it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
Nel 2007 sono diventata procuratore generale dello stato del New Jersey .
W 2007 roku zostałam prokuratorką generalną stanu New Jersey .
Prima di allora ero stata pubblico ministero prima nell' ufficio del procuratore distrettuale di Manhattan e poi al Dipartimento di Giustizia degli Stati Uniti .
Wcześniej byłam oskarżycielką publiczną , najpierw w prokuraturze okręgu Manhattan , potem w Departamencie Sprawiedliwości USA .
Ma quando sono diventata procuratore generale sono successe due cose che mi hanno fatto cambiare il modo di vedere la giustizia penale .
Kiedy zostałam prokuratorką generalną , dwie rzeczy zmieniły moje postrzeganie sądownictwa karnego .
La prima è stata che credevo di fare domande davvero semplici .
Po pierwsze , myślałem , że zadawałem proste pytania .
Volevo capire chi stavamo arrestando , chi stavamo accusando , chi stavamo tenendo nelle case circondariali e chi mettendo in prigione .
Chciałem zrozumieć kto aresztowaliśmy , kto oskarżaliśmy , kto oskarżaliśmy w domu otoczonym i kto w więzieniu .
Inoltre volevo capire se stavamo prendendo decisioni che ci rendessero più sicuri .
Chciałem zrozumieć , czy podejmowaliśmy decyzje , które sprawiają nam bezpieczniejsze .
Non sono riuscita ad avere queste informazioni .
Ale nie mogłam zdobyć tych informacji .
È risultato che la maggior parte degli uffici giudiziari come il mio non tengono traccia delle cose importanti .
Okazało się , że większość dużych instytucji prawa karnego , takich jak moja , nie kontroluje istotnych spraw .
Quindi , dopo un mese di frustrazione incredibile sono entrata in un' aula per conferenze piena zeppa di investigatori e di montagne di pratiche , gli investigatori erano seduti lì con i loro blocchi gialli a prendere appunti .
Po miesiącach niezwykłych frustracji , weszłam do szkoły konferencji , które zapewniły badaczy i góry praktycznych , badaczy siedzieli tam z żółtymi blokami , które zrobiły notatki .
Stavano cercando di trovare le informazioni che stavo cercando guardando uno per uno i casi degli ultimi cinque anni .
Próbowali znaleźć informacje , które szukałem patrząc na jednym przypadku przez ostatnie pięć lat .
Come potete immaginare quando finalmente abbiamo avuto i risultati , non erano buoni .
Jak możecie sobie wyobrazić , kiedy w końcu mieliśmy rezultaty , nie były dobre .
È risultato che stavamo seguendo un mucchio di casi minori di droga che stavano proprio dietro l' angolo del nostro ufficio di Trenton .
Okazuje się , że wiele mniejszych przypadków narkotyków , które były wokół naszej biurze w Trenton .
La seconda cosa accaduta è che ho passato un giorno al dipartimento di polizia a Camden , New Jersey .
Druga rzecz wydarzyła się podczas dnia spędzonego na komendzie policji w Camden .
A quel tempo Camden , New Jersey , era la città più pericolosa d' America .
W tym czasie Camden w New Jersey było najbardziej niebezpiecznym miastem w Ameryce .
Sono stata lì proprio per questo .
Z tego powodu objęłam prowadzenie Komendy Policji Miasta Camden .
Ho passato la giornata al dipartimento di polizia , e mi hanno portata in una stanza dove c' erano ufficiali anziani , tutta gente che lavorava sodo per provare a ridurre il crimine a Camden .
Spędziłem dzień w departamentu policji i zabrałem mnie do pomieszczenia , gdzie były starszych oficjalistów , wszystkie ludzie , którzy pracowały ciężko , by próbować zmniejszyć przestępstwa w Camden .
Quello che ho visto nella stanza , mentre discutevamo su come ridurre il crimine , era una serie di poliziotti con un sacco di bigliettini adesivi gialli .
Co zobaczyłam w tej sali , kiedy rozmawialiśmy o redukcji przestępczości ? Szereg policjantów z mnóstwem żółtych karteczek samoprzylepnych .
Prendevano un bigliettino giallo , ci scrivevano qualcosa e poi lo attaccavano su una lavagna .
Wziąły żółtą kartkę , napisały coś , a potem zaatakowały go na tablicy .
Uno di loro diceva , " Abbiamo avuto una rapina due settimane fa .
Jednym z nich powiedział : "; "; Mieliśmy robić dwa tygodnie temu .
Non ci sono sospetti . " Un' altro : " C' è stata una sparatoria nella zona l' altra settimana . Non ci sono sospetti . " Non stavamo usando metodi basati sui dati .
"; "; Kolejna : "; "; W tym tygodniu była strzelatura , nie ma sugerencji "; "; . Nie używamy danych opierań .
In pratica stavamo cercando di combattere il crimine con dei Post-it gialli .
Próbowaliśmy walczyć z żółtymi post-itami .
Entrambe queste cose mi hanno fatto capire che fondamentalmente ci stavamo sbagliando .
Obie te rzeczy pokazały mi , że w zasadzie myliśmy .
Non sapevamo neanche chi c' era nel nostro sistema giudiziario , non avevamo alcun dato sulle cose importanti e non scambiavamo informazioni , non usavamo l' analisi dei dati o strumenti per prendere decisioni migliori e per ridurre il crimine .
Nie wiedzieliśmy , kto figuruje w systemie sądownictwa karnego . Nie mieliśmy żadnych danych godnych uwagi , nie dzieliliśmy się danymi , nie używaliśmy analityki czy narzędzi pomocnych w podejmowaniu decyzji i redukowaniu przestępczości .
Per la prima volta ho iniziato a pensare a come prendevamo le decisioni .
Po raz pierwszy zacząłem myśleć o tym , jak podejmowaliśmy decyzje .
Quando ero assistente del procuratore distrettuale e quando ero pubblico ministero , esaminavo in casi che avevo davanti e in genere prendevo decisioni sulla base del mio istinto e sulla mia esperienza .
Kiedy byłem asystentem dyrektora , i kiedy byłem publicznym prokuratorem , badałem się w przypadku , zwykle podejmując decyzje na podstawie mojego instynktu i mojego doświadczenia .
Quando sono diventata procuratore generale ho potuto vedere il sistema nel suo insieme , e mi sono sorpresa a scoprire che funzionava esattamente allo stesso modo , in tutto il sistema . Nei dipartimenti di polizia , negli uffici dei pubblici ministeri , nei tribunali e nelle prigioni .
Kiedy zostałam prokurator generalny , mogłam zobaczyć ten system , i zaskoczyłam się odkryć , że działa się dokładnie w ten sam sposób , w całym systemie . W departamentach policji , biurach publicznych , sądów i więzienia .
Ho capito subito che non stavamo facendo un buon lavoro .
Zdałem sobie sprawę , że nie robiliśmy dobry pracy .
Volevo fare le cose diversamente .
Dlatego chciałam podejść do tego inaczej .
Volevo introdurre dati e ragionamenti ed un' analisi statistica rigorosa nel nostro lavoro .
Chciałem wprowadzić danych , pomysłów i rygorystyczną analizę statystyczną w naszej pracy .
In pratica volevo fare Moneyball con la giustizia penale .
Chciałam zastosować taktykę " moneyball " w sądownictwie karnym .
Moneyball , come molti di voi sapranno , è quello che fecero gli Oakland Athletics quando usarono dati mirati e statistiche per scegliere i giocatori che li avrebbero fatti vincere . Passarono da un sistema basato su informatori che tenevano d' occhio i giocatori di baseball e usavano l' istinto e l' esperienza , l' is...
Moneyball , jak większość z was wie , to właśnie to zrobili Oakland Athletics , kiedy używają skupionych danych i statystyków , by wybrać graczy , którzy wykonali ich wygrać . Z systemu informatorów , który umożliwiły graczy baseballowe i używają instynkty i doświadczen
Ha funzionato per gli Oakland Athletics e ha funzionato nello stato del New Jersey .
Udało się w przypadku Oakland A i udało się w stanie New Jersey .
Abbiamo tolto Camden dalla cima della lista come città più pericolosa d' America .
Wyciągnęliśmy Camden z szczytu listy jako najbardziej niebezpieczniejsze miasto w Ameryce .
Abbiamo ridotto gli omicidi del 41 per cento , che in pratica significa 37 vite salvate .
Zredukowaliśmy morderstwa o 41 % , co oznacza uratowanie życia 37 osób .
Abbiamo ridotto il crimine in città del 26 per cento .
Obniżyliśmy przestępczość w mieście o 26 % .
Abbiamo anche cambiato il modo di fare le indagini .
Zmieniliśmy też procedurę wnoszenia oskarżenia .
Siamo così passati da reati minori per droga che accadevano appena fuori dal' ufficio a seguire casi di rilevanza statale su cose come ridurre la violenza delle persone più aggressive combattere le bande di strada , il traffico di armi e droga e la corruzione politica .
Więc przeszliśmy od mniejszych narkotyków , które dzieje się właściwie poza biurze , które podejmują przypadków ważnych państwa na temat , jak zmniejszyć przemocy najbardziej agresywnych ludzi walczących gangów ulicznych , handlu broni i narkotyk
Tutto ciò ha una grande importanza , perché per me garantire la sicurezza pubblica è la funzione più importante del governo .
Wszystko jest bardzo ważne , bo zapewnianie bezpieczeństwa publiczne jest najważniejszym funkciem rządu .
Se non siamo sicuri non possiamo essere istruiti , non possiamo pensare alla salute , non possiamo fare le cose che vorremmo nella nostra vita .
Jeśli nie jesteśmy pewni , nie możemy być wykształcone , nie możemy myśleć o zdrowiu , nie możemy robić rzeczy , które chcielibyśmy w naszym życiu .
Oggi viviamo in un paese che affronta problemi seri di giustizia criminale .
Mieszkamy obecnie w kraju , gdzie stoimy przed poważnymi problemami w sądownictwie karnym .
Ci sono ogni anno 12 milioni di arresti ,
12 milionów przypadków aresztowań rocznie .
la maggioranza dei quali per reati minori , come le infrazioni , tra il 70 e l ' 80 per cento .
Większość tych aresztowań dotyczy drobnych przestępstw typu wykroczenia , aż 70 do 80 % .
Meno del 5 per cento di tutti gli arresti è per crimini violenti .
Mniej niż 5 % wszystkich aresztach to brutalnych zbrodności .
Eppure spendiamo 75 miliardi di dollari all' anno , si miliardi , per costi di recupero locali e statali .
Jednak wydajemy 75 miliardów rocznie , tak , miliardów dolarów , dolarów na więzienia stanowe i lokalne .
Proprio adesso , oggi , ci sono 2,3 milioni di persone nelle case circondariali ed in prigione .
Obecnie jest 2,3 miliona ludzi w domu otoczonym i w więzieniu .
Noi fronteggiamo incredibili sfide di sicurezza pubblica perché abbiamo una situazione dove due terzi delle persone in cella sono in attesa di processo .
Obejmujemy niezwykłe wyzwanie bezpieczeństwa publicznego , ponieważ mamy sytuację , gdzie dwa trzecie ludzi w celi są czekającego procesu .
Non sono ancora state giudicate per un reato .
Nie zostali jeszcze skazani za przestępstwo .
Sono in attesa della loro udienza in tribunale .
Czekają na termin rozprawy , a 67 % osób wraca do więzień .
E il 67 per cento delle persone torna in prigione .
67 % ludzi wraca do więzienia .
Il nostro tasso di recidiva è tra i più alti al mondo .
Nasz wskaźnik recydywy należy do najwyższych na świecie .
Quasi sette persone su 10 che vengono rilasciate dalla prigione verranno arrestate di nuovo. in un ciclo costante di crimine e carcere .
Prawie 7 na 10 osób zostaną aresztowane z więzienia , w ciągłym cyklu przestępczości i więzienia .
Quando ho iniziato a lavorare alla Fondazione Arnold , ho rifatto queste considerazioni e ho ripensato a come avevamo usato dati e analisi per trasformare il modo di fare giustizia nel New Jersey .
Kiedy zacząłem pracować na Fundację Arnold , zmieniłem takie pomysły i myśleliłem o tym , jak użyliśmy danych i analizy , by zmienić sposób sprawiedliwości w New Jersey .
E quando guardo l' odierno sistema giudiziario degli Stati Uniti , mi sento esattamente come quando ho iniziato nello stato del New Jersey e cioè che bisogna assolutamente fare meglio e io so che si può .
Kiedy patrzę na dzisiejszym systemu sędzia USA , czuję się dokładnie jak , kiedy zacząłem się w stanie New Jersey , to oznacza , że musimy zrobić coś lepiej , a ja wiem , że możemy .
Così ho deciso di concentrarmi sull' uso dei dati e dell' analisi per supportare la decisione più critica nel campo della sicurezza pubblica , cioè stabilire se qualcuno che è stato arrestato è un rischio per la sicurezza pubblica e deve stare in detenzione , oppure se non rappresenta un rischio per la sicurezza pubbli...
Postanowiłem skupić się na użycie danych i analizy , żeby wspierać najbardziej krytyczną decyzję w dziedzinie bezpieczeństwa publicznej , czy ktoś został aresztowany jest ryzyko dla bezpieczeństwa publicznego , czy nie jest ryzyka dla bezpieczeńst
Tutto quello che succede nei casi criminali dipende da questa singola decisione .
Wszystko , co dzieje się w przypadkach zależy od tego pojedynczego decyzji .
Ha impatto su tutto .
Wpływa ona na wszystko .
Ha impatto sulle sentenze .
Wpływa na wyrok , na decyzję o zastosowaniu terapii .
Ha impatto su un possibile trattamento terapeutico .
Ma wpływ na leczenia leczenia .
Ha impatto sul crimine e sulla violenza .
Wpływa na przestępczość i przemoc .
Quando parlo con i giudici in giro per gli Stati Uniti , cosa che faccio continuamente , mi dicono tutti la stessa cosa , cioè che mettiamo in cella le persone pericolose e lasciamo fuori quelle non pericolose e non violente .
Gdy rozmawiam z sędziami w USA , a robię to cały czas , wszyscy mówią to samo , że zamykamy w więzieniach ludzi niebezpiecznych , a wypuszczamy tych niegroźnych , niestosujących przemocy .
Ne sono convinti e ci credono .
Tak uważają i w to wierzą .
Ma quando si iniziano a guardare i dati che i giudici , tra l' altro , non hanno , se guardiamo i dati quello che constatiamo ogni volta è che non è così .
Ale kiedy spojrzymy na dane , które sędzia nie mają , jeśli spojrzymy na dane , to , co widzimy za każdym razem , że tak nie jest .
Troviamo malviventi a basso rischio , che sono il 50 per cento di tutta la nostra popolazione carceraria , e scopriamo che sono in cella .
Okazuje się , że drobni przestępcy , którzy stanowią 50 % osób w systemie sądownictwa karnego , są zamknięci w więzieniu .
Prendete Leslie Chew , un uomo texano , che aveva rubato quattro coperte in una fredda notte d' inverno .
Na przykład Leslie Chew z Teksasu , który w zimną zimową noc ukradł cztery koce .
Fu arrestato e messo in cella , con una cauzione di 3500 dollari , una somma che non poteva pagare .
Został aresztowany i umieścił w areszcie , że za 3500 dolarów , sum , który nie mogł płacić .
È stato in cella per otto mesi fino a che il suo caso è arrivato al giudice , con un costo per i contribuenti di più di 9000 dollari .
Przez osiem miesięcy dotarł do sędzia , za koszt dla podatników ponad 9 tysięcy dolarów .
Ma anche all' altro estremo stiamo facendo un lavoro terribile .
Ale na drugą ekstremalną robimy okropną pracę .
Le persone che risultano essere criminali ad alto rischio , quelle che riteniamo verosimilmente siano le più propense a commettere un nuovo crimine se rilasciate , vediamo che a livello nazionale il 50 per cento di queste viene rilasciato .
Ludzie , którzy są wysokiej ryzyka , którzy uważamy , że są najbardziej przyzwyczajne , że zapewniają nową przestępcę , jeśli wypuszczamy , widzimy , że na poziomie narodowym , 50 % z nich zostaje wypuszczone .
La ragione è nel modo in cui prendiamo le decisioni .
Powodem jest sposób podejmowania decyzji .
I giudici hanno le migliori intenzioni quando prendono decisioni sul rischio , ma le prendono in modo soggettivo .
Sędzia mają najlepsze intencje , kiedy podejmują decyzje o ryzyku , ale podejmują je subiektywny sposób .
Sono come gli informatori del baseball di 20 anni fa , che usavano istinto ed esperienza , per provare a decidere il rischio associato a qualcuno .
Są jak 20 lat temu informatorów baseballu , którzy używają instynktów i doświadczenia , żeby spróbować decydować ryzyko kogoś związanego .
Loro sono soggettivi e sappiamo cosa succede quando si prendono decisioni in questo modo , spesso sono sbagliate .
Są subiektywni i wiemy , co się dzieje , gdy podejmują się decyzje w ten sposób , często są błędne .
Quello che serve In questo momento sono dati significativi ed analisi .
Obecnie potrzebujemy to znaczące dane i analizy .
Ho deciso di cercare uno strumento potente di analisi e di valutazione del rischio , qualcosa che potesse aiutare i giudici a capire in modo scientifico ed oggettivo il tipo di rischio che rappresentava chi gli stava di fronte .
Postanowiłem poszukiwać potężne narzędzie analizowania ryzyka , coś , co mogło pomóc sędziom do zrozumienia naukowego i obiektywnego rodzaju ryzyka , która reprezentuje , kto się przed nimi .
Ho cercato in tutto il paese e ho scoperto che tra il cinque e il 10 per cento di tutte le giurisdizioni negli USA in realtà usa qualche strumento di valutazione del rischio . Quando ho guardato questi strumenti ho capito subito perché .
Szukałem w całym kraju i odkryłem , że pomiędzy pięć a 10 procent wszystkich sądów w USA , w rzeczywistości używa kilka narzędzi ryzyka . Kiedy spojrzałem tych narzędzi , zrozumiałem właśnie dlaczego .
Erano incredibilmente costosi da gestire , erano lenti , erano limitati alla giurisdizione locale per la quale erano stati creati .
Były niesamowicie kosztowne do zarządzania , były soczewki , były ograniczone do lokalnych spraw , dla których zostały stworzone .
In pratica non potevano essere adattati o trasferiti in altri posti .
Nie mogły być przystosowane lub przeprowadzone do innych miejsc .
Allora ho formato una squadra fenomenale di esperti di dati , ricercatori e statistici per creare uno strumento universale di valutazione del rischio in modo che ogni giudice degli Stati Uniti d' America potesse avere una misura del rischio scientifica ed oggettiva .
Wtedy stworzyłem wspaniałą ekspertów danych , badacze i statystyków , by stworzyć uniwersalną narzędzią ryzyka , tak , żeby każdy sędzia USA mógłby mierzyć ryzyko naukowego i obiektywnego .
Nel nostro strumento abbiamo raccolto un milione e mezzo di casi da tutti gli Stati Uniti , da città , da contee , da ogni singolo stato del paese , dai distretti federali .
W naszym narzędzie zebraliśmy 1,5 miliona przypadków z wszystkich Stanów Zjednoczonych , miast , kontroli , każdego państwa kraju , obszarów federalnych .
Con questo milione e mezzo di casi , che oggi è il più grande archivio di indagini preliminari degli Stati Uniti , in pratica abbiamo scoperto che c' erano più di 900 fattori di rischio che potevamo considerare per stabilire quello che ci importava di più .
W tym półtora przypadkach , który jest obecnie największym archiwum badań w USA , odkryliśmy , że istnieje ponad 900 czynników ryzyka , które możemy sprawdzić , żeby zdefiniować to , co nas najbardziej ważne .
Abbiamo trovato che c' erano nove fattori specifici che contavano davvero in tutto il paese che erano quelli più importanti per la previsione del rischio .
Odkryliśmy , że istnieje dziewięć konkretnych czynników , które naprawdę liczyły się w całym kraju , które były najważniejsze dla przewidywania ryzyka .
Quindi abbiamo creato uno strumento di valutazione universale .
Stworzyliśmy uniwersalne narzędzie oceny ryzyka .
Ed è fatto così .
Wygląda ono następująco .
Come vedete , ci mettiamo dentro qualche informazione , ma la maggior parte è davvero semplice , è facile da usare , si concentra su cose come le sentenze precedenti dell' accusato , se era stato condannato al carcere , se era mai stato coinvolto prima in atti violenti , se era stato portato nuovamente in tribunale .
Jak widzicie , umieścimy większość informacji , ale większość jest bardzo proste , łatwo do użycia , skupia się na rzeczy takich jak wcześniejszych decyzji oskarżanych , jeśli został oskarżony do więzienia , jeśli kiedykolwiek został zaangażowany w
Con questo strumento possiamo prevedere tre cose .
Dzięki temu możemy przewidzieć trzy rzeczy .
La prima , se qualcuno commetterà un nuovo crimine una volta rilasciato .
Po pierwsze , jeśli ktoś zrobił nowe przestępstwo , gdy ktoś zrobił nowe przestępstwo , gdy ktoś zrobił nowe przestępstwo , gdy ktoś zrobił nowe przestępstwo , gdy ktoś zrobił nowe przestępstwo , gdy ktoś zrobił nowe przestępstwo , gdy ktoś zrobił nowe
La seconda , per la prima volta , e credo che sia incredibilmente importante , possiamo prevedere se qualcuno commetterà un atto violento se rilasciato .
Po drugie , po raz pierwszy , i myślę , że to niesamowicie ważne , możemy przewidzieć , czy ktoś zrobił przeciwko , jeśli wypuszczamy .
Questa è la cosa più importante secondo i giudici quando ci parli .
To jest najważniejszą rzeczą według sądów , kiedy mówisz o tym .
Terzo , possiamo prevedere se qualcuno tornerà dal giudice .
Po trzecie , możemy przewidzieć , czy ktoś powróci do sędzia .
Ogni giudice negli Stati Uniti d' America può usarlo , perché è stato creato su una base di dati universale .
Może to wykorzystać każdy sędzia w USA , ponieważ bazą jest uniwersalny zestaw danych .
Quando i giudici utilizzano lo strumento di valutazione del rischio vedono questo : è un cruscotto .
Kiedy sędzia używają narzędzie ryzyka , widzą to , że jest grypka .
In cima vedete il punteggio di Nuova Attività Criminale , naturalmente sei è il più alto , e nel mezzo abbiamo un " Rischio elevato di violenza " . Questo vuole dire che quella persona ha un rischio elevato di violenza e che il giudice dovrebbe guardare bene quel caso .
Na szczyt widzimy wynik Nowego Kryminalnego , oczywiście sześć jest najwyższy , a w środku mamy "; "; wysoki ryzyka przemocy "; "; . To oznacza , że ta osoba ma wysokiej ryzyka przemocy i że sędzia powinien spojrzeć na tym przypadku .
Poi , verso il basso , vedete il punteggio sulla eventualità di non comparire che è la probabilità che qualcuno ritorni in tribunale .
Następnie , widać wynik , że nie pojawia się , że jest prawdopodobieństwo , że ktoś wrócił do sądu .
Adesso voglio dire una cosa molto importante .
Teraz chcę powiedzieć coś bardzo ważnego .
Non penso che dovremmo eliminare l' istinto e l' esperienza del giudice da questo processo .
Nie sądzę , że powinniśmy eliminować instynkt i doświadczenie sędzia od tego procesu .
Non lo penso .
Nie myślę .
In realtà credo che il problema che vediamo ed il motivo di questi incredibili errori di sistema , in cui incarceriamo persone non violente a basso rischio e rilasciamo persone pericolose ad alto rischio , sia che non abbiamo una misura oggettiva del rischio .
Wierzę , że istniejący problem i powód niewiarygodnych błędów systemowych , gdy aresztujemy niegroźne osoby , a wypuszczamy te niebezpieczne , polega na braku obiektywnego pomiaru ryzyka .
Ma credo che si debbano combinare la valutazione del rischio proveniente dai dati con l' istinto e l' esperienza del giudice per guidarci verso decisioni migliori .
Ale myślę , że powinniśmy łączyć ich ryzyko z instynktem i doświadczeniem sędzia , żeby przeprowadzić nas do lepszej decyzji .
Lo strumento è stato introdotto nel Kentucky il 1 ° di luglio , e lo stiamo portando in altre giurisdizioni degli Stati Uniti .
To narzędzie zostało wprowadzone w stanie Kentucky 1 lipca . Niedługo wejdzie do wielu innych sądów w USA .
Il nostro obiettivo , molto semplicemente , è che ogni giudice negli Stati Uniti possa usare uno strumento di valutazione del rischio entro i prossimi cinque anni .
Naszym celem jest to , że każdy sędzia w Stanach Zjednoczonych może wykorzystać narzędzie ryzyka w ciągu następnych 5 lat .