clui/it-pl-input · Datasets at Hugging Face

it stringlengths 2 914	pl stringlengths 1 915
Avete mai scritto di proposito la prima lettera di un messaggio in minuscolo per dare l' impressione di essere tristi o delusi ?	Czy kiedykolwiek napisałeś pierwszą listą wiadomością , żeby dać wrażenie , że bycie smutni lub zniszczeni ?
( Risate ) Okay .	( Śmiech ) W porządku .
Avete mai concluso un messaggio con un punto come segno di aggressività ? Okay . Punto .	Czy kiedykolwiek zakończyliście zdanie stawiając werbalną kropkę na znak agresji ? Dobrze . Kropka .
Avete mai riso o sorriso quando qualcuno vi ha detto una cattiveria e poi avete passato il resto del giorno a chiedervi perché avete reagito in quel modo ?	Kiedy kiedy kiedykolwiek się uśmiechaliście , kiedy ktoś powiedziała , a potem spędziliście resztę dnia i zastanawialiście się , dlaczego reagowałeś w ten sposób ?
Sì .	Tak .
Vi è mai sembrato di aver perso il vostro biglietto aereo un migliaio di volte mentre passavate dal check-in al gate ?	Czy pomyślałeś , że straciłeś bilet samolotów tysiące razy , kiedy przechodziłeś z jeszcze dalej ?
Sì .	Tak .
Avete mai indossato un paio di pantaloni e poi molto più tardi vi siete accorti che c' era un calzino spaiato che vi premeva contro la coscia ?	Czy kiedykolwiek założyliście spodnie , a później zdaliście sobie sprawę , że w jednej z nogawek utknęła skarpetka ?
( Risate ) Bene .	( Śmiech ) Dobrze .
Avete mai provato a indovinare la password di qualcun' altro così tante volte da far chiudere l' account ?	Czy kiedykolwiek próbowaliście odpowiedzieć ktoś innych , tak wiele razy , żeby zakończyć konto ?
Mmm .	Hmmm .
Avete mai avuto l' opprimente presentimento che un giorno sarete scoperti come truffatori ?	Czy kiedyś miałeś przerażenie , że pewnego dnia będziecie odkryte jako sztuczników ?
Sì , qui siamo al sicuro .	Tak , nie ma się czego wstydzić .
Avete mai sperato che ci fosse una disciplina che non avevate ancora scoperto e per cui eravate portati per natura ?	Czy kiedykolwiek mieliście nadzieję , że posiadacie jakiś naturalny talent , którego jeszcze nie odkryliście ?
Mmm .	Hmmm .
Avete mai rotto qualcosa nella vita reale , e poi vi siete sorpresi a cercare il tasto " cancella " nella vita reale ?	Czy kiedykolwiek uszkodziliście coś w prawdziwym życiu , a potem zaskoczyliście się , że szukając klawią "; "; eliminacją "; "; w prawdziwym życiu ?
Avete mai perso il badge di TED e avete iniziato subito a immaginare come sarebbe stata una vacanza di tre giorni a Vancouver ?	Czy stracieliście badge TED i zaczęliście sobie wyobraziliście , jak to będzie 3-dniową wakację w Vancouver ?
Vi siete mai meravigliati di come qualcuno che pensavate insignificante sia diventato improvvisamente bellissimo ?	Czy kiedykolwiek dziwiliście się , jak ktoś , kto wydawał się zwyczajny , nagle stał się tak piękny ?
Avete mai fissato il telefono sorridendo come degli idioti mentre mandavate SMS a qualcuno ?	Czy kiedykolwiek gapiliście się w telefon , wymieniając z kimś sms-y i uśmiechając się jak idiota ?
Avete mai scritto a quella persona la frase : " sto fissando il telefono sorridendo come un idiota " ?	Czy kiedykolwiek napisaliście potem : " Gapię się w telefon i uśmiecham jak idiota " . ?
Avete mai avuto la tentazione , e poi avete ceduto alla tentazione , di guardare nel telefono di qualcun altro ?	Czy kiedykolwiek mieliście ochotę i ostatecznie skusiliście się , by przejrzeć czyjś telefon ?
Avete mai avuto una conversazione con voi stessi e poi all' improvviso vi siete accorti che siete davvero stronzi con voi stessi ?	Czy kiedykolwiek rozmawialiście sami ze sobą i nagle doszliście do wniosku , że jesteście dla siebie dupkiem ?
( Risate ) Vi si è mai scaricato il telefonino nel bel mezzo di un litigio , e vi siete sentiti come se il telefonino stesse lasciando tutti e due ?	( Śmiech ) Czy kiedykolwiek ściągnął telefon w środku , i czuliście się jakby telefon opuścił wszystkich ?
Avete mai pensato che lavorare da soli su un problema fosse inutile perché sarebbe dovuto essere più facile di così , o dovrebbe essere una cosa naturale ?	Czy kiedykolwiek myśleliście , że próby rozwiązania problemu są daremne , gdyż to nie powinno być takie trudne lub że rozwiązanie powinno przyjść samo ?
Vi siete mai resi conto che , a lungo andare , sono poche le cose che accadono in modo naturale ?	Czy zdaliście sobie sprawę , że niewiele rzeczy zdarzają się w naturalny sposób ?
Vi siete mai svegliati felici e all' improvviso siete stati inondati dall' orribile ricordo di qualcuno che vi ha lasciati ?	Czy kiedykolwiek obudziliście się z błogim uczuciem i nagle z wielkim bólem przypomnieliście sobie , że ktoś was właśnie zostawił ?
Avete mai perso la capacità di immaginare un futuro senza una persona che non faceva più parte della vostra vita ?	Czy kiedykolwiek stracieliście zdolność sobie wyobrazić przyszłość bez osobę , która nie była już częścią waszego życia ?
Avete mai ripensato a quella volta con il triste sorriso dell' autunno e la consapevolezza che il futuro giungerà comunque ?	Czy pomyśleliście o tym razie , z smutnym uśmiechiem i świadomość , że przyszłość będzie przyszłość ?
Complimenti .	Gratulacje .
Ora avete completato il test .	Właśnie ukończyliście test .
Siete tutti umani .	Wszyscy jesteście ludźmi .
( Applausi )	( Brawa )
Ogni giorno ci confrontiamo con problemi come il mutamento climatico o la sicurezza dei vaccini e dobbiamo rispondere a domande le cui risposte si basano fortemente su informazioni scientifiche .	Każdego dnia porównujemy problemy takich jak zmian klimatu , czy bezpieczeństwo szczepionek , i musimy odpowiedzieć na pytania , których odpowiedzi są bardzo oparte na informacjach naukowych .
Gli scienziati ci dicono che il mondo si sta riscaldando .	Naukowcy twierdzą , że świat się ociepla .
Gli scienziati ci dicono che i vaccini sono sicuri .	Naukowcy twierdzą , że szczepionki są bezpieczne .
Ma come facciamo a sapere se hanno ragione ?	Ale skąd wiemy , że mają rację ?
Perché dovremmo credere alla scienza ?	Dlaczego powinniśmy wierzyć nauce ?
Il punto è che molti di noi in realtà non credono alla scienza .	Tak naprawdę wielu z nas nie wierzy nauce .
I sondaggi sull' opinione pubblica mostrano continuamente che una porzione significativa di Americani non crede che il clima si stia riscaldando a causa dell' uomo , non crede che ci sia un' evoluzione sulla base della selezione naturale e non è convinta della sicurezza dei vaccini .	Badania opinii publicznej zgodnie pokazują , że spora część Amerykanów nie wierzy , że ocieplenie klimatu jest spowodowane działalnością człowieka , nie wierzy w ewolucję poprzez selekcję naturalną , nie jest przekonana , że szczepienia są bezpieczne .
Quindi , perché dovremmo credere alla scienza ?	Dlaczego więc powinniśmy wierzyć nauce ?
Gli scienziati non ne fanno una questione di crederci .	Naukowcy nie lubią mówić , że nauce trzeba " wierzyć " .
Loro infatti contrappongono la scienza alla fede e direbbero che il credere rientra nel campo della fede .	Raczej przeciwstawiają naukę wierze , zakładając , że wiara to kwestia religii
E la fede è una cosa distinta e separata dalla scienza .	i zupełnie nie dotyczy ona nauki .
Direbbero invero che la religione è basata sulla fede o forse sul calcolo della scommessa di Pascal .	Według nich religia opiera się na wierze , ewentualnie na zakładzie Pascala .
Blaise Pascal era un matematico del diciassettesimo secolo che cercò di applicare il ragionamento scientifico al dilemma sul credere o non credere in Dio . La sua scommessa era la seguente : Se Dio non esiste ma io decido di credere che esista in realtà non perderei molto .	Blaise Pascal był XVII wieku matematyką , który próbował zastosować rozumienie naukowego do dylematycznego o wierzeniu lub nie wierzeniu w Boga . Jego założenie było następne : Jeśli Bóg nie istnieje , ale postanowiłem uwierzyć , że istnieje , że nie będ
Forse qualche ora la domenica .	Może kilka godzin w niedzielę .
( Risate ) Ma se invece lui esiste ed io non ci credo allora mi troverei in un bel guaio .	( Śmiech ) Ale jeśli istnieje , a ja w niego nie wierzę , wtedy mam problem .
E quindi Pascal diceva che faremmo meglio a credere in Dio .	Więc Pascal stwierdził , że lepiej wierzyć w Boga .
O , come diceva uno dei miei professori all' università , " Si aggrappò alla ringhiera della fede " .	Lub , jak powiedział jeden z moich profesorów : " Tonący wiary się chwyta " .
Fece un atto di fede lasciandosi indietro la scienza ed il razionalismo .	Pascal przyjął wiarę w ciemno , porzucając naukę i racjonalizm .
E il punto è proprio che per molti di noi la maggior parte degli assunti scientifici è un atto di fede .	Jednak dla większości z nas przyjęcie twierdzenia naukowego wymaga właśnie ślepej wiary .
Non possiamo quasi mai giudicare gli assunti scientifici da soli .	W większości przypadków nie możemy sami ocenić naukowych twierdzeń .
Ed in effetti questo è vero anche per gli scienziati fuori dall' ambito delle loro specializzazioni .	Naukowcy też mają z tym problem , jeśli chodzi o kwestie poza ich specjalizacją .
Se ci pensate , un geologo non può dirvi se un vaccino sia sicuro oppure no .	Jeśli pomyślcie o tym , geolog nie może powiedzieć , czy szczepionka jest bezpieczna czy nie .
La maggior parte dei chimici non è esperto di teoria evolutiva .	Większość chemików nie jest specjalistami w teorii ewolucji .
Un fisico non può dirvi , nonostante le pretese di qualcuno di loro , se il tabacco provochi il cancro o meno .	Choć niektórzy próbują , fizycy nie mogą udowodnić , że tytoń wywołuje raka .
Quindi anche gli stessi scienziati devono fare un atto di fede fuori dai loro ambiti . E quindi perché accettano le affermazioni degli altri scienziati ?	Tak więc naukowcy muszą zrobić poza ich dziedziny . Dlaczego akceptują wspomnienie innych naukowców ?
Perché credono gli uni agli assunti degli altri ?	Dlaczego nawzajem wierzą w swoje twierdzenia ?
E dovremmo crederci anche noi ?	I czy my powinniśmy im wierzyć ?
Quello che voglio dimostrare è che sì , dovremmo . Ma non per le ragioni a cui molti di noi pensano .	Chciałabym was przekonać , że powinniśmy , ale nie z przyczyn , o których myślicie .
A scuola ci hanno insegnato che il motivo per cui dovremmo credere nella scienza è il metodo scientifico .	Większość z nas uczono w szkole , że powinniśmy wierzyć w naukę ze względu na metodę naukową .
Ci hanno insegnato che gli scienziati seguono un metodo e che questo metodo garantisce la verità di ciò che dicono .	Naukowcy nauczyli nam , że podejmują metodę i że ta metoda zapewnia prawdę o tym , co mówią .
Il metodo che ci hanno insegnato a scuola , noi lo chiamiamo il metodo da manuale , è il metodo ipotetico-deduttivo .	Metodą , której uczono większość z nas w szkole , nazwijmy ją metodą podręcznikową , jest metoda hipotetyczno-dedukcyjna .
Secondo il modello standard , il modello dei libri , gli scienziati sviluppano ipotesi , deducono le conseguenze di quelle ipotesi e poi si rivolgono al mondo e dicono : " Ok , sono vere queste conseguenze ?	Model książki , naukowcy rozwijają hipotezę , rozwijają konsekwencje tych hipotezów , a potem rozwijają się do świata i mówią : "; "; Ok , czy te konsekwencje są prawdziwe ?
Possiamo osservarle realizzarsi davvero nel mondo naturale ? "	Czy możemy zaobserwować je w świecie przyrody ? "
E se le conseguenze sono vere allora gli scienziati dicono , " Fantastico , sappiamo che l' ipotesi è corretta " .	A jeśli są prawdziwe , wtedy mówią : " Super , wiemy , że hipoteza jest prawdziwa " .
Ci sono molti esempi famosi nella storia di scienziati che hanno fatto esattamente così .	Jest wiele słynnych przykładów w historii naukowców , którzy dokładnie zrobili .
Uno degli esempi più famosi viene dal lavoro di Albert Einstein .	Jeden z najsławniejszych związany jest z pracą Alberta Einsteina .
Quando Einstein sviluppò la teoria della relatività generale una delle conseguenze della sua teoria era che lo spazio-tempo non era solo un vuoto ma aveva una struttura	Kiedy Einstein opracował ogólną teorię względności , jednym z jej założeń było to , że czasoprzestrzeń nie jest próżnią , ale ma strukturę .
e quella struttura si piegava in presenza di oggetti enormi come il sole .	I ta struktura załamuje się w obecności olbrzymich obiektów , takich jak Słońce .
Quindi se quella teoria fosse stata vera avrebbe significato che la luce , superando il sole , avrebbe dovuto ripiegarsi intorno ad esso .	Więc gdyby teoria była prawdziwa znaczyłaby , że światło przeszłość słońca powinien się składać wokół niego .
Era un' ipotesi sconvolgente e ci vollero degli anni prima che gli scienziati fossero in grado di testarla . Ma lo fecero nel 1919 ed ecco che diventò vera .	To było zaskakujące hipoteza i zajęło się kilka lat , zanim naukowcy mogły ją testować . Ale robili to w 1919 roku i to właśnie stało się prawdziwe .
La luce stellare si piega davvero quando viaggia intorno al sole .	Światło gwiazd załamuje się , gdy mija Słońca .
E questa è stata un' enorme conferma della teoria .	Było to istotnym potwierdzeniem teorii ,
È stata considerata la prova della veridicità di questa nuova idea radicale ed è stata riportata in molti giornali di tutto il mondo .	To było dowodzenie tego nowego radykalnego pomysłu i zostało wrócione w wielu gazetach na całym świecie .
A volte ci si riferisce a questa teoria o a questo modello col nome di " modello nomologico-deduttivo " , principalmente perché agli accademici piace fare le cose complicate .	Czasem dotyczy to teoria lub tego modelu nazywa się "; "; modelu nomologicznego-dedukcyjnego "; "; , głównie dlatego , że naukowcy lubi robić skomplikowane rzeczy .
Ma anche perché , nel caso ideale , è un modello che riguarda le leggi .	Ale również dlatego , że w idealnym przypadku dotyczy to praw .
Quindi " nomologico " è qualcosa che ha a che fare con le leggi .	Nomologiczny oznacza " odnoszący się do praw " .
E nel caso ideale l' ipotesi non è solamente un' idea : idealmente , è una legge della natura .	W idealnym przypadku hipoteza nie jest tylko koncepcją , jest prawem natury .
Cosa significa che è una legge della natura ?	Dlaczego ma to znaczenie ?
Significa che se è una legge , non può essere infranta .	Ponieważ jeśli jest prawem , nie może być złamana .
Se è una legge allora sarà sempre vera , in qualunque tempo e luogo , a prescindere dalle circostanze .	Jeśli jest prawem , będzie prawdziwa zawsze i wszędzie , bez względu na okoliczności .
E tutti voi conoscerete almeno un esempio di legge famosa : la famosa equazione di Einstein , E = MC2 , che ci dice quale relazione esiste tra energia e massa	Wszyscy znają przynajmniej jeden przykład znanego prawa , równanie Einsteina : E = MC2 , które pokazuje związek pomiędzy energią a masą .
e che quella relazione è vera a prescindere da tutto .	Związek ten zawsze musi być prawdziwy .
Tuttavia si scopre che ci sono diversi problemi con questo modello .	Okazuje się jednak , że jest kilka problemów z tym modelem .
Il problema principale è che è sbagliato .	Podstawowy problem - jest błędny .
Semplicemente non è vero . ( Risate ) Vi dirò i tre motivi per cui questo modello è sbagliato .	Nie jest prawdziwy . ( Śmiech ) Przedstawię trzy przyczyny dlaczego jest błędny .
Il primo è un motivo logico .	Pierwszy powód jest logiczny .
È il problema della fallacia dell' affermazione del conseguente .	To błędne rozumowanie związane z potwierdzeniem przez wynik .
Che è un altro modo estroso degli accademici per dire che teorie false possono produrre previsioni vere .	To kolejny wymyślny , uczony sposób powiedzenia , że fałszywe teorie mogą prowadzić do prawdziwej prognozy .
Quindi solo perché una previsione si avvera , secondo la logica ciò non implica che la teoria sia corretta .	Więc tylko dlatego , że prognozuje się , logicznie nie oznacza , że teoria jest poprawna .
Ho un buon esempio anche di questo , tratto sempre dalla storia della scienza .	Mam tu dobry przykład z historii nauki .
Questa è un' immagine dell' universo tolemaico , con la Terra al centro dell' universo e il sole e i pianeti che le girano intorno .	To jest obraz wszechświata Ptolemeusza z Ziemią jako centrum wszechświata i krążącego wokół niej Słońca oraz planet .
Il modello Tolemaico è stato preso per buono per molti secoli da persone molto intelligenti .	W model Ptolemeusza wierzyło wiele mądrych osób przez wiele wieków .
Perché ?	Dlaczego ?
La risposta è : perché faceva un sacco di previsioni che si sono avverate .	Ponieważ urzeczywistniał wiele prognoz .
Il sistema tolemaico ha consentito agli astronomi di fare previsioni accurate sul movimento dei pianeti . Previsioni addirittura più accurate di quelle venute con la teoria copernicana , che noi adesso riteniamo vera .	System Ptolemeusza pozwolił astronomom dokładnie prognozować ruchy planety , nawet początkowo dokładniej niż teoria Kopernika , którą teraz nazywamy prawdziwą .
Questo è il primo problema con il modello da manuale .	To jeden problem z modelem podręcznikowym .
Un secondo problema è di natura pratica , ed è il problema delle ipotesi ausiliarie .	Drugi problem jest praktyczny i dotyczy hipotez pomocniczych .
Le ipotesi ausiliarie sono delle ipotesi che gli scienziati fanno consapevoli o meno del fatto che le stiano facendo .	Hipotezy pomocnicze to przypuszczenia , które naukowcy tworzą , nie zawsze zdając sobie z tego sprawę .

Avete mai scritto di proposito la prima lettera di un messaggio in minuscolo per dare l' impressione di essere tristi o delusi ?

Czy kiedykolwiek napisałeś pierwszą listą wiadomością , żeby dać wrażenie , że bycie smutni lub zniszczeni ?

( Risate ) Okay .

( Śmiech ) W porządku .

Avete mai concluso un messaggio con un punto come segno di aggressività ? Okay . Punto .

Czy kiedykolwiek zakończyliście zdanie stawiając werbalną kropkę na znak agresji ? Dobrze . Kropka .

Avete mai riso o sorriso quando qualcuno vi ha detto una cattiveria e poi avete passato il resto del giorno a chiedervi perché avete reagito in quel modo ?

Kiedy kiedy kiedykolwiek się uśmiechaliście , kiedy ktoś powiedziała , a potem spędziliście resztę dnia i zastanawialiście się , dlaczego reagowałeś w ten sposób ?

Sì .

Tak .

Vi è mai sembrato di aver perso il vostro biglietto aereo un migliaio di volte mentre passavate dal check-in al gate ?

Czy pomyślałeś , że straciłeś bilet samolotów tysiące razy , kiedy przechodziłeś z jeszcze dalej ?

Sì .

Tak .

Avete mai indossato un paio di pantaloni e poi molto più tardi vi siete accorti che c' era un calzino spaiato che vi premeva contro la coscia ?

Czy kiedykolwiek założyliście spodnie , a później zdaliście sobie sprawę , że w jednej z nogawek utknęła skarpetka ?

( Risate ) Bene .

( Śmiech ) Dobrze .

Avete mai provato a indovinare la password di qualcun' altro così tante volte da far chiudere l' account ?

Czy kiedykolwiek próbowaliście odpowiedzieć ktoś innych , tak wiele razy , żeby zakończyć konto ?

Mmm .

Hmmm .

Avete mai avuto l' opprimente presentimento che un giorno sarete scoperti come truffatori ?

Czy kiedyś miałeś przerażenie , że pewnego dnia będziecie odkryte jako sztuczników ?

Sì , qui siamo al sicuro .

Tak , nie ma się czego wstydzić .

Avete mai sperato che ci fosse una disciplina che non avevate ancora scoperto e per cui eravate portati per natura ?

Czy kiedykolwiek mieliście nadzieję , że posiadacie jakiś naturalny talent , którego jeszcze nie odkryliście ?

Mmm .

Hmmm .

Avete mai rotto qualcosa nella vita reale , e poi vi siete sorpresi a cercare il tasto " cancella " nella vita reale ?

Czy kiedykolwiek uszkodziliście coś w prawdziwym życiu , a potem zaskoczyliście się , że szukając klawią "; "; eliminacją "; "; w prawdziwym życiu ?

Avete mai perso il badge di TED e avete iniziato subito a immaginare come sarebbe stata una vacanza di tre giorni a Vancouver ?

Czy stracieliście badge TED i zaczęliście sobie wyobraziliście , jak to będzie 3-dniową wakację w Vancouver ?

Vi siete mai meravigliati di come qualcuno che pensavate insignificante sia diventato improvvisamente bellissimo ?

Czy kiedykolwiek dziwiliście się , jak ktoś , kto wydawał się zwyczajny , nagle stał się tak piękny ?

Avete mai fissato il telefono sorridendo come degli idioti mentre mandavate SMS a qualcuno ?

Czy kiedykolwiek gapiliście się w telefon , wymieniając z kimś sms-y i uśmiechając się jak idiota ?

Avete mai scritto a quella persona la frase : " sto fissando il telefono sorridendo come un idiota " ?

Czy kiedykolwiek napisaliście potem : " Gapię się w telefon i uśmiecham jak idiota " . ?

Avete mai avuto la tentazione , e poi avete ceduto alla tentazione , di guardare nel telefono di qualcun altro ?

Czy kiedykolwiek mieliście ochotę i ostatecznie skusiliście się , by przejrzeć czyjś telefon ?

Avete mai avuto una conversazione con voi stessi e poi all' improvviso vi siete accorti che siete davvero stronzi con voi stessi ?

Czy kiedykolwiek rozmawialiście sami ze sobą i nagle doszliście do wniosku , że jesteście dla siebie dupkiem ?

( Risate ) Vi si è mai scaricato il telefonino nel bel mezzo di un litigio , e vi siete sentiti come se il telefonino stesse lasciando tutti e due ?

( Śmiech ) Czy kiedykolwiek ściągnął telefon w środku , i czuliście się jakby telefon opuścił wszystkich ?

Avete mai pensato che lavorare da soli su un problema fosse inutile perché sarebbe dovuto essere più facile di così , o dovrebbe essere una cosa naturale ?

Czy kiedykolwiek myśleliście , że próby rozwiązania problemu są daremne , gdyż to nie powinno być takie trudne lub że rozwiązanie powinno przyjść samo ?

Vi siete mai resi conto che , a lungo andare , sono poche le cose che accadono in modo naturale ?

Czy zdaliście sobie sprawę , że niewiele rzeczy zdarzają się w naturalny sposób ?

Vi siete mai svegliati felici e all' improvviso siete stati inondati dall' orribile ricordo di qualcuno che vi ha lasciati ?

Czy kiedykolwiek obudziliście się z błogim uczuciem i nagle z wielkim bólem przypomnieliście sobie , że ktoś was właśnie zostawił ?

Avete mai perso la capacità di immaginare un futuro senza una persona che non faceva più parte della vostra vita ?

Czy kiedykolwiek stracieliście zdolność sobie wyobrazić przyszłość bez osobę , która nie była już częścią waszego życia ?

Avete mai ripensato a quella volta con il triste sorriso dell' autunno e la consapevolezza che il futuro giungerà comunque ?

Czy pomyśleliście o tym razie , z smutnym uśmiechiem i świadomość , że przyszłość będzie przyszłość ?

Complimenti .

Gratulacje .

Ora avete completato il test .

Właśnie ukończyliście test .

Siete tutti umani .

Wszyscy jesteście ludźmi .

( Applausi )

( Brawa )

Ogni giorno ci confrontiamo con problemi come il mutamento climatico o la sicurezza dei vaccini e dobbiamo rispondere a domande le cui risposte si basano fortemente su informazioni scientifiche .

Każdego dnia porównujemy problemy takich jak zmian klimatu , czy bezpieczeństwo szczepionek , i musimy odpowiedzieć na pytania , których odpowiedzi są bardzo oparte na informacjach naukowych .

Gli scienziati ci dicono che il mondo si sta riscaldando .

Naukowcy twierdzą , że świat się ociepla .

Gli scienziati ci dicono che i vaccini sono sicuri .

Naukowcy twierdzą , że szczepionki są bezpieczne .

Ma come facciamo a sapere se hanno ragione ?

Ale skąd wiemy , że mają rację ?

Perché dovremmo credere alla scienza ?

Dlaczego powinniśmy wierzyć nauce ?

Il punto è che molti di noi in realtà non credono alla scienza .

Tak naprawdę wielu z nas nie wierzy nauce .

I sondaggi sull' opinione pubblica mostrano continuamente che una porzione significativa di Americani non crede che il clima si stia riscaldando a causa dell' uomo , non crede che ci sia un' evoluzione sulla base della selezione naturale e non è convinta della sicurezza dei vaccini .

Badania opinii publicznej zgodnie pokazują , że spora część Amerykanów nie wierzy , że ocieplenie klimatu jest spowodowane działalnością człowieka , nie wierzy w ewolucję poprzez selekcję naturalną , nie jest przekonana , że szczepienia są bezpieczne .

Quindi , perché dovremmo credere alla scienza ?

Dlaczego więc powinniśmy wierzyć nauce ?

Gli scienziati non ne fanno una questione di crederci .

Naukowcy nie lubią mówić , że nauce trzeba " wierzyć " .

Loro infatti contrappongono la scienza alla fede e direbbero che il credere rientra nel campo della fede .

Raczej przeciwstawiają naukę wierze , zakładając , że wiara to kwestia religii

E la fede è una cosa distinta e separata dalla scienza .

i zupełnie nie dotyczy ona nauki .

Direbbero invero che la religione è basata sulla fede o forse sul calcolo della scommessa di Pascal .

Według nich religia opiera się na wierze , ewentualnie na zakładzie Pascala .

Blaise Pascal era un matematico del diciassettesimo secolo che cercò di applicare il ragionamento scientifico al dilemma sul credere o non credere in Dio . La sua scommessa era la seguente : Se Dio non esiste ma io decido di credere che esista in realtà non perderei molto .

Blaise Pascal był XVII wieku matematyką , który próbował zastosować rozumienie naukowego do dylematycznego o wierzeniu lub nie wierzeniu w Boga . Jego założenie było następne : Jeśli Bóg nie istnieje , ale postanowiłem uwierzyć , że istnieje , że nie będ

Forse qualche ora la domenica .

Może kilka godzin w niedzielę .

( Risate ) Ma se invece lui esiste ed io non ci credo allora mi troverei in un bel guaio .

( Śmiech ) Ale jeśli istnieje , a ja w niego nie wierzę , wtedy mam problem .

E quindi Pascal diceva che faremmo meglio a credere in Dio .

Więc Pascal stwierdził , że lepiej wierzyć w Boga .

O , come diceva uno dei miei professori all' università , " Si aggrappò alla ringhiera della fede " .

Lub , jak powiedział jeden z moich profesorów : " Tonący wiary się chwyta " .

Fece un atto di fede lasciandosi indietro la scienza ed il razionalismo .

Pascal przyjął wiarę w ciemno , porzucając naukę i racjonalizm .

E il punto è proprio che per molti di noi la maggior parte degli assunti scientifici è un atto di fede .

Jednak dla większości z nas przyjęcie twierdzenia naukowego wymaga właśnie ślepej wiary .

Non possiamo quasi mai giudicare gli assunti scientifici da soli .

W większości przypadków nie możemy sami ocenić naukowych twierdzeń .

Ed in effetti questo è vero anche per gli scienziati fuori dall' ambito delle loro specializzazioni .

Naukowcy też mają z tym problem , jeśli chodzi o kwestie poza ich specjalizacją .

Se ci pensate , un geologo non può dirvi se un vaccino sia sicuro oppure no .

Jeśli pomyślcie o tym , geolog nie może powiedzieć , czy szczepionka jest bezpieczna czy nie .

La maggior parte dei chimici non è esperto di teoria evolutiva .

Większość chemików nie jest specjalistami w teorii ewolucji .

Un fisico non può dirvi , nonostante le pretese di qualcuno di loro , se il tabacco provochi il cancro o meno .

Choć niektórzy próbują , fizycy nie mogą udowodnić , że tytoń wywołuje raka .

Quindi anche gli stessi scienziati devono fare un atto di fede fuori dai loro ambiti . E quindi perché accettano le affermazioni degli altri scienziati ?

Tak więc naukowcy muszą zrobić poza ich dziedziny . Dlaczego akceptują wspomnienie innych naukowców ?

Perché credono gli uni agli assunti degli altri ?

Dlaczego nawzajem wierzą w swoje twierdzenia ?

E dovremmo crederci anche noi ?

I czy my powinniśmy im wierzyć ?

Quello che voglio dimostrare è che sì , dovremmo . Ma non per le ragioni a cui molti di noi pensano .

Chciałabym was przekonać , że powinniśmy , ale nie z przyczyn , o których myślicie .

A scuola ci hanno insegnato che il motivo per cui dovremmo credere nella scienza è il metodo scientifico .

Większość z nas uczono w szkole , że powinniśmy wierzyć w naukę ze względu na metodę naukową .

Ci hanno insegnato che gli scienziati seguono un metodo e che questo metodo garantisce la verità di ciò che dicono .

Naukowcy nauczyli nam , że podejmują metodę i że ta metoda zapewnia prawdę o tym , co mówią .

Il metodo che ci hanno insegnato a scuola , noi lo chiamiamo il metodo da manuale , è il metodo ipotetico-deduttivo .

Metodą , której uczono większość z nas w szkole , nazwijmy ją metodą podręcznikową , jest metoda hipotetyczno-dedukcyjna .

Secondo il modello standard , il modello dei libri , gli scienziati sviluppano ipotesi , deducono le conseguenze di quelle ipotesi e poi si rivolgono al mondo e dicono : " Ok , sono vere queste conseguenze ?

Model książki , naukowcy rozwijają hipotezę , rozwijają konsekwencje tych hipotezów , a potem rozwijają się do świata i mówią : "; "; Ok , czy te konsekwencje są prawdziwe ?

Possiamo osservarle realizzarsi davvero nel mondo naturale ? "

Czy możemy zaobserwować je w świecie przyrody ? "

E se le conseguenze sono vere allora gli scienziati dicono , " Fantastico , sappiamo che l' ipotesi è corretta " .

A jeśli są prawdziwe , wtedy mówią : " Super , wiemy , że hipoteza jest prawdziwa " .

Ci sono molti esempi famosi nella storia di scienziati che hanno fatto esattamente così .

Jest wiele słynnych przykładów w historii naukowców , którzy dokładnie zrobili .

Uno degli esempi più famosi viene dal lavoro di Albert Einstein .

Jeden z najsławniejszych związany jest z pracą Alberta Einsteina .

Quando Einstein sviluppò la teoria della relatività generale una delle conseguenze della sua teoria era che lo spazio-tempo non era solo un vuoto ma aveva una struttura

Kiedy Einstein opracował ogólną teorię względności , jednym z jej założeń było to , że czasoprzestrzeń nie jest próżnią , ale ma strukturę .

e quella struttura si piegava in presenza di oggetti enormi come il sole .

I ta struktura załamuje się w obecności olbrzymich obiektów , takich jak Słońce .

Quindi se quella teoria fosse stata vera avrebbe significato che la luce , superando il sole , avrebbe dovuto ripiegarsi intorno ad esso .

Więc gdyby teoria była prawdziwa znaczyłaby , że światło przeszłość słońca powinien się składać wokół niego .

Era un' ipotesi sconvolgente e ci vollero degli anni prima che gli scienziati fossero in grado di testarla . Ma lo fecero nel 1919 ed ecco che diventò vera .

To było zaskakujące hipoteza i zajęło się kilka lat , zanim naukowcy mogły ją testować . Ale robili to w 1919 roku i to właśnie stało się prawdziwe .

La luce stellare si piega davvero quando viaggia intorno al sole .

Światło gwiazd załamuje się , gdy mija Słońca .

E questa è stata un' enorme conferma della teoria .

Było to istotnym potwierdzeniem teorii ,

È stata considerata la prova della veridicità di questa nuova idea radicale ed è stata riportata in molti giornali di tutto il mondo .

To było dowodzenie tego nowego radykalnego pomysłu i zostało wrócione w wielu gazetach na całym świecie .

A volte ci si riferisce a questa teoria o a questo modello col nome di " modello nomologico-deduttivo " , principalmente perché agli accademici piace fare le cose complicate .

Czasem dotyczy to teoria lub tego modelu nazywa się "; "; modelu nomologicznego-dedukcyjnego "; "; , głównie dlatego , że naukowcy lubi robić skomplikowane rzeczy .

Ma anche perché , nel caso ideale , è un modello che riguarda le leggi .

Ale również dlatego , że w idealnym przypadku dotyczy to praw .

Quindi " nomologico " è qualcosa che ha a che fare con le leggi .

Nomologiczny oznacza " odnoszący się do praw " .

E nel caso ideale l' ipotesi non è solamente un' idea : idealmente , è una legge della natura .

W idealnym przypadku hipoteza nie jest tylko koncepcją , jest prawem natury .

Cosa significa che è una legge della natura ?

Dlaczego ma to znaczenie ?

Significa che se è una legge , non può essere infranta .

Ponieważ jeśli jest prawem , nie może być złamana .

Se è una legge allora sarà sempre vera , in qualunque tempo e luogo , a prescindere dalle circostanze .

Jeśli jest prawem , będzie prawdziwa zawsze i wszędzie , bez względu na okoliczności .

E tutti voi conoscerete almeno un esempio di legge famosa : la famosa equazione di Einstein , E = MC2 , che ci dice quale relazione esiste tra energia e massa

Wszyscy znają przynajmniej jeden przykład znanego prawa , równanie Einsteina : E = MC2 , które pokazuje związek pomiędzy energią a masą .

e che quella relazione è vera a prescindere da tutto .

Związek ten zawsze musi być prawdziwy .

Tuttavia si scopre che ci sono diversi problemi con questo modello .

Okazuje się jednak , że jest kilka problemów z tym modelem .

Il problema principale è che è sbagliato .

Podstawowy problem - jest błędny .

Semplicemente non è vero . ( Risate ) Vi dirò i tre motivi per cui questo modello è sbagliato .

Nie jest prawdziwy . ( Śmiech ) Przedstawię trzy przyczyny dlaczego jest błędny .

Il primo è un motivo logico .

Pierwszy powód jest logiczny .

È il problema della fallacia dell' affermazione del conseguente .

To błędne rozumowanie związane z potwierdzeniem przez wynik .

Che è un altro modo estroso degli accademici per dire che teorie false possono produrre previsioni vere .

To kolejny wymyślny , uczony sposób powiedzenia , że fałszywe teorie mogą prowadzić do prawdziwej prognozy .

Quindi solo perché una previsione si avvera , secondo la logica ciò non implica che la teoria sia corretta .

Więc tylko dlatego , że prognozuje się , logicznie nie oznacza , że teoria jest poprawna .

Ho un buon esempio anche di questo , tratto sempre dalla storia della scienza .

Mam tu dobry przykład z historii nauki .

Questa è un' immagine dell' universo tolemaico , con la Terra al centro dell' universo e il sole e i pianeti che le girano intorno .

To jest obraz wszechświata Ptolemeusza z Ziemią jako centrum wszechświata i krążącego wokół niej Słońca oraz planet .

Il modello Tolemaico è stato preso per buono per molti secoli da persone molto intelligenti .

W model Ptolemeusza wierzyło wiele mądrych osób przez wiele wieków .

Perché ?

Dlaczego ?

La risposta è : perché faceva un sacco di previsioni che si sono avverate .

Ponieważ urzeczywistniał wiele prognoz .

Il sistema tolemaico ha consentito agli astronomi di fare previsioni accurate sul movimento dei pianeti . Previsioni addirittura più accurate di quelle venute con la teoria copernicana , che noi adesso riteniamo vera .

System Ptolemeusza pozwolił astronomom dokładnie prognozować ruchy planety , nawet początkowo dokładniej niż teoria Kopernika , którą teraz nazywamy prawdziwą .

Questo è il primo problema con il modello da manuale .

To jeden problem z modelem podręcznikowym .

Un secondo problema è di natura pratica , ed è il problema delle ipotesi ausiliarie .

Drugi problem jest praktyczny i dotyczy hipotez pomocniczych .

Le ipotesi ausiliarie sono delle ipotesi che gli scienziati fanno consapevoli o meno del fatto che le stiano facendo .

Hipotezy pomocnicze to przypuszczenia , które naukowcy tworzą , nie zawsze zdając sobie z tego sprawę .