Datasets:
clui
/
it-pl-input

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
Ecco il segreto .
Jest pewna niechciana prawda :
Fino a tempi recenti , non abbiamo dovuto sapere esattamente come funzionani i vaccini .
do niedawna jeszcze nie wiedzieliśmy jak właściwie działają szczepionki .
Sapevamo che funzionavano col vecchio metodo per prove ed errori .
Tworzyliśmy je staromodną metodą prób i błędów .
Prendi un agente patogeno , lo modifichi lo inetti in una persona o in un animale e stai a vedere che cosa succede .
Bierzesz patogen , modyfikujesz go , wstrzykujesz człowiekowi lub zwierzęciu i patrzysz co się dzieje .
Ha funzionato bene per la maggior parte degli agenti patogeni abbastanza bene per germi smaliziati come quelli dell' influenza ma per niente con i virus dell' Hiv verso cui gli esseri umani non hanno un ' immunità naturale .
Ta metoda działała bardzo dobrze dla większości chorób , w pewnym stopniu również na tak przebiegłe choroby jak grypa , ale nie działa na wirus HIV , na który ludzie nie mają wrodzonej odporności .
Vediamo adesso come funzionano i vaccini .
Odpowiedzmy sobie na pytanie : Jak działają szczepionki ?
In pratica creano una riserva di armi che il nostro sistema immunitario usa quando servono .
Otóż tworzą one zapas " broni " który jest używany przez system odpornościowy , kiedy zajdzie taka potrzeba .
quando vi prendete un' infezione di origine virale quel che succede normalmente è che ci vogliono giorni o settimane prima che il corpo possa rispondere all' attacco con tutte le proprie forze e certe volte potrebbe essere troppo tardi .
Zwykle upływa kilka dni bądź nawet tygodni , od momentu zarażenia się wirusem , zanim twoje ciało zacznie bronić się wszystkimi możliwymi środkami , ale czasem jest już na to za późno .
Se invece vi immunizzate preventivamente nel vostro corpo avete forze di difesa già addestrate per riconoscere e debellare nemici specifici .
Ale jeśli w jakiś sposób nabierzesz wcześniej odporności , twoje ciało natychmiastowo rozpoznaje intruza i atakuje go .
Ecco come funzionano i vaccini .
Oto właśnie metoda , na jakiej opierają się szczepionki .
Vediamo adesso un video che mostriamo per la prima volta qui a TED su come funzionerebbe un vaccino efficace contro l' Hiv .
Teraz obejrzyjmy wideo , które debiutuje na TED , i pierwszy raz w historii tłumaczy jak mogłyby działać szczepionki na HIV .
( musica ) Un vaccino addestra il corpo preventivamente a riconoscere e neutralizzare un invasore specifico .
( Muzyka ) Lektor : Szczepionka przygotowuje z wyprzedzeniem nasze ciało jak rozpoznać i zneutralizować określonego intruza .
Dopo aver penetrato le barriere delle mucose il virus Hiv infetta le cellule immunitarie per riprodursi .
Kiedy HIV przeniknie do ciała przez błony śluzowe , atakuje białe krwinki , aby się w nich namnożyć .
L ' invasore attira l' attenzione delle sentinelle di prima linea del sistema immunitario .
Wirus przyciąga uwagę " zwiadowców " systemu immunologicznego .
Le cellule dendritiche , o macrofagi catturano il virus e ne mostrano alcuni componenti .
Są nimi komórki dendrytyczne lub makrofagi , które łapią wirusa i prezentują jego fragmenty .
Le cellule di memoria generate dal vaccino dell' Hiv si attivano quando apprendono della presenza del virus dalle sentinelle di prima linea .
Komórki pamięci , wytworzone dzięki szczepionce są aktywowane kiedy dowiedzą się , że wirus HIV jest obecny w ustroju właśnie dzięki " zwiadowcom " .
Queste cellule rilasciano immediatamente le armi necessarie per combattere .
Komórki pamięci stosują dokładnie tę broń która jest potrzebna .
Le cellule di memoria B diventano cellule del plasma che producono onda dopo onda anticorpi specifici che si attaccano al virus per impedirgli di infettare altre cellule mentre squadroni di cellule T cercano e neutralizzano quelle cellule che sono già state infettate .
Komórki pamięci typu B przemieniają się w plazmocyty produkujące seria za serią konkretne przeciwciała , które przyczepiają się do wirusa HIV i zapobiegają dalszemu zakażaniu , podczas gdy oddziały zabójczych limfocytów T odszukują i niszczą komórki , które już zostały zarażone HIV .
Il virus è sconfitto .
Wirus jest pokonany .
Senza un vaccino queste risposte immunitarie avrebbero richiesto più di una settimana .
Bez szczepionki , ta odpowiedź organizmu mogła by zająć ponad tydzień .
a quel punto , la battaglia contro l' Hiv sarebbe già stata persa .
Po tym czasie bitwa przeciwko HIV byłaby już przegrana .
Un bel video , non è vero ?
Seth Berkley : Naprawdę fajna jest ta animacja , co nie ?
Gli anticorpi che avete visto in azione nel video sono quelli che fanno funzionare la maggior parte dei vaccini .
Przeciwciała , które właśnie widzieliście na filmie w akcji są tymi , które odgrywają najważniejszą rolę w szczepionkach .
Quindi la vera domanda è questa : come facciamo ad essere sicuri che il nostro corpo produca gli anticorpi necessari per proteggerci dall' influenza e dall' Hiv ?
Teraz tak naprawdę powstaje pytanie : Czy jesteśmy w stanie sprawić , aby twoje ciało produkowało te specyficzne przeciwciała , które są niezbędne do obrony przed grypą czy HIV ?
La sfida principale per vincere entrambi i virus è che mutano continuamente .
Głównym wyzwaniem jest to , że oba te wirusy cały czas się zmieniają .
Guardiamo adesso il virus dell' influenza .
Przyjrzyjmy się bliżej wirusowi grypy .
In questo modello di virus vedete le punte colorate che usa per infettare .
Na modelu tego wirusa te kolorowe wypustki są odpowiedzialne za zarażanie .
Gli anticorpi usano essenzialmente dei manici per agguantare il virus e neutralizzarlo .
Przeciwciała wykorzystują je również , aby " przyczepić się " do wirusa i w pewnym sensie złapać go i zneutralizować .
Quando i virus mutano , cambiano la loro forma e gli anticorpi non sanno più che cosa cercare .
Mutacje wirusów polegają na zmianie ich kształtu , przez co przeciwciała nie wiedzą co robić .
Per questo ogni anno potete prendere una forma di influenza sempre diversa .
Dlatego też , każdego roku mamy nieco inne odmiany grypy .
Ed è anche per questo che in primavera dobbiamo indovinare quale dei tre ceppi di influenza prevarrà l' anno dopo metterli in un unico vaccino e mandarli rapidamente in produzione per l' autunno .
Również dlatego , na wiosnę , specjaliści muszą zgadywać , jakie trzy odmiany przetrwają w następnym roku , by stworzyć na nie szczepionkę i wdrożyć w produkcję na jesień .
Ancora peggio : l' influenza più comune , la A infetta anche gli animali che vivono in prossimità degli uomini e possono ricombinarsi negli stessi animali .
Co gorsze , najbardziej powszechna odmiana grypy - grypa typu A , atakuje również zwierzęta , które żyją w bliskiej obecności człowieka , przez co mogą mutować także w nich .
Inoltre , gli uccelli acquatici selvatici sono portatori di tutti i ceppi dell' influenza .
Na dodatek , dzikie ptaki wodne roznoszą wszystkie możliwe odmiany grypy .
Questo è quanto . Nel 2003 abbiamo avuto il virus H5N1 che è passato dagli uccelli agli uomini in alcuni casi isolati con una mortalità apparente del 70 % .
W taki też sposób mieliśmy nie dawno kłopot . W 2003 panował wirus H5N1 który przeszedł w kilku przypadkach z ptaków na ludzi , ze śmiertelnością około 70 procent .
Fortunatamente , quel virus specifico nonostante sembrasse molto pericoloso non si trasmise da persona a persona molto facilmente .
Mieliśmy to szczęście , że odmiana ta , która wtedy bardzo nas przerażała , nie przenosiła się łatwo z człowieka na człowieka .
Quest' anno il pericolo dell' H1N1 è stato un misto fra umano , aviario e suino comparso in Messico .
Tego roku cierpieliśmy na H1N1 , która powstała w Meksyku i dotykała ludzi , ptaków , świń .
Si trasmetteva facilmente ma fortunatamente era abbastanza lieve .
Była bardzo łatwo przenoszona ale na szczęście był to łagodny szczep .
Dunque , in un certo senso siamo fortunati ma un uccello selvatico potrebbe volare da noi in ogni momento .
Tym razem wystarczyło nam szczęścia , ale w każdym momencie może do nas wrócić jak bumerang .
Guardiamo adesso l' Hiv .
Przypatrzmy się teraz HIV .
Per quanto variabile possa essere l' influenza questo virus la fa sembrare come la Rocca di Gibilterra .
Zdolność do mutacji wirusa grypy w porównaniu do HIV jest śmiesznie mała .
Il virus che provoca l' Aids è il più difficile che gli scienziati abbiano mai affrontato .
Wirus powodujący AIDS jest najsprytniejszym patogenem spośród wszystkich znanych obecnie naukowcom .
Muta incredibilmente . Mette in atto dei trucchi per ingannare il sistema immunitario . Attacca proprio le cellule che sono fatte per distruggerlo e rapidamente si nasconde nel genoma .
Mutuje szalenie szybko . Stosuje rozmaite sztuczki , by uchronić się przed układem odpornościowym . Atakuje tylko te komórki , które zaczną z nim walczyć . Na dodatek bardzo szybko ukrywa się w ludzkim genomie .
Ecco un grafico che mostra la variazione genetica dell' influenza a confronto con quella dell' Hiv : un obbiettivo molto più difficile .
Na tym slajdzie pokazana jest różnorodność genetyczna wirusa grypy i porównana do różnorodności HIV , która jest o wiele bardziej rozwinięta .
Nel video di un attimo fa avete visto nuovi virus che emergevano da cellule infette .
Przed chwilą na animacji widzieliście całą flotę nowych wirusów wydostających się z zainfekowanych komórek .
Dovete sapere che in un individuo infettato di recente ci sono milioni di queste navi ciascuna un po ' diversa dalle altre .
Teraz wyobraźcie sobie , że w organizmie zainfekowanej osoby jest miliony takich statków i każdy z nich jest nieco inny
Trovare un arma che le riconosca e le affondi tutte rende il compito molto difficile .
Dlatego też znalezienie broni , która rozpoznawałaby i zatapiałaby je wszystkie jest o wiele trudniejsze .
Nei 27 anni successivi a quando l' Hiv è stato identificato come la causa dell' Aids abbiamo sviluppato più farmaci per trattare questo virus rispetto a quelli per trattare tutti gli altri virus messi insieme .
Dziś , 27 lat po odkryciu , że HIV jest przyczyną AIDS , stworzyliśmy więcej leków na HIV niż na wszystkie inne wirusy razem .
Questi farmaci non guariscono dall' infezione ma rappresentano un grande successo scientifico perché hanno escluso una sentenza di morte sicura una volta diagnosticata l' infezione da Hiv almeno a quelle persone che hanno accesso alle cure .
Leki te nie mogą całkowicie wyleczyć z choroby ale są wielkim triumfem nauki , ponieważ dzięki nim diagnoza HIV nie jest równoznaczna z wyrokiem śmierci — przynajmniej dla tych , którzy się leczą .
Lo sforzo per trovare un vaccino è davvero un' altra cosa .
Chociaż wysiłki włożone w szczepionkę przeciw HIV są nieco inne .
Grandi industrie farmaceutiche hanno rinunciato perché pensavano che la ricerca fosse troppo difficile e i vaccini erano visti come un cattivo affare .
Wielkie spółki odwracają się od tego pomysłu , bo myślą , że badania będą tak trudne i kosztowne , że szczepionki będą nieudanym biznesem .
Molti pensavano che un vaccino per l' Aids fosse impossibile ma oggi l' evidenza ci dice l' opposto .
Wielu ludzi myśli , że wynalezienie szczepionki na AIDS jest niemożliwe , ale dzisiejsze doniesienia mówią inaczej .
A settembre abbiamo fatto scoperte inaspettate ma eccitanti da un esperimento clinico in Tailandia .
We wrześniu mieliśmy niezwykle ekscytujące i zaskakujące odkrycie podczas eksperymentu klinicznego przeprowadzonego w Tajlandii .
Per la prima volta abbiamo visto un vaccino per l' Aids funzionare sull' uomo anche se a livelli modesti . Quel vaccino specifico fu realizzato quasi dieci anni fa .
Po raz pierwszy w historii ujrzeliśmy skuteczną szczepionkę na AIDS , ale w mało huczny sposób . Idea tej szczepionki narodziła się prawie 10 lat temu .
Nuove idee e test preliminari mostrano un potenziale ancora maggiore in modelli animali .
Najnowsze pomysły i aktualne badania bardzo obiecująco działają na naszych najlepszych zwierzęcych modelach .
Pochi mesi fa dei ricercatori hanno anche isolato alcuni nuovi anticorpi con potere ampiamente neutralizzante dal sangue di un individuo sieropositivo .
Jednak podczas ostatnich kilku miesięcy , badacze wyodrębnili kilka nowych przeciwciał o szerokim działaniu z krwi osobnika zarażonej HIV .
Che cosa vuol dire ?
Ale co to tak właściwie znaczy ?
Abbiamo visto prima che l' Hiv cambia molto e che un anticorpo a largo raggio di neutralizzazione si accoppia e distrugge diversi ceppi del virus .
Przed chwilą widzieliśmy , że wirus HIV ekstremalnie szybko się zmienia , tak , że żadne z przeciwciał nie potrafi przytwierdzić się i zneutralizować każdej wersji wirusa .
Se li prendete e li mettete nei migliori nostri modelli di scimmie garantiscono una protezione totale dal virus .
Ale jeśli zarażony zostanie nasz najlepszy małpi model , to jego organizm wytworzy pełną odporność na wirusa .
Per di più questi scienziati hanno trovato un nuovo punto nel virus a cui gli anticorpi si possono attaccare . L' importanza di questo punto è che cambia molto poco al mutare del virus .
Co więcej , badacze odkryli słaby punkt wirusa HIV , w który mogą uderzyć przeciwciała . Na dodatek miejsce to prawie w ogóle nie ulega zmianie podczas mutacji .
È come se per quanto il virus si cambi di vestito porti sempre le stesse calze e il nostro compito è quello di convincere il nostro corpo a odiare quelle calze .
Innymi słowy , nawet jeśli wirus bardzo często zmienia swój ubiór , to nadal nosi te same skarpetki i nasza praca polega na tym , aby wytworzyć przeciwciała , które naprawdę nie znoszą tych skarpetek .
Siamo arrivati a un punto importante .
I co osiągnęliśmy ?
I risultati delle ricerche tailandesi ci dicono che possiamo fare un vaccino e le ricerche sugli anticorpi ci dicono come farlo .
Tajskie wyniki mówią jasno , że da się wyprodukować szczepionkę na AIDS . Poszukiwania przeciwciał również idą w dobrym kierunku .
Questa strategia di lavorare a ritroso a partire da un anticorpo per creare un vaccino non è mai stata tentata prima nella ricerca sui vaccini .
Próbuje się również pracować na odwrót : na podstawie przeciwciała stworzyć szczepionkę , czego nigdy wcześniej nie osiągnięto .
Si chiama retro-vaccinologia e le sue implicazioni si estendono ben oltre il virus Hiv .
Jest to tzw. odwrotna wakcynologia z którego wnioski wykraczają daleko poza pokonanie samego HIV .
Pensateci in questi termini :
Wyobraźcie to sobie w ten sposób .
abbiamo identificato questi nuovi anticorpi e sappiamo che si combinano con molte variazioni del virus .
Wiemy , że przeciwciała , które wyizolowaliśmy , są zdolne neutralizować wiele wariacji wirusa .
Sappiamo che si devono agganciare a un punto specifico così , se scopriamo la struttura precisa di quel punto e la evidenziamo con un vaccino possiamo sperare che il sistema immunitario produca gli anticorpi corrispondenti .
Wiemy też , że muszą się one przytwierdzać do tego specyficznego punktu . Jeśli go opiszemy , dokładnie zbadamy i zaprezentujemy poprzez szczepionkę , to mamy nadzieję , że nasz układ immunologiczny zacznie produkować pasujące przeciwciała .
Questo creerebbe un vaccino universale per l' Hiv .
Ten sposób pozwoli stworzyć uniwersalną szczepionkę na HIV .
Sembra più facile di quanto lo sia davvero perché la struttura assomiglia molto a questo diagramma blu di anticorpo attaccato al suo punto di collegamento giallo . Come potete immaginare , queste strutture tridimensionali sono molto più difficili da trattare .
Brzmi to o wiele prościej niż jest w rzeczywistości , ponieważ kształt przeciwciała wygląda jak ten niebieski model na grafice , i musi przytwierdzić się do punktu wiązania zaznaczonego na żółto . Jak widzicie , te trójwymiarowe struktury sprawiają , że praca nad nimi jest bardzo trudna .
Se voi avete delle idee utili per risolvere il problema saremmo felici di sentirle .
I jeśli ktoś z was ma pomysł jak rozwiązać ten problem , z przyjemnością go wysłuchamy .
Dovete sapere che la ricerca che è stata fatta fino a oggi sull' Hiv ha portato a molte innovazioni nella cura di altre malattie .
Ale te badania , które były prowadzone nad wirusem HIV , bardzo pomogły wprowadzić innowacje do leczenia innych chorób .
Per esempio , una società di biotecnologie ha trovato degli anticorpi per l' influenza con un' ampia azione neutralizzante così come un nuovo bersaglio per anticorpi sul virus dell' influenza .
Na przykład pewna spółka biotechnologiczna wynalazła nie dawno szeroko działające przeciwciała na wirus grypy , jak również przeciwciało skierowane na konkretnego wirusa .
In questo momento si stanno preparando un cocktail di anticorpi per curare casi di influenza gravi .
Tworzą oni koktajl , koktajl przeciwciał , który może być użyty do leczenia kilku bardzo poważnych odmian grypy .
Nel lungo periodo , quello che si può fare è usare questi strumenti di retrovaccinologia per fare un vaccino preventivo dell' influenza .
W najbliższej przyszłości będą starali się użyć odwrotnej wakcynologii by wyprodukować zapobiegawczą szczepionkę na grypę .
Oggi la retrovaccinologia è solo una delle tecniche nell' ambito della sperimentazione dei vaccini cosiddetti " razionali " .
W obecnej chwili odwrotna wakcynologia jest tylko jedną z całej grupy technik tzw. racjonalnego projektowania szczepionek .
Lasciate che vi faccia un altro esempio .
Podam wam inny przykład .
Abbiamo già parlato delle punte H e M sulla superficie del virus dell' influenza .
Mówiłem przed chwilą o wypustkach H i M tworzące otoczkę białkową na powierzchni wirusa grypy .
Guardate queste altre piccole protuberanze .
Spójrzcie na te małe wypukłości .
Risultano in gran parte nascoste al sistema immunitario .
Są one prawie niewidoczne dla systemu odpornościowego .
Abbiamo scoperto che anche questi punti non cambiano molto al mutare del virus .
Okazuje się , że te punkty również nie zmieniają się podczas mutacji wirusa .
Se riusciamo ad attaccarli con anticorpi specifici riusciamo a colpire tutte le varianti di influenza .
Jeśli można by zaatakować je specjalnymi przeciwciałami , można by atakować wszystkie odmiany wirusa grypy .
Fino ad oggi i test sugli animali indicano che un vaccino così potrebbe prevenire malattie gravi anche se ci si potrebbe ammalare in forma lieve .
Jak dotąd , testy na zwierzętach wykazały , że taka szczepionka mogłaby zapobiec wielu chorobom , lub przynajmniej zapewnić łagodniejszy przebieg .
Se fosse così anche negli umani avremmo trovato un vaccino universale un vaccino che non dovrebbe cambiare ogni anno e che eliminerebbe i casi mortali .
Tak więc , jeśli szczepionka ta działałyby na ludziach byłaby uniwersalną szczepionką na grypę , która nie wymaga zmian każdego roku , i pomogłaby wyeliminować wszystkie śmiertelne przypadki .
Potremmo allora pensare all' influenza come a un brutto raffreddore .
Wtedy dopiero moglibyśmy myśleć o grypie , że jest jedynie cięższym przeziębieniem .
Naturalmente , il miglior vaccino immaginabile ha valore solo se possono averlo tutti quelli che ne hanno bisogno .
Oczywiście nawet najlepsza szczepionka działa tylko wtedy , gdy poda się ją ludziom , którzy jej potrzebują .
Per raggiungere l' obiettivo dobbiamo combinare un vaccino intelligente con una produzione efficiente e , naturalmente , efficienti canali di distribuzione .
Aby tego dokonać , musimy połączyć przemyślane projektowanie szczepionek , z mądrymi sposobami produkcji i oczywiście skutecznymi metodami podawania .
Tornate indietro nel tempo , a qualche mese fa .
Przypomnijcie sobie co działo się kilka miesięcy temu .
A giugno l' Organizzazione Mondiale della Sanità ha dichiarato la prima epidemia globale di influenza in 41 anni .
W czerwcu , Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła pierwszą od 41 lat światową pandemię grypy .
Il governo degli Stati Uniti ha promesso 150 milioni di dosi di vaccino entro il 15 ottobre per il picco dei contagi .
Rząd Stanów Zjednoczonych zgromadził 150 milionów dawek szczepionki do 15 października , kiedy to miał być szczyt zachorowalności .
Sono stati promessi vaccini ai Paesi in via di sviluppo .
Obiecano szczepionki dla krajów rozwijających się .
Centinaia di milioni di dollari sono stati spesi per accelerare la produzione del vaccino .
Setki milionów dolarów wydano aby rozwinąć produkcję szczepionek .
Che cos' è successo ?
I co się stało ?
Abbiamo imparato come fare i vaccini come produrli nei primi anni Quaranta .
Na początku , w latach 40. odkryliśmy jak produkować szczepionki .
Era un processo lento e difficile che dipendeva dalle uova di gallina milioni di uova vive .
Była to powolna , nieporęczna metoda , która opierała się na kurzych jajach — milionach żywych kurzych jaj .
I virus crescono solo negli esseri viventi e si scoprì che per l' influenza le uova di gallina funzionavano molto bene .
Wirusy rozwijają się tylko w żywych organizmach i okazało się , że dla wirusa grypy , kurze jaja bardzo dobrze się sprawdzają .
Per la maggior parte dei ceppi si ottengono una o due dosi per uovo .
Dla większości szczepów można uzyskać jedną , do dwóch dawek z jednego jajka .
Per fortuna viviamo in un epoca di straordinari avanzamenti nel campo della biomedicina .
Na szczęście żyjemy w czasach zapierających dech w piersiach odkryć biomedycznych .
Quindi oggi otteniamo i vaccini dell' influenza da ...
Dlatego dzisiaj szczepionki na grypę pozyskujemy z ...
... dalle uova di gallina . ( risata ) centinaia di milioni di uova di gallina .
... kurzych jaj , ( Śmiech ) setek milionów kurzych jaj .
Quasi niente è cambiato .
Prawie nic nie zmieniło się od tamtych czasów .