Datasets:
clui
/
it-pl-input

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
Natasha : Più tardi , lo farò più tardi .
Natasza : Później , tak zrobię później .
( Risate ) Rick Smolan : Ad ogni modo vi ringrazio , Mike e Richard , tantissimo per averci permesso di raccontare la storia .
( Śmiech ) RS : W każdym razie bardzo dziękuję Mike ' owi i Richardowi , że pozwolili nam opowiedzieć tę historię .
Grazie a tutti voi .
Dziękuję wam wszystkim .
( Applauso )
( Brawa )
Allora , l' estinzione è una morte differente .
Wymarcie to inny rodzaj śmierci ,
È più grande .
większy .
Non ce ne siamo accorti fino al 1914 , con la morte dell' ultimo piccione migratore , una femmina di nome Martha , nello zoo di Cincinnati .
Nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy do roku 1914 , kiedy ostatni gołąb wędrowny , Marta , zdechła w zoo w Cincinnati .
Il piccione migratore era l' uccello più diffuso al mondo vissuto in Nord America per 6 milioni di anni .
To był najliczniejszy gatunek ptaków na świecie . Zamieszkiwał Amerykę Północną przez 6 milionów lat .
Scomparso , all' improvviso .
Zniknął całkowicie .
Stormi larghi 1 km e mezzo e lunghi 650 , che oscuravano il cielo .
Stada szerokie na 1,5 , a długie na ponad 600 km kiedyś przysłaniały słońce .
Aldo Leopold lo chiamava un temporale biologico , una tempesta di piume .
Aldo Leopold powiedział : " To była biologiczna burza , upierzona nawałnica " .
E in effetti , era una specie chiave di volta che arricchiva l' intera foresta di latifoglie orientale , dal Mississippi all' Atlantico , dal Canadà giù fino al Golfo .
Był to gatunek kluczowy , wzbogacający wschodnie lasy liściaste od Missisipi po Atlantyk , od Kanady po Zatokę Meksykańską .
Ma l' intera specie è passata da 5 miliardi a zero in una ventina d' anni .
W ciągu kilkudziesięciu lat 5 miliardów ptaków wyginęło .
Cosa è successo ?
Dlaczego ?
Beh , è iniziata la caccia a fini commerciali .
Przez łowiectwo dla zysku .
Questi uccelli venivano cacciati per la loro carne , che era venduta a tonnellate , ed era una cosa facile , perché quando questi stormi giganti scendevo giù a terra , erano così fitti che centinaia di cacciatori potevano saltar fuori e massacrarli a decine di migliaia .
Dla sprzedawanego tonami mięsa . Było to łatwe . Lądując , olbrzymie stada były skupione tak gęsto , że setki łowców mordowało je dziesiątkami tysięcy .
Era la fonte di proteine più economica in America .
To było najtańsze źródło białka w Ameryce .
Prima della fine del secolo , non era rimasto nient' altro che campioni di queste bellissime piume nei cassetti dei musei .
Pod koniec stulecia nie zostało nic prócz pięknych skór w muzealnych szufladach .
Ma in questa storia c' è un lato positivo .
Historia ma też pozytywy .
Ha reso la gente consapevole che lo stesso stava per succedere col bisonte americano , quindi questi uccelli hanno salvato i bufali .
Uświadomiła ludziom , że to samo czeka amerykańskie bizony , więc ptaki je uratowały .
Ma tanti altri animali non sono stati salvati .
Ale wiele innych gatunków nie ocalało .
Il parrocchetto della Carolina era un pappagallo colorato molto comune .
Karolinie był bardzo popularnym papugiem .
Veniva ucciso per le sue piume .
Wytrzebiono ją z powodu piór .
C' era un uccello sulla costa Est , che piaceva alla gente , chiamato il tetraone di prateria maggiore .
Był ptak lubiany na wschodnim wybrzeżu , przodek preriokura dwuczubego .
Era amato . Hanno cercato di proteggerlo . È morto comunque .
Był kochany . Próbowali go chronić . Jednak martwił .
Secondo le parole di un giornale locale : " Non ci sono sopravvissuti , non c' è futuro , non si potrà mai più ricreare questa forma di vita . " C' è un profondo senso di tragedia che accompagna queste cose ed è successo con tantissimi uccelli che la gente amava .
Lokalna gazeta napisała : " brak ocalonych , brak przyszłości , brak życia możliwego do otworzenia w tej formie " . Jest w tym poczucie ogromnej tragedii , a przytrafiło się ptakom , które ludzie kochali .
È capitato a molti mammiferi .
Wielu ssakom .
Un' altra specie chiave di volta è un famoso animale , chiamato uro europeo .
Kolejnym gatunkiem jest znane zwierzę , nazywane turem europejskim .
Recentemente è stato fatto una specie di film su di lui .
Zrobiono o nim niedawno film .
L' uro era come il bisonte .
Tur był niczym bizon .
Era un animale che fondamentalmente manteneva l' equilibrio tra foresta e terreni erbosi in tutto il continente euroasiatico , dalla Spagna alla Corea .
Zwierzę zamieszkiwało głównie lasy i stepy w całej Europie aż po Azję , od Hiszpanii do Korei .
La documentazione su questo animale risale alle pitture rupestri di Lascaux .
Dokumentacja na jego temat sięga do malowideł jaskiń Lascaux .
Le estinzioni vanno avanti .
Wymieranie wciąż trwa .
C' è uno stambecco in Spagna , chiamato stambecco dei Pirenei .
Koziorożec alpejski z Hiszpanii , nazywany bucardo ,
Si è estinto nel 2000 .
wyginął w 2000 r .
C' era un animale meraviglioso in Tasmania , a sud dell' Australia , un lupo marsupiale o tilacino , chiamato tigre della Tasmania .
Było także wspaniałe zwierzę , wilk workowaty , nazywany tak w Tasmanii , na południu Australii zwany tygrysem tasmańskim .
È stato cacciato , finché ne sono rimasti solo alcuni esemplari che stanno morendo negli zoo .
Został wyrzucony , aż tylko kilka zwierzęta , które umierają w zoo .
È stato girato un piccolo filmato .
Zrobiono o nim krótki film .
Dolore , rabbia , rimpianto .
Smutek , złość , żal .
Non piangete . Organizzatevi .
Nie rozpaczajcie . Działajcie .
E se , usando il DNA dei campioni di museo , fossili di 200 000 anni fa si potessero utilizzare per far resuscitare specie , cosa fareste ? Da dove comincereste ?
A jeśli używając DNA próbek muzeum , kopalni 200 tys. lat temu , używając DNA próbek muzeum , używając DNA próbek muzeum , używając DNA próbek muzeum , kopalni 200 tys. lat temu , używając DNA próbek muzeum , kopalni 200 tys. lat
Beh , bisognerebbe iniziare a capire se la biotecnologia è realmente arrivata a questo punto .
Powinniśmy zacząć zrozumieć , czy biotechnologia naprawdę doszła do tego czasu .
Io ho cominciato con mia moglie , Ryan Phelan , che gestisce un' impresa di biotecnologia , chiamata DNA Direct , e grazie a lei , con uno dei suoi colleghi , George Church , uno dei migliori ingegneri genetici , anche lui ossessionato con i piccioni migratori , e molta fiducia nelle metodologie , sulle quali stava lav...
Zacząłem od mojej żony , Ryan Phelan , który zarządza biotechnologię , nazwaną DNA Direct , i dzięki nią , z jednym z jego kolegami , George Church , jednym z najlepszych inżynierów genetycznych , także obsesją z gołami migracyjnymi , i dużo zaufanie w metodologii
Dunque lui e Ryan hanno organizzato e ospitato un incontro al Wyss Institute di Harvard , riunendo specialisti sui piccioni migratori , ornitologi conservazionisti , bioetici , e per fortuna il DNA del piccione migratore era già stato sequenziato da una biologa molecolare di nome Beth Shapiro .
On i Ryan zorganizowali w Instytucie Wyss na Harvardzie spotkanie specjalistów od gołębi wędrownych , ornitologów-ekologów i bioetyków . Okazało się , że DNA naszego gołębia zostało już zsekwencjonowane przez biolożkę molekularną , Beth Shapiro .
L' unica cosa di cui aveva bisogno da quei campioni del museo Smithsonian era un po ' di tessuto del cuscinetto delle zampe , perché lì dentro si trova ciò che chiamano DNA antico .
Z okazów Instytutu Smithsona potrzebowała tylko odrobiny tkanki z nóżki ptaka zawierającej tak zwane starożytne DNA .
È un DNA altamente frammentato , ma a partire dal quale al giorno d' oggi , con buone tecniche , si può ricostruire l' intero genoma .
Jest to mocno poszatkowane DNA , ale dzięki odpowiednim technikom można złożyć cały genom .
E allora la domanda è , si può ricostruire con questo genoma l' intero uccello ?
Czy można za pomocą genomu złożyć ptaka ?
George Church pensa di sì .
George Church uważa , że tak .
Nel suo libro " Regenesis " , che vi consiglio di leggere , c' è un capitolo sulla scienza del ripristino di specie estinte , e George ha una macchina , chiamata macchina di ingegneria automatizzata del genoma multiplex ( MAGE ) .
W książce " Regenesis " , którą polecam , jest rozdział poświęcony nauce przywracania wymarłych gatunków , ma też urządzenie o nazwie : Maszyna Kompleksowej Inżynierii Genomu .
È come una specie di macchina dell' evoluzione .
To coś jak maszyna ewolucji .
Si provano combinazioni di geni che si scrivono a livello cellulare e poi in organi su un chip , e quelli che vincono , si possono trapiantare poi in un organismo vivo . Funzionerà .
Próbujesz kombinacji genów pisanych na poziomie komórki , a następnie w organach na chipach , a te które zwyciężą , możesz umieścić w żyjącym organizmie . Zadziała .
La precisione di tutto questo , una delle slide illeggibili di George , comunque , indica che qui c' è un livello di precisione che arriva fino alle singole coppie di basi .
Jeden ze słynnych nieczytelnych slajdów George ' a . Wskazuje , że jest to stopień precyzji aż do pojedynczej pary zasad .
Il piccione migratore ha 1,3 miliardi di coppie di basi nel suo genoma .
Gołąb wędrowny ma w genomie 1,3 mld par zasad .
Quindi ciò che si ottiene è la capacità di sostituire un gene con una variazione di questo stesso gene .
Możemy zastąpić gen jego odmianą .
Si chiama allele .
Allelem .
Questo è ciò che succede comunque in un' ibridazione normale .
To samo dzieje się w procesie hybrydyzacji .
Quindi questo è un tipo di ibridazione sintetica del genoma di una specie estinta con quello del suo parente vivente più stretto .
To syntetyczny rodzaj syntetycznej hybryducji genomu wymarłego z jego najbliższym rodzinnym .
Ora , lungo il percorso , George segnala che la sua tecnologia , la tecnologia della biologia sintetica , sta accelerando molto più velocemente del tasso previsto dalla Legge di Moore .
George zwraca uwagę , że jego technika biologii syntetycznej czterokrotnie przyspiesza prawo Moore ' a .
Lo sta facendo dal 2005 ed è probabile che continui a farlo .
Dzieje się tak od 2005 r. i prawdopodobnie nie przestanie .
Dunque , il parente più stretto del piccione migratore è la colomba fasciata . Ce ne sono molte . Anche qualcuna qua in giro .
Tak więc , najmniejszym rodzinnym gołowiecznym jest kolumba . Jest wiele . Nawet ktoś tutaj .
Geneticamente la colomba fasciata è già in gran parte un piccione migratore vivente .
Genetycznie gołąb pręgosterny jest w dużej mierze gołębiem wędrownym .
Ci sono solo dei pezzettini che sono colomba fasciata .
Pozostały tylko fragmenty genomu gołębia pręgosternego .
Se sostituite questi pezzettini con quelli del piccione migratore , avrete davanti a voi l' uccello estinto , che tuba .
Jeśli zamieni się te kawałki , będziecie przed wami wymarły ptak , który tuba .
Ora , c' è del lavoro da fare .
Jest trochę pracy .
Bisogna scoprire esattamente che geni fanno la differenza .
Trzeba dowiedzieć się , które geny mają znaczenie .
Ci sono geni per la coda corta della colomba fasciata , altri per la coda lunga del piccione migratore , per gli occhi rossi , per il petto color pesca , per come si riunisce in stormo e così via .
Są geny dla krótkiego ogonu kolumba , inne dla długiego ogonu migratora , czerwone oczy , kolorowego klatka , jak się łączy w tym razem i tak dalej .
Metteteli tutti insieme e il risultato non sarà perfetto .
Jeśli je zsumujemy , wynik nie będzie idealny .
Ma dovrebbe essere perfetto abbastanza , perché neanche la natura fa cose perfette .
Ale wystarczający , bo natura też nie jest idealna .
Dunque , da questo incontro a Boston abbiamo ottenuto 3 cose .
Spotkanie w Bostonie miało 3 rezultaty .
La prima è ohe io e Ryan abbiamo deciso di creare un' organizzazione no profit , chiamata Revive and Restore , per dare un impulso alla " de-estinzione " e cercare di farla andare avanti in modo responsabile , e per portare avanti il progetto del piccione migratore .
Po pierwsze stworzyliśmy z Ryan nonprofit " Revive and Restore " , żeby przyspieszyć deekstynkcję i postarać się , żeby działała odpowiedzialnie , oraz pchnąć sprawę gołębia wędrownego .
Un altro risultato diretto è stato un giovane dottorando di nome Ben Novak , ossessionato con i piccioni migratori da quando aveva 14 anni , che aveva imparato a lavorare con il DNA antico e aveva sequenziato il piccione migratore grazie all' aiuto economico di parenti e amici .
Drugi skutek to młody absolwent studiów , Ben Novak , który od 14. roku życia ma obsesję na punkcie gołębi wędrownych i nauczył się pracować na dawnym DNA . Samodzielnie zsekwencjonował gołębia wędrownego , sfinansowany przez rodzinę i przyjaciół .
L' abbiamo assunto a tempo pieno .
Zatrudniliśmy go na pełny etat .
Ecco , questa è una foto che gli ho scattato l' anno scorso al museo Smithsonian , sta guardando Martha , l' ultimo piccione migratore vivo .
Tę fotografię zrobiłem mu zeszłego roku w Instytucie Smithsona . Spogląda na Martę , ostatniego żywego gołębia wędrownego .
E se avrà successo , non sarà più l' ultima .
Jeżeli mu się uda , nie będzie ostatnia .
Il terzo risultato dell' incontro di Boston è stato rendersi conto della quantità di scienziati in tutto il mondo , che lavorano su diversi tipi di de-estinzione , ma che non si erano mai incontrati .
Trzeci rezultat spotkań w Bostonie było zrozumieć ilość naukowców na całym świecie , którzy pracują na różnych rodzaj deekscytencji , ale nigdy nie spotkali się .
E al National Geographic hanno incominciato a interessarsi , perché hanno questa teoria che durante il secolo passato le scoperte consistevano in sostanza nel trovare cose , mentre in questo secolo consiste nel crearle .
Zainteresowało się National Geographic , bo mają teorię , że w ubiegłym wieku głównie się odkrywało , a w tym przede wszystkim się tworzy .
La de-estinzione fa parte di quest' ultima categoria .
Deekstynkcja to tworzenie .
Per questo hanno ospitato e finanziato questo incontro . E hanno reso possibile per 35 scienziati , biologi conservazionisti e biologi molecolari , riunirsi per vedere se potevano collaborare in qualche modo .
National Geographic zasponsorowało spotkanie . 35 biologów ekologów i biologów molekularnych omawiało czy mogą coś razem zdziałać .
Alcuni di questi biologi conservazionisti sono abbastanza radicali .
Niektórzy ekolodzy są dosyć radykalni .
Ci sono 3 di loro che non solo stanno ricreando specie antiche , ma stanno riportano in vita ecosistemi estinti nella Siberia settentrionale , l' Olanda e le Hawaii .
Trzech z nich nie tylko przywraca dawne gatunki , ale całe wymarłe ekosystemy w północnej Syberii , w Holandii i na Hawajach .
Henri , olandese , che ha un cognome olandese che non cercherò di pronunciare , sta lavorando sugli uri .
Henri z Holandii , z holenderskim nazwiskiem , którego nie umiem wymówić , pracuje nad turem .
L' uro è l' antenato di tutti i bovini domestici e quindi essenzialmente il suo genoma è vivo , solo che è distribuito in modo irregolare .
Tur to przodek bydła domowego , jego genom przetrwał , jest tylko nierówno rozdzielony .
Quindi stanno lavorando con 7 razze di bovini primitivi di apparenza rustica , come quel Maremmana primitivo lassù , per ricostruire , col tempo , grazie alla domesticazione selettiva inversa , gli uri .
Pracują nad 7 rasami silnego , prymitywnego bydła , jak ten Maremmana primitivo na górze , aby przez selektywny rozród wsteczny , z czasem , odtworzyć gatunek tura .
Ora , la rinaturalizzazione va più veloce in Corea che in America e quindi il piano prevede che in queste aree rinaturalizzate in giro per l' Europa vengano introdotti gli uri , affinché possano ricominciare il lavoro di sempre , il loro vecchio ruolo ecologico di pulire questa foresta piuttosto sterile e a canopea chi...
Renaturalizacja idzie szybciej w Korei niż w Ameryce , a plan pozwoli , że w tych renaturalizowanych obszarachach wokół Europy zostanie wprowadzić urzędów , żeby zaczynać się zawsze pracę , ich stary ekologiczny rolę czynić tę bardzo sterylną lasę i zamkniętą
Un' altra storia incredibile ci è arrivata da Alberto Fernández-Arias .
Kolejna niezwykła historia pochodzi od Alberto Fernández-Ariasa .
Alberto lavorava con lo stambecco dei Pirenei in Spagna .
Alberto pracował z gatunkiem bucardo w Hiszpanii .
L' ultimo esemplare era una femmina chiamata Celia che era ancora viva , ma poi l' hanno catturata , hanno prelevato un po ' di tessuto dal suo orecchio , lo hanno preservato in azoto liquido , l' hanno liberata , ma pochi mesi dopo è stata trovata morta , schiacciata da un albero .
Ostatni bucardo był samicą o imieniu Celia . Była wciąż żywa kiedy ją schwytano , pobrano od niej trochę tkanki z ucha i zamrożono w ciekłym azocie po czym wypuszczono Celię na wolność . Kilka miesięcy później przywaliło ją drzewo .
Hanno preso il DNA dall' orecchio , l' hanno trapiantato in una capra come ovulo clonato , la gravidanza è arrivata a termine ed è nato un cucciolo di stambecco vivo .
Pobrano DNA z jej ucha , wszczepiono jako sklonowaną komórkę jajową kozie , a po okresie ciąży , urodziło się małe , żywe bucardo .
È stata la prima de-estinzione della storia .
To był pierwszy przypadek deekstynkcji w historii .
( Applausi ) È durato poco .
( Brawa ) O krótkim żywocie .
Certe volte i cloni ottenuti incrociando specie diverse hanno problemi respiratori .
Czasem klony międzygatunkowe mają problemy z oddychaniem .
Questo in particolare aveva una malformazione polmonare ed è morto dopo 10 minuti , ma Alberto era fiducioso che , siccome la clonazione ha fatto passi avanti , anche questo farà passi avanti e alla fine gli stambecchi dei Pirenei torneranno sulle montagne della Spagna settentrionale .
Ten miał niewykształcone płuca i zmarł po 10 minutach . Jednak Alberto był pewien , że odtąd klonowanie dobrze się rozwija co w końcu zaowocuje populacją bucardo w górach północnej Hiszpanii .
Un gran pioniere della criopreservazione è Oliver Ryder .
Pionierem krioprezerwacji jest Oliver Ryder .
Allo zoo di San Diego , il suo zoo congelato ha raccolto tessuti da più di 1000 specie durante gli ultimi 35 anni .
W zoo w San Diego , zamrożonym zoo , w przeciągu 35 lat zebrał tkanki ponad tysiąca gatunków .
Allora , quando sono surgelate , a -196 gradi centigradi , le cellule rimangono intatte , il DNA pure .
W przypadku takiego zamrożenia , 196 stopni Celsjusza , komórki oraz DNA pozostają nietknięte .
Sostanzialmente sono cellule funzionanti e quindi qualcuno come Bob Lanza all' Advanced Cell Technology ha preso un po ' del tessuto di un animale in pericolo di estinzione , chiamato banteng di Java , l' ha trapiantato in una mucca che ha portato la sua gravidanza a termine ed è nato un cucciolo di banteng sano che è ...
W zasadzie są to żywe komórki . Bob Lanza w Advanced Cell Technology pobrał trochę tkanki z zagrożonego wymarciem jawajskiego bantenga , wszczepił krowie i urodził się mały , żywy banteng , który dobrze się rozwinął i nadal żyje .
La cosa più esaltante per Bob Lanza è la capacità di prendere qualsiasi tipo di cellula con cellule staminali pluripotenti indotte e trasformarla in cellule germinali , come spermatozoi o ovuli .
Najbardziej ekscytujące dla Bob Lanza jest umiejętność do wykorzystania każdego rodzaju komórki , które komórki macierzyste macierzyste , i przekształcić ją w komórek wykształcenia , jak spermy lub owcami .
Quindi adesso andiamo da Mike McGrew , uno scienziato del Roslin Institute in Scozia , che sta facendo miracoli con gli uccelli .
Mike McGrew , naukowiec z Instytutu Roslin w Szkocji , dokonuje cudów z ptactwem .
Allora lui prenderà , per esempio , cellule della pelle di un falcone , un fibroblasto , e lo trasformerà in una cellula staminale pluripotente indotta .
Pobierze komórki skóry sokoła , fibroblasty , przekształci je w indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste .
Visto che è così pluripotente , può diventare plasma germinale .
Ponieważ jest tak pluripotencjalna , może stać się płytnymi kształtami .