clui/it-pl-input · Datasets at Hugging Face

it stringlengths 2 914	pl stringlengths 1 915
Ma fate caso a quell' affermazione ; è fondata sull' intento . Per questo mi piace .	To moje ulubione zdanie : wszystko zależy od intencji .
Ma consideriamo quello che Platone sta facendo . Cosa sta facendo ?	Zastanówcie się , co Platon tu robi .
È una grande idea di design - grandiosa , comune a tutte le voci delle religione e della filosofia emerse nel periodo Classico .	To jest wielka , wspaniała idea dizajnu , wspólna dla wszystkich religii i filozofii , które powstały w okresie klasycznym .
Cosa accadeva in quel periodo ?	Co się wtedy działo ?
Cercavano di rispondere a questa domanda : che cosa avrebbero fatto gli essere umani , ora che non cercavano più solo di sopravvivere ?	Próbowano odpowiedzieć na pytanie : czym zajmą się ludzie , gdy zniknie troska o przetrwanie ?
Mentre la specie umana emergeva dal caos preistorico , uno scontro con la natura casuale e brutale , improvvisamente ebbe un momento per pensare — e c' era molto da pensare .	Rasa ludzka powstała z prehistorycznego chaosu , stając wobec losowej i brutalnej natury . Nagle mieli chwilę do namysłu , a było o czym .
Improvvisamente , l' esistenza umana aveva bisogno di un intento .	Nagle ludzka egzystencja potrzebowała celu .
La vita umana aveva bisogno di una ragione .	Ludzkie życie potrzebowało uzasadnienia .
Alla realtà stessa serviva un progettista .	Sama rzeczywistość potrzebowała projektanta .
Ciò che era dato fu sostituito dai molteplici aspetti dell' intenzione , da molteplici progetti , da molteplici divinità .	To , co braliśmy za pewnik zostało zastąpione przez różne aspekty intencji , przez różne projekty , przez różnych bogów ,
Divinità che ancor oggi sono oggetto di scontri . Oh si .	z których powodu ciągle walczymy .
Oggi non affrontiamo il caos della natura .	Dziś nie stoimy już wobec chaosu natury .
Oggi affrontiamo il caos dell' impatto dell' umanità sulla Terra .	Stoimy wobec chaotycznego wpływu ludzi na Ziemię .
Questa giovane disciplina chiamata progettazione , io credo , è in realtà ethos che emerge che prima formula , poi risponde ad una domanda assai nuova : Che cosa dobbiamo fare di fronte al caos che abbiamo creato ?	Myślę , że ta młoda nauka nazywana dizajnem jest w rzeczywistości wyłaniającym się etosem , formującym się i odpowiadającym na nowe pytanie : co mamy zrobić w obliczu chaosu , który sami stworzyliśmy ?
Cosa dobbiamo fare ?	Co mamy zrobić ?
Come dobbiamo imprimere l' intento a tutti gli oggetti che creiamo , a tutte le circostanze che creiamo , a tutti i luoghi che cambiamo ?	Jak mamy nadać cel wszystkim obiektom i okolicznościom , które tworzymy , i miejscom , które zmieniamy ?
Le conseguenze di un pianeta con 7 miliardi di abitanti ed ancora in crescita .	Konsekwencje ponad 7 miliardów ludzi na planecie .
Ecco il motivo che tutti noi interpretiamo .	To jest melodia , którą wszyscy dzisiaj gramy .
E non possiamo solamente imitare il passato . No .	Nie możemy po prostu naśladować przeszłości .
Non funzionerebbe .	To nie wystarczy .
Non funzionerebbe affatto .	To w ogóle nie wystarczy .
Ecco il mio momento di progettazione preferito : in Zaire , nel 1990 , nella città di Kinshaha , lavoravo per la ABC News e stavo facendo un servizio sulla caduta del dittatore Mobuti Sese Seko , il brutale dittatore dello Zaire , che ha violentato e depredato quel paese .	To mój ulubiony dizajnerski moment : w latach 90. z Kinszasy w Zairze pisałem dla ABC News o upadku Mobutu Sese Seko , brutalnego dyktatora Zairu , który zniszczył i złupił ten kraj .
Vi erano disordini nel bel mezzo di Kinshasa .	Były zamieszki w centrum Kinszasy .
Cadeva a pezzi ; era un posto veramente orribile , e mi serviva andare ad esplorare il centro di Kinshaha per riportare dei disordini e dei saccheggi .	Miasto się rozpadało . Było to straszliwe miejsce , a ja musiałem rozejrzeć się po centrum miasta , żeby opisać zamieszki i grabieże .
La gente portava via automobili , portava via frammenti di palazzi .	Ludzie wynosili samochody i części budynków .
I soldati sparavano ai saccheggiatori per le strade e li arrestavano in massa .	Armia strzelała do złodziei i aresztowano ich masowo .
Nel mezzo di quel caos io giro in carrozzina ma ero completamente invisibile . Completamente .	Pośród tego chaosu toczę się na wózku inwalidzkim , całkowicie niewidzialny .
Giravo in carrozzina ; non sembravo un saccheggiatore .	Byłem na wózku . Nie wyglądałem jak złodziej .
Giravo in carrozzina ; non sembravo un giornalista , almeno dal loro punto di vista .	Nie brali mnie za reportera .
E certamente non sembravo un soldato .	I z pewnością nie wyglądałem jak żołnierz .
Ero parte del rumore di fondo della miseria dello Zaire , del tutto invisibile .	Byłem w tle niedoli Zairu , kompletnie niewidoczny .
Improvvisamente da dietro un angolo sbuca un ragazzo , paralizzato come me , su una carrozzina-triciclo di pelle e metallo e pedale verso di me il più rapidamente possibile .	Nagle zjawia się chłopak , sparaliżowany tak jak ja , w zbudowanym z metalu , drewna i skóry trzykołowym wózku inwalidzkim . Pedałuje w moją stronę tak szybko , jak może .
E dice " Ehi , signore ! Signore ! " L' ho guardato — non sapeva altro in inglese , ma non gli serviva , no , no , no , no , no .	Mówi : " Hej , panie ! Panie ! " Spojrzałem na niego . Tylko tyle potrafił po angielsku , ale wystarczyło .
Ci siamo fermati lì per confrontare ruote , pneumatici , raggi e tubi .	Zaczęliśmy porównywać koła , opony , szprychy i rurki .
Guardavo il suo curioso meccanismo di pedalata ; era così orgoglioso del suo progetto .	Spojrzałem na jego dziwną przekładnię . Był dumny ze swojego projektu .
Vorrei potervi mostrare quel marchingegno .	Szkoda , że nie mogę pokazać tego ustrojstwa ,
Il suo sorriso , le nostre sensazioni mentre parlavamo il linguaggio universale della progettazione , invisibile al caos che ci circondava .	jego uśmiechu , naszej radości , kiedy tak rozmawialiśmy uniwersalnym językiem dizajnu , niewidoczni dla chaosu dookoła nas .
Il suo veicolo : fatto a casa , imbullonato , arrugginito , comico .	Jego maszyna ; chałupnicza , na śruby , zardzewiała , komiczna .
Il mio veicolo : fatto in America , sicuro , tirato a lucido .	Moja maszyna : amerykańska , solidna , lśniąca .
Era particolarmente orgoglioso del suo seggiolino confortevole , veramente confortevole che aveva aggiunto alla sua carrozzina e della frangia in tessuto sui bordi .	Był szczególnie dumny z wygodnego siedzenia , które zrobił na swoim rydwanie , i ozdobnych frędzli na krawędzi .
Oh , come vorrei aver avuto le ruote scintillanti già allora , per mostrargliele !	Wtedy jeszcze nie miałem tych błyszczących kół .
Le avrebbe adorate ! Oh , si !	Pokochałby je !
Le avrebbe capite ; un carrozzina di pura volontà - rifletteteci - nel mezzo di una città fuori controllo .	Zrozumiałby , o co w nich chodzi . Rydwan zaprojektowany z rozmysłem , w mieście , które wymknęło się spod kontroli .
Il design ha reso tutto trascurabile , per un momento .	Dizajn wszystko to na chwilę przyćmił .
Abbiamo parlato qualche minuto e poi siamo svaniti entrambi nel caos .	Po rozmowie zniknęliśmy z powrotem w chaosie .
Lui è tornato alle strade di Kinshahsa ; Io sono tornato in albergo . E ora , ora penso a lui ..	Wrócił na ulice Kinszasy . Ja pojechałem do hotelu . Myślę sobie teraz o nim
E pongo questa domanda .	i stawiam następujące pytanie .
Un oggetto imbevuto di intenzione — ha un potere , è un tesoro , ne siamo attratti .	Obiekt nacechowany rozmysłem ma moc , jest skarbem i przyciąga .
Un oggetto privo di intenzione — è casuale , imitativo ci respinge . È come un volantino da buttare via .	Obiekt pozbawiony rozmysłu jest losowy , naśladowczy i odrzuca . Jest jak przesyłka reklamowa , która trafia do kosza .
È questo che dobbiamo pretendere dalle nostre vite , dai nostri oggetti , dai nostri beni , dalle nostre circostanze : di poter vivere con un intento .	Tego musimy wymagać od życia , od naszych obiektów , rzeczy i okoliczności : życia z rozmysłem .
Devo dire che da questo punto di vista , ho un ingiusto vantaggio rispetto a voi .	Muszę powiedzieć , że w tej kwestii mam nad wami niesprawiedliwą przewagę .
Oggi è un giorno speciale e quindi voglio spiegarvi perché .	Chcę to wyjaśnić , bo mamy dziś wyjątkowy dzień .
Trentasei anni fa , più o meno in questo istante , un ragazzo di 19 anni si svegliò da un coma e fece una domanda all' infermiera , ma l' infermiera era già lì con la risposta pronta .	Prawie w tym samym momencie , 36 lat temu , 19-letni chłopak obudził się ze śpiączki , aby zadać pytanie pielęgniarce , ale ona miała już gotową odpowiedź .
" Ragazzo , hai avuto un incidente terribile . Ti sei rotto la schiena .	" Miałeś straszny wypadek . Złamałeś kręgosłup .
Non camminerai mai più . " Dissi , " Questo lo so - ma che giorno è oggi ? " Vedete , sapevo che la macchina aveva abbattuto il guardrail il 28 febbraio , e sapevo che il 1976 era un anno bisestile .	Nigdy już nie będziesz chodził " . Powiedziałem , " To już wiem . Jaki mamy dziś dzień ? " Samochód przeleciał przez barierę 28 lutego i wiedziałem , że rok 1976 był przestępny .
Infermiera ! Oggi è il 28 o il 29 ?	Siostro ! Dzisiaj jest 28 czy 29 ?
Mi guardò e disse , Oggi è il primo marzo .	Popatrzyła na mnie i powiedziała : " Jest pierwszy marca " .
Dissi , " Oh mio Dio .	Odpowiedziałem : " O Boże .
Devo recuperare il tempo perso ! " E da quel momento seppi che l' incidente era un dato ineluttabile ; non avevo altra opzione che ricostruirmi una nuova vita senza poter camminare .	Mam dużo do nadrobienia ! " Od tego momentu wiedziałem , że wypadek to mój punkt wyjścia . Moją jedyną opcją było ułożyć sobie nowe życie bez chodzenia .
Un' intenzione - una vita con un' intenzione - vissuata seguendo un progetto , che comprende l' originale con qualche miglioramento .	Cel , życie z rozmysłem , przeżywane według dizajnu , zastępujące oryginał czymś lepszym .
È qualcosa che tutti noi dobbiamo fare , o cercare di fare , di questi tempi .	Każdy z nas powinien to dziś zrobić .
Per ricominciare a farlo , per tornare a progettare , e come mio padre mi ha suggerito molto tempo fa , " Rendi tua la canzone , John .	Wrócić do tego , wrócić do dizajnu i , jak dawno temu zasugerował mój tato , przerobić utwór na własną modłę .
Mostra a tutti quel che intendi . " Papà , questa è per te .	Pokazać wszystkim , o co ci chodzi . Tato , to dla ciebie .
( Musica ) ♫ Jo Jo era un uomo che pensò di essere un solitario ♫ ♫ ma lui era un altro uomo ♫ ♫ Jo Jo lasciò la sua casa di Tucson , Arizona , per andare ad una festa in California ♫ ♫ Torna , torna ♫ ♫ torna al posto a cui appartenevi una volta ♫ ♫ Torna , torna , ♫ ♫ torna al posto a cui appartenevi una volta . ♫ ( Applausi )	( Muzyka ) Jo Jo myślał , że jest samotnikiem , ale był innym człowiekiem . Jo Jo rzucił Tucson w Arizonie , by hulać w Kalifornii . Wracaj , wracaj , wracaj tam , gdzie kiedyś należałeś . Wracaj , wracaj , wracaj tam , gdzie kiedyś należałeś . ( Brawa )
Questa è cacca , e oggi voglio condividere con voi la mia passione per la cacca , il che può risultare difficile , ma credo che ciò che troverete più affascinante sia il modo in cui questi animaletti trattano la cacca .	To jest kupa , a ja chcę się dziś podzielić moim zamiłowaniem do kupy , co może być dość trudne , ale myślę , że zainteresuje was jak te małe zwierzęta sobie z nią radzą .
Questo animale ha un cervello grande quanto un chicco di riso , eppure riesce a fare cose che né io né voi potremmo mai immaginare di fare .	To zwierzę ma mózg wielkości ziarnka ryżu , a mimo to może robić takie rzeczy , które nam nie przyszłyby nawet do głowy .
Fondamentalmente si è evoluto in modo da manipolare la sua fonte di cibo che è lo sterco .	Ewolucyjnie udoskonalił metody zdobywania pożywienia , czyli łajna .
La domanda allora è , da dove cominciamo questa storia ?	Skąd zacząć tę historię ?
E sembra opportuno cominciare dalla fine , perché questo è un prodotto di scarto che proviene da altri animali , ma che contiene ancora nutrienti e ci sono abbastanza nutrienti lì dentro da permettere a uno scarabeo stercorario di sopravvivere , e quindi gli scarabei stercorari mangiano sterco , e le loro larve fanno lo stesso .	Chyba wypada zacząć od końca , bo mowa o odchodach zwierzęcych , które nadal zawierają substancje odżywcze w ilości wystarczającej , żeby żuki gnojaki mogły z tego wyżyć . Gnojaki i ich larwy żywią się gnojem .
Esse crescono completamente dentro una palla di sterco .	Larwy rozwijają się w kulce łajna .
In Sud Africa abbiamo circa 800 specie di scarabei stercorari . In Africa se ne contano 2.000 specie , e nel mondo ce ne sono circa 6.000 specie .	W RPA mamy około 800 gatunków żuków gnojaków , w całej Afryce żyje 2 tys. gatunków , a na świecie jest ich około 6 tys .
Quindi , secondo gli scarabei stercorari , lo sterco è davvero buono .	Zdaniem gnojaków łajno jest całkiem dobre .
Se non siete pronti ad avere sterco sotto le unghie e a frugare tra il letame , non vedrete mai il 90 % delle specie di scarabei stercorari , dato che entrano direttamente nello sterco subito sotto la superficie , e poi fanno la spola su e giù tra lo sterco sulla superficie del terreno e il nido che costruiscono sotto terra .	Jeżeli ktoś nie chce grzebać w odchodach i mieć łajna pod paznokciami , to nigdy nie zobaczy 90 % gatunków żuków gnojaków , bo wchodzą one prosto w łajno , podkopują się , po czym kursują tam i z powrotem pomiędzy łajnem na powierzchni i podziemnym gniazdem .
Quindi , la domanda è : come utilizzano questo materiale ?	Jak radzą sobie z tym materiałem ?
E la maggior parte degli scarabei stercorari avvolge lo sterco in una sorta di imballaggio .	Większość gnojaków zawija go w rodzaj paczki .
Il 10 % delle specie ne fa una palla , poi la fa rotolare lontano dal punto di origine , solitamente la seppelliscono in un luogo remoto , e hanno un comportamento davvero singolare grazie al quale sono in grado di far rotolare le loro palle .	10 % gatunków robi z niej kulkę , tę kulkę odtacza od źródła łajna i zazwyczaj zagrzebuje ją w odległym miejscu . Gnojaki charakterystycznie toczą swoje kulki .
Questo è il proprietario piuttosto orgoglioso di una bella palla di sterco .	Oto dumny posiadacz pięknej kulki łajna .
Potete vedere che è un maschio perché ha un piccolo ciuffo di peli dietro le zampe , ed è chiaramente molto soddisfatto di ciò su cui sta seduto .	Widać , że to samiec , bo ma trochę włosów tu , na nogach , i jest wyraźnie dumny z tego , na czym siedzi .
E sta per essere vittima di un subdolo scippo . ( Risate ) E questa è una chiara indicazione di quanto lo sterco sia una risorsa preziosa .	Ale już za chwilę padnie ofiarą podłego napadu rabunkowego . ( Śmiech ) To jednoznacznie pokazuje , że mamy do czynienia z cennymi zasobami ,
E tali preziose risorse devono essere protette e sorvegliate in modo particolare , e crediamo che il fatto che facciano rotolare le palle lontano dipenda da questo , sia a causa della competizione che si crea per riuscire a prendere quello sterco .	których trzeba pilnować , strzec w specjalny sposób . Chyba właśnie dlatego toczą swoje kulki tak daleko , z powodu konkurencji , obecnej przy zdobywaniu łajna .
Dunque questo pezzetto di sterco - beh , era un pezzetto di sterco 15 minuti prima di scattare questa foto , crediamo rappresenti l' intensa competizione che rende gli scarabei così abili nel far rotolare le palle di sterco .	15 minut przed zrobieniem tego zdjęcia , to był placek łajna i to chyba silna konkurencja sprawia , że żuki są tak dobrze przystosowane do toczenia kulek .
Così quel che dobbiamo immaginare è questo animale che si sposta nel territorio africano .	Wyobraźcie sobie to zwierzę , jak idzie przez Wyżynę Weldów .
La sua testa è verso il basso . Cammina all' indietro .	Z głową do dołu , poruszając się do tyłu .
È il modo più bizzarro che esista per trasportare il proprio cibo da qualche parte , e al contempo deve affrontare il caldo ,	To najdziwniejszy sposób transportu pożywienia . Muszą też sobie radzić z gorącem .
Questa è l' Africa . Fa caldo .	To Afryka . Jest gorąco .
Perciò quello che voglio condividere con voi ora sono alcuni degli esperimenti che i miei colleghi ed io abbiamo svolto per studiare come facciano gli scarabei stercorari ad affrontare tutti questi problemi .	Teraz opowiem o kilku eksperymentach , moich własnych i moich kolegów . Chcieliśmy zobaczyć , jak gnojaki radzą sobie z tymi problemami .
Guardate questo scarabeo . Ci sono due cose che vorrei notaste :	Popatrzcie na tego żuka , zwróćcie uwagę na dwie rzeczy .
la prima è come riesce ad affrontare questo ostacolo che gli abbiamo posto lungo la strada . Vedete , fa una piccola danza e poi si riporta esattamente sulla stessa direzione che aveva preso inizialmente .	Po pierwsze , jak sobie radzi z przeszkodami , stawianymi mu drodze . Potańczy chwilę , a później kontynuuje w dokładnie tym samym kierunku , jaki wcześniej obrał .
Una piccola danza , e poi punta dritto in una precisa direzione .	Mały taniec , a później rusza w konkretnym kierunku .
Dunque è chiaro che questo animale sa dove sta andando e sa dove vuole andare , e questo è molto , molto importante , perché se ci pensate , siete su questo mucchio di letame e avete questo grosso ammasso che volete portar lontano da chiunque altro e il modo più veloce per farlo è su una linea retta .	To zwierzę dokładnie wie , dokąd zmierza . To bardzo ważne , ponieważ kupa łajna jest jak wielki placek , który chcesz zatrzymać dla siebie , a najszybsza droga prowadzi po linii prostej .
Abbiamo dato loro altri problemi da risolvere , e così abbiamo girato il mondo sotto le loro zampe . E guardate la sua reazione .	Daliśmy im trochę więcej zadań do rozwiązania , konkretnie obróciliśmy im świat pod nogami i patrzyliśmy , co zrobią .
Dunque questo animale ha visto ruotarsi il mondo sotto i piedi . È ruotato di 90 gradi .	Świat tego żuka obrócono o 90 stopni . Świat tego żuka obrócono o 90 stopni .
Ma non indietreggia . Sa esattamente dove vuole andare e punta direttamente in quella particolare direzione .	Nawet nie mrugnie . Dokładnie wie , dokąd chce iść , i kieruje się właśnie tam .
Quindi la nostra domanda successiva è stata : come riescono a farlo ?	Później zadaliśmy sobie pytanie : jak one to robią ?
Cosa stanno facendo ? E avevamo un indizio a nostra disposizione .	Co właściwie robią ? Mieliśmy jedną wskazówkę .
Era che ogni tanto salivano in cima alla palla e davano un' occhiata al modo attorno ad essi .	Od czasu do czasu wspinają się na kulkę i rozglądają dookoła .
E cosa pensate potessero guardare quando si arrampicavano in cima alla palla ?	Jak myślicie , na co patrzą , stojąc na kulce ?
Quali sono i segnali che questo animale può usare per direzionare il proprio movimento ? Il più ovvio è guardare al cielo , così abbiamo pensato , ma cosa potevano osservare nel cielo ?	Jakie wskazówki pomagają im w określeniu kierunku ? Najbardziej oczywiste , to patrzenie w niebo , więc zaczęliśmy się zastanawiać , czego na niebie szukają ?
La cosa ovvia da guardare è il sole .	Oczywiście słońca .
Così , ecco un classico esperimento , in cui abbiamo spostato il sole .	Tutaj mamy typowy eksperyment , w którym przesunęliśmy słońce .

Ma fate caso a quell' affermazione ; è fondata sull' intento . Per questo mi piace .

To moje ulubione zdanie : wszystko zależy od intencji .

Ma consideriamo quello che Platone sta facendo . Cosa sta facendo ?

Zastanówcie się , co Platon tu robi .

È una grande idea di design - grandiosa , comune a tutte le voci delle religione e della filosofia emerse nel periodo Classico .

To jest wielka , wspaniała idea dizajnu , wspólna dla wszystkich religii i filozofii , które powstały w okresie klasycznym .

Cosa accadeva in quel periodo ?

Co się wtedy działo ?

Cercavano di rispondere a questa domanda : che cosa avrebbero fatto gli essere umani , ora che non cercavano più solo di sopravvivere ?

Próbowano odpowiedzieć na pytanie : czym zajmą się ludzie , gdy zniknie troska o przetrwanie ?

Mentre la specie umana emergeva dal caos preistorico , uno scontro con la natura casuale e brutale , improvvisamente ebbe un momento per pensare — e c' era molto da pensare .

Rasa ludzka powstała z prehistorycznego chaosu , stając wobec losowej i brutalnej natury . Nagle mieli chwilę do namysłu , a było o czym .

Improvvisamente , l' esistenza umana aveva bisogno di un intento .

Nagle ludzka egzystencja potrzebowała celu .

La vita umana aveva bisogno di una ragione .

Ludzkie życie potrzebowało uzasadnienia .

Alla realtà stessa serviva un progettista .

Sama rzeczywistość potrzebowała projektanta .

Ciò che era dato fu sostituito dai molteplici aspetti dell' intenzione , da molteplici progetti , da molteplici divinità .

To , co braliśmy za pewnik zostało zastąpione przez różne aspekty intencji , przez różne projekty , przez różnych bogów ,

Divinità che ancor oggi sono oggetto di scontri . Oh si .

z których powodu ciągle walczymy .

Oggi non affrontiamo il caos della natura .

Dziś nie stoimy już wobec chaosu natury .

Oggi affrontiamo il caos dell' impatto dell' umanità sulla Terra .

Stoimy wobec chaotycznego wpływu ludzi na Ziemię .

Questa giovane disciplina chiamata progettazione , io credo , è in realtà ethos che emerge che prima formula , poi risponde ad una domanda assai nuova : Che cosa dobbiamo fare di fronte al caos che abbiamo creato ?

Myślę , że ta młoda nauka nazywana dizajnem jest w rzeczywistości wyłaniającym się etosem , formującym się i odpowiadającym na nowe pytanie : co mamy zrobić w obliczu chaosu , który sami stworzyliśmy ?

Cosa dobbiamo fare ?

Co mamy zrobić ?

Come dobbiamo imprimere l' intento a tutti gli oggetti che creiamo , a tutte le circostanze che creiamo , a tutti i luoghi che cambiamo ?

Jak mamy nadać cel wszystkim obiektom i okolicznościom , które tworzymy , i miejscom , które zmieniamy ?

Le conseguenze di un pianeta con 7 miliardi di abitanti ed ancora in crescita .

Konsekwencje ponad 7 miliardów ludzi na planecie .

Ecco il motivo che tutti noi interpretiamo .

To jest melodia , którą wszyscy dzisiaj gramy .

E non possiamo solamente imitare il passato . No .

Nie możemy po prostu naśladować przeszłości .

Non funzionerebbe .

To nie wystarczy .

Non funzionerebbe affatto .

To w ogóle nie wystarczy .

Ecco il mio momento di progettazione preferito : in Zaire , nel 1990 , nella città di Kinshaha , lavoravo per la ABC News e stavo facendo un servizio sulla caduta del dittatore Mobuti Sese Seko , il brutale dittatore dello Zaire , che ha violentato e depredato quel paese .

To mój ulubiony dizajnerski moment : w latach 90. z Kinszasy w Zairze pisałem dla ABC News o upadku Mobutu Sese Seko , brutalnego dyktatora Zairu , który zniszczył i złupił ten kraj .

Vi erano disordini nel bel mezzo di Kinshasa .

Były zamieszki w centrum Kinszasy .

Cadeva a pezzi ; era un posto veramente orribile , e mi serviva andare ad esplorare il centro di Kinshaha per riportare dei disordini e dei saccheggi .

Miasto się rozpadało . Było to straszliwe miejsce , a ja musiałem rozejrzeć się po centrum miasta , żeby opisać zamieszki i grabieże .

La gente portava via automobili , portava via frammenti di palazzi .

Ludzie wynosili samochody i części budynków .

I soldati sparavano ai saccheggiatori per le strade e li arrestavano in massa .

Armia strzelała do złodziei i aresztowano ich masowo .

Nel mezzo di quel caos io giro in carrozzina ma ero completamente invisibile . Completamente .

Pośród tego chaosu toczę się na wózku inwalidzkim , całkowicie niewidzialny .

Giravo in carrozzina ; non sembravo un saccheggiatore .

Byłem na wózku . Nie wyglądałem jak złodziej .

Giravo in carrozzina ; non sembravo un giornalista , almeno dal loro punto di vista .

Nie brali mnie za reportera .

E certamente non sembravo un soldato .

I z pewnością nie wyglądałem jak żołnierz .

Ero parte del rumore di fondo della miseria dello Zaire , del tutto invisibile .

Byłem w tle niedoli Zairu , kompletnie niewidoczny .

Improvvisamente da dietro un angolo sbuca un ragazzo , paralizzato come me , su una carrozzina-triciclo di pelle e metallo e pedale verso di me il più rapidamente possibile .

Nagle zjawia się chłopak , sparaliżowany tak jak ja , w zbudowanym z metalu , drewna i skóry trzykołowym wózku inwalidzkim . Pedałuje w moją stronę tak szybko , jak może .

E dice " Ehi , signore ! Signore ! " L' ho guardato — non sapeva altro in inglese , ma non gli serviva , no , no , no , no , no .

Mówi : " Hej , panie ! Panie ! " Spojrzałem na niego . Tylko tyle potrafił po angielsku , ale wystarczyło .

Ci siamo fermati lì per confrontare ruote , pneumatici , raggi e tubi .

Zaczęliśmy porównywać koła , opony , szprychy i rurki .

Guardavo il suo curioso meccanismo di pedalata ; era così orgoglioso del suo progetto .

Spojrzałem na jego dziwną przekładnię . Był dumny ze swojego projektu .

Vorrei potervi mostrare quel marchingegno .

Szkoda , że nie mogę pokazać tego ustrojstwa ,

Il suo sorriso , le nostre sensazioni mentre parlavamo il linguaggio universale della progettazione , invisibile al caos che ci circondava .

jego uśmiechu , naszej radości , kiedy tak rozmawialiśmy uniwersalnym językiem dizajnu , niewidoczni dla chaosu dookoła nas .

Il suo veicolo : fatto a casa , imbullonato , arrugginito , comico .

Jego maszyna ; chałupnicza , na śruby , zardzewiała , komiczna .

Il mio veicolo : fatto in America , sicuro , tirato a lucido .

Moja maszyna : amerykańska , solidna , lśniąca .

Era particolarmente orgoglioso del suo seggiolino confortevole , veramente confortevole che aveva aggiunto alla sua carrozzina e della frangia in tessuto sui bordi .

Był szczególnie dumny z wygodnego siedzenia , które zrobił na swoim rydwanie , i ozdobnych frędzli na krawędzi .

Oh , come vorrei aver avuto le ruote scintillanti già allora , per mostrargliele !

Wtedy jeszcze nie miałem tych błyszczących kół .

Le avrebbe adorate ! Oh , si !

Pokochałby je !

Le avrebbe capite ; un carrozzina di pura volontà - rifletteteci - nel mezzo di una città fuori controllo .

Zrozumiałby , o co w nich chodzi . Rydwan zaprojektowany z rozmysłem , w mieście , które wymknęło się spod kontroli .

Il design ha reso tutto trascurabile , per un momento .

Dizajn wszystko to na chwilę przyćmił .

Abbiamo parlato qualche minuto e poi siamo svaniti entrambi nel caos .

Po rozmowie zniknęliśmy z powrotem w chaosie .

Lui è tornato alle strade di Kinshahsa ; Io sono tornato in albergo . E ora , ora penso a lui ..

Wrócił na ulice Kinszasy . Ja pojechałem do hotelu . Myślę sobie teraz o nim

E pongo questa domanda .

i stawiam następujące pytanie .

Un oggetto imbevuto di intenzione — ha un potere , è un tesoro , ne siamo attratti .

Obiekt nacechowany rozmysłem ma moc , jest skarbem i przyciąga .

Un oggetto privo di intenzione — è casuale , imitativo ci respinge . È come un volantino da buttare via .

Obiekt pozbawiony rozmysłu jest losowy , naśladowczy i odrzuca . Jest jak przesyłka reklamowa , która trafia do kosza .

È questo che dobbiamo pretendere dalle nostre vite , dai nostri oggetti , dai nostri beni , dalle nostre circostanze : di poter vivere con un intento .

Tego musimy wymagać od życia , od naszych obiektów , rzeczy i okoliczności : życia z rozmysłem .

Devo dire che da questo punto di vista , ho un ingiusto vantaggio rispetto a voi .

Muszę powiedzieć , że w tej kwestii mam nad wami niesprawiedliwą przewagę .

Oggi è un giorno speciale e quindi voglio spiegarvi perché .

Chcę to wyjaśnić , bo mamy dziś wyjątkowy dzień .

Trentasei anni fa , più o meno in questo istante , un ragazzo di 19 anni si svegliò da un coma e fece una domanda all' infermiera , ma l' infermiera era già lì con la risposta pronta .

Prawie w tym samym momencie , 36 lat temu , 19-letni chłopak obudził się ze śpiączki , aby zadać pytanie pielęgniarce , ale ona miała już gotową odpowiedź .

" Ragazzo , hai avuto un incidente terribile . Ti sei rotto la schiena .

" Miałeś straszny wypadek . Złamałeś kręgosłup .

Non camminerai mai più . " Dissi , " Questo lo so - ma che giorno è oggi ? " Vedete , sapevo che la macchina aveva abbattuto il guardrail il 28 febbraio , e sapevo che il 1976 era un anno bisestile .

Nigdy już nie będziesz chodził " . Powiedziałem , " To już wiem . Jaki mamy dziś dzień ? " Samochód przeleciał przez barierę 28 lutego i wiedziałem , że rok 1976 był przestępny .

Infermiera ! Oggi è il 28 o il 29 ?

Siostro ! Dzisiaj jest 28 czy 29 ?

Mi guardò e disse , Oggi è il primo marzo .

Popatrzyła na mnie i powiedziała : " Jest pierwszy marca " .

Dissi , " Oh mio Dio .

Odpowiedziałem : " O Boże .

Devo recuperare il tempo perso ! " E da quel momento seppi che l' incidente era un dato ineluttabile ; non avevo altra opzione che ricostruirmi una nuova vita senza poter camminare .

Mam dużo do nadrobienia ! " Od tego momentu wiedziałem , że wypadek to mój punkt wyjścia . Moją jedyną opcją było ułożyć sobie nowe życie bez chodzenia .

Un' intenzione - una vita con un' intenzione - vissuata seguendo un progetto , che comprende l' originale con qualche miglioramento .

Cel , życie z rozmysłem , przeżywane według dizajnu , zastępujące oryginał czymś lepszym .

È qualcosa che tutti noi dobbiamo fare , o cercare di fare , di questi tempi .

Każdy z nas powinien to dziś zrobić .

Per ricominciare a farlo , per tornare a progettare , e come mio padre mi ha suggerito molto tempo fa , " Rendi tua la canzone , John .

Wrócić do tego , wrócić do dizajnu i , jak dawno temu zasugerował mój tato , przerobić utwór na własną modłę .

Mostra a tutti quel che intendi . " Papà , questa è per te .

Pokazać wszystkim , o co ci chodzi . Tato , to dla ciebie .

( Musica ) ♫ Jo Jo era un uomo che pensò di essere un solitario ♫ ♫ ma lui era un altro uomo ♫ ♫ Jo Jo lasciò la sua casa di Tucson , Arizona , per andare ad una festa in California ♫ ♫ Torna , torna ♫ ♫ torna al posto a cui appartenevi una volta ♫ ♫ Torna , torna , ♫ ♫ torna al posto a cui appartenevi una volta . ♫ ( Applausi )

( Muzyka ) Jo Jo myślał , że jest samotnikiem , ale był innym człowiekiem . Jo Jo rzucił Tucson w Arizonie , by hulać w Kalifornii . Wracaj , wracaj , wracaj tam , gdzie kiedyś należałeś . Wracaj , wracaj , wracaj tam , gdzie kiedyś należałeś . ( Brawa )

Questa è cacca , e oggi voglio condividere con voi la mia passione per la cacca , il che può risultare difficile , ma credo che ciò che troverete più affascinante sia il modo in cui questi animaletti trattano la cacca .

To jest kupa , a ja chcę się dziś podzielić moim zamiłowaniem do kupy , co może być dość trudne , ale myślę , że zainteresuje was jak te małe zwierzęta sobie z nią radzą .

Questo animale ha un cervello grande quanto un chicco di riso , eppure riesce a fare cose che né io né voi potremmo mai immaginare di fare .

To zwierzę ma mózg wielkości ziarnka ryżu , a mimo to może robić takie rzeczy , które nam nie przyszłyby nawet do głowy .

Fondamentalmente si è evoluto in modo da manipolare la sua fonte di cibo che è lo sterco .

Ewolucyjnie udoskonalił metody zdobywania pożywienia , czyli łajna .

La domanda allora è , da dove cominciamo questa storia ?

Skąd zacząć tę historię ?

E sembra opportuno cominciare dalla fine , perché questo è un prodotto di scarto che proviene da altri animali , ma che contiene ancora nutrienti e ci sono abbastanza nutrienti lì dentro da permettere a uno scarabeo stercorario di sopravvivere , e quindi gli scarabei stercorari mangiano sterco , e le loro larve fanno lo stesso .

Chyba wypada zacząć od końca , bo mowa o odchodach zwierzęcych , które nadal zawierają substancje odżywcze w ilości wystarczającej , żeby żuki gnojaki mogły z tego wyżyć . Gnojaki i ich larwy żywią się gnojem .

Esse crescono completamente dentro una palla di sterco .

Larwy rozwijają się w kulce łajna .

In Sud Africa abbiamo circa 800 specie di scarabei stercorari . In Africa se ne contano 2.000 specie , e nel mondo ce ne sono circa 6.000 specie .

W RPA mamy około 800 gatunków żuków gnojaków , w całej Afryce żyje 2 tys. gatunków , a na świecie jest ich około 6 tys .

Quindi , secondo gli scarabei stercorari , lo sterco è davvero buono .

Zdaniem gnojaków łajno jest całkiem dobre .

Se non siete pronti ad avere sterco sotto le unghie e a frugare tra il letame , non vedrete mai il 90 % delle specie di scarabei stercorari , dato che entrano direttamente nello sterco subito sotto la superficie , e poi fanno la spola su e giù tra lo sterco sulla superficie del terreno e il nido che costruiscono sotto terra .

Jeżeli ktoś nie chce grzebać w odchodach i mieć łajna pod paznokciami , to nigdy nie zobaczy 90 % gatunków żuków gnojaków , bo wchodzą one prosto w łajno , podkopują się , po czym kursują tam i z powrotem pomiędzy łajnem na powierzchni i podziemnym gniazdem .

Quindi , la domanda è : come utilizzano questo materiale ?

Jak radzą sobie z tym materiałem ?

E la maggior parte degli scarabei stercorari avvolge lo sterco in una sorta di imballaggio .

Większość gnojaków zawija go w rodzaj paczki .

Il 10 % delle specie ne fa una palla , poi la fa rotolare lontano dal punto di origine , solitamente la seppelliscono in un luogo remoto , e hanno un comportamento davvero singolare grazie al quale sono in grado di far rotolare le loro palle .

10 % gatunków robi z niej kulkę , tę kulkę odtacza od źródła łajna i zazwyczaj zagrzebuje ją w odległym miejscu . Gnojaki charakterystycznie toczą swoje kulki .

Questo è il proprietario piuttosto orgoglioso di una bella palla di sterco .

Oto dumny posiadacz pięknej kulki łajna .

Potete vedere che è un maschio perché ha un piccolo ciuffo di peli dietro le zampe , ed è chiaramente molto soddisfatto di ciò su cui sta seduto .

Widać , że to samiec , bo ma trochę włosów tu , na nogach , i jest wyraźnie dumny z tego , na czym siedzi .

E sta per essere vittima di un subdolo scippo . ( Risate ) E questa è una chiara indicazione di quanto lo sterco sia una risorsa preziosa .

Ale już za chwilę padnie ofiarą podłego napadu rabunkowego . ( Śmiech ) To jednoznacznie pokazuje , że mamy do czynienia z cennymi zasobami ,

E tali preziose risorse devono essere protette e sorvegliate in modo particolare , e crediamo che il fatto che facciano rotolare le palle lontano dipenda da questo , sia a causa della competizione che si crea per riuscire a prendere quello sterco .

których trzeba pilnować , strzec w specjalny sposób . Chyba właśnie dlatego toczą swoje kulki tak daleko , z powodu konkurencji , obecnej przy zdobywaniu łajna .

Dunque questo pezzetto di sterco - beh , era un pezzetto di sterco 15 minuti prima di scattare questa foto , crediamo rappresenti l' intensa competizione che rende gli scarabei così abili nel far rotolare le palle di sterco .

15 minut przed zrobieniem tego zdjęcia , to był placek łajna i to chyba silna konkurencja sprawia , że żuki są tak dobrze przystosowane do toczenia kulek .

Così quel che dobbiamo immaginare è questo animale che si sposta nel territorio africano .

Wyobraźcie sobie to zwierzę , jak idzie przez Wyżynę Weldów .

La sua testa è verso il basso . Cammina all' indietro .

Z głową do dołu , poruszając się do tyłu .

È il modo più bizzarro che esista per trasportare il proprio cibo da qualche parte , e al contempo deve affrontare il caldo ,

To najdziwniejszy sposób transportu pożywienia . Muszą też sobie radzić z gorącem .

Questa è l' Africa . Fa caldo .

To Afryka . Jest gorąco .

Perciò quello che voglio condividere con voi ora sono alcuni degli esperimenti che i miei colleghi ed io abbiamo svolto per studiare come facciano gli scarabei stercorari ad affrontare tutti questi problemi .

Teraz opowiem o kilku eksperymentach , moich własnych i moich kolegów . Chcieliśmy zobaczyć , jak gnojaki radzą sobie z tymi problemami .

Guardate questo scarabeo . Ci sono due cose che vorrei notaste :

Popatrzcie na tego żuka , zwróćcie uwagę na dwie rzeczy .

la prima è come riesce ad affrontare questo ostacolo che gli abbiamo posto lungo la strada . Vedete , fa una piccola danza e poi si riporta esattamente sulla stessa direzione che aveva preso inizialmente .

Po pierwsze , jak sobie radzi z przeszkodami , stawianymi mu drodze . Potańczy chwilę , a później kontynuuje w dokładnie tym samym kierunku , jaki wcześniej obrał .

Una piccola danza , e poi punta dritto in una precisa direzione .

Mały taniec , a później rusza w konkretnym kierunku .

Dunque è chiaro che questo animale sa dove sta andando e sa dove vuole andare , e questo è molto , molto importante , perché se ci pensate , siete su questo mucchio di letame e avete questo grosso ammasso che volete portar lontano da chiunque altro e il modo più veloce per farlo è su una linea retta .

To zwierzę dokładnie wie , dokąd zmierza . To bardzo ważne , ponieważ kupa łajna jest jak wielki placek , który chcesz zatrzymać dla siebie , a najszybsza droga prowadzi po linii prostej .

Abbiamo dato loro altri problemi da risolvere , e così abbiamo girato il mondo sotto le loro zampe . E guardate la sua reazione .

Daliśmy im trochę więcej zadań do rozwiązania , konkretnie obróciliśmy im świat pod nogami i patrzyliśmy , co zrobią .

Dunque questo animale ha visto ruotarsi il mondo sotto i piedi . È ruotato di 90 gradi .

Świat tego żuka obrócono o 90 stopni . Świat tego żuka obrócono o 90 stopni .

Ma non indietreggia . Sa esattamente dove vuole andare e punta direttamente in quella particolare direzione .

Nawet nie mrugnie . Dokładnie wie , dokąd chce iść , i kieruje się właśnie tam .

Quindi la nostra domanda successiva è stata : come riescono a farlo ?

Później zadaliśmy sobie pytanie : jak one to robią ?

Cosa stanno facendo ? E avevamo un indizio a nostra disposizione .

Co właściwie robią ? Mieliśmy jedną wskazówkę .

Era che ogni tanto salivano in cima alla palla e davano un' occhiata al modo attorno ad essi .

Od czasu do czasu wspinają się na kulkę i rozglądają dookoła .

E cosa pensate potessero guardare quando si arrampicavano in cima alla palla ?

Jak myślicie , na co patrzą , stojąc na kulce ?

Quali sono i segnali che questo animale può usare per direzionare il proprio movimento ? Il più ovvio è guardare al cielo , così abbiamo pensato , ma cosa potevano osservare nel cielo ?

Jakie wskazówki pomagają im w określeniu kierunku ? Najbardziej oczywiste , to patrzenie w niebo , więc zaczęliśmy się zastanawiać , czego na niebie szukają ?

La cosa ovvia da guardare è il sole .

Oczywiście słońca .

Così , ecco un classico esperimento , in cui abbiamo spostato il sole .

Tutaj mamy typowy eksperyment , w którym przesunęliśmy słońce .