it stringlengths 2 914 | pl stringlengths 1 915 |
|---|---|
Un esempio importante viene dal modello copernicano , che ha sostituito il modello tolemaico . | Znaczący tego przykład pochodzi od modelu Kopernika , który finalnie zastąpił system Ptolemeusza . |
Quando Niccolò Copernico disse che in realtà non era la Terra il centro dell' universo , ma che il sole stava al centro del sistema solare e che la Terra si muoveva intorno al sole , | Kiedy Kopernik stwierdził , że Ziemia tak naprawdę nie jest centrum wszechświata , Słońce jest centrum układu słonecznego , a Ziemia krąży wokół Słońca , |
gli scienziati dissero : " Ok , Niccolò , se questo è vero dovremmo essere in grado di notare il movimento della Terra intorno al Sole " . | naukowcy powiedzieli : " Mikołaju , jeśli to prawda , powinniśmy wykryć ruch Ziemi wokół Słońca " . |
Questa slide illustra un concetto conosciuto come " parallasse stellare " . | Ten slajd pokazuje koncepcję znaną jako paralaksa gwiezdna . |
Gli astronomi dissero : se la Terra si muove e guardiamo una stella fondamentale , diciamo per esempio Sirio — lo so , sono a Manhattan e voi ragazzi non potete vedere le stelle , ma immaginate di essere in campagna , immaginate di aver scelto la vita rurale — se guardiamo una stella a dicembre , vediamo quella stella ... | Astronomowie powiedzieli , że jeśli Ziemia porusza się i spojrzymy na podstawową gwiazdę , na przykład Sirio wiem , jestem w Manhattanie , ale nie możecie widzieć gwiazd , ale wyobraźcie sobie , że wybraliście wiejskie życie gwiazdy w gr |
Se ripetiamo la stessa osservazione sei mesi dopo , a Giugno , quando la Terra ha cambiato la sua posizione , guardando la stessa stella la vedremo con uno sfondo diverso . | Jeżeli dokonamy obserwacji sześć miesięcy później , gdy Ziemia przemieściła się w czerwcu na tę pozycję , patrzymy na tę samą gwiazdę i widzimy ją na innym tle . |
Quella differenza angolare , è la parallasse stellare . | Ta różnica , zmiana kąta to paralaksa gwiezdna . |
Quindi questa era la previsione che fa il modello Copernicano . | Jest to prognoza sformułowana przez model Kopernika . |
Gli astronomi cercarono la parallasse stellare e non trovarono niente , niente di niente . | Astronomowie szukali paralaksy gwiezdnej i nic nie znaleźli , absolutnie nic . |
Molti sostennero che questa fosse la prova della falsità del modello Copernicano . | Wiele osób twierdziło , że dowodziło to błędności modelu Kopernika . |
Cos' era successo ? | Co się stało ? |
Col senno di poi , possiamo dire che gli astronomi stavano facendo due ipotesi ausiliarie , ognuna delle quali possiamo ritenere oggi non corretta . | Możemy powiedzieć , że astronomowie robią dwie hipotezy pomocne , które możemy dziś uważać nie fair . |
La prima era un assunto sulla grandezza dell' orbita terrestre . | Pierwsze założenie dotyczyło rozmiaru orbity Ziemi . |
Gli astronomi stavano assumendo che l' orbita terrestre fosse ampia in relazione alla distanza dalle stelle . | Astronomowie zakładali , że orbita Ziemi jest duża w stosunku do odległości gwiazd . |
Oggi rappresenteremmo l' immagine così , questa è un' immagine della NASA e vedete come l' orbita terrestre sia in realtà piuttosto piccola . | Dzisiaj narysowalibyśmy to tak . Pochodzi to z NASA . Widać , że orbita Ziemi jest raczej mała . |
E in realtà è ancora più piccola di quanto mostrato qui . | W rzeczywistości jest nawet mniejsza , niż tu widać . |
La parallasse stellare quindi è molto piccola e molto difficile da individuare . | Paralaksa gwiezdna jest więc mała i trudna do zaobserwowania . |
E questo ci porta al secondo motivo per cui la previsione non funzionò . Gli scienziati assumevano anche che i telescopi di cui erano in possesso fossero abbastanza sensibili da individuare la parallasse . | I to prowadzi nas do drugiego powodu , dla którego prognoz nie działało . Naukowcy zatrudniły się także , że teleskopy , które posiadają , były wystarczająco , żeby znaleźć paralaksę . |
E questo si rivelò non essere vero . | A tak nie było . |
Solo nel diciannovesimo secolo gli scienziati sono stati in grado di individuare la parallasse stellare . | Dopiero w XIX wieku naukowcy udało się znaleźć paralaksy gwiazd . |
C' è anche un terzo problema . | Pojawił się też trzeci problem . |
Il terzo problema è semplicemente un problema effettivo : la scienza non sempre si adatta al modello da manuale . | To błąd rzeczowy . Wiele dziedzin nauki nie pasuje do modelu podręcznikowego . |
Molta scienza non è affatto deduttiva . È induttiva . | Wiele dziedzin nie polega na dedukcji , tylko na indukcji . |
E con questo intendo che gli scienziati non devono necessariamente iniziare da teorie ed ipotesi . Spesso iniziano dall' osservazione di quello che succede nel mondo . | Naukowcy nie muszą zacząć od teorii i hipotezy . Często zacząć od obserwacji tego , co się dzieje na świecie . |
Il più celebre esempio è quello del più famoso scienziato mai vissuto , Charles Darwin . | Najważniejszy przykład jest ten najsłynniejszych naukowców , Charles Darwin . |
Quando Darwin da ragazzo partì con l' HMS Beagle , non aveva un' ipotesi né una teoria . | Kiedy Darwin w młodości wyruszył w podróż na pokładzie Beagle , nie miał hipotezy , nie miał teorii . |
Sapeva soltanto che voleva fare carriera come scienziato e cominciò a raccogliere dei dati . | Wiedział tylko , że pragnie kariery naukowca , więc zaczął gromadzić dane . |
Sapeva di odiare la medicina , perché la vista del sangue lo faceva sentire male e aveva dovuto scegliere un altro percorso . | Wiedział , że nienawidził medycynę , ponieważ widok krwi sprawił , że jest źle i musiał wybrać kolejną drogę . |
Quindi cominciò a raccogliere dati . | Zaczął więc gromadzić dane . |
Raccolse anche molte altre cose , inclusi i suoi famosi fringuelli . | Zbierał wiele rzeczy , w tym te słynne zięby . |
Quando raccoglieva questi fringuelli li buttava in un sacco senza avere idea di cosa significassero . | Kiedy zbierał tych grzbaków , wrzucił je do dużo , bez pojęcia , co oznaczały . |
Molti anni dopo , una volta tornato a Londra , Darwin riguardò i suoi dati e cominciò a sviluppare una spiegazione . Quella spiegazione era la teoria della selezione naturale . | Wiele lat później , gdy wrócił do Londynu Darwin spojrzał na jego dane i zaczęł rozwijać wytłumaczenie . Ta wyjaśnia była teorią selekcji naturalnej . |
Oltre alla scienza induttiva , gli scienziati spesso partecipano anche alla costruzione di modelli . | Poza naukami indukcyjnymi , naukowcy często wykorzystują modelowanie . |
Una delle cose che gli scienziati vogliono fare nella vita è spiegare le cause delle cose . | Jednym z rzeczy , których naukowcy chcą robić w życiu , jest wyjaśnić przyczyn rzeczy . |
E come facciamo a farlo ? | Jak to robią ? |
Un modo è quello di costruire un modello che sperimenti un' idea . | Jednym sposobem jest stworzenie modelu , który doświadczas pomysłu . |
Questa è una foto di Henry Cadell , un geologo scozzese del diciannovesimo secolo . | To jest zdjęcie Henry ' ego Cadella , szkockiego geologa żyjącego w XIX wieku . |
Potete dire che è scozzese perché indossa un cappello da cacciatore di cervi e degli stivali Wellington . | Możecie powiedzieć , że jest szkocka , ponieważ miał kapeluszkę na skrzydłowy i butelki Wellington . |
( Risate ) Cadell voleva rispondere alla domanda su come si formano le montagne | ( Śmiech ) Cadell chciał odpowiedzieć na pytanie , jak tworzy się góry . |
ed una delle cose che osservò fu che se si osservano montagne come gli Appalachi , vi si trovano spesso delle rocce che sono ripiegate e sono ripiegate in un modo particolare , che gli suggerì che le pietre fossero compresse ai lati . | Widzieliśmy , że góry takie jak Appalachy często znajduje się skały , które są składały i są składały w konkretny sposób , które sugerował mu , że kamieni są tablety na boki . |
Quest' idea più tardi giocherà un ruolo importantissimo nella discussione sulla deriva dei continenti . | Ta myśl później odegrała ważną rolę w dyskusjach o wędrówce kontynentów . |
Quindi costruì questo modello , questo aggeggio assurdo con leve , pezzi di legno , questa è la sua carriola secchi e un martello da fabbro . | Zbudował ten model , szalony przyrząd z dźwigniami i drewnem , a oto jego taczki , wiadra , duży młot oburęczny . |
Non so perché indossasse degli stivali Wellington . | Nie wiem czemu ma kalosze , |
Forse stava per piovere . | może będzie padać . |
Lui creò questo modello fisico per dimostrare che si possono creare in effetti delle forme con delle rocce o , almeno in questo caso , con del fango , che somigliavano molto a delle montagne se si comprimono ai lati . | Przygotował fizyczny model , aby przedstawić , że można stworzyć układ kamieni , a przynajmniej , w tym przypadku błota , który będzie przypominał góry , jeśli będzie zgniatać się je po bokach . |
Questa fu una discussione sull' origine delle montagne . | To była dyskusja o pochodzeniu góry . |
Al giorno d' oggi gli scienziati preferiscono lavorare al chiuso , quindi non costruiscono molti modelli fisici , fanno delle simulazioni al computer . | Dzisiaj większość naukowców woli pracować w pomieszczeniach , nie budują tylu fizycznych modeli , raczej tworzą komputerowe symulacje . |
Ma una simulazione al computer è una sorta di modello . | Ale symulacja też jest rodzajem modelu , |
È un modello fatto con la matematica e , come i modelli fisici del diciannovesimo secolo , è molto importante per riflettere sulle cause delle cose . | stworzonego przy pomocy matematyki , i tak jak XIX-wieczne modele fizyczne , taki model jest przydatny przy analizowaniu przyczyn . |
Una delle grandi questioni ha a che fare con il mutamento climatico . Abbiamo una quantità impressionante di prove che la Terra si stia surriscaldando . | Jedno z ważnych obecnie pytań dotyczy zmian klimatu . Mamy ogromnie dużo dowodów , że Ziemia się ociepla . |
In questa slide , la linea nera mostra le misurazioni che gli scienziati hanno effettuato negli ultimi 150 anni . Dimostra che la temperatura della Terra è aumentata costantemente . Si può notare che negli ultimi 50 anni c' è stato un incremento drammatico di circa un grado centigrado o quasi due gradi Fahrenheit . | W tej slajdzie pokazują metodę , które naukowcy przeprowadzili w ciągu ostatnich 150 lat . Pokazuje , że temperatura Ziemi stale się wzrost . Można zauważyć , że w ciągu ostatnich 50 lat była dramatyczna wzrost o około 1 stopni czy prawie 2 stopni Fahrenheit . |
Cos' è che determina questo cambiamento ? | Co jest przyczyną takiej zmiany ? |
Come facciamo a sapere cosa sta causando il surriscaldamento che è stato rilevato ? | Jak wiemy , co powoduje ocieplenie , które zostały odkryte ? |
Beh , gli scienziati possono crearne un modello , usando una simulazione virtuale . | Naukowcy mogą stworzyć tego modelu , używając wirtualnej symulacji . |
Questo diagramma illustra una simulazione virtuale che ha osservato tutti i diversi fattori che sappiamo possono influenzare il clima sulla Terra . Particelle di solfato dall' inquinamento dell' aria , polvere vulcanica dalle eruzioni , cambiamenti nella radiazione solare e , ovviamente , i gas serra . | Ten wykres pokazuje symulację komputerową , która uwzględnia wszystkie znane czynniki mogące oddziaływać na klimat : cząsteczki siarki z zanieczyszczonego powietrza , pył wulkaniczny z erupcji , zmiany promieniowania słonecznego i oczywiście gazy cieplarniane . |
Si sono posti la domanda : quale insieme di variabili messe in un modello riprodurrà quello che osserviamo nella vita vera ? | Zadane zostało pytanie jaki zestaw zmiennych wprowadzonych do modelu da taki rezultat , jaki obserwujemy w rzeczywistości ? |
Ecco , in nero , la vita vera . | Rzeczywistość jest zaznaczona na czarno . |
E in grigio chiaro la simulazione . La risposta è : un modello che include — sarebbe la risposta E di un test — tutte le opzioni precedenti . | Odpowiedź brzmi : model , który włączają to byłby odpowiedź E z testu wszystkie poprzednich możliwości . |
L' unico modo in cui si possano riprodurre le misurazioni della temperatura è con tutti questi elementi messi insieme , inclusi i gas serra . In particolare , potete vedere che l' incremento dei gas serra segna questo aumento marcato della temperatura in questi ultimi 50 anni . | Jedynym sposobem , w jaki sposób można odtworzyć temperaturę , jest wszystkie te elementy , włączając gaz cieplarnianych . W szczególności , widać , że wzrost gaz cieplarnianych oznaczający wzrost temperatury w ciągu ostatnich 50 lat . |
Questo è il motivo per cui i climatologi dicono che non solo sappiamo che il mutamento climatico sta avvenendo ma sappiamo anche che i gas serra sono una parte fondamentale del motivo . | To dlatego klimatolodzy mówią , że nie tylko wiemy , że zmiana klimatyczna się dzieje , ale także wiemy , że gaz cieplarnia są podstawą częścią powodu . |
Proprio perché ci sono tutte queste cose che fanno gli scienziati , il filosofo Paul Feyerabend ha detto la famosa frase : " L' unico principio nella scienza che non inibisce il progresso è : qualsiasi cosa può andar bene " . Questa citazione è stata spesso ripresa fuori contesto , perché in realtà Feyerabend non stava... | Ponieważ istnieje wszystkie te rzeczy , które robią naukowcy , filozof Paul Feyerabend powiedział sławny zdanie : "; "; Jedynym zasadą w nauce , która nie zapobiega postęp , jest : wszystko , co może się w porządku "; "; . To cytat często zosta |
Quello che stava dicendo era — in realtà la citazione per intero è " Se mi costringete a dire quale sia il metodo della scienza , io dovrei dire : qualsiasi cosa può andar bene . " Quello che stava cercando di dire è che gli scienziati fanno un sacco di cose . | Powiedział : "; "; Jeśli zmuszasz mnie do powiedzieć , jak jest metodą nauki , powinienem powiedzieć : "; "; Wszystko , co może się w porządku "; "; . Chciał powiedzieć , że naukowcy robi wiele rzeczy . |
Gli scienziati sono creativi . | naukowcy są kreatywni . |
Ma questo rimanda alla domanda : se gli scienziati non usano un solo metodo , come fanno a decidere cosa è giusto e cosa è sbagliato ? | Ale to pytanie : jeśli naukowcy nie używają tylko jednego metoda , jak decydują , co jest sprawiedliwe i co jest błędne ? |
E chi giudica ? | Kto to osądza ? |
La risposta è : gli scienziati giudicano e giudicano giudicando le prove . | Odpowiedź brzmi : osądzają to naukowcy , poprzez ocenę dowodów . |
Gli scienziati raccolgono prove in molti modi diversi , ma in qualunque modo lo facciano , devono sottoporle ad un esame minuzioso . | Naukowcy zbierają dowody na wiele sposobów , ale niezależnie od tego muszą je poddać analizie . |
Questo ci collega al sociologo Robert Merton , per focalizzarci su questa questione di come gli scienziati esaminino i dati in loro possesso e le prove . Disse che lo fanno in una maniera che ha chiamato " scetticismo organizzato " . | To łączy nas do socjologa Roberta Mertona , aby skupić się na tym kwestię o tym , jak naukowcy badają danych i dowody . Powiedział , że robią to w sposób , który nazwał "; "; zorganizowanymi sceptyczami "; "; . |
Intendeva dire che è " organizzato " perché gli scienziati operano collettivamente , come gruppo , e " scetticismo " perché agiscono da una posizione di diffidenza . | Chciał powiedzieć , że jest "organizowany "; "; ponieważ naukowcy działają wspólnie , jako grupę , i "; "; sceptycyzm "; "; , ponieważ działają z pozycji niepokładu . |
Vale a dire , l' onere della prova è a carico di chi effettua la scoperta . | To oznacza , że zasadniczość dowodów jest zasadniczo odkrycia . |
In questo senso la scienza è intrinsecamente conservativa . | W tym sensie nauka jest wewnętrznie konserwatywna . |
È piuttosto difficile convincere la comunità scientifica a dire " Sì , conosciamo questa cosa ed è vera " . Quindi , nonostante la popolarità del concetto del cambiamento del paradigma , quello che riteniamo è che in realtà i cambiamenti veramente grandi nel pensiero scientifico sono relativamente rari nella storia del... | Trudno przekonać społeczność naukową , by powiedzieć : "; "; Tak , wiemy to i jest prawdę . "; "; Pomimo popularności , że zmiana paradygmatu jest to , że naprawdę wielkie zmiany w myśleniu naukowym są relatywnie rzadkie w historii nauki . |
E questo ci porta ancora ad un' altra idea : se gli scienziati giudicano le prove collettivamente , questo ha portato gli storici a concentrarsi sulla questione del consenso . Alla fine dei giochi , ciò che è la scienza , ciò che è la conoscenza scientifica , non è altro che il consenso degli esperti scientifici che , ... | To jeszcze jeszcze jeszcze jeszcze jeden pomysł : jeśli naukowcy osądzą dowody wspólnie wspólnie , to doprowadziło historyków do skupienia się na kwestię zgodności . Na koniec gier , nauka , nauką , nauką , nauką , to nie tylko konsensus badań naukow |
Quindi possiamo pensare alla conoscenza scientifica come ad un' opinione generale che gli esperti hanno . | Możemy myśleć o wiedzę naukową jako o ogólnej opinii , której eksperci mają . |
Possiamo pensare alla scienza anche come ad una specie di giuria , una giuria molto speciale . | Możemy też myśleć o nauce jako o ławie przysięgłych , choć to specjalny rodzaj ławy . |
Non è una giuria di persone come voi . È una giuria di geek . | Ale to nie byle jacy przysięgli , to ława wielkich mózgów . |
Una giuria di uomini e donne con titoli di dottorato . E , a differenza di una giuria normale , che ha solamente due scelte : colpevole o non colpevole , la giuria scientifica ha un gran numero di scelte . | Prowadzie mężczyzn i kobiety , które mają doktoratów . W przeciwieństwie do zwykłej jury , które ma tylko dwie wybory : winni lub nie winni , naukowe są jury ma wiele wyborów . |
Gli scienziati possono dire : sì , questa cosa è vera . | Naukowcy mogą stwierdzić : " Tak , to jest prawdziwe " . |
Possono dire : no , è falsa . | Mogą stwierdzić : " Nie , jest błędne " . |
O possono anche dire : beh , questa cosa potrebbe essere vera ma abbiamo bisogno di lavorarci di più e raccogliere più prove . | Mogą też stwierdzić : " To może być prawdziwe , ale musimy nad tym jeszcze popracować i zgromadzić więcej dowodów " . |
O ancora : potrebbe essere vera ma non sappiamo come rispondere alla domanda e per adesso la mettiamo da parte , magari ci ritorneremo più avanti . | Albo to może być prawdziwe , ale nie wiemy , jak odpowiedzieć na pytanie , a teraz odpowiedzieć , może wrócimy się dalej . |
Questo è quello che gli scienziati definiscono " non trattabile " . E ci porta all' ultimo problema : Se la scienza è quello che dicono gli scienziati , allora non è altro che un ricorso all' autorità ? | Naukowcy nazywa się "; "; nie traktować "; "; . Prowadzi nas do ostatniego problemu : Jeśli nauka jest to , co naukowcy mówią , czy to nie tylko wykorzystanie do władzy ? |
E non ci hanno forse insegnato a scuola che il ricorso all' autorità è una fallacia logica ? | Czy nie uczyli nas w szkole , że używanie do władzy jest logicznym fależem ? |
Ecco il paradosso della scienza moderna , il paradosso della conclusione a cui credo storici , filosofi e sociologi siano arrivati : la scienza è davvero un appello all' autorità , ma non è l' autorità di un singolo individuo , non importa quanto sia intelligente quell' individuo , che sia Platone , Socrate oppure Eins... | Oto paradoks współczesnej nauki , paradoks wniosku , do którego doszli historycy , filozofowie i socjologowie , czyli że nauka jest odwołaniem do autorytetu , ale nie jest to autorytet jednostki , niezależnie od tego jak mądra jest ta jednostka , na przykład Platon , Sokrates czy Einstein . |
È l' autorità della comunità collettiva . | To autorytet społeczności naukowej jako całości . |
Potete pensarci in termini di una saggezza della folla , ma è una folla molto particolare . | Można o tym myśleć jako o mądrości tłumu , ale szczególnego rodzaju tłumu . |
La scienza fa appello all' autorità , ma non è basata su un individuo , non importa quanto intelligente possa essere quell' individuo . | Nauka odwołuje się do autorytetu , ale nie opartego na jednostce , nieważne , jak mądra to jednostka . |
È basata sulla saggezza collettiva , sulla conoscenza collettiva , sul lavoro di tutti gli scienziati che hanno lavorato su una specifica questione . | Oparta jest na wspólnej mądrości , wspólnej wiedzy , wspólnej pracy wszystkich naukowców , którzy pracowali nad danym zagadnieniem . |
Gli scienziati hanno una sorta di cultura della diffidenza collettiva , la cultura del " dimostramelo " , illustrata da questa simpatica signora che illustra ai suoi colleghi la sua dimostrazione . | Naukowcy mają wspólnej kulturze , kulturze "; "; pokazuje mi "; "; , przedstawiające przez ta śmieszka pani , która przedstawia swoim kolegom swoim dowodem . |
Certo , queste persone non sembrano dei veri scienziati perché sono troppo felici . | Oczywiście , ludzie nie wyglądają prawdziwych naukowców , bo są zbyt szczęśliwe . |
( Risate ) Ok , questo mi porta al punto conclusivo . | ( Śmiech ) Tu dochodzimy do ostatniego zagadnienia . |
La maggior parte di noi si alza al mattino . | Większość z nas wstaje rano |
La maggior parte di noi si fida delle proprie automobili . | i polega na swoich samochodach . |
Beh , adesso sto pensando che sono a Manhattan , non è un buon esempio . Ma la maggior parte degli Americani che non vive a Manhattan si alza al mattino e sale in macchina . Attiva l' accensione e la loro automobile funziona e funziona incredibilmente bene . | Cóż , myślę , że jestem w Manhattanie , to nie dobry przykład . Ale większość Amerykanów , którzy nie mieszka w Manhattanie wstaje się rano i wszedł do samochodu . Aktywują włączenie i ich samochód działa i działa niesamowicie dobrze . |
L' automobile moderna difficilmente si rompe . | bo współczesny samochód rzadko się psuje . |
Perché ? Perché le nostre macchine funzionano così bene ? | Dlaczego samochody działają tak dobrze ? |
Non è per il genio di Henry Ford o di Karl Benz e neanche di Elon Musk . | Nie z powodu geniuszu Henry ' ego Forda , Karla Benza czy nawet Elona Muska . |
È perché l' automobile moderna è il prodotto di più di 100 anni di lavoro di centinaia , migliaia e decine di migliaia di persone . | To dlatego , że nowoczesny samochód jest produkt ponad 100 lat pracy setki , tysiące i dziesiątki tysięcy ludzi . |
L' automobile moderna è il prodotto di un lavoro condiviso e della saggezza e dell' esperienza di ogni uomo e di ogni donna che abbia mai lavorato su una macchina . E l' affidabilità della tecnologia è il risultato di quello sforzo complessivo . | Współczesnym samochód jest produktem wspólnej pracy i mądrości i doświadczeniu każdego mężczyzn i każdego kobiety , która kiedykolwiek pracowała nad maszynym . Uważność technologii jest rezultatem tego wszystkiego wysiłku . |
Non beneficiamo solamente del genio di Benz , di Ford e di Musk , ma dell' intelligenza collettiva e del duro lavoro di tutte le persone che hanno lavorato sull' automobile moderna . | Korzystamy nie z geniuszu Benza , Forda i Muska , ale ze wspólnej inteligencji i ciężkiej pracy wszystkich osób , które pracowały nad współczesnym samochodem . |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.