េច ឡើង ស ម្ព ័ ន្ធ ផ ា ព យោ ធា អ៊ី តា លី ▁អា ឡ ឺ ម៉ង់ ▁ជប៉ុន ▁ព្រោះ ▁មហា អ ំ ណា ច បី ដ ែល ផ្តួចផ្តើម គ ំ ន ិត ប្រកួត ប្រ ជ ែង ស ព ្វា វុធ និង ច ង់ ប ែង ច ែក ពិ ភព លោក ដោយ ក ម្ល ាំង ប ាយ ▁បាន រៀបចំ គ ម្រ ោង រ ប ស់ ខ្លួន ដោយ ប ង្ក ើត ប ្ល ុក យោ ធា ឈ ្លា ន ព ាន	82
ចូរប្រៀបធៀបលទ្ធិទេវរាជនិងលទ្ធិបុគ្គលនិយម	null	ដើម្បីកំណើតអក្សរនិងការប្រើប្រាស់អក្សរខ្មែរ ក ដើមកំណើតអក្សរនៅសម័យនគរភ្នំហ្វូណនគេបានរកឃើញសិលាចារឹកមួយនៅវ៉ូកាញ់ក្នុងភូមិភាគញ៉ាត្រាងយូនខាងត្បូង ជាសិលាចារឹកដំបូងបង្អស់ជាភាសាសំស្រ្កឹតបើតាមការសិក្សាប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរឥណ្ឌាខាងត្បូងអក្សរនាគរីគឺមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នាម៉្យាងវិញទៀត គេបានរកឃើញប្រាក់កាសរបស់ឥណ្ឌានៅកំពង់ផែកែវ នៅកម្ពុជាក្រោមនៅលើប្រាក់នោះចារអក្សរព្រាហ្មីមានទ្រង់ទ្រាយដូចតួអក្សរខ្មែរបុរាណដែរនៅសម័យនោះឥណ្ឌាមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈកំពង់ផែអូរកែវដូចនេះគេសន្និដ្ឋានថា ខ្មែរបានខ្ចីតួអក្សរព្រាហ្មីរបស់ឥណ្ឌាមកប្រើ ខ ការប្រើប្រាស់អក្សរខ្មែរ អក្សរខ្មែរដែលយើងប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃនេះ ត្រូវបានកែទ្រង់ទ្រាយធំៗ ចំនួនដប់ដងរួចមកហើយ	null	ដើម្បីកំណើតអក្សរនិងការប្រើប្រាស់អក្សរខ្មែរ ក ដើមកំណើតអក្សរនៅសម័យនគរភ្នំហ្វូណនគេបានរកឃើញសិលាចារឹកមួយនៅវ៉ូកាញ់ក្នុងភូមិភាគញ៉ាត្រាងយូនខាងត្បូង ជាសិលាចារឹកដំបូងបង្អស់ជាភាសាសំស្រ្កឹតបើតាមការសិក្សាប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរឥណ្ឌាខាងត្បូងអក្សរនាគរីគឺមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នាម៉្យាងវិញទៀត គេបានរកឃើញប្រាក់កាសរបស់ឥណ្ឌានៅកំពង់ផែកែវ នៅកម្ពុជាក្រោមនៅលើប្រាក់នោះចារអក្សរព្រាហ្មីមានទ្រង់ទ្រាយដូចតួអក្សរខ្មែរបុរាណដែរនៅសម័យនោះឥណ្ឌាមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈកំពង់ផែអូរកែវដូចនេះគេសន្និដ្ឋានថា ខ្មែរបានខ្ចីតួអក្សរព្រាហ្មីរបស់ឥណ្ឌាមកប្រើ ខ ការប្រើប្រាស់អក្សរខ្មែរ អក្សរខ្មែរដែលយើងប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃនេះ ត្រូវបានកែទ្រង់ទ្រាយធំៗ ចំនួនដប់ដងរួចមកហើយ	ច ូរ ប្រ ៀប ធៀប ល ទ្ធិ ទេ វរ ា ជន ិ ង ល ទ្ធិ ប ុ គ្គ ល និយម Ġ	20	ដើម ្ប ី កំ ណ ើត អ ក្ស រ និង ការ ប្រ ើប ្រា ស់ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ Ġ ក Ġ ដើម កំ ណ ើត អ ក្ស រ នៅ សម័យ ន គរ ភ្នំ ហ្វ ូ ណ ន គ េ បាន រក ឃើញ សិ លា ចារ ឹក មួយ នៅ វ ៉ ូក ាញ់ ក្នុង ភ ូម ិ ភាគ ញ៉ា ត្រា ង យ ូន ខា ង ត្ប ូង Ġ ជា សិ លា ចារ ឹក ដំ បូ ង បង ្អ ស់ ជា ភា សា សំ ស្រ ្ក ឹត ប ើត ាម ការ សិ ក្ស ាប ្រ ៀប ធៀប អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ឥ ណ្ឌ ា ខា ង ត្ប ូង អ ក្ស រ នា គរ ី គ ឺ មាន ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ដូច គ្នា âĢĭ ម៉ ្យា ង វិញ ទៀត Ġ គ េ បាន រក ឃើញ ប្រា ក់ កាស រ ប ស់ ឥ ណ្ឌ ាន ៅ កំ ព ង់ ផ ែក ែ វ Ġ នៅ ក ម្ព ុ ជា ក្រោម នៅ លើ ប្រា ក់ ន ោះ ចារ អ ក្ស រ ព្រ ា ហ្ម ី មាន ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ដូច ត ួ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ប ុរ ា ណ âĢĭ ដ ែរ នៅ សម័យ ន ោះ ឥ ណ្ឌ ាម ាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម តា ម រយ ៈ កំ ព ង់ ផ ែ អូ រក ែ វ ដូច នេះ គ េស ន្ន ិ ដ្ឋាន ថា Ġ ខ្ ម ែរ បាន ខ្ ច ីត ួ អ ក្ស រ ព្រ ា ហ្ម ី រ ប ស់ ឥ ណ្ឌ ាម ក ប្រ ើ Ġ ខ Ġ ការ ប្រ ើប ្រា ស់ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ Ġ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ដ ែល យ ើង ប្រ ើប ្រា ស់ ស ព្វ ថ ្ង ៃ នេះ Ġ ត្រូវ បាន ក ែ ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ធ ំ ៗ Ġ ចំ ន ួន ដ ប់ ដង រ ួច មក ហ ើ âĢĭ យ	308	▁ចូរ ប្រ ៀប ធៀប ល ទ្ធិ ទេ វ រាជ និង ល ទ្ធិ ប ុ គ្គ ល និយម ▁	17	▁ដើម្បី ក ំណ ើត អ ក្ស រ និង ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ▁ក ▁ដើមកំណើត អ ក្ស រ នៅ សម័យ ន គរ ភ្នំ ហ្វ ូ ណ ន គ េ បាន រក ឃើញ សិ លា ចារ ឹក មួយ នៅ វ ៉ ូក ាញ់ ក្នុង ភ ូម ិ ភាគ ញ៉ា ត្រា ង យ ូន ខា ង ត្ប ូង ▁ជា សិ លា ចារ ឹក ដំ បូ ង បង ្អ ស់ ជា ភា សា សំ ស្រ ្ក ឹត ប ើត ាម ការ ស ិក ្សា ប្រ ៀប ធៀប អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ឥ ណ្ឌ ា ខា ង ត្ប ូង អ ក្ស រ នា គ រី គ ឺ មាន ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ដូច គ្នា ▁ម៉ ្យា ង វិញ ទៀត ▁គេ បាន រក ឃើញ ប្រ ាក់ កាស រ ប ស់ ឥ ណ្ឌ ាន ៅ ក ំព ង់ ផ ែ កែវ ▁នៅ ក ម្ព ុ ជា ក្រោម នៅ លើ ប្រ ាក់ ន ោះ ចារ អ ក្ស រ ព្រ ា ហ្ម ី មាន ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ដូច ត ួ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ប ុរ ា ណ ▁ដែរ នៅ សម័យ ន ោះ ឥ ណ្ឌ ា មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ត ាម រយ ៈ ក ំព ង់ ផ ែ អ ូរ កែវ ដូច នេះ គ េស ន្ន ិ ដ្ឋាន ថា ▁ខ្មែរ បាន ខ្ ច ីត ួ អ ក្ស រ ព្រ ា ហ្ម ី រ ប ស់ ឥ ណ្ឌ ាម ក ប្រ ើ ▁ខ ▁ការប្រើប្រាស់ អ ក្ស រ ខ្ ម ែរ ▁អក្សរ ខ្ ម ែរ ដ ែល យ ើង ប្រ ើ ប្រ ាស់ ស ព្វ ថ ្ង ៃ នេះ ▁ត្រូវបាន ក ែ ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ធ ំ ៗ ▁ចំនួន ដ ប់ ដង រ ួច មក ហ ើ ▁យ	288
តើព្រះអាទិត្យនឹងទៅជាយ៉ាងណាប្រសិនបើវាប្រើឥន្ធនៈអស់	null	ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យប្រើឥន្ធនៈអស់ នោះស្រទាប់ក្រៅរបស់វានឹងរីក ហើយក្លាយជាតារាយក្សក្រហម ហើយបន្ទាប់មកស្រទាប់ខាងក្រៅរីកធំឡើងៗ ហើយរសាត់ទៅក្នុងលំហបង្កើតបានជាពពកឧស្ម័នឆេះដែលទីបញ្ចប់អាចក្លាយទៅជាតារាក្រិសពណ៌ស	null	ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យប្រើឥន្ធនៈអស់ នោះស្រទាប់ក្រៅរបស់វានឹងរីក ហើយក្លាយជាតារាយក្សក្រហម ហើយបន្ទាប់មកស្រទាប់ខាងក្រៅរីកធំឡើងៗ ហើយរសាត់ទៅក្នុងលំហបង្កើតបានជាពពកឧស្ម័នឆេះដែលទីបញ្ចប់អាចក្លាយទៅជាតារាក្រិសពណ៌ស	ត ើ ព្រ ះ អា ទិ ត ្យ នឹង ទៅ ជា យ៉ាង ណា ប្រ សិ ន ប ើ វា ប្រ ើ ឥ ន្ធ នៈ អ ស់ Ġ	26	ប្រ សិ ន ប ើ ព្រ ះ អា ទិ ត ្យ ប្រ ើ ឥ ន្ធ នៈ អ ស់ Ġ ន ោះ ស្រ ទ ាប់ ក្រ ៅ រ ប ស់ វា នឹង រី ក Ġ ហើយ ក្លា យ ជា តា រា យក ្ស ក្រ ហ ម Ġ ហើយ បន្ទាប់ មក ស្រ ទ ាប់ ខា ង ក្រ ៅ រី ក ធ ំ ឡើង ៗ Ġ ហើយ រស ាត់ ទៅ ក្នុង លំ ហ បង ្ក ើត បាន ជា ព ព ក ឧ ស្ម ័ន ឆ េះ ដ ែល ទី បញ្ច ប់ អា ច ក្លា យ ទៅ ជា តា រា ក្រ ិស ព ណ៌ ស	97	▁តើ ព្រ ះ អា ទ ិត ្យ នឹង ទៅ ជា យ៉ាង ណា ប្រ ស ិន ប ើ វា ប្រ ើ ឥ ន្ធ នៈ អ ស់ ▁	25	▁ប្រសិនបើ ព្រ ះ អា ទ ិត ្យ ប្រ ើ ឥ ន្ធ នៈ អ ស់ ▁នោះ ស្រ ទ ាប់ ក្រ ៅ រ ប ស់ វា នឹង រី ក ▁ហើយ ក្លា យ ជា តា រ ាយ ក្ស ក្រ ហ ម ▁ហើយ បន្ទាប់ មក ស្រ ទ ាប់ ខា ង ក្រ ៅ រី ក ធ ំ ឡើង ៗ ▁ហើយ រស ាត់ ទៅ ក្នុង លំ ហ ប ង្ក ើត បាន ជា ព ព ក ឧ ស្ម ័ន ឆ េះ ដ ែល ទី បញ្ច ប់ អា ច ក្លា យ ទៅ ជា តា រា ក្រ ិស ព ណ៌ ស	92
ហេតុអ្វីបានជាគេថាសាលាបឋមសិក្សាពុំមានបញ្ហាចោទ	null	បានជាគេថាសាលាបឋមសិក្សាពុំមានបញ្ហាចោទព្រោះសាលាបឋមសិក្សា មានការកើនឡើងពី ៦១៨០ នៅឆ្នាំ ២០០៤២០០៥ ទៅ ៦៥៦៥	null	បានជាគេថាសាលាបឋមសិក្សាពុំមានបញ្ហាចោទព្រោះសាលាបឋមសិក្សា មានការកើនឡើងពី ៦១៨០ នៅឆ្នាំ ២០០៤២០០៥ ទៅ ៦៥៦៥	ហេតុ អ ្វី បាន ជា គ េ ថា សា លា ប ឋ ម សិ ក្ស ា ពុ ំ មាន ប ញ ្ហ ា ច ោទ Ġ	25	បាន ជា គ េ ថា សា លា ប ឋ ម សិ ក្ស ា ពុ ំ មាន ប ញ ្ហ ា ច ោទ ព្រ ោះ សា លា ប ឋ ម សិ ក្ស ា Ġ មាន ការ ក ើន ឡើង ពី Ġ ៦ ១ ៨០ âĢĭ Ġ នៅ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៤ ២០ ០ ៥ Ġ ទៅ Ġ ៦ ៥ ៦ ៥	54	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា គ េ ថា ស ាល ាប ឋ ម ស ិក ្សា ព ុំ មាន ប ញ ្ហ ា ច ោទ ▁	25	▁បានជា គ េ ថា ស ាល ាប ឋ ម ស ិក ្សា ព ុំ មាន ប ញ ្ហ ា ច ោទ ព្រ ោះ ស ាល ាប ឋ ម ស ិក ្សា ▁មាន ការ ក ើន ឡើង ពី ▁៦ ១ ៨០ ▁នៅ ឆ្នាំ ▁២០០ ៤ ២ ០០ ៥ ▁ទៅ ▁៦៥ ៦ ៥	51
តើសម្តេច នរោត្តម សីហនុ បង្កើតអង្គការសង្គមរាស្រ្តនិយមនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា	null	សម្តេចនរោត្តម សីហនុ បង្កើតអង្គការសង្គមរាស្រ្តនិយមនៅថ្ងៃទី ២២ មីនា ១៩៥៥ដោយមូលហេតុ ៈដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិ ឲ្យមានឯកភាពដើម្បីឲ្យប្រទេសជាតិមានសន្តិភាពដើប្បីកសាងជាតិឲ្យមានការរីកចម្រើនដើម្បីឲ្យព្រះអង្គមានអំណាចក្នុងការដឹកនាំប្រទេសជាតិ	null	សម្តេចនរោត្តម សីហនុ បង្កើតអង្គការសង្គមរាស្រ្តនិយមនៅថ្ងៃទី ២២ មីនា ១៩៥៥ដោយមូលហេតុ ៈដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិ ឲ្យមានឯកភាពដើម្បីឲ្យប្រទេសជាតិមានសន្តិភាពដើប្បីកសាងជាតិឲ្យមានការរីកចម្រើនដើម្បីឲ្យព្រះអង្គមានអំណាចក្នុងការដឹកនាំប្រទេសជាតិ	ត ើស ម្ ត េច Ġ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ បង ្ក ើត អង្គ ការ សង ្ គម រា ស្រ ្ត និយម នៅ ថ ្ង ៃ ខែ ឆ្នាំ ណា Ġ	32	សម ្ត េច ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ បង ្ក ើត អង្គ ការ សង ្ គម រា ស្រ ្ត និយម នៅ ថ ្ង ៃ ទី Ġ ២ ២ âĢĭ Ġ មី នា Ġ ១៩ ៥ ៥ ដោយ ម ូល ហេតុ Âł ៈ ដើម ្ប ី បង ្រ ួ ប បង ្រ ួ ម ជាតិ Ġ ឲ្យ មាន ឯក ភាព ដើម ្ប ី ឲ្យ ប្រ ទេស ជាតិ មាន ស ន្ត ិ ភាព ដ ើប ្ប ី ក សា ង ជាតិ ឲ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ដើម ្ប ី ឲ្យ ព្រ ះ អង្គ មាន អ ំណ ា ច ក្នុង ការ ដ ឹក នាំ ប្រ ទេស ជាតិ	103	▁តើ សម ្ត េច ▁នរោត្តម ▁សីហនុ ▁បង្កើត អង្គ ការ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ត និយម នៅ ថ ្ង ៃ ខែ ឆ្នាំ ណា ▁	23	▁សម្តេច ន រ ោ ត្ត ម ▁សីហនុ ▁បង្កើត អង្គ ការ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ត និយម នៅ ថ ្ង ៃ ទី ▁២២ ▁មីនា ▁១៩ ៥ ៥ ដោយ ម ូល ហេតុ ▁ដើម្បី បង ្រ ួ ប បង ្ រួម ជាតិ ▁ឲ្យ មាន ឯក ភាព ដើម ្ប ី ឲ្យ ប្រ ទេស ជាតិ មាន ស ន្ត ិ ភាព ដ ើ ប្ប ី ក សា ង ជាតិ ឲ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ដើម ្ប ី ឲ្យ ព្រ ះ អង្គ មាន អ ំ ណា ច ក្នុង ការ ដ ឹក នាំ ប្រ ទេស ជាតិ	91
តើសាធារណៈរដ្ឋទី៤នៃប្រទេសបារាំងបានធ្វើសកម្មភាពអ្វីខ្លះក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម	null	សកម្មភាពស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៃប្រទេសបារាំងមានដូចជា ការកសាងហេដ្ឋានរចនាសម្ព័ន្ធ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពានកំណើនផលិតផលឩស្សាហកម្ម និង កសិកម្មធ្វើតូបនីយកម្មរោងចក្រ ធ្យូងថ្ម ឩស្សាហកម្ម ធនាគារ	null	សកម្មភាពស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៃប្រទេសបារាំងមានដូចជា ការកសាងហេដ្ឋានរចនាសម្ព័ន្ធ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពានកំណើនផលិតផលឩស្សាហកម្ម និង កសិកម្មធ្វើតូបនីយកម្មរោងចក្រ ធ្យូងថ្ម ឩស្សាហកម្ម ធនាគារ	ត ើស ា ធា រណៈ រដ្ឋ ទី ៤ នៃ ប្រ ទេស បា រា ំ ង បាន ធ ្វ ើស កម្ម ភាព អ ្វី ខ្ ល ះ ក្នុង ការ ស្តា រស េ ដ្ឋ កិច្ច និង សង ្ គម Ġ	37	ស កម្ម ភាព ស្តា រស េ ដ្ឋ កិច្ច Ġ និង សង ្ គម នៃ ប្រ ទេស បា រា ំ ង មាន ដូច ជា Ġ ការ ក សា ង ហ េ ដ្ឋាន រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ Ġ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ Ġ ស្ព ាន កំ ណ ើន ផល ិត ផល ឩ ស្សា ហ កម្ម Ġ និង Ġ ក សិ កម្ម ធ ្វ ើត ូប នី យក ម្ម រ ោង ច ក្រ Ġ ធ ្យូ ង ថ ្ម Ġ ឩ ស្សា ហ កម្ម Ġ ធ នា គ ារ	82	▁តើ សា ធា រណៈ រដ្ឋ ទី ៤ នៃ ប្រ ទេស ប ារ ាំង បាន ធ ្វ ើស កម្ម ភាព អ ្វី ខ្ ល ះ ក្នុង ការ ស្តា រ សេ ដ្ឋ កិច្ច និង ស ង្គ ម ▁	35	▁សកម្មភាព ស្តា រ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁និង ស ង្គ ម នៃ ប្រ ទេស ប ារ ាំង មាន ដូច ជា ▁ការកសាង ហ េ ដ្ឋាន រ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ ▁ផ្លូវ ថ្ន ល់ ▁ស្ពាន ក ំណ ើន ផល ិត ផល ឩ ស្សា ហ កម្ម ▁និង ▁កសិកម្ម ធ ្វ ើត ូប នី យ កម្ម រ ោង ច ក្រ ▁ធ ្យូ ង ថ ្ម ▁ ឩ ស្សា ហ កម្ម ▁ធនាគារ	67
ចូរពណ៌នាពីការកសាងជាតិឡើងវិញក្រោយរបបខ្មែរក្រហមចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៩ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩០	null	ការកសាងជាតិមាន ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច បង្កើតក្រុមសាមគ្គីបង្កឡើងបង្កើតផលក្រុមប្រវាសឡើងដើម្បីជួយដល់ស្ដ្រីមេម៉ាយ ចាស់ជរា កុមារ កំព្រា ជនពិការ ក្នុងការងារកសិកម្មកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ផ្លូវ ថ្នល់ កំពង់ផែ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យពង្រីងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការណ៍សេដ្ឋកិច្ច ជាមួយប្រទេសជិតខាងក្នុងក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកតំណាងរដ្ឋាភិបាលនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជានិងរដ្ឋកម្ពុជា ក្រោយមកជានយករដ្ឋាមន្ដ្រីនៃរបបព្រះរាជាកម្ពុជាផ្គួចផ្ដើមគំនិតឪ្យមានកិច្ចចរចាបបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅកម្ពុជាសម្ដេចបានអញ្ចើញទៅក្រៅប្រទេសដូចជាទីក្រុងហ្សកតាប្រទសឥណ្ឌូនេស៊ីទៅប្រទេសបារាំងរីប្រទេសក្រៅទ្ធីមផ្សេងទៀតចូលរួមកិច្ចការពារសន្ដិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ដើម្បីមានបោះឆ្នោតមួយនៅកម្ពុជាជាពិសេសក្រោយឆ្នាំ១៩៩៣ សម្ដេចបានព្រមព្រៀងធ្វើសមាហរណ៍កម្មដើម្បីបញ្ចប់វិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជាដោយកម្មអង្គការចាត់តាំងនយោបាយនឹងយោធារបស់ខ្មែរក្រហមឆ្នាំ១៩៩៨ តួនាទីសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ ជាតំណាងចលនាត្រីភាគីចលនាតស៊ូរបស់សម្ដេចសម្ដេចនរោត្តមសម្ដេចសីហនុចលនាតស៊ូរបស់លោកសឺនសាន ជាប្រធាបនក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ SANE ជាអ្នកផ្កួចផ្ដើមគំនិតឪ្យមានកិច្ចចរចារបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅកម្ពុជាដែលអាចនាំឪ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀង ២៣ តុលា ១៩៩១ ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាមជាបិតាផ្សះផ្សាជាតិ បង្រួបបង្រួមជាតិជាំក់ស្ដែងក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣ ប្រទេសកម្ពុជាមានវិបត្តិនយោបាយគឺការបែងចែងអំណាចនៃគណៈនយោបាយពីរគណៈបក្សហហ្វុនស៊ិនមិចនិងគណៈបក្សប្រជាជន នៅពេលណនោះសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ បានរិះរកមធ្យោបាយមួយគឺការបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្ដ្រីពីររូបដែលធ្វើឪ្យប្រទេសាកម្ពុជាទទួលបានសុខសន្ដិភាព	null	ការកសាងជាតិមាន ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច បង្កើតក្រុមសាមគ្គីបង្កឡើងបង្កើតផលក្រុមប្រវាសឡើងដើម្បីជួយដល់ស្ដ្រីមេម៉ាយ ចាស់ជរា កុមារ កំព្រា ជនពិការ ក្នុងការងារកសិកម្មកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ផ្លូវ ថ្នល់ កំពង់ផែ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យពង្រីងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការណ៍សេដ្ឋកិច្ច ជាមួយប្រទេសជិតខាងក្នុងក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកតំណាងរដ្ឋាភិបាលនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជានិងរដ្ឋកម្ពុជា ក្រោយមកជានយករដ្ឋាមន្ដ្រីនៃរបបព្រះរាជាកម្ពុជាផ្គួចផ្ដើមគំនិតឪ្យមានកិច្ចចរចាបបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅកម្ពុជាសម្ដេចបានអញ្ចើញទៅក្រៅប្រទេសដូចជាទីក្រុងហ្សកតាប្រទសឥណ្ឌូនេស៊ីទៅប្រទេសបារាំងរីប្រទេសក្រៅទ្ធីមផ្សេងទៀតចូលរួមកិច្ចការពារសន្ដិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ដើម្បីមានបោះឆ្នោតមួយនៅកម្ពុជាជាពិសេសក្រោយឆ្នាំ១៩៩៣ សម្ដេចបានព្រមព្រៀងធ្វើសមាហរណ៍កម្មដើម្បីបញ្ចប់វិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជាដោយកម្មអង្គការចាត់តាំងនយោបាយនឹងយោធារបស់ខ្មែរក្រហមឆ្នាំ១៩៩៨ តួនាទីសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ ជាតំណាងចលនាត្រីភាគីចលនាតស៊ូរបស់សម្ដេចសម្ដេចនរោត្តមសម្ដេចសីហនុចលនាតស៊ូរបស់លោកសឺនសាន ជាប្រធាបនក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ SANE ជាអ្នកផ្កួចផ្ដើមគំនិតឪ្យមានកិច្ចចរចារបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅកម្ពុជាដែលអាចនាំឪ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀង ២៣ តុលា ១៩៩១ ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាមជាបិតាផ្សះផ្សាជាតិ បង្រួបបង្រួមជាតិជាំក់ស្ដែងក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣ ប្រទេសកម្ពុជាមានវិបត្តិនយោបាយគឺការបែងចែងអំណាចនៃគណៈនយោបាយពីរគណៈបក្សហហ្វុនស៊ិនមិចនិងគណៈបក្សប្រជាជន នៅពេលណនោះសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ បានរិះរកមធ្យោបាយមួយគឺការបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្ដ្រីពីររូបដែលធ្វើឪ្យប្រទេសាកម្ពុជាទទួលបានសុខសន្ដិភាព	ច ូរ ព ណ៌ នា ពី ការ ក សា ង ជាតិ ឡើង វិញ ក្រ ោយ រ ប ប ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧ ៩ Ġ រ ហ ូត ដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៩០ Ġ	38	ការ ក សា ង ជាតិ មាន Ġ ផ្ ន ែក សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ បង ្ក ើត ក្រុម សា ម គ្គ ី បង ្ក ឡើង បង ្ក ើត ផល ក្រុម ប្រ វា ស ឡើង ដើម ្ប ី ជ ួយ ដល់ ស្ ដ ្រី មេ ម៉ា យ Ġ ច ាស់ ជ រា Ġ ក ុម ារ Ġ កំ ព្រ ា Ġ ជន ពិ ការ Ġ ក្នុង ការងារ ក សិ កម្ម ក សា ង ហ េ ដ្ឋា រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ផ្ល ូវ Ġ ថ្ន ល់ Ġ កំ ព ង់ ផ ែ Ġ សា លា រ ៀន Ġ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ ព ង ្រី ង កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ ណ៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ជា មួយ ប្រ ទេស ជ ិត ខា ង ក្នុង ក្នុង ត ំ ប ន់ Ġ និង ពិ ភព លោក ត ំណ ាង រដ្ឋ ា ភិ បាល នៃ រ ប ប សា ធា រណ រដ្ឋ ប្រ ជា មាន ិត ក ម្ព ុ ជា និង រដ្ឋ ក ម្ព ុ ជា Ġ ក្រ ោយ មក ជា ន យក រដ្ឋ ាម ន្ ដ ្រី នៃ រ ប ប ព្រ ះ រាជ ាក ម្ព ុ ជា ផ្ គ ួច ផ្ ដើម គ ំ និ ត ឪ ្យ មាន កិច្ច ចរ ច ាប បញ្ច ប់ សង ្រ ្ គ ាម នៅ ក ម្ព ុ ជា សម ្ ដ េច បាន អ ញ្ច ើ ញ ទៅ ក្រ ៅ ប្រ ទេស ដូច ជា ទី ក្រុង ហ្ស ក តា ប្រ ទ ស ឥ ណ្ឌ ូន េស ៊ី ទៅ ប្រ ទេស បា រា ំ ង រី ប្រ ទេស ក្រ ៅ ទ្ធ ី ម ផ្ សេ ង ទៀត ចូល រួម កិច្ច ការពារ ស ន្ ដ ិស ុ ខ Ġ ស ណ ្ ដា ប់ ធ ្នា ប់ ដើម ្ប ី មាន ប ោះ ឆ្ ន ោត មួយ នៅ ក ម្ព ុ ជា ជា ពិ សេ ស ក្រ ោយ ឆ្នាំ ១៩ ៩ ៣ Ġ សម ្ ដ េច បាន ព្រមព្រៀង ធ ្វ ើស មា ហ រណ ៍ កម្ម ដើម ្ប ី បញ្ច ប់ វិ ប ត្តិ ន យោ បា យ នៅ ក ម្ព ុ ជា ដោយ កម្ម អង្គ ការ ច ាត់ តាំង ន យោ បា យ នឹង យោ ធា រ ប ស់ ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ឆ្នាំ ១៩ ៩៨ Ġ ត ួន ា ទី សម ្ ដ េច ន រ ោត ្ត ម សី ហ នុ ĠÂłÂł ជា ត ំណ ាង ច ល នា ត្រ ី ភាគ ី ច ល នា ត ស៊ូ រ ប ស់ សម ្ ដ េច សម ្ ដ េច ន រ ោត ្ត ម សម ្ ដ េច សី ហ នុ ច ល នា ត ស៊ូ រ ប ស់ លោក ស ឺន សា ន âĢĭ ÂłÂłÂł ជា ប្រ ធា ប ន ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ជាតិ ជា ន់ ខ្ ព ស់ ĠS ANE ÂłÂłÂł ជា អ្នក ផ្ ក ួច ផ្ ដើម គ ំ និ ត ឪ ្យ មាន កិច្ច ចរ ចារ បញ្ច ប់ សង ្រ ្ គ ាម នៅ ក ម្ព ុ ជា ដ ែល អា ច នាំ ឪ ្យ មាន កិច្ច ព្រមព្រៀង Ġ ២ ៣ Ġ ត ុល ា Ġ ១៩ ៩ ១ Ġ ដើម ្ប ី បញ្ច ប់ សង ្រ ្ គ ាម ជា ប ិត ា ផ្ ស ះ ផ្ សា ជាតិ Ġ បង ្រ ួ ប បង ្រ ួ ម ជាតិ ជា ំ ក់ ស្ ដ ែង ក្រ ោយ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩ ៣ Ġ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន វិ ប ត្តិ ន យោ បា យ គ ឺ ការ ប ែង ច ែង អ ំណ ា ច នៃ គ ណៈ ន យោ បា យ ពី រ គ ណៈ ប ក្ស ហ ហ្វ ុន ស៊ ិន ម ិច និង គ ណៈ ប ក្ស ប្រ ជា ជន Ġ នៅ ពេល ណ ន ោះ សម ្ ដ េច ន រ ោត ្ត ម សី ហ នុ Ġ បាន រិ ះ រក ម ធ ្យ ោ បា យ មួយ គ ឺ ការ បង ្ក ើត គ ណៈ រដ្ឋ ម ន្ ដ ្រី ពី រ រូប ដ ែល ធ ្វ ើ ឪ ្យ ប្រ ទេស ាក ម្ព ុ ជា ទទួលបាន សុខ ស ន្ ដ ិ ភាព	647	▁ចូរ ព ណ៌ នា ពី ការ ក សា ង ជាតិ ឡើង វិញ ក្រ ោយ រ ប ប ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ▁១៩៧៩ ▁រហូតដល់ ឆ្នាំ ១៩ ៩០ ▁	32	▁ការកសាង ជាតិ មាន ▁ផ្នែក សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁បង្កើត ក្រុម ស ាម គ្គ ី ប ង្ក ឡើង ប ង្ក ើត ផល ក្រុម ប្រ វា ស ឡើង ដើម ្ប ី ជ ួយ ដល់ ស្ ដ ្រី មេ ម៉ា យ ▁ចាស់ ជ រា ▁កុមារ ▁កំព្រា ▁ជន ពិ ការ ▁ក្នុង ការងារ ក សិ កម្ម ក សា ង ហ េ ដ្ឋា រ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ផ្លូវ ▁ថ្នល់ ▁កំពង់ផែ ▁សាលារៀន ▁មន្ទីរពេទ្យ ព ង ្រី ង កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ ណ៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ជាមួយ ប្រ ទេស ជ ិត ខា ង ក្នុង ក្នុង ត ំ ប ន់ ▁និង ពិ ភព លោក ត ំណ ាង រ ដ្ឋា ភិ បាល នៃ រ ប ប សា ធា រណ រដ្ឋ ប្រ ជា មាន ិត ក ម្ព ុ ជា និង រដ្ឋ ក ម្ព ុ ជា ▁ក្រោយមក ជា ន យក រដ្ឋ ាម ន្ ដ ្រី នៃ រ ប ប ព្រ ះ រាជ ាក ម្ព ុ ជា ផ្ គ ួច ផ្ ដើម គ ំ ន ិត ឪ ្យ មាន កិច្ច ចរ ច ាប បញ្ច ប់ សង ្រ ្ គ ាម នៅ ក ម្ព ុ ជា ស ម្ ដ េច បាន អ ញ្ច ើ ញ ទៅ ក្រ ៅ ប្រ ទេស ដូច ជា ទី ក្រុង ហ្ស ក តា ប្រ ទ ស ឥ ណ្ឌ ូន េ ស៊ី ទៅ ប្រ ទេស ប ារ ាំង រី ប្រ ទេស ក្រ ៅ ទ្ធ ី ម ផ្ ស េង ទៀត ចូល រួម កិច្ច ការពារ ស ន្ ដ ិ សុខ ▁ស ណ ្ ដ ាប់ ធ ្ន ាប់ ដើម ្ប ី មាន ប ោះ ឆ្ ន ោត មួយ នៅ ក ម្ព ុ ជា ជា ពិ ស េស ក្រ ោយ ឆ្នាំ ១៩ ៩ ៣ ▁សម្ ដ េច បាន ព្រមព្រៀង ធ ្វ ើស មា ហ រ ណ៍ កម្ម ដើម ្ប ី បញ្ច ប់ វិ ប ត្តិ ន យោ ប ាយ នៅ ក ម្ព ុ ជា ដោយ កម្ម អង្គ ការ ច ាត់ តាំង ន យោ ប ាយ នឹង យោ ធ ារ ប ស់ ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ឆ្នាំ ១៩ ៩៨ ▁តួនាទី ស ម្ ដ េច ន រ ោ ត្ត ម សី ហ នុ ▁ជា ត ំណ ាង ច ល នា ត្រ ី ភាគ ី ច ល នា ត ស៊ូ រ ប ស់ ស ម្ ដ េច ស ម្ ដ េច ន រ ោ ត្ត ម ស ម្ ដ េច សី ហ ន ុច ល នា ត ស៊ូ រ ប ស់ លោក ស ឺន សា ន ▁ជា ប្រ ធា ប ន ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ជាតិ ជ ាន់ ខ្ ព ស់ ▁SAN E ▁ជា អ្នក ផ្ ក ួច ផ្ ដើម គ ំ ន ិត ឪ ្យ មាន កិច្ច ចរ ចារ បញ្ច ប់ សង ្រ ្ គ ាម នៅ ក ម្ព ុ ជា ដ ែល អា ច នាំ ឪ ្យ មាន កិច្ច ព្រមព្រៀង ▁២៣ ▁តុលា ▁១៩ ៩ ១ ▁ដើម្បី បញ្ច ប់ សង ្រ ្ គ ាម ជា ប ិត ា ផ្ ស ះ ផ្ សា ជាតិ ▁បង ្រ ួ ប បង ្ រួម ជាតិ ជ ាំ ក់ ស្ ដ ែង ក្រ ោយ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ឆ្នាំ ▁១៩ ៩ ៣ ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា មាន វិ ប ត្តិ ន យោ ប ាយ គ ឺ ការ ប ែង ច ែង អ ំ ណា ច នៃ គ ណៈ ន យោ ប ាយ ពី រ គ ណៈ ប ក្ស ហ ហ្វ ុន ស៊ ិន ម ិច និង គ ណៈ ប ក្ស ប្រ ជា ជន ▁នៅពេល ណ ន ោះ ស ម្ ដ េច ន រ ោ ត្ត ម សី ហ នុ ▁បាន រ ិះ រក ម ធ ្យ ោ ប ាយ មួយ គ ឺ ការ ប ង្ក ើត គ ណៈ រដ្ឋ ម ន្ ដ ្រី ពី រ រូប ដ ែល ធ ្វ ើ ឪ ្យ ប្រ ទេស ាក ម្ព ុ ជា ទទួលបាន សុខ ស ន្ ដ ិ ភាព	603
ចូរស្រង់ឈ្មោះតួរអង្គក្នុងអត្ថបទដកស្រង់ខាងលើ ដោយប្រាប់មុខងារ និងឋានានុក្រមផង	null	ស្រង់ឈ្មោះតួរអង្គក្នុងអត្ថបទ ដោយប្រាប់មុខងារ និងឋានានុក្រមព្រះបទុនសូរ្យវង្ស ជាក្សត្រនៃព្រះអាណាចក្រខ្មែរព្រះសុរិយា ជាក្សត្រនៃព្រះអាណាចក្រសៀមតេជោដំឌិន ជាមេទ័ពដ៏ល្បីល្បាញរបស់នគរខ្មែរព្រះវាំងណា ជាបិតាព្រះនាងមហាយិកា និងជាឧបរាជនគរសៀមព្រះនាងមហាយិកា ជាមហេសីព្រះសុវិយា ជាកូនរបស់ព្រះវាំងណា	null	ស្រង់ឈ្មោះតួរអង្គក្នុងអត្ថបទ ដោយប្រាប់មុខងារ និងឋានានុក្រមព្រះបទុនសូរ្យវង្ស ជាក្សត្រនៃព្រះអាណាចក្រខ្មែរព្រះសុរិយា ជាក្សត្រនៃព្រះអាណាចក្រសៀមតេជោដំឌិន ជាមេទ័ពដ៏ល្បីល្បាញរបស់នគរខ្មែរព្រះវាំងណា ជាបិតាព្រះនាងមហាយិកា និងជាឧបរាជនគរសៀមព្រះនាងមហាយិកា ជាមហេសីព្រះសុវិយា ជាកូនរបស់ព្រះវាំងណា	ច ូរ ស្រ ង់ ឈ្មោះ ត ួរ អង្គ ក្នុង អ ត្ថ បទ ដ ក ស្រ ង់ ខា ង លើ Ġ ដោយ ប្រា ប់ មុខ ងារ Ġ និង ឋ ាន ានុ ក្រ ម ផ ង ĠĠ	32	ស្រ ង់ ឈ្មោះ ត ួរ អង្គ ក្នុង អ ត្ថ បទ Ġ ដោយ ប្រា ប់ មុខ ងារ Ġ និង ឋ ាន ានុ ក្រ ម ព្រ ះ បទ ុន ស ូរ ្យ វង្ស Âł ជា ក្សត្រ នៃ ព្រ ះ អា ណា ច ក្រ ខ្ ម ែរ ព្រ ះ សុ រិយា Ġ ជា ក្សត្រ នៃ ព្រ ះ អា ណា ច ក្រ ស ៀម ត េ ជ ោ ដំ ឌ ិន Ġ ជា មេ ទ ័ ព ដ ៏ ល ្ប ី ល ្ប ាញ រ ប ស់ ន គរ ខ្ ម ែរ ព្រ ះ វា ំ ង ណា Ġ ជា ប ិត ា ព្រ ះ នា ង ម ហា យ ិកា Ġ និង ជា ឧ បរ ា ជន គរ ស ៀម ព្រ ះ នា ង ម ហា យ ិកា Ġ ជា ម ហ េស ី ព្រ ះ សុ វិ យា Ġ ជា កូ ន រ ប ស់ ព្រ ះ វា ំ ង ណា	141	▁ចូរ ស្រ ង់ ឈ្មោះ ត ួរ អង្គ ក្នុង អ ត្ថ បទ ដ ក ស្រ ង់ ខា ង លើ ▁ដោយ ប្រ ាប់ មុខ ងារ ▁និង ឋ ាន ានុ ក្រ ម ផ ង ▁	31	▁ស្រង់ ឈ្មោះ ត ួរ អង្គ ក្នុង អ ត្ថ បទ ▁ដោយ ប្រ ាប់ មុខ ងារ ▁និង ឋ ាន ានុ ក្រ ម ព្រ ះ បទ ុន ស ូរ ្យ វង្ស ▁ជា ក្សត្រ នៃ ព្រ ះ អា ណា ច ក្រ ខ្ ម ែរ ព្រ ះ សុ រិយា ▁ជា ក្សត្រ នៃ ព្រ ះ អា ណា ច ក្រ ស ៀម ត េ ជ ោ ដំ ឌ ិន ▁ជា មេ ទ ័ ព ដ ៏ ល ្ប ី ល ្ប ាញ រ ប ស់ ន គរ ខ្ ម ែរ ព្រ ះ វ ាំង ណា ▁ជា ប ិត ា ព្រ ះ ន ាង ម ហ ាយ ិកា ▁និង ជា ឧ ប រាជ ន គរ ស ៀម ព្រ ះ ន ាង ម ហ ាយ ិកា ▁ជា ម ហ េស ី ព្រ ះ សុ វិ យា ▁ជា ក ូន រ ប ស់ ព្រ ះ វ ាំង ណា	138
ដូចម្តេចដែលហៅថាអនាបក្សផ្ទេរសិទ្ធិ	null	អនាបក្សផ្ទេរសិទ្ធិ គឺជាការផ្ទេរសិទ្ធិពីក្រសួងទៅមន្ទីរនីមួយៗ ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងមកក្រសួងទៀតទេ នូវសិទ្ធិទៅឱ្យប្រធានអង្គភាព ដើម្បីមានសិទ្ធិចាយ ឬប្រើប្រាស់លុយតាមខ្ទង់ចំណាយនីមួយៗ	null	អនាបក្សផ្ទេរសិទ្ធិ គឺជាការផ្ទេរសិទ្ធិពីក្រសួងទៅមន្ទីរនីមួយៗ ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងមកក្រសួងទៀតទេ នូវសិទ្ធិទៅឱ្យប្រធានអង្គភាព ដើម្បីមានសិទ្ធិចាយ ឬប្រើប្រាស់លុយតាមខ្ទង់ចំណាយនីមួយៗ	ដូច ម្ ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា អ នា ប ក្ស ផ្ ទេ រស ិទ្ធ ិ Ġ	18	អ នា ប ក្ស ផ្ ទេ រស ិទ្ធ ិ Ġ គ ឺ ជា ការ ផ្ ទេ រស ិទ្ធ ិ ពី ក្រ ស ួង ទៅ ម ន្ទ ី រ នី មួយ ៗ Ġ ដោយ ម ិន ចាំបាច់ ឆ្ លង មក ក្រ ស ួង ទៀត ទេ Ġ ន ូវ សិ ទ្ធិ ទៅ ឱ្យ ប្រ ធាន អង្គ ភាព Ġ ដើម ្ប ី មាន សិ ទ្ធិ ច ាយ Ġ ឬ ប្រ ើប ្រា ស់ ល ុយ តា ម ខ្ ទ ង់ ចំ ណា យ នី មួយ ៗ	78	▁ដូចម្តេច ដ ែល ហ ៅ ថា អ នា ប ក្ស ផ្ ទ េរ សិ ទ្ធិ ▁	15	▁អន ាប ក្ស ផ្ ទ េរ សិ ទ្ធិ ▁គឺជា ការ ផ្ ទ េរ សិ ទ្ធិ ពី ក្រ ស ួង ទៅ ម ន្ទ ី រ នី មួយ ៗ ▁ដោយ ម ិន ចាំបាច់ ឆ្ លង មក ក្រ ស ួង ទៀត ទេ ▁នូវ សិ ទ្ធិ ទៅ ឱ្យ ប្រ ធាន អង្គ ភាព ▁ដើម្បី មាន ស ិទ្ធ ិច ាយ ▁ឬ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ល ុយ ត ាម ខ្ ទ ង់ ច ំណ ាយ នី មួយ ៗ	72
តើពួកខ្មែរក្រហមបានបង្កើតសហករណ៍ប៉ុន្មានតំណាក់កាលអ្វីខ្លះ	null	ពីរតំណាក់កាលគឺ សម័យសង្គ្រាម ១៩៧០១៩៧៥ សហករណ៍កម្រិតទាបឬក្រុមប្រវាស់ដៃមានសមាជិកពី១០ទៅ៣០ត្រូវក្នុងមួយក្រុមក្រោយរំដោះ១៩៧៥១៩៧៩ សហករណ៍កម្រិតខ្ពស់ដេករួម ហូបរួម ធ្វើការរួម មានសមាជិក៤ភូមិ ឬមួយឃុំ	null	ពីរតំណាក់កាលគឺ សម័យសង្គ្រាម ១៩៧០១៩៧៥ សហករណ៍កម្រិតទាបឬក្រុមប្រវាស់ដៃមានសមាជិកពី១០ទៅ៣០ត្រូវក្នុងមួយក្រុមក្រោយរំដោះ១៩៧៥១៩៧៩ សហករណ៍កម្រិតខ្ពស់ដេករួម ហូបរួម ធ្វើការរួម មានសមាជិក៤ភូមិ ឬមួយឃុំ	ត ើ ព ួ ក ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម បាន បង ្ក ើត ស ហ ករណ៍ ប៉ ុន ្ម ាន ត ំណ ាក់ កាល អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	31	ពី រ ត ំណ ាក់ កាល គ ឺ Ġ សម័យ សង ្ គ្រ ាម Ġ ១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥ Ġ ស ហ ករណ៍ ក ម្រ ិត ទ ាប ឬ ក្រុម ប្រ វា ស់ ដៃ មាន សម ា ជ ិក ពី ១០ ទៅ ៣០ ត្រូវ ក្នុង មួយ ក្រុម ក្រ ោយ រំ ដ ោះ ១៩ ៧ ៥ ១៩ ៧ ៩ Ġ ស ហ ករណ៍ ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ដ េក រួម Ġ ហ ូប រួម Ġ ធ ្វ ើក ារ រួម Ġ មាន សម ា ជ ិក ៤ ភ ូម ិ Ġ ឬ មួយ ឃ ុំ	89	▁តើ ព ួ ក ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម បាន ប ង្ក ើត ស ហ ករណ៍ ប៉ ុន ្ មាន ត ំណ ាក់ កាល អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	30	▁ពីរ ត ំណ ាក់ កាល គ ឺ ▁សម័យ ស ង្គ ្រា ម ▁១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥ ▁សហ ករណ៍ ក ម្រ ិត ទ ាប ឬ ក្រុម ប្រ វ ាស់ ដៃ មាន ស មា ជ ិក ពី ១០ ទៅ ៣០ ត្រូវ ក្នុង មួយ ក្រុម ក្រ ោយ រំ ដ ោះ ១៩ ៧ ៥ ១៩ ៧ ៩ ▁សហ ករណ៍ ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ដ េក រួម ▁ហូប រួម ▁ធ្វើការ រួម ▁មាន ស មា ជ ិក ៤ ភ ូម ិ ▁ឬ មួយ ឃ ុំ	82
ហេតុអ្វីបានជារងបំផ្លាញក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ	null	បានជារងបំផ្លាញក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យប្រកាន់យករបបនយោបាយកុំមុយនីស្ដផ្ដាច់ការទទួលឥទ្ធពលនៃសង្រ្គាមត្រជាប់មេដឹកមានចរិតជាតិនិយមជ្រុលប្រល័យពូជសាសន៍បង្ខំប្រជាជនឪ្យធ្វើការទម្ងន់បង្អត់អាហារបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់បែបយ៉ាងបំបាត់ជំនឿ សាសនា ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ការអប់រំធ្វើវិសុទ្ធកម្មជម្លៀសប្រជាជនចេញទីក្រុងនិងជនបទូទាំងប្រទេសមនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយម	null	បានជារងបំផ្លាញក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យប្រកាន់យករបបនយោបាយកុំមុយនីស្ដផ្ដាច់ការទទួលឥទ្ធពលនៃសង្រ្គាមត្រជាប់មេដឹកមានចរិតជាតិនិយមជ្រុលប្រល័យពូជសាសន៍បង្ខំប្រជាជនឪ្យធ្វើការទម្ងន់បង្អត់អាហារបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់បែបយ៉ាងបំបាត់ជំនឿ សាសនា ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ការអប់រំធ្វើវិសុទ្ធកម្មជម្លៀសប្រជាជនចេញទីក្រុងនិងជនបទូទាំងប្រទេសមនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយម	ហេតុ អ ្វី បាន ជា រ ង ប ំ ផ្ល ាញ ក្នុង រ ប ប ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធិ ត េយ្យ Ġ	24	បាន ជា រ ង ប ំ ផ្ល ាញ ក្នុង រ ប ប ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធិ ត េយ្យ ប្រ កាន់ យក រ ប ប ន យោ បា យក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ ផ្ ដា ច ់ ការ ទទួល ឥ ទ្ធ ពល នៃ សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជាប់ មេ ដ ឹក មាន ចរ ិត ជាតិ និយម ជ្រ ុល ប្រ ល័យ ព ូ ជ សា ស ន៍ បង ្ខ ំ ប្រ ជា ជន ឪ ្យ ធ ្វ ើក ារ ទ ម្ ង ន់ បង ្អ ត់ អា ហា រ ប ំ ប ិ ទ សិ ទ្ធិ សេ រី ភាព គ្រ ប់ ប ែប យ៉ាង ប ំ បា ត់ ជំ ន ឿ Ġ សា ស នា Ġ ប្រ ព ៃ ណី Ġ ទំ ន ៀម ទ ម្ល ាប់ Ġ ការ អ ប់ រំ ធ ្វ ើ វិ សុ ទ្ធ កម្ម ជ ម្ល ៀស ប្រ ជា ជន ចេញ ទី ក្រុង និង ជន បទ ូ ទ ាំង ប្រ ទេស ម ន ោ គម វិជ្ជា ជ្រ ុល និយម	165	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា រ ង ប ំ ផ្ល ាញ ក្នុង រ ប ប ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធ ិត េយ្យ ▁	24	▁បានជា រ ង ប ំ ផ្ល ាញ ក្នុង រ ប ប ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធ ិត េយ្យ ប្រ កាន់ យក រ ប ប ន យោ បា យក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ ផ្ ដ ាច់ ការ ទទួល ឥ ទ្ធ ពល នៃ សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជាប់ មេ ដ ឹក មាន ចរ ិត ជាតិ និយម ជ្រ ុល ប្រ ល័យ ព ូ ជ សា ស ន៍ បង ្ខ ំ ប្រ ជា ជន ឪ ្យ ធ ្វ ើ ការ ទ ម្ ង ន់ បង ្អ ត់ អា ហា រ ប ំ ប ិ ទ សិ ទ្ធិ សេ រី ភាព គ្រ ប់ ប ែប យ៉ាង ប ំ ប ាត់ ជំ ន ឿ ▁សាសនា ▁ប្រពៃណី ▁ទំ ន ៀម ទ ម្ល ាប់ ▁ការអប់រំ ធ ្វ ើ វិ ស ុទ្ធ កម្ម ជ ម្ល ៀស ប្រ ជា ជន ចេញ ទី ក្រុង និង ជន ប ទូ ទ ាំង ប្រ ទេស ម ន ោ គម វិជ្ជា ជ្រ ុល និយម	155
តើកូនប្រុសកូនស្រីត្រូវមានវិន័យ និងឥរិយាបថដូចម្តេចខ្លះក្នុងគ្រួសារ	null	នៅក្នុងគ្រួសារកូនប្រុសស្រី ត្រូវមានវិន័យ និងឥរិយាបថដូចតទៅគោរពស្តាប់ដំបូន្មាន មាតាបិតាកតញ្ញូ កតវេទី ចំពោះអ្នកមានគុណជួយសម្រាលបន្ទុកការងារមាតាបិតាស្រលាញ់បងប្អូនមានសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុងល្អចេះជួយទុក្ខធុរៈក្នុងសមាជិកគ្រួសារថែរក្សា សុខភាព និងបរិស្ថានគ្រួសាររក្សាវង្សត្រកូល និងកិត្តិយសគ្រួសារមានសម្តី កាយវិការទន់ភ្លន់ សុភាពរាបសារ និងអំណត់អត់ធ្មត់គោរពពេលវេលា និងវិន័យក្នុងគ្រួសារមិនភូតកុហកជួយរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិ សន្សំសំចៃ មិនខ្ជះខ្ជាយ	null	នៅក្នុងគ្រួសារកូនប្រុសស្រី ត្រូវមានវិន័យ និងឥរិយាបថដូចតទៅគោរពស្តាប់ដំបូន្មាន មាតាបិតាកតញ្ញូ កតវេទី ចំពោះអ្នកមានគុណជួយសម្រាលបន្ទុកការងារមាតាបិតាស្រលាញ់បងប្អូនមានសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុងល្អចេះជួយទុក្ខធុរៈក្នុងសមាជិកគ្រួសារថែរក្សា សុខភាព និងបរិស្ថានគ្រួសាររក្សាវង្សត្រកូល និងកិត្តិយសគ្រួសារមានសម្តី កាយវិការទន់ភ្លន់ សុភាពរាបសារ និងអំណត់អត់ធ្មត់គោរពពេលវេលា និងវិន័យក្នុងគ្រួសារមិនភូតកុហកជួយរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិ សន្សំសំចៃ មិនខ្ជះខ្ជាយ	ត ើក ូន ប្រ ុស កូ ន ស្រី ត្រូវ មាន វិ ន ័យ Ġ និង ឥ រិយា ប ថ ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ ក្នុង គ្រួសារ Ġ	27	នៅ ក្នុង គ្រួសារ កូ ន ប្រ ុស ស្រី Ġ ត្រូវ មាន វិ ន ័យ Ġ និង ឥ រិយា ប ថ ដូច ត ទៅ គោ រ ព ស្តា ប់ ដំ បូ ន្ មាន Ġ មា តា ប ិត ាក ត ញ្ញ ូ Ġ ក ត វេ ទី Ġ ចំ ព ោះ អ្នក មាន គុណ ជ ួយ សម ្រា ល ប ន្ទ ុក ការងារ មា តា ប ិត ាស ្រ លា ញ ់ បង ប្ អូ ន មាន សា ម គ្គ ី ភាព ផ្ ទ ៃ ក្នុង ល្អ ច េះ ជ ួយ ទុក្ខ ធ ុរ ៈ ក្នុង សម ា ជ ិក គ្រួសារ ថ ែរ ក្ស ា Ġ សុខ ភាព Ġ និង បរ ិស ្ថ ាន គ្រួសារ រក ្សា វង្ស ត្រ កូ ល Ġ និង ក ិត្ត ិយ ស គ្រួសារ មាន សម ្ត ី Ġ កាយ វិ ការ ទ ន់ ភ្ល ន់ Ġ សុ ភាព រា ប សារ Ġ និង អ ំណ ត់ អ ត់ ធ ្ម ត់ គោ រ ព ពេល វេ លា Ġ និង វិ ន ័យ ក្នុង គ្រួសារ ម ិន ភ ូត ក ុ ហ ក ជ ួយ រក ្សា ទ្រ ព្យ សម្បត្តិ Ġ ស ន្ សំ សំ ច ៃ Ġ ម ិន ខ្ ជ ះ ខ្ ជា យ	185	▁តើ ក ូន ប្រ ុស ក ូន ស្រី ត្រូវ មាន វ ិន ័យ ▁និង ឥ រិយា ប ថ ដូច ម ្ត េច ខ្ ល ះ ក្នុង គ្រួសារ ▁	27	▁នៅក្នុង គ្រួសារ ក ូន ប្រ ុស ស្រី ▁ត្រូវ មាន វ ិន ័យ ▁និង ឥ រិយា ប ថ ដូច ត ទៅ គ ោរ ព ស្ត ាប់ ដំ បូ ន្ មាន ▁មាតា ប ិត ាក ត ញ្ញ ូ ▁ក ត វេ ទី ▁ចំពោះ អ្នក មាន គុណ ជ ួយ ស ម្រ ាល ប ន្ទ ុក ការងារ មា តា ប ិត ា ស្រលាញ់ បង ប ្អ ូន មាន ស ាម គ្គ ី ភាព ផ្ ទ ៃ ក្នុង ល្អ ច េះ ជ ួយ ទុក្ខ ធ ុរ ៈ ក្នុង ស មា ជ ិក គ្រួសារ ថ ែរ ក ្សា ▁សុខភាព ▁និង ប រិ ស្ថាន គ្រួសារ រក ្សា វង្ស ត្រ ក ូល ▁និង ក ិត្ត ិយ ស គ្រួសារ មាន សម ្ត ី ▁កាយវិការ ទ ន់ ភ្ល ន់ ▁សុភាព រ ាប សារ ▁និង អ ំណ ត់ អ ត់ ធ ្ម ត់ គ ោរ ព ពេល វេ លា ▁និង វ ិន ័យ ក្នុង គ្រួសារ ម ិន ភ ូត ក ុ ហ ក ជ ួយ រក ្សា ទ្រ ព្យ សម្បត្តិ ▁សន្សំ សំ ច ៃ ▁មិន ខ្ ជ ះ ខ្ ជ ាយ	170
តើព្រះបាទនរោត្តមសីហនុមានស្នាព្រះហស្ថសំខាន់អ្វីខ្លះនៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម	null	ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុមានស្នាព្រះហស្ថសំខាន់ដូចតទៅទាមទារឯករាជ្យពីពួកអាណានិគមបារាំង ជួបជាតិ និងប្រជាជនខ្មែរបង្កើតនិងធ្វើឪ្យមានការរីកចម្រើន នៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយមទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារថៃដែលបានចូលទៅកាន់ កាប់ដោយខុសច្បាប់នៅឆ្នាំ១៩៥៤បង្កើតសមិទ្ធិផលនៃហេដ្ឋារចនា សម្ព័ន្ធសង្គម សម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម	null	ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុមានស្នាព្រះហស្ថសំខាន់ដូចតទៅទាមទារឯករាជ្យពីពួកអាណានិគមបារាំង ជួបជាតិ និងប្រជាជនខ្មែរបង្កើតនិងធ្វើឪ្យមានការរីកចម្រើន នៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយមទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារថៃដែលបានចូលទៅកាន់ កាប់ដោយខុសច្បាប់នៅឆ្នាំ១៩៥៤បង្កើតសមិទ្ធិផលនៃហេដ្ឋារចនា សម្ព័ន្ធសង្គម សម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម	ត ើ ព្រ ះ បាទ ន រ ោត ្ត ម សី ហ នុ មាន ស្ន ា ព្រ ះ ហ ស្ ថ សំ ខា ន់ អ ្វី ខ្ ល ះ នៅ សម័យ សង ្ គម រា ស្រ ្ ដ និយម Ġ	39	ព្រ ះ បាទ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ មាន ស្ន ា ព្រ ះ ហ ស្ ថ សំ ខា ន់ ដូច ត ទៅ ទ ាម ទ ារ ឯក រាជ ្យ ពី ព ួ ក អា ណា និ គម បា រា ំ ង Ġ ជ ួ ប ជាតិ Ġ និង ប្រ ជា ជន ខ្ ម ែរ បង ្ក ើត និង ធ ្វ ើ ឪ ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន Ġ នៅ សម័យ សង ្ គម រា ស្រ ្ ដ និយម ទ ាម ទ ារ ប្រា សា ទ ព្រ ះ វិ ហា រ ថ ៃ ដ ែល បាន ចូល ទៅ កាន់ Ġ កា ប់ ដោយ ខុស ច្ បា ប់ នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៤ បង ្ក ើត សម ិទ្ធ ិ ផល នៃ ហ េ ដ្ឋា រ ច នា Ġ សម ្ ព ័ន ្ ធ សង ្ គម Ġ សម័យ សង ្ គម រា ស្រ ្ ដ និយម	144	▁តើ ព្រ ះ បាទ ន រ ោ ត្ត ម សី ហ នុ មាន ស្ន ា ព្រ ះ ហ ស ្ថ សំ ខ ាន់ អ ្វី ខ្ ល ះ នៅ សម័យ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ ដ និយម ▁	38	▁ព្រះបាទ ន រ ោ ត្ត ម ▁សីហនុ មាន ស្ន ា ព្រ ះ ហ ស ្ថ សំ ខ ាន់ ដូច ត ទៅ ទ ាម ទ ារ ឯក រាជ ្យ ពី ព ួ ក អា ណា និ គម ប ារ ាំង ▁ជួប ជាតិ ▁និង ប្រ ជា ជន ខ្ ម ែរ ប ង្ក ើត និង ធ ្វ ើ ឪ ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ▁នៅ សម័យ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ ដ និយម ទ ាម ទ ារ ប្រា សា ទ ព្រ ះ វិ ហា រ ថ ៃ ដ ែល បាន ចូល ទៅ កាន់ ▁កាប់ ដោយ ខុស ច ្ប ាប់ នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៥ ៤ ប ង្ក ើត សម ិ ទ្ធិ ផល នៃ ហ េ ដ្ឋា រ ច នា ▁សម្ព័ន្ធ ស ង្គ ម ▁សម័យ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ ដ និយម	131
តើពន្ធលើប្រាក់បៀវត្សកំណត់ទៅលើអ្វី តើការប្រមូលពន្ធលើប្រាក់បៀវត្សធ្វើឡើងតាមវិធីដូចម្តេច	null	ពន្ធលើប្រាក់បៀវត្សកំណត់ទៅលើប្រាក់បៀវត្សជាប់ពន្ធរបស់និយោជិកពន្ធលើប្រាក់បៀវត្ស ត្រូវបានប្រមូលដោយវិធីកាត់ទុក ដោយនិយោជន នៅពេលបើប្រាក់បៀវត្ស និយោជន ត្រូវដាក់លិខិតប្រកាសបង់ប្រាក់ពន្ធលើបៀវត្ស យ៉ាងយឺតបំផុតនៅ ថ្ងៃទី១៥ នៃខែបន្ទាប់ ពីខែដែលប្រាក់បៀវត្សត្រូវបានបើក	null	ពន្ធលើប្រាក់បៀវត្សកំណត់ទៅលើប្រាក់បៀវត្សជាប់ពន្ធរបស់និយោជិកពន្ធលើប្រាក់បៀវត្ស ត្រូវបានប្រមូលដោយវិធីកាត់ទុក ដោយនិយោជន នៅពេលបើប្រាក់បៀវត្ស និយោជន ត្រូវដាក់លិខិតប្រកាសបង់ប្រាក់ពន្ធលើបៀវត្ស យ៉ាងយឺតបំផុតនៅ ថ្ងៃទី១៥ នៃខែបន្ទាប់ ពីខែដែលប្រាក់បៀវត្សត្រូវបានបើក	ត ើ ពន្ធ លើ ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស កំ ណ ត់ ទៅ លើ អ ្វី Ġ ត ើក ារ ប្រ ម ូល ពន្ធ លើ ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស ធ ្វ ើ ឡើង តា ម វិ ធី ដូច ម្ ត េច Ġ	43	ពន្ធ លើ ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស កំ ណ ត់ ទៅ លើ ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស ជាប់ ពន្ធ រ ប ស់ និ យោ ជ ិក ពន្ធ លើ ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស Ġ ត្រូវ បាន ប្រ ម ូល ដោយ វិ ធី កាត់ ទុក Ġ ដោយ និ យោ ជន Ġ នៅ ពេល ប ើប ្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស Ġ និ យោ ជន Ġ ត្រូវ ដា ក់ ល ិ ខ ិត ប្រ កាស បង់ ប្រា ក់ ពន្ធ លើ ប ៀវ ត ្ស Ġ យ៉ាង យ ឺត ប ំ ផ ុត នៅ Ġ ថ ្ង ៃ ទី១ ៥ Ġ នៃ ខែ បន្ទាប់ Ġ ពី ខែ ដ ែល ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស ត្រូវ បាន ប ើក	111	▁តើ ពន្ធ លើ ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ក ំណ ត់ ទៅ លើ អ ្វី ▁តើ ការ ប្រ ម ូល ពន្ធ លើ ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ធ ្វ ើ ឡើង ត ាម វិ ធី ដូច ម ្ត េច ▁	41	▁ពន្ធ លើ ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ក ំណ ត់ ទៅ លើ ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ជាប់ ពន្ធ រ ប ស់ និ យោ ជ ិក ពន្ធ លើ ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ▁ត្រូវបាន ប្រ ម ូល ដោយ វិ ធី កាត់ ទុក ▁ដោយ និ យោ ជន ▁នៅពេល ប ើ ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ▁និ យោ ជន ▁ត្រូវ ដ ាក់ ល ិ ខ ិត ប្រ កាស បង់ ប្រ ាក់ ពន្ធ លើ ប ៀវ ត ្ស ▁យ៉ាង យ ឺត ប ំ ផ ុត នៅ ▁ថ្ងៃទី ១ ៥ ▁នៃ ខែ បន្ទាប់ ▁ពី ខែ ដ ែល ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ត្រូវ បាន ប ើក	107
តើឱកាសដែលកម្ពុជា ធ្វើជាប្រធានដឹកនាំកិច្ចប្រជុំ អាស៊ានលើកទីមួយនៅថ្ងៃ ខែឆ្នាំណា ជាកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទីប៉ុន្មាន បានដាក់ចេញនូវរបៀបវីរៈដែលមានប្រធានបទសំខាន់ៗដូចម្តេច	null	កម្ពុជាធ្វើជា ប្រធានដឹកនាំកិច្ចប្រជុំអាស៊ានលើកទីមួយនៅថ្ងៃទី០៤ ០៥ ខែ វិច្ឆិកា ២០០២ ជាកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី៨ នាទីក្រុងភ្នំពេញ បានដាក់ចេញនូវរបៀបវីរៈ នៃទីក្រុងភ្នំពេញដែលមាននូវប្រធានបទសំខាន់ៗ៤គឺលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅក្នុងមហាអនុតំបន់ទន្លេមេគង្គ បំពេញបន្ថែមលើការអនុវត្តន៍គំនិតផ្តួចផ្តើមនៃសមាហរហកម្មអាស៊ានកិច្ចប្រឹងប្រែងរួមដើម្បីជំរុញ វិស័យទេសចរណ៍សម្រាប់ទេសចរណ៍អាស៊ានទាំងអស់លើកកម្ពស់សាមគ្គីភាព រវាងប្រជាជាតិអាស៊ានដើម្បីថែរក្សាសន្តិភាពសុខទៅវិញទៅមកដោយយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសលើការប្រឆាំងអំពើភេរវកម្មកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងចំណោម ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានក្នុងការជំរុញគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចរិភាពរួមមានការផ្តល់សច្ចាប័នលើ ពិធីសារក្រុងតូក្យូ	null	កម្ពុជាធ្វើជា ប្រធានដឹកនាំកិច្ចប្រជុំអាស៊ានលើកទីមួយនៅថ្ងៃទី០៤ ០៥ ខែ វិច្ឆិកា ២០០២ ជាកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី៨ នាទីក្រុងភ្នំពេញ បានដាក់ចេញនូវរបៀបវីរៈ នៃទីក្រុងភ្នំពេញដែលមាននូវប្រធានបទសំខាន់ៗ៤គឺលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅក្នុងមហាអនុតំបន់ទន្លេមេគង្គ បំពេញបន្ថែមលើការអនុវត្តន៍គំនិតផ្តួចផ្តើមនៃសមាហរហកម្មអាស៊ានកិច្ចប្រឹងប្រែងរួមដើម្បីជំរុញ វិស័យទេសចរណ៍សម្រាប់ទេសចរណ៍អាស៊ានទាំងអស់លើកកម្ពស់សាមគ្គីភាព រវាងប្រជាជាតិអាស៊ានដើម្បីថែរក្សាសន្តិភាពសុខទៅវិញទៅមកដោយយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសលើការប្រឆាំងអំពើភេរវកម្មកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងចំណោម ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានក្នុងការជំរុញគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចរិភាពរួមមានការផ្តល់សច្ចាប័នលើ ពិធីសារក្រុងតូក្យូ	ត ើ ឱ កាស ដ ែល ក ម្ព ុ ជា Ġ ធ ្វ ើ ជា ប្រ ធាន ដ ឹក នាំ កិច្ច ប្រជុំ Ġ អា ស៊ ាន លើក ទី មួយ នៅ ថ ្ង ៃ Ġ ខែ ឆ្នាំ ណា Ġ ជា កិច្ច ប្រជុំ កំ ព ូល លើក ទី ប៉ ុន ្ម ាន Ġ បាន ដា ក់ ចេញ ន ូវ រ ប ៀប វី រៈ ដ ែល មាន ប្រ ធាន បទ សំ ខា ន់ ៗ ដូច ម្ ត េច Ġ	71	ក ម្ព ុ ជា ធ ្វ ើ ជា Ġ ប្រ ធាន ដ ឹក នាំ កិច្ច ប្រជុំ អា ស៊ ាន លើក ទី មួយ នៅ ថ ្ង ៃ ទី ០ ៤ Ġ ០ ៥ Ġ ខែ âĢĭ Ġ វិ ច្ឆ ិកា Ġ ២០ ០ ២ Ġ ជា កិច្ច ប្រជុំ កំ ព ូល លើក ទី ៨ Ġ នាទី ក្រុង ភ្នំពេញ Ġ បាន ដា ក់ ច េ âĢĭ ញ ន ូវ រ ប ៀប វី រៈ Ġ នៃ ទី ក្រុង ភ្នំពេញ ដ ែល មាន ន ូវ ប្រ ធាន បទ សំ ខា ន់ ៗ ៤ គ ឺ âĢĭ លើក ក ម្ព ស់ កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ នៅ ក្នុង ម ហា អនុ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េ មេ គ ង្គ Ġ ប ំព េញ ប ន្ ថ ែម លើក ារ អនុ វត្ត ន៍ គ ំ និ ត ផ្តួចផ្តើម នៃ សម ា ហ រ ហ កម្ម អា ស៊ ាន កិច្ច ប្រ ឹង ប្រ ែង រួម ដើម ្ប ី ជំ រ ុញ Ġ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ សម ្រា ប់ ទេស ចរ ណ៍ អា ស៊ ាន ទ ាំង អ ស់ លើក ក ម្ព ស់ សា ម គ្គ ី ភាព Ġ រ វា ង âĢĭ ប្រ ជា ជាតិ អា ស៊ ាន ដើម ្ប ី ថ ែរ ក្ស ាស ន្ត ិ ភាព សុខ ទៅ វិញ ទៅ មក ដោយ យកចិត្តទុកដាក់ ជា ពិ សេ ស âĢĭ លើក ារ ប្រ ឆ ាំង អ ំព ើ ភ េរ វ កម្ម កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ ក្នុង ចំ ណ ោម Ġ ប្រ ទេស សម ា ជ ិក អា ស៊ ាន ក្នុង ការ ជំ រ ុញ គ្រ ប់ គ្រ ង ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ប្រ ក ប ដោយ ចរ ិ ភាព រួម មាន ការ ផ្ ត ល់ ស ច្ច ា âĢĭ ប ័ន លើ Ġ ពិ ធី សារ ក្រុង តូ ក្ យ ូ Âł	268	▁តើ ឱ កាស ដ ែល ក ម្ព ុ ជា ▁ធ្វើជា ប្រ ធាន ដ ឹក នាំ កិច្ច ប្រជុំ ▁អាស៊ាន លើក ទី មួយ នៅ ថ ្ង ៃ ▁ខែ ឆ្នាំ ណា ▁ជា កិច្ច ប្រជុំ ក ំព ូល លើក ទី ប៉ ុន ្ មាន ▁បាន ដ ាក់ ចេញ ន ូវ រ ប ៀប វី រៈ ដ ែល មាន ប្រ ធាន បទ សំ ខ ាន់ ៗ ដូច ម ្ត េច ▁	65	▁កម្ពុជា ធ ្វ ើ ជា ▁ប្រធាន ដ ឹក នាំ កិច្ច ប្រជុំ អា ស៊ ាន លើក ទី មួយ នៅ ថ ្ង ៃ ទី ០ ៤ ▁០៥ ▁ខែ ▁វិច្ឆិកា ▁២០០ ២ ▁ជា កិច្ច ប្រជុំ ក ំព ូល លើក ទី ៨ ▁នាទី ក្រុង ភ្នំពេញ ▁បាន ដ ាក់ ច េ ▁ញ ន ូវ រ ប ៀប វី រៈ ▁នៃ ទី ក្រុង ភ្នំពេញ ដ ែល មាន ន ូវ ប្រ ធាន បទ សំ ខ ាន់ ៗ ៤ គ ឺ ▁លើកកម្ពស់ កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ នៅ ក្នុង ម ហា អនុ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េ មេ គ ង្គ ▁បំពេញ ប ន ្ថ ែម លើ ការ អនុ វត្ត ន៍ គ ំ ន ិត ផ្តួចផ្តើម នៃ ស មា ហ រ ហ កម្ម អា ស៊ ាន កិច្ច ប្រ ឹង ប្រ ែង រួម ដើម ្ប ី ជំ រ ុញ ▁វិស័យ ទេស ចរ ណ៍ ស ម្រ ាប់ ទេស ចរ ណ៍ អា ស៊ ាន ទ ាំង អ ស់ លើក ក ម្ព ស់ ស ាម គ្គ ី ភាព ▁រវាង ▁ប្រជាជាតិ អា ស៊ ាន ដើម ្ប ី ថ ែរ ក្ស ាស ន្ត ិ ភាព សុខ ទៅ វិញ ទៅ មក ដោយ យកចិត្តទុកដាក់ ជា ពិ ស េស ▁លើ ការ ប្រ ឆ ាំង អ ំព ើ ភ េរ វ កម្ម កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ ក្នុង ច ំណ ោម ▁ប្រទេស ស មា ជ ិក អា ស៊ ាន ក្នុង ការ ជំ រ ុញ គ្រ ប់ គ្រ ង ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ប្រ ក ប ដោយ ចរ ិ ភាព រួម មាន ការ ផ្ ត ល់ ស ច្ច ា ▁ប ័ន លើ ▁ពិធី សារ ក្រុង ត ូក ្យូ ▁	246
តើមូសូលីនីបានឡើងកាន់អំណាចដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអ៊ីតាលី យ៉ាងដូចម្តេច	null	មូសូលីនីបានឡើងកាន់អំណាចដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអ៊ីតាលីដោយគាត់បង្កើតគណបក្សមួយថ្មីហៅថា គណបក្សផាស៊ីស ក្រោយមកបក្សពួកមូសូលីនីបានធ្វើរដ្ឋប្រហារផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលប្រកបដោយជោគជ័យ	null	មូសូលីនីបានឡើងកាន់អំណាចដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអ៊ីតាលីដោយគាត់បង្កើតគណបក្សមួយថ្មីហៅថា គណបក្សផាស៊ីស ក្រោយមកបក្សពួកមូសូលីនីបានធ្វើរដ្ឋប្រហារផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលប្រកបដោយជោគជ័យ	ត ើម ូស ូល ីន ី បាន ឡើង កាន់ អ ំណ ា ច ដ ឹក នាំ រដ្ឋ ា ភិ បាល នៃ ប្រ ទេស អ៊ី តា លី Ġ យ៉ាង ដូច ម្ ត េច Ġ	31	ម ូស ូល ីន ី បាន ឡើង កាន់ អ ំណ ា ច ដ ឹក នាំ រដ្ឋ ា ភិ បាល នៃ ប្រ ទេស អ៊ី តា លី ដោយ គ ាត់ បង ្ក ើត គ ណ ប ក្ស មួយ ថ ្ម ី ហ ៅ ថា Ġ គ ណ ប ក្ស ផ ាស ៊ី ស âĢĭ Ġ ក្រ ោយ មក ប ក្ស ព ួ ក ម ូស ូល ីន ី បាន ធ ្វ ើរ ដ្ឋ ប្រហារ ផ្ ត ួល រំ លំ រដ្ឋ ា ភិ បាល ប្រ ក ប ដោយ ជ ោ គ ជ ័យ	87	▁តើ ម ូស ូ លី នី បាន ឡើង កាន់ អ ំ ណា ច ដ ឹក នាំ រ ដ្ឋា ភិ បាល នៃ ប្រ ទេស អ៊ី តា លី ▁យ៉ាងដូចម្តេច ▁	27	▁ម ូស ូ លី នី បាន ឡើង កាន់ អ ំ ណា ច ដ ឹក នាំ រ ដ្ឋា ភិ បាល នៃ ប្រ ទេស អ៊ី តា លី ដោយ គ ាត់ ប ង្ក ើត គ ណ ប ក្ស មួយ ថ ្ម ី ហ ៅ ថា ▁គណបក្ស ផ ា ស៊ី ស ▁ក្រោយមក ប ក្ស ព ួ ក ម ូស ូ លី នី បាន ធ ្វ ើ រដ្ឋ ប្រហារ ផ្ ត ួល រំ លំ រ ដ្ឋា ភិ បាល ប្រ ក ប ដោយ ជ ោ គ ជ ័យ	82
នៅព្រះរាជាណាកម្ពុជា តើវិស័យអ្វីខ្លះរួមចំណែកធ្វើឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP មានការកើនឡើង	null	នៅព្រះរាជាណាកម្ពុជា វិស័យដែលរួមចំណែកធ្វើឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP មានការកើនឡើងមានចំនួនបីធំៗគឺវិស័យកសិកម្ម ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសកសិកម្ម មានប្រជាជនប្រហែល ៨៥ ជាកសិករ ដែលមានផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំជាប្រភេទដីប្រកបដោយ ជីជាតិ សម្បូរប្រភទទឹកសម្រាប់ស្រោចស្រព និងមានអាកាសធាតុ ក្តៅហើយសើម ដែលអំណោយផលដល់ការបង្កបង្កើនផលស្ទើរគ្រប់ប្រភេទ មួយវិញទៀតកម្ពុជាក៏បានផ្តល់នូវបច្ចេកទេសក្នុងការដាំដុះ ថែទាំ និងមានការជួយជ្រោមជ្រែងលើការរកទីផ្សារឱ្យកសិករផងដែរ ដំណាំដែលមានភាពល្បីល្បាញ និងធ្វើការនាំចេញទៅបរទេសមានដូចជា ស្រូវ អង្ករ ពោតសណ្តែក គ្រាប់ស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមី លវិស័យឩស្សាហកម្ម វិស័យនេះ សំដៅទៅលើ វិស័យឩស្សាហកម្មវាយភ័ណ្ឌ កសិកម្ម ឩស្សាហកម្ម និងកែច្នៃ អគ្គិសនី កាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ចាប់តាំងពីពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាយើងងាកមកអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ច តាមបែបទីផ្សារសេរីរួចមក មានវិនិយោគិនបរទេសជាច្រើន បានសម្លឹងឃើញពីសក្តានុពល និងភាពអំណាយរបស់កម្ពុជា វិស័យកាត់ដេរមានការរីកចម្រើនខ្លាំងឡើង នៅពេលដែលកម្ពុជាគោពតាម លក្ខខ័ណ្ឌផ្សេងៗរបស់ប្រទេសបញ្ជាទិញ មានដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក បណ្តាប្រទេសក្នុងសហគមន៍ អឺរ៉ុបជាដើម វិស័យមួយនេះ បានផ្តល់ជាការងារដល់ កម្មកររាប់ម៉ឺននាក់ហើយក្នុងនោះ ភាគច្រើនជាស្រ្តីដែលមកពីជនបទ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ វាបានជួយជម្រុញការនាំចេញរបស់កម្ពុជាយើង ឱ្យមានការកើនឡើងដែលធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសយើងមានការរីកចម្រើនមួយផ្នែកធំផលដែរ វិស័យសេវាកម្ម វិស័យសេវាកម្មនេះមាន ទេសចរណ៍ សំណង់ សណ្ឋាគារ ធនាគារ មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ល ប្រទេសកម្ពុជាសម្បូរទៅដោយរមណីយដ្ឋានទេសចរគួរជាទីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ជាច្រើន ដូចរមណីដ្ឋាន បែបប្រវត្តិសាស្រ្ត បែបធម្មជាតិ បែបកែច្នៃ និងទីកន្លែងសក្ការៈបូជា ផ្សេងៗទៀត ដែលមានពាសពេញផ្ទៃប្រទេស កំណើនភ្ញៀវទេសចរ មានការកើនឡើងជាលំដាប់ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ដោយសារមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាល ការចូលរួមរបស់ប្រជាជន អង្គការនានា និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត	null	នៅព្រះរាជាណាកម្ពុជា វិស័យដែលរួមចំណែកធ្វើឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP មានការកើនឡើងមានចំនួនបីធំៗគឺវិស័យកសិកម្ម ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសកសិកម្ម មានប្រជាជនប្រហែល ៨៥ ជាកសិករ ដែលមានផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំជាប្រភេទដីប្រកបដោយ ជីជាតិ សម្បូរប្រភទទឹកសម្រាប់ស្រោចស្រព និងមានអាកាសធាតុ ក្តៅហើយសើម ដែលអំណោយផលដល់ការបង្កបង្កើនផលស្ទើរគ្រប់ប្រភេទ មួយវិញទៀតកម្ពុជាក៏បានផ្តល់នូវបច្ចេកទេសក្នុងការដាំដុះ ថែទាំ និងមានការជួយជ្រោមជ្រែងលើការរកទីផ្សារឱ្យកសិករផងដែរ ដំណាំដែលមានភាពល្បីល្បាញ និងធ្វើការនាំចេញទៅបរទេសមានដូចជា ស្រូវ អង្ករ ពោតសណ្តែក គ្រាប់ស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមី លវិស័យឩស្សាហកម្ម វិស័យនេះ សំដៅទៅលើ វិស័យឩស្សាហកម្មវាយភ័ណ្ឌ កសិកម្ម ឩស្សាហកម្ម និងកែច្នៃ អគ្គិសនី កាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ចាប់តាំងពីពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាយើងងាកមកអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ច តាមបែបទីផ្សារសេរីរួចមក មានវិនិយោគិនបរទេសជាច្រើន បានសម្លឹងឃើញពីសក្តានុពល និងភាពអំណាយរបស់កម្ពុជា វិស័យកាត់ដេរមានការរីកចម្រើនខ្លាំងឡើង នៅពេលដែលកម្ពុជាគោពតាម លក្ខខ័ណ្ឌផ្សេងៗរបស់ប្រទេសបញ្ជាទិញ មានដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក បណ្តាប្រទេសក្នុងសហគមន៍ អឺរ៉ុបជាដើម វិស័យមួយនេះ បានផ្តល់ជាការងារដល់ កម្មកររាប់ម៉ឺននាក់ហើយក្នុងនោះ ភាគច្រើនជាស្រ្តីដែលមកពីជនបទ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ វាបានជួយជម្រុញការនាំចេញរបស់កម្ពុជាយើង ឱ្យមានការកើនឡើងដែលធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសយើងមានការរីកចម្រើនមួយផ្នែកធំផលដែរ វិស័យសេវាកម្ម វិស័យសេវាកម្មនេះមាន ទេសចរណ៍ សំណង់ សណ្ឋាគារ ធនាគារ មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ល ប្រទេសកម្ពុជាសម្បូរទៅដោយរមណីយដ្ឋានទេសចរគួរជាទីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ជាច្រើន ដូចរមណីដ្ឋាន បែបប្រវត្តិសាស្រ្ត បែបធម្មជាតិ បែបកែច្នៃ និងទីកន្លែងសក្ការៈបូជា ផ្សេងៗទៀត ដែលមានពាសពេញផ្ទៃប្រទេស កំណើនភ្ញៀវទេសចរ មានការកើនឡើងជាលំដាប់ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ដោយសារមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាល ការចូលរួមរបស់ប្រជាជន អង្គការនានា និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត	នៅ ព្រ ះ រាជ ា ណា ក ម្ព ុ ជា Ġ ត ើ វិ ស ័យ អ ្វី ខ្ ល ះ រួម ចំ ណ ែក ធ ្វ ើ ឱ្យ ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ĠGDP Ġ មាន ការ ក ើន ឡើង Ġ	42	នៅ ព្រ ះ រាជ ា ណា ក ម្ព ុ ជា Ġ វិ ស ័យ ដ ែល រួម ចំ ណ ែក ធ ្វ ើ ឱ្យ ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ĠGDP Ġ មាន ការ ក ើន ឡើង មាន ចំ ន ួន បី ធ ំ ៗ គ ឺ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ĠâĢĭ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា Ġ ជា ប្រ ទេស ក សិ កម្ម Ġ មាន ប្រ ជា ជន ប្រ ហ ែល Ġ ៨ ៥ Ġ ជា ក សិ ករ Ġ ដ ែល មាន ផ្ ទ ៃ ដ ី ដា ំ ដ ុះ ដំ ណា ំ ជា ប្រ ភ េ ទ ដ ី ប្រ ក ប ដោយ Ġ ជី ជាតិ Ġ សម្ប ូរ ប្រ ភ ទ ទឹក សម ្រា ប់ ស្រ ោច ស្រ ព Ġ និង មាន អា កាស ធាតុ Ġ ក្ត ៅ ហើយ ស ើម Ġ ដ ែល អ ំណ ោយ ផល ដល់ ការ បង ្ក បង ្ក ើន ផល ស្ទ ើរ គ្រ ប់ ប្រ ភ េ ទ ĠâĢĭ Ġ មួយ វិញ ទៀត ក ម្ព ុ ជា ក ៏ បាន ផ្ ត ល់ ន ូវ ប ច្ច េក ទេស ក្នុង ការ ដា ំ ដ ុះ Ġ ថ ែ ទ ាំ Ġ និង មាន ការ ជ ួយ ជ្រ ោម ជ្រ ែង លើក ារ រក ទី ផ្ សារ ឱ្យ ក សិ ករ ផ ង ដ ែរ Ġ ដំ ណា ំ ដ ែល មាន ភាព ល ្ប ី ល ្ប ាញ Ġ និង ធ ្វ ើក ារ នាំ ចេញ ទៅ បរ ទេស មាន ដូច ជា Ġ ស្រ ូវ Ġ អ ង្ក រ Ġ ព ោត ស ណ្ត ែក Ġ គ្រាប់ ស្ វា យ ច ន្ទ ី Ġ និង ដំ ឡូ ង មី Ġ ល វិ ស ័យ ឩ ស្សា ហ កម្ម Ġ វិ ស ័យ នេះ Ġ សំ ដ ៅ ទៅ លើ Ġ វិ ស ័យ ឩ ស្សា ហ កម្ម វា យ ភ ័ណ្ឌ Ġ ក សិ កម្ម Ġ ឩ ស្សា ហ កម្ម Ġ និង ក ែ ច្ នៃ Ġ អ គ្គ ិស នី Ġ កាត់ ដ េរ សម ្ល ៀក ប ំព ាក់ ច ាប់ តាំង ពី ពេល ដ ែល ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា យ ើង ង ាក មក អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ តា ម ប ែប ទី ផ្ សារ សេ រី រ ួច មក Ġ មាន វិ និ យោគ ិន បរ ទេស ជា ច្ រ ើន Ġ បាន សម ្ល ឹង ឃើញ ពី ស ក្ត ានុ ពល Ġ និង ភាព អ ំណ ាយ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា Ġ វិ ស ័យ កាត់ ដ េរ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ខ្ លា ំ ង ឡើង Ġ នៅ ពេល ដ ែល ក ម្ព ុ ជា គោ ព តា ម Ġ ល ក្ខ ខ ័ណ្ឌ ផ្ សេ ង ៗ រ ប ស់ ប្រ ទេស បញ្ជា ទិ ញ Ġ មាន ដូច ជា ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក Ġ បណ្ត ាប ្រ ទេស ក្នុង ស ហ គមន៍ Ġ អ ឺ រ៉ ុប ជា ដើម ĠâĢĭ វិ ស ័យ មួយ នេះ Ġ បាន ផ្ ត ល់ ជា ការងារ ដល់ Ġ កម្ម ករ រា ប់ ម៉ឺន នាក់ âĢĭ ហើយ ក្នុង ន ោះ Ġ ភាគ ច្ រ ើន ជា ស្រ ្ត ី ដ ែល មក ពី ជន បទ Ġ ម ិន ត្រ ឹម តែ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ទេ Ġ វា បាន ជ ួយ ជ ម្រ ុញ ការ នាំ ចេញ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា យ ើង Ġ ឱ្យ មាន ការ ក ើន ឡើង ដ ែល ធ ្វ ើ ឱ្យ សេ ដ្ឋ កិច្ច ប្រ ទេស យ ើង មាន ការ រី ក ចម្រ ើន មួយ ផ្ ន ែក ធ ំ ផល ដ ែរ Ġ វិ ស ័យ សេ វា កម្ម Ġ វិ ស ័យ សេ វា កម្ម នេះ មាន Ġ ទេស ចរ ណ៍ Ġ សំ ណ ង់ Ġ ស ណ ្ឋ ា គ ារ Ġ ធ នា គ ារ Ġ មី ក្រ ូ ហ ិ រ ញ្ញ វ ត្ថ ុ Ġ ល Ġ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា សម្ប ូរ ទៅ ដោយ រ ម ណី យ ដ្ឋាន ទេស ចរ គ ួរ ជា ទី ទ ាក់ ទ ាញ ភ ្ញ ៀវ ទេស ចរ ជាតិ Ġ និង អ ន្ត រ ជាតិ Ġ ជា ច្ រ ើន Ġ ដូច រ ម ណី ដ្ឋាន Ġ ប ែប ប្រ វត្ត ិស ាស ្រ ្ត Ġ ប ែប ធម្ម ជាតិ Ġ ប ែប ក ែ ច្ នៃ Ġ និង ទី កន្លែង ស ក្ក ារ ៈ បូ ជា Ġ ផ្ សេ ង ៗ ទៀត Ġ ដ ែល មាន ពា ស ព េញ ផ្ ទ ៃ ប្រ ទេស Ġ កំ ណ ើន ភ ្ញ ៀវ ទេស ចរ Ġ មាន ការ ក ើន ឡើង ជា លំ ដា ប់ Ġ ពី មួយ ឆ្នាំ ទៅ មួយ ឆ្នាំ Ġ ដោយ សារ មាន ការ យកចិត្តទុកដាក់ ពី រដ្ឋ ា ភិ បាល Ġ ការ ចូល រួម រ ប ស់ ប្រ ជា ជន Ġ អង្គ ការ នា នា Ġ និង អ្នក ពាក់ ព ័ន ្ ធ ផ្ សេ ង ៗ ទៀត	727	▁នៅ ព្រ ះ រាជ ា ណា ក ម្ព ុ ជា ▁តើ វិ ស ័យ អ ្វី ខ្ ល ះ រួម ច ំណ ែក ធ ្វ ើ ឱ្យ ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ▁GDP ▁មាន ការ ក ើន ឡើង ▁	41	▁នៅ ព្រ ះ រាជ ា ណា ក ម្ព ុ ជា ▁វិស័យ ដ ែល រួម ច ំណ ែក ធ ្វ ើ ឱ្យ ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ▁GDP ▁មាន ការ ក ើន ឡើង មាន ចំ ន ួន បី ធ ំ ៗ គ ឺ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា ▁ជា ប្រ ទេស ក សិ កម្ម ▁មាន ប្រ ជា ជន ប្រ ហ ែល ▁៨ ៥ ▁ជា ក សិ ករ ▁ដែល មាន ផ្ ទ ៃ ដ ី ដ ាំ ដ ុះ ដ ំណ ាំ ជា ប្រ ភ េ ទ ដ ី ប្រ ក ប ដោយ ▁ជី ជាតិ ▁សម្បូរ ប្រ ភ ទ ទឹក ស ម្រ ាប់ ស្រ ោច ស្រ ព ▁និង មាន អា កាស ធាតុ ▁ក្តៅ ហើយ ស ើម ▁ដែល អ ំណ ោយ ផល ដល់ ការ ប ង្ក ប ង្ក ើន ផល ស្ទ ើរ គ្រ ប់ ប្រ ភ េ ទ ▁មួយ វិញ ទៀត ក ម្ព ុ ជា ក ៏ បាន ផ្ ត ល់ ន ូវ ប ច្ច េក ទេស ក្នុង ការ ដ ាំ ដ ុះ ▁ថែទាំ ▁និង មាន ការ ជ ួយ ជ្រ ោម ជ្រ ែង លើ ការ រក ទី ផ្ សារ ឱ្យ ក សិ ករ ផ ង ដ ែរ ▁ដំណាំ ដ ែល មាន ភាព ល ្ប ី ល ្ប ាញ ▁និង ធ ្វ ើ ការ នាំ ចេញ ទៅ បរ ទេស មាន ដូច ជា ▁ស្រូវ ▁អង្ករ ▁ព ោត ស ណ្ត ែក ▁គ្រាប់ ស ្វា យ ច ន្ទ ី ▁និង ដំ ឡូ ង មី ▁ល វិ ស ័យ ឩ ស្សា ហ កម្ម ▁វិស័យ នេះ ▁សំដៅ ទៅ លើ ▁វិស័យ ឩ ស្សា ហ កម្ម វ ាយ ភ ័ណ្ឌ ▁កសិកម្ម ▁ ឩ ស្សា ហ កម្ម ▁និង ក ែ ច្ នៃ ▁អគ្គិសនី ▁កាត់ដេរ ស ម្ល ៀក ប ំព ាក់ ច ាប់ តាំង ពី ពេល ដ ែល ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជ ាយ ើង ង ាក មក អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁តាម ប ែប ទី ផ្ សារ សេ រី រ ួច មក ▁មាន វិ និ យោគ ិន បរ ទេស ជា ច ្រ ើន ▁បាន ស ម្ល ឹង ឃើញ ពី ស ក្ត ានុ ពល ▁និង ភាព អ ំណ ាយ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា ▁វិស័យ កាត់ ដ េរ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ខ្ ល ាំង ឡើង ▁នៅពេល ដ ែល ក ម្ព ុ ជា គោ ព ត ាម ▁ល ក្ខ ខ ័ណ្ឌ ផ្ ស េង ៗ រ ប ស់ ប្រ ទេស បញ្ជា ទ ិញ ▁មាន ដូច ជា ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក ▁បណ្តា ប្រ ទេស ក្នុង ស ហ គមន៍ ▁អឺរ៉ុប ជា ដើម ▁វិស័យ មួយ នេះ ▁បាន ផ្ ត ល់ ជា ការងារ ដល់ ▁កម្មករ រ ាប់ ម៉ឺន នាក់ ▁ហើយ ក្នុង ន ោះ ▁ភាគ ច ្រ ើន ជា ស្រ ្ត ី ដ ែល មក ពី ជន បទ ▁មិន ត្រ ឹម តែ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ទេ ▁វា បាន ជ ួយ ជ ម្រ ុញ ការ នាំ ចេញ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជ ាយ ើង ▁ឱ្យ មាន ការ ក ើន ឡើង ដ ែល ធ ្វ ើ ឱ្យ សេ ដ្ឋ កិច្ច ប្រ ទេស យ ើង មាន ការ រី ក ចម្រ ើន មួយ ផ្ ន ែក ធ ំ ផល ដ ែរ ▁វិស័យ សេ វា កម្ម ▁វិស័យ សេ វា កម្ម នេះ មាន ▁ទេសចរណ៍ ▁សំណង់ ▁សណ្ឋាគារ ▁ធនាគារ ▁មីក្រូ ហ ិ រ ញ្ញ វ ត្ថ ុ ▁ល ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា សម្ប ូរ ទៅ ដោយ រ ម ណី យ ដ្ឋាន ទេស ចរ គ ួរ ជា ទី ទ ាក់ ទ ាញ ភ ្ញ ៀវ ទេស ចរ ជាតិ ▁និង អ ន្ត រ ជាតិ ▁ជាច្រើន ▁ដូច រ ម ណី ដ្ឋាន ▁បែប ប្រ វ ត្តិ សា ស្រ ្ត ▁បែប ធម្ម ជាតិ ▁បែប ក ែ ច្ នៃ ▁និង ទី កន្លែង ស ក្ ការ ៈ បូ ជា ▁ផ្សេង ៗ ទៀត ▁ដែល មាន ពា ស ព េញ ផ្ ទ ៃ ប្រ ទេស ▁កំណើន ភ ្ញ ៀវ ទេស ចរ ▁មាន ការ ក ើន ឡើង ជា លំ ដ ាប់ ▁ពី មួយ ឆ្នាំ ទៅ មួយ ឆ្នាំ ▁ដោយសារ មាន ការ យកចិត្តទុកដាក់ ពី រ ដ្ឋា ភិ បាល ▁ការចូលរួម រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ▁អង្គការ នា នា ▁និង អ្នក ពាក់ ព ័ ន្ធ ផ្ ស េង ៗ ទៀត	651
តើព្រៃឈើបានផ្តល់សារៈសំខាន់អ្វីខ្លះ និងផលវិបាកអ្វីខ្លះសម្រាប់មនុស្សលោកនៅពេលដែលព្រៃឈើបាត់បង់	null	ព្រៃឈើបានផ្តល់សារៈសំខាន់និងផលវិបាកសម្រាប់មនុស្សលោកនៅពេលដែលព្រៃឈើបាត់បង់ដូចជា សារសំខាន់ ជួយទ្រទ្រង់អាកាសធាតុផែនដីជួយធ្វើឲ្យដីមានជីវជាតិនាំមកនូវទឹកភ្លៀងជាជម្រកជីវចម្រុះភាពស្រស់បំព្រង់នៃផែនដី ផលវិបាក ផែនដីឡើងកម្តៅភាពរាំងស្ងួតធ្វើឲ្យដីគ្មានជីវជាតិបាត់បង់នូវជីវចម្រុះ	null	ព្រៃឈើបានផ្តល់សារៈសំខាន់និងផលវិបាកសម្រាប់មនុស្សលោកនៅពេលដែលព្រៃឈើបាត់បង់ដូចជា សារសំខាន់ ជួយទ្រទ្រង់អាកាសធាតុផែនដីជួយធ្វើឲ្យដីមានជីវជាតិនាំមកនូវទឹកភ្លៀងជាជម្រកជីវចម្រុះភាពស្រស់បំព្រង់នៃផែនដី ផលវិបាក ផែនដីឡើងកម្តៅភាពរាំងស្ងួតធ្វើឲ្យដីគ្មានជីវជាតិបាត់បង់នូវជីវចម្រុះ	ត ើ ព្រ ៃ ឈ ើប ាន ផ្ ត ល់ សារ ៈ សំ ខា ន់ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ និង ផល វិ បា ក អ ្វី ខ្ ល ះ សម ្រា ប់ ម នុ ស្ស លោក នៅ ពេល ដ ែល ព្រ ៃ ឈ ើប ាត់ បង់ Ġ	47	ព្រ ៃ ឈ ើប ាន ផ្ ត ល់ សារ ៈ សំ ខា ន់ និង ផល វិ បា ក សម ្រា ប់ ម នុ ស្ស លោក នៅ ពេល ដ ែល ព្រ ៃ ឈ ើប ាត់ បង់ ដូច ជា Ġ សារ សំ ខា ន់ Ġ ជ ួយ ទ្រ ទ្រ ង់ អា កាស ធាតុ ផ ែន ដ ី ជ ួយ ធ ្វ ើ ឲ្យ ដ ី មាន ជីវ ជាតិ នាំ មក ន ូវ ទឹក ភ្ល ៀង ជា ជ ម្រ ក ជីវ ច âĢĭ ម្រ ុះ ភាព ស្រ ស់ ប ំព ្រ ង់ នៃ ផ ែន ដ ី Ġ ផល វិ បា ក Ġ ផ ែន ដ ី ឡើង ក ម្ ត ៅ ភាព រា ំ ង ស្ ង ួត ធ ្វ ើ ឲ្យ ដ ី គ ្ម ាន ជីវ ជាតិ បា ត់ បង់ ន ូវ ជីវ ចម្រ ុះ	130	▁តើ ព្រ ៃ ឈ ើ បាន ផ្ ត ល់ សារ ៈ សំ ខ ាន់ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁និង ផល វិ ប ាក អ ្វី ខ្ ល ះ ស ម្រ ាប់ ម នុ ស្ស លោក នៅ ពេល ដ ែល ព្រ ៃ ឈ ើប ាត់ បង់ ▁	46	▁ព្រៃឈើ បាន ផ្ ត ល់ សារ ៈ សំ ខ ាន់ និង ផល វិ ប ាក ស ម្រ ាប់ ម នុ ស្ស លោក នៅ ពេល ដ ែល ព្រ ៃ ឈ ើប ាត់ បង់ ដូច ជា ▁សារ សំ ខ ាន់ ▁ជួយ ទ្រ ទ្រ ង់ អា កាស ធាតុ ផ ែន ដ ី ជ ួយ ធ ្វ ើ ឲ្យ ដ ី មាន ជីវ ជាតិ នាំ មក ន ូវ ទឹក ភ្ល ៀង ជា ជ ម្រ ក ជីវ ច ▁ ម្រ ុះ ភាព ស្រ ស់ ប ំ ព្រ ង់ នៃ ផ ែន ដ ី ▁ផលវិបាក ▁ផែនដី ឡើង ក ម ្ត ៅ ភាព រ ាំង ស្ ង ួត ធ ្វ ើ ឲ្យ ដ ី គ ្ មាន ជីវ ជាតិ ប ាត់ បង់ ន ូវ ជីវ ចម្រ ុះ	119
តើស្ថាបត្យករដ៌ល្បីល្បាញរបស់ខ្មែរ នៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយមមានឈ្មោះអ្វី	null	ស្ថាបត្យករដ៏ល្បីល្បាញរបស់ខ្លួនរបស់ខ្មែរ នៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយមមានឈ្មោះ វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ	null	ស្ថាបត្យករដ៏ល្បីល្បាញរបស់ខ្លួនរបស់ខ្មែរ នៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយមមានឈ្មោះ វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ	ត ើស ្ថ ាប ត ្យ ករ ដ ៌ ល ្ប ី ល ្ប ាញ រ ប ស់ ខ្ ម ែរ Ġ នៅ សម័យ សង ្ គម រា ស្រ ្ ដ និយម មាន ឈ្មោះ អ ្វី Ġ	35	ស្ ថា ប ត ្យ ករ ដ ៏ ល ្ប ី ល ្ប ាញ រ ប ស់ ខ្លួន រ ប ស់ ខ្ ម ែរ Ġ នៅ សម័យ សង ្ គម រា ស្រ ្ ដ និយម មាន ឈ្មោះ Ġ វ ណ្ណ Ġ ម៉ូ លី វ ណ្ណ	42	▁តើ ស្ ថា ប ត ្យ ករ ដ ៌ ល ្ប ី ល ្ប ាញ រ ប ស់ ខ្ ម ែរ ▁នៅ សម័យ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ ដ និយម មាន ឈ្មោះ អ ្វី ▁	35	▁ស្ ថា ប ត ្យ ករ ដ ៏ ល ្ប ី ល ្ប ាញ រ ប ស់ ខ្លួន រ ប ស់ ខ្ ម ែរ ▁នៅ សម័យ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ ដ និយម មាន ឈ្មោះ ▁វណ្ណ ▁ម៉ូ លី វ ណ្ណ	41
តើខ្លឹមសារនៃយុទ្ធនាការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយ កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ · នៃចលនាប្រឡងប្រណាំង មាន ដូចម្តេចខ្លះ	null	ខ្លឹមសារនៃយុទ្ធនាការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយ កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ នៃចលនាប្រឡងប្រណាំងគឺ ទីក្រុងស្អាត រមណីយដ្ឋានស្អាត សេវាល្អ	null	ខ្លឹមសារនៃយុទ្ធនាការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយ កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ នៃចលនាប្រឡងប្រណាំងគឺ ទីក្រុងស្អាត រមណីយដ្ឋានស្អាត សេវាល្អ	ត ើ ខ្ ល ឹម សារ នៃ យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ Ġ ក ម្ព ុ ជា ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ អ ច្ឆ រិយ ៈ ĠÂ· Ġ នៃ ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណា ំ ង Ġ មាន Ġ ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ Ġ	52	ខ្ ល ឹម សារ នៃ យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ Ġ ក ម្ព ុ ជា ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ អ ច្ឆ រិយ ៈ Ġ នៃ ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណា ំ ង គ ឺ Ġ ទី ក្រុង ស្ អា ត Ġ រ ម ណី យ ដ្ឋាន ស្ អា ត Ġ សេ វា ល្អ	60	▁តើ ខ្ ល ឹម សារ នៃ យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ▁កម្ពុជា ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ អ ច្ឆ រិយ ៈ ▁· ▁នៃ ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណ ាំង ▁មាន ▁ដូចម្តេច ខ្ ល ះ ▁	44	▁ខ្លឹមសារ នៃ យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ▁កម្ពុជា ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ អ ច្ឆ រិយ ៈ ▁នៃ ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណ ាំង គ ឺ ▁ទីក្រុង ស ្អ ាត ▁រមណីយដ្ឋាន ស ្អ ាត ▁សេវា ល្អ	47
ហេតុដូចម្តេចបានជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវការឲ្យមានពហុភាព	null	លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវការឲ្យមានពហុភាព ព្រោះថាមនុស្ស និងក្រុមមនុស្ស យើងតែងមានជំនឿនិងគំនិតប្លែកៗ ពីគ្នា មនុស្សដែលរស់នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ មិនត្រូវគិតថាមានតែក្រុមខ្លួនទេដែលឈ្នះរហូត ឬថាមានតែក្រុមខ្លួនដែលមានគំនិតថា នៅមានក្រុមដទៃទៀតអាចនឹងឈ្នះខ្លួននៅពេលក្រោយ ហើយនៅមានគំនិតនៃក្រុងដទៃទៀត ដែលអាចនឹងល្អជាងយើងផងដែរ មតិភាពច្រើនត្រូវគោរព និងអាចការពារមតិ និងទស្សនភាគតិចផង	null	លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវការឲ្យមានពហុភាព ព្រោះថាមនុស្ស និងក្រុមមនុស្ស យើងតែងមានជំនឿនិងគំនិតប្លែកៗ ពីគ្នា មនុស្សដែលរស់នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ មិនត្រូវគិតថាមានតែក្រុមខ្លួនទេដែលឈ្នះរហូត ឬថាមានតែក្រុមខ្លួនដែលមានគំនិតថា នៅមានក្រុមដទៃទៀតអាចនឹងឈ្នះខ្លួននៅពេលក្រោយ ហើយនៅមានគំនិតនៃក្រុងដទៃទៀត ដែលអាចនឹងល្អជាងយើងផងដែរ មតិភាពច្រើនត្រូវគោរព និងអាចការពារមតិ និងទស្សនភាគតិចផង	ហេតុ ដូច ម្ ត េច បាន ជា ល ទ្ធិ ប្រ ជា ធិបតេយ្យ Ġ ត្រូវ ការ ឲ្យ មាន ព ហ ុ ភាព Ġ	20	ល ទ្ធិ ប្រ ជា ធិបតេយ្យ Ġ ត្រូវ ការ ឲ្យ មាន ព ហ ុ ភាព Ġ ព្រ ោះ ថា ម នុ ស្ស Ġ និង ក្រុម ម នុ ស្ស Ġ យ ើង តែ ង មាន ជំ ន ឿន ិ ង គ ំ និ ត ប្លែក ៗ Ġ ពី គ្នា Ġ ម នុ ស្ស ដ ែល រស់ នៅ ក្នុង សង ្ គម ប្រ ជា ធិបតេយ្យ Ġ ម ិន ត្រូវ គ ិត ថា មាន តែ ក្រុម ខ្លួន ទេ ដ ែល ឈ ្ន ះ រ ហ ូត Ġ ឬ ថា មាន តែ ក្រុម ខ្លួន ដ ែល មាន គ ំ និ ត ថា Ġ នៅ មាន ក្រុម ដ ទ ៃ ទៀត អា ច នឹង ឈ ្ន ះ ខ្លួន នៅ ពេល ក្រ ោយ Ġ ហើយ នៅ មាន គ ំ និ ត នៃ ក្រុង ដ ទ ៃ ទៀត Ġ ដ ែល អា ច នឹង ល្អ ជា ង យ ើង ផ ង ដ ែរ Ġ ម តិ ភាព ច្ រ ើន ត្រូវ គោ រ ព Ġ និង អា ច ការពារ ម តិ Ġ និង ទ ស្ស ន ភាគ តិ ច ផ ង	159	▁ហេតុ ដូច ម ្ត េច បាន ជា ល ទ្ធិ ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ▁ត្រូវការ ឲ្យ មាន ព ហ ុ ភាព ▁	19	▁លទ្ធិ ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ▁ត្រូវការ ឲ្យ មាន ព ហ ុ ភាព ▁ព្រោះថា ម នុ ស្ស ▁និង ក្រុម ម នុ ស្ស ▁យើង ត ែង មាន ជំ ន ឿ និង គ ំ ន ិត ប្លែក ៗ ▁ពី គ្នា ▁មនុស្ស ដ ែល រស់ នៅ ក្នុង ស ង្គ ម ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ▁មិន ត្រូវ គ ិត ថា មាន តែ ក្រុម ខ្លួន ទេ ដ ែល ឈ ្ន ះ រ ហ ូត ▁ឬ ថា មាន តែ ក្រុម ខ្លួន ដ ែល មាន គ ំ ន ិត ថា ▁នៅ មាន ក្រុម ដ ទ ៃ ទៀត អា ច នឹង ឈ ្ន ះ ខ្លួន នៅ ពេល ក្រ ោយ ▁ហើយ នៅ មាន គ ំ ន ិត នៃ ក្រុង ដ ទ ៃ ទៀត ▁ដែល អា ច នឹង ល្អ ជា ង យ ើង ផ ង ដ ែរ ▁មតិ ភាព ច ្រ ើន ត្រូវ គ ោរ ព ▁និង អា ច ការពារ ម តិ ▁និង ទ ស្ស ន ភាគ ត ិច ផ ង	148
តើដោយព្រឹត្តិការណ៍អ្វី ទើបសម្តេចនរោត្តម សីហនុ និងបារាំងបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៤៩	null	សម្តេចនរោត្តម សីហនុ និងបារាំងបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៤៩ ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ កងទ័ពខ្មែរឥស្សរៈបានពងង្រីកតំបន់កាន់កាប់របស់ខ្លួន នៅលើផ្ទៃដី ១ភាគ៣ នៃផ្ទៃប្រទេស ទាំងមូល ដែលមានប្រជាជនចំនួនប្រហែល ១លាននាក់រស់នៅ	null	សម្តេចនរោត្តម សីហនុ និងបារាំងបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៤៩ ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ កងទ័ពខ្មែរឥស្សរៈបានពងង្រីកតំបន់កាន់កាប់របស់ខ្លួន នៅលើផ្ទៃដី ១ភាគ៣ នៃផ្ទៃប្រទេស ទាំងមូល ដែលមានប្រជាជនចំនួនប្រហែល ១លាននាក់រស់នៅ	ត ើ ដោយ ព្រ ឹត ្តិ ការណ៍ អ ្វី Ġ ទ ើប សម ្ត េច ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ និង បា រា ំ ង បាន ច ុះ ហ ត្ថ លេខ ាល ើក ិច ្ច ព្រមព្រៀង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៤ ៩ Ġ	42	សម ្ត េច ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ និង បា រា ំ ង បាន ច ុះ ហ ត្ថ លេខ ាល ើក ិច ្ច ព្រមព្រៀង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៤ ៩ Ġ ដោយ សារ ព្រ ឹត ្តិ ការណ៍ នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៤ ៩ Ġ ក ង ទ ័ ព ខ្ ម ែរ ឥ ស្ស រៈ បាន ព ង ង ្រី ក ត ំ ប ន់ កាន់ កា ប់ រ ប ស់ ខ្លួន Ġ នៅ លើ ផ្ ទ ៃ ដ ី Ġ ១ ភាគ ៣ Ġ នៃ ផ្ ទ ៃ ប្រ ទេស Ġ ទ ាំង ម ូល Ġ ដ ែល មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ប្រ ហ ែល Ġ ១ លាន នាក់ រស់ នៅ	107	▁តើ ដោយ ព្រ ឹ ត្តិ ការណ៍ អ ្វី ▁ទើប សម ្ត េច ន រ ោ ត្ត ម ▁សីហនុ ▁និង ប ារ ាំង បាន ច ុះ ហ ត្ថ លេខ ាល ើ កិច្ច ព្រមព្រៀង ឆ្នាំ ▁១៩ ៤ ៩ ▁	36	▁សម្តេច ន រ ោ ត្ត ម ▁សីហនុ ▁និង ប ារ ាំង បាន ច ុះ ហ ត្ថ លេខ ាល ើ កិច្ច ព្រមព្រៀង ឆ្នាំ ▁១៩ ៤ ៩ ▁ដោយសារ ព្រ ឹ ត្តិ ការណ៍ នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៤ ៩ ▁កងទ័ព ខ្ ម ែរ ឥ ស្ស រៈ បាន ព ង ង ្រី ក ត ំ ប ន់ កាន់ ក ាប់ រ ប ស់ ខ្លួន ▁នៅលើ ផ្ ទ ៃ ដ ី ▁១ ភាគ ៣ ▁នៃ ផ្ ទ ៃ ប្រ ទេស ▁ទាំងមូល ▁ដែល មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ប្រ ហ ែល ▁១លាន នាក់ រស់ នៅ	90
ដូចម្តេចហៅថា ចលនាព្រាហ្មណ៍និយម ពុទ្ធនិយម ខេមរនិយម និងបរទេសនិយម	null	ចលនាអក្សរសិល្ប៍ព្រាហ្មណ៍និយម គឺជាអត្ថបទរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ ដែលទាក់ទងទៅនឹងបទលទ្ធិសាសនាព្រាហ្មណ៍ចលនាអក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយម គឺជាអត្ថបទរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ ដែលទាក់ទងនឹង ការលើកយកទ្រឹស្តីពុទ្ធសាសនាធ្វើជាគោល ហើយទ្រឹស្តីទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុង គម្ពីរព្រះត្រៃបិតក ដែលអ្នកនិពន្ធលើកយកបញ្ចូលបុណ្យបាប ផលល្អអាក្រក់ របស់តួរអង្គមកចោទ និងដោះស្រាយចលនាអក្សរសិល្ប៍ខេមរនិយម ជារឿងបែបមនុស្សលោកិយ ជារឿងរបស់ជាតិខ្មែរដែលយកសង្គមារម្មណ៍ មកចោទ និងដោះស្រាយទៅតាមប្រយោជន៍នៃសង្គមជាតិក្នុង គោលបំណងណែនាំ ខេមរជនឲ្យស្រលាញ់អំពើល្អ ស្អប់និងជៀសវាងអំពើរអាក្រក់ចលនាអក្សរសិល្ប៍បរទេសនិយម គឺជាអក្សរសិល្ប៍ដែលអ្នកនិពន្ធ លើកយករឿងបរទេសផ្សេងៗ មកបកប្រែជាភាសាជាតិ ឬនិព្ធដោយចម្លងតាម ដោយរក្សាទុកទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណី លក្ខណៈរបស់បរទេសសុទ្ធសាធ	null	ចលនាអក្សរសិល្ប៍ព្រាហ្មណ៍និយម គឺជាអត្ថបទរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ ដែលទាក់ទងទៅនឹងបទលទ្ធិសាសនាព្រាហ្មណ៍ចលនាអក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយម គឺជាអត្ថបទរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ ដែលទាក់ទងនឹង ការលើកយកទ្រឹស្តីពុទ្ធសាសនាធ្វើជាគោល ហើយទ្រឹស្តីទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុង គម្ពីរព្រះត្រៃបិតក ដែលអ្នកនិពន្ធលើកយកបញ្ចូលបុណ្យបាប ផលល្អអាក្រក់ របស់តួរអង្គមកចោទ និងដោះស្រាយចលនាអក្សរសិល្ប៍ខេមរនិយម ជារឿងបែបមនុស្សលោកិយ ជារឿងរបស់ជាតិខ្មែរដែលយកសង្គមារម្មណ៍ មកចោទ និងដោះស្រាយទៅតាមប្រយោជន៍នៃសង្គមជាតិក្នុង គោលបំណងណែនាំ ខេមរជនឲ្យស្រលាញ់អំពើល្អ ស្អប់និងជៀសវាងអំពើរអាក្រក់ចលនាអក្សរសិល្ប៍បរទេសនិយម គឺជាអក្សរសិល្ប៍ដែលអ្នកនិពន្ធ លើកយករឿងបរទេសផ្សេងៗ មកបកប្រែជាភាសាជាតិ ឬនិព្ធដោយចម្លងតាម ដោយរក្សាទុកទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណី លក្ខណៈរបស់បរទេសសុទ្ធសាធ	ដូច ម្ ត េច ហ ៅ ថា Ġ ច ល នា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ និយម Ġ ពុ ទ្ធ និយម Ġ ខ េ ម រ និយម Ġ និង បរ ទេស និយម Ġ	27	ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ និយម Ġ គ ឺ ជា អ ត្ថ បទ រឿង រ៉ា វ ផ្ សេ ង ៗ Ġ ដ ែល ទ ាក់ ទ ង ទៅ នឹង បទ ល ទ្ធិ សា ស នា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ពុ ទ្ធ និយម Ġ គ ឺ ជា អ ត្ថ បទ រឿង រ៉ា វ ផ្ សេ ង ៗ Ġ ដ ែល ទ ាក់ ទ ង នឹង Ġ ការ លើក យក ទ្រ ឹ ស្ត ី ពុ ទ្ធ សា ស នា ធ ្វ ើ ជា គោ ល Ġ ហើយ ទ្រ ឹ ស្ត ី ទ ាំង ន ោះ ស្ ថ ិត នៅ ក្នុង Ġ គម ្ ពី រ ព្រ ះ ត្រ ៃ ប ិត ក Ġ ដ ែល អ្នក និ ពន្ធ លើក យក បញ្ចូល ប ុ ណ ្យ បា ប Ġ ផល ល្អ អា ក្រ ក់ Ġ រ ប ស់ ត ួរ អង្គ មក ច ោទ Ġ និង ដ ោះ ស្រ ាយ ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ខ េ ម រ និយម Ġ ជា រឿង ប ែប ម នុ ស្ស លោក ិយ Ġ ជា រឿង រ ប ស់ ជាតិ ខ្ ម ែរ ដ ែល យក សង ្ គម ារ ម្ម ណ៍ Ġ មក ច ោទ Ġ និង ដ ោះ ស្រ ាយ ទៅ តា ម ប្រ យោ ជន ៍ នៃ សង ្ គម ជាតិ ក្នុង Ġ គោ ល ប ំណ ង ណ ែន ាំ Ġ ខ េ ម រ ជន ឲ្យ ស្រលាញ់ អ ំព ើ ល្អ Ġ ស្ អ ប់ និង ជ ៀស វា ង អ ំព ើរ អា ក្រ ក់ ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ បរ ទេស និយម Ġ គ ឺ ជា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ដ ែល អ្នក និ ពន្ធ Ġ លើក យក រឿង បរ ទេស ផ្ សេ ង ៗ Ġ មក ប ក ប្រ ែ ជា ភា សា ជាតិ Ġ ឬ និ ព្ ធ ដោយ ច ម្ល ង តា ម Ġ ដោយ រក ្សា ទុក ទំ ន ៀម ទំ លា ប់ ប្រ ព ៃ ណី Ġ ល ក្ខ ណៈ រ ប ស់ បរ ទេស សុ ទ្ធ សា ធ	328	▁ដូចម្តេច ហ ៅ ថា ▁ចលនា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ និយម ▁ពុទ្ធ និយម ▁ខេមរ និយម ▁និង បរ ទេស និយម ▁	18	▁ចលនា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ និយម ▁គឺជា អ ត្ថ បទ រឿង រ៉ា វ ផ្ ស េង ៗ ▁ដែល ទ ាក់ ទ ង ទៅ នឹង បទ ល ទ្ធិ សា ស នា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ព ុទ្ធ និយម ▁គឺជា អ ត្ថ បទ រឿង រ៉ា វ ផ្ ស េង ៗ ▁ដែល ទ ាក់ ទ ង នឹង ▁ការ លើក យក ទ្រ ឹ ស្ត ី ព ុទ្ធ សា ស នា ធ ្វ ើ ជា គ ោល ▁ហើយ ទ្រ ឹ ស្ត ី ទ ាំង ន ោះ ស ្ថ ិត នៅ ក្នុង ▁គម្ពីរ ព្រ ះ ត្រ ៃ ប ិត ក ▁ដែល អ្នក និ ពន្ធ លើក យក បញ្ចូល ប ុ ណ ្យ ប ាប ▁ផល ល្អ អា ក្រ ក់ ▁របស់ ត ួរ អង្គ មក ច ោទ ▁និង ដ ោះ ស្រ ាយ ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ខ េ ម រ និយម ▁ជា រឿង ប ែប ម នុ ស្ស លោក ិយ ▁ជា រឿង រ ប ស់ ជាតិ ខ្ ម ែរ ដ ែល យក ស ង្គ ម ារ ម្ម ណ៍ ▁មក ច ោទ ▁និង ដ ោះ ស្រ ាយ ទៅ ត ាម ប្រ យោ ជ ន៍ នៃ ស ង្គ ម ជាតិ ក្នុង ▁គោលបំណង ណ ែន ាំ ▁ខេមរ ជន ឲ្យ ស្រលាញ់ អ ំព ើ ល្អ ▁ស្អប់ និង ជ ៀស វ ាង អ ំព ើរ អា ក្រ ក់ ច ល នា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ បរ ទេស និយម ▁គឺជា អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ ដ ែល អ្នក និ ពន្ធ ▁លើក យក រឿង បរ ទេស ផ្ ស េង ៗ ▁មក ប ក ប្រ ែ ជា ភា សា ជាតិ ▁ឬ និ ព្ ធ ដោយ ច ម្ល ង ត ាម ▁ដោយ រក ្សា ទុក ទំ ន ៀម ទំ ល ាប់ ប្រ ព ៃ ណី ▁លក្ខណៈ រ ប ស់ បរ ទេស ស ុទ្ធ សា ធ	301
តើពេញចិត្តនិងផែនការនេះដែរឬទេហេតុអ្វី	null	ផែនការម៉ាសាល់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺដើម្បីស្ដារទ្វីបអឺរ៉ុបឡើងវិញចំពោះសហភាពសូវៀតវិញមិនពេញចិត្តនិងផែនការនេះទេពីព្រោះសហភាពសូវៀតបាន យល់ឃើញថាផែនការនេះមានទិសដៅទប់ស្កាត់ការរីកសាយចលនាកុំមុយនីស្ដនៅតាមប្រទេសលោកខាងលិចមួយចំនួនក្រោយសង្រ្គាម	null	ផែនការម៉ាសាល់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺដើម្បីស្ដារទ្វីបអឺរ៉ុបឡើងវិញចំពោះសហភាពសូវៀតវិញមិនពេញចិត្តនិងផែនការនេះទេពីព្រោះសហភាពសូវៀតបាន យល់ឃើញថាផែនការនេះមានទិសដៅទប់ស្កាត់ការរីកសាយចលនាកុំមុយនីស្ដនៅតាមប្រទេសលោកខាងលិចមួយចំនួនក្រោយសង្រ្គាម	ត ើ ព េញ ចិត្ត និង ផ ែន ការ នេះ ដ ែរ ឬ ទេ ហេតុ អ ្វី Ġ	17	ផ ែន ការ ម៉ា សា ល់ រ ប ស់ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក គ ឺ ដើម ្ប ី ស្ ដា រ ទ ្វី ប អ ឺ រ៉ ុប ឡើង វិញ ចំ ព ោះ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត វិញ ម ិន ព េញ ចិត្ត និង ផ ែន ការ នេះ ទេ ពី ព្រ ោះ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត បាន Ġ យល់ឃើញ ថា ផ ែន ការ នេះ មាន ទិ ស ដ ៅ ទ ប់ ស្ កាត់ ការ រី ក សាយ ច ល នា ក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ នៅ តា ម ប្រ ទេស លោក ខា ង ល ិច មួយ ចំ ន ួន ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម	113	▁តើ ព េញ ចិត្ត និង ផ ែន ការ នេះ ដ ែរ ឬ ទេ ហេតុ អ ្វី ▁	16	▁ផែនការ ម៉ា ស ាល់ រ ប ស់ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក គ ឺ ដើម ្ប ី ស្ ដា រ ទ ្វី ប អ ឺ រ៉ ុប ឡើង វិញ ច ំព ោះ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត វិញ ម ិន ព េញ ចិត្ត និង ផ ែន ការ នេះ ទេ ពី ព្រ ោះ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត បាន ▁ យល់ឃើញ ថា ផ ែន ការ នេះ មាន ទិ ស ដ ៅ ទ ប់ ស្ កាត់ ការ រី ក សាយ ច ល នា ក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ នៅ ត ាម ប្រ ទេស លោក ខា ង ល ិច មួយ ចំ ន ួន ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម	111
តើប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាន់យកនូវនយោបាយអព្យាក្រឹត្យនេះដែរឬទេហើយនយោបាយនេះបានជួយកម្ពុជាដូចម្ដេចខ្លះ	null	ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាន់យកនូវនយោបាយអព្យាក្រឹត្យនេះនយោបាយនេះបានជួយកម្ពុជាឪ្យមានកិត្យានុភាពល្បីសុសសាយក្នុងតំបន់ហើយសូម្បីតែក្រុមប្រឆាំង នឹងព្រះអង្គក៏មិនហ៊ាប៉ះពាល់នយោបាយ នេះដែរព្រមទាំង បានជួយឪ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើងរស់នៅដោយសុខសន្ដិភាពអស់រយៈពេល ១៥ឆ្នាំ ខណៈដែលប្រទេសជិតខាងកំពុងតែឆាបឆេះភ្លើងសង្រ្គាមវៀតណាម	null	ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាន់យកនូវនយោបាយអព្យាក្រឹត្យនេះនយោបាយនេះបានជួយកម្ពុជាឪ្យមានកិត្យានុភាពល្បីសុសសាយក្នុងតំបន់ហើយសូម្បីតែក្រុមប្រឆាំង នឹងព្រះអង្គក៏មិនហ៊ាប៉ះពាល់នយោបាយ នេះដែរព្រមទាំង បានជួយឪ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើងរស់នៅដោយសុខសន្ដិភាពអស់រយៈពេល ១៥ឆ្នាំ ខណៈដែលប្រទេសជិតខាងកំពុងតែឆាបឆេះភ្លើងសង្រ្គាមវៀតណាម	ត ើប ្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា បាន ប្រ កាន់ យក ន ូវ ន យោ បា យ អ ព្យា ក្រ ឹត ្យ នេះ ដ ែរ ឬ ទេ ហើយ ន យោ បា យ នេះ បាន ជ ួយ ក ម្ព ុ ជា ដូច ម្ ដ េច ខ្ ល ះ Ġ	48	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា បាន ប្រ កាន់ យក ន ូវ ន យោ បា យ អ ព្យា ក្រ ឹត ្យ នេះ ន យោ បា យ នេះ បាន ជ ួយ ក ម្ព ុ ជា ឪ ្យ មាន ក ិត ្យា នុ ភាព ល ្ប ី សុ ស សាយ ក្នុង ត ំ ប ន់ ហើយ ស ូម ្ប ីត ែក ្រ ុម ប្រ ឆ ាំង Ġ នឹង ព្រ ះ អង្គ ក ៏ ម ិន ហ៊ ាប ៉ ះ ពា ល់ ន យោ បា យ Ġ នេះ ដ ែរ ព្រ ម ទ ាំង Ġ បាន ជ ួយ ឪ ្យ ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ខ្ ម ែរ យ ើង រស់ នៅ ដោយ សុខ ស ន្ ដ ិ ភាព អ ស់ រយ ៈ ពេល Ġ ១ ៥ ឆ្នាំ Ġ ខ ណៈ ដ ែល ប្រ ទេស ជ ិត ខា ង កំ ពុ ង តែ ឆ ាប ឆ េះ ភ្លើង សង ្រ ្ គ ាម វ ៀត ណា ម	148	▁តើ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា បាន ប្រ កាន់ យក ន ូវ ន យោ ប ាយ អ ព្យា ក្រ ឹត ្យ នេះ ដ ែរ ឬ ទេ ហើយ ន យោ ប ាយ នេះ បាន ជ ួយ ក ម្ព ុ ជា ដូច ម្ ដ េច ខ្ ល ះ ▁	47	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា បាន ប្រ កាន់ យក ន ូវ ន យោ ប ាយ អ ព្យា ក្រ ឹត ្យ នេះ ន យោ ប ាយ នេះ បាន ជ ួយ ក ម្ព ុ ជា ឪ ្យ មាន ក ិត ្យ ានុ ភាព ល ្ប ី ស ុស សាយ ក្នុង ត ំ ប ន់ ហើយ ស ូម ្ប ី តែ ក្រុម ប្រ ឆ ាំង ▁នឹង ព្រ ះ អង្គ ក ៏ ម ិន ហ៊ ា ប៉ ះ ព ាល់ ន យោ ប ាយ ▁នេះ ដ ែរ ព្រ ម ទ ាំង ▁បាន ជ ួយ ឪ ្យ ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ខ្ ម ែរ យ ើង រស់ នៅ ដោយ សុខ ស ន្ ដ ិ ភាព អ ស់ រយ ៈ ពេល ▁១៥ ឆ្នាំ ▁ខណៈ ដ ែល ប្រ ទេស ជ ិត ខា ង ក ំព ុង តែ ឆ ាប ឆ េះ ភ្លើង សង ្រ ្ គ ាម វ ៀត ណា ម	144
តើបុព្វហេតុនៃការបង្កើតអាស៊ានមានអ្វីខ្លះ	null	បុព្វហេតុនៃការបង្កើតអាស៊ានមាន២គឺ បុព្វហេតុសេដ្ឋកិច្ច ដំណើរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចកំពុងតែធ្វើដំណើរយ៉ាងលឿនឆ្ពោះទរកមជ្ឈឹមបូព៌ា ប្រទេស អឺរ៉ុប គេមានសមាគមសេដ្ឋកិច្ច អឺរ៉ុប ដែលជារួមដ៏សំខាន់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥១មកម្លេះ ប្រមូលផ្តុំទីផ្សារអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដើម្បីការអភិវឌ្ឍរួម និងការប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារអន្តរជាតិផងដែរ បុព្វហេតុនយោបាយ មានការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងប្លុកសេរី និងប្លុកសង្គមនិយម មនោគមវិជ្ជាកម្មុយនីសរាលដាលយ៉ាងខាំ្លងជាពិសេសនៅអាស៊ី រួបរួមគ្នាជាសមាគមដើម្បីការពារខ្លួនផង និងដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាលដាលនៃលទ្ធិកម្មុយនីសនៅក្នុងតំបន់ផង	null	បុព្វហេតុនៃការបង្កើតអាស៊ានមាន២គឺ បុព្វហេតុសេដ្ឋកិច្ច ដំណើរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចកំពុងតែធ្វើដំណើរយ៉ាងលឿនឆ្ពោះទរកមជ្ឈឹមបូព៌ា ប្រទេស អឺរ៉ុប គេមានសមាគមសេដ្ឋកិច្ច អឺរ៉ុប ដែលជារួមដ៏សំខាន់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥១មកម្លេះ ប្រមូលផ្តុំទីផ្សារអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដើម្បីការអភិវឌ្ឍរួម និងការប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារអន្តរជាតិផងដែរ បុព្វហេតុនយោបាយ មានការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងប្លុកសេរី និងប្លុកសង្គមនិយម មនោគមវិជ្ជាកម្មុយនីសរាលដាលយ៉ាងខាំ្លងជាពិសេសនៅអាស៊ី រួបរួមគ្នាជាសមាគមដើម្បីការពារខ្លួនផង និងដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាលដាលនៃលទ្ធិកម្មុយនីសនៅក្នុងតំបន់ផង	ត ើប ុ ព្វ ហេតុ នៃ ការ âĢĭ បង ្ក ើត អា ស៊ ាន មាន អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	19	ប ុ ព្វ ហេតុ នៃ ការ âĢĭ បង ្ក ើត អា ស៊ ាន មាន ២ គ ឺ Ġ ប ុ ព្វ ហេតុ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ដំណើរ អភិវឌ្ឍ ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច កំ ពុ ង តែ ធ ្វ ើ ដំណើរ យ៉ាង ល ឿន ឆ្ ព ោះ ទ រក ម ជ ្ឈ ឹម បូ ព ៌ ា Ġ ប្រ ទេស Ġ អ ឺ រ៉ ុប Ġ គ េ មាន សម ា គម សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ អ ឺ រ៉ ុប Ġ ដ ែល ជា រួម ដ ៏ សំ ខា ន់ តាំង ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៥ ១ មក ម្ល េះ Ġ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ ទី ផ្ សារ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ ដើម ្ប ី ការ អភិវឌ្ឍ រួម Ġ និង ការ ប្រកួត ប្រ ជ ែង លើ ទី ផ្ សារ អ ន្ត រ ជាតិ ផ ង ដ ែរ Ġ ប ុ ព្វ ហេតុ ន យោ បា យ Ġ មាន ការ ប្រ ឈ ម មុខ ដា ក់ គ្នា រ វា ង ប្ ល ុក សេ រី Ġ និង ប្ ល ុក សង ្ គម និយម Ġ ម ន ោ គម វិជ្ជា កម្ម ុយ នី ស រា ល ដា ល យ៉ាង ខា ំ ្ល ង ជា ពិ សេ ស នៅ អា ស៊ី Ġ រ ួ បរ ួ ម គ្នា ជា សម ា គម ដើម ្ប ី ការពារ ខ្លួន ផ ង Ġ និង ដើម ្ប ី ទ ប់ ស្ កាត់ ការ រា ល ដា ល នៃ ល ទ្ធិ កម្ម ុយ នី ស នៅ ក្នុង ត ំ ប ន់ ផ ង	234	▁តើ ប ុ ព្វ ហេតុ នៃ ការ ▁បង្កើត អា ស៊ ាន មាន អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	17	▁បុ ព្វ ហេតុ នៃ ការ ▁បង្កើត អា ស៊ ាន មាន ២ គ ឺ ▁បុ ព្វ ហេតុ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ដំណើរ អភិវឌ្ឍ ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច ក ំព ុង តែ ធ ្វ ើ ដំណើរ យ៉ាង ល ឿន ឆ្ ព ោះ ទ រក ម ជ ្ឈ ឹម បូ ព ៌ ា ▁ប្រទេស ▁អឺរ៉ុប ▁គេ មាន ស មា គម សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁អឺរ៉ុប ▁ដែល ជា រួម ដ ៏ សំ ខ ាន់ តាំង ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៥ ១ មក ម្ល េះ ▁ប្រមូលផ្តុំ ទី ផ្ សារ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ ដើម ្ប ី ការ អភិវឌ្ឍ រួម ▁និង ការ ប្រកួត ប្រ ជ ែង លើ ទី ផ្ សារ អ ន្ត រ ជាតិ ផ ង ដ ែរ ▁បុ ព្វ ហេតុ ន យោ ប ាយ ▁មាន ការ ប្រ ឈ ម មុខ ដ ាក់ គ្នា រ វ ាង ប ្ល ុក សេ រី ▁និង ប ្ល ុក ស ង្គ ម និយម ▁មន ោ គម វិជ្ជា កម្ម ុយ នី ស រ ាល ដា ល យ៉ាង ខ ាំ ្ល ង ជា ពិ ស េស នៅ អា ស៊ី ▁រ ួ ប រួម គ្នា ជា ស មា គម ដើម ្ប ី ការពារ ខ្លួន ផ ង ▁និង ដើម ្ប ី ទ ប់ ស្ កាត់ ការ រ ាល ដា ល នៃ ល ទ្ធិ កម្ម ុយ នី ស នៅ ក្នុង ត ំ ប ន់ ផ ង	213
ចូររៀបរាប់ពីការកសាងរបបសង្គមនិយមរបស់លោកស្តាលីននិងត្រូតឆូវ	null	ការកសាងរបបសង្គមនិយមរបស់លោកស្ដាលីនមានលក្ខណៈដូចខាងក្រោម ក ការកសាងរបបសង្គមនិយមរបស់លោកស្តាលីនសហភាពសង្គមនិយមសូវៀតមានទិសដៅតែមួយគត់គឺ ការកសាងប្រទេសឲ្យទាន់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាគូបដិបក្ខធំក្រោយពីសង្រ្គាមលោកលើកទីគម្រោងការកសាងប្រទេសត្រូវបានចាប់ផ្ដើមពីជំហាន ដំបូងដោយផ្អែកលើការកសាងផ្នែកផែនការសេដ្ឋកិច្ច ដោយចាប់ផ្ដើមបន្ដអនុវត្តផែនការ ៥ ឆ្នាំលើកទី ៤ និងលើកទី ៥ ផែនការ៥ឆ្នាំ លើកទី ១ ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨១៩៣៣ លើកទី ២ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣១៩៣៨ បានជោគជ័យ គ្រោងនឹងធ្វើផែនការទី ៣ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៣១៩៣៨ បានជោគជ័យ គ្រោងនឹងធ្វើករទី ៣ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩១៨៤៤ តែសង្រ្គាមលោកទីលើកទី២ រំខានទើបលើកផែនការទី ៤ ផែនការនេះ ធ្វើឪ្យមានកំណើន ថាមពលទ្វេដង ហើយជំរុញឪ្យការពង្រីកអណ្ដូងប្រេងកាត ថ្មីនៅតំបន់បាគូ និងការពង្រីកអណ្ដូងរ៉ែធ្យូងថ្ម នៅតំបន់ដុងប្រាសឆ្ពោះទៅ រកការបង្កើនបរិមាណដែនថែបឪ្យបានទ្វេឡើង ដើម្បីពង្រីករោចក្រ និងផ្លូវដែកឪ្យបានច្រើនខ្សែបន្ថែមទៀត ផែនការ ៥ ឆ្នាំលើកទី ៥ ១៩៥១១៩៥៦ មានការជំរុញយ៉ាងក្ដៅគគុកលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់ ជាពិសេសលើវិស័យយោធានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ សូវៀតបានធ្វើឲ្យផ្ទុះគ្រាប់បរមាណូសាកល្បងលើកដំបូងរបស់ខ្លួនគឺ ៨ ឆ្នាំក្រោយពីទម្លាក់គ្រាប់បែកបរមាណូរបស់អាមេរិកនៅហ៊ីរ៉ូម៉ានិងណាកាគីក្រៅពីនេះ មានការពង្រឹកលើវិស័យកសិកម្មរួមមានការដាំដើមឈើជាច្រើនកន្លែង និងពង្រីកផ្ទៃដីដាំ ស្រូវសាលីនៅភាគខាងត្បូងប្រទេស ខ ការកសាងសង្គមរបស់លោកគ្រូតឆូវឆ្នាំនៅ ១៩៥៦ មហាសន្និបាតបក្សកុំមុយនីស លើកទី ២០ ដែលកោះហៅលោកគ្រូតឆូវបានផ្ដោតទៅលើការ រៀបចំវិស័យនយោបាយថ្មី គឺត្រូវធ្វើឲ្យសម្រេចនូវរយៈពេល ៤ ឆ្នាំ គ្រូតឆូវចាត់ទុកខ្លួនឯកថាជាអ្នកនយោបាយស្មោះត្រង់ចំពោះអ្នកដឹកនាំ លេនីនហើយចោទរបបស្ដាលីន ថាជារបបដើរខុសផ្លូវ ធ្វើឪ្យខូចខាតដល់សង្គមលោកមានតួនាទីជាអ្នកកែប្រែកំហុសនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងយោធាដែលបន្សល់ទុកពីរបបលោកស្តាលីន លោកគ្រូតឆូវ ជាប្រធានាធិបតីល្បីល្បាញ ក្រោមការគ្រប់គ្រង់អំណាចរបស់លោកមានការបាញ់បង្ហោះយានស្ដុតនិក ៣ លើក ពីឆ្នាំ ១៩៥៧១៩៥៨ ដឹកអ្នកស្រាវជ្រាវទៅកាន់ទីអវកាសទទួលជោគជ័យយ៉ាងធំធេងដែលញុំាឪ្យសហភាពសូវៀតក្លាយជាមហាអំណាចទី ១ ខាងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា លោកគ្រូតឆូវបានបង្កើតផែនការលើកទី ៦ នៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀតតាមឲ្យទាន់សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨០ គឺមានរយៈពេល ២០ឆ្នាំចំពោះវិស័យកសិកម្មជាផ្នែកមួយដែលលោក គ្រូតឆូវយកចិត្តទុកដាក់បំផុតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ មកម្ល៉េះគេបានពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះលើដីទំនេរ ទៅលើដីទំនេរនិងកាប់ឆ្ការដីថ្មីនៅតំបន់កាសាស្ដង់ ដើម្បីពង្រឹងផលិតផលនិងជាពិសេសលើផ្នែកដំណាំពោត ដែលជាដំបូងគឺគេត្រូវសាកល្បងដីប្រហែលជាង ៦០ ហិកតានៅរដូវប្រមូលផលដែរទទួលបានត្រូវបានលើកដំបូងជាបង្គូរមិនដូចជាគ្រោងទុក ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំក្រោយមកទៀតមានទិន្ន័ផលក៏កាន់តែធ្លាក់ចុះជាលំដាប់	null	ការកសាងរបបសង្គមនិយមរបស់លោកស្ដាលីនមានលក្ខណៈដូចខាងក្រោម ក ការកសាងរបបសង្គមនិយមរបស់លោកស្តាលីនសហភាពសង្គមនិយមសូវៀតមានទិសដៅតែមួយគត់គឺ ការកសាងប្រទេសឲ្យទាន់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាគូបដិបក្ខធំក្រោយពីសង្រ្គាមលោកលើកទីគម្រោងការកសាងប្រទេសត្រូវបានចាប់ផ្ដើមពីជំហាន ដំបូងដោយផ្អែកលើការកសាងផ្នែកផែនការសេដ្ឋកិច្ច ដោយចាប់ផ្ដើមបន្ដអនុវត្តផែនការ ៥ ឆ្នាំលើកទី ៤ និងលើកទី ៥ ផែនការ៥ឆ្នាំ លើកទី ១ ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨១៩៣៣ លើកទី ២ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣១៩៣៨ បានជោគជ័យ គ្រោងនឹងធ្វើផែនការទី ៣ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៣១៩៣៨ បានជោគជ័យ គ្រោងនឹងធ្វើករទី ៣ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩១៨៤៤ តែសង្រ្គាមលោកទីលើកទី២ រំខានទើបលើកផែនការទី ៤ ផែនការនេះ ធ្វើឪ្យមានកំណើន ថាមពលទ្វេដង ហើយជំរុញឪ្យការពង្រីកអណ្ដូងប្រេងកាត ថ្មីនៅតំបន់បាគូ និងការពង្រីកអណ្ដូងរ៉ែធ្យូងថ្ម នៅតំបន់ដុងប្រាសឆ្ពោះទៅ រកការបង្កើនបរិមាណដែនថែបឪ្យបានទ្វេឡើង ដើម្បីពង្រីករោចក្រ និងផ្លូវដែកឪ្យបានច្រើនខ្សែបន្ថែមទៀត ផែនការ ៥ ឆ្នាំលើកទី ៥ ១៩៥១១៩៥៦ មានការជំរុញយ៉ាងក្ដៅគគុកលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់ ជាពិសេសលើវិស័យយោធានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ សូវៀតបានធ្វើឲ្យផ្ទុះគ្រាប់បរមាណូសាកល្បងលើកដំបូងរបស់ខ្លួនគឺ ៨ ឆ្នាំក្រោយពីទម្លាក់គ្រាប់បែកបរមាណូរបស់អាមេរិកនៅហ៊ីរ៉ូម៉ានិងណាកាគីក្រៅពីនេះ មានការពង្រឹកលើវិស័យកសិកម្មរួមមានការដាំដើមឈើជាច្រើនកន្លែង និងពង្រីកផ្ទៃដីដាំ ស្រូវសាលីនៅភាគខាងត្បូងប្រទេស ខ ការកសាងសង្គមរបស់លោកគ្រូតឆូវឆ្នាំនៅ ១៩៥៦ មហាសន្និបាតបក្សកុំមុយនីស លើកទី ២០ ដែលកោះហៅលោកគ្រូតឆូវបានផ្ដោតទៅលើការ រៀបចំវិស័យនយោបាយថ្មី គឺត្រូវធ្វើឲ្យសម្រេចនូវរយៈពេល ៤ ឆ្នាំ គ្រូតឆូវចាត់ទុកខ្លួនឯកថាជាអ្នកនយោបាយស្មោះត្រង់ចំពោះអ្នកដឹកនាំ លេនីនហើយចោទរបបស្ដាលីន ថាជារបបដើរខុសផ្លូវ ធ្វើឪ្យខូចខាតដល់សង្គមលោកមានតួនាទីជាអ្នកកែប្រែកំហុសនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងយោធាដែលបន្សល់ទុកពីរបបលោកស្តាលីន លោកគ្រូតឆូវ ជាប្រធានាធិបតីល្បីល្បាញ ក្រោមការគ្រប់គ្រង់អំណាចរបស់លោកមានការបាញ់បង្ហោះយានស្ដុតនិក ៣ លើក ពីឆ្នាំ ១៩៥៧១៩៥៨ ដឹកអ្នកស្រាវជ្រាវទៅកាន់ទីអវកាសទទួលជោគជ័យយ៉ាងធំធេងដែលញុំាឪ្យសហភាពសូវៀតក្លាយជាមហាអំណាចទី ១ ខាងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា លោកគ្រូតឆូវបានបង្កើតផែនការលើកទី ៦ នៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀតតាមឲ្យទាន់សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨០ គឺមានរយៈពេល ២០ឆ្នាំចំពោះវិស័យកសិកម្មជាផ្នែកមួយដែលលោក គ្រូតឆូវយកចិត្តទុកដាក់បំផុតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ មកម្ល៉េះគេបានពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះលើដីទំនេរ ទៅលើដីទំនេរនិងកាប់ឆ្ការដីថ្មីនៅតំបន់កាសាស្ដង់ ដើម្បីពង្រឹងផលិតផលនិងជាពិសេសលើផ្នែកដំណាំពោត ដែលជាដំបូងគឺគេត្រូវសាកល្បងដីប្រហែលជាង ៦០ ហិកតានៅរដូវប្រមូលផលដែរទទួលបានត្រូវបានលើកដំបូងជាបង្គូរមិនដូចជាគ្រោងទុក ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំក្រោយមកទៀតមានទិន្ន័ផលក៏កាន់តែធ្លាក់ចុះជាលំដាប់	ច ូរ រ ៀប រា ប់ ពី ការ ក សា ង រ ប ប សង ្ គម និយម រ ប ស់ លោក ស្តា លីន និង ត្រ ូត ឆ ូវ Ġ	29	ការ ក សា ង រ ប ប សង ្ គម និយម រ ប ស់ លោក ស្ ដា លីន មាន ល ក្ខ ណៈ ដូច ខា ង ក្រោម Ġ ក Ġ ការ ក សា ង រ ប ប សង ្ គម និយម រ ប ស់ លោក ស្តា លីន ស ហ ភាព សង ្ គម និយម ស ូវ ៀត មាន ទិ ស ដ ៅ តែ មួយ គ ត់ គ ឺ Ġ ការ ក សា ង ប្រ ទេស ឲ្យ ទាន ់ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក ដ ែល ជា គូ ប ដ ិប ក្ខ ធ ំ ក្រ ោយ ពី សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី គម ្រ ោង ការ ក សា ង ប្រ ទេស ត្រូវ បាន ច ាប់ ផ្ ដើម ពី ជំ ហាន Ġ ដំ បូ ង ដោយ ផ្ អ ែក លើក ារ ក សា ង ផ្ ន ែក ផ ែន ការ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ដោយ ច ាប់ ផ្ ដើម ប ន្ ដ អនុ វត្ត ផ ែន ការ Ġ ៥ Ġ ឆ្នាំ លើក ទី Ġ ៤ Ġ និង លើក ទី Ġ ៥ Ġ ផ ែន ការ ៥ ឆ្នាំ Ġ លើក ទី Ġ ១ Ġ ក្នុង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ២ ៨ ១៩ ៣ ៣ Ġ លើក ទី Ġ ២ Ġ ក្នុង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៣ ៣ ១៩ ៣ ៨ Ġ បាន ជ ោ គ ជ ័យ Ġ គ្រ ោង នឹង ធ ្វ ើ ផ ែន ការ ទី Ġ ៣ Ġ ក្នុង ឆ្នាំ ១៩ ៣ ៣ ១៩ ៣ ៨ Ġ បាន ជ ោ គ ជ ័យ Ġ គ្រ ោង នឹង ធ ្វ ើក រ ទី Ġ ៣ Ġ ក្នុង ឆ្នាំ ១៩ ៣ ៩ ១ ៨ ៤ ៤ Ġ តែ សង ្រ ្ គ ាម លោក ទី លើក ទី ២ Ġ រំ ខា ន ទ ើប លើក ផ ែន ការ ទី Ġ ៤ Ġ ផ ែន ការ នេះ Ġ ធ ្វ ើ ឪ ្យ មាន កំ ណ ើន Ġ ថា ម ពល ទ ្វ េ ដង Ġ ហើយ ជំ រ ុញ ឪ ្យ ការ ព ង ្រី ក អ ណ ្ ដ ូង ប្រ េង កា ត Ġ ថ ្ម ីន ៅ ត ំ ប ន់ បា គូ Ġ និង ការ ព ង ្រី ក អ ណ ្ ដ ូង រ៉ ែ ធ ្យូ ង ថ ្ម Ġ នៅ ត ំ ប ន់ ដ ុង ប្រា ស ឆ្ ព ោះ ទៅ Ġ រក ការ បង ្ក ើន បរ ិម ា ណ ដ ែន ថ ែប ឪ ្យ បាន ទ ្វ េ ឡើង Ġ ដើម ្ប ី ព ង ្រី ករ ោច ក្រ Ġ និង ផ្ល ូវ ដ ែក ឪ ្យ បាន ច្ រ ើន ខ្ ស ែប ន្ ថ ែម ទៀត ÂłĠ ផ ែន ការ Ġ ៥ Ġ ឆ្នាំ លើក ទី Ġ ៥ Ġ ១៩ ៥ ១ ១៩ ៥ ៦ Ġ មាន ការ ជំ រ ុញ យ៉ាង ក្ ដ ៅ គ គ ុក លើ វិ ស ័យ ប ច្ច េក វិទ្យា ជា ន់ ខ្ ព ស់ Ġ ជា ពិ សេ ស លើ វិ ស ័យ យោ ធាន ៅ ក្នុង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៥ ៣ Ġ ស ូវ ៀត បាន ធ ្វ ើ ឲ្យ ផ្ ទ ុះ គ្រាប់ បរ មា ណូ សា ក ល ្ប ង លើក ដំ បូ ង រ ប ស់ ខ្លួន គ ឺ Ġ ៨ Ġ ឆ្នាំ ក្រ ោយ ពី ទ ម្ល ាក់ គ្រាប់ បែក បរ មា ណូ រ ប ស់ អា មេ រិក នៅ ហ៊ ី រ៉ូ ម៉ា និង ណា កា គី ក្រ ៅ ពី នេះ Ġ មាន ការ ព ង ្រ ឹក លើ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម រួម មាន ការ ដា ំ ដើម ឈ ើ ជា ច្ រ ើន កន្លែង Ġ និង ព ង ្រី ក ផ្ ទ ៃ ដ ី ដា ំ Ġ ស្រ ូវ សា លីន ៅ ភាគ ខា ង ត្ប ូង ប្រ ទេស Ġ ខ âĢĭ Ġ ការ ក សា ង សង ្ គម រ ប ស់ លោក គ្រ ូត ឆ ូវ ឆ្នាំ នៅ Ġ ១៩ ៥ ៦ Ġ ម ហា ស ន្ន ិប ាត ប ក្ស ក ុំ ម ុយ នី ស Ġ លើក ទី Ġ ២០ Ġ ដ ែល ក ោះ ហ ៅ លោក គ្រ ូត ឆ ូវ បាន ផ្ ដ ោត ទៅ លើក ារ Ġ រៀបចំ វិ ស ័យ ន យោ បា យ ថ ្ម ី Ġ គ ឺត ្រ ូវ ធ ្វ ើ ឲ្យ សម ្រ េច ន ូវ រយ ៈ ពេល Ġ ៤ Ġ ឆ្នាំ Ġ គ្រ ូត ឆ ូវ ច ាត់ ទុក ខ្លួន ឯក ថា ជា អ្នក ន យោ បា យ ស្ម ោះ ត្រ ង់ ចំ ព ោះ អ្នក ដ ឹក នាំ Ġ ល េន ីន ហើយ ច ោទ រ ប ប ស្ ដា លីន Ġ ថា ជា រ ប ប ដ ើរ ខុស ផ្ល ូវ Ġ ធ ្វ ើ ឪ ្យ ខ ូច ខា ត ដល់ សង ្ គម លោក មាន ត ួន ា ទី ជា អ្នក ក ែប ្រ ែក ំ ហ ុស ន យោ បា យ Ġ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ និង យោ ធា ដ ែល ប ន្ ស ល់ ទុក ពី រ ប ប លោក ស្តា លីន Ġ លោក គ្រ ូត ឆ ូវ Ġ ជា ប្រ ធាន ា ធិ បតី ល ្ប ី ល ្ប ាញ Ġ ក្រោម ការ គ្រ ប់ គ្រ ង់ អ ំណ ា ចរ ប ស់ លោក មាន ការ បា ញ ់ បង ្ហ ោះ យា ន ស្ ដ ុត និ ក Ġ ៣ Ġ លើក Ġ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៥ ៧ ១៩ ៥ ៨ Ġ ដ ឹក អ្នក ស្រ ាវ ជ្រ ាវ ទៅ កាន់ ទី អ វ កាស ទទួល ជ ោ គ ជ ័យ យ៉ាង ធ ំ ធ េង ដ ែល ញ ុំ ា ឪ ្យ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ក្លា យ ជា ម ហា អ ំណ ា ច ទី Ġ ១ Ġ ខា ង ផ្ ន ែក ប ច្ច េក វិទ្យា Ġ លោក គ្រ ូត ឆ ូវ បាន បង ្ក ើត ផ ែន ការ លើក ទី Ġ ៦ Ġ នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៥ ៩ Ġ ដើម ្ប ី ជំ រ ុញ ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច ស ហ ភាព ស ូវ ៀត តា ម ឲ្យ ទាន ់ សេ ដ្ឋ កិច្ច អា មេ រិក នៅ ក្នុង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៨០ Ġ គ ឺ មាន រយ ៈ ពេល Ġ ២០ ឆ្នាំ ចំ ព ោះ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ជា ផ្ ន ែក មួយ ដ ែល លោក Ġ គ្រ ូត ឆ ូវ យកចិត្តទុកដាក់ ប ំ ផ ុត នៅ ក្នុង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៥ ៣ ÂłĠ មក ម្ល ៉ េះ គ េ បាន ព ង ្រី ក ផ្ ទ ៃ ដ ី ដា ំ ដ ុះ លើ ដ ី ទំ ន េរ Ġ ទៅ លើ ដ ី ទំ ន េរ និង កា ប់ ឆ្ ការ ដ ី ថ ្ម ីន ៅ ត ំ ប ន់ កាស ាស ្ ដង ់ Ġ ដើម ្ប ី ពង្រឹង ផល ិត ផល និង ជា ពិ សេ ស លើ ផ្ ន ែក ដំ ណា ំព ោត Ġ ដ ែល ជា ដំ បូ ង គ ឺ គ េត ្រ ូវ សា ក ល ្ប ង ដ ី ប្រ ហ ែល ជា ង Ġ ៦០ Ġ ហ ិក តា នៅ រ ដ ូវ ប្រ ម ូល ផល ដ ែរ ទទួលបាន ត្រូវ បាន លើក ដំ បូ ង ជា បង ្ គូ រ ម ិន ដូច ជា គ្រ ោង ទុក Ġ ប៉ ុន ្ត ែន ៅ ឆ្នាំ ក្រ ោយ មក ទៀត មាន ទិ ន្ន ័ ផល ក ៏ កាន់ តែ ធ ្លា ក់ ច ុះ ជា លំ ដា ប់	1,105	▁ចូរ រ ៀប រ ាប់ ពី ការ ក សា ង រ ប ប ស ង្គ ម និយម រ ប ស់ លោក ស្តា លីន និង ត្រ ូត ឆ ូវ ▁	28	▁ការកសាង រ ប ប ស ង្គ ម និយម រ ប ស់ លោក ស្ ដា លីន មាន ល ក្ខ ណៈ ដូច ខា ង ក្រោម ▁ក ▁ការកសាង រ ប ប ស ង្គ ម និយម រ ប ស់ លោក ស្តា លីន ស ហ ភាព ស ង្គ ម និយម ស ូវ ៀត មាន ទិ ស ដ ៅ តែ មួយ គ ត់ គ ឺ ▁ការកសាង ប្រ ទេស ឲ្យ ទ ាន់ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក ដ ែល ជា គូ ប ដ ិប ក្ខ ធ ំ ក្រ ោយ ពី សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី គ ម្រ ោង ការ ក សា ង ប្រ ទេស ត្រូវ បាន ច ាប់ ផ្ ដើម ពី ជំ ហាន ▁ដំបូង ដោយ ផ្ អ ែក លើ ការ ក សា ង ផ្ ន ែក ផ ែន ការ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ដោយ ច ាប់ ផ្ ដើម ប ន្ ដ អនុ វត្ត ផ ែន ការ ▁៥ ▁ឆ្នាំ លើក ទី ▁៤ ▁និង លើក ទី ▁៥ ▁ផែនការ ៥ ឆ្នាំ ▁លើក ទី ▁១ ▁ក្នុង ឆ្នាំ ▁១៩ ២ ៨ ១៩ ៣ ៣ ▁លើក ទី ▁២ ▁ក្នុង ឆ្នាំ ▁១៩ ៣ ៣ ១៩ ៣ ៨ ▁បាន ជ ោ គ ជ ័យ ▁គ្រោង នឹង ធ ្វ ើ ផ ែន ការ ទី ▁៣ ▁ក្នុង ឆ្នាំ ១៩ ៣ ៣ ១៩ ៣ ៨ ▁បាន ជ ោ គ ជ ័យ ▁គ្រោង នឹង ធ ្វ ើក រ ទី ▁៣ ▁ក្នុង ឆ្នាំ ១៩ ៣ ៩ ១ ៨ ៤ ៤ ▁តែ សង ្រ ្ គ ាម លោក ទី លើក ទី ២ ▁រំខាន ទ ើប លើក ផ ែន ការ ទី ▁៤ ▁ផែនការ នេះ ▁ធ្វើ ឪ ្យ មាន ក ំណ ើន ▁ថាមពល ទ ្វ េ ដង ▁ហើយ ជំ រ ុញ ឪ ្យ ការ ព ង ្រី ក អ ណ ្ ដ ូង ប្រ េង ក ាត ▁ថ្មី នៅ ត ំ ប ន់ បា គូ ▁និង ការ ព ង ្រី ក អ ណ ្ ដ ូង រ៉ ែ ធ ្យូ ង ថ ្ម ▁នៅ ត ំ ប ន់ ដ ុង ប្រា ស ឆ្ ព ោះ ទៅ ▁រក ការ ប ង្ក ើន ប រិ មា ណ ដ ែន ថ ែប ឪ ្យ បាន ទ ្វ េ ឡើង ▁ដើម្បី ព ង ្រី ក រោច ក្រ ▁និង ផ្ល ូវ ដ ែក ឪ ្យ បាន ច ្រ ើន ខ្ ស ែប ន ្ថ ែម ទៀត ▁ផែនការ ▁៥ ▁ឆ្នាំ លើក ទី ▁៥ ▁១៩ ៥ ១ ១៩ ៥ ៦ ▁មាន ការ ជំ រ ុញ យ៉ាង ក្ ដ ៅ គ គ ុក លើ វិ ស ័យ ប ច្ច េក វិទ្យា ជ ាន់ ខ្ ព ស់ ▁ជាពិសេស លើ វិ ស ័យ យោ ធាន ៅ ក្នុង ឆ្នាំ ▁១៩ ៥ ៣ ▁សូវៀត បាន ធ ្វ ើ ឲ្យ ផ្ ទ ុះ គ្រាប់ បរ មា ណូ សា ក ល ្ប ង លើក ដំ បូ ង រ ប ស់ ខ្លួន គ ឺ ▁៨ ▁ឆ្នាំ ក្រ ោយ ពី ទ ម្ល ាក់ គ្រាប់ បែក បរ មា ណ ូរ ប ស់ អា មេ រិក នៅ ហ៊ ី រ៉ូ ម៉ា និង ណា កា គី ក្រ ៅ ពី នេះ ▁មាន ការ ព ង ្រ ឹក លើ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម រួម មាន ការ ដ ាំ ដើម ឈ ើ ជា ច ្រ ើន កន្លែង ▁និង ព ង ្រី ក ផ្ ទ ៃ ដ ី ដ ាំ ▁ស្រូវ សា លី នៅ ភាគ ខា ង ត្ប ូង ប្រ ទេស ▁ខ ▁ការកសាង ស ង្គ ម រ ប ស់ លោក គ្រ ូត ឆ ូវ ឆ្នាំ នៅ ▁១៩ ៥ ៦ ▁មហាសន្និបាត ប ក្ស ក ុំ ម ុយ នី ស ▁លើក ទី ▁២០ ▁ដែល ក ោះ ហ ៅ លោក គ្រ ូត ឆ ូវ បាន ផ្ ដ ោត ទៅ លើ ការ ▁រៀបចំ វិ ស ័យ ន យោ ប ាយ ថ ្ម ី ▁គឺ ត្រូវ ធ ្វ ើ ឲ្យ ស ម្រ េច ន ូវ រយ ៈ ពេល ▁៤ ▁ឆ្នាំ ▁គ្រូ ត ឆ ូវ ច ាត់ ទុក ខ្លួន ឯក ថា ជា អ្នក ន យោ ប ាយ ស្ម ោះ ត្រ ង់ ច ំព ោះ អ្នក ដ ឹក នាំ ▁ល េន ីន ហើយ ច ោទ រ ប ប ស្ ដា លីន ▁ថា ជា រ ប ប ដ ើរ ខុស ផ្ល ូវ ▁ធ្វើ ឪ ្យ ខ ូច ខា ត ដល់ ស ង្គ ម លោក មាន ត ួ នាទី ជា អ្នក ក ែ ប្រ ែក ំ ហ ុស ន យោ ប ាយ ▁សេដ្ឋកិច្ច ▁និង យោ ធា ដ ែល ប ន្ ស ល់ ទុក ពី រ ប ប លោក ស្តា លីន ▁លោកគ្រូ ត ឆ ូវ ▁ជា ប្រ ធាន ា ធិ បតី ល ្ប ី ល ្ប ាញ ▁ក្រោម ការ គ្រ ប់ គ្រ ង់ អ ំ ណា ចរ ប ស់ លោក មាន ការ ប ាញ់ ប ង្ហ ោះ យ ាន ស្ ដ ុត ន ិក ▁៣ ▁លើក ▁ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៥ ៧ ១៩ ៥ ៨ ▁ដឹក អ្នក ស្រ ាវ ជ្រ ាវ ទៅ កាន់ ទី អ វ កាស ទទួល ជ ោ គ ជ ័យ យ៉ាង ធ ំ ធ េង ដ ែល ញ ុំ ា ឪ ្យ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ក្លា យ ជា ម ហា អ ំ ណា ច ទី ▁១ ▁ខាង ផ្ ន ែក ប ច្ច េក វិទ្យា ▁លោកគ្រូ ត ឆ ូវ បាន ប ង្ក ើត ផ ែន ការ លើក ទី ▁៦ ▁នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៥ ៩ ▁ដើម្បី ជំ រ ុញ ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ត ាម ឲ្យ ទ ាន់ សេ ដ្ឋ កិច្ច អា មេ រិក នៅ ក្នុង ឆ្នាំ ▁១៩ ៨០ ▁គឺ មាន រយ ៈ ពេល ▁២០ ឆ្នាំ ច ំព ោះ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ជា ផ្ ន ែក មួយ ដ ែល លោក ▁គ្រូ ត ឆ ូវ យកចិត្តទុកដាក់ ប ំ ផ ុត នៅ ក្នុង ឆ្នាំ ▁១៩ ៥ ៣ ▁មក ម្ល ៉ េះ គ េ បាន ព ង ្រី ក ផ្ ទ ៃ ដ ី ដ ាំ ដ ុះ លើ ដ ី ទំ ន េរ ▁ទៅ លើ ដ ី ទំ ន េរ និង ក ាប់ ឆ្ ការ ដ ី ថ ្ម ី នៅ ត ំ ប ន់ កាស ា ស្ ដ ង់ ▁ដើម្បី ពង្រឹង ផល ិត ផល និង ជា ពិ ស េស លើ ផ្ ន ែក ដំ ណា ំព ោត ▁ដែល ជា ដំ បូ ង គ ឺ គ េ ត្រូវ សា ក ល ្ប ង ដ ី ប្រ ហ ែល ជា ង ▁៦០ ▁ហិកតា នៅ រ ដ ូវ ប្រ ម ូល ផល ដ ែរ ទទួលបាន ត្រូវ បាន លើក ដំ បូ ង ជា ប ង្គ ូរ ម ិន ដូច ជា គ្រ ោង ទុក ▁ប៉ុន្តែ នៅ ឆ្នាំ ក្រ ោយ មក ទៀត មាន ទិ ន្ន ័ ផល ក ៏ កាន់ តែ ធ ្ល ាក់ ច ុះ ជា លំ ដ ាប់	1,036
ពាក្យចាស់ថា ទឹក ដី ប្រុស ស្រី មេបា ចូរបង្ហាញពាក្យទឹកមួយប៉ុណ្ណោះ តើពាក្យនេះមានអត្តន័យដូចម្ដេចខ្លះ	null	តាមជំនឿសាសនា តាមទីពីរសត្វលោកដូចជាធម្មជាតិមានធាតុបួនប្រហាក់ប្រហែលគ្នានោះគឺ ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ ដី តើទឹកមានប្រយោជន៍ដូចម្តេចខ្លះបានជាគេតែតែនិយាយថាដូចនេះ តាមដែលដឹងនគរខ្មែរគឺសំបូរទៅដោយទឹកសព្វថ្ងៃទន្លេមេគង្គទាំទឹកមកឲ្យខ្មែរក្នុងរយៈពេល៦ខែ ទឹកនេះផ្តល់ជីវជាតិ ផ្តល់ កំណើត រុក្ខជាតិ មច្ឆជាតិមធ្យោបាយធ្វើដំណើររហូតរមានចំរៀងបទអុំទូកទៀតផងខ្មែរប្រារព្ធពិធីដឹងគុណទឹកមានការបណ្តែតទូក បណ្តែតប្រទីបរៀងរាល់ឆ្នាំ សំណង់ប្រាសាទខ្មែរតែងមានគូរទឹកព័ទ្ធជុំវិញស្រះទឹកតាមវគ្គនានា លើសពីនេះទៅទៀតមានប្រព័ន្ធគ្រប់សម័យកាល ទាំងមនុស្សទាំងសត្វ ទាំងរុក្ខជាតិត្រូវការទឹកដូចគ្នាដើម្បីរស់ ពេលឡើងផ្ទះថ្មី ពេលរៀបការកូនចៅ ពេលទ័ពចេញច្បាំង ពេលបន់ស្រន់ ពេលបន់គេមិនភ្លេចស្រោចទឹកសូត្រមន្ត ប្រោសព្រំទឹកមន្ត ហើយខ្លះទទួលទឹកមន្តចែកបងប្អូន ផឹកលាបផ្ទៃមុខ ឬស្រោចលើក្បាលផងដែរ ពេលស្ដេចឡើងគ្រងរាជមានពិធីមុជទឹកជំរះកាយ ហៅពិធីស្រាចគន្ធវារីទាំងគគ្រឹកគគ្រេងផងដែរ ហើយពេលញគេរៀបចំសែនព្រេននានា គេតែងយកទឹកស្រោចពីលើព្រះកេសា ឯទឹកពីភ្នំគូលែនស្រោចលើដងខ្លួន សម្រាប់អ្នកស្លាប់មានពិធីចំអាសទឹក ពេលលាងឆ្អឹងសពគេលាងទឹកដូងបន្សល់ផេះ និងឆ្អឹងតូចតាចមួយចំនួនគេជិះទូករោយតាមស្ទឹង ទន្លេក្នុងការប្រការសងគុណទឹក ជាធាតុសំខាន់មួយក្នុងចំណោមធាតុទាំង៤ បានពោលមកហើយ យើងទៅចងចាំថាអត់បាយមួយអាទិត្យ ប៉ុន្តែបើអត់ទឹកវិញអាចជួបលំបាកយ៉ាងឆ្នាំបំផុត ហេតុនេះចូរមហាជនទាំងឡាយជួយការពារទឹក ថែទឹកតាមដងស្ទឹងទន្លេឲ្យបានល្អកុំបីខាន ព្រោះថាកាលណាយើងមិនបានគិតគូរដល់ទឹកទេមុខជាប៉ះពាល់ទាំងធម្មជាតិ ទាំងជីវិតនានា កង្វល់ប៉ះពាល់ដល់រាជរដ្ឋាធិបាល និងខាតថវិកា គ្រួសារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរយ៉ាងខ្លាំង ធ្វើយ៉ាងនេះទើបសមនឹងក្បួនអនាម័យ ហូបស្អាត ផឹកស្អាត រស់នៅស្អាតដែលរាជរដ្ឋាភិបាលចង់បាន	null	តាមជំនឿសាសនា តាមទីពីរសត្វលោកដូចជាធម្មជាតិមានធាតុបួនប្រហាក់ប្រហែលគ្នានោះគឺ ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ ដី តើទឹកមានប្រយោជន៍ដូចម្តេចខ្លះបានជាគេតែតែនិយាយថាដូចនេះ តាមដែលដឹងនគរខ្មែរគឺសំបូរទៅដោយទឹកសព្វថ្ងៃទន្លេមេគង្គទាំទឹកមកឲ្យខ្មែរក្នុងរយៈពេល៦ខែ ទឹកនេះផ្តល់ជីវជាតិ ផ្តល់ កំណើត រុក្ខជាតិ មច្ឆជាតិមធ្យោបាយធ្វើដំណើររហូតរមានចំរៀងបទអុំទូកទៀតផងខ្មែរប្រារព្ធពិធីដឹងគុណទឹកមានការបណ្តែតទូក បណ្តែតប្រទីបរៀងរាល់ឆ្នាំ សំណង់ប្រាសាទខ្មែរតែងមានគូរទឹកព័ទ្ធជុំវិញស្រះទឹកតាមវគ្គនានា លើសពីនេះទៅទៀតមានប្រព័ន្ធគ្រប់សម័យកាល ទាំងមនុស្សទាំងសត្វ ទាំងរុក្ខជាតិត្រូវការទឹកដូចគ្នាដើម្បីរស់ ពេលឡើងផ្ទះថ្មី ពេលរៀបការកូនចៅ ពេលទ័ពចេញច្បាំង ពេលបន់ស្រន់ ពេលបន់គេមិនភ្លេចស្រោចទឹកសូត្រមន្ត ប្រោសព្រំទឹកមន្ត ហើយខ្លះទទួលទឹកមន្តចែកបងប្អូន ផឹកលាបផ្ទៃមុខ ឬស្រោចលើក្បាលផងដែរ ពេលស្ដេចឡើងគ្រងរាជមានពិធីមុជទឹកជំរះកាយ ហៅពិធីស្រាចគន្ធវារីទាំងគគ្រឹកគគ្រេងផងដែរ ហើយពេលញគេរៀបចំសែនព្រេននានា គេតែងយកទឹកស្រោចពីលើព្រះកេសា ឯទឹកពីភ្នំគូលែនស្រោចលើដងខ្លួន សម្រាប់អ្នកស្លាប់មានពិធីចំអាសទឹក ពេលលាងឆ្អឹងសពគេលាងទឹកដូងបន្សល់ផេះ និងឆ្អឹងតូចតាចមួយចំនួនគេជិះទូករោយតាមស្ទឹង ទន្លេក្នុងការប្រការសងគុណទឹក ជាធាតុសំខាន់មួយក្នុងចំណោមធាតុទាំង៤ បានពោលមកហើយ យើងទៅចងចាំថាអត់បាយមួយអាទិត្យ ប៉ុន្តែបើអត់ទឹកវិញអាចជួបលំបាកយ៉ាងឆ្នាំបំផុត ហេតុនេះចូរមហាជនទាំងឡាយជួយការពារទឹក ថែទឹកតាមដងស្ទឹងទន្លេឲ្យបានល្អកុំបីខាន ព្រោះថាកាលណាយើងមិនបានគិតគូរដល់ទឹកទេមុខជាប៉ះពាល់ទាំងធម្មជាតិ ទាំងជីវិតនានា កង្វល់ប៉ះពាល់ដល់រាជរដ្ឋាធិបាល និងខាតថវិកា គ្រួសារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរយ៉ាងខ្លាំង ធ្វើយ៉ាងនេះទើបសមនឹងក្បួនអនាម័យ ហូបស្អាត ផឹកស្អាត រស់នៅស្អាតដែលរាជរដ្ឋាភិបាលចង់បាន	ពាក្យ ច ាស់ ថា Ġ ទឹក Ġ ដ ី Ġ ប្រ ុស Ġ ស្រី Ġ មេ បា Ġ ច ូរ បង ្ហ ាញ ពាក្យ ទឹក មួយ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ Ġ ត ើ ពាក្យ នេះ មាន អ ត្ត ន ័យ ដូច ម្ ដ េច ខ្ ល ះ Ġ	40	តា ម ជំ ន ឿ សា ស នា Ġ តា ម ទី ពី រស ត ្វ លោក ដូច ជា ធម្ម ជាតិ មាន ធាតុ ប ួន ប្រ ហា ក់ ប្រ ហ ែល គ្នា ន ោះ គ ឺ Ġ ទឹក Ġ ភ្លើង Ġ ខ្ យ ល់ Ġ ដ ី Ġ ត ើ ទឹក មាន ប្រ យោ ជន ៍ ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ បាន ជា គ េត ែត ែន ិយ ាយ ថា ដូច នេះ ĠÂł តា ម ដ ែល ដ ឹង ន គរ ខ្ ម ែរ គ ឺ សំ បូ រ ទៅ ដោយ ទឹក ស ព្វ ថ ្ង ៃ ទ ន្ ល េ មេ គ ង្គ ទ ាំ ទឹក មក ឲ្យ ខ្ ម ែរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ៦ ខែ Ġ ទឹក នេះ ផ្ ត ល់ ជីវ ជាតិ Ġ ផ្ ត ល់ Ġ កំ ណ ើត Ġ រ ុក ្ខ ជាតិ Ġ ម ច្ឆ ជាតិ ម ធ ្យ ោ បា យ ធ ្វ ើ ដំណើរ រ ហ ូត រ មាន ចំ រ ៀង បទ អ ុំ ទូ ក ទៀត ផ ង ខ្ ម ែរ ប្រា រ ព្ ធ ពិ ធី ដ ឹង គុណ ទឹក មាន ការ បណ្ត ែត ទូ ក Ġ បណ្ត ែត ប្រ ទី បរ ៀង រា ល់ ឆ្នាំ Ġ សំ ណ ង់ ប្រា សា ទ ខ្ ម ែរ តែ ង មាន គូ រ ទឹក ព័ទ្ធ ជ ុំ វិញ ស្រ ះ ទឹក តា ម វ គ្គ នា នា Ġ លើ ស ពី នេះ ទៅ ទៀត មាន ប្រ ព ័ន ្ ធ គ្រ ប់ សម័យ កាល Ġ ទ ាំង ម នុ ស្ស ទ ាំង ស ត ្វ Ġ ទ ាំង រ ុក ្ខ ជាតិ ត្រូវ ការ ទឹក ដូច គ្នា ដើម ្ប ី រស់ Ġ ពេល ឡើង ផ្ ទ ះ ថ ្ម ី Ġ ពេល រ ៀប ការ កូ ន ច ៅ Ġ ពេល ទ ័ ព ចេញ ច្ បា ំ ង Ġ ពេល ប ន់ ស្រ ន់ Ġ ពេល ប ន់ គ េ ម ិន ភ្ល េច ស្រ ោច ទឹក ស ូត ្រ ម ន្ត Ġ ប្រ ោស ព្រ ំ ទឹក ម ន្ត Ġ ហើយ ខ្ ល ះ ទទួល ទឹក ម ន្ត ច ែក បង ប្ អូ ន Ġ ផ ឹក លា ប ផ្ ទ ៃ មុខ Ġ ឬ ស្រ ោច លើក ្ប ាល ផ ង ដ ែរ Ġ ពេល ស្ ដ េច ឡើង គ្រ ង រាជ មាន ពិ ធី ម ុ ជ ទឹក ជំ រ ះ កាយ Ġ ហ ៅ ពិ ធី ស្រ ា ច គ ន្ធ វា រី ទ ាំង គ គ្រ ឹក គ គ្រ េង ផ ង ដ ែរ ĠÂł ហើយ ពេល ញ គ េរ ៀប ចំ សែន ព្រ េន នា នា Ġ គ េត ែង យក ទឹក ស្រ ោច ពី លើ ព្រ ះ ក េស ា Ġ ឯ ទឹក ពី ភ្នំ គូ ល ែន ស្រ ោច លើ ដង ខ្លួន Ġ សម ្រា ប់ អ្នក ស្លាប់ មាន ពិ ធី ចំ អា ស ទឹក Ġ ពេល លា ង ឆ្ អ ឹង ស ព គ េ លា ង ទឹក ដ ូង ប ន្ ស ល់ ផ េះ Ġ និង ឆ្ អ ឹង តូ ច តា ច មួយ ចំ ន ួន គ េ ជ ិះ ទូ ករ ោយ តា ម ស្ទ ឹង Ġ ទ ន្ ល េក ្ន ុង ការ ប្រ ការ សង គុណ ទឹក Ġ ជា ធាតុ សំ ខា ន់ មួយ ក្នុង ចំ ណ ោម ធាតុ ទ ាំង ៤ Ġ បាន ព ោល មក ហើយ Ġ យ ើង ទៅ ច ង ច ាំ ថា អ ត់ បា យ មួយ អា ទិ ត ្យ Ġ ប៉ ុន ្ត ែប ើ អ ត់ ទឹក វិញ អា ច ជ ួ ប លំបាក យ៉ាង ឆ្នាំ ប ំ ផ ុត Ġ ហេតុ នេះ ច ូរ ម ហា ជន ទ ាំង ឡា យ ជ ួយ ការពារ ទឹក Ġ ថ ែ ទឹក តា ម ដង ស្ទ ឹង ទ ន្ ល េ ឲ្យ បាន ល្អ ក ុំ បី ខា ន Ġ ព្រ ោះ ថា កាល ណា យ ើង ម ិន បាន គ ិត គូ រ ដល់ ទឹក ទេ មុខ ជា ប៉ ះ ពា ល់ ទ ាំង ធម្ម ជាតិ Ġ ទ ាំង ជីវ ិត នា នា Ġ ក ង ្វ ល់ ប៉ ះ ពា ល់ ដល់ រាជ រដ្ឋ ា ធិ បាល Ġ និង ខា ត ថ វិ កា Ġ គ្រួសារ យ៉ាង ធ ្ង ន់ ធ ្ង រយ ៉ ាង ខ្ លា ំ ង Ġ ធ ្វ ើយ ៉ ាង នេះ ទ ើប សម នឹង ក្ ប ួន អ នា ម ័យ Ġ ហ ូប ស្ អា ត Ġ ផ ឹក ស្ អា ត Ġ រស់ នៅ ស្ អា ត ដ ែល រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល ច ង់ បាន	691	▁ពាក្យ ច ាស់ ថា ▁ទឹក ▁ដី ▁ប្រុស ▁ស្រី ▁មេ បា ▁ចូរ ប ង្ហ ាញ ពាក្យ ទឹក មួយ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ▁តើ ពាក្យ នេះ មាន អ ត្ត ន ័យ ដូច ម្ ដ េច ខ្ ល ះ ▁	36	▁តាម ជំ ន ឿ សា ស នា ▁តាម ទី ពី រស ត ្វ លោក ដូច ជា ធម្ម ជាតិ មាន ធាតុ ប ួន ប្រ ហ ាក់ ប្រ ហ ែល គ្នា ន ោះ គ ឺ ▁ទឹក ▁ភ្លើង ▁ខ្យល់ ▁ដី ▁តើ ទឹក មាន ប្រ យោ ជ ន៍ ដូច ម ្ត េច ខ្ ល ះ បាន ជា គ េត ែត ែន ិយ ាយ ថា ដូច នេះ ▁តាម ដ ែល ដ ឹង ន គរ ខ្ ម ែរ គ ឺ សំ ប ូរ ទៅ ដោយ ទឹក ស ព្វ ថ ្ង ៃ ទ ន ្ល េ មេ គ ង្គ ទ ាំ ទឹក មក ឲ្យ ខ្ ម ែរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ៦ ខែ ▁ទឹក នេះ ផ្ ត ល់ ជីវ ជាតិ ▁ផ្តល់ ▁កំណើត ▁រុក្ខជាតិ ▁ម ច្ឆ ជាតិ ម ធ ្យ ោ ប ាយ ធ ្វ ើ ដំណើរ រ ហ ូត រ មាន ចំ រ ៀង បទ អ ុំ ទូ ក ទៀត ផ ង ខ្ ម ែរ ប្រ ារ ព្ ធ ពិ ធី ដ ឹង គុណ ទឹក មាន ការ បណ្ត ែត ទូ ក ▁បណ្តែត ប្រ ទី បរ ៀង រ ាល់ ឆ្នាំ ▁សំណង់ ប្រា សា ទ ខ្ ម ែរ ត ែង មាន គ ូរ ទឹក ព័ទ្ធ ជ ុំ វិញ ស្រ ះ ទឹក ត ាម វ គ្គ នា នា ▁លើស ពី នេះ ទៅ ទៀត មាន ប្រ ព ័ ន្ធ គ្រ ប់ សម័យ កាល ▁ទាំង ម នុ ស្ស ទ ាំង ស ត ្វ ▁ទាំង រ ុ ក្ខ ជាតិ ត្រូវ ការ ទឹក ដូច គ្នា ដើម ្ប ី រស់ ▁ពេល ឡើង ផ្ ទ ះ ថ ្ម ី ▁ពេល រ ៀប ការ ក ូន ច ៅ ▁ពេល ទ ័ ព ចេញ ច ្ប ាំង ▁ពេល ប ន់ ស្រ ន់ ▁ពេល ប ន់ គ េ ម ិន ភ្ល េច ស្រ ោច ទឹក ស ូ ត្រ ម ន្ត ▁ប្រ ោស ព្រ ំ ទឹក ម ន្ត ▁ហើយ ខ្ ល ះ ទទួល ទឹក ម ន្ត ច ែក បង ប ្អ ូន ▁ផឹក ល ាប ផ្ ទ ៃ មុខ ▁ឬ ស្រ ោច លើក ្ប ាល ផ ង ដ ែរ ▁ពេល ស្ ដ េច ឡើង គ្រ ង រាជ មាន ពិ ធី ម ុ ជ ទឹក ជំ រ ះ កាយ ▁ហៅ ពិ ធី ស្រ ា ច គ ន្ធ វា រី ទ ាំង គ គ្រ ឹក គ គ្រ េង ផ ង ដ ែរ ▁ហើយ ពេល ញ គ េ រៀបចំ សែន ព្រ េន នា នា ▁គេ ត ែង យក ទឹក ស្រ ោច ពី លើ ព្រ ះ ក េ សា ▁ឯ ទឹក ពី ភ្នំ គ ូល ែន ស្រ ោច លើ ដង ខ្លួន ▁សម្រាប់ អ្នក ស្លាប់ មាន ពិ ធី ចំ អា ស ទឹក ▁ពេល ល ាង ឆ្ អ ឹង ស ព គ េ ល ាង ទឹក ដ ូង ប ន្ ស ល់ ផ េះ ▁និង ឆ្ អ ឹង ត ូច តា ច មួយ ចំ ន ួន គ េ ជ ិះ ទូ ករ ោយ ត ាម ស្ទ ឹង ▁ទន្លេ ក្នុង ការ ប្រ ការ សង គុណ ទឹក ▁ជា ធាតុ សំ ខ ាន់ មួយ ក្នុង ច ំណ ោម ធាតុ ទ ាំង ៤ ▁បាន ព ោល មក ហើយ ▁យើង ទៅ ច ង ច ាំ ថា អ ត់ ប ាយ មួយ អា ទ ិត ្យ ▁ប៉ុន្តែ ប ើ អ ត់ ទឹក វិញ អា ច ជ ួ ប លំបាក យ៉ាង ឆ្នាំ ប ំ ផ ុត ▁ហេតុ នេះ ច ូរ ម ហា ជន ទ ាំង ឡា យ ជ ួយ ការពារ ទឹក ▁ថែ ទឹក ត ាម ដង ស្ទ ឹង ទ ន ្ល េ ឲ្យ បាន ល្អ ក ុំ បី ខា ន ▁ព្រោះថា កាល ណ ាយ ើង ម ិន បាន គ ិត គ ូរ ដល់ ទឹក ទេ មុខ ជា ប៉ ះ ព ាល់ ទ ាំង ធម្ម ជាតិ ▁ទាំង ជីវ ិត នា នា ▁កង្វល់ ប៉ ះ ព ាល់ ដល់ រាជ រ ដ្ឋា ធិ បាល ▁និង ខា ត ថ វ ិកា ▁គ្រួសារ យ៉ាង ធ ្ង ន់ ធ ្ង រ យ៉ាង ខ្ ល ាំង ▁ធ្វើ យ៉ាង នេះ ទ ើប សម នឹង ក ្ប ួន អ ន ាម ័យ ▁ហូប ស ្អ ាត ▁ផឹក ស ្អ ាត ▁រស់ នៅ ស ្អ ាត ដ ែល រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល ច ង់ បាន	643
តើនៅឆ្នាំ ១៩៧៦ បក្សកុំមុយនីស្ដកម្ពុជាបែងចែកតំបន់រដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យជាប៉ុន្មានភូមិភាគ ចូររៀបរាប់	null	នៅឆ្នាំ១៩៧៦ បក្សកុំមុយនីសកម្ពុជាបានបែងចែកតំបន់រដ្ឋបាល នៃរដ្ឋកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ជា៦ភូមិរួមមាន៣២ តំបន់ភូមិភាគបូព៌ាភូមិភាគ២០៣ ដឹកនំាដោយ សោ ភឹម ដែលធ្វើអត្តឃាត នៅខែឧសភា ១៩៧៨ ភូមិភាគនេះរួមមាន ខេត្តព្រៃវែង និងខេត្តស្វាយរៀងទាំងមូលផ្នែកខ្លះនៃខេត្តកំពង់ចាមស្ថិតនៅយត្រើយខាងកើតទន្លេមេគង្គ ស្រុងឆ្លូងនៃ ខេត្តក្រចេះ ស្រុកខ្លះនៃខេត្តកណ្ដាល មានស្រុក ខ្សាច់កណ្ដាល ល្វាឯម និងមុខកំពូល ភូមិនេះចែកជា ៥ តំបន់គឺ តំបន់២០ តំបន់២១ តំបន់២៣ និងតំបន់២៤ភូមិភាគនិរតីភូមិភាគ៤០៥ ដឹកនាំដោយ ឈិត ជឿន ហៅតាម៉ុកៗ ភូមិភាគនេះរួម មានខេត្តកំពត និងតាកែវទាំងមូល ស្រុកពីរក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងស្រុក៥ក្នុង ខេត្តកណ្ដាល ចែកជា៤តំបន់គឺ តំបន់១៣ តំបន់៣៣ តំបន់៣៥ និងតំបន់២៥ភូមិភាគឧត្តរភូមិភាគ៣០៣ ដឹកនាំដោយ កុយ ធួន ហៅធុប ពីឆ្នាំ ១៩៧០១៩៧៦ បន្ទាប់មក កែ ពក និងក្រោយមកទៀតដឹកនាំដោយ កងចាប ភូមិភាគនេះរួមមានខេត្តកំពង់ធំ ផ្នែកខាងលិចទន្លេមេគង្គនៃខេត្តកំពង់ចាម ស្រុកមួយក្នុងខេត្តក្រចេះ ស្រុកព្រែកប្រសព្វ ចែកចេញជា៣តំបន់គឺ តំបន់៤១ តំបន់៤២ និងតំបន់៤៣ភូមិភាគពាយ័ព្យភូមិភាគ៥៦០ ដឹកនាំដោយញឹម រស់ ភូមិភាគនេះរួមមានខេត្តពោធិ៍សោត់ និងខេត្តបាត់ដំបងចែកចេញជា៧តំបន់ គឺ តំបន់១ តំបន់២ តំបន់៣ តំបន់៤ តំបន់៥ តំបន់៦ និងតំបន់៧ភូមិភាបស្ទិមភូមិភាគ៤០១ ដឹកនាំដោយញឹម រស់ ភូមិភាគនេះរួមមានខេត្តកោះកុង និងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តកំពង់ស្ពី ចែកចេញជា៥តំបន់គឺ តំបន់៣១ តំបន់៣២ តំបន់៣៧ តំបន់១៥ និងតំបន់១១ភូមិភាគឦសានភូមិភាគ១០៨ ដឹកនាំដោយ ណៃ សាវ៉ាន់ស្លាប់នៅឆ្នាំ១៩៧៦ ភូមិភាគនេះរួមមាន ខេត្តរតនគីរី មណ្ឌលគីរី ផ្នែកខ្លះនៃខេត្តក្រចេះ និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តស្ទឹងត្រែង ចែកចេញជា៦តំបន់ តំបន់១០១ តំបន់១០២ តំបន់១០៤ តំបន់១០៥ តំបន់១០៧ និងតំបន់៥០៥	null	នៅឆ្នាំ១៩៧៦ បក្សកុំមុយនីសកម្ពុជាបានបែងចែកតំបន់រដ្ឋបាល នៃរដ្ឋកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ជា៦ភូមិរួមមាន៣២ តំបន់ភូមិភាគបូព៌ាភូមិភាគ២០៣ ដឹកនំាដោយ សោ ភឹម ដែលធ្វើអត្តឃាត នៅខែឧសភា ១៩៧៨ ភូមិភាគនេះរួមមាន ខេត្តព្រៃវែង និងខេត្តស្វាយរៀងទាំងមូលផ្នែកខ្លះនៃខេត្តកំពង់ចាមស្ថិតនៅយត្រើយខាងកើតទន្លេមេគង្គ ស្រុងឆ្លូងនៃ ខេត្តក្រចេះ ស្រុកខ្លះនៃខេត្តកណ្ដាល មានស្រុក ខ្សាច់កណ្ដាល ល្វាឯម និងមុខកំពូល ភូមិនេះចែកជា ៥ តំបន់គឺ តំបន់២០ តំបន់២១ តំបន់២៣ និងតំបន់២៤ភូមិភាគនិរតីភូមិភាគ៤០៥ ដឹកនាំដោយ ឈិត ជឿន ហៅតាម៉ុកៗ ភូមិភាគនេះរួម មានខេត្តកំពត និងតាកែវទាំងមូល ស្រុកពីរក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងស្រុក៥ក្នុង ខេត្តកណ្ដាល ចែកជា៤តំបន់គឺ តំបន់១៣ តំបន់៣៣ តំបន់៣៥ និងតំបន់២៥ភូមិភាគឧត្តរភូមិភាគ៣០៣ ដឹកនាំដោយ កុយ ធួន ហៅធុប ពីឆ្នាំ ១៩៧០១៩៧៦ បន្ទាប់មក កែ ពក និងក្រោយមកទៀតដឹកនាំដោយ កងចាប ភូមិភាគនេះរួមមានខេត្តកំពង់ធំ ផ្នែកខាងលិចទន្លេមេគង្គនៃខេត្តកំពង់ចាម ស្រុកមួយក្នុងខេត្តក្រចេះ ស្រុកព្រែកប្រសព្វ ចែកចេញជា៣តំបន់គឺ តំបន់៤១ តំបន់៤២ និងតំបន់៤៣ភូមិភាគពាយ័ព្យភូមិភាគ៥៦០ ដឹកនាំដោយញឹម រស់ ភូមិភាគនេះរួមមានខេត្តពោធិ៍សោត់ និងខេត្តបាត់ដំបងចែកចេញជា៧តំបន់ គឺ តំបន់១ តំបន់២ តំបន់៣ តំបន់៤ តំបន់៥ តំបន់៦ និងតំបន់៧ភូមិភាបស្ទិមភូមិភាគ៤០១ ដឹកនាំដោយញឹម រស់ ភូមិភាគនេះរួមមានខេត្តកោះកុង និងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តកំពង់ស្ពី ចែកចេញជា៥តំបន់គឺ តំបន់៣១ តំបន់៣២ តំបន់៣៧ តំបន់១៥ និងតំបន់១១ភូមិភាគឦសានភូមិភាគ១០៨ ដឹកនាំដោយ ណៃ សាវ៉ាន់ស្លាប់នៅឆ្នាំ១៩៧៦ ភូមិភាគនេះរួមមាន ខេត្តរតនគីរី មណ្ឌលគីរី ផ្នែកខ្លះនៃខេត្តក្រចេះ និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តស្ទឹងត្រែង ចែកចេញជា៦តំបន់ តំបន់១០១ តំបន់១០២ តំបន់១០៤ តំបន់១០៥ តំបន់១០៧ និងតំបន់៥០៥	ត ើន ៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧៦ Ġ ប ក្ស ក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ ក ម្ព ុ ជា ប ែង ច ែក ត ំ ប ន់ រដ្ឋ ា ភិ បាល នៃ រដ្ឋ ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ជា ប៉ ុន ្ម ាន ភ ូម ិ ភាគ Ġ ច ូរ រ ៀប រា ប់ Ġ	55	នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៧៦ Ġ ប ក្ស ក ុំ ម ុយ នី ស ក ម្ព ុ ជា បាន ប ែង ច ែក ត ំ ប ន់ រដ្ឋ បាល Ġ នៃ រដ្ឋ ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធិបតេយ្យ Ġ ជា ៦ ភ ូម ិ រួម មាន ៣ ២ Ġ ត ំ ប ន់ ភ ូម ិ ភាគ បូ ព ៌ ា ភ ូម ិ ភាគ ២០ ៣ Ġ ដ ឹក ន ំ ា ដោយ Ġ ស ោ Ġ ភ ឹម Ġ ដ ែល ធ ្វ ើ អ ត្ត ឃាត Ġ នៅ ខែ ឧ ស ភា Ġ ១៩ ៧ ៨ Ġ ភ ូម ិ ភាគ នេះ រួម មាន Ġ ខ េត ្ត ព្រ ៃ វ ែង Ġ និង ខ េត ្ត ស្ វា យ រ ៀង ទ ាំង ម ូល ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ច ាម ស្ ថ ិត នៅ យ ត្រ ើយ ខា ង កើត ទ ន្ ល េ មេ គ ង្គ Ġ ស្រ ុង ឆ្ ល ូង នៃ Ġ ខ េត ្ត ក្រ ច េះ Ġ ស្រ ុក ខ្ ល ះ នៃ ខ េត ្ត ក ណ ្ ដា ល Ġ មាន ស្រ ុក Ġ ខ្ សា ច ់ ក ណ ្ ដា ល Ġ ល ្វា ឯ ម Ġ និង មុខ កំ ព ូល Ġ ភ ូម ិន េះ ច ែក ជា Ġ ៥ Ġ ត ំ ប ន់ គ ឺ Ġ ត ំ ប ន់ ២០ Ġ ត ំ ប ន់ ២ ១ Ġ ត ំ ប ន់ ២ ៣ Ġ និង ត ំ ប ន់ ២ ៤ ភ ូម ិ ភាគ និ រ តី ភ ូម ិ ភាគ ៤០ ៥ Ġ ដ ឹក នាំ ដោយ Ġ ឈ ិត Ġ ជ ឿន Ġ ហ ៅ តា ម៉ ុក ៗ Ġ ភ ូម ិ ភាគ នេះ រួម Ġ មាន ខ េត ្ត កំ ព ត Ġ និង តា កែវ ទ ាំង ម ូល Ġ ស្រ ុក ពី រក ្ន ុង ខ េត ្ត កំ ព ង់ ស្ព ឺ Ġ និង ស្រ ុក ៥ ក្នុង Ġ ខ េត ្ត ក ណ ្ ដា ល Ġ ច ែក ជា ៤ ត ំ ប ន់ គ ឺ Ġ ត ំ ប ន់ ១ ៣ Ġ ត ំ ប ន់ ៣ ៣ Ġ ត ំ ប ន់ ៣ ៥ Ġ និង ត ំ ប ន់ ២៥ ភ ូម ិ ភាគ ឧ ត្ត រ ភ ូម ិ ភាគ ៣០ ៣ Ġ ដ ឹក នាំ ដោយ Ġ ក ុយ Ġ ធ ួន Ġ ហ ៅ ធ ុប Ġ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧០ ១៩ ៧៦ Ġ បន្ទាប់ មក Ġ ក ែ Ġ ព ក Ġ និង ក្រ ោយ មក ទៀត ដ ឹក នាំ ដោយ Ġ ក ង ច ាប Ġ ភ ូម ិ ភាគ នេះ រួម មាន ខ េត ្ត កំ ព ង់ ធ ំ Ġ ផ្ ន ែក ខា ង ល ិច ទ ន្ ល េ មេ គ ង្គ នៃ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ច ាម Ġ ស្រ ុក មួយ ក្នុង ខ េត ្ត ក្រ ច េះ Ġ ស្រ ុក ព្រ ែក ប្រ ស ព្វ Ġ ច ែក ចេញ ជា ៣ ត ំ ប ន់ គ ឺ Ġ ត ំ ប ន់ ៤ ១ Ġ ត ំ ប ន់ ៤ ២ Ġ និង ត ំ ប ន់ ៤ ៣ ភ ូម ិ ភាគ ពា យ ័ ព្យ ភ ូម ិ ភាគ ៥ ៦០ Ġ ដ ឹក នាំ ដោយ ញ ឹម Ġ រស់ Ġ ភ ូម ិ ភាគ នេះ រួម មាន ខ េត ្ត ព ោ ធិ ៍ ស ោត ់ Ġ និង ខ េត ្ត បា ត់ ដំ បង ច ែក ចេញ ជា ៧ ត ំ ប ន់ Ġ គ ឺ Ġ ត ំ ប ន់ ១ Ġ ត ំ ប ន់ ២ Ġ ត ំ ប ន់ ៣ Ġ ត ំ ប ន់ ៤ Ġ ត ំ ប ន់ ៥ Ġ ត ំ ប ន់ ៦ Ġ និង ត ំ ប ន់ ៧ ភ ូម ិ ភា ប ស្ទ ិម ភ ូម ិ ភាគ ៤០ ១ Ġ ដ ឹក នាំ ដោយ ញ ឹម Ġ រស់ Ġ ភ ូម ិ ភាគ នេះ រួម មាន ខ េត ្ត ក ោះ ក ុង Ġ និង ខ េត ្ត កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង Ġ និង ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ស្ព ី Ġ ច ែក ចេញ ជា ៥ ត ំ ប ន់ គ ឺ Ġ ត ំ ប ន់ ៣ ១ Ġ ត ំ ប ន់ ៣ ២ Ġ ត ំ ប ន់ ៣ ៧ Ġ ត ំ ប ន់ ១ ៥ Ġ និង ត ំ ប ន់ ១ ១ ភ ូម ិ ភាគ ឦ សា ន ភ ូម ិ ភាគ ១០ ៨ Ġ ដ ឹក នាំ ដោយ Ġ ណ ៃ Ġ សា វ៉ាន់ ស្លាប់ នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៧៦ Ġ ភ ូម ិ ភាគ នេះ រួម មាន Ġ ខ េត ្ត រ ត ន គី រី Ġ ម ណ្ឌ ល គី រី Ġ ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េត ្ត ក្រ ច េះ Ġ និង ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េត ្ត ស្ទ ឹង ត្រ ែង Ġ ច ែក ចេញ ជា ៦ ត ំ ប ន់ Ġ ត ំ ប ន់ ១០ ១ Ġ ត ំ ប ន់ ១០ ២ Ġ ត ំ ប ន់ ១០ ៤ Ġ ត ំ ប ន់ ១០ ៥ Ġ ត ំ ប ន់ ១០ ៧ Ġ និង ត ំ ប ន់ ៥០ ៥	790	▁តើ នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៧៦ ▁បក្ស ក ុំ ម ុយ នី ស្ ដ ក ម្ព ុ ជា ប ែង ច ែក ត ំ ប ន់ រ ដ្ឋា ភិ បាល នៃ រដ្ឋ ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ជា ប៉ ុន ្ មាន ភ ូម ិ ភាគ ▁ចូរ រ ៀប រ ាប់ ▁	52	▁នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៧៦ ▁បក្ស ក ុំ ម ុយ នី ស ក ម្ព ុ ជា បាន ប ែង ច ែក ត ំ ប ន់ រដ្ឋ បាល ▁នៃ រដ្ឋ ក ម្ព ុ ជា ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ▁ជា ៦ ភ ូម ិ រួម មាន ៣ ២ ▁តំបន់ ភ ូម ិ ភាគ បូ ព ៌ ា ភ ូម ិ ភាគ ២០ ៣ ▁ដឹក ន ំ ា ដោយ ▁សោ ▁ភ ឹម ▁ដែល ធ ្វ ើ អ ត្ត ឃាត ▁នៅ ខែ ឧ ស ភា ▁១៩ ៧ ៨ ▁ភូមិភាគ នេះ រួម មាន ▁ខេត្ត ព្រ ៃ វ ែង ▁និង ខ េ ត្ត ស ្វា យ រ ៀង ទ ាំង ម ូល ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ច ាម ស ្ថ ិត នៅ យ ត្រ ើយ ខា ង កើត ទ ន ្ល េ មេ គ ង្គ ▁ស្រ ុង ឆ្ ល ូង នៃ ▁ខេត្ត ក្រ ច េះ ▁ស្រុក ខ្ ល ះ នៃ ខ េ ត្ត ក ណ ្ ដា ល ▁មាន ស្រ ុក ▁ខ្សាច់ ក ណ ្ ដា ល ▁ល ្វា ឯ ម ▁និង មុខ ក ំព ូល ▁ភូមិ នេះ ច ែក ជា ▁៥ ▁តំបន់ គ ឺ ▁តំបន់ ២០ ▁តំបន់ ២ ១ ▁តំបន់ ២ ៣ ▁និង ត ំ ប ន់ ២ ៤ ភ ូម ិ ភាគ និ រ តី ភ ូម ិ ភាគ ៤០ ៥ ▁ដឹកនាំ ដោយ ▁ឈ ិត ▁ជឿ ន ▁ហៅ តា ម៉ ុក ៗ ▁ភូមិភាគ នេះ រួម ▁មាន ខ េ ត្ត ក ំព ត ▁និង តា កែវ ទ ាំង ម ូល ▁ស្រុក ពី រ ក្នុង ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ស្ព ឺ ▁និង ស្រ ុក ៥ ក្នុង ▁ខេត្ត ក ណ ្ ដា ល ▁ចែក ជា ៤ ត ំ ប ន់ គ ឺ ▁តំបន់ ១ ៣ ▁តំបន់ ៣ ៣ ▁តំបន់ ៣ ៥ ▁និង ត ំ ប ន់ ២៥ ភ ូម ិ ភាគ ឧ ត្ត រ ភ ូម ិ ភាគ ៣០ ៣ ▁ដឹកនាំ ដោយ ▁ក ុយ ▁ធ ួន ▁ហៅ ធ ុប ▁ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៧០ ១៩ ៧៦ ▁បន្ទាប់មក ▁កែ ▁ព ក ▁និង ក្រ ោយ មក ទៀត ដ ឹក នាំ ដោយ ▁កង ច ាប ▁ភូមិភាគ នេះ រួម មាន ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ធ ំ ▁ផ្នែក ខា ង ល ិច ទ ន ្ល េ មេ គ ង្គ នៃ ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ច ាម ▁ស្រុក មួយ ក្នុង ខ េ ត្ត ក្រ ច េះ ▁ស្រុក ព្រ ែក ប្រ ស ព្វ ▁ចែក ចេញ ជា ៣ ត ំ ប ន់ គ ឺ ▁តំបន់ ៤ ១ ▁តំបន់ ៤ ២ ▁និង ត ំ ប ន់ ៤ ៣ ភ ូម ិ ភាគ ព ាយ ័ ព្យ ភ ូម ិ ភាគ ៥ ៦០ ▁ដឹកនាំ ដោយ ញ ឹម ▁រស់ ▁ភូមិភាគ នេះ រួម មាន ខ េ ត្ត ព ោ ធិ ៍ ស ោ ត់ ▁និង ខ េ ត្ត ប ាត់ ដំ បង ច ែក ចេញ ជា ៧ ត ំ ប ន់ ▁គឺ ▁តំបន់ ១ ▁តំបន់ ២ ▁តំបន់ ៣ ▁តំបន់ ៤ ▁តំបន់ ៥ ▁តំបន់ ៦ ▁និង ត ំ ប ន់ ៧ ភ ូម ិ ភា ប ស្ទ ិម ភ ូម ិ ភាគ ៤០ ១ ▁ដឹកនាំ ដោយ ញ ឹម ▁រស់ ▁ភូមិភាគ នេះ រួម មាន ខ េ ត្ត ក ោះ ក ុង ▁និង ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ឆ្នាំ ង ▁និង ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ស្ព ី ▁ចែក ចេញ ជា ៥ ត ំ ប ន់ គ ឺ ▁តំបន់ ៣ ១ ▁តំបន់ ៣ ២ ▁តំបន់ ៣ ៧ ▁តំបន់ ១ ៥ ▁និង ត ំ ប ន់ ១ ១ ភ ូម ិ ភាគ ឦ សា ន ភ ូម ិ ភាគ ១០ ៨ ▁ដឹកនាំ ដោយ ▁ណ ៃ ▁សា វ៉ាន់ ស្លាប់ នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៧៦ ▁ភូមិភាគ នេះ រួម មាន ▁ខេត្ត រ ត ន គី រី ▁មណ្ឌល គី រី ▁ផ្នែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េ ត្ត ក្រ ច េះ ▁និង ផ្ ន ែក ខ្ ល ះ នៃ ខ េ ត្ត ស្ទ ឹង ត្រ ែង ▁ចែក ចេញ ជា ៦ ត ំ ប ន់ ▁តំបន់ ១០ ១ ▁តំបន់ ១០ ២ ▁តំបន់ ១០ ៤ ▁តំបន់ ១០ ៥ ▁តំបន់ ១០ ៧ ▁និង ត ំ ប ន់ ៥០ ៥	649
ចូរនិយាយពី ទំនាក់ទំនង រវាងចេនឡានិងចម្ប៉ា នៅក្នុងឯកសារចិន	null	ចិនបាននិយាយថា លីន យីនិង ហ្វូណន មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នា ជួនកាលច្បាំងគ្នា ហើយមានពេលខ្លះ លីន យី និងហ្វូណន ចានសហការណ៍គ្នារវាងខេត្ត ចាវ ជី របស់ចិន វៀតណាមខាងជើង	null	ចិនបាននិយាយថា លីន យីនិង ហ្វូណន មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នា ជួនកាលច្បាំងគ្នា ហើយមានពេលខ្លះ លីន យី និងហ្វូណន ចានសហការណ៍គ្នារវាងខេត្ត ចាវ ជី របស់ចិន វៀតណាមខាងជើង	ច ូរ និ យា យ ពី Ġ ទំ នាក់ ទំ ន ង Ġ រ វា ង ច េន ឡា និង ច ម្ ប៉ា Ġ នៅ ក្នុង ឯក សារ ច ិន Ġ	27	ច ិន បាន និ យា យ ថា Ġ លីន Ġ យ ីន ិ ង Ġ ហ្វ ូ ណ ន Ġ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង នឹង គ្នា Ġ ជ ួន កាល ច្ បា ំ ង គ្នា Ġ ហើយ មាន ពេល ខ្ ល ះ Ġ លីន âĢĭ Ġ យ ី Ġ និង ហ្វ ូ ណ ន Ġ ច ាន ស ហ ការណ៍ គ្នា រ វា ង ខ េត ្ត Ġ ច ាវ Ġ ជី Ġ រ ប ស់ ច ិន Ġ វ ៀត ណា ម ខា ង ជើង	73	▁ចូរ ន ិយ ាយ ពី ▁ទំនាក់ទំនង ▁រវាង ច េន ឡា និង ច ម្ ប៉ា ▁នៅក្នុង ឯក សារ ច ិន ▁	19	▁ចិន បាន ន ិយ ាយ ថា ▁ លីន ▁យី និង ▁ហ្វូ ណ ន ▁មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង នឹង គ្នា ▁ជួនកាល ច ្ប ាំង គ្នា ▁ហើយ មាន ពេល ខ្ ល ះ ▁ លីន ▁យី ▁និង ហ្វ ូ ណ ន ▁ចាន ស ហ ការណ៍ គ្នា រ វ ាង ខ េ ត្ត ▁ច ាវ ▁ជី ▁របស់ ច ិន ▁វៀតណាម ខា ង ជើង	59
តើទង់ជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជាយើងនាពេលបច្ចុបប្បន្ននេះត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំណាហើយមានប៉ុន្មានពណ៌	null	ទង់ជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា យើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តជាលើកដំបូងទង់ជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានរចនាឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៨៥០ មកម្ល៉េះដោយដាក់រូបប្រាសាទអង្គវត្តពណ៌ ស នៅចំផ្ទៃកណ្តាល	null	ទង់ជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា យើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តជាលើកដំបូងទង់ជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានរចនាឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៨៥០ មកម្ល៉េះដោយដាក់រូបប្រាសាទអង្គវត្តពណ៌ ស នៅចំផ្ទៃកណ្តាល	ត ើ ទ ង់ ជាតិ រ ប ស់ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា យ ើង នា ពេល ប ច្ច ុប ប្ប ន្ន នេះ ត្រូវ បាន ដា ក់ ឲ្យ ប្រ ើប ្រា ស់ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ឆ្នាំ ណា ហើយ មាន ប៉ ុន ្ម ាន ព ណ៌ Ġ	48	ទ ង់ ជាតិ រ ប ស់ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា Ġ យ ើង នា ពេល ប ច្ច ុប ្ប ន្ន នេះ ត្រូវ បាន ដា ក់ ឲ្យ ប្រ ើប ្រា ស់ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩ ៣ Ġ បន្ទាប់ ពី ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស រ ើស ត ំណ ាង រា ស្រ ្ត ជា លើក ដំ បូ ង ទ ង់ ជាតិ នៃ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជា យ ើង នា ពេល ប ច្ច ុប ្ប ន្ន នេះ ត្រូវ បាន រ ច នា ឡើង តាំង ពី ឆ្នាំ âĢĭ ១ ៨ ៥០ Ġ មក ម្ល ៉ េះ ដោយ ដា ក់ រូប ប្រា សា ទ អង្គ វត្ត ព ណ៌ Ġ ស Ġ នៅ ចំ ផ្ ទ ៃ ក ណ្ត ាល	124	▁តើ ទ ង់ ជាតិ រ ប ស់ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជ ាយ ើង នា ពេល ប ច្ច ុប ប្ប ន្ន នេះ ត្រូវ បាន ដ ាក់ ឲ្យ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ឆ្នាំ ណា ហើយ មាន ប៉ ុន ្ មាន ព ណ៌ ▁	47	▁ទ ង់ ជាតិ រ ប ស់ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ▁យើង នា ពេល ប ច្ច ុ ប្ប ន្ន នេះ ត្រូវ បាន ដ ាក់ ឲ្យ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ជា ផ្ល ូវ ការ នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៩ ៣ ▁បន្ទាប់ពី ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស រ ើស ត ំណ ាង រា ស្រ ្ត ជា លើក ដំ បូ ង ទ ង់ ជាតិ នៃ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជ ាយ ើង នា ពេល ប ច្ច ុ ប្ប ន្ន នេះ ត្រូវ បាន រ ច នា ឡើង តាំង ពី ឆ្នាំ ▁១៨ ៥០ ▁មក ម្ល ៉ េះ ដោយ ដ ាក់ រូប ប្រា សា ទ អង្គ វត្ត ព ណ៌ ▁ស ▁នៅ ចំ ផ្ ទ ៃ ក ណ្ត ាល	121
តើនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ អង់គ្លេសបន្សល់ទុកនូវផលវិបាកចំពោះប្រទេសក្រោមអាណានិគមមានដូចម្ដចខ្លះ	null	នៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ អង់គ្លេសបន្សល់ទុកនូវផលវិបាកចំពោះប្រទេសក្រោមអាណានិគមមានដូចជាបញ្ហាដែនដី អ៊ុលស្ទ័រ ការស្មៀ អ៉ីស្រាអែលបញ្ហាសាសនាហិណ្ឌូបញ្ហាប្រកាន់ពូជសាសន៍របបអាប៉ាថេត	null	នៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ អង់គ្លេសបន្សល់ទុកនូវផលវិបាកចំពោះប្រទេសក្រោមអាណានិគមមានដូចជាបញ្ហាដែនដី អ៊ុលស្ទ័រ ការស្មៀ អ៉ីស្រាអែលបញ្ហាសាសនាហិណ្ឌូបញ្ហាប្រកាន់ពូជសាសន៍របបអាប៉ាថេត	ត ើន ៅ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី ២ Ġ អ ង់ គ ្ល េស ប ន្ ស ល់ ទុក ន ូវ ផល វិ បា ក ចំ ព ោះ ប្រ ទេស ក្រោម អា ណា និ គម មាន ដូច ម្ ដ ច ខ្ ល ះ Ġ	48	នៅ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី ២ Ġ អ ង់ គ ្ល េស ប ន្ ស ល់ ទុក ន ូវ ផល វិ បា ក ចំ ព ោះ ប្រ ទេស ក្រោម អា ណា និ គម មាន ដូច ជា ប ញ ្ហ ា ដ ែន ដ ី Ġ អ៊ ុល ស្ទ ័រ Ġ ការ ស្ម ៀ Ġ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ប ញ ្ហ ាស ាស នា ហ ិ ណ្ឌ ូប ញ ្ហ ាប ្រ កាន់ ព ូ ជ សា ស ន៍ រ ប ប អា ប៉ា ថ េត	90	▁តើ នៅ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី ២ ▁អង់គ្លេស ប ន្ ស ល់ ទុក ន ូវ ផល វិ ប ាក ច ំព ោះ ប្រ ទេស ក្រោម អា ណា និ គម មាន ដូច ម្ ដ ច ខ្ ល ះ ▁	43	▁នៅ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើក ទី ២ ▁អង់គ្លេស ប ន្ ស ល់ ទុក ន ូវ ផល វិ ប ាក ច ំព ោះ ប្រ ទេស ក្រោម អា ណា និ គម មាន ដូច ជា ប ញ ្ហ ា ដ ែន ដ ី ▁អ៊ុ ល ស្ទ ័រ ▁ការ ស្ម ៀ ▁អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ប ញ ្ហ ាស ាស នា ហ ិ ណ្ឌ ូប ញ ្ហ ា ប្រ កាន់ ព ូ ជ សា ស ន៍ រ ប ប អា ប៉ា ថ េត	86
តើប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី មានរ៉ែអ្វីខ្លះ	null	ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគឺំមានរ៉ែជាច្រើនដូចជា បុកស៊ីត ធ្បូងថ្ម ប្រេងកាត ម៉ងហ្កាស៊ីវិល មាស និងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមដែលជាប្រភពថាមពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ក្នុងវិស័យស៊ីវិលនិងយោធា	null	ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគឺំមានរ៉ែជាច្រើនដូចជា បុកស៊ីត ធ្បូងថ្ម ប្រេងកាត ម៉ងហ្កាស៊ីវិល មាស និងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមដែលជាប្រភពថាមពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ក្នុងវិស័យស៊ីវិលនិងយោធា	ត ើប ្រ ទេស ឆ េក ូស ្ល ូវ ៉ ា គី Ġ មាន រ៉ ែ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	20	ប្រ ទេស ឆ េក ូស ្ល ូវ ៉ ា គ ឺ ំ មាន រ៉ ែ ជា ច្ រ ើន ដូច ជា Ġ ប ុក ស៊ី ត Ġ ធ ្ប ូង ថ ្ម Ġ ប្រ េង កា ត Ġ ម៉ ង ហ្កា ស៊ី វិ ល Ġ មាស Ġ និង អ៊ ុយ រ៉ា ញ ៉ ូម ដ ែល ជា ប្រ ភព ថា ម ពល ខ្ ព ស់ សម ្រា ប់ ប្រ ើប ្រា ស់ Ġ ក្នុង វិ ស ័យ ស៊ី វិ ល និង យោ ធា	76	▁តើ ប្រ ទេស ឆ េក ូស ្ល ូ វ៉ា គី ▁មាន រ៉ ែ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	18	▁ប្រទេស ឆ េក ូស ្ល ូ វ៉ា គ ឺ ំ មាន រ៉ ែ ជា ច ្រ ើន ដូច ជា ▁បុក ស៊ី ត ▁ធ្ បូ ង ថ ្ម ▁ប្រេង ក ាត ▁ម៉ ង ហ្កា ស៊ី វិ ល ▁មាស ▁និង អ៊ ុយ រ៉ា ញ ៉ ូម ដ ែល ជា ប្រ ភព ថា ម ពល ខ្ ព ស់ ស ម្រ ាប់ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ▁ក្នុង វិ ស ័យ ស៊ី វិ ល និង យោ ធា	72
ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងទាំងនោះ តើរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានធ្វើសកម្មភាពអ្វីខ្លះ	null	ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងទាំងនោះ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានធ្វើសកម្មភាពដូចជា បង្កើតមន្ទីរពេទ្យជាច្រើន ដើម្បីផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាព ដែលធានាដល់ការព្យាបាលជម្ងឺដោយគិតថ្ងៃ ដោយស្មើភាពនិងគ្មានរើសអើងរដ្ឋាភិបាលបានសង់លំនៅដ្ឋាន និងផ្ទះល្វែង ជួសជុលផ្ទះបាក់បែកធ្វើជាតូបនីយកម្មចាប់ពីរោងចក្រ ធនាគារ ផ្លូវដែក កំពង់ផែ ធនធានរ៉ែ និងធ្យូងថ្មផ្សេងៗទៀតច្រើន	null	ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងទាំងនោះ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានធ្វើសកម្មភាពដូចជា បង្កើតមន្ទីរពេទ្យជាច្រើន ដើម្បីផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាព ដែលធានាដល់ការព្យាបាលជម្ងឺដោយគិតថ្ងៃ ដោយស្មើភាពនិងគ្មានរើសអើងរដ្ឋាភិបាលបានសង់លំនៅដ្ឋាន និងផ្ទះល្វែង ជួសជុលផ្ទះបាក់បែកធ្វើជាតូបនីយកម្មចាប់ពីរោងចក្រ ធនាគារ ផ្លូវដែក កំពង់ផែ ធនធានរ៉ែ និងធ្យូងថ្មផ្សេងៗទៀតច្រើន	ដើម ្ប ី សម ្រ េច គោ ល ប ំណ ង ទ ាំង ន ោះ Ġ ត ើរ ដ្ឋា ភិ បាល អ ង់ គ ្ល េស បាន ធ ្វ ើស កម្ម ភាព អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	36	ដើម ្ប ី សម ្រ េច គោ ល ប ំណ ង ទ ាំង ន ោះ Ġ រដ្ឋ ា ភិ បាល អ ង់ គ ្ល េស បាន ធ ្វ ើស កម្ម ភាព ដូច ជា Ġ បង ្ក ើត ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ ជា ច្ រ ើន Ġ ដើម ្ប ី ផ្ ត ល់ សេ វា ថ ែ ទ ាំ សុខ ភាព Ġ ដ ែល ធាន ា ដល់ ការ ព្យា បាល ជ ម្ ង ឺ ដោយ គ ិត ថ ្ង ៃ Ġ ដោយ ស្ម ើ ភាព និង គ ្ម ាន រ ើស អ ើង រដ្ឋ ា ភិ បាល បាន សង ់ លំ នៅ ដ្ឋាន Ġ និង ផ្ ទ ះ ល ្វ ែង Ġ ជ ួស ជ ុល ផ្ ទ ះ បា ក់ បែក ធ ្វ ើ ជា តូ ប នី យក ម្ម ច ាប់ ពី រ ោង ច ក្រ Ġ ធ នា គ ារ Ġ ផ្ល ូវ ដ ែក Ġ កំ ព ង់ ផ ែ Ġ ធ ន ធាន រ៉ ែ Ġ និង ធ ្យូ ង ថ ្ម ផ្ សេ ង ៗ ទៀត ច្ រ ើន	163	▁ដើម្បី ស ម្រ េច គ ោល ប ំណ ង ទ ាំង ន ោះ ▁តើ រ ដ្ឋា ភិ បាល អ ង់ គ ្ល េស បាន ធ ្វ ើស កម្ម ភាព អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	34	▁ដើម្បី ស ម្រ េច គ ោល ប ំណ ង ទ ាំង ន ោះ ▁រដ្ឋាភិបាល អ ង់ គ ្ល េស បាន ធ ្វ ើស កម្ម ភាព ដូច ជា ▁បង្កើត ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ ជា ច ្រ ើន ▁ដើម្បី ផ្ ត ល់ សេ វា ថ ែ ទ ាំ សុខ ភាព ▁ដែល ធាន ា ដល់ ការ ព្យា បាល ជ ម្ ង ឺ ដោយ គ ិត ថ ្ង ៃ ▁ដោយ ស្ម ើ ភាព និង គ ្ មាន រ ើស អ ើង រ ដ្ឋា ភិ បាល បាន ស ង់ លំ នៅ ដ្ឋាន ▁និង ផ្ ទ ះ ល ្វ ែង ▁ជួសជុល ផ្ ទ ះ ប ាក់ បែក ធ ្វ ើ ជា ត ូប នី យ កម្ម ច ាប់ ពី រ ោង ច ក្រ ▁ធនាគារ ▁ផ្លូវ ដ ែក ▁កំពង់ផែ ▁ធនធាន រ៉ ែ ▁និង ធ ្យូ ង ថ ្ម ផ្ ស េង ៗ ទៀត ច ្រ ើន	140
តើភ្នែកជាសរីរាង្គបែបណា?ភ្នែកចាប់យករំញោចអ្វីពីមជ្ឈដ្ឋាន?	null	ភ្នែកជាសរីរាង្គចក្ខុវិញ្ញាណឬជាសរីរាង្គនៃគំហើញ ភ្នែកចាប់យករំញោចពន្លឺពី មជ្ឈដ្ឋានជុំវិញខ្លួនយើង ហើយបង្កើតជារូបភាពនិងប្រាប់ ខួរក្បាលពីរូបភាពនោះ	null	ភ្នែកជាសរីរាង្គចក្ខុវិញ្ញាណឬជាសរីរាង្គនៃគំហើញ ភ្នែកចាប់យករំញោចពន្លឺពី មជ្ឈដ្ឋានជុំវិញខ្លួនយើង ហើយបង្កើតជារូបភាពនិងប្រាប់ ខួរក្បាលពីរូបភាពនោះ	ត ើ ភ ្ន ែក ជា ស រី រា ង្គ ប ែប ណា ? ភ ្ន ែក ច ាប់ យក រំ ញ ោច អ ្វី ពី ម ជ ្ឈ ដ្ឋាន ? Ġ	29	ភ ្ន ែក ជា ស រី រា ង្គ ច ក្ខ ុ វិញ ្ញ ា ណ ឬ ជា ស រី រា ង្គ នៃ គ ំ ហ ើ ញ Ġ ភ ្ន ែក ច ាប់ យក រំ ញ ោច ព ន្ ល ឺ ពី Ġ ម ជ ្ឈ ដ្ឋាន ជ ុំ វិញ ខ្លួន យ ើង Ġ ហើយ បង ្ក ើត ជា រូប ភាព និង ប្រា ប់ Ġ ខ ួរ ក្ បាល ពី រូប ភាព ន ោះ	70	▁តើ ភ ្ន ែក ជា ស រី រា ង្គ ប ែប ណា ? ភ ្ន ែក ច ាប់ យក រំ ញ ោច អ ្វី ពី ម ជ ្ឈ ដ្ឋាន ? ▁	28	▁ភ្នែក ជា ស រី រា ង្គ ច ក្ខ ុ វិ ញ្ញា ណ ឬ ជា ស រី រា ង្គ នៃ គ ំ ហ ើ ញ ▁ភ្នែក ច ាប់ យក រំ ញ ោច ព ន ្ល ឺ ពី ▁មជ្ឈដ្ឋាន ជ ុំ វិញ ខ្លួន យ ើង ▁ហើយ ប ង្ក ើត ជា រូប ភាព និង ប្រ ាប់ ▁ខួរក្បាល ពី រូប ភាព ន ោះ	59
តើក្របខណ្ឌក្នុងសុខាភិបាលមានប៉ុន្មាន	null	មាន៣ក្របខណ្ឌគឺក្របខណ្ឌមន្ត្រីសុខាភិបាលជាន់ខ្ពស់ កក្របខណ្ឌមន្ត្រីសុខាភិបាលមធ្យម ខក្របខណ្ឌមន្ត្រីសុខាភិបាលបឋម គ	null	មាន៣ក្របខណ្ឌគឺក្របខណ្ឌមន្ត្រីសុខាភិបាលជាន់ខ្ពស់ កក្របខណ្ឌមន្ត្រីសុខាភិបាលមធ្យម ខក្របខណ្ឌមន្ត្រីសុខាភិបាលបឋម គ	ត ើក ្រ ប ខ ណ្ឌ ក្នុង សុខ ា ភិ បាល មាន ប៉ ុន ្ម ាន Ġ	16	មាន ៣ ក្រ ប ខ ណ្ឌ គ ឺ ក្រ ប ខ ណ្ឌ ម ន្ត ្រី សុខ ា ភិ បាល ជា ន់ ខ្ ព ស់ Ġ ក ក្រ ប ខ ណ្ឌ ម ន្ត ្រី សុខ ា ភិ បាល ម ធ ្យ ម Ġ ខ ក្រ ប ខ ណ្ឌ ម ន្ត ្រី សុខ ា ភិ បាល ប ឋ ម Ġ គ	56	▁តើ ក្រ ប ខ ណ្ឌ ក្នុង សុខ ា ភិ បាល មាន ប៉ ុន ្ មាន ▁	15	▁មាន ៣ ក្រ ប ខ ណ្ឌ គ ឺ ក្រ ប ខ ណ្ឌ ម ន្ត ្រី សុខ ា ភិ បាល ជ ាន់ ខ្ ព ស់ ▁ក ក្រ ប ខ ណ្ឌ ម ន្ត ្រី សុខ ា ភិ បាល ម ធ ្យ ម ▁ខ ក្រ ប ខ ណ្ឌ ម ន្ត ្រី សុខ ា ភិ បាល ប ឋ ម ▁គ	56
តើលោក ចន កេណ្ណីឌី បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំណានៅអាយុប៉ុន្មានលោកមកពីគណបក្សណាគាត់មានដើមកំណើតជាជនជាតិអ្វី	null	លោកចន កេណ្ណឺឌី បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ ១៩៦០ នៅអាយុ ៤៣ ឆ្នាំលោកមកពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ហើយមានដើមកំណើតជាជនជាតិ អៀកឡង់	null	លោកចន កេណ្ណឺឌី បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ ១៩៦០ នៅអាយុ ៤៣ ឆ្នាំលោកមកពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ហើយមានដើមកំណើតជាជនជាតិ អៀកឡង់	ត ើ លោក Ġ ច ន Ġ ក េ ណ្ណ ី ឌី Ġ បាន ក្លា យ ជា ប្រ ធាន ា ធិ បតី នៅ ឆ្នាំ ណា នៅ អា យ ុប ៉ ុន ្ម ាន លោក មក ពី គ ណ ប ក្ស ណា គ ាត់ មាន ដើម កំ ណ ើត ជា ជន ជាតិ អ ្វី Ġ	50	លោក ច ន Ġ ក េ ណ្ណ ឺ ឌី Ġ បាន ក្លា យ ជា ប្រ ធាន ា ធិ បតី នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៦០ Ġ នៅ អា យ ុ Ġ ៤ ៣ Ġ ឆ្នាំ លោក មក ពី គ ណ ប ក្ស ប្រ ជា ធិបតេយ្យ Ġ ហើយ មាន ដើម កំ ណ ើត ជា ជន ជាតិ Ġ អ ៀក ឡង់	50	▁តើ លោក ▁ចន ▁ក េ ណ្ណ ី ឌី ▁បាន ក្លា យ ជា ប្រ ធាន ា ធិ បតី នៅ ឆ្នាំ ណា នៅ អ ាយ ុ ប៉ ុន ្ មាន លោក មក ពី គ ណ ប ក្ស ណា គ ាត់ មាន ដើម ក ំណ ើត ជា ជន ជាតិ អ ្វី ▁	48	▁លោក ច ន ▁ក េ ណ្ណ ឺ ឌី ▁បាន ក្លា យ ជា ប្រ ធាន ា ធិ បតី នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៦០ ▁នៅ អ ាយ ុ ▁៤៣ ▁ឆ្នាំ លោក មក ពី គ ណ ប ក្ស ប្រ ជា ធិបតេយ្យ ▁ហើយ មាន ដើម ក ំណ ើត ជា ជន ជាតិ ▁អ ៀក ឡង់	49
នៅអ៉ីតាលីដើម្បីឲ្យគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីកើតចេញជារូបរាងឡើងតើត្រូវធ្វើដូចម្ដេច	null	នៅអ៉ីតាលីដើម្បីឲ្យគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីកើតចេញជារូបរាងឡើង គឺនាយករដ្ឋមន្រ្ដីជាអ្នកជ្រើសតាំងឡើងហើយត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតីបន្ទាប់មកត្រូវសុំសេចក្ដីទុកចិត្តពីសភាក្រោយការផ្ដល់សេចក្ដីទុកចិត្តពីសភាហើយនោះទើបនាយករដ្ឋមន្ត្ដី្រនិងគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីស្របច្បាប់	null	នៅអ៉ីតាលីដើម្បីឲ្យគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីកើតចេញជារូបរាងឡើង គឺនាយករដ្ឋមន្រ្ដីជាអ្នកជ្រើសតាំងឡើងហើយត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតីបន្ទាប់មកត្រូវសុំសេចក្ដីទុកចិត្តពីសភាក្រោយការផ្ដល់សេចក្ដីទុកចិត្តពីសភាហើយនោះទើបនាយករដ្ឋមន្ត្ដី្រនិងគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីស្របច្បាប់	នៅ អ ៉ី តា លី ដើម ្ប ី ឲ្យ គ ណៈ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ ដ ី កើត ចេញ ជា រូប រា ង ឡើង ត ើត ្រ ូវ ធ ្វ ើ ដូច ម្ ដ េច Ġ	36	នៅ អ ៉ី តា លី ដើម ្ប ី ឲ្យ គ ណៈ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ ដ ី កើត ចេញ ជា រូប រា ង ឡើង Ġ គ ឺន ាយ ករ ដ្ឋ ម ន្ រ ្ ដ ី ជា អ្នក ជ្រ ើស តាំង ឡើង ហើយ ត្រូវ បាន តែ ង តាំង ដោយ ប្រ ធាន ា ធិ បតី បន្ទាប់ មក ត្រូវ សុ ំ សេ ច ក្ ដ ី ទុក ចិត្ត ពី ស ភា ក្រ ោយ ការ ផ្ ដល់ សេ ច ក្ ដ ី ទុក ចិត្ត ពី ស ភា ហើយ ន ោះ ទ ើប នា យក រដ្ឋ ម ន្ត ្ ដ ី ្រ និង គ ណៈ រដ្ឋ ម ន្ រ ្ ដ ី ស្រ ប ច្ បា ប់	113	▁នៅ អ ៉ី តា លី ដើម ្ប ី ឲ្យ គ ណៈ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ ដ ី កើត ចេញ ជា រូប រ ាង ឡើង ត ើ ត្រូវ ធ ្វ ើ ដូច ម្ ដ េច ▁	35	▁នៅ អ ៉ី តា លី ដើម ្ប ី ឲ្យ គ ណៈ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ ដ ី កើត ចេញ ជា រូប រ ាង ឡើង ▁គឺ នា យក រដ្ឋ ម ន ្រ ្ ដ ី ជា អ្នក ជ្រ ើស តាំង ឡើង ហើយ ត្រូវ បាន ត ែង តាំង ដោយ ប្រ ធាន ា ធិ បតី បន្ទាប់ មក ត្រូវ ស ុំ ស េច ក្ ដ ី ទុក ចិត្ត ពី ស ភា ក្រ ោយ ការ ផ្ ដល់ ស េច ក្ ដ ី ទុក ចិត្ត ពី ស ភា ហើយ ន ោះ ទ ើប នា យក រដ្ឋ ម ន្ត ្ ដ ី ្រ និង គ ណៈ រដ្ឋ ម ន ្រ ្ ដ ី ស្រ ប ច ្ប ាប់	112
តើបញ្ហាសំខាន់ៗគ្រួសារដែលគេចាប់អារម្មណ៍មានអ្វីខ្លះ	null	បញ្ហាគ្រួសារដែលគេចាប់អារម្មណ៍មានដូចជាតួនាទីភេទតួនាទីយេនឌ័រកូនចិញ្ចឹមបំណែកចែកការងារក្នុងគ្រួសារគ្រួសាររស់នៅបែកពីឪពុកអាយុរៀបការទំនាក់ទំនងភេទរបស់យុវជនមុន ពេលរៀបការកំនើរនៃអត្រាលែងលះ	null	បញ្ហាគ្រួសារដែលគេចាប់អារម្មណ៍មានដូចជាតួនាទីភេទតួនាទីយេនឌ័រកូនចិញ្ចឹមបំណែកចែកការងារក្នុងគ្រួសារគ្រួសាររស់នៅបែកពីឪពុកអាយុរៀបការទំនាក់ទំនងភេទរបស់យុវជនមុន ពេលរៀបការកំនើរនៃអត្រាលែងលះ	ត ើប ញ ្ហ ាស ំ ខា ន់ ៗ គ្រួសារ ដ ែល គ េច ាប់ អារម្មណ៍ មាន អ ្វី ខ្ ល ះ ĠâĢĭ Ġ	22	ប ញ ្ហ ា គ្រួសារ ដ ែល គ េច ាប់ អារម្មណ៍ មាន ដូច ជា âĢĭ ត ួន ា ទី ភ េ ទ ត ួន ា ទី យ េន ឌ ័រ កូ ន ច ិញ ្ច ឹម ប ំណ ែក ច ែក ការងារ ក្នុង គ្រួសារ គ្រួសារ រស់ នៅ បែក ពី ឪ ពុ ក អា យ ុរ ៀប ការ ទំ នាក់ ទំ ន ង ភ េ ទ រ ប ស់ យ ុ វ ជន ម ុន Ġ ពេល រ ៀប ការ កំ ន ើរ នៃ អ ត្រា លែង ល ះ Ġ	86	▁តើ ប ញ ្ហ ា សំ ខ ាន់ ៗ គ្រួសារ ដ ែល គ េច ាប់ អារម្មណ៍ មាន អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	22	▁បញ្ហា គ្រួសារ ដ ែល គ េច ាប់ អារម្មណ៍ មាន ដូច ជា ▁តួនាទី ភ េ ទ ត ួ នាទី យ េន ឌ ័រ ក ូន ច ិ ញ្ច ឹម ប ំណ ែក ច ែក ការងារ ក្នុង គ្រួសារ គ្រួសារ រស់ នៅ បែក ពី ឪ ព ុក អ ាយ ុរ ៀប ការ ទំ នាក់ ទំ ន ង ភ េ ទ រ ប ស់ យ ុ វ ជន ម ុន ▁ពេល រ ៀប ការ កំ ន ើរ នៃ អ ត្រា លែង ល ះ ▁	79
តើការបោះឆ្នោតតាមបែបសកលនិងតាមបែបអសកលខុសគ្នាដូចម្តេច ចូរឲ្យឧទាហណ៍បញ្ចាក់	null	ការបោះឆ្នោតសកលនិងអសកលខុសគ្នាត្រង់បោះឆ្នោតសកលគីជាប្រជាជនខ្មែរទាំងស្រីទាំងប្រុសដែលមានសិទ្ធបោះឆ្នោតទាំងអស់គ្នាត្រូវចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោតសកលមាន ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តឆ្នាំ១៩៩៣ ១៩៩៨ ២០០៣ ២០០៨ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្គាត់ឆ្នាំ ២០០៨ ២០០៩ ការបោះឆ្នោតអសកលគីគេមិនបានឲ្យប្រជាជនទូទៅចូលរួមបោះឆ្នោតឡើយដូចជា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិក ព្រឹទ្ធិសភាគីមានសិទ្ធបោះឆ្នោតតែតំណាងរាស្រ្ត ក្នុងរដ្ឋសភាប៉ុណ្ណោះ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ក្រុង ឬ ស្រុក ខ័ណ្ឌ និងខេត្ត ក្រុង២០០៩គីមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតតែក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្គាត់តែប៉ុណ្ណោះ	null	ការបោះឆ្នោតសកលនិងអសកលខុសគ្នាត្រង់បោះឆ្នោតសកលគីជាប្រជាជនខ្មែរទាំងស្រីទាំងប្រុសដែលមានសិទ្ធបោះឆ្នោតទាំងអស់គ្នាត្រូវចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោតសកលមាន ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តឆ្នាំ១៩៩៣ ១៩៩៨ ២០០៣ ២០០៨ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្គាត់ឆ្នាំ ២០០៨ ២០០៩ ការបោះឆ្នោតអសកលគីគេមិនបានឲ្យប្រជាជនទូទៅចូលរួមបោះឆ្នោតឡើយដូចជា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិក ព្រឹទ្ធិសភាគីមានសិទ្ធបោះឆ្នោតតែតំណាងរាស្រ្ត ក្នុងរដ្ឋសភាប៉ុណ្ណោះ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ក្រុង ឬ ស្រុក ខ័ណ្ឌ និងខេត្ត ក្រុង២០០៩គីមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតតែក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្គាត់តែប៉ុណ្ណោះ	ត ើក ារ ប ោះ ឆ្ ន ោត តា ម ប ែប ស ក ល និង តា ម ប ែប អ ស ក ល ខុស គ្នា ដូច ម្ ត េច Ġ ច ូរ ឲ្យ ឧ ទ ា ហ ណ៍ បញ្ច ាក់ Ġ	40	âĢĭ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ស ក ល និង អ ស ក ល ខុស គ្នា ត្រ ង់ ប ោះ ឆ្ ន ោត ស ក ល គី ជា ប្រ ជា ជន ខ្ ម ែរ ទ ាំង ស្រី ទ ាំង ប្រ ុស ដ ែល មាន សិ ទ្ធ ប ោះ ឆ្ ន ោត ទ ាំង អ âĢĭ ស់ គ្នា ត្រូវ ចូល រួម ក្នុង ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត âĢĭ Ġ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ស ក ល មាន Ġ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស តាំង ត ំណ ាង រា ស្រ ្ត ឆ្នាំ ១៩ ៩ ៣ Ġ ១៩ ៩៨ Ġ ២០ ០ ៣ Ġ ២០ ០ ៨ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស តាំង ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ឃ ុំ Ġ សង ្ គ ាត់ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ២០ ០ ៩ Ġ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត អ ស ក ល គី គ េ ម ិន បាន ឲ្យ ប្រ ជា ជ âĢĭ ន ទូ ទៅ ចូល រួម ប ោះ ឆ្ ន ោត ឡ ើយ ដូច ជា âĢĭ Ġ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស រ ើស សម ា ជ ិក Ġ ព្រ ឹ ទ្ធិ ស ភាគ ី មាន សិ ទ្ធ ប ោះ ឆ្ ន ោត តែ ត ំណ ាង រា ស្រ ្ត ÂłĠ ក្នុង រដ្ឋ ស ភា ប៉ ុ ណ្ណ ោះ Ġ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស រ ើស ក្រុម ប្រ ឹក ្សា Ġ ក្រុង Ġ ឬ Ġ ស្រ ុក Ġ ខ ័ណ្ឌ Ġ និង ខ េត ្ត Ġ ក្រុង ២០ ០ ៩ គី មាន សិ ទ្ធិ ប ោះ ឆ្ ន ោត តែ ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ឃ ុំ Ġ សង ្ គ ាត់ តែ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ	259	▁តើ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ត ាម ប ែប ស ក ល និង ត ាម ប ែប អ ស ក ល ខុស គ្នា ដូច ម ្ត េច ▁ចូរ ឲ្យ ឧ ទ ា ហ ណ៍ បញ្ច ាក់ ▁	38	▁ការបោះឆ្នោត ស ក ល និង អ ស ក ល ខុស គ្នា ត្រ ង់ ប ោះ ឆ្ ន ោត ស ក ល គី ជា ប្រ ជា ជន ខ្ ម ែរ ទ ាំង ស្រី ទ ាំង ប្រ ុស ដ ែល មាន ស ិទ្ធ ប ោះ ឆ្ ន ោត ទ ាំង អ ▁ ស់ គ្នា ត្រូវ ចូល រួម ក្នុង ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ▁ការបោះឆ្នោត ស ក ល មាន ▁ការបោះឆ្នោត ជ្រ ើស តាំង ត ំណ ាង រា ស្រ ្ត ឆ្នាំ ១៩ ៩ ៣ ▁១៩ ៩៨ ▁២០០ ៣ ▁២០០៨ ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ជ្រ ើស តាំង ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ឃ ុំ ▁ស ង្គ ាត់ ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁២០០៩ ▁ការបោះឆ្នោត អ ស ក ល គី គ េ ម ិន បាន ឲ្យ ប្រ ជា ជ ▁ន ទូ ទៅ ចូល រួម ប ោះ ឆ្ ន ោត ឡ ើយ ដូច ជា ▁ការបោះឆ្នោត ជ្រ ើស រ ើស ស មា ជ ិក ▁ព្រ ឹ ទ្ធិ ស ភាគ ី មាន ស ិទ្ធ ប ោះ ឆ្ ន ោត តែ ត ំណ ាង រា ស្រ ្ត ▁ក្នុង រដ្ឋ ស ភា ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ▁ការបោះឆ្នោត ជ្រ ើស រ ើស ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ▁ក្រុង ▁ឬ ▁ស្រុក ▁ខ ័ណ្ឌ ▁និង ខ េ ត្ត ▁ក្រុង ២ ០០ ៩ គី មាន សិ ទ្ធិ ប ោះ ឆ្ ន ោត តែ ក្រុម ប្រ ឹក ្សា ឃ ុំ ▁ស ង្គ ាត់ តែ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ	219
តើបញ្ហាចម្បងអ្វីខ្លះ ដែលកើតមានចំពោះដីនៅពាសពេញពិភពលោក	null	បញ្ហាចម្បងដែលកើតមានចំពោះដីនៅពាសពេញពិភពលោកគឺ សំណឹកដី ការបាត់បង់សារធាតុចិញ្ចឹម កំណថ្មបាយក្រៀម និងកខ្វក់ដីដោយសារវត្តមានអំបិល ទឹក និងសារធាតុគីមីច្រើនហួសកម្រិត	null	បញ្ហាចម្បងដែលកើតមានចំពោះដីនៅពាសពេញពិភពលោកគឺ សំណឹកដី ការបាត់បង់សារធាតុចិញ្ចឹម កំណថ្មបាយក្រៀម និងកខ្វក់ដីដោយសារវត្តមានអំបិល ទឹក និងសារធាតុគីមីច្រើនហួសកម្រិត	ត ើប ញ ្ហ ា ច ម្ បង អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ដ ែល កើត មាន ចំ ព ោះ ដ ីន ៅ ពា ស ព េញ ពិ ភព លោក Ġ	30	ប ញ ្ហ ា ច ម្ បង ដ ែល កើត មាន ចំ ព ោះ ដ ីន ៅ ពា ស ព េញ ពិ ភព លោក គ ឺ Ġ សំ ណ ឹក ដ ី Ġ ការ បា ត់ បង់ សារ ធាតុ ច ិញ ្ច ឹម Ġ កំ ណ ថ ្ម បា យក ្រ ៀម Ġ និង ក ខ្វ ក់ ដ ី ដោយ សារ វត្ត មាន អ ំ ប ិល Ġ ទឹក Ġ និង សារ ធាតុ គី មី ច្ រ ើន ហ ួស ក ម្រ ិត	77	▁តើ ប ញ ្ហ ា ច ម្ បង អ ្វី ខ្ ល ះ ▁ដែល កើត មាន ច ំព ោះ ដ ី នៅ ពា ស ព េញ ពិ ភព លោក ▁	29	▁បញ្ហា ច ម្ បង ដ ែល កើត មាន ច ំព ោះ ដ ី នៅ ពា ស ព េញ ពិ ភព លោក គ ឺ ▁សំណ ឹក ដ ី ▁ការបាត់បង់ សារ ធាតុ ច ិ ញ្ច ឹម ▁ក ំណ ថ ្ម ប ាយ ក្រ ៀម ▁និង ក ខ្វ ក់ ដ ី ដោយ សារ វត្ត មាន អ ំ ប ិល ▁ទឹក ▁និង សារ ធាតុ គី មី ច ្រ ើន ហ ួស ក ម្រ ិត	70
តើព្រឹត្តិការណ៍អ្វីខ្លះ ដែលជំរុញឲ្យប្រទេសអាឡឺម៉ង់រួបរួមគ្នាវិញ	null	ព្រឹត្តិការណ៍ ដែលជំរុញឲ្យប្រទេសអាឡឺម៉ង់រួបរួមគ្នាវិញ ព្រោះដោយសារ ការដួលរលំអកីតសហភាពសូវៀតបក្សសម្ព័ន្ធវ៉ាសូវីត្រូវដួលរលំអង្គការ កូមេកុងត្រូវបានបញ្ចប់	null	ព្រឹត្តិការណ៍ ដែលជំរុញឲ្យប្រទេសអាឡឺម៉ង់រួបរួមគ្នាវិញ ព្រោះដោយសារ ការដួលរលំអកីតសហភាពសូវៀតបក្សសម្ព័ន្ធវ៉ាសូវីត្រូវដួលរលំអង្គការ កូមេកុងត្រូវបានបញ្ចប់	ត ើ ព្រ ឹត ្តិ ការណ៍ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ដ ែល ជំ រ ុញ ឲ្យ ប្រ ទេស អា ឡ ឺ ម៉ង់ រ ួ បរ ួ ម គ្នា វិញ Ġ	30	ព្រ ឹត ្តិ ការណ៍ Âł ដ ែល ជំ រ ុញ ឲ្យ ប្រ ទេស អា ឡ ឺ ម៉ង់ រ ួ បរ ួ ម គ្នា វិញ Ġ ព្រ ោះ ដោយ សារ Ġ ការ âĢĭ ដ ួល រ លំ អ ក ីត ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ប ក្ស សម ្ ព ័ន ្ ធ វ៉ា ស ូវ ីត ្រ ូវ ដ ួល រ លំ អង្គ ការ Ġ កូ មេ ក ុង ត្រូវ បាន បញ្ច ប់	69	▁តើ ព្រ ឹ ត្តិ ការណ៍ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁ដែល ជំ រ ុញ ឲ្យ ប្រ ទេស អា ឡ ឺ ម៉ង់ រ ួ ប រួម គ្នា វិញ ▁	27	▁ព្រឹត្តិការណ៍ ▁ដែល ជំ រ ុញ ឲ្យ ប្រ ទេស អា ឡ ឺ ម៉ង់ រ ួ ប រួម គ្នា វិញ ▁ព្រោះ ដោយ សារ ▁ការ ▁ដួល រ លំ អ ក ីត ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ប ក្ស ស ម្ព ័ ន្ធ វ៉ា ស ូវ ី ត្រូវ ដ ួល រ លំ អង្គ ការ ▁កូ ម េក ុង ត្រូវ បាន បញ្ច ប់	59
ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជននៃប្រទេសទាំងបីបង្កើតចលនាតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពីពួកអាណានិគមនិយម	null	ប្រទេសនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិនបានស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនិយកអឺរ៉ុបតាំងពីសវទី១៩ដល់ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើទី២ ប្រទេសទាំងនបីបង្កើតចលនាតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពីពួកអាណាមនិគមនិយមព្រោះទាមទារសិទ្ធិស័យគ្រប់គ្រងកាពារវប្បធម៌ សាសនា ភាសា និងប្រពៃណីជាតិពួកអាណានិគមបានកាប់សង្កត់ កេងប្រវ័ញ្ជ ជម្រិតទារពន្ធដារ កាប់សម្លាប់យ៉ាងសាហាវយោយៅពួកអាណានិគមបានផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌របស់គេ	null	ប្រទេសនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិនបានស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនិយកអឺរ៉ុបតាំងពីសវទី១៩ដល់ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើទី២ ប្រទេសទាំងនបីបង្កើតចលនាតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពីពួកអាណាមនិគមនិយមព្រោះទាមទារសិទ្ធិស័យគ្រប់គ្រងកាពារវប្បធម៌ សាសនា ភាសា និងប្រពៃណីជាតិពួកអាណានិគមបានកាប់សង្កត់ កេងប្រវ័ញ្ជ ជម្រិតទារពន្ធដារ កាប់សម្លាប់យ៉ាងសាហាវយោយៅពួកអាណានិគមបានផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌របស់គេ	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ប្រ ជា ជន នៃ ប្រ ទេស ទ ាំង បី បង ្ក ើត ច ល នា ត ស៊ូ ទ ាម ទ ារ ឯក រាជ ្យ ពី ព ួ ក អា ណា និ គម និយម Ġ	38	ប្រ ទេស នៅ ត ំ ប ន់ ឥ ណ្ឌ ូច ិន បាន ស្ ថ ិត នៅ ក្រោម អា ណា និ គម និ យក អ ឺ រ៉ ុប តាំង ពី ស វ ទី១ ៩ ដល់ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើ ទី ២ Ġ ប្រ ទេស ទ ាំង ន បី បង ្ក ើត ច ល នា ត ស៊ូ ទ ាម ទ ារ ឯក រាជ ្យ ពី ព ួ ក អា ណា ម និ គម និយម ព្រ ោះ ទ ាម ទ ារ សិ ទ្ធិ ស ័យ គ្រ ប់ គ្រ ង កា ពារ វ ប្ប ធម៌ Ġ សា ស នា Ġ ភា សា Ġ និង ប្រ ព ៃ ណី ជាតិ ព ួ ក អា ណា និ គម បាន កា ប់ សង ្ក ត់ Ġ ក េង ប្រ វ ័ ញ្ជ Ġ ជ ម្រ ិត ទ ារ ពន្ធ ដា រ Ġ កា ប់ សម ្លា ប់ យ៉ាង សា ហា វ យោ យ ៅ ព ួ ក អា ណា និ គម បាន ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ អ រិយ ធម៌ រ ប ស់ គ េ âĢĭ	165	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ប្រ ជា ជន នៃ ប្រ ទេស ទ ាំង បី ប ង្ក ើត ច ល នា ត ស៊ូ ទ ាម ទ ារ ឯក រាជ ្យ ពី ព ួ ក អា ណា និ គម និយម ▁	38	▁ប្រទេស នៅ ត ំ ប ន់ ឥ ណ្ឌ ូច ិន បាន ស ្ថ ិត នៅ ក្រោម អា ណា និ គម និ យក អ ឺ រ៉ ុប តាំង ពី ស វ ទី១ ៩ ដល់ ក្រ ោយ សង ្រ ្ គ ាម លោក លើ ទី ២ ▁ប្រទេស ទ ាំង ន បី ប ង្ក ើត ច ល នា ត ស៊ូ ទ ាម ទ ារ ឯក រាជ ្យ ពី ព ួ ក អា ណា ម និ គម និយម ព្រ ោះ ទ ាម ទ ារ សិ ទ្ធិ ស ័យ គ្រ ប់ គ្រ ង កា ពារ វ ប្ប ធម៌ ▁សាសនា ▁ភាសា ▁និង ប្រ ព ៃ ណី ជាតិ ព ួ ក អា ណា និ គម បាន ក ាប់ ស ង្ក ត់ ▁ក េង ប្រ វ ័ ញ្ជ ▁ជ ម្រ ិត ទ ារ ពន្ធ ដា រ ▁កាប់ ស ម្ល ាប់ យ៉ាង សា ហា វ យ ោយ ៅ ព ួ ក អា ណា និ គម បាន ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ អ រិយ ធម៌ រ ប ស់ គ េ ▁	159
ចូរនិយាយពីសកលភាវូបនីយកម្មនិងតួនាទីរបស់វា	null	និយាយពីសកលភាវូបនីយកម្មគឺសកលភាវូបនីយកម្ម គឺជាដំណើរមួយដែឲលសេដ្ឋកិច្ច សង្គមនិងវប្បធម៌តំបន់និងពិភពលោកបានរលាយចូលគ្នាតាមរយៈបណ្តាញទំនាក់ទំនងនិងពាណិជ្ជកម្ម ពាក្យសព្ទនេះ ជូនកាលគេប្រើសម្តៅយក សកលភាវូបនីយកម្ម សេដ្ឋកិច្ចដែលមានន័យថាការបញ្ចូលសេដ្ឋកិច្ច ទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច អន្តរជាតិតាមរយៈពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស ការហូលចូលនូវមូលធន អន្តោប្រវេសន៍ និងការរាលដាននៃបច្ចេកវិទ្យា និយាយពីតួនាទីរបស់វាគឺជាការបង្កើតអន្តរទំនាក់ទំនងមានភាពពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមកដោះស្រាយបញ្ហានិងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុកាត់បន្ថយនូវភាពក្រីក្រ អនក្ខជនអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តេភាពរក្សាអត្តសញ្ញណវប្បធម៌សន្តិភាព	null	និយាយពីសកលភាវូបនីយកម្មគឺសកលភាវូបនីយកម្ម គឺជាដំណើរមួយដែឲលសេដ្ឋកិច្ច សង្គមនិងវប្បធម៌តំបន់និងពិភពលោកបានរលាយចូលគ្នាតាមរយៈបណ្តាញទំនាក់ទំនងនិងពាណិជ្ជកម្ម ពាក្យសព្ទនេះ ជូនកាលគេប្រើសម្តៅយក សកលភាវូបនីយកម្ម សេដ្ឋកិច្ចដែលមានន័យថាការបញ្ចូលសេដ្ឋកិច្ច ទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច អន្តរជាតិតាមរយៈពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស ការហូលចូលនូវមូលធន អន្តោប្រវេសន៍ និងការរាលដាននៃបច្ចេកវិទ្យា និយាយពីតួនាទីរបស់វាគឺជាការបង្កើតអន្តរទំនាក់ទំនងមានភាពពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមកដោះស្រាយបញ្ហានិងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុកាត់បន្ថយនូវភាពក្រីក្រ អនក្ខជនអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តេភាពរក្សាអត្តសញ្ញណវប្បធម៌សន្តិភាព	ច ូរ និ យា យ ពី ស ក ល ភា វ ូប នី យក ម្ម និង ត ួន ា ទី រ ប ស់ វា Ġ	24	និ យា យ ពី ស ក ល ភា វ ូប នី យក ម្ម គ ឺ ស ក ល ភា វ ូប នី យក ម្ម Ġ គ ឺ ជា ដំណើរ មួយ ដ ែ ឲ ល សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ សង ្ គម និង វ ប្ប ធម៌ ត ំ ប ន់ និង ពិ ភព លោក បាន រ លា យ ចូល គ្នា តា ម រយ ៈ បណ្ត ាញ ទំ នាក់ ទំ ន ង និង ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម Ġ ពាក្យ ស ព្ ទ នេះ Ġ ជ ូន កាល គ េ ប្រ ើស ម្ ត ៅ យក Ġ ស ក ល ភា វ ូប នី យក ម្ម Ġ សេ ដ្ឋ កិច្ច ដ ែល មាន ន ័យ ថា ការ បញ្ចូល សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ទៅ ក្នុង សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ អ ន្ត រ ជាតិ តា ម រយ ៈ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម Ġ ការ វិ និ យោគ ផ្ ទ ាល់ ពី បរ ទេស Ġ ការ ហ ូល ចូល ន ូវ ម ូល ធ ន Ġ អ ន្ត ោ ប្រ វេ ស ន៍ Ġ និង ការ រា ល ដា ន នៃ ប ច្ច េក វិទ្យា Ġ និ យា យ ពី ត ួន ា ទី រ ប ស់ វា គ ឺ âĢĭ ជា ការ បង ្ក ើត អ ន្ត រ ទំ នាក់ ទំ ន ង មាន ភាព ព ឹង ពាក់ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ដ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ាន ិ ង ផ្ ន ែក ហ ិ រ ញ្ញ វ ត្ថ ុក ាត់ បន្ថយ ន ូវ ភាព ក្រ ី ក្រ Ġ អ ន ក្ខ ជន អភិវឌ្ឍ ន៍ ប្រ ក ប ដោយ និ រ ន្ត េ ភាព រក ្សា អ ត្ត ស ញ្ញ ណ វ ប្ប ធម៌ âĢĭ ស ន្ត ិ ភាព Ġ	263	▁ចូរ ន ិយ ាយ ពី ស ក ល ភា វ ូប នី យ កម្ម និង ត ួ នាទី រ ប ស់ វា ▁	22	▁និយាយ ពី ស ក ល ភា វ ូប នី យ កម្ម គ ឺ ស ក ល ភា វ ូប នី យ កម្ម ▁គឺជា ដំណើរ មួយ ដ ែ ឲ ល សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁សង្គម និង វ ប្ប ធម៌ ត ំ ប ន់ និង ពិ ភព លោក បាន រ ល ាយ ចូល គ្នា ត ាម រយ ៈ បណ្ត ាញ ទំ នាក់ ទំ ន ង និង ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ▁ពាក្យ ស ព្ ទ នេះ ▁ជូន កាល គ េ ប្រ ើស ម ្ត ៅ យក ▁សកល ភា វ ូប នី យ កម្ម ▁សេដ្ឋកិច្ច ដ ែល មាន ន ័យ ថា ការ បញ្ចូល សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ទៅក្នុង សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁អន្តរជាតិ ត ាម រយ ៈ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ▁ការវិនិយោគ ផ្ ទ ាល់ ពី បរ ទេស ▁ការ ហ ូល ចូល ន ូវ ម ូល ធ ន ▁អន្តោប្រវេសន៍ ▁និង ការ រ ាល ដា ន នៃ ប ច្ច េក វិទ្យា ▁និយាយ ពី ត ួ នាទី រ ប ស់ វា គ ឺ ▁ជា ការ ប ង្ក ើត អ ន្ត រ ទំ នាក់ ទំ ន ង មាន ភាព ព ឹង ពាក់ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ដ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា និង ផ្ ន ែក ហ ិ រ ញ្ញ វ ត្ថ ុក ាត់ បន្ថយ ន ូវ ភាព ក្រ ី ក្រ ▁អន ក្ខ ជន អភិវឌ្ឍ ន៍ ប្រ ក ប ដោយ និ រ ន្ត េ ភាព រក ្សា អ ត្ត ស ញ្ញ ណ វ ប្ប ធម៌ ▁សន្តិភាព ▁	231
តើស្ពានជ្រាយចង្វារត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ជាពីរនៅឆ្នាំណាដោយនរណា	null	ស្ពានជ្រាយចង្វរត្រូវបានផ្ដាច់ជាពីរនៅឆ្នាំ ១៩៧២ ដោយក្រុមខ្មែរក្រោម	null	ស្ពានជ្រាយចង្វរត្រូវបានផ្ដាច់ជាពីរនៅឆ្នាំ ១៩៧២ ដោយក្រុមខ្មែរក្រោម	ត ើស ្ ពា ន ជ្រ ាយ ច ង ្វា រ ត្រូវ បាន កាត់ ផ្ ដា ច ់ ជា ពី រ នៅ ឆ្នាំ ណា ដោយ ន រណ ា Ġ	28	ស្ព ាន ជ្រ ាយ ច ង ្វ រ ត្រូវ បាន ផ្ ដា ច ់ ជា ពី រ នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧ ២ Ġ ដោយ ក្រុម ខ្ ម ែរ ក្រោម	28	▁តើ ស្ព ាន ជ្រ ាយ ច ង ្វា រ ត្រូវ បាន កាត់ ផ្ ដ ាច់ ជា ពី រ នៅ ឆ្នាំ ណា ដោយ ន រ ណា ▁	25	▁ស្ពាន ជ្រ ាយ ច ង ្វ រ ត្រូវ បាន ផ្ ដ ាច់ ជា ពី រ នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៧ ២ ▁ដោយ ក្រុម ខ្ ម ែរ ក្រោម	26
ក្នុងនាមជាបេក្ខជនប្រលងជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនម្នាក់ តើអ្នកយល់ថាយុវជនល្អនិងពលរដ្ឋល្អត្រូវមានលក្ខណៈសម្បត្តិអ្វីខ្លះ	null	ក្នុងនាមជាបេក្ខជនប្រលងជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនម្នាក់ខ្ញុំយល់ថាលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់យុវជនល្អនិងពលរដ្ឋល្អត្រូវមានចំណេះធ្វើ បំនិន ល្អត្រឹមត្រូវប្រកបដោយបទពិសោធខ្ពស់ស្វ័យសិក្សាស្រាវជ្រាវជាប់ជានិច្ច និងមានឥរិយាបទល្អត្រឹមត្រូវសីលសម្បទាន មានសីលធម៌រស់នៅល្អគុណធម៌ជឿនលឿនចេះរួមរស់ក្នុងសន្តិភាព និងចុះសំរុងគ្នាគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានមនសិការជាតិសាមគ្គីឯកភាព និងយុត្តិធម៌សរុប លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់ដូចបានពោលខាងលើជាមធ្យោបាយដើម្បីកសាងយុវជនល្អពលរដ្ឋឆ្ពោះទៅកសាងសង្គមជាតិ	null	ក្នុងនាមជាបេក្ខជនប្រលងជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនម្នាក់ខ្ញុំយល់ថាលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់យុវជនល្អនិងពលរដ្ឋល្អត្រូវមានចំណេះធ្វើ បំនិន ល្អត្រឹមត្រូវប្រកបដោយបទពិសោធខ្ពស់ស្វ័យសិក្សាស្រាវជ្រាវជាប់ជានិច្ច និងមានឥរិយាបទល្អត្រឹមត្រូវសីលសម្បទាន មានសីលធម៌រស់នៅល្អគុណធម៌ជឿនលឿនចេះរួមរស់ក្នុងសន្តិភាព និងចុះសំរុងគ្នាគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានមនសិការជាតិសាមគ្គីឯកភាព និងយុត្តិធម៌សរុប លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់ដូចបានពោលខាងលើជាមធ្យោបាយដើម្បីកសាងយុវជនល្អពលរដ្ឋឆ្ពោះទៅកសាងសង្គមជាតិ	ក្នុង នា ម ជា ប េក ្ខ ជន ប្រ លង ជ្រ ើស រ ើស គ្រ ូប ង ្រ ៀន ម្ នាក់ Ġ ត ើ អ្នក យ ល់ ថា យ ុ វ ជន ល្អ និង ពល រដ្ឋ ល្អ ត្រូវ មាន ល ក្ខ ណៈ សម្បត្តិ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	47	ក្នុង នា ម ជា ប េក ្ខ ជន ប្រ លង ជ្រ ើស រ ើស គ្រ ូប ង ្រ ៀន ម្ នាក់ ខ្ ញ ុំ យ ល់ ថា ល ក្ខ ណៈ សម្បត្តិ រ ប ស់ យ ុ វ ជន ល្អ និង ពល រដ្ឋ ល្អ ត្រូវ មាន ចំ ណេ ះ ធ ្វ ើ Ġ ប ំ និ ន Ġ ល្អ ត្រ ឹម ត្រូវ ប្រ ក ប ដោយ បទ ពិ ស ោ ធ ខ្ ព ស់ ស្ វ ័យ សិ ក្ស ាស ្រា វ ជ្រ ាវ ជាប់ ជា និ ច្ច Ġ និង មាន ឥ រិយា បទ ល្អ ត្រ ឹម ត្រូវ សី ល សម្បទា ន Ġ មាន សី ល ធម៌ រស់ នៅ ល្អ គុណ ធម៌ ជឿនលឿន ច េះ រួម រស់ ក្នុង ស ន្ត ិ ភាព Ġ និង ច ុះ សំ រ ុង គ្នា គោ រ ព សិ ទ្ធិ ម នុ ស្ស Ġ និង ល ទ្ធិ ប្រ ជា ធិបតេយ្យ មាន ម ន សិ ការ ជាតិ សា ម គ្គ ី ឯក ភាព Ġ និង យុត្តិ ធម៌ ស រ ុប Ġ ល ក្ខ ណៈ សម្បត្តិ ទ ាំង អ ស់ ដូច បាន ព ោល ខា ង លើ ជា ម ធ ្យ ោ បា យ ដើម ្ប ី ក សា ង យ ុ វ ជន ល្អ ពល រដ្ឋ ឆ្ ព ោះ ទៅ ក សា ង សង ្ គម ជាតិ	202	▁ក្នុង ន ាម ជា ប េ ក្ខ ជន ប្រ លង ជ្រ ើស រ ើស គ្រ ូប ង ្រ ៀន ម្ នាក់ ▁តើ អ្នក យ ល់ ថ ាយ ុ វ ជន ល្អ និង ពល រដ្ឋ ល្អ ត្រូវ មាន ល ក្ខ ណៈ សម្បត្តិ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	46	▁ក្នុង ន ាម ជា ប េ ក្ខ ជន ប្រ លង ជ្រ ើស រ ើស គ្រ ូប ង ្រ ៀន ម្ នាក់ ខ្ ញ ុំ យ ល់ ថា ល ក្ខ ណៈ សម្បត្តិ រ ប ស់ យ ុ វ ជន ល្អ និង ពល រដ្ឋ ល្អ ត្រូវ មាន ច ំណ េះ ធ ្វ ើ ▁បំ ន ិន ▁ល្អ ត្រ ឹម ត្រូវ ប្រ ក ប ដោយ បទ ពិ ស ោ ធ ខ្ ព ស់ ស ្វ ័យ ស ិក ្សា ស្រ ាវ ជ្រ ាវ ជាប់ ជា និ ច្ច ▁និង មាន ឥ រិយា បទ ល្អ ត្រ ឹម ត្រូវ សី ល សម្បទា ន ▁មាន សី ល ធម៌ រស់ នៅ ល្អ គុណ ធម៌ ជឿនលឿន ច េះ រួម រស់ ក្នុង ស ន្ត ិ ភាព ▁និង ច ុះ សំ រ ុង គ្នា គ ោរ ព សិ ទ្ធិ ម នុ ស្ស ▁និង ល ទ្ធិ ប្រ ជា ធិបតេយ្យ មាន ម ន សិ ការ ជាតិ ស ាម គ្គ ី ឯក ភាព ▁និង យុត្តិ ធម៌ ស រ ុប ▁លក្ខណៈ សម្បត្តិ ទ ាំង អ ស់ ដូច បាន ព ោល ខា ង លើ ជា ម ធ ្យ ោ ប ាយ ដើម ្ប ី ក សា ង យ ុ វ ជន ល្អ ពល រដ្ឋ ឆ្ ព ោះ ទៅ ក សា ង ស ង្គ ម ជាតិ	199
ដូចម្ដេចដែលហៅថាបរិស្ថាន ចូរនិយាយអំពើការបំពុលបរិស្ថាន តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលនាំបរិស្ថានមានប្រែប្រួល	null	ក បរិស្ថានគឺយើងទាំងអស់គ្នា និងអ្វីៗដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើង រួមមានភាវៈមានជីវិត និងគ្មានជីវិតដែលយើងអាចមើលឃើញ ឬមើលមិនឃើញស្តាប់បាន ឬស្តាប់មិនបាន ធំក្លិច ឬ មិនធំក្លិច ដឹង ឬមិនដឹងរសជាតិ ឬ សូរ ឬ មិនឭសូរហើយភាវៈទាំងនេះមានទំនាក់ទំនង ឬ ជិះឥទ្ធិពលគ្នាទៅវិញទៅមកលើផែនដីនេះ ការបំពុលបរិស្ថាន គឺការធ្វើឪ្យកខ្វក់ដល់បរិស្ថាន ការបំពុលទឹក ការចោលសំរាប ឬ បញ្ចេញសំណង់រឹង រាវ ការបំពុលដី ជាតិគីមី សំណង់រឹង រាវ នៅលើដីកប់ ក្នុងដី ការបំពុល ផ្សែងពុលពីភ្នំភ្លើង ពីរោងចក្រ ពីរថយន្ដ ការបំពុលដោយសូរសំឡេង សំឡេងយាន្ដយន្ដ ម៉ាស៊ីនរោងចក្រ កត្តាដែលធ្វើឪ្យបរិស្ថានមានការប្រែប្រួល គំនិតបែបវិទ្យាសាស្រ្តទំនើបដែលឈរលើមូលដ្ឋានថាមនុស្សជាម្ចាស់លើធម្មជាតិ មនុស្សមិនមែនជាផ្នែកមួយនៃធម្មជាតិការលូតលាស់ផ្នែកឧស្សាហកម្ម ទីក្រុងនិងទីប្រជុំជន ដែលឈរលើមូលដ្ឋានទាញយកផលដោយគ្មានព្រំដែនធម្មជាតិ និងជួនកាលពីមនុស្សដខ្លួនឯងផងដែរ បច្ចេកវិទ្យាទំនើបបានផ្ដល់លទ្ធភាពដល់មនុស្សជាតិក្នុងការកែប្រែបរិស្ថានឪ្យមានការប្រែប្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលជាទូទៅឆ្ពោះទៅកាន់ផ្លូវអវិជ្ជមាន	null	ក បរិស្ថានគឺយើងទាំងអស់គ្នា និងអ្វីៗដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើង រួមមានភាវៈមានជីវិត និងគ្មានជីវិតដែលយើងអាចមើលឃើញ ឬមើលមិនឃើញស្តាប់បាន ឬស្តាប់មិនបាន ធំក្លិច ឬ មិនធំក្លិច ដឹង ឬមិនដឹងរសជាតិ ឬ សូរ ឬ មិនឭសូរហើយភាវៈទាំងនេះមានទំនាក់ទំនង ឬ ជិះឥទ្ធិពលគ្នាទៅវិញទៅមកលើផែនដីនេះ ការបំពុលបរិស្ថាន គឺការធ្វើឪ្យកខ្វក់ដល់បរិស្ថាន ការបំពុលទឹក ការចោលសំរាប ឬ បញ្ចេញសំណង់រឹង រាវ ការបំពុលដី ជាតិគីមី សំណង់រឹង រាវ នៅលើដីកប់ ក្នុងដី ការបំពុល ផ្សែងពុលពីភ្នំភ្លើង ពីរោងចក្រ ពីរថយន្ដ ការបំពុលដោយសូរសំឡេង សំឡេងយាន្ដយន្ដ ម៉ាស៊ីនរោងចក្រ កត្តាដែលធ្វើឪ្យបរិស្ថានមានការប្រែប្រួល គំនិតបែបវិទ្យាសាស្រ្តទំនើបដែលឈរលើមូលដ្ឋានថាមនុស្សជាម្ចាស់លើធម្មជាតិ មនុស្សមិនមែនជាផ្នែកមួយនៃធម្មជាតិការលូតលាស់ផ្នែកឧស្សាហកម្ម ទីក្រុងនិងទីប្រជុំជន ដែលឈរលើមូលដ្ឋានទាញយកផលដោយគ្មានព្រំដែនធម្មជាតិ និងជួនកាលពីមនុស្សដខ្លួនឯងផងដែរ បច្ចេកវិទ្យាទំនើបបានផ្ដល់លទ្ធភាពដល់មនុស្សជាតិក្នុងការកែប្រែបរិស្ថានឪ្យមានការប្រែប្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលជាទូទៅឆ្ពោះទៅកាន់ផ្លូវអវិជ្ជមាន	ដូច ម្ ដ េច ដ ែល ហ ៅ ថា បរ ិស ្ថ ាន Ġ ច ូរ និ យា យ អ ំព ើក ារ ប ំព ុល បរ ិស ្ថ ាន Ġ ត ើក ត្ត ា អ ្វី ខ្ ល ះ ដ ែល នាំ បរ ិស ្ថ ាន មាន ប្រ ែប ្រ ួល Ġ	50	âĢĭ Ġ ក âĢĭ Ġ បរ ិស ្ថ ាន គ ឺ យ ើង ទ ាំង អ ស់ គ្នា Ġ និង អ ្វី ៗ ដ ែល នៅ ជ ុំ វិញ ខ្លួន យ ើង Ġ រួម មាន ភា វៈ មាន ជីវ ិត Ġ និង គ ្ម ាន ជីវ ិត ដ ែល យ ើង អា ច មើល ឃើញ Ġ ឬ មើល ម ិន ឃើញ ស្តា ប់ បាន Ġ ឬ ស្តា ប់ ម ិន បាន Ġ ធ ំ ក្ ល ិច Ġ ឬ Ġ ម ិន ធ ំ ក្ ល ិច Ġ ដ ឹង Ġ ឬ ម ិន ដ ឹង រស ជាតិ Ġ ឬ Ġ ស ូរ Ġ ឬ Ġ ម ិន ឭ ស ូរ ហើយ ភា វៈ ទ ាំង នេះ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង Ġ ឬ Ġ ជ ិះ ឥ ទ្ធិ ពល គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក លើ ផ ែន ដ ីន េះ Ġ ការ ប ំព ុល បរ ិស ្ថ ាន Ġ គ ឺ ការ ធ ្វ ើ ឪ ្យ ក ខ្វ ក់ ដល់ បរ ិស ្ថ ាន Ġ ការ ប ំព ុល ទឹក Ġ ការ ចោល សំ រា ប Ġ ឬ Ġ បញ្ច េញ សំ ណ ង់ រ ឹង Ġ រា វ Ġ ការ ប ំព ុល ដ ី Ġ ជាតិ គី មី Ġ សំ ណ ង់ រ ឹង Ġ រា វ Ġ នៅ លើ ដ ី ក ប់ Ġ ក្នុង ដ ី Ġ ការ ប ំព ុល Ġ ផ្ ស ែង ពុ ល ពី ភ្នំ ភ្លើង Ġ ពី រ ោង ច ក្រ Ġ ពី រ ថ យ ន្ ដ Ġ ការ ប ំព ុល ដោយ ស ូរ សំ ឡេ ង Ġ សំ ឡេ ង យា ន្ ដ យ ន្ ដ Ġ ម៉ា ស៊ី ន រ ោង ច ក្រ Ġ ក ត្ត ា ដ ែល ធ ្វ ើ ឪ ្យ បរ ិស ្ថ ាន មាន ការ ប្រ ែប ្រ ួល Ġ គ ំ និ ត ប ែប វិទ្យា សា ស្រ ្ត ទំ ន ើប ដ ែល ឈ រ លើ ម ូល ដ្ឋាន ថា ម នុ ស្ស ជា ម្ចាស់ លើ ធម្ម ជាតិ Ġ ម នុ ស្ស ម ិន ម ែន ជា ផ្ ន ែក មួយ នៃ ធម្ម ជាតិ ការ ល ូត លាស់ ផ្ ន ែក ឧ ស្សា ហ កម្ម Ġ ទី ក្រុង និង ទី ប្រជុំ ជន Ġ ដ ែល ឈ រ លើ ម ូល ដ្ឋាន ទ ាញ យក ផល ដោយ គ ្ម ាន ព្រ ំ ដ ែន ធម្ម ជាតិ Ġ និង ជ ួន កាល ពី ម នុ ស្ស ដ ខ្លួន ឯ ង ផ ង ដ ែរ Ġ ប ច្ច េក វិទ្យា ទំ ន ើប បាន ផ្ ដល់ ល ទ្ធ ភាព ដល់ ម នុ ស្ស ជាតិ ក្នុង ការ ក ែប ្រ ែប រិ ស្ថាន ឪ ្យ មាន ការ ប្រ ែប ្រ ួល យ៉ាង ឆ ាប់ រ ហ ័ ស Ġ ដ ែល ជា ទូ ទៅ ឆ្ ព ោះ ទៅ កាន់ ផ្ល ូវ អ វិ ជ្ជ មាន	417	▁ដូច ម្ ដ េច ដ ែល ហ ៅ ថា ប រិ ស្ថាន ▁ចូរ ន ិយ ាយ អ ំព ើ ការ ប ំព ុល ប រិ ស្ថាន ▁តើ ក ត្ត ា អ ្វី ខ្ ល ះ ដ ែល នាំ ប រិ ស្ថាន មាន ប្រ ែ ប្រ ួល ▁	46	▁ក ▁បរិស្ថាន គ ឺ យ ើង ទ ាំង អ ស់ គ្នា ▁និង អ ្វី ៗ ដ ែល នៅ ជ ុំ វិញ ខ្លួន យ ើង ▁រួម មាន ភា វៈ មាន ជីវ ិត ▁និង គ ្ មាន ជីវ ិត ដ ែល យ ើង អា ច មើល ឃើញ ▁ឬ មើល ម ិន ឃើញ ស្ត ាប់ បាន ▁ឬ ស្ត ាប់ ម ិន បាន ▁ធំ ក ្ល ិច ▁ឬ ▁មិន ធ ំ ក ្ល ិច ▁ដឹង ▁ឬ ម ិន ដ ឹង រស ជាតិ ▁ឬ ▁សូរ ▁ឬ ▁មិន ឭ ស ូរ ហើយ ភា វៈ ទ ាំង នេះ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ▁ឬ ▁ជិះ ឥ ទ្ធិ ពល គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក លើ ផ ែន ដ ី នេះ ▁ការបំ ព ុល ប រិ ស្ថាន ▁គឺ ការ ធ ្វ ើ ឪ ្យ ក ខ្វ ក់ ដល់ ប រិ ស្ថាន ▁ការបំ ព ុល ទឹក ▁ការ ចោល សំ រ ាប ▁ឬ ▁បញ្ចេញ ស ំណ ង់ រ ឹង ▁រាវ ▁ការបំ ព ុល ដ ី ▁ជាតិ គី មី ▁សំណង់ រ ឹង ▁រាវ ▁នៅលើ ដ ី ក ប់ ▁ក្នុង ដ ី ▁ការបំ ព ុល ▁ផ្សែង ព ុល ពី ភ្នំ ភ្លើង ▁ពីរ ោង ច ក្រ ▁ពីរ ថ យ ន្ ដ ▁ការបំ ព ុល ដោយ ស ូរ សំ ឡេ ង ▁សំឡេង យា ន្ ដ យ ន្ ដ ▁ម៉ាស៊ីន រ ោង ច ក្រ ▁កត្តា ដ ែល ធ ្វ ើ ឪ ្យ ប រិ ស្ថាន មាន ការ ប្រ ែ ប្រ ួល ▁គំនិត ប ែប វិទ្យា សា ស្រ ្ត ទំ ន ើប ដ ែល ឈ រ ល ើម ូល ដ្ឋាន ថា ម នុ ស្ស ជា ម្ចាស់ លើ ធម្ម ជាតិ ▁មនុស្ស ម ិន ម ែន ជា ផ្ ន ែក មួយ នៃ ធម្ម ជាតិ ការ ល ូត លាស់ ផ្ ន ែក ឧ ស្សា ហ កម្ម ▁ទីក្រុង និង ទី ប្រជុំ ជន ▁ដែល ឈ រ ល ើម ូល ដ្ឋាន ទ ាញ យក ផល ដោយ គ ្ មាន ព្រ ំ ដ ែន ធម្ម ជាតិ ▁និង ជ ួន កាល ពី ម នុ ស្ស ដ ខ្លួន ឯ ង ផ ង ដ ែរ ▁បច្ចេកវិទ្យា ទំ ន ើប បាន ផ្ ដល់ ល ទ្ធ ភាព ដល់ ម នុ ស្ស ជាតិ ក្នុង ការ ក ែ ប្រ ែប រិ ស្ថាន ឪ ្យ មាន ការ ប្រ ែ ប្រ ួល យ៉ាង ឆ ាប់ រ ហ ័ ស ▁ដែល ជា ទូ ទៅ ឆ្ ព ោះ ទៅ កាន់ ផ្ល ូវ អ វិ ជ្ជ មាន	372
តើត្រូវធ្វើដូចម្តេច ដើម្បីអោយសត្វទាំងនោះគង់វង្ស	null	ដើម្បីការពារសត្វទាំងនោះអោយបានគងវង្ស រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវចេញច្បាប់អោយតឹងរឹងហាមឃាត់ ការកាប់ព្រៃឈើអធិបតេយ្យ ទាំងនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ទាំងព្រៃនាម និងការធ្វើអាជីវកម្មសត្វព្រៃ	null	ដើម្បីការពារសត្វទាំងនោះអោយបានគងវង្ស រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវចេញច្បាប់អោយតឹងរឹងហាមឃាត់ ការកាប់ព្រៃឈើអធិបតេយ្យ ទាំងនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ទាំងព្រៃនាម និងការធ្វើអាជីវកម្មសត្វព្រៃ	ត ើត ្រ ូវ ធ ្វ ើ ដូច ម្ ត េច Ġ ដើម ្ប ី អោយ ស ត ្វ ទ ាំង ន ោះ គ ង់ វង្ស Ġ	25	ដើម ្ប ី ការពារ ស ត ្វ ទ ាំង ន ោះ អោយ បាន គ ង វង្ស Ġ រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល ត្រូវ ចេញ ច្ បា ប់ អោយ ត ឹង រ ឹង ហា ម ឃាត ់ Ġ ការ កា ប់ ព្រ ៃ ឈ ើ អ ធិបតេយ្យ Ġ ទ ាំង នៅ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ ទ ាំង ព្រ ៃ នា ម Ġ និង ការ ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម ស ត ្វ ព្រ ៃ	75	▁តើ ត្រូវ ធ ្វ ើ ដូច ម ្ត េច ▁ដើម្បី អោយ ស ត ្វ ទ ាំង ន ោះ គ ង់ វង្ស ▁	21	▁ដើម្បី ការពារ ស ត ្វ ទ ាំង ន ោះ អោយ បាន គ ង វង្ស ▁រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល ត្រូវ ចេញ ច ្ប ាប់ អោយ ត ឹង រ ឹង ហា ម ឃ ាត់ ▁ការក ាប់ ព្រ ៃ ឈ ើ អ ធិបតេយ្យ ▁ទាំង នៅ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁ទាំង ព្រ ៃ ន ាម ▁និង ការ ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម ស ត ្វ ព្រ ៃ	70
តើប្រទេសអង់ភ្លេសមានគណបក្សសំខាន់ៗអ្វីតើគណបក្សមួយណាដឹកនាំប្រទេសល្អជាងគេ	null	ប្រទេសអង់ភ្លេសមានគណបក្សសំខាន់ៗគឺ គណបក្សអភិរក្សនិយមកគណបក្សការងារនិយមគណបក្សសេរីភាពនិយម គណបក្សដែលដឹកនាំប្រទេសបានល្អជាងគេគឺគណបក្សអភិរក្សនិយម	null	ប្រទេសអង់ភ្លេសមានគណបក្សសំខាន់ៗគឺ គណបក្សអភិរក្សនិយមកគណបក្សការងារនិយមគណបក្សសេរីភាពនិយម គណបក្សដែលដឹកនាំប្រទេសបានល្អជាងគេគឺគណបក្សអភិរក្សនិយម	ត ើប ្រ ទេស អ ង់ ភ្ល េស មាន គ ណ ប ក្ស សំ ខា ន់ ៗ អ ្វី ត ើ គ ណ ប ក្ស មួយ ណា ដ ឹក នាំ ប្រ ទេស ល្អ ជា ង គ េ Ġ	37	ប្រ ទេស អ ង់ ភ្ល េស មាន គ ណ ប ក្ស សំ ខា ន់ ៗ គ ឺ Ġ គ ណ ប ក្ស អ ភិ រក ្ស និយម ក គ ណ ប ក្ស ការងារ និយម គ ណ ប ក្ស សេ រី ភាព និយម Ġ គ ណ ប ក្ស ដ ែល ដ ឹក នាំ ប្រ ទេស បាន ល្អ ជា ង គ េ គ ឺ គ ណ ប ក្ស អ ភិ រក ្ស និយម	69	▁តើ ប្រ ទេស អ ង់ ភ្ល េស មាន គ ណ ប ក្ស សំ ខ ាន់ ៗ អ ្វី ត ើ គ ណ ប ក្ស មួយ ណា ដ ឹក នាំ ប្រ ទេស ល្អ ជា ង គ េ ▁	36	▁ប្រទេស អ ង់ ភ្ល េស មាន គ ណ ប ក្ស សំ ខ ាន់ ៗ គ ឺ ▁គណបក្ស អ ភិ រ ក្ស និយម ក គ ណ ប ក្ស ការងារ និយម គ ណ ប ក្ស សេ រី ភាព និយម ▁គណបក្ស ដ ែល ដ ឹក នាំ ប្រ ទេស បាន ល្អ ជា ង គ េ គ ឺ គ ណ ប ក្ស អ ភិ រ ក្ស និយម	62
ហេតុអ្វីបានបារាំងបង្កើតសាលាចុងបូព៌ាប្រទេសនេះឡើងហើយសាលានេះប្រមូលផ្ដុំដោយមនុស្សប្រភេទណាខ្លះ	null	បានជាបារាំងបង្កើតសាលាចុងបូព៌ាប្រទេសនេះឡើងដើម្បីសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីចក្រភពខ្មែរជាពិសេសសិល្បៈចម្លាក់ខ្មែរតាមជញ្ជាំងប្រាសាទដែលមានច្រើនស្អេកស្អះនៅក្នុងប្រទេស សៀម វៀតណាម និងឡាវសព្វថ្ងៃសាលានេះប្រមូលផ្ដុំទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញាបារាំងដែលមានជំនាញខុសៗគ្នាជាពិសេសជំនាញវត្ថុបុរាណវិទ្យា និងសិលាចារឹក	null	បានជាបារាំងបង្កើតសាលាចុងបូព៌ាប្រទេសនេះឡើងដើម្បីសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីចក្រភពខ្មែរជាពិសេសសិល្បៈចម្លាក់ខ្មែរតាមជញ្ជាំងប្រាសាទដែលមានច្រើនស្អេកស្អះនៅក្នុងប្រទេស សៀម វៀតណាម និងឡាវសព្វថ្ងៃសាលានេះប្រមូលផ្ដុំទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញាបារាំងដែលមានជំនាញខុសៗគ្នាជាពិសេសជំនាញវត្ថុបុរាណវិទ្យា និងសិលាចារឹក	ហេតុ អ ្វី បាន បា រា ំ ង បង ្ក ើត សា លា ច ុង បូ ព ៌ ាប ្រ ទេស នេះ ឡើង ហើយ សា លាន េះ ប្រ ម ូល ផ្ ដ ុំ ដោយ ម នុ ស្ស ប្រ ភ េ ទ ណា ខ្ ល ះ Ġ	45	បាន ជា បា រា ំ ង បង ្ក ើត សា លា ច ុង បូ ព ៌ ាប ្រ ទេស នេះ ឡើង ដើម ្ប ី សិ ក្ស ាស ្រា វ ជ្រ ាវ អ ំព ី ច ក្រ ភព ខ្ ម ែរ ជា ពិ សេ ស សិ ល ្ប ៈ ច ម្ល ាក់ ខ្ ម ែរ តា ម ជ ញ្ជ ាំង ប្រា សា ទ ដ ែល មាន ច្ រ ើន ស្ អ េក ស្ អ ះ នៅ ក្នុង ប្រ ទេស Ġ ស ៀម Ġ វ ៀត ណា ម Ġ និង ឡា វ ស ព្វ ថ ្ង ៃ សា លាន េះ ប្រ ម ូល ផ្ ដ ុំ ទៅ ដោយ អ្នក ប្រា ជ្ញ ាប ារ ាំង ដ ែល មាន ជំ នា ញ ខុស ៗ គ្នា ជា ពិ សេ ស ជំ នា ញ វ ត្ថ ុប ុរ ា ណ វិទ្យា Ġ និង សិ លា ចារ ឹក	137	▁ហេតុ អ ្វី បាន ប ារ ាំង ប ង្ក ើត សា លា ច ុង បូ ព ៌ ា ប្រ ទេស នេះ ឡើង ហើយ សា លាន េះ ប្រ ម ូល ផ្ ដ ុំ ដោយ ម នុ ស្ស ប្រ ភ េ ទ ណា ខ្ ល ះ ▁	44	▁បានជា ប ារ ាំង ប ង្ក ើត សា លា ច ុង បូ ព ៌ ា ប្រ ទេស នេះ ឡើង ដើម ្ប ី ស ិក ្សា ស្រ ាវ ជ្រ ាវ អ ំព ី ច ក្រ ភព ខ្ ម ែរ ជា ពិ ស េស ស ិល ្ប ៈ ច ម្ល ាក់ ខ្ ម ែរ ត ាម ជ ញ្ជ ាំង ប្រា សា ទ ដ ែល មាន ច ្រ ើន ស ្អ េក ស ្អ ះ នៅ ក្នុង ប្រ ទេស ▁សៀម ▁វៀតណាម ▁និង ឡា វ ស ព្វ ថ ្ង ៃ សា លាន េះ ប្រ ម ូល ផ្ ដ ុំ ទៅ ដោយ អ្នក ប្រា ជ្ញ ាប ារ ាំង ដ ែល មាន ជំ ន ាញ ខុស ៗ គ្នា ជា ពិ ស េស ជំ ន ាញ វ ត្ថ ុប ុរ ា ណ វិទ្យា ▁និង សិ លា ចារ ឹក	131
នៅក្នុងការធ្វើប្រជាមតិនេះ តើលទ្ធផលដូចម្ដេច	null	នៅក្នុងការធ្វើប្រជាមតិនេះលទ្ធផលគឺប្រជាជន ៩៩៩៩ បានគាំទ្រកម្មវិធីនយោបាយសង្គមរាស្រ្ដនិយម និងសម្ដេចព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ	null	នៅក្នុងការធ្វើប្រជាមតិនេះលទ្ធផលគឺប្រជាជន ៩៩៩៩ បានគាំទ្រកម្មវិធីនយោបាយសង្គមរាស្រ្ដនិយម និងសម្ដេចព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ	នៅ ក្នុង ការ ធ ្វ ើប ្រ ជា ម តិ នេះ Ġ ត ើ ល ទ្ធ ផល ដូច ម្ ដ េច Ġ	20	នៅ ក្នុង ការ ធ ្វ ើប ្រ ជា ម តិ នេះ ល ទ្ធ ផល គ ឺ ប្រ ជា ជន Ġ ៩ ៩ ៩ ៩ Ġ បាន គ ាំ ទ្រ កម្ម វិ ធី ន យោ បា យ សង ្ គម រា ស្រ ្ ដ និយម Ġ និង សម ្ ដ េច ព្រ ះ បាទ Ġ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ	58	▁នៅក្នុង ការ ធ ្វ ើ ប្រ ជា ម តិ នេះ ▁តើ ល ទ្ធ ផល ដូច ម្ ដ េច ▁	18	▁នៅក្នុង ការ ធ ្វ ើ ប្រ ជា ម តិ នេះ ល ទ្ធ ផល គ ឺ ប្រ ជា ជន ▁៩ ៩ ៩ ៩ ▁បាន គ ាំ ទ្រ កម្ម វិ ធី ន យោ ប ាយ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ ដ និយម ▁និង ស ម្ ដ េច ព្រ ះ បាទ ▁នរោត្តម ▁សីហនុ	51
តើមនុស្សថ្លៃថ្នូរត្រូវមានឥរិយាបថដូចម្តេចចំពោះគ្រួសារ	null	មនុស្សថ្លៃថ្នូរត្រូវមានឥរិយាបថល្អចំពោះគ្រួសារ គឺចេះរកប្រាក់ចំណូលចូលក្នុងគ្រួសារចេះដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗដោយសន្តិវិធីចេះគោរព កោតក្រែងចិត្តគ្នាចេះថែទាំ ស្រឡាញ់គ្នា មានសាមគ្គីភាពមានតម្លាភាពចំពោះគ្នា និងមានភាពស្មោះត្រង់មិនត្រូវមើលបំណាំគ្នាចេះបង្កបរិយាកាសសប្បាយរីករាយក្នុងគ្រួសារមានការជួបប្រជុំគ្នា ក្នុងការរកដំណោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗ ឬដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍគ្រួសារឱ្យមានការរីកចម្រើនចេះសន្សំសំចៃ មិនខ្ជះខ្ជាយ	null	មនុស្សថ្លៃថ្នូរត្រូវមានឥរិយាបថល្អចំពោះគ្រួសារ គឺចេះរកប្រាក់ចំណូលចូលក្នុងគ្រួសារចេះដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗដោយសន្តិវិធីចេះគោរព កោតក្រែងចិត្តគ្នាចេះថែទាំ ស្រឡាញ់គ្នា មានសាមគ្គីភាពមានតម្លាភាពចំពោះគ្នា និងមានភាពស្មោះត្រង់មិនត្រូវមើលបំណាំគ្នាចេះបង្កបរិយាកាសសប្បាយរីករាយក្នុងគ្រួសារមានការជួបប្រជុំគ្នា ក្នុងការរកដំណោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗ ឬដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍគ្រួសារឱ្យមានការរីកចម្រើនចេះសន្សំសំចៃ មិនខ្ជះខ្ជាយ	ត ើម នុ ស្ស ថ្លៃ ថ្ន ូរ ត្រូវ មាន ឥ រិយា ប ថ ដូច ម្ ត េច ចំ ព ោះ គ្រួសារ Ġ	21	ម នុ ស្ស ថ្លៃ ថ្ន ូរ ត្រូវ មាន ឥ រិយា ប ថ ល្អ ចំ ព ោះ គ្រួសារ Ġ គ ឺ ច េះ រក ប្រា ក់ ចំ ណូ ល ចូល ក្នុង គ្រួសារ ច េះ ដ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា ផ្ សេ ង ៗ ដោយ ស ន្ត ិ វិ ធី ច េះ គោ រ ព Ġ ក ោត ក្រ ែង ចិត្ត គ្នា ច េះ ថ ែ ទ ាំ Ġ ស្រ ឡា ញ ់ គ្នា Ġ មាន សា ម គ្គ ី ភាព មាន ត ម្ល ា ភាព ចំ ព ោះ គ្នា Ġ និង មាន ភាព ស្ម ោះ ត្រ ង់ ម ិន ត្រូវ មើល ប ំណ ាំ គ្នា ច េះ បង ្ក បរ ិយ ាក ាស សប្បាយ រីករាយ ក្នុង គ្រួសារ មាន ការ ជ ួ ប ប្រជុំ គ្នា Ġ ក្នុង ការ រក ដំ ណ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា ផ្ សេ ង ៗ Ġ ឬ ដើម ្ប ី ធ ្វ ើក ារ អភិវឌ្ឍ គ្រួសារ ឱ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ច េះ ស ន្ សំ សំ ច ៃ Ġ ម ិន ខ្ ជ ះ ខ្ ជា យ	170	▁តើ ម នុ ស្ស ថ្លៃ ថ្ន ូរ ត្រូវ មាន ឥ រិយា ប ថ ដូច ម ្ត េច ច ំព ោះ គ្រួសារ ▁	21	▁មនុស្ស ថ្លៃ ថ្ន ូរ ត្រូវ មាន ឥ រិយា ប ថ ល្អ ច ំព ោះ គ្រួសារ ▁គឺ ច េះ រក ប្រ ាក់ ច ំណ ូល ចូល ក្នុង គ្រួសារ ច េះ ដ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា ផ្ ស េង ៗ ដោយ ស ន្ត ិ វិ ធី ច េះ គ ោរ ព ▁ក ោត ក្រ ែង ចិត្ត គ្នា ច េះ ថ ែ ទ ាំ ▁ស្រឡាញ់ គ្នា ▁មាន ស ាម គ្គ ី ភាព មាន ត ម្ល ា ភាព ច ំព ោះ គ្នា ▁និង មាន ភាព ស្ម ោះ ត្រ ង់ ម ិន ត្រូវ មើល ប ំណ ាំ គ្នា ច េះ ប ង្ក ប រិយា កាស សប្បាយ រីករាយ ក្នុង គ្រួសារ មាន ការ ជ ួ ប ប្រជុំ គ្នា ▁ក្នុង ការ រក ដ ំណ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា ផ្ ស េង ៗ ▁ឬ ដើម ្ប ី ធ ្វ ើ ការ អភិវឌ្ឍ គ្រួសារ ឱ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ច េះ ស ន្ សំ សំ ច ៃ ▁មិន ខ្ ជ ះ ខ្ ជ ាយ	162
តើរាជវង្សនៃសុខោទ័យជាជនជាតិថៃ បានមកធ្វើជាព្រះមហាក្សត្រជំនួស ឲ្យរាជ្យវង្សនៅអយុធ្យា ដែលជាខ្សែរស្របឡាយខ្មែរតាំងពីសវទី៧ រហូតដល់សវទី១៥នៅឆ្នាំណា	null	ឆ្នាំ ១៥៦៩ នៅពេលដែលស្តេចនៅសុខោទ័យបានជួយភូមា វាយអយុធ្យា ភូមាបានតែងតាំងស្តេចនៅសុខោទ័យឲ្យមកសោយរាជ្យនៅអយុធ្យា	null	ឆ្នាំ ១៥៦៩ នៅពេលដែលស្តេចនៅសុខោទ័យបានជួយភូមា វាយអយុធ្យា ភូមាបានតែងតាំងស្តេចនៅសុខោទ័យឲ្យមកសោយរាជ្យនៅអយុធ្យា	ត ើរ ា ជ វង្ស នៃ សុខ ោទ ័យ ជា ជន ជាតិ ថ ៃ Ġ បាន មក ធ ្វ ើ ជា ព្រ ះ ម ហា ក្សត្រ ជំ ន ួស Ġ ឲ្យ រាជ ្យ វង្ស នៅ អ យ ុ ធ ្យា Ġ ដ ែល ជា ខ្ ស ែរ ស្រ ប ឡា យ ខ្ ម ែរ តាំង ពី ស វ ទី ៧ Ġ រ ហ ូត ដល់ ស វ ទី១ ៥ នៅ ឆ្នាំ ណា Ġ	68	ឆ្នាំ Ġ ១ ៥ ៦ ៩ Ġ នៅ ពេល ដ ែល ស្ត េច នៅ សុខ ោទ ័យ បាន ជ ួយ ភ ូម ា Ġ វា យ អ យ ុ ធ ្យា Ġ ភ ូម ាប ាន តែ ង តាំង ស្ត េច នៅ សុខ ោទ ័យ ឲ្យ âĢĭ មក ស ោយ រាជ ្យ នៅ អ យ ុ ធ ្យា	53	▁តើ រាជ វង្ស នៃ សុខ ោទ ័យ ជា ជន ជាតិ ថ ៃ ▁បាន មក ធ ្វ ើ ជា ព្រ ះ ម ហា ក្សត្រ ជំ ន ួស ▁ឲ្យ រាជ ្យ វង្ស នៅ អ យ ុ ធ ្យា ▁ដែល ជា ខ្ ស ែរ ស្រ ប ឡា យ ខ្ ម ែរ តាំង ពី ស វ ទី ៧ ▁រហូតដល់ ស វ ទី១ ៥ នៅ ឆ្នាំ ណា ▁	62	▁ឆ្នាំ ▁១៥ ៦ ៩ ▁នៅពេល ដ ែល ស្ត េច នៅ សុខ ោទ ័យ បាន ជ ួយ ភ ូ មា ▁វាយ អ យ ុ ធ ្យា ▁ភូមា បាន ត ែង តាំង ស្ត េច នៅ សុខ ោទ ័យ ឲ្យ ▁មក ស ោយ រាជ ្យ នៅ អ យ ុ ធ ្យា	48
ហេតុអ្វីបានជាបារាំងមកប្រទេសកម្ពុជា	null	បានជាបារាំងមកប្រទេសកម្ពុជាពីព្រោះដោយសារការស្នើសុំរបស់ព្រះបាទអង្គឌួងទៅប្រទេសបារាំងឲ្យដាក់អាណាព្យាបាលមកលើកម្ពុជា ដោយមានក្តីបារម្មណ៍ចំពោះប្រទេសជាតិខ្លាចប្រទេសជាតិខាងឈ្លានពានការតាំងខ្លួនជាអ្នកមានចិត្តជួយការប្រទេសទន់ខ្សោយពង្រីកអំណាចរបស់ខ្លួន ដោយសារការយល់ឃើញផលប្រយោជន៍ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដ៏ធំការដឹកនជញ្ជូនទំនិញតាមផ្លូវគមនាគមន៍ទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុប មានដីកសិកម្មច្រើន សម្បូរធនធានធម្មជាតិច្រើនមហាសាល ដោយការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គទៅកាន់ប៉ែកខាងត្បូងប្រទេសចិន	null	បានជាបារាំងមកប្រទេសកម្ពុជាពីព្រោះដោយសារការស្នើសុំរបស់ព្រះបាទអង្គឌួងទៅប្រទេសបារាំងឲ្យដាក់អាណាព្យាបាលមកលើកម្ពុជា ដោយមានក្តីបារម្មណ៍ចំពោះប្រទេសជាតិខ្លាចប្រទេសជាតិខាងឈ្លានពានការតាំងខ្លួនជាអ្នកមានចិត្តជួយការប្រទេសទន់ខ្សោយពង្រីកអំណាចរបស់ខ្លួន ដោយសារការយល់ឃើញផលប្រយោជន៍ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដ៏ធំការដឹកនជញ្ជូនទំនិញតាមផ្លូវគមនាគមន៍ទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុប មានដីកសិកម្មច្រើន សម្បូរធនធានធម្មជាតិច្រើនមហាសាល ដោយការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គទៅកាន់ប៉ែកខាងត្បូងប្រទេសចិន	ហេតុ អ ្វី បាន ជា បា រា ំ ង មក ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា Ġ	16	បាន ជា បា រា ំ ង មក ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ពី ព្រ ោះ ដោយ សារ ការ ស្ន ើស ុំ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ អង្គ ឌ ួង ទៅ ប្រ ទេស បា រា ំ ង ឲ្យ ដា ក់ អា ណា ព្យា បាល មក លើក ម្ព ុ ជា Ġ ដោយ មាន ក្តី បា រ ម្ម ណ៍ ចំ ព ោះ ប្រ ទេស ជាតិ ខ្ លា ច ប្រ ទេស ជាតិ ខា ង ឈ ្លា ន ពា ន ការ តាំង ខ្លួន ជា អ្នក មាន ចិត្ត ជ ួយ ការ ប្រ ទេស ទ ន់ ខ្សោយ ព ង ្រី ក អ ំណ ា ចរ ប ស់ ខ្លួន Ġ ដោយ សារ ការ យល់ឃើញ ផល ប្រ យោ ជន ៍ ក្នុង ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ដ ៏ ធ ំ ការ ដ ឹក ន ជ ញ្ជ ូន ទំ និ ញ តា ម ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ទៅ កាន់ ទី ផ្ សារ អ ឺ រ៉ ុប Ġ មាន ដ ី ក សិ កម្ម ច្ រ ើន Ġ សម្ប ូរ ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ច្ រ ើន ម ហា សា ល Ġ ដោយ ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ ឆ្ លង កាត់ ទ ន្ ល េ មេ គ ង្គ âĢĭ ទៅ កាន់ ប៉ ែក ខា ង ត្ប ូង ប្រ ទេស ច ិន âĢĭâĢĭ âĢĭâĢĭ âĢĭâĢĭ	199	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ប ារ ាំង មក ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ▁	15	▁បានជា ប ារ ាំង មក ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ពី ព្រ ោះ ដោយ សារ ការ ស្ន ើស ុំ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ អង្គ ឌ ួង ទៅ ប្រ ទេស ប ារ ាំង ឲ្យ ដ ាក់ អា ណា ព្យា បាល មក លើក ម្ព ុ ជា ▁ដោយ មាន ក្តី ប ារ ម្ម ណ៍ ច ំព ោះ ប្រ ទេស ជាតិ ខ ្លា ច ប្រ ទេស ជាតិ ខា ង ឈ ្លា ន ព ាន ការ តាំង ខ្លួន ជា អ្នក មាន ចិត្ត ជ ួយ ការ ប្រ ទេស ទ ន់ ខ្សោយ ព ង ្រី ក អ ំ ណា ចរ ប ស់ ខ្លួន ▁ដោយសារ ការ យល់ឃើញ ផល ប្រ យោ ជ ន៍ ក្នុង ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ដ ៏ ធ ំ ការ ដ ឹក ន ជ ញ្ជ ូន ទំ ន ិញ ត ាម ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ទៅ កាន់ ទី ផ្ សារ អ ឺ រ៉ ុប ▁មាន ដ ី ក សិ កម្ម ច ្រ ើន ▁សម្បូរ ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ច ្រ ើន ម ហា ស ាល ▁ដោយ ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ ឆ្ លង កាត់ ទ ន ្ល េ មេ គ ង្គ ▁ទៅកាន់ ប៉ ែក ខា ង ត្ប ូង ប្រ ទេស ច ិន ▁	193
តើអរិយធម៌ខ្មែរមានលក្ខណៈពិសេសអ្វីខ្លះ ចូរបកស្រាយ	null	លក្ខណៈជាតិជាលក្ខណៈស្ថិតស្ថេរ របស់ប្រជាជនខ្មែរមានទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណី ភូមិសាស្រ្ត ទឹកដី ភាសា សិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ ឥទ្ធិពលដែលមិនសមស្រប តាមវប្បធម៌ អរិយធម៌ខ្មែរយើងមិនអាចទទួលយកបានឡើយ លក្ខណៈសំយោគជាលក្ខណៈបទបែនទៅតាមប្រទេសរីកចំរើននានា ដែលមាន លក្ខណៈវិទ្យាសាស្រ្តទំនើបហេតុនេះអ្វីដែលខ្មែរទទួលបាន ពីឥទ្ធិពលចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ប្រជាជាតិខ្លួន ជាតូបនីយកម្ម និយាយរួមខ្មែរមិនទទួល អរិយធម៌ បរទេសទាំងស្រុងឡើយ	null	លក្ខណៈជាតិជាលក្ខណៈស្ថិតស្ថេរ របស់ប្រជាជនខ្មែរមានទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណី ភូមិសាស្រ្ត ទឹកដី ភាសា សិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ ឥទ្ធិពលដែលមិនសមស្រប តាមវប្បធម៌ អរិយធម៌ខ្មែរយើងមិនអាចទទួលយកបានឡើយ លក្ខណៈសំយោគជាលក្ខណៈបទបែនទៅតាមប្រទេសរីកចំរើននានា ដែលមាន លក្ខណៈវិទ្យាសាស្រ្តទំនើបហេតុនេះអ្វីដែលខ្មែរទទួលបាន ពីឥទ្ធិពលចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ប្រជាជាតិខ្លួន ជាតូបនីយកម្ម និយាយរួមខ្មែរមិនទទួល អរិយធម៌ បរទេសទាំងស្រុងឡើយ	ត ើ អ រិយ ធម៌ ខ្ ម ែរ មាន ល ក្ខ ណៈ ពិ សេ ស អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ច ូរ ប ក ស្រ ាយ Ġ	26	ល ក្ខ ណៈ ជាតិ ជា ល ក្ខ ណៈ ស្ ថ ិត ស្ ថ េរ Ġ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ខ្ ម ែរ មាន ទំ ន ៀម ទំ លា ប់ Ġ ប្រ ព ៃ ណី Ġ ភ ូម ិស ាស ្រ ្ត Ġ ទឹក ដ ី Ġ ភា សា Ġ សិ ល ្ប ៈ Ġ អ ក្ស រស ិល ្ប ៍ Ġ ឥ ទ្ធិ ពល ដ ែល ម ិន សម ស្រ ប Ġ តា ម វ ប្ប ធម៌ Ġ អ រិយ ធម៌ ខ្ ម ែរ យ ើង ម ិន អា ច ទទួល យក បាន ឡ ើយ Ġ ល ក្ខ ណៈ សំ យោគ ជា ល ក្ខ ណៈ បទ ប ែន ទៅ តា ម âĢĭ ប្រ ទេស រី ក ចំ រ ើន នា នា Ġ ដ ែល មាន Ġ ល ក្ខ ណៈ វិទ្យា សា ស្រ ្ត ទំ ន ើប ហេតុ នេះ អ ្វី ដ ែល ខ្ ម ែរ ទទួលបាន Ġ ពី ឥ ទ្ធិ ពល ចំ ណ ង់ ចំ ណូ ល ចិត្ត រ ប ស់ ប្រ ជា ជាតិ ខ្លួន Ġ ជា តូ ប នី យក ម្ម Ġ និ យា យ រួម ខ្ ម ែរ ម ិន ទទួល Ġ អ រិយ ធម៌ Ġ បរ ទេស ទ ាំង ស្រ ុង ឡ ើយ	179	▁តើ អ រិយ ធម៌ ខ្ ម ែរ មាន ល ក្ខ ណៈ ពិ ស េស អ ្វី ខ្ ល ះ ▁ចូរ ប ក ស្រ ាយ ▁	24	▁លក្ខណៈ ជាតិ ជា ល ក្ខ ណៈ ស ្ថ ិត ស ្ថ េរ ▁របស់ ប្រ ជា ជន ខ្ ម ែរ មាន ទំ ន ៀម ទំ ល ាប់ ▁ប្រពៃណី ▁ភូមិ សា ស្រ ្ត ▁ទឹកដី ▁ភាសា ▁សិល្បៈ ▁អក្សរ ស ិល ្ប ៍ ▁ឥទ្ធិពល ដ ែល ម ិន សម ស្រ ប ▁តាម វ ប្ប ធម៌ ▁អរិយធម៌ ខ្ ម ែរ យ ើង ម ិន អា ច ទទួល យក បាន ឡ ើយ ▁លក្ខណៈ សំ យោគ ជា ល ក្ខ ណៈ បទ ប ែន ទៅ ត ាម ▁ប្រទេស រី ក ចំ រ ើន នា នា ▁ដែល មាន ▁លក្ខណៈ វិទ្យា សា ស្រ ្ត ទំ ន ើប ហេតុ នេះ អ ្វី ដ ែល ខ្ ម ែរ ទទួលបាន ▁ពី ឥ ទ្ធិ ពល ច ំណ ង់ ច ំណ ូល ចិត្ត រ ប ស់ ប្រ ជា ជាតិ ខ្លួន ▁ជា ត ូប នី យ កម្ម ▁និយាយ រួម ខ្ ម ែរ ម ិន ទទួល ▁អរិយធម៌ ▁បរទេស ទ ាំង ស្រ ុង ឡ ើយ	147
តើប្រជាជនសកម្មមានន័យដូចម្ដេច	null	ប្រជាជនសកម្មគឺ ជាប្រជាជនដែលចូលរួមប្រឡូកក្នុងផលិតកម្មសង្គមដូចជាកសិករ កម្មករ ពាណិជ្ជករ ធនាគារ និងមន្រ្ដីរាជការលមិនមែនជាប្រជាជនសកម្មទេ	null	ប្រជាជនសកម្មគឺ ជាប្រជាជនដែលចូលរួមប្រឡូកក្នុងផលិតកម្មសង្គមដូចជាកសិករ កម្មករ ពាណិជ្ជករ ធនាគារ និងមន្រ្ដីរាជការលមិនមែនជាប្រជាជនសកម្មទេ	ត ើប ្រ ជា ជន ស កម្ម មាន ន ័យ ដូច ម្ ដ េច Ġ	14	ប្រ ជា ជន ស កម្ម គ ឺ Ġ ជា ប្រ ជា ជន ដ ែល ចូល រួម ប្រ ឡូ ក ក្នុង ផល ិត កម្ម សង ្ គម ដូច ជា ក សិ ករ Ġ កម្ម ករ Ġ ពា ណ ិ ជ្ជ ករ Ġ ធ នា គ ារ Ġ និង ម ន្ រ ្ ដ ី រាជ ការ ល ម ិន ម ែន ជា ប្រ ជា ជន ស កម្ម ទេ	62	▁តើ ប្រ ជា ជន ស កម្ម មាន ន ័យ ដូច ម្ ដ េច ▁	13	▁ប្រជាជន ស កម្ម គ ឺ ▁ជា ប្រ ជា ជន ដ ែល ចូល រួម ប្រ ឡូ ក ក្នុង ផល ិត កម្ម ស ង្គ ម ដូច ជា ក សិ ករ ▁កម្មករ ▁ពាណិជ្ជ ករ ▁ធនាគារ ▁និង ម ន ្រ ្ ដ ី រាជ ការ ល ម ិន ម ែន ជា ប្រ ជា ជន ស កម្ម ទេ	53
តើប្រាសាទព្រះវិហារ ត្រូវបានអង្គការយូនេស្កូសម្រេចជាផ្លូវការដាក់បញ្ជូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោកនៅ ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា នៅទីក្រុងណា ប្រទេសណា	null	ប្រាសាទព្រះវិហារចុះក្នុងបញ្ជីបេតិភ័ណ្ឌលោកគឺ នៅថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៨ នៅទីក្រុងកេបិច ប្រទេសកាណាដា	null	ប្រាសាទព្រះវិហារចុះក្នុងបញ្ជីបេតិភ័ណ្ឌលោកគឺ នៅថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៨ នៅទីក្រុងកេបិច ប្រទេសកាណាដា	ត ើប ្រា សា ទ ព្រ ះ វិ ហា រ Ġ ត្រូវ បាន អង្គ ការ យ ូន េស ្ក ូស ម្រ េច ជា ផ្ល ូវ ការ ដា ក់ ប ញ្ជ ូល ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ ពិ ភព លោក នៅ Ġ ថ ្ង ៃ Ġ ខែ Ġ ឆ្នាំ ណា Ġ នៅ ទី ក្រុង ណា Ġ ប្រ ទេស ណា Ġ	56	ប្រា សា ទ ព្រ ះ វិ ហា រ ច ុះ ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េត ិ ភ ័ណ្ឌ លោក គ ឺ Ġ នៅ ថ ្ង ៃ ទី Ġ ៧ ÂłĠ ក ក្ក ដា Ġ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ នៅ ទី ក្រុង ក េ ប ិច Ġ ប្រ ទេស កា ណា ដា	47	▁តើ ប្រា សា ទ ព្រ ះ វិ ហា រ ▁ត្រូវបាន អង្គ ការ យ ូន េស ្ក ូស ម្រ េច ជា ផ្ល ូវ ការ ដ ាក់ ប ញ្ជ ូល ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ ពិ ភព លោក នៅ ▁ថ្ងៃ ▁ខែ ▁ឆ្នាំ ណា ▁នៅ ទី ក្រុង ណា ▁ប្រទេស ណា ▁	51	▁ប្រាសាទ ព្រ ះ វិ ហា រ ច ុះ ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េ តិ ភ ័ណ្ឌ លោក គ ឺ ▁នៅ ថ ្ង ៃ ទី ▁៧ ▁កក្កដា ▁ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁នៅ ទី ក្រុង ក េ ប ិច ▁ប្រទេស កា ណា ដា	40
ហេតុអ្វីបានជាស្រ្ដីចាំបាច់មានការចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍	null	បានជាស្រ្ដីចាំបាច់មានការចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ដោយសារមានមូលហេតុខាងក្រោម ទិសដៅនៃការអភិវឌ្ឍគឺលើស្ទួយជីវភាព និងលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ ស្រ្ដីជាក្រុមដែលលក្រីក្រជាងគេមានចំនួនច្រើនជាងគេ និងរងសម្ពាធសង្គមច្រើនជាងគេដូចនេះចាំបាច់ត្រូវតែចាប់ផ្ដើមពីស្រី្ដ ការងាររបស់ស្រ្ដីពុំទាន់ទទួលបាកកម្រៃ និងតម្លៃសមរម្យនៅឡើយរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយដាក់ស្រ្ដីឪ្យស្ថិតនៅក្នុងស្រទាប់ ក្រោមដែលពុំមាននាទីជាអ្នកអាច សម្រេចបាន មតិយោបល់របស់ស្រ្ដីមិនត្រូវបានគេរៀបញ្ចូលជាអាទិភាព និងអាចបំភ្លេចចោលទស្សនៈសង្គមនៅតែបន្ដឪ្យតម្លៃស្រ្ដី ទាបនៅឡើយស្រ្ដីគឺជាដៃម្ខាងនៃចំណោមដៃទាំងពីរក្នុងការអភិវឌ្ឍបើស្ដ្រីមិនបានចូលរួមមានន័យថា គេពុំទាន់បាន ប្រើប្រាស់នូវធនធានមនុស្សដែលមានទាំងអស់នោះឡើយ	null	បានជាស្រ្ដីចាំបាច់មានការចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ដោយសារមានមូលហេតុខាងក្រោម ទិសដៅនៃការអភិវឌ្ឍគឺលើស្ទួយជីវភាព និងលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ ស្រ្ដីជាក្រុមដែលលក្រីក្រជាងគេមានចំនួនច្រើនជាងគេ និងរងសម្ពាធសង្គមច្រើនជាងគេដូចនេះចាំបាច់ត្រូវតែចាប់ផ្ដើមពីស្រី្ដ ការងាររបស់ស្រ្ដីពុំទាន់ទទួលបាកកម្រៃ និងតម្លៃសមរម្យនៅឡើយរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយដាក់ស្រ្ដីឪ្យស្ថិតនៅក្នុងស្រទាប់ ក្រោមដែលពុំមាននាទីជាអ្នកអាច សម្រេចបាន មតិយោបល់របស់ស្រ្ដីមិនត្រូវបានគេរៀបញ្ចូលជាអាទិភាព និងអាចបំភ្លេចចោលទស្សនៈសង្គមនៅតែបន្ដឪ្យតម្លៃស្រ្ដី ទាបនៅឡើយស្រ្ដីគឺជាដៃម្ខាងនៃចំណោមដៃទាំងពីរក្នុងការអភិវឌ្ឍបើស្ដ្រីមិនបានចូលរួមមានន័យថា គេពុំទាន់បាន ប្រើប្រាស់នូវធនធានមនុស្សដែលមានទាំងអស់នោះឡើយ	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ស្រ ្ ដ ី ចាំបាច់ មាន ការ ចូល រួម ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ Ġ	18	âĢĭ Ġ បាន ជា ស្រ ្ ដ ី ចាំបាច់ មាន ការ ចូល រួម ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ ដោយ សារ មាន ម ូល ហេតុ ខា ង ក្រោម ĠâĢĭ ទិ ស ដ ៅ នៃ ការ អភិវឌ្ឍ គ ឺ លើ ស្ទ ួយ ជីវ ភាព Ġ និង ល ុប ប ំ បា ត់ ភាព ក្រ ី ក្រ Ġ ស្រ ្ ដ ី ជា ក្រុម ដ ែល ល ក្រ ី ក្រ ជា ង គ េ មាន ចំ ន ួន ច្ រ ើន ជា ង គ េ Ġ និង រ ង សម ្ ពា ធ សង ្ គម ច្ រ ើន ជា ង គ េ ដូច នេះ ចាំបាច់ ត្រូវ តែ ច ាប់ ផ្ ដើម ពី ស្រី ្ ដ ĠâĢĭ ការងារ រ ប ស់ ស្រ ្ ដ ី ពុ ំ ទាន ់ ទទួល បា ក ក ម្រ ៃ Ġ និង ត ម្ល ៃ សម រម្យ នៅ ឡ ើយ រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធរ ដ្ឋ បាល ផ្ ន ែក សេ ដ្ឋ កិច្ច និង ន យោ បា យ ដា ក់ ស្រ ្ ដ ី ឪ ្យ ស្ ថ ិត នៅ ក្នុង ស្រ ទ ាប់ Ġ ក្រោម ដ ែល ពុ ំ មាន នាទី ជា អ្នក អា ច Ġ សម ្រ េច បាន Ġ ម តិ យោ ប ល់ រ ប ស់ ស្រ ្ ដ ី ម ិន ត្រូវ បាន គ េរ ៀប ញ្ច ូល ជា អា ទិ ភាព Ġ និង អា ច ប ំ ភ្ល េច ចោល ទ ស្ស នៈ សង ្ គម នៅ តែ ប ន្ ដ ឪ ្យ ត ម្ល ៃ ស្រ ្ ដ ី Ġ ទ ាប នៅ ឡ ើយ ស្រ ្ ដ ី គ ឺ ជា ដៃ ម្ ខា ង នៃ ចំ ណ ោម ដៃ ទ ាំង ពី រក ្ន ុង ការ អភិវឌ្ឍ ប ើស ្ ដ ្រី ម ិន បាន ចូល រួម មាន ន ័យ ថា Ġ គ េ ពុ ំ ទាន ់ បាន Ġ ប្រ ើប ្រា ស់ ន ូវ ធ ន ធាន ម នុ ស្ស ដ ែល មាន ទ ាំង អ ស់ ន ោះ ឡ ើយ	312	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ស្រ ្ ដ ី ចាំបាច់ មាន ការ ចូល រួម ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ ▁	18	▁បានជា ស្រ ្ ដ ី ចាំបាច់ មាន ការ ចូល រួម ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ ដោយ សារ មាន ម ូល ហេតុ ខា ង ក្រោម ▁ទិសដៅ នៃ ការ អភិវឌ្ឍ គ ឺ លើ ស្ទ ួយ ជីវ ភាព ▁និង ល ុប ប ំ ប ាត់ ភាព ក្រ ី ក្រ ▁ស្រ ្ ដ ី ជា ក្រុម ដ ែល ល ក្រ ី ក្រ ជា ង គ េ មាន ចំ ន ួន ច ្រ ើន ជា ង គ េ ▁និង រ ង ស ម្ព ា ធ ស ង្គ ម ច ្រ ើន ជា ង គ េ ដូច នេះ ចាំបាច់ ត្រូវ តែ ច ាប់ ផ្ ដើម ពី ស្រី ្ ដ ▁ការងារ រ ប ស់ ស្រ ្ ដ ី ព ុំ ទ ាន់ ទទួល ប ាក ក ម្រ ៃ ▁និង ត ម្ល ៃ សម រម្យ នៅ ឡ ើយ រ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ រដ្ឋ បាល ផ្ ន ែក សេ ដ្ឋ កិច្ច និង ន យោ ប ាយ ដ ាក់ ស្រ ្ ដ ី ឪ ្យ ស ្ថ ិត នៅ ក្នុង ស្រ ទ ាប់ ▁ក្រោម ដ ែល ព ុំ មាន នាទី ជា អ្នក អា ច ▁សម្រេចបាន ▁មតិ យោ ប ល់ រ ប ស់ ស្រ ្ ដ ី ម ិន ត្រូវ បាន គ េរ ៀ បញ្ចូល ជា អា ទិ ភាព ▁និង អា ច ប ំ ភ្ល េច ចោល ទ ស្ស នៈ ស ង្គ ម នៅ តែ ប ន្ ដ ឪ ្យ ត ម្ល ៃ ស្រ ្ ដ ី ▁ទាប នៅ ឡ ើយ ស្រ ្ ដ ី គ ឺ ជា ដៃ ម ្ខ ាង នៃ ច ំណ ោម ដៃ ទ ាំង ពី រ ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ ប ើ ស្ ដ ្រី ម ិន បាន ចូល រួម មាន ន ័យ ថា ▁គេ ព ុំ ទ ាន់ បាន ▁ប្រើប្រាស់ ន ូវ ធ ន ធាន ម នុ ស្ស ដ ែល មាន ទ ាំង អ ស់ ន ោះ ឡ ើយ	295
តើសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន៤ប្រការរបស់ជនជាតិភាគតិចមានអ្វីខ្លះ	null	សិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន៤ប្រការរបស់ជនជាតិភាគតិចមានជនជាតិភាគតិចមានសិទ្ធិត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ និងវិធានការសង្គម ដើម្បីទទួលបាននូវសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់សម្រាប់រស់នៅក្នុងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស ជនជាតិភាគតិចមានសិទ្ធិស្មើគ្នា ស្របច្បាប់ក្នុងដំណើរការនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ ជនជាតិភាគតិចមានសិទ្ធិស្មើគ្នាស្របច្បាប់ក្នុងដំណើរការនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ ស្រ្តីជនជាតិ មានសិទ្ធិទទួលបាននូវកិច្ចការពារទប់ទល់នឹងអំពើហិង្សា និងការរំលោភបំពានខាងផ្លូវភេទ ជនជាតិភាគតិច មានសិទ្ធិមានតំណាងក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចនិងចូលរួមក្នុងនយោបាយជាតិ	null	សិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន៤ប្រការរបស់ជនជាតិភាគតិចមានជនជាតិភាគតិចមានសិទ្ធិត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ និងវិធានការសង្គម ដើម្បីទទួលបាននូវសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់សម្រាប់រស់នៅក្នុងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស ជនជាតិភាគតិចមានសិទ្ធិស្មើគ្នា ស្របច្បាប់ក្នុងដំណើរការនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ ជនជាតិភាគតិចមានសិទ្ធិស្មើគ្នាស្របច្បាប់ក្នុងដំណើរការនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ ស្រ្តីជនជាតិ មានសិទ្ធិទទួលបាននូវកិច្ចការពារទប់ទល់នឹងអំពើហិង្សា និងការរំលោភបំពានខាងផ្លូវភេទ ជនជាតិភាគតិច មានសិទ្ធិមានតំណាងក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចនិងចូលរួមក្នុងនយោបាយជាតិ	ត ើស ិទ្ធ ិ ជា ម ូល ដ្ឋាន ៤ ប្រ ការ រ ប ស់ ជន ជាតិ ភាគ តិ ច មាន អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	25	សិ ទ្ធិ ជា ម ូល ដ្ឋាន ៤ ប្រ ការ រ ប ស់ ជន ជាតិ ភាគ តិ ច មាន ជន ជាតិ ភាគ តិ ច មាន សិ ទ្ធិ ត្រូវ បាន ការពារ ដោយ ច្ បា ប់ Ġ និង វិ ធាន ការ សង ្ គម Ġ ដើម ្ប ី ទទួលបាន ន ូវ សេ ច ក្តី ត្រូវ ការ ចាំបាច់ សម ្រា ប់ រស់ នៅ ក្នុង សេ ច ក្តី ថ្លៃ ថ្ន ូរ ជា ម នុ ស្ស Ġ ជន ជាតិ ភាគ តិ ច មាន សិ ទ្ធិ ស្ម ើ គ្នា Ġ ស្រ ប ច្ បា ប់ ក្នុង ដំណើរ ការ ន យោ បា យ សេ ដ្ឋ កិច្ច និង វ ប្ប ធម៌ Ġ ជន ជាតិ ភាគ តិ ច មាន សិ ទ្ធិ ស្ម ើ គ្នា ស្រ ប ច្ បា ប់ ក្នុង ដំណើរ ការ ន យោ បា យ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ និង វ ប្ប ធម៌ Ġ ស្រ ្ត ី ជន ជាតិ Ġ មាន សិ ទ្ធិ ទទួលបាន ន ូវ កិច្ច ការពារ ទ ប់ ទល់ នឹង អ ំព ើ ហ ិ ង្ស ា Ġ និង ការ រំ ល ោ ភ ប ំព ាន ខា ង ផ្ល ូវ ភ េ ទ Ġ ជន ជាតិ ភាគ តិ ច Ġ មាន សិ ទ្ធិ មាន ត ំណ ាង ក្នុង ការ ធ ្វ ើស េច ក្តី សម ្រ េច និង ចូល រួម ក្នុង ន យោ បា យ ជាតិ	199	▁តើ សិ ទ្ធិ ជា ម ូល ដ្ឋាន ៤ ប្រ ការ រ ប ស់ ជន ជាតិ ភាគ ត ិច មាន អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	24	▁សិទ្ធិ ជា ម ូល ដ្ឋាន ៤ ប្រ ការ រ ប ស់ ជន ជាតិ ភាគ ត ិច មាន ជន ជាតិ ភាគ ត ិច មាន សិ ទ្ធិ ត្រូវ បាន ការពារ ដោយ ច ្ប ាប់ ▁និង វិ ធាន ការ ស ង្គ ម ▁ដើម្បី ទទួលបាន ន ូវ ស េច ក្តី ត្រូវ ការ ចាំបាច់ ស ម្រ ាប់ រស់ នៅ ក្នុង ស េច ក្តី ថ្លៃ ថ្ន ូរ ជា ម នុ ស្ស ▁ជនជាតិ ភាគ ត ិច មាន សិ ទ្ធិ ស្ម ើ គ្នា ▁ស្រប ច ្ប ាប់ ក្នុង ដំណើរ ការ ន យោ ប ាយ សេ ដ្ឋ កិច្ច និង វ ប្ប ធម៌ ▁ជនជាតិ ភាគ ត ិច មាន សិ ទ្ធិ ស្ម ើ គ្នា ស្រ ប ច ្ប ាប់ ក្នុង ដំណើរ ការ ន យោ ប ាយ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁និង វ ប្ប ធម៌ ▁ស្រ ្ត ី ជន ជាតិ ▁មាន សិ ទ្ធិ ទទួលបាន ន ូវ កិច្ច ការពារ ទ ប់ ទល់ នឹង អ ំព ើ ហ ិ ង ្សា ▁និង ការ រំ ល ោ ភ ប ំព ាន ខា ង ផ្ល ូវ ភ េ ទ ▁ជនជាតិ ភាគ ត ិច ▁មាន សិ ទ្ធិ មាន ត ំណ ាង ក្នុង ការ ធ ្វ ើស េច ក្តី ស ម្រ េច និង ចូល រួម ក្នុង ន យោ ប ាយ ជាតិ	192
តើសហភាពសូវៀតបានប្រកាន់លទ្ធិសង្គមនិយមអស់រយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ	null	សហភាពសូវៀតប្រកាន់លទ្ធិសង្គមនិយមចំនួន ៧៤ ឆ្នាំ	null	សហភាពសូវៀតប្រកាន់លទ្ធិសង្គមនិយមចំនួន ៧៤ ឆ្នាំ	ត ើស ហ ភាព ស ូវ ៀត បាន ប្រ កាន់ ល ទ្ធិ សង ្ គម និយម អ ស់ រយ ៈ ពេល ប៉ ុន ្ម ាន ឆ្នាំ Ġ	26	ស ហ ភាព ស ូវ ៀត ប្រ កាន់ ល ទ្ធិ សង ្ គម និយម ចំ ន ួន Ġ ៧ ៤ Ġ ឆ្នាំ	20	▁តើ ស ហ ភាព ស ូវ ៀត បាន ប្រ កាន់ ល ទ្ធិ ស ង្គ ម និយម អ ស់ រយ ៈ ពេល ប៉ ុន ្ មាន ឆ្នាំ ▁	26	▁សហភាព ស ូវ ៀត ប្រ កាន់ ល ទ្ធិ ស ង្គ ម និយម ចំ ន ួន ▁៧ ៤ ▁ឆ្នាំ	18
តើបុរីវាទីកង់ជាអ្វី	null	បុរីវាទីកង់គឺជាទីតាំងរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យនៃសាសនាកាតូលិកដែលមិនចំណុះឲ្យទីក្រុងរ៉ូមឡើយ	null	បុរីវាទីកង់គឺជាទីតាំងរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យនៃសាសនាកាតូលិកដែលមិនចំណុះឲ្យទីក្រុងរ៉ូមឡើយ	ត ើប ុរ ី វា ទី ក ង់ ជា អ ្វី Ġ	11	ប ុរ ី វា ទី ក ង់ គ ឺ ជា ទី តាំង រដ្ឋ ា ភិ បាល ឯក រាជ ្យ នៃ សា ស នា កា តូ ល ិក ដ ែល ម ិន ចំ ណ ុះ ឲ្យ ទី ក្រុង រ៉ូ ម ឡ ើយ	41	▁តើ ប ុ រី វា ទី ក ង់ ជា អ ្វី ▁	11	▁បុរី វា ទី ក ង់ គ ឺ ជា ទី តាំង រ ដ្ឋា ភិ បាល ឯក រាជ ្យ នៃ សា ស នា ក ាត ូល ិក ដ ែល ម ិន ច ំណ ុះ ឲ្យ ទី ក្រុង រ៉ូ ម ឡ ើយ	39
ដូចម្ដេចដែលហៅបេតិកភ័ណ្ឌរូបី លើកឧទាហរណ៍បញ្ជាក់	null	បេតិកភ័ណ្ឌរូបី ជាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិដែលអាចមើលឃើញអាចកាន់ប៉ះ ឬ ស្នាបបាន បេតិកភ័ណ្ឌរូបីមានដូចជាសំណង់ អាគារ ប្រាសាទ ចម្លាក សិលា ចារឹក គម្ពីរ ផ្ទះ ឧទាហរណ៍ ប្រាសាទអង្គរវត្តចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌរូបីពិភពលោកនៅថ្ងៃទី ១៤ ធ្នូ ១៩៩២ ប្រាសាទព្រះវិហារចុះក្នុងបញ្ជីបេតិភ័ណ្ឌរូបីថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ២០០៨	null	បេតិកភ័ណ្ឌរូបី ជាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិដែលអាចមើលឃើញអាចកាន់ប៉ះ ឬ ស្នាបបាន បេតិកភ័ណ្ឌរូបីមានដូចជាសំណង់ អាគារ ប្រាសាទ ចម្លាក សិលា ចារឹក គម្ពីរ ផ្ទះ ឧទាហរណ៍ ប្រាសាទអង្គរវត្តចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌរូបីពិភពលោកនៅថ្ងៃទី ១៤ ធ្នូ ១៩៩២ ប្រាសាទព្រះវិហារចុះក្នុងបញ្ជីបេតិភ័ណ្ឌរូបីថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ២០០៨	ដូច ម្ ដ េច ដ ែល ហ ៅ ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ រូប ី Ġ លើក ឧ ទ ា ហ រណ ៍ បញ្ជា ក់ âĢĭ Ġ	24	ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ រូប ី Ġ ជា សម្បត្តិ វ ប្ប ធម៌ ជាតិ ដ ែល អា ច មើល ឃើញ អា ច កាន់ ប៉ ះ Ġ ឬ Ġ ស្ន ាប បាន Ġ ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ រូប ី មាន ដូច ជា សំ ណ ង់ Ġ អា គ ារ Ġ ប្រា សា ទ Ġ ច ម្ល ាក Ġ សិ លា Ġ ចារ ឹក Ġ គម ្ ពី រ Ġ ផ្ ទ ះ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ Ġ ប្រា សា ទ អង្គ រ វត្ត ច ុះ ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ រូប ី ពិ ភព លោក នៅ ថ ្ង ៃ ទី Ġ ១ ៤ Ġ ធ្នូ Ġ ១៩ ៩ ២ Ġ ប្រា សា ទ ព្រ ះ វិ ហា រ ច ុះ ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េត ិ ភ ័ណ្ឌ រូប ី ថ ្ង ៃ ទី Ġ ៧ Ġ ក ក្ក ដា Ġ ២០ ០ ៨ âĢĭ	132	▁ដូច ម្ ដ េច ដ ែល ហ ៅ ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ រូប ី ▁លើក ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ បញ្ជា ក់ ▁	24	▁បេ តិ ក ភ ័ណ្ឌ រូប ី ▁ជា សម្បត្តិ វ ប្ប ធម៌ ជាតិ ដ ែល អា ច មើល ឃើញ អា ច កាន់ ប៉ ះ ▁ឬ ▁ស្ន ាប បាន ▁បេ តិ ក ភ ័ណ្ឌ រូប ី មាន ដូច ជា ស ំណ ង់ ▁អាគារ ▁ប្រាសាទ ▁ច ម្ល ាក ▁សិ លា ▁ចារ ឹក ▁គម្ពីរ ▁ផ្ទះ ▁ឧទាហរណ៍ ▁ប្រាសាទ អង្គ រ វត្ត ច ុះ ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េត ិក ភ ័ណ្ឌ រូប ី ពិ ភព លោក នៅ ថ ្ង ៃ ទី ▁១៤ ▁ធ្នូ ▁១៩ ៩ ២ ▁ប្រាសាទ ព្រ ះ វិ ហា រ ច ុះ ក្នុង ប ញ្ជ ី ប េ តិ ភ ័ណ្ឌ រូប ី ថ ្ង ៃ ទី ▁៧ ▁កក្កដា ▁២០០៨ ▁	109
តើប្រាសាទភ្នំបាខែង កសាដោយស្តេចអង្គណា នៅឆ្នាំណា ដើម្បីអ្វី	null	ប្រាសាទភ្នំបាខខែង កសាងដោយព្រះបាទយសោវម៌្មទី១ នៅឆ្នាំ៨៩៣ គស ដើម្បីធ្វើជាប្រាសាទសម្រាប់រាជរបស់ព្រះអង្គ និងជាស្នូលរាជធានីអង្គរទី១	null	ប្រាសាទភ្នំបាខខែង កសាងដោយព្រះបាទយសោវម៌្មទី១ នៅឆ្នាំ៨៩៣ គស ដើម្បីធ្វើជាប្រាសាទសម្រាប់រាជរបស់ព្រះអង្គ និងជាស្នូលរាជធានីអង្គរទី១	ត ើប ្រា សា ទ ភ្នំ បា ខែ ង Ġ ក សា ដោយ ស្ត េច អង្គ ណា Ġ នៅ ឆ្នាំ ណា Ġ ដើម ្ប ី អ ្វី Ġ	24	ប្រា សា ទ ភ្នំ បា ខ ខែ ង Ġ ក សា ង ដោយ ព្រ ះ បាទ យ ស ោ វ ម ៌្ ម ទី១ Ġ នៅ ឆ្នាំ ៨ ៩ ៣ Ġ គ ស Ġ ដើម ្ប ី ធ ្វ ើ ជា ប្រា សា ទ សម ្រា ប់ រាជ រ ប ស់ ព្រ ះ អង្គ Ġ និង ជា ស្ន ូល រាជ ធាន ី អង្គ រ ទី១	60	▁តើ ប្រា សា ទ ភ្នំ បា ខែ ង ▁ក សា ដោយ ស្ត េច អង្គ ណា ▁នៅ ឆ្នាំ ណា ▁ដើម្បី អ ្វី ▁	21	▁ប្រាសាទ ភ្នំ បា ខ ខែ ង ▁កសាង ដោយ ព្រ ះ បាទ យ ស ោ វ ម ៌្ ម ទី១ ▁នៅ ឆ្នាំ ៨ ៩ ៣ ▁គ ស ▁ដើម្បី ធ ្វ ើ ជា ប្រា សា ទ ស ម្រ ាប់ រាជ រ ប ស់ ព្រ ះ អង្គ ▁និង ជា ស្ន ូល រាជ ធាន ី អង្គ រ ទី១	54
តើវប្បធម៌សាសន៍នីមួយៗមានលក្ខណៈខុសគ្នាដូចម្តេចខ្លះ ចូរពន្យល់	null	វប្បធម៌ជាតិសាសន៍នីមួយៗ មានលក្ខណៈខុសគ្នាដូចជាៈវប្បធម៌ទំនៀមទំលាប់ៈ ភាសា អក្សរ ពូជសាសន៍ ពិធីបុណ្យសាសនាជាតិ ជំនឿសាសនា ភូមិសាស្រ្តៈ ទឹកដី អាកាសធាតុ និងសង្គម	null	វប្បធម៌ជាតិសាសន៍នីមួយៗ មានលក្ខណៈខុសគ្នាដូចជាៈវប្បធម៌ទំនៀមទំលាប់ៈ ភាសា អក្សរ ពូជសាសន៍ ពិធីបុណ្យសាសនាជាតិ ជំនឿសាសនា ភូមិសាស្រ្តៈ ទឹកដី អាកាសធាតុ និងសង្គម	ត ើ វ ប្ប ធម៌ សា ស ន៍ នី មួយ ៗ មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ Ġ	30	វ ប្ប ធម៌ ជាតិ សា ស ន៍ នី មួយ ៗ Ġ មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដូច ជា ៈ វ ប្ប ធម៌ ទំ ន ៀម ទំ លា ប់ ៈ Ġ ភា សា Ġ អ ក្ស រ Ġ ព ូ ជ សា ស ន៍ Ġ ពិ ធី ប ុ ណ ្យ សា ស នា ជាតិ Ġ ជំ ន ឿ សា ស នា Ġ ភ ូម ិស ាស ្រ ្ត ៈ Ġ ទឹក ដ ី Ġ អា កាស ធាតុ Ġ និង សង ្ គម	73	▁តើ វ ប្ប ធម៌ សា ស ន៍ នី មួយ ៗ មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដូច ម ្ត េច ខ្ ល ះ ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ▁	28	▁វប្បធម ៌ ជាតិ សា ស ន៍ នី មួយ ៗ ▁មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដូច ជា ៈ វ ប្ប ធម៌ ទំ ន ៀម ទំ ល ាប់ ៈ ▁ភាសា ▁អក្សរ ▁ពូជសាសន៍ ▁ពិធី ប ុ ណ ្យ សា ស នា ជាតិ ▁ជំនឿ សា ស នា ▁ភូមិ សា ស្រ ្ត ៈ ▁ទឹកដី ▁អាកាសធាតុ ▁និង ស ង្គ ម	55
តើអ្នកណាខ្លះដែលអនុញ្ញាតឲ្យរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចយោធា	null	ជនដែលអាចអនុញ្ញាតឲ្យរួចផុត ពីកាតព្វកិច្ចយោធាមានដូចជាប្រជាពលរដ្ឋដែលបានបញ្ចប់សេវា យោធិនជាប់កិច្ចសន្យាអ្នកឯកទេសជំនាញដែលបានចុះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការណ៍បំពេញបេសកម្មស្រាវជ្រាវឬអនុវត្តផ្ទាល់នូវកិច្ចដែលជាប្រយោជន៍ ផ្នែកសាធារណៈផ្ទាល់នូវកិច្ចដែលជាប្រយោជន៍ផ្នែកសាធារណៈនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទដែលមានរយៈពេលស្មើនិងស្ថានភាពកាតព្វកិច្ចយោធាចំនួន១៨ខែព្រះសង្ឃបព្វជិតនៃសាសនាផ្សេងៗដែលមានការទទួលស្គាល់ោពីក្រសួងធម្មការ និងកិច្ចការសាសនាកប្រជាពលរដ្ឋដែលមានកាយសម្បទា មិនគ្រប់គ្រាន់តាតម្រូវដោយមានការការត្រួតពិនិត្យជាក់ស្តែងពីគណៈកម្មការក្រសួងសុខាភិបាលនៅនឹងកន្លែងចំពោះមុខសាធារណៈជនក្នុងមូលដ្ឋានដែលមានការជ្រើសរើស	null	ជនដែលអាចអនុញ្ញាតឲ្យរួចផុត ពីកាតព្វកិច្ចយោធាមានដូចជាប្រជាពលរដ្ឋដែលបានបញ្ចប់សេវា យោធិនជាប់កិច្ចសន្យាអ្នកឯកទេសជំនាញដែលបានចុះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការណ៍បំពេញបេសកម្មស្រាវជ្រាវឬអនុវត្តផ្ទាល់នូវកិច្ចដែលជាប្រយោជន៍ ផ្នែកសាធារណៈផ្ទាល់នូវកិច្ចដែលជាប្រយោជន៍ផ្នែកសាធារណៈនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទដែលមានរយៈពេលស្មើនិងស្ថានភាពកាតព្វកិច្ចយោធាចំនួន១៨ខែព្រះសង្ឃបព្វជិតនៃសាសនាផ្សេងៗដែលមានការទទួលស្គាល់ោពីក្រសួងធម្មការ និងកិច្ចការសាសនាកប្រជាពលរដ្ឋដែលមានកាយសម្បទា មិនគ្រប់គ្រាន់តាតម្រូវដោយមានការការត្រួតពិនិត្យជាក់ស្តែងពីគណៈកម្មការក្រសួងសុខាភិបាលនៅនឹងកន្លែងចំពោះមុខសាធារណៈជនក្នុងមូលដ្ឋានដែលមានការជ្រើសរើស	ត ើ អ្នក ណា ខ្ ល ះ ដ ែល អនុ ញ្ញា ត ឲ្យ រ ួច ផ ុត ពី កា ត ព្វ កិច្ច យោ ធា Ġ	24	ជន ដ ែល អា ច អនុ ញ្ញា ត ឲ្យ រ ួច ផ ុត Ġ ពី កា ត ព្វ កិច្ច យោ ធា មាន ដូច ជា ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ដ ែល បាន បញ្ច ប់ សេ វា Ġ យោ ធិ ន ជាប់ កិច្ច ស ន្ យា អ្នក ឯក ទេស ជំ នា ញ ដ ែល បាន ច ុះ កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ ណ៍ ប ំព េញ ប េស កម្ម ស្រ ាវ ជ្រ ាវ ឬ អនុ វត្ត ផ្ ទ ាល់ ន ូវ កិច្ច ដ ែល ជា ប្រ យោ ជន ៍ Ġ ផ្ ន ែក សា ធា រណៈ ផ្ ទ ាល់ ន ូវ កិច្ច ដ ែល ជា ប្រ យោ ជន ៍ ផ្ ន ែក សា ធា រណៈ នៃ ក ង យោ ធ ពល ខ េ ម រ ភ ូម ិន ្ ទ ដ ែល មាន រយ ៈ ពេល ស្ម ើន ិ ង ស្ថាន ភាព កា ត ព្វ កិច្ច យោ ធា ចំ ន ួន ១ ៨ ខែ ព្រ ះ សង ្ ឃ ប ព្វ ជ ិត នៃ សា ស នា ផ្ សេ ង ៗ ដ ែល មាន ការ ទទួល ស្ គ ាល់ ោ ពី ក្រ ស ួង ធម្ម ការ Ġ និង កិច្ច ការ សា ស នា ក ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ដ ែល មាន កាយ សម្បទា Ġ ម ិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ តា ត ម្រ ូវ ដោយ មាន ការ ការ ត្រ ួត ពិ និ ត ្យ ជា ក់ ស្ត ែង ពី គ ណៈ កម្ម ការ ក្រ ស ួង សុខ ា ភិ បាល នៅ នឹង កន្លែង ចំ ព ោះ មុខ សា ធា រណៈ ជន ក្នុង ម ូល ដ្ឋាន ដ ែល មាន ការ ជ្រ ើស រ ើស	253	▁តើ អ្នក ណា ខ្ ល ះ ដ ែល អនុ ញ្ញា ត ឲ្យ រ ួច ផ ុត ពី ក ាត ព្វ កិច្ច យោ ធា ▁	23	▁ជន ដ ែល អា ច អនុ ញ្ញា ត ឲ្យ រ ួច ផ ុត ▁ពី ក ាត ព្វ កិច្ច យោ ធា មាន ដូច ជា ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ដ ែល បាន បញ្ច ប់ សេ វា ▁យោ ធិ ន ជាប់ កិច្ច ស ន ្យា អ្នក ឯក ទេស ជំ ន ាញ ដ ែល បាន ច ុះ កិច្ច សហប្រតិបត្តិការ ណ៍ ប ំព េញ ប េស កម្ម ស្រ ាវ ជ្រ ាវ ឬ អនុ វត្ត ផ្ ទ ាល់ ន ូវ កិច្ច ដ ែល ជា ប្រ យោ ជ ន៍ ▁ផ្នែក សា ធា រណៈ ផ្ ទ ាល់ ន ូវ កិច្ច ដ ែល ជា ប្រ យោ ជ ន៍ ផ្ ន ែក សា ធា រណៈ នៃ ក ង យោ ធ ពល ខ េ ម រ ភ ូម ិ ន្ទ ដ ែល មាន រយ ៈ ពេល ស្ម ើ និង ស្ថាន ភាព ក ាត ព្វ កិច្ច យោ ធា ចំ ន ួន ១ ៨ ខែ ព្រ ះ សង ្ ឃ ប ព្វ ជ ិត នៃ សា ស នា ផ្ ស េង ៗ ដ ែល មាន ការ ទទួល ស្ គ ាល់ ោ ពី ក្រ ស ួង ធម្ម ការ ▁និង កិច្ច ការ សា ស នា ក ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ដ ែល មាន កាយ សម្បទា ▁មិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ តា ត ម្រ ូវ ដោយ មាន ការ ការ ត្រ ួត ព ិន ិត ្យ ជ ាក់ ស្ត ែង ពី គ ណៈ កម្ម ការ ក្រ ស ួង សុខ ា ភិ បាល នៅ នឹង កន្លែង ច ំព ោះ មុខ សា ធា រណៈ ជន ក្នុង ម ូល ដ្ឋាន ដ ែល មាន ការ ជ្រ ើស រ ើស	248
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានទូន្មានថា មនុស្សគ្រប់រូបគប្បីចិញ្ចឹមជីវិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មានអាជីវពត្រឹមត្រូវ ឬមុខរបរ សុចរិតហើយវៀរចាកការចិញ្ចឹមជីវិតខុសមានជំនួញទាំង៥ប្រការ តើជំនួញនោះមានអ្វីខ្លះ	null	ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានទូន្មានថា មនុស្សគ្រប់រូបគប្បីចិញ្ចឹមជីវិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មានអាជីពត្រឹមត្រូវ មុខរបរសុចរិត ហើយវៀរចាកការចិញ្ចឹមជីវិតខុសមាន ជំនួញទាំង ៥ប្រការនោះគឺជំនួញសាស្រ្តវុធជំនួញមនុស្សជំនួញសត្វដែលគេពិឃាតយកសាច់ជំនួញទឹកស្រវឹងនិងជំនួញថ្នាំពុល ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយបរិសុទ្ធដោយបរិសុទ្ធប្រកបដោយសីលធម៌ គឺអាជីវកម្មត្រឹមត្រូវដែលមិនឱ្យអ្នកដទៃក្តៅក្រហាយដោយសារមុខរបររបស់ខ្លួន ឈ្មោះថាមុខរបរសុចរិត	null	ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានទូន្មានថា មនុស្សគ្រប់រូបគប្បីចិញ្ចឹមជីវិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មានអាជីពត្រឹមត្រូវ មុខរបរសុចរិត ហើយវៀរចាកការចិញ្ចឹមជីវិតខុសមាន ជំនួញទាំង ៥ប្រការនោះគឺជំនួញសាស្រ្តវុធជំនួញមនុស្សជំនួញសត្វដែលគេពិឃាតយកសាច់ជំនួញទឹកស្រវឹងនិងជំនួញថ្នាំពុល ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយបរិសុទ្ធដោយបរិសុទ្ធប្រកបដោយសីលធម៌ គឺអាជីវកម្មត្រឹមត្រូវដែលមិនឱ្យអ្នកដទៃក្តៅក្រហាយដោយសារមុខរបររបស់ខ្លួន ឈ្មោះថាមុខរបរសុចរិត	ព្រ ះ សម ្ម ាស ម្ព ុទ្ធ ទ្រ ង់ បាន ទូ ន្ មាន ថា Ġ ម នុ ស្ស គ្រ ប់ រូប គ ប្ប ី ច ិញ ្ច ឹម ជីវ ិត ឱ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ Ġ មាន អា ជីវ ព ត្រ ឹម ត្រូវ Ġ ឬ មុខ រ បរ Ġ សុ ចរ ិត ហើយ វ ៀរ ច ាក ការ ច ិញ ្ច ឹម ជីវ ិត ខុស មាន ជំ ន ួញ ទ ាំង ៥ ប្រ ការ Ġ ត ើ ជំ ន ួញ ន ោះ មាន អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	83	ព្រ ះ សម ្ម ាស ម្ព ុទ្ធ ទ្រ ង់ បាន ទូ ន្ មាន ថា Ġ ម នុ ស្ស គ្រ ប់ រូប គ ប្ប ី ច ិញ ្ច ឹម ជីវ ិត ឱ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ Ġ មាន អា ជី ព ត្រ ឹម ត្រូវ Ġ មុខ រ បរ សុ ចរ ិត Ġ ហើយ វ ៀរ ច ាក ការ ច ិញ ្ច ឹម ជីវ ិត ខុស មាន Ġ ជំ ន ួញ ទ ាំង Ġ ៥ ប្រ ការ ន ោះ គ ឺ ជំ ន ួញ សា ស្រ ្ត វុធ ជំ ន ួញ ម នុ ស្ស ជំ ន ួញ ស ត ្វ ដ ែល គ េ ពិ ឃាត យក សា ច ់ ជំ ន ួញ ទឹក ស្រ វ ឹង និង ជំ ន ួញ ថ្ន ាំ ពុ ល Ġ ការ ច ិញ ្ច ឹម ជីវ ិត ដោយ បរ ិស ុទ្ធ ដោយ បរ ិស ុទ្ធ ប្រ ក ប ដោយ សី ល ធម៌ Ġ គ ឺ អា ជីវ កម្ម ត្រ ឹម ត្រូវ ដ ែល ម ិន ឱ្យ អ្នក ដ ទ ៃ ក្ត ៅ ក្រ ហា យ ដោយ សារ មុខ រ បរ រ ប ស់ ខ្លួន Ġ ឈ្មោះ ថា មុខ រ បរ សុ ចរ ិត	178	▁ព្រះ ស ម្ម ាស ម្ព ុទ្ធ ទ្រ ង់ បាន ទូ ន្ មាន ថា ▁មនុស្ស គ្រ ប់ រូប គ ប្ប ី ច ិ ញ្ច ឹម ជីវ ិត ឱ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ ▁មាន អា ជីវ ព ត្រ ឹម ត្រូវ ▁ឬ មុខ រ បរ ▁សុ ចរ ិត ហើយ វ ៀរ ច ាក ការ ច ិ ញ្ច ឹម ជីវ ិត ខុស មាន ជំ ន ួញ ទ ាំង ៥ ប្រ ការ ▁តើ ជំ ន ួញ ន ោះ មាន អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	79	▁ព្រះ ស ម្ម ាស ម្ព ុទ្ធ ទ្រ ង់ បាន ទូ ន្ មាន ថា ▁មនុស្ស គ្រ ប់ រូប គ ប្ប ី ច ិ ញ្ច ឹម ជីវ ិត ឱ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ ▁មាន អា ជី ព ត្រ ឹម ត្រូវ ▁មុខរបរ សុ ចរ ិត ▁ហើយ វ ៀរ ច ាក ការ ច ិ ញ្ច ឹម ជីវ ិត ខុស មាន ▁ជំនួញ ទ ាំង ▁៥ ប្រ ការ ន ោះ គ ឺ ជំ ន ួញ សា ស្រ ្ត វុធ ជំ ន ួញ ម នុ ស្ស ជំ ន ួញ ស ត ្វ ដ ែល គ េ ពិ ឃាត យក ស ាច់ ជំ ន ួញ ទឹក ស្រ វ ឹង និង ជំ ន ួញ ថ្ន ាំ ព ុល ▁ការច ិ ញ្ច ឹម ជីវ ិត ដោយ បរ ិស ុទ្ធ ដោយ បរ ិស ុទ្ធ ប្រ ក ប ដោយ សី ល ធម៌ ▁គឺ អា ជីវ កម្ម ត្រ ឹម ត្រូវ ដ ែល ម ិន ឱ្យ អ្នក ដ ទ ៃ ក្ត ៅ ក្រ ហ ាយ ដោយ សារ មុខ រ បរ រ ប ស់ ខ្លួន ▁ឈ្មោះ ថា មុខ រ បរ សុ ចរ ិត	168
តើក្រសួងអប់រំនៅអ៉ីតាលីបានអនុវត្ដនូវគោរពនយោបាយអ្វីខ្លះ	null	ក្រសួងអប់រំនៅអ៉ីតាលីបានអនុវត្ដគោលនយោបាយអប់រំនិងរៀបចំកម្មវិធីសិក្សានៅគ្រប់ភូមិសិក្សាព្រមទាំងសៀវភៅសិក្សាផងដែរ	null	ក្រសួងអប់រំនៅអ៉ីតាលីបានអនុវត្ដគោលនយោបាយអប់រំនិងរៀបចំកម្មវិធីសិក្សានៅគ្រប់ភូមិសិក្សាព្រមទាំងសៀវភៅសិក្សាផងដែរ	ត ើក ្រ ស ួង អ ប់ រំ នៅ អ ៉ី តា លី បាន អនុ វ ត ្ ដ ន ូវ គោ រ ព ន យោ បា យ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	33	ក្រ ស ួង អ ប់ រំ នៅ អ ៉ី តា លី បាន អនុ វ ត ្ ដ គោ ល ន យោ បា យ អ ប់ រំ និង រៀបចំ កម្ម វិ ធី សិ ក្ស ាន ៅ គ្រ ប់ ភ ូម ិស ិក ្សា ព្រ ម ទ ាំង ស ៀវ ភ ៅ សិ ក្ស ា ផ ង ដ ែរ	57	▁តើ ក្រ ស ួង អ ប់ រំ នៅ អ ៉ី តា លី បាន អនុ វ ត ្ ដ ន ូវ គ ោរ ព ន យោ ប ាយ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	32	▁ក្រសួង អ ប់ រំ នៅ អ ៉ី តា លី បាន អនុ វ ត ្ ដ គ ោល ន យោ ប ាយ អ ប់ រំ និង រៀបចំ កម្ម វិ ធី ស ិក ្សា នៅ គ្រ ប់ ភ ូម ិស ិក ្សា ព្រ ម ទ ាំង ស ៀវ ភ ៅ ស ិក ្សា ផ ង ដ ែរ	55
តើប្រទេសកម្ពុជាជួបប្រទះផលវិបាកអ្វីខ្លះក្រោយពីបែកបន្ទាយលង្វែក	null	ការបែកបាក់បន្ទាយលង្វែកផ្តល់ផលវិបាកៈប្រទេសធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរប្រទេសធ្លាក់ទៅជារដ្ឋទន់ខ្សោយមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បាត់បង់ឬទ្ធានុភាព កម្ពុជាបាត់បង់កេតនភណ្ឌជាតិក្បួនខ្នាត ច្បាប់ អ្នកប្រាជ្ញ បណ្ឌិត វប្បធម៌ខ្មែរ ប្រទេសធ្លាក់ក្នុងភាពអាណាធិបតេយ្យ គ្រោះទុរភិក្សកើតពេញផ្ទៃប្រទេសបាត់បង់ទឹកដីដូចជា ខេត្តចន្ទបុរី បស្ទឹមបុរី នគររាជសីមា បាត់ដំបង សៀមរាប ពោធិសាត់ប្រជារាស្រ្តបាត់បង់ជំនឿលើព្រះរាជាក្សត្រ៤អង្គ គ្មានទសពិធរាជធម៌	null	ការបែកបាក់បន្ទាយលង្វែកផ្តល់ផលវិបាកៈប្រទេសធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរប្រទេសធ្លាក់ទៅជារដ្ឋទន់ខ្សោយមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បាត់បង់ឬទ្ធានុភាព កម្ពុជាបាត់បង់កេតនភណ្ឌជាតិក្បួនខ្នាត ច្បាប់ អ្នកប្រាជ្ញ បណ្ឌិត វប្បធម៌ខ្មែរ ប្រទេសធ្លាក់ក្នុងភាពអាណាធិបតេយ្យ គ្រោះទុរភិក្សកើតពេញផ្ទៃប្រទេសបាត់បង់ទឹកដីដូចជា ខេត្តចន្ទបុរី បស្ទឹមបុរី នគររាជសីមា បាត់ដំបង សៀមរាប ពោធិសាត់ប្រជារាស្រ្តបាត់បង់ជំនឿលើព្រះរាជាក្សត្រ៤អង្គ គ្មានទសពិធរាជធម៌	ត ើប ្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ជ ួ ប ប្រ ទ ះ ផល វិ បា ក អ ្វី ខ្ ល ះ ក្រ ោយ ពី បែក ប ន្ទ ាយ លង ្វ ែក Ġ	33	ការ បែក បា ក់ ប ន្ទ ាយ លង ្វ ែក ផ្ ត ល់ ផល វិ បា ក ៈ ប្រ ទេស ធ ្លា ក់ ក្នុង វិ ប ត្តិ កាន់ តែ ធ ្ង ន់ ធ ្ង រ ប្រ ទេស ធ ្លា ក់ ទៅ ជា រដ្ឋ ទ ន់ ខ្សោយ មួយ នៅ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ បា ត់ បង់ ឬ ទ្ធ ានុ ភាព Ġ ក ម្ព ុ ជា បា ត់ បង់ âĢĭâĢĭ ក េត ន ភណ្ឌ ជាតិ ក្ ប ួន ខ្ នា ត Ġ ច្ បា ប់ Ġ អ្នក ប្រា ជ្ញ Ġ បណ្ឌិត Ġ វ ប្ប ធម៌ ខ្ ម ែរ Ġ ប្រ ទេស ធ ្លា ក់ ក្នុង ភាព អា ណា ធិបតេយ្យ Ġ គ្រ ោះ ទ ុរ ភិ ក្ស កើត ព េញ ផ្ ទ ៃ ប្រ ទេស បា ត់ បង់ ទឹក ដ ី ដូច ជា Ġ ខ េត ្ត ច ន្ទ ប ុរ ី Ġ ប ស្ទ ឹម ប ុរ ី Ġ ន គរ រាជ សី មា Ġ បា ត់ ដំ បង Ġ ស ៀម រា ប Ġ ព ោ ធិ សា ត់ ប្រ ជា រា ស្រ ្ត បា ត់ បង់ ជំ ន ឿ លើ ព្រ ះ រាជ ាក ្ស ត្រ ៤ អង្គ Ġ គ ្ម ាន ទ ស ពិ ធរ ា ជ ធម៌	188	▁តើ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ជ ួ ប ប្រ ទ ះ ផល វិ ប ាក អ ្វី ខ្ ល ះ ក្រ ោយ ពី បែក ប ន្ទ ាយ លង ្វ ែក ▁	32	▁ការ បែក ប ាក់ ប ន្ទ ាយ លង ្វ ែក ផ្ ត ល់ ផល វិ ប ាក ៈ ប្រ ទេស ធ ្ល ាក់ ក្នុង វិ ប ត្តិ កាន់ តែ ធ ្ង ន់ ធ ្ង រ ប្រ ទេស ធ ្ល ាក់ ទៅ ជា រដ្ឋ ទ ន់ ខ្សោយ មួយ នៅ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ ប ាត់ បង់ ឬ ទ្ធ ានុ ភាព ▁កម្ពុជា ប ាត់ បង់ ▁កេត ន ភណ្ឌ ជាតិ ក ្ប ួន ខ្ នា ត ▁ច្បាប់ ▁អ្នក ប្រា ជ្ញ ▁បណ្ឌិត ▁វប្បធម ៌ ខ្ ម ែរ ▁ប្រទេស ធ ្ល ាក់ ក្នុង ភាព អា ណា ធិបតេយ្យ ▁គ្រោះ ទ ុរ ភិ ក្ស កើត ព េញ ផ្ ទ ៃ ប្រ ទេស ប ាត់ បង់ ទឹក ដ ី ដូច ជា ▁ខេត្ត ច ន្ទ ប ុ រី ▁ប ស្ទ ឹម ប ុ រី ▁នគរ រាជ សី មា ▁បាត់ដំបង ▁សៀមរាប ▁ពោធិ ស ាត់ ប្រ ជា រា ស្រ ្ត ប ាត់ បង់ ជំ ន ឿ លើ ព្រ ះ រាជ ា ក្សត្រ ៤ អង្គ ▁គ្មាន ទ ស ពិ ធ រាជ ធម៌	164
ពាក្យចាស់លោកពោលថា ខ្មៅចុះឱ្យតែស ក្រចុះឱ្យតែមាន តើមានន័យដូចម្តេច	null	ពាក្យចាស់លោកពោលថា ខ្មៅចុះឱ្យតែស ក្រចុះឱ្យតែមានគឺ ពាក្យ ខ្មៅចុះឱ្យតែស មានន័យថា មនុស្សយើងកើតមកមានសម្បុរខ្មៅ មានរូបអាក្រក់មិនមែនជាបញ្ហាទេឱ្យតែមានចិត្តល្អសប្បុរស ស្មោះត្រង់ មានគុណធម៌មានកិរិយាមារយាទថ្លៃថ្នូរ សុភាពរាបសា មានទឹកចិត្តសន្តោសប្រណី គឺអាចរស់នៅចុះសម្រុងនឹងគេនិងជាគំរូល្អដល់អ្នកដទៃ ពាក្យ ក្រចុះឱ្យតែមាន មានន័យថា បើក្រទ្រព្យសម្បត្តិ ក្របុណ្យសក្តិអំណាច ឱ្យតែមានគំនិតឆ្លាតវៃចេះគិតគូរដោះស្រាយបានគ្រប់បញ្ហានិងស្មារតី ប្រឹងប្រែងព្យាយាម តស៊ូអំណត់ក្នុងការងារពិតជាធ្វើឱ្យមានជីវភាពធូរធារ មានកិត្តិយស កេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានការស្រលាញ់រាប់អានពីអ្នកដទៃ	null	ពាក្យចាស់លោកពោលថា ខ្មៅចុះឱ្យតែស ក្រចុះឱ្យតែមានគឺ ពាក្យ ខ្មៅចុះឱ្យតែស មានន័យថា មនុស្សយើងកើតមកមានសម្បុរខ្មៅ មានរូបអាក្រក់មិនមែនជាបញ្ហាទេឱ្យតែមានចិត្តល្អសប្បុរស ស្មោះត្រង់ មានគុណធម៌មានកិរិយាមារយាទថ្លៃថ្នូរ សុភាពរាបសា មានទឹកចិត្តសន្តោសប្រណី គឺអាចរស់នៅចុះសម្រុងនឹងគេនិងជាគំរូល្អដល់អ្នកដទៃ ពាក្យ ក្រចុះឱ្យតែមាន មានន័យថា បើក្រទ្រព្យសម្បត្តិ ក្របុណ្យសក្តិអំណាច ឱ្យតែមានគំនិតឆ្លាតវៃចេះគិតគូរដោះស្រាយបានគ្រប់បញ្ហានិងស្មារតី ប្រឹងប្រែងព្យាយាម តស៊ូអំណត់ក្នុងការងារពិតជាធ្វើឱ្យមានជីវភាពធូរធារ មានកិត្តិយស កេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានការស្រលាញ់រាប់អានពីអ្នកដទៃ	ពាក្យ ច ាស់ លោក ព ោល ថា Ġ ខ្ ម ៅ ច ុះ ឱ្យ តែ ស Ġ ក្រ ច ុះ ឱ្យ តែ មាន Ġ ត ើម ាន ន ័យ ដូច ម្ ត េច Ġ	30	ពាក្យ ច ាស់ លោក ព ោល ថា Ġ ខ្ ម ៅ ច ុះ ឱ្យ តែ ស Ġ ក្រ ច ុះ ឱ្យ តែ មាន គ ឺ Ġ ពាក្យ Ġ ខ្ ម ៅ ច ុះ ឱ្យ តែ ស Ġ មាន ន ័យ ថា Ġ ម នុ ស្ស យ ើង កើត មក មាន សម្ប ុរ ខ្ ម ៅ Ġ មាន រូប អា ក្រ ក់ ម ិន ម ែន ជា ប ញ ្ហ ា ទេ ឱ្យ តែ មាន ចិត្ត ល្អ ស ប្ប ុរ ស âĢĭ Ġ ស្ម ោះ ត្រ ង់ Ġ មាន គុណ ធម៌ មាន ក ិ រិយា មា រយ ា ទ ថ្លៃ ថ្ន ូរ Ġ សុ ភាព រា ប សា Ġ មាន ទឹក ចិត្ត ស ន្ត ោស âĢĭ ប្រ ណី Ġ គ ឺ អា ចរ ស់ នៅ ច ុះ សម ្រ ុង នឹង គ េន ិ ង ជា គ ំ រ ូល ្អ ដល់ អ្នក ដ ទ ៃ Ġ ពាក្យ Ġ ក្រ ច ុះ ឱ្យ តែ មាន Ġ មាន ន ័យ ថា Ġ ប ើក ្រ ទ្រ ព្យ សម្បត្តិ Ġ ក្រ ប ុ ណ ្យ ស ក្ត ិ អ ំណ ា ច Ġ ឱ្យ តែ មាន គ ំ និ ត ឆ្ លា ត វ ៃ ច េះ គ ិត គូ រ ដ ោះ ស្រ ាយ បាន គ្រ ប់ ប ញ ្ហ ាន ិ ង ស្ម ារ តី Ġ ប្រ ឹង ប្រ ែង ព្យា យា ម Ġ ត ស៊ូ អ ំណ ត់ ក្នុង ការងារ ពិ ត ជា ធ ្វ ើ ឱ្យ មាន ជីវ ភាព ធ ូរ ធា រ Ġ មាន ក ិត្ត ិយ ស Ġ ក េរ ្តិ ៍ ឈ្មោះ Ġ មាន ការ ស្រលាញ់ រា ប់ អាន ពី អ្នក ដ ទ ៃ	243	▁ពាក្យ ច ាស់ លោក ព ោល ថា ▁ខ្មៅ ច ុះ ឱ្យ តែ ស ▁ក្រ ច ុះ ឱ្យ តែ មាន ▁តើ មាន ន ័យ ដូច ម ្ត េច ▁	27	▁ពាក្យ ច ាស់ លោក ព ោល ថា ▁ខ្មៅ ច ុះ ឱ្យ តែ ស ▁ក្រ ច ុះ ឱ្យ តែ មាន គ ឺ ▁ពាក្យ ▁ខ្មៅ ច ុះ ឱ្យ តែ ស ▁មាន ន ័យ ថា ▁មនុស្ស យ ើង កើត មក មាន សម្ប ុរ ខ្ ម ៅ ▁មាន រូប អា ក្រ ក់ ម ិន ម ែន ជា ប ញ ្ហ ា ទេ ឱ្យ តែ មាន ចិត្ត ល្អ ស ប្ប ុរ ស ▁ស្មោះត្រង់ ▁មាន គុណ ធម៌ មាន ក ិ រិយា ម ារ យា ទ ថ្លៃ ថ្ន ូរ ▁សុភាព រ ាប សា ▁មាន ទឹក ចិត្ត ស ន្ត ោស ▁ប្រ ណី ▁គឺ អា ច រស់ នៅ ច ុះ ស ម្រ ុង នឹង គ េ និង ជា គ ំ រ ូ ល្អ ដល់ អ្នក ដ ទ ៃ ▁ពាក្យ ▁ក្រ ច ុះ ឱ្យ តែ មាន ▁មាន ន ័យ ថា ▁បើ ក្រ ទ្រ ព្យ សម្បត្តិ ▁ក្រ ប ុ ណ ្យ ស ក ្តិ អ ំ ណា ច ▁ឱ្យ តែ មាន គ ំ ន ិត ឆ ្លា ត វ ៃ ច េះ គ ិត គ ូរ ដ ោះ ស្រ ាយ បាន គ្រ ប់ ប ញ ្ហ ា និង ស្ម ារ តី ▁ប្រឹងប្រែង ព្យា យ ាម ▁តស៊ូ អ ំណ ត់ ក្នុង ការងារ ព ិត ជា ធ ្វ ើ ឱ្យ មាន ជីវ ភាព ធ ូរ ធ ារ ▁មាន ក ិត្ត ិយ ស ▁កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ▁មាន ការ ស្រលាញ់ រ ាប់ អាន ពី អ្នក ដ ទ ៃ	221
តើរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី១៨ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៧០ បាននាំអ្វីខ្លះសម្រាប់កម្ពុជា	null	រដ្ឋប្រហារថ្ងៃ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០បាននាំមកសម្រាប់កម្ពុជាដូចជាការប្ដូររបបរាជានិយមជាសាធារណៈខ្មែរប្រទេសបែកជាពីបក្សសេរីនិយម និងសង្គមនិយមនៅក្រុងប៉េកាំង ព្រះនរោត្តម សីហនុបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនិទេសខ្លួនអំពាវនាវឪ្យប្រជាជនចូលព្រែម៉ាក់ គឺដើម្បីប្រឆាំងរបបសាធារណៈខ្មែរមានសង្គ្រាមស៊ីវិលធ្វើឪ្យមនុស្សស្លាប់ របួសនិងពិការជាច្រើនការកើតឡើងនូវអំពើពុរលួយទីក្រុងភ្នំពេញឡោមព័ទ្ធដោយពួកខ្មែរក្រហមប្រជាជនរស់នៅដោយខ្វះស្បៀង ជួបភាពអនាធិបតេយ្យ អំពើហឹង្សា ចោរកម្មប្រជាជនរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញរស់នៅដោយការភ័យខ្លាចគ្រឹះស្ថានសិក្សាមួយចំនួនត្រូវបានបិទទ្វារ លោកគ្រូអ្នកគ្រួត្រូវភៀសខ្លួនកើតមានសង្រ្គាមត្រជាក់ សេរី និងកុម្មុយនីសខ្មែរក្រហមមានឳកាសឡើងកាន់អំណាច	null	រដ្ឋប្រហារថ្ងៃ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០បាននាំមកសម្រាប់កម្ពុជាដូចជាការប្ដូររបបរាជានិយមជាសាធារណៈខ្មែរប្រទេសបែកជាពីបក្សសេរីនិយម និងសង្គមនិយមនៅក្រុងប៉េកាំង ព្រះនរោត្តម សីហនុបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនិទេសខ្លួនអំពាវនាវឪ្យប្រជាជនចូលព្រែម៉ាក់ គឺដើម្បីប្រឆាំងរបបសាធារណៈខ្មែរមានសង្គ្រាមស៊ីវិលធ្វើឪ្យមនុស្សស្លាប់ របួសនិងពិការជាច្រើនការកើតឡើងនូវអំពើពុរលួយទីក្រុងភ្នំពេញឡោមព័ទ្ធដោយពួកខ្មែរក្រហមប្រជាជនរស់នៅដោយខ្វះស្បៀង ជួបភាពអនាធិបតេយ្យ អំពើហឹង្សា ចោរកម្មប្រជាជនរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញរស់នៅដោយការភ័យខ្លាចគ្រឹះស្ថានសិក្សាមួយចំនួនត្រូវបានបិទទ្វារ លោកគ្រូអ្នកគ្រួត្រូវភៀសខ្លួនកើតមានសង្រ្គាមត្រជាក់ សេរី និងកុម្មុយនីសខ្មែរក្រហមមានឳកាសឡើងកាន់អំណាច	ត ើរ ដ្ឋ ប្រហារ ថ ្ង ៃ ទី១ ៨ Ġ ខែ មី នា ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧០ Ġ បាន នាំ អ ្វី ខ្ ល ះ សម ្រា ប់ ក ម្ព ុ ជា Ġ	29	រដ្ឋ ប្រហារ ថ ្ង ៃ ១ ៨ Ġ ខែ មី នា Ġ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧០ បាន នាំ មក សម ្រា ប់ ក ម្ព ុ ជា ដូច ជា ការ ប្ ដ ូរ រ ប បរ ា ជា និយម ជា សា ធា រណៈ ខ្ ម ែរ ប្រ ទេស បែក ជា ពី ប ក្ស សេ រី និយម Ġ និង សង ្ គម និយម នៅ ក្រុង ប៉ េក ាំង Ġ ព្រ ះ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ បង ្ក ើត រដ្ឋ ា ភិ បាល និ ទេស ខ្លួន អ ំព ាវ នា វ ឪ ្យ ប្រ ជា ជន ចូល ព្រ ែម ៉ ាក់ Ġ គ ឺ ដើម ្ប ី ប្រ ឆ ាំង រ ប ប សា ធា រណៈ ខ្ ម ែរ មាន សង ្ គ្រ ាម ស៊ី វិ ល ធ ្វ ើ ឪ ្យ ម នុ ស្ស ស្លាប់ Ġ របួស និង ពិ ការ ជា ច្ រ ើន ការ កើត ឡើង ន ូវ អ ំព ើ ពុ រ ល ួយ ទី ក្រុង ភ្នំពេញ ឡ ោម ព័ទ្ធ ដោយ ព ួ ក ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ដោយ ខ្វ ះ ស្ ប ៀង Ġ ជ ួ ប ភាព អ នា ធិបតេយ្យ Ġ អ ំព ើ ហ ឹង ្សា Ġ ច ោរ កម្ម ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ទី ក្រុង ភ្នំពេញ រស់ នៅ ដោយ ការ ភ ័យ ខ្ លា ច គ្រ ឹ ះ ស្ថាន សិ ក្ស ាម ួយ ចំ ន ួន ត្រូវ បាន ប ិ ទ ទ ្វា រ Ġ លោក គ្រ ូ អ្នក គ្រ ួត ្រ ូវ ភ ៀស ខ្លួន កើត មាន សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជា ក់ Ġ សេ រី Ġ និង ក ុម ្ម ុយ នី ស ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម មាន ឳ កាស ឡើង កាន់ អ ំណ ា ច	275	▁តើ រដ្ឋ ប្រហារ ថ ្ង ៃ ទី១ ៨ ▁ខែមីនា ឆ្នាំ ▁១៩ ៧០ ▁បាន នាំ អ ្វី ខ្ ល ះ ស ម្រ ាប់ ក ម្ព ុ ជា ▁	26	▁រដ្ឋប្រហារ ថ ្ង ៃ ១ ៨ ▁ខែមីនា ▁ឆ្នាំ ▁១៩ ៧០ បាន នាំ មក ស ម្រ ាប់ ក ម្ព ុ ជា ដូច ជា ការ ប្ ដ ូរ រ ប ប រាជ ា និយម ជា សា ធា រណៈ ខ្ ម ែរ ប្រ ទេស បែក ជា ពី ប ក្ស សេ រី និយម ▁និង ស ង្គ ម និយម នៅ ក្រុង ប៉ េក ាំង ▁ព្រះ ន រ ោ ត្ត ម ▁សីហនុ ប ង្ក ើត រ ដ្ឋា ភិ បាល និ ទេស ខ្លួន អ ំព ាវ ន ាវ ឪ ្យ ប្រ ជា ជន ចូល ព្រ ែ ម៉ា ក់ ▁គឺ ដើម ្ប ី ប្រ ឆ ាំង រ ប ប សា ធា រណៈ ខ្ ម ែរ មាន ស ង្គ ្រា ម ស៊ី វិ ល ធ ្វ ើ ឪ ្យ ម នុ ស្ស ស្លាប់ ▁របួស និង ពិ ការ ជា ច ្រ ើន ការ កើត ឡើង ន ូវ អ ំព ើ ពុ រ ល ួយ ទី ក្រុង ភ្នំពេញ ឡ ោម ព័ទ្ធ ដោយ ព ួ ក ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ដោយ ខ្វ ះ ស ្ប ៀង ▁ជួប ភាព អ នា ធិបតេយ្យ ▁អំពើ ហ ឹង ្សា ▁ចោរ កម្ម ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ទី ក្រុង ភ្នំពេញ រស់ នៅ ដោយ ការ ភ ័យ ខ ្លា ច គ្រ ឹ ះ ស្ថាន ស ិក ្សា មួយ ចំ ន ួន ត្រូវ បាន ប ិ ទ ទ ្វា រ ▁លោកគ្រូ អ្នក គ្រ ួ ត្រូវ ភ ៀស ខ្លួន កើត មាន សង ្រ ្ គ ាម ត្រ ជ ាក់ ▁សេរី ▁និង ក ុ ម្ម ុយ នី ស ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម មាន ឳ កាស ឡើង កាន់ អ ំ ណា ច	259
នៅអ៉ីតាលីក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សាតើសិក្សាតើសិស្សាត្រូវបន្ដការសិក្សានៅទីណា	null	នៅអ៉ីតាលីក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សាសិស្សាត្រូវបន្ដការសិក្សានៅសាលាមុខរបបដែលភាគច្រើនចាប់យកជំនាញបច្ចេកទេស	null	នៅអ៉ីតាលីក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សាសិស្សាត្រូវបន្ដការសិក្សានៅសាលាមុខរបបដែលភាគច្រើនចាប់យកជំនាញបច្ចេកទេស	នៅ អ ៉ី តា លី ក្រ ោយ ពី បញ្ច ប់ ការ សិ ក្ស ាត ើស ិក ្សា ត ើស ិស ្សា ត្រូវ ប ន្ ដ ការ សិ ក្ស ាន ៅ ទី ណា Ġ	32	នៅ អ ៉ី តា លី ក្រ ោយ ពី បញ្ច ប់ ការ សិ ក្ស ាស ិស ្សា ត្រូវ ប ន្ ដ ការ សិ ក្ស ាន ៅ សា លា មុខ រ ប ប ដ ែល ភាគ ច្ រ ើន ច ាប់ យក ជំ នា ញ ប ច្ច េក ទេស	47	▁នៅ អ ៉ី តា លី ក្រ ោយ ពី បញ្ច ប់ ការ សិ ក្ស ាត ើស ិក ្សា ត ើស ិ ស្សា ត្រូវ ប ន្ ដ ការ ស ិក ្សា នៅ ទី ណា ▁	32	▁នៅ អ ៉ី តា លី ក្រ ោយ ពី បញ្ច ប់ ការ ស ិក ្សា សិ ស្សា ត្រូវ ប ន្ ដ ការ ស ិក ្សា នៅ សា លា មុខ រ ប ប ដ ែល ភាគ ច ្រ ើន ច ាប់ យក ជំ ន ាញ ប ច្ច េក ទេស	47
ហេតុអ្វីបានពេលមានការប៉ះទង្គិច ឬ របួសមុតដាច់ធ្វើឪ្យយើងមានការឈឺចាប់	null	បានជាមានការប៉ះទង្គិចឬរបួសដោយមុតដាច់ធ្វើឪ្យមានការឈឺចាប់ដាប់ព្រោះធ្មួលវិញ្ញាណឈឺចាប់លោតសន្ទឹងយ៉ាងច្រើនក្នុងស្រទាប់អេពីឌែមដែលរូសទៅនឹងការឈឺចាប់ គ្រប់សរសៃរប្រសាទវិញ្ញាណដែលទទួលរំញោចចាប់បញ្ចូនព័ត៌មាននេះទៅកាន់សំបកខូរក្បាលដែលនៅទីនេះព័ត៌មានត្រូវបានវិភាគនិងបកស្រាយ	null	បានជាមានការប៉ះទង្គិចឬរបួសដោយមុតដាច់ធ្វើឪ្យមានការឈឺចាប់ដាប់ព្រោះធ្មួលវិញ្ញាណឈឺចាប់លោតសន្ទឹងយ៉ាងច្រើនក្នុងស្រទាប់អេពីឌែមដែលរូសទៅនឹងការឈឺចាប់ គ្រប់សរសៃរប្រសាទវិញ្ញាណដែលទទួលរំញោចចាប់បញ្ចូនព័ត៌មាននេះទៅកាន់សំបកខូរក្បាលដែលនៅទីនេះព័ត៌មានត្រូវបានវិភាគនិងបកស្រាយ	ហេតុ អ ្វី បាន ពេល មាន ការ ប៉ ះ ទ ង្គ ិច Ġ ឬ Ġ របួស ម ុត ដា ច ់ ធ ្វ ើ ឪ ្យ យ ើង មាន ការ ឈ ឺ ច ាប់ Ġ	32	បាន ជា មាន ការ ប៉ ះ ទ ង្គ ិច ឬ របួស ដោយ ម ុត ដា ច ់ ធ ្វ ើ ឪ ្យ មាន ការ ឈ ឺ ច ាប់ ដា ប់ ព្រ ោះ ធ ្ម ួល វិញ ្ញ ា ណ ឈ ឺ ច ាប់ ល ោត ស ន្ទ ឹង យ៉ាង ច្ រ ើន ក្នុង ស្រ ទ ាប់ អ េ ពី ឌ ែម ដ ែល រ ូស ទៅ នឹង ការ ឈ ឺ ច ាប់ Ġ គ្រ ប់ ស រស ៃ រ ប្រ សា ទ វិញ ្ញ ា ណ ដ ែល ទទួល រំ ញ ោច ច ាប់ បញ្ច ូន ព័ត៌មាន នេះ ទៅ កាន់ សំ ប ក ខ ូរ ក្ បាល ដ ែល នៅ ទី នេះ ព័ត៌មាន ត្រូវ បាន វិ ភាគ និង ប ក ស្រ ាយ	121	▁ហេតុ អ ្វី បាន ពេល មាន ការ ប៉ ះ ទ ង្គ ិច ▁ឬ ▁របួស ម ុត ដ ាច់ ធ ្វ ើ ឪ ្យ យ ើង មាន ការ ឈ ឺ ច ាប់ ▁	31	▁បានជា មាន ការ ប៉ ះ ទ ង្គ ិច ឬ របួស ដោយ ម ុត ដ ាច់ ធ ្វ ើ ឪ ្យ មាន ការ ឈ ឺ ច ាប់ ដ ាប់ ព្រ ោះ ធ ្ម ួល វិ ញ្ញា ណ ឈ ឺ ច ាប់ ល ោត ស ន្ទ ឹង យ៉ាង ច ្រ ើន ក្នុង ស្រ ទ ាប់ អ េ ពី ឌ ែម ដ ែល រ ូស ទៅ នឹង ការ ឈ ឺ ច ាប់ ▁គ្រប់ ស រស ៃ រ ប្រ សា ទ វិ ញ្ញា ណ ដ ែល ទទួល រំ ញ ោច ច ាប់ បញ្ច ូន ព័ត៌មាន នេះ ទៅ កាន់ សំ ប ក ខ ូរ ក្ បាល ដ ែល នៅ ទី នេះ ព័ត៌មាន ត្រូវ បាន វិ ភាគ និង ប ក ស្រ ាយ	116
តើលោក រិន ស្ដុន ឆឺឈីល បានលើកឡើងដូចម្ដេច	null	លោក វិន ស្ដុន ឆឺឈីល បានលើកឡើងថា ព្រំដែន អឺរ៉ុបខាងលិច និងអឺរ៉ុប ខាងកើត ខណ្ឌចែកដោយវាំងននដែក	null	លោក វិន ស្ដុន ឆឺឈីល បានលើកឡើងថា ព្រំដែន អឺរ៉ុបខាងលិច និងអឺរ៉ុប ខាងកើត ខណ្ឌចែកដោយវាំងននដែក	ត ើ លោក Ġ រិ ន Ġ ស្ ដ ុន Ġ ឆ ឺ ឈ ី ល Ġ បាន លើក ឡើង ដូច ម្ ដ េច Ġ	20	លោក Ġ វិ ន Ġ ស្ ដ ុន Ġ ឆ ឺ ឈ ី ល Ġ បាន លើក ឡើង ថា Ġ ព្រ ំ ដ ែន Ġ អ ឺ រ៉ ុប ខា ង ល ិច Ġ និង អ ឺ រ៉ ុប Ġ ខា ង កើត Ġ ខ ណ្ឌ ច ែក ដោយ វា ំ ង ន ន ដ ែក	47	▁តើ លោក ▁រ ិន ▁ស្ ដ ុន ▁ឆ ឺ ឈ ី ល ▁បាន លើក ឡើង ដូច ម្ ដ េច ▁	19	▁លោក ▁វិ ន ▁ស្ ដ ុន ▁ឆ ឺ ឈ ី ល ▁បាន លើក ឡើង ថា ▁ព្រំដែន ▁អឺរ៉ុប ខា ង ល ិច ▁និង អ ឺ រ៉ ុប ▁ខាងកើត ▁ខណ្ឌ ច ែក ដោយ វ ាំង ន ន ដ ែក	37
ផ្តើមចេញពីការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា តើពុទ្ធសាសនិកទទួលបានផលល្អអ្វីខ្លះ	null	ផ្តើមចេញពីការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ពុទ្ធសាសនិកទទួលបានដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធីឬដោយអហិង្សាមានការតស៊ូនិងព្យាយាមធ្វើតែអំពើល្អមានសតិសម្បជញ្ញៈប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសច្ចធម៌សុចរិតធម៌យុត្តិធម៌ចេះជួយសង្រ្គោះគ្នាទៅវិញទៅមកហើយជឿលើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ខ្លួនទីពឹងខ្លួនអ្វីៗ កើតមកតែពីខ្លួនឯងការអប់រំចរិយាធម៌ដែលព្រះពុទ្ធបានបញ្ញត្តិនូវអ្វីដែលមិនឱ្យប្រព្រឹត្តនិងអ្វីដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រព្រឹត្តឱ្យមនុស្សចេះលះបង់ការបៀតបៀនគ្នា ឱ្យមនុស្សចិញ្ចឹមជីវិតតែក្នុងផ្លូវប្រពៃប្រដៅមនុស្សឱ្យនិយាយតែពាក្យពិតមានសារប្រយោជន៍សមតាមបុគ្គល ទីស្ថាននិងកាលសម័យឱ្យមនុស្សមានចិត្តសុចរិតទៀងត្រង់ចំពោះខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃស្មោះត្រង់ចំពោះមុខងារខ្មាសអៀននឹងចេះខ្លាចអំពើបាបចេះសាមគ្គីព្រមព្រៀងរស់នៅជាមួយគ្នាដោយមេត្តាធម៌និងចេះយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមកបើសង្គមមនុស្សប្រព្រឹត្តតាមបែបបទដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់បានសម្តែងទុកនាំឱ្យមនុស្សទទួលបានសេចក្តីសុខចម្រើន	null	ផ្តើមចេញពីការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ពុទ្ធសាសនិកទទួលបានដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធីឬដោយអហិង្សាមានការតស៊ូនិងព្យាយាមធ្វើតែអំពើល្អមានសតិសម្បជញ្ញៈប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសច្ចធម៌សុចរិតធម៌យុត្តិធម៌ចេះជួយសង្រ្គោះគ្នាទៅវិញទៅមកហើយជឿលើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ខ្លួនទីពឹងខ្លួនអ្វីៗ កើតមកតែពីខ្លួនឯងការអប់រំចរិយាធម៌ដែលព្រះពុទ្ធបានបញ្ញត្តិនូវអ្វីដែលមិនឱ្យប្រព្រឹត្តនិងអ្វីដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រព្រឹត្តឱ្យមនុស្សចេះលះបង់ការបៀតបៀនគ្នា ឱ្យមនុស្សចិញ្ចឹមជីវិតតែក្នុងផ្លូវប្រពៃប្រដៅមនុស្សឱ្យនិយាយតែពាក្យពិតមានសារប្រយោជន៍សមតាមបុគ្គល ទីស្ថាននិងកាលសម័យឱ្យមនុស្សមានចិត្តសុចរិតទៀងត្រង់ចំពោះខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃស្មោះត្រង់ចំពោះមុខងារខ្មាសអៀននឹងចេះខ្លាចអំពើបាបចេះសាមគ្គីព្រមព្រៀងរស់នៅជាមួយគ្នាដោយមេត្តាធម៌និងចេះយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមកបើសង្គមមនុស្សប្រព្រឹត្តតាមបែបបទដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់បានសម្តែងទុកនាំឱ្យមនុស្សទទួលបានសេចក្តីសុខចម្រើន	ផ្ ត ើម ចេញ ពី ការ ប្រ ៀន ប្រ ដ ៅ រ ប ស់ ព្រ ះ ពុ ទ្ធ សា ស នា Ġ ត ើ ពុ ទ្ធ សា ស និ ក ទទួលបាន ផល ល្អ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	37	ផ្ ត ើម ចេញ ពី ការ ប្រ ៀន ប្រ ដ ៅ រ ប ស់ ព្រ ះ ពុ ទ្ធ សា ស នា Ġ ពុ ទ្ធ សា ស និ ក ទទួលបាន ដ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា ដោយ ស ន្ត ិ វិ ធី ឬ ដោយ អ ហ ិ ង្ស ាម ាន ការ ត ស៊ូ និង ព្យា យា ម ធ ្វ ើត ែ អ ំព ើ ល្អ មាន ស តិ សម្ប ជ ញ្ញ ៈ ប្រ កាន់ ខ្ ជាប់ ន ូវ ស ច្ច ធម៌ សុ ចរ ិត ធម៌ យុត្តិ ធម៌ ច េះ ជ ួយ សង ្រ ្ គោ ះ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ហើយ ជ ឿ លើ សម ត្ថ ភាព រ ប ស់ ខ្លួន ប្រ កាន់ ខ្ ជាប់ គោ ល ការណ៍ ខ្លួន ទី ព ឹង ខ្លួន អ ្វី ៗ Ġ កើត មក តែ ពី ខ្លួន ឯ ង ការ អ ប់ រំ ចរ ិយ ា ធម៌ ដ ែល ព្រ ះ ពុ ទ្ធ បាន បញ្ញត្តិ ន ូវ អ ្វី ដ ែល ម ិន ឱ្យ ប្រ ព្រ ឹត ្ត និង អ ្វី ដ ែល អនុ ញ្ញា ត ឱ្យ ប្រ ព្រ ឹត ្ត ឱ្យ ម នុ ស្ស ច េះ ល ះ បង់ ការ ប ៀត ប ៀន គ្នា Ġ ឱ្យ ម នុ ស្ស ច ិញ ្ច ឹម ជីវ ិត តែ ក្នុង ផ្ល ូវ ប្រ ព ៃ ប្រ ដ ៅ ម នុ ស្ស ឱ្យ និ យា យ តែ ពាក្យ ពិ ត មាន សារ ប្រ យោ ជន ៍ សម តា ម ប ុ គ្គ ល Ġ ទី ស្ថាន និង កាល សម័យ ឱ្យ ម នុ ស្ស មាន ចិត្ត សុ ចរ ិត ទ ៀង ត្រ ង់ ចំ ព ោះ ខ្លួន ឯ ង និង អ្នក ដ ទ ៃ ស្ម ោះ ត្រ ង់ ចំ ព ោះ មុខ ងារ ខ្ មាស អ ៀន នឹង ច េះ ខ្ លា ច អ ំព ើប ាប ច េះ សា ម គ្គ ី ព្រមព្រៀង រស់ នៅ ជា មួយ គ្នា ដោយ មេ ត្ត ា ធម៌ និង ច េះ យោគ យ ល់ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ប ើស ង្គ ម ម នុ ស្ស ប្រ ព្រ ឹត ្ត តា ម ប ែប បទ ដ ែល ព្រ ះ ពុ ទ្ធ ទ្រ ង់ បាន សម ្ត ែង ទុក នាំ ឱ្យ ម នុ ស្ស ទទួលបាន សេ ច ក្តី សុខ ចម្រ ើន	356	▁ផ្តើម ចេញ ពី ការ ប្រ ៀន ប្រ ដ ៅ រ ប ស់ ព្រ ះ ព ុទ្ធ សា ស នា ▁តើ ព ុទ្ធ សា ស ន ិក ទទួលបាន ផល ល្អ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	34	▁ផ្តើម ចេញ ពី ការ ប្រ ៀន ប្រ ដ ៅ រ ប ស់ ព្រ ះ ព ុទ្ធ សា ស នា ▁ពុទ្ធ សា ស ន ិក ទទួលបាន ដ ោះ ស្រ ាយ ប ញ ្ហ ា ដោយ ស ន្ត ិ វិ ធី ឬ ដោយ អ ហ ិ ង ្សា មាន ការ ត ស៊ូ និង ព្យា យ ាម ធ ្វ ើ តែ អ ំព ើ ល្អ មាន ស តិ សម្ប ជ ញ្ញ ៈ ប្រ កាន់ ខ្ ជាប់ ន ូវ ស ច្ច ធម៌ សុ ចរ ិត ធម៌ យុត្តិ ធម៌ ច េះ ជ ួយ សង ្រ ្ គ ោះ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ហើយ ជ ឿ លើ សម ត្ថ ភាព រ ប ស់ ខ្លួន ប្រ កាន់ ខ្ ជាប់ គ ោល ការណ៍ ខ្លួន ទី ព ឹង ខ្លួន អ ្វី ៗ ▁កើត មក តែ ពី ខ្លួន ឯ ង ការ អ ប់ រំ ច រិយា ធម៌ ដ ែល ព្រ ះ ព ុទ្ធ បាន បញ្ញត្តិ ន ូវ អ ្វី ដ ែល ម ិន ឱ្យ ប្រ ព្រ ឹ ត្ត និង អ ្វី ដ ែល អនុ ញ្ញា ត ឱ្យ ប្រ ព្រ ឹ ត្ត ឱ្យ ម នុ ស្ស ច េះ ល ះ បង់ ការ ប ៀត ប ៀន គ្នា ▁ឱ្យ ម នុ ស្ស ច ិ ញ្ច ឹម ជីវ ិត តែ ក្នុង ផ្ល ូវ ប្រ ព ៃ ប្រ ដ ៅ ម នុ ស្ស ឱ្យ ន ិយ ាយ តែ ពាក្យ ព ិត មាន សារ ប្រ យោ ជ ន៍ សម ត ាម ប ុ គ្គ ល ▁ទី ស្ថាន និង កាល សម័យ ឱ្យ ម នុ ស្ស មាន ចិត្ត សុ ចរ ិត ទ ៀង ត្រ ង់ ច ំព ោះ ខ្លួន ឯ ង និង អ្នក ដ ទ ៃ ស្ម ោះ ត្រ ង់ ច ំព ោះ មុខ ងារ ខ្ មាស អ ៀន នឹង ច េះ ខ ្លា ច អ ំព ើប ាប ច េះ ស ាម គ្គ ី ព្រមព្រៀង រស់ នៅ ជា មួយ គ្នា ដោយ មេ ត្ត ា ធម៌ និង ច េះ យោគ យ ល់ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ប ើស ង្គ ម ម នុ ស្ស ប្រ ព្រ ឹ ត្ត ត ាម ប ែប បទ ដ ែល ព្រ ះ ព ុទ្ធ ទ្រ ង់ បាន សម ្ត ែង ទុក នាំ ឱ្យ ម នុ ស្ស ទទួលបាន ស េច ក្តី សុខ ចម្រ ើន	352
តើសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសឯករាជ្យនៅថ្ងៃណាខែណាឆ្នាំណាពីប្រទេសណា	null	សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី០៤ ខែកក្ដដា ឆ្នាំ១៧៧៦ពីប្រទេសអង់គ្លេស	null	សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី០៤ ខែកក្ដដា ឆ្នាំ១៧៧៦ពីប្រទេសអង់គ្លេស	ត ើស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក បាន ប្រ កាស ឯក រាជ ្យ នៅ ថ ្ង ៃ ណា ខែ ណា ឆ្នាំ ណា ពី ប្រ ទេស ណា Ġ	26	ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក បាន ប្រ កាស ឯក រាជ ្យ នៅ ថ ្ង ៃ ទី ០ ៤ Ġ ខែ ក ក្ ដ ដា Ġ ឆ្នាំ ១ ៧៧ ៦ ពី ប្រ ទេស អ ង់ គ ្ល េស	36	▁តើ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក បាន ប្រ កាស ឯក រាជ ្យ នៅ ថ ្ង ៃ ណា ខែ ណា ឆ្នាំ ណា ពី ប្រ ទេស ណា ▁	26	▁សហរដ្ឋ អា មេ រិក បាន ប្រ កាស ឯក រាជ ្យ នៅ ថ ្ង ៃ ទី ០ ៤ ▁ខែ ក ក្ ដ ដា ▁ឆ្នាំ ១ ៧៧ ៦ ពី ប្រ ទេស អ ង់ គ ្ល េស	34
ហេតុអ្វីបានជាព្រះបាទនរោត្តមសីហនុសុខចិត្តទទួលយករបបអាណានិគមម្ដងទៀតនៅកម្ពុជា	null	បានជាព្រះបាទនរោត្តមសីហនុសុខចិត្តទទួលយករបបអាណានិគមបារាំងម្ដងទៀតនៅកម្ពុជា ព្រោះ ១៨៩០ រដ្ឋបាលបារាំងបានទទួលអនុញ្ញាតឪ្យខ្មែរស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងពីរដ្ឋបាលបារាំងលើកម្ពស់ការផ្គត់ផ្គង់ដល់ព្រះបរមរាជវាំងនិងសេចក្ដីត្រូវការសំខាន់ៗ១៨៩២ បង្កើតនៅក្រុមកាងារពិសេសដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់បារាំង រាល់ការប្រមូលពទ្ធទាំងអស់គឺរដ្ឋខ្មែរជាអ្នកប្រមូលហើយត្រូវប្រគល់ឪ្យក្រុមការងារពិសេសបារាំងយកប្រាក់ធ្វើជាមធ្យោបាយដោះស្រាយរាល់បញ្ហាបារាំងតម្លើងប្រាក់បៀវត្សខ្ពស់ដល់មន្រ្ដីរាជការខ្មែរ	null	បានជាព្រះបាទនរោត្តមសីហនុសុខចិត្តទទួលយករបបអាណានិគមបារាំងម្ដងទៀតនៅកម្ពុជា ព្រោះ ១៨៩០ រដ្ឋបាលបារាំងបានទទួលអនុញ្ញាតឪ្យខ្មែរស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងពីរដ្ឋបាលបារាំងលើកម្ពស់ការផ្គត់ផ្គង់ដល់ព្រះបរមរាជវាំងនិងសេចក្ដីត្រូវការសំខាន់ៗ១៨៩២ បង្កើតនៅក្រុមកាងារពិសេសដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់បារាំង រាល់ការប្រមូលពទ្ធទាំងអស់គឺរដ្ឋខ្មែរជាអ្នកប្រមូលហើយត្រូវប្រគល់ឪ្យក្រុមការងារពិសេសបារាំងយកប្រាក់ធ្វើជាមធ្យោបាយដោះស្រាយរាល់បញ្ហាបារាំងតម្លើងប្រាក់បៀវត្សខ្ពស់ដល់មន្រ្ដីរាជការខ្មែរ	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ព្រ ះ បាទ ន រ ោត ្ត ម សី ហ នុ សុខ ចិត្ត ទទួល យក រ ប ប អា ណា និ គម ម្ ដង ទៀត នៅ ក ម្ព ុ ជា Ġ	35	បាន ជា ព្រ ះ បាទ ន រ ោត ្ត ម សី ហ នុ សុខ ចិត្ត ទទួល យក រ ប ប អា ណា និ គម បា រា ំ ង ម្ ដង ទៀត នៅ ក ម្ព ុ ជា Ġ ព្រ ោះ Ġ ១ ៨ ៩០ Ġ រដ្ឋ បាល បា រា ំ ង បាន ទទួល អនុ ញ្ញា ត ឪ ្យ ខ្ ម ែរ ស្ ថ ិត នៅ ក្រោម ការ គ្រ ប់ គ្រ ង ពី រដ្ឋ បាល បា រា ំ ង លើក ម្ព ស់ ការ ផ្ គ ត់ ផ្ គ ង់ ដល់ ព្រ ះ បរ ម រាជ វា ំ ង និង សេ ច ក្ ដ ីត ្រ ូវ ការ សំ ខា ន់ ៗ ១ ៨ ៩ ២ Ġ បង ្ក ើត នៅ ក្រុម កា ងារ ពិ សេ ស ដ ែល ស្ ថ ិត នៅ ក្រោម ការ ដ ឹក នាំ រ ប ស់ បា រា ំ ង Ġ រា ល់ ការ ប្រ ម ូល ព ទ្ធ ទ ាំង អ ស់ គ ឺ រដ្ឋ ខ្ ម ែរ ជា អ្នក ប្រ ម ូល ហើយ ត្រូវ ប្រ គ ល់ ឪ ្យ ក្រុម ការងារ ពិ សេ ស បា រា ំ ង យក ប្រា ក់ ធ ្វ ើ ជា ម ធ ្យ ោ បា យ ដ ោះ ស្រ ាយ រា ល់ ប ញ ្ហ ាប ារ ាំង ត ម្ល ើង ប្រា ក់ ប ៀវ ត ្ស ខ្ ព ស់ ដល់ ម ន្ រ ្ ដ ី រាជ ការ ខ្ ម ែរ	226	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ព្រ ះ បាទ ន រ ោ ត្ត ម សី ហ នុ សុខ ចិត្ត ទទួល យក រ ប ប អា ណា និ គម ម្ ដង ទៀត នៅ ក ម្ព ុ ជា ▁	35	▁បានជា ព្រ ះ បាទ ន រ ោ ត្ត ម សី ហ នុ សុខ ចិត្ត ទទួល យក រ ប ប អា ណា និ គម ប ារ ាំង ម្ ដង ទៀត នៅ ក ម្ព ុ ជា ▁ព្រោះ ▁១៨ ៩០ ▁រដ្ឋបាល ប ារ ាំង បាន ទទួល អនុ ញ្ញា ត ឪ ្យ ខ្ ម ែរ ស ្ថ ិត នៅ ក្រោម ការ គ្រ ប់ គ្រ ង ពី រដ្ឋ បាល ប ារ ាំង លើក ម្ព ស់ ការ ផ្ គ ត់ ផ្ គ ង់ ដល់ ព្រ ះ បរ ម រាជ វ ាំង និង ស េច ក្ ដ ី ត្រូវ ការ សំ ខ ាន់ ៗ ១ ៨ ៩ ២ ▁បង្កើត នៅ ក្រុម កា ងារ ពិ ស េស ដ ែល ស ្ថ ិត នៅ ក្រោម ការ ដ ឹក នាំ រ ប ស់ ប ារ ាំង ▁រាល់ ការ ប្រ ម ូល ព ទ្ធ ទ ាំង អ ស់ គ ឺ រដ្ឋ ខ្ ម ែរ ជា អ្នក ប្រ ម ូល ហើយ ត្រូវ ប្រ គ ល់ ឪ ្យ ក្រុម ការងារ ពិ ស េស ប ារ ាំង យក ប្រ ាក់ ធ ្វ ើ ជា ម ធ ្យ ោ ប ាយ ដ ោះ ស្រ ាយ រ ាល់ ប ញ ្ហ ាប ារ ាំង ត ម្ល ើង ប្រ ាក់ ប ៀវ ត ្ស ខ្ ព ស់ ដល់ ម ន ្រ ្ ដ ី រាជ ការ ខ្ ម ែរ	212
តើព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ មកពីណា គាត់ធ្វើអ្វីខ្លះ	null	ព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ មកកាន់កុតិ សព្វថ្ងៃបន្ទាយព្រៃនគរ ខេត្តកំពង់ចាម សិវកៃវល្យ ជាមន្រ្តីដ៏ស្មោះត្រង់របស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ នឹងបានជួបទំនុកបម្រុងព្រះបាទជយវម៌្មទី២ បានបង្រួបបង្រួមជាតិឲ្យនៅតែមួយ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ បន្ទាប់ពីព្រះបាទជយវម៌្មទី២ ឡើងសសោយរាជ្យ ព្រាហ្មណ៍សិវកៃល្យ បានទទួលសិទ្ធជាព្រាហ្មណ៍បុរោហិត របស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ រហូតដល់ស្តេចជំនាន់ក្រោយៗ គឺមានតែគ្រួសារព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យទេ ដែលអាចធ្វើជាព្រាហ្មណ៍បុរោហិតបាន	null	ព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ មកកាន់កុតិ សព្វថ្ងៃបន្ទាយព្រៃនគរ ខេត្តកំពង់ចាម សិវកៃវល្យ ជាមន្រ្តីដ៏ស្មោះត្រង់របស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ នឹងបានជួបទំនុកបម្រុងព្រះបាទជយវម៌្មទី២ បានបង្រួបបង្រួមជាតិឲ្យនៅតែមួយ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ បន្ទាប់ពីព្រះបាទជយវម៌្មទី២ ឡើងសសោយរាជ្យ ព្រាហ្មណ៍សិវកៃល្យ បានទទួលសិទ្ធជាព្រាហ្មណ៍បុរោហិត របស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ រហូតដល់ស្តេចជំនាន់ក្រោយៗ គឺមានតែគ្រួសារព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យទេ ដែលអាចធ្វើជាព្រាហ្មណ៍បុរោហិតបាន	ត ើ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ Ġ មក ពី ណា Ġ គ ាត់ ធ ្វ ើ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	26	ព្រ ា ហ្ម ណ៍ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ Ġ មក កាន់ ក ុត ិ Ġ ស ព្វ ថ ្ង ៃ ប ន្ទ ាយ ព្រ ៃ ន គរ Ġ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ច ាម Ġ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ Ġ ជា ម ន្ រ ្ត ី ដ ៏ ស្ម ោះ ត្រ ង់ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ Ġ នឹង បាន ជ ួ បទ ំ នុ ក ប ម្រ ុង ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ Ġ បាន បង ្រ ួ ប បង ្រ ួ ម ជាតិ ឲ្យ នៅ តែ មួយ Ġ ក្រោម ការ ដ ឹក នាំ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ Ġ បន្ទាប់ ពី ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ Ġ ឡើង ស ស ោយ រាជ ្យ Ġ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ សិ វ ក ៃ ល ្យ Ġ បាន ទទួល សិ ទ្ធ ជា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ ប ុរ ោ ហិត Ġ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ Ġ រ ហ ូត ដល់ ស្ត េច ជំ នា ន់ ក្រ ោយ ៗ Ġ គ ឺ មាន តែ គ្រួសារ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ ទេ Ġ ដ ែល អា ច ធ ្វ ើ ជា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ ប ុរ ោ ហិត បាន	226	▁តើ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ ▁មកពី ណា ▁គាត់ ធ ្វ ើ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	23	▁ព្រាហ្មណ៍ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ ▁មកកាន់ ក ុត ិ ▁សព្វ ថ ្ង ៃ ប ន្ទ ាយ ព្រ ៃ ន គរ ▁ខេត្ត ក ំព ង់ ច ាម ▁សិ វ ក ៃ វ ល ្យ ▁ជា ម ន ្រ ្ត ី ដ ៏ ស្ម ោះ ត្រ ង់ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ ▁នឹង បាន ជ ួ ប ទំ ន ុក ប ម្រ ុង ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ ▁បាន បង ្រ ួ ប បង ្ រួម ជាតិ ឲ្យ នៅ តែ មួយ ▁ក្រោម ការ ដ ឹក នាំ រ ប ស់ ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ ▁បន្ទាប់ពី ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ ▁ឡើង ស ស ោយ រាជ ្យ ▁ព្រាហ្មណ៍ សិ វ ក ៃ ល ្យ ▁បាន ទទួល ស ិទ្ធ ជា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ ប ុរ ោ ហិត ▁របស់ ព្រ ះ បាទ ជ យ វ ម ៌្ ម ទី ២ ▁រហូតដល់ ស្ត េច ជំ ន ាន់ ក្រ ោយ ៗ ▁គឺ មាន តែ គ្រួសារ ព្រ ា ហ្ម ណ៍ សិ វ ក ៃ វ ល ្យ ទេ ▁ដែល អា ច ធ ្វ ើ ជា ព្រ ា ហ្ម ណ៍ ប ុរ ោ ហិត បាន	207
តើអនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រចាំងនឹងនារីភេទ ដែលហៅកាត់ថាស៊ីដCEDAW គឺជាអ្វី	null	អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាច់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទ ដែលហៅកាត់ថាស៊ីដCEDAW គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិដំបូងគេតែមួយគត់ ដែលបានបញ្ជាក់យ៉ាងទូលំទូលាយអំពីសិទ្ធិរបស់នារី ដែលត្រូវតែមានសិទ្ធិក្នុងរិបទស៊ីវិល នយោបាយ ជីវិតសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច វប្បធម៌ និងជីវិតគ្រួសារ អនុសញ្ញាស៊ីដ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជា ច្បាប់អន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សសម្រាប់នារី សន្ធិសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់នារី អនុសញ្ញារបស់នារី	null	អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាច់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទ ដែលហៅកាត់ថាស៊ីដCEDAW គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិដំបូងគេតែមួយគត់ ដែលបានបញ្ជាក់យ៉ាងទូលំទូលាយអំពីសិទ្ធិរបស់នារី ដែលត្រូវតែមានសិទ្ធិក្នុងរិបទស៊ីវិល នយោបាយ ជីវិតសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច វប្បធម៌ និងជីវិតគ្រួសារ អនុសញ្ញាស៊ីដ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជា ច្បាប់អន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សសម្រាប់នារី សន្ធិសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់នារី អនុសញ្ញារបស់នារី	ត ើ អនុ ស ញ្ញា ស្ត ី ពី ការ ល ុប ប ំ បា ត់ រា ល់ ទ ម្រ ង់ នៃ ការ រ ើស អ ើង ប្រ ច ាំង នឹង នា រី ភ េ ទ Ġ ដ ែល ហ ៅ កាត់ ថា ស៊ី ដ CED AW Ġ គ ឺ ជា អ ្វី Ġ	48	អនុ ស ញ្ញា ស្ត ី ពី ការ ល ុប ប ំ បា ច ់ រា ល់ ទ ម្រ ង់ នៃ ការ រ ើស អ ើង ប្រ ឆ ាំង នឹង នា រី ភ េ ទ Ġ ដ ែល ហ ៅ កាត់ ថា ស៊ី ដ CED AW Ġ គ ឺ ជា ស ន្ធ ិស ញ្ញា អ ន្ត រ ជាតិ ដំ បូ ង គ េត ែម ួយ គ ត់ Ġ ដ ែល បាន បញ្ជា ក់ យ៉ាង ទូ លំ ទូ លា យ អ ំព ី សិ ទ្ធិ រ ប ស់ នា រី Ġ ដ ែល ត្រូវ តែ មាន សិ ទ្ធិ ក្នុង រិ បទ ស៊ី វិ ល Ġ ន យោ បា យ Ġ ជីវ ិត សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ សង ្ គម កិច្ច Ġ វ ប្ប ធម៌ Ġ និង ជីវ ិត គ្រួសារ Ġ អនុ ស ញ្ញា ស៊ី ដ Ġ ត្រូវ បាន គ េ ទទួល ស្ គ ាល់ ថា ជា Ġ ច្ បា ប់ អ ន្ត រ ជាតិ ស្ត ី ពី សិ ទ្ធិ ម នុ ស្ស សម ្រា ប់ នា រី Ġ ស ន្ធ ិស ញ្ញា អង្គ ការ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ សម ្រា ប់ នា រី Ġ អនុ ស ញ្ញា រ ប ស់ នា រី	175	▁តើ អនុ ស ញ្ញា ស្ត ី ពី ការ ល ុប ប ំ ប ាត់ រ ាល់ ទ ម្រ ង់ នៃ ការ រ ើស អ ើង ប្រ ច ាំង នឹង នា រី ភ េ ទ ▁ដែល ហ ៅ កាត់ ថា ស៊ី ដ CE DA W ▁គឺជា អ ្វី ▁	44	▁អនុ ស ញ្ញា ស្ត ី ពី ការ ល ុប ប ំ ប ាច់ រ ាល់ ទ ម្រ ង់ នៃ ការ រ ើស អ ើង ប្រ ឆ ាំង នឹង នា រី ភ េ ទ ▁ដែល ហ ៅ កាត់ ថា ស៊ី ដ CE DA W ▁គឺជា ស ន្ធ ិស ញ្ញា អ ន្ត រ ជាតិ ដំ បូ ង គ េ តែ មួយ គ ត់ ▁ដែល បាន បញ្ជា ក់ យ៉ាង ទូ លំ ទ ូល ាយ អ ំព ី សិ ទ្ធិ រ ប ស់ នា រី ▁ដែល ត្រូវ តែ មាន សិ ទ្ធិ ក្នុង រិ បទ ស៊ី វិ ល ▁នយោបាយ ▁ជីវិត សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁សង្គមកិច្ច ▁វប្បធម ៌ ▁និង ជីវ ិត គ្រួសារ ▁អនុ ស ញ្ញា ស៊ី ដ ▁ត្រូវបាន គ េ ទទួល ស្ គ ាល់ ថា ជា ▁ច្បាប់ អ ន្ត រ ជាតិ ស្ត ី ពី សិ ទ្ធិ ម នុ ស្ស ស ម្រ ាប់ នា រី ▁សន្ធិសញ្ញា អង្គ ការ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ ស ម្រ ាប់ នា រី ▁អនុ ស ញ្ញា រ ប ស់ នា រី	155
តើគេអាចរៀនតាមបែបណាខ្លះ	null	គេអាចរៀនតាមបែប ដូចជា ស្តាប់ អាន សរសេរ មើលសង្កេត ត្រាប់ ប្រតិបត្តិ លេងល្បែង សំយោក ទស្សនកិច្ចសិក្សា វិភាគ ពិសោធ ប្តូរយោបល់ សហការ ត្រិះរិះពិចារណា	null	គេអាចរៀនតាមបែប ដូចជា ស្តាប់ អាន សរសេរ មើលសង្កេត ត្រាប់ ប្រតិបត្តិ លេងល្បែង សំយោក ទស្សនកិច្ចសិក្សា វិភាគ ពិសោធ ប្តូរយោបល់ សហការ ត្រិះរិះពិចារណា	ត ើ គ េ អា ចរ ៀន តា ម ប ែប ណា ខ្ ល ះ Ġ	15	គ េ អា ចរ ៀន តា ម ប ែប Ġ ដូច ជា Ġ ស្តា ប់ Ġ អាន Ġ ស រស េរ Ġ មើល សង ្ក េត Ġ ត្រា ប់ Ġ ប្រ តិ ប ត្តិ Ġ ល េង ល ្ប ែង Ġ សំ យោ ក Ġ ទ ស្ស ន កិច្ច សិ ក្ស ា Ġ វិ ភាគ Ġ ពិ ស ោ ធ Ġ ប្ តូ រយ ោ ប ល់ Ġ ស ហ ការ Ġ ត្រ ិះ រិ ះ ពិ ចារ ណា	64	▁តើ គ េ អា ចរ ៀន ត ាម ប ែប ណា ខ្ ល ះ ▁	14	▁គេ អា ចរ ៀន ត ាម ប ែប ▁ដូចជា ▁ស្តាប់ ▁អាន ▁សរសេរ ▁មើល ស ង្ក េត ▁ត្រ ាប់ ▁ប្រតិបត្តិ ▁លេង ល ្ប ែង ▁សំ យោ ក ▁ទស្សនកិច្ច ស ិក ្សា ▁វិភាគ ▁ពិ ស ោ ធ ▁ប្តូរ យោ ប ល់ ▁សហការ ▁ត្រ ិះ រ ិះ ពិ ចារ ណា	47
តើដើមរបស់រុក្ខជាតិមានចែកចេញជាប៉ុន្មានប្រភេទ អ្វីខ្លះ	null	ដើមរបស់រុក្ខជាតិមានចែកចេញជាបីបែបគឺ ដើមលើដីដងដើម លម្អដោយមែកសាខាដូចជាដើមពោធិ៍ដើមទោល រឹង ខ្ពស់ គ្មានមែក មានតែស្លឹកមួយកញ្ចំនៅខាងចុងដូចជាដើមដូង ស្លាដើមបំពង់ ដើមនេះប្រហោងក្នុងនៅផ្នែកចន្លោះថ្នាំង ឯថ្នាំងវិញណែនហើយតាន់ ដូចយ៉ាងដើមស្រូវ ពោត ស្មៅ ឬស្សីដើមវារ មានឬសព្រយោងដុះនៅតាមថ្នាំងនិងពន្លកមែន ហើយអាចឱ្យកំណើតជារុក្ខជាតិថ្មីដែលអាចរស់ដោយខ្លួនឯង កាលណាវាដាច់ចេញពីរុក្ខជាតិមេ ឧទាហរណ៍ ដើមឪឡឹក ដំឡូងជ្វាដើមតោង វារតោងលើជន្លង់ តោងទៅនឹងជញ្ជាំងឬដើមឈើផ្សេងទៀត ដោយឬសព្រយោងរបស់វា ឧទាហរណ៍ ដើមម្រះ ដើមស្ពៅ ននោងវល្លិ៍ជន្លង់ ដើមក្នុងដី មើម ជាដើមនៅក្នុងដីដែលមានផ្ទុកសារធាតុបម្រុង ជាឧទាហរណ៍ដើមដំឡូងបារាំងមើមស្រកាស្លឹក ជាប្រភេទដើមក្នុងដីដែលផ្សំឡើងដោយពន្លក មើម និងស្រកាស្លឹកយ៉ាងច្រើនព្រមជាមួយឬសស្ញែនៅពីក្រោម ដូចយ៉ាងរុក្ខជាតិខ្ទឹមបារាំងមើមក្តៀង ជាដើមក្នុងដីដែលមានថ្នាំង ចន្លោះថ្នាំងក្នុងស្រកាស្លឹក ហើយថ្នាំងនិងពន្លកមានឬសស្ញែតូចៗបុះពីក្រោមដី ពោលគឺប្រភេទខ្ញី ដើមក្នុងទឹក ដើមដុះកប់ក្នុងភក់ដែលមានទឹកលិច ដើមប្រភេទនេះច្រើនក្រាស់ហើយទន់ មានរន្ធខ្យល់ ឧទាហរណ៍ ក្តៀងឈូក	null	ដើមរបស់រុក្ខជាតិមានចែកចេញជាបីបែបគឺ ដើមលើដីដងដើម លម្អដោយមែកសាខាដូចជាដើមពោធិ៍ដើមទោល រឹង ខ្ពស់ គ្មានមែក មានតែស្លឹកមួយកញ្ចំនៅខាងចុងដូចជាដើមដូង ស្លាដើមបំពង់ ដើមនេះប្រហោងក្នុងនៅផ្នែកចន្លោះថ្នាំង ឯថ្នាំងវិញណែនហើយតាន់ ដូចយ៉ាងដើមស្រូវ ពោត ស្មៅ ឬស្សីដើមវារ មានឬសព្រយោងដុះនៅតាមថ្នាំងនិងពន្លកមែន ហើយអាចឱ្យកំណើតជារុក្ខជាតិថ្មីដែលអាចរស់ដោយខ្លួនឯង កាលណាវាដាច់ចេញពីរុក្ខជាតិមេ ឧទាហរណ៍ ដើមឪឡឹក ដំឡូងជ្វាដើមតោង វារតោងលើជន្លង់ តោងទៅនឹងជញ្ជាំងឬដើមឈើផ្សេងទៀត ដោយឬសព្រយោងរបស់វា ឧទាហរណ៍ ដើមម្រះ ដើមស្ពៅ ននោងវល្លិ៍ជន្លង់ ដើមក្នុងដី មើម ជាដើមនៅក្នុងដីដែលមានផ្ទុកសារធាតុបម្រុង ជាឧទាហរណ៍ដើមដំឡូងបារាំងមើមស្រកាស្លឹក ជាប្រភេទដើមក្នុងដីដែលផ្សំឡើងដោយពន្លក មើម និងស្រកាស្លឹកយ៉ាងច្រើនព្រមជាមួយឬសស្ញែនៅពីក្រោម ដូចយ៉ាងរុក្ខជាតិខ្ទឹមបារាំងមើមក្តៀង ជាដើមក្នុងដីដែលមានថ្នាំង ចន្លោះថ្នាំងក្នុងស្រកាស្លឹក ហើយថ្នាំងនិងពន្លកមានឬសស្ញែតូចៗបុះពីក្រោមដី ពោលគឺប្រភេទខ្ញី ដើមក្នុងទឹក ដើមដុះកប់ក្នុងភក់ដែលមានទឹកលិច ដើមប្រភេទនេះច្រើនក្រាស់ហើយទន់ មានរន្ធខ្យល់ ឧទាហរណ៍ ក្តៀងឈូក	ត ើ ដើម រ ប ស់ រ ុក ្ខ ជាតិ មាន ច ែក ចេញ ជា ប៉ ុន ្ម ាន ប្រ ភ េ ទ Ġ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ	28	ដើម រ ប ស់ រ ុក ្ខ ជាតិ មាន ច ែក ចេញ ជា បី ប ែប គ ឺ Ġ ដើម លើ ដ ី ដង ដើម Ġ លម្អ ដោយ ម ែក សា ខា ដូច ជា ដើម ព ោ ធិ ៍ ដើម ទ ោល Ġ រ ឹង Ġ ខ្ ព ស់ Ġ គ ្ម ាន ម ែក Ġ មាន តែ ស្ ល ឹក មួយ ក ញ្ច ំ នៅ ខា ង ច ុង ដូច ជា ដើម ដ ូង Ġ ស្ លា ដើម ប ំព ង់ Ġ ដើម នេះ ប្រ ហ ោង ក្នុង នៅ ផ្ ន ែក ច ន្ ល ោះ ថ្ន ាំង Ġ ឯ ថ្ន ាំង វិញ ណ ែន ហើយ តា ន់ Ġ ដូច យ៉ាង ដើម ស្រ ូវ Ġ ព ោត Ġ ស្ម ៅ Ġ ឬ ស្ស ី ដើម វា រ Ġ មាន ឬ ស ព្រ យោ ង ដ ុះ នៅ តា ម ថ្ន ាំង និង ព ន្ ល ក ម ែន Ġ ហើយ អា ច ឱ្យ កំ ណ ើត ជា រ ុក ្ខ ជាតិ ថ ្ម ី ដ ែល អា ចរ ស់ ដោយ ខ្លួន ឯ ង Ġ កាល ណា វា ដា ច ់ ចេញ ពី រ ុក ្ខ ជាតិ មេ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ Ġ ដើម ឪ ឡ ឹក Ġ ដំ ឡូ ង ជ ្វា ដើម ត ោង Ġ វា រ ត ោង លើ ជន ្ល ង់ Ġ ត ោង ទៅ នឹង ជ ញ្ជ ាំង ឬ ដើម ឈ ើ ផ្ សេ ង ទៀត Ġ ដោយ ឬ ស ព្រ យោ ង រ ប ស់ វា Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ Ġ ដើម ម្រ ះ Ġ ដើម ស្ព ៅ Ġ ន ន ោង វ ល្ល ិ៍ ជន ្ល ង់ Ġ ដើម ក្នុង ដ ី Ġ ម ើម Ġ ជា ដើម នៅ ក្នុង ដ ី ដ ែល មាន ផ្ ទុក សារ ធាតុ ប ម្រ ុង Ġ ជា ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ដើម ដំ ឡូ ង បា រា ំ ង ម ើម ស្រ កាស ្ល ឹក Ġ ជា ប្រ ភ េ ទ ដើម ក្នុង ដ ី ដ ែល ផ្ សំ ឡើង ដោយ ព ន្ ល ក Ġ ម ើម Ġ និង ស្រ កាស ្ល ឹក យ៉ាង ច្ រ ើន ព្រ ម ជា មួយ ឬ ស ស្ ញ ែន ៅ ពី ក្រោម Ġ ដូច យ៉ាង រ ុក ្ខ ជាតិ ខ្ ទ ឹម បា រា ំ ង ម ើម ក្ត ៀង Ġ ជា ដើម ក្នុង ដ ី ដ ែល មាន ថ្ន ាំង Ġ ច ន្ ល ោះ ថ្ន ាំង ក្នុង ស្រ កាស ្ល ឹក Ġ ហើយ ថ្ន ាំង និង ព ន្ ល ក មាន ឬ ស ស្ ញ ែត ូច ៗ ប ុះ ពី ក្រោម ដ ី Ġ ព ោល គ ឺ ប្រ ភ េ ទ ខ្ ញ ី Ġ ដើម ក្នុង ទឹក Ġ ដើម ដ ុះ ក ប់ ក្នុង ភ ក់ ដ ែល មាន ទឹក ល ិច Ġ ដើម ប្រ ភ េ ទ នេះ ច្ រ ើន ក្រ ាស់ ហើយ ទ ន់ Ġ មាន រ ន្ធ ខ្ យ ល់ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ Ġ ក្ត ៀង ឈ ូក	447	▁តើ ដើម រ ប ស់ រ ុ ក្ខ ជាតិ មាន ច ែក ចេញ ជា ប៉ ុន ្ មាន ប្រ ភ េ ទ ▁អ្វី ខ្ ល ះ ▁	26	▁ដើម រ ប ស់ រ ុ ក្ខ ជាតិ មាន ច ែក ចេញ ជា បី ប ែប គ ឺ ▁ដើម លើ ដ ី ដង ដើម ▁ លម្អ ដោយ ម ែក សា ខា ដូច ជា ដើម ព ោ ធិ ៍ ដើម ទ ោល ▁រឹង ▁ខ្ពស់ ▁គ្មាន ម ែក ▁មាន តែ ស ្ល ឹក មួយ ក ញ្ច ំ នៅ ខា ង ច ុង ដូច ជា ដើម ដ ូង ▁ស ្លា ដើម ប ំព ង់ ▁ដើម នេះ ប្រ ហ ោង ក្នុង នៅ ផ្ ន ែក ច ន ្ល ោះ ថ្ន ាំង ▁ឯ ថ្ន ាំង វិញ ណ ែន ហើយ ត ាន់ ▁ដូច យ៉ាង ដើម ស្រ ូវ ▁ព ោត ▁ស្មៅ ▁ឬ ស្ស ី ដើម វ ារ ▁មាន ឬ ស ព្រ យ ោង ដ ុះ នៅ ត ាម ថ្ន ាំង និង ព ន ្ល ក ម ែន ▁ហើយ អា ច ឱ្យ ក ំណ ើត ជា រ ុ ក្ខ ជាតិ ថ ្ម ី ដ ែល អា ច រស់ ដោយ ខ្លួន ឯ ង ▁កាលណា វា ដ ាច់ ចេញ ពី រ ុ ក្ខ ជាតិ មេ ▁ឧទាហរណ៍ ▁ដើម ឪ ឡ ឹក ▁ដំឡូង ជ ្វា ដើម ត ោង ▁វា រ ត ោង លើ ជន ្ល ង់ ▁ត ោង ទៅ នឹង ជ ញ្ជ ាំង ឬ ដើម ឈ ើ ផ្ ស េង ទៀត ▁ដោយ ឬ ស ព្រ យ ោង រ ប ស់ វា ▁ឧទាហរណ៍ ▁ដើម ម្រ ះ ▁ដើម ស្ព ៅ ▁ន ន ោង វ ល្ល ិ៍ ជន ្ល ង់ ▁ដើម ក្នុង ដ ី ▁ម ើម ▁ជាដើម នៅ ក្នុង ដ ី ដ ែល មាន ផ្ ទុក សារ ធាតុ ប ម្រ ុង ▁ជា ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ ដើម ដំ ឡូ ង ប ារ ាំង ម ើម ស្រ កាស ្ល ឹក ▁ជា ប្រ ភ េ ទ ដើម ក្នុង ដ ី ដ ែល ផ្ សំ ឡើង ដោយ ព ន ្ល ក ▁ម ើម ▁និង ស្រ កាស ្ល ឹក យ៉ាង ច ្រ ើន ព្រ ម ជា មួយ ឬ ស ស ្ញ ែន ៅ ពី ក្រោម ▁ដូច យ៉ាង រ ុ ក្ខ ជាតិ ខ្ ទ ឹម ប ារ ាំង ម ើម ក្ត ៀង ▁ជាដើម ក្នុង ដ ី ដ ែល មាន ថ្ន ាំង ▁ចន្លោះ ថ្ន ាំង ក្នុង ស្រ កាស ្ល ឹក ▁ហើយ ថ្ន ាំង និង ព ន ្ល ក មាន ឬ ស ស ្ញ ែត ូច ៗ ប ុះ ពី ក្រោម ដ ី ▁ពោលគឺ ប្រ ភ េ ទ ខ្ ញ ី ▁ដើម ក្នុង ទឹក ▁ដើម ដ ុះ ក ប់ ក្នុង ភ ក់ ដ ែល មាន ទឹក ល ិច ▁ដើម ប្រ ភ េ ទ នេះ ច ្រ ើន ក្រ ាស់ ហើយ ទ ន់ ▁មាន រ ន្ធ ខ្ យ ល់ ▁ឧទាហរណ៍ ▁ក្ត ៀង ឈ ូក	412
តើសម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានចូលកាន់អំណាចជាប្រមុខរដ្ឋ នៅថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណាហេតុដូចម្តេចបានជាមានការតែងតាំងទ្រង់ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ	null	សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានចូលកាន់អំណាចជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ នៅថ្ងៃ ២០ ខែមិថុនា ១៩៦០បានជាមានការតែងតាំងទ្រង់ជា ព្រះប្រមុខរដ្ឋព្រោះពុំមានស្តេចសោយរាជ្យបន្ត ក្រោយពីព្រះបាទនរោត្តម សុរាម្រឹត ចូលទិវង្គត នៅថ្ងៃ ៣ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៦០ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនបានធ្វើព្យុហយាត្រាគាំទ្រព្រះអង្គឲ្យធ្វើជាព្រះប្រមុខរដ្ឋនៅថ្ងៃទី ១១ ខែ មិថុនា ១៩៦០ សភាជាតិ និងក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធិបានអនុម័តសេចក្តីសម្រេចចិត្តស្នើសុំឲ្យសម្រេច នរោត្តម សីហនុ ចូលកាន់ដំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ	null	សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានចូលកាន់អំណាចជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ នៅថ្ងៃ ២០ ខែមិថុនា ១៩៦០បានជាមានការតែងតាំងទ្រង់ជា ព្រះប្រមុខរដ្ឋព្រោះពុំមានស្តេចសោយរាជ្យបន្ត ក្រោយពីព្រះបាទនរោត្តម សុរាម្រឹត ចូលទិវង្គត នៅថ្ងៃ ៣ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៦០ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនបានធ្វើព្យុហយាត្រាគាំទ្រព្រះអង្គឲ្យធ្វើជាព្រះប្រមុខរដ្ឋនៅថ្ងៃទី ១១ ខែ មិថុនា ១៩៦០ សភាជាតិ និងក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធិបានអនុម័តសេចក្តីសម្រេចចិត្តស្នើសុំឲ្យសម្រេច នរោត្តម សីហនុ ចូលកាន់ដំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ	ត ើស ម្ ត េច Ġ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ បាន ចូល កាន់ អ ំណ ា ច ជា ប្រ មុខ រដ្ឋ Ġ នៅ ថ ្ង ៃ Ġ ខែ Ġ ឆ្នាំ ណា ហេតុ ដូច ម្ ត េច បាន ជា មាន ការ តែ ង តាំង ទ្រ ង់ ជា ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ Ġ	51	សម ្ត េច Ġ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ បាន ចូល កាន់ អ ំណ ា ច ជា ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ Ġ នៅ ថ ្ង ៃ Ġ ២០ Ġ ខែ ម ិ ថ ុន ា Ġ ១៩ ៦០ បាន ជា មាន ការ តែ ង តាំង ទ្រ ង់ ជា Ġ ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ ព្រ ោះ ពុ ំ មាន ស្ត េច ស ោយ រាជ ្យ ប ន្ត Ġ ក្រ ោយ ពី ព្រ ះ បាទ ន រ ោត ្ត ម Ġ សុ រា ម្រ ឹត Ġ ចូល ទិ វ ង្គ ត Ġ នៅ ថ ្ង ៃ Ġ ៣ Ġ ខែ Ġ មេ សា Ġ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៦០ ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ខ្ ម ែរ ជា ច្ រ ើន បាន ធ ្វ ើ ព្យ ុ ហ យា ត្រា គ ាំ ទ្រ ព្រ ះ អង្គ ឲ្យ ធ ្វ ើ ជា ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ នៅ ថ ្ង ៃ ទី Ġ ១ ១ Ġ ខែ Ġ ម ិ ថ ុន ា Ġ ១៩ ៦០ Ġ ស ភា ជាតិ Ġ និង ក្រុម ប្រ ឹក ្សា រាជ ានុ សិ ទ្ធិ បាន អនុ ម ័ត សេ ច ក្តី សម ្រ េច ចិត្ត ស្ន ើស ុំ ឲ្យ សម ្រ េច Ġ ន រ ោត ្ត ម Ġ សី ហ នុ Ġ ចូល កាន់ ដំ ណ ែង ជា ប្រ មុខ រដ្ឋ	194	▁តើ សម ្ត េច ▁នរោត្តម ▁សីហនុ ▁បាន ចូល កាន់ អ ំ ណា ច ជា ប្រ មុខ រដ្ឋ ▁នៅ ថ ្ង ៃ ▁ខែ ▁ឆ្នាំ ណា ហេតុ ដូច ម ្ត េច បាន ជា មាន ការ ត ែង តាំង ទ្រ ង់ ជា ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ ▁	44	▁សម្តេច ▁នរោត្តម ▁សីហនុ ▁បាន ចូល កាន់ អ ំ ណា ច ជា ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ ▁នៅ ថ ្ង ៃ ▁២០ ▁ខែមិថុនា ▁១៩ ៦០ បាន ជា មាន ការ ត ែង តាំង ទ្រ ង់ ជា ▁ព្រះ ប្រ មុខ រដ្ឋ ព្រ ោះ ព ុំ មាន ស្ត េច ស ោយ រាជ ្យ ប ន្ត ▁ក្រោយពី ព្រ ះ បាទ ន រ ោ ត្ត ម ▁សុ រា ម្រ ឹត ▁ចូល ទិ វ ង្គ ត ▁នៅ ថ ្ង ៃ ▁៣ ▁ខែ ▁មេសា ▁ឆ្នាំ ▁១៩ ៦០ ប្រ ជា ពល រដ្ឋ ខ្ ម ែរ ជា ច ្រ ើន បាន ធ ្វ ើ ព្យ ុ ហ យា ត្រា គ ាំ ទ្រ ព្រ ះ អង្គ ឲ្យ ធ ្វ ើ ជា ព្រ ះ ប្រ មុខ រដ្ឋ នៅ ថ ្ង ៃ ទី ▁១១ ▁ខែ ▁មិថុនា ▁១៩ ៦០ ▁សភា ជាតិ ▁និង ក្រុម ប្រ ឹក ្សា រាជ ានុ សិ ទ្ធិ បាន អនុ ម ័ត ស េច ក្តី ស ម្រ េច ចិត្ត ស្ន ើស ុំ ឲ្យ ស ម្រ េច ▁នរោត្តម ▁សីហនុ ▁ចូល កាន់ ដ ំណ ែង ជា ប្រ មុខ រដ្ឋ	165
តើរដ្ឋធម្មនុញ្ញាចែងអំពីការការពារកុមារដូចម្តេចខ្លះ	null	មាត្រា ៤៨នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថារដ្ឋធានរក្សាការពារសិទ្ធិរបស់កុមារដែលមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមារជាពិសេសសសិទ្ធិកុមារមានជីវិតរស់នៅសិទ្ធិទទួលការអប់រំរៀនសូត្រ សិទ្ធិត្រូវបានទទួលការគាំពារក្នុងស្ថានការណ៍មានសង្រ្គាម និងការការពារប្រឆាំងនឹងអាជីវកម្មសេដ្ឋកិច្ចឬកាមគុណលើកុមារ រដ្ឋគាំពារប្រឆាំងនឹងការងារទាំងឡាយ ដែលអាចធ្វើឱ្យខូចដល់ការអប់រំ និងការរៀនសូត្ររបស់កុមារឬដែលនាំឱ្យអន្តរាយដល់សុខភាព ឬសុខុមាលភាពរបស់កុមារ	null	មាត្រា ៤៨នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថារដ្ឋធានរក្សាការពារសិទ្ធិរបស់កុមារដែលមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមារជាពិសេសសសិទ្ធិកុមារមានជីវិតរស់នៅសិទ្ធិទទួលការអប់រំរៀនសូត្រ សិទ្ធិត្រូវបានទទួលការគាំពារក្នុងស្ថានការណ៍មានសង្រ្គាម និងការការពារប្រឆាំងនឹងអាជីវកម្មសេដ្ឋកិច្ចឬកាមគុណលើកុមារ រដ្ឋគាំពារប្រឆាំងនឹងការងារទាំងឡាយ ដែលអាចធ្វើឱ្យខូចដល់ការអប់រំ និងការរៀនសូត្ររបស់កុមារឬដែលនាំឱ្យអន្តរាយដល់សុខភាព ឬសុខុមាលភាពរបស់កុមារ	ត ើរ ដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញា ច ែង អ ំព ី ការ ការពារ ក ុម ារ ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ Ġ	23	មា ត្រា Ġ ៤ ៨ នៃ រដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញ បាន ច ែង ថា រដ្ឋ ធាន រក ្សា ការពារ សិ ទ្ធិ រ ប ស់ ក ុម ារ ដ ែល មាន ច ែង ក្នុង អនុ ស ញ្ញា ស្ត ី ពី សិ ទ្ធិ ក ុម ារ ជា ពិ សេ ស ស សិ ទ្ធិ ក ុម ារ មាន ជីវ ិត រស់ នៅ សិ ទ្ធិ ទទួល ការ អ ប់ រំ រ ៀន ស ូត ្រ Ġ សិ ទ្ធិ ត្រូវ បាន ទទួល ការ គ ាំ ពារ ក្នុង ស្ថាន ការណ៍ មាន សង ្រ ្ គ ាម Ġ និង ការ ការពារ ប្រ ឆ ាំង នឹង អា ជីវ កម្ម សេ ដ្ឋ កិច្ច ឬ កា ម គុណ លើក ុម ារ Ġ រដ្ឋ គ ាំ ពារ ប្រ ឆ ាំង នឹង ការងារ ទ ាំង ឡា យ Ġ ដ ែល អា ច ធ ្វ ើ ឱ្យ ខ ូច ដល់ ការ អ ប់ រំ Ġ និង ការ រ ៀន ស ូត ្រ រ ប ស់ ក ុម ារ ឬ ដ ែល នាំ ឱ្យ អ ន្ត រា យ ដល់ សុខ ភាព Ġ ឬ សុខ ុម ាល ភាព រ ប ស់ ក ុម ារ	172	▁តើ រដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញា ច ែង អ ំព ី ការ ការពារ ក ុម ារ ដូច ម ្ត េច ខ្ ល ះ ▁	22	▁មាត្រា ▁៤៨ នៃ រដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញ បាន ច ែង ថា រដ្ឋ ធាន រក ្សា ការពារ សិ ទ្ធិ រ ប ស់ ក ុម ារ ដ ែល មាន ច ែង ក្នុង អនុ ស ញ្ញា ស្ត ី ពី ស ិទ្ធ ិក ុម ារ ជា ពិ ស េស ស ស ិទ្ធ ិក ុម ារ មាន ជីវ ិត រស់ នៅ សិ ទ្ធិ ទទួល ការ អ ប់ រំ រ ៀន ស ូ ត្រ ▁សិទ្ធិ ត្រូវ បាន ទទួល ការ គ ាំ ពារ ក្នុង ស្ថាន ការណ៍ មាន សង ្រ ្ គ ាម ▁និង ការ ការពារ ប្រ ឆ ាំង នឹង អា ជីវ កម្ម សេ ដ្ឋ កិច្ច ឬ ក ាម គុណ លើក ុម ារ ▁រដ្ឋ គ ាំ ពារ ប្រ ឆ ាំង នឹង ការងារ ទ ាំង ឡា យ ▁ដែល អា ច ធ ្វ ើ ឱ្យ ខ ូច ដល់ ការ អ ប់ រំ ▁និង ការ រ ៀន ស ូ ត្រ រ ប ស់ ក ុម ារ ឬ ដ ែល នាំ ឱ្យ អ ន្ត រ ាយ ដល់ សុខ ភាព ▁ឬ សុខ ុម ាល ភាព រ ប ស់ ក ុម ារ	168
តើរដ្ឋអ៉ីស្រាអែលថ្មីបានលេចឡើងយ៉ាងដូចម្ដេច	null	រដ្ឋអ៉ីស្រាអែលថ្មីបានលេចឡើងដោយប្រទេសអង់គ្លេសដាក់អាណានិគមលើប្រទេសប៉ាលីស្ទីន ហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៧ អង់គ្លេសបានបង្កើតរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយនៅលើទឹកដីប៉ាលេស្ទីនឈ្មោះថាអ៉ីស្រាអែល បន្ទាប់់មករដ្ឋអ៉ីស្រាអែលទទួលជោគជ័យនិងបានពង្រីកទឹកដីរបស់ខ្លួនថែមទៀតដែលក្លាយជាបញ្ហាដោះស្រាយមិនចេញរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ	null	រដ្ឋអ៉ីស្រាអែលថ្មីបានលេចឡើងដោយប្រទេសអង់គ្លេសដាក់អាណានិគមលើប្រទេសប៉ាលីស្ទីន ហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៧ អង់គ្លេសបានបង្កើតរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយនៅលើទឹកដីប៉ាលេស្ទីនឈ្មោះថាអ៉ីស្រាអែល បន្ទាប់់មករដ្ឋអ៉ីស្រាអែលទទួលជោគជ័យនិងបានពង្រីកទឹកដីរបស់ខ្លួនថែមទៀតដែលក្លាយជាបញ្ហាដោះស្រាយមិនចេញរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ	ត ើរ ដ្ឋ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ថ ្ម ី បាន ល េច ឡើង យ៉ាង ដូច ម្ ដ េច Ġ	21	រដ្ឋ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ថ ្ម ី បាន ល េច ឡើង ដោយ ប្រ ទេស អ ង់ គ ្ល េស ដា ក់ អា ណា និ គម លើ ប្រ ទេស ប៉ា លី ស្ទ ីន Ġ ហើយ នៅ ឆ្នាំ ១៩ ៤ ៧ Ġ អ ង់ គ ្ល េស បាន បង ្ក ើត រដ្ឋ អ ធិបតេយ្យ មួយ នៅ លើ ទឹក ដ ី ប៉ា ល េស ្ ទី ន ឈ្មោះ ថា អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ĠâĢĭ បន្ទាប់ ់ មក រដ្ឋ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ទទួល ជ ោ គ ជ ័យ និង បាន ព ង ្រី ក ទឹក ដ ី រ ប ស់ ខ្លួន ថ ែម ទៀត ដ ែល ក្លា យ ជា ប ញ ្ហ ា ដ ោះ ស្រ ាយ ម ិន ចេញ រ ហ ូត ដល់ ស ព្វ ថ ្ង ៃ នេះ	131	▁តើ រដ្ឋ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ថ ្ម ី បាន ល េច ឡើង យ៉ាង ដូច ម្ ដ េច ▁	20	▁រដ្ឋ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ថ ្ម ី បាន ល េច ឡើង ដោយ ប្រ ទេស អ ង់ គ ្ល េស ដ ាក់ អា ណា និ គម លើ ប្រ ទេស ប៉ា លី ស្ទ ីន ▁ហើយ នៅ ឆ្នាំ ១ ៩៤ ៧ ▁អង់គ្លេស បាន ប ង្ក ើត រដ្ឋ អ ធិបតេយ្យ មួយ នៅ លើ ទឹក ដ ី ប៉ា ល េ ស្ទ ីន ឈ្មោះ ថា អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ▁បន្ទាប់ ់ មក រដ្ឋ អ ៉ី ស្រ ា អ ែល ទទួល ជ ោ គ ជ ័យ និង បាន ព ង ្រី ក ទឹក ដ ី រ ប ស់ ខ្លួន ថ ែម ទៀត ដ ែល ក្លា យ ជា ប ញ ្ហ ា ដ ោះ ស្រ ាយ ម ិន ចេញ រ ហ ូត ដល់ ស ព្វ ថ ្ង ៃ នេះ	126

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.