it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
Il discorso informale è una cosa abbastanza diversa .
Język codzienny jest całkiem inny .
I linguisti hanno mostrato che quando parliamo in maniera informale in modo non controllato , tendiamo a parlare a pacchetti di parole che vanno dalle 7 alle 10 parole .
Językoznawcy twierdzą , że mówiąc w sposób niekontrolowany , wypowiadamy zwykle zbitki słów , od 7 do 10 .
Lo noterete se avrete mai occasione di registrarvi o registrare un gruppo di persone che parlano .
Można to sprawdzić nagrywając siebie albo rozmowę grupy ludzi .
Ecco come sono i discorsi .
Tak właśnie wygląda mowa .
Il discorso è molto più sciolto . È molto più telegrafico .
Mowa jest swobodniejsza , skrótowa ,
È molto meno riflessivo — molto diverso dallo scritto .
mniej refleksyjna , całkiem inna niż pismo .
Abbiamo tendenza a pensare , visto che vediamo così spesso la lingua scritta , che quella sia la lingua , ma in realtà la lingua è quella parlata . Sono due cose diverse .
Ponieważ najczęściej widzimy pismo , wydaje nam się , że to właśnie jest język , ale tak naprawdę język to mowa . Dwie różne rzeczy .
Certo , con l' andare del tempo , è naturale che ci sia stata una certa dose di scollamento tra il parlare e lo scrivre .
W miarę upływu czasu to normalne , że nieraz pojawi się rozłam pomiędzy mową a pismem .
Per esempio , in un periodo molto lontano , nel fare un discorso era normale parlare come si scriveva .
Na przykład dawniej ludzie wygłaszali mowy tak , jak pisali. ludzie wygłaszali mowy tak , jak pisali .
Intendo quel tipo di discorso che vedete fare nei vecchi film in cui l' oratore si schiarisce la voce e dice , " Signore e signori , " e poi parlano in un modo che non ha niente a che vedere con un discorso informale .
Chodzi o rodzaj mowy , jak na starym filmie , ktoś odchrząkał i zaczynał : " Ehm , panie i panowie " , a potem mówił w sposób nie przypominający zwykłej mowy .
È formale . Usa lunghe frasi come quella di Gibbon .
Długie oficjalne zdania , jak z Gibbona .
È parlare nello stesso modo in cui si scrive e quindi , per esempio , in questo periodo pensiamo molto a Lincoln a causa del film .
Mowa taka sama jak język pisany . Obecnie dużo się mówi o Lincolnie ze względu na film .
Il Discorso di Gettysburg non è stato il fulcro dell' evento .
W dniu orędzia gettysburskiego były też inne atrakcje .
Le due ore precedenti , Edward Everett parlò di un argomento che francamente oggi non ci coinvolge molto e allora lo faceva a malapena .
Dwie godziny wcześniej Edward Everett mówił na temat , który dziś nikogo nie obchodzi , a i wtedy nie był zbyt popularny .
Il punto era ascoltarlo parlare come se scrivesse .
Jednak trzeba było go wysłuchać , gdy przemawiał tak , jak pisał .
La gente comune restava lì ad ascoltare per due ore .
Ludzie stali i przez dwie godziny słuchali .
Era assolutamente naturale .
Wtedy było to całkowicie naturalne .
All' epoca si faceva così , si parlava come si scriveva ,
Ludzie mówili tak , jak pisali .
Bene , se si può parlare come si scrive logicamente ne consegue che talvolta si possa anche volere scrivere come se si parlasse .
Jeśli da się mówić tak jak pisać , logiczne , że w końcu ktoś zechce pisać tak , jak mówi .
Il problema era appunto che nel senso proprio , e meccanico , all' epoca era più difficile per il semplice motivo che gli strumenti non erano predisposti .
Kiedyś problem stanowił materiał , w sensie mechanicznym , bo trudno było go zdobyć .
È quasi impossibile farlo a mano tranne con la stenografia , e comunque la comunicazione è limitata .
Ręcznie to niemal niewykonalne , z wyjątkiem stenografii , ale wtedy komunikacja jest ograniczona .
Su una macchina da scrivere manuale era molto difficile , e anche quando arrivarono le macchine da scrivere elettriche , o successivamente le tastiere dei computer , il fatto è che anche se si può digitare abbastanza facilmente da tenere il passo con la parola , più o meno , ci deve essere qualcuno che riesce a ricever...
Zwykła maszyna do pisania nie pomogła , ani nawet elektryczna , czy klawiatura komputerowa . Nawet nadążając za tempem mowy , potrzebujemy kogoś , kto szybko odbierze wiadomość .
Una volta che avete un oggetto in tasca che può ricevere quel messaggio , allora ci sono le condizione che permettono di scrivere nello stesso modo in cui parliamo .
Mając w kieszeni odbiornik wiadomości , mamy warunki umożliwiające pisanie na wzór mowy .
A questo punto entrano in scena i messaggi .
To właśnie SMS-y .
I messaggi sono molto sciolti nella loro struttura .
SMS-y mają bardzo luźną strukturę .
Nessuno pensa alle maiuscole e alla punteggiatura nei messaggi , ma ancora una volta , pensate a queste cose quando parlate ?
Nikt nie myśli o wielkich literach czy interpunkcji , ale czy myślimy o tym , kiedy mówimy ?
No , e quindi perché dovreste farlo messaggiando ?
Więc czemu przy pisaniu SMS-ów ?
Nonostante il fatto che coinvolga il meccanismo brutale di quello che chiamiamo scrivere , messaggiare è come fare un discorso con le dita . Ecco cos' è .
Choć SMS-owanie wiąże się z bezrozumną mechaniką pisma , jest mową za pomocą palców .
Ora possiamo scrivere come parliamo .
Teraz możemy pisać tak , jak mówimy .
Ed è molto interessante , ma nonostante ciò è facile pensare che rappresenti lo stesso un certo declino .
Bardzo ciekawe , niemniej można pomyśleć , że wciąż oznacza to jakieś obniżenie standardów .
Vediamo il generale allentamento della struttura , la mancanza di interesse nelle regole a cui eravamo abituati nell' imparare alla lavagna , e quindi pensiamo che qualcosa non vada .
Widzimy ogólne luzactwo tej formy , brak troski o reguły i zasady , do jakich przyzwyczaiła nas szkolna tablica , więc uważamy , że coś jest nie tak .
È una reazione molto naturale .
To naturalne odczucie .
Ma il fatto è che quello che sta succedendo è una specie di complessità emergente .
W gruncie rzeczy mamy do czynienia z nowym rodzajem złożonego zjawiska ,
Questo è quello che vediamo in questo discorso con le dita .
mowy za pomocą palców .
Per poterlo capire , quello che vogliamo vedere è come in questo nuovo tipo di linguaggio stia emergendo una nuova struttura .
Żeby zrozumieć to zjawisko musimy dostrzec , że w tym jakby nowym języku powstaje nowa forma .
E quindi per esempio , nei messaggi c' è una convenzione che si chiama LOL .
Na przykład w SMS-ach jednym z podstawowych skrótów jest LOL .
Associamo di solito a LOL il significato di " ridere a crepapelle " . Certo , è teoricamente corretto , e se osservate testi più vecchi , la gente lo usava effettivamente per indicare ridere a crepapelle .
Ogólnie przyjmujemy , że LOL znaczy " śmiać się w głos " . Oczywiście , teoretycznie tak jest , i jeśli popatrzeć na dawne SMS-y , LOL faktycznie oznaczało głośny śmiech .
Ma se messaggiate oggi , o se siete il tipo che conosce il substrato dei messaggi , come si è trasformato , noterete che LOL non significa più ridere a crepapelle .
Ale dziś pisząc SMS-y czy tylko rozważając ich podtekst , zauważycie , że LOL nie oznacza już głośnego śmiechu .
Si è evoluto in qualcosa di molto più sottile .
Ewoluowało w coś bardziej subtelnego .
Questo è un testo reale di una donna di circa 20 anni non molto tempo fa .
Oto prawdziwy SMS napisany przez 20-latkę całkiem niedawno :
ap , mi piace il font che usi
" wgl to fajna czcionka " .
Julie : " lol grazie gmail è lento in questo momento " Se ci pensate , non è divertente .
Julie : " lol dzięki gmail strasznie muli " . Jeśli się zastanowić , to nie jest zabawne .
Nessuno sta ridendo . ( Risate ) Eppure , eccolo lì , si presuppone che ci sia stato un qualche tipo di intoppo .
Nikt się nie śmieje . ( Śmiech ) Jednak LOL tam jest , więc zakładamy , że pojawiła się jakaś komplikacja .
Poi Susan dice , " lol , lo so , " una risata ancor più fragorosa di quella a cui siamo abituati quando si parla di questi inconvenienti .
Na co Susan mówi : " lol , wiem " , znów więcej rechotu , niż oczekujemy , kiedy mowa o kłopotach .
Quindi Julie dice , " Ti ho appena mandato una mail . " Susan : " lol , la vedo . " Che persone divertenti , se questo è il significato di LOL .
Julie mówi dalej : " wysłałam ci maila " . Susan : " lol , widzę " . Prawdziwe śmieszki , gdyby LOL miało dawne znaczenie .
Julie dice , " Cosa succede ? " Susan : " lol , devo scrivere un articolo di 10 pagine . " Non è divertita . Pensateci .
Julie mówi : " Co słychać ? ' " Susan : " lol , muszę napisać esej na 10 stron " . Nie jest jej do śmiechu . Zastanówmy się .
LOL si usa in un modo molto particolare .
LOL ma tu szczególne znaczenie .
È un segnale di empatia . È un segnale di accordo .
To syntaktyczny wskaźnik empatii , porozumienia .
Noi linguisti chiamiamo cose come questa particelle pragmatiche .
Lingwiści nazywają to segmentami znaczeniowymi .
Qualunque lingua parlata in uso , ce le ha .
Istnieją w mowie każdego języka .
Se parlate giapponese , pensate a quella piccola parola " ne " che è usata tanto alla fine delle frasi .
Jeśli znacie japoński , to jak słówko " ne " , które często kończy zdania .
Se ascoltate come parlano oggi i giovani di colore , pensate all' uso della parola " yo " . Ci si potrebbero scrivere intere dissertazioni , e probabilmente le si stanno già scrivendo .
Słuchając mowy czarnej młodzieży , zauważcie jak używają słowa " yo " . Można by napisać rozprawę na ten temat , a może ktoś już ją pisze .
Una particella pragmatica : ecco cos' è diventato LOL gradualmente .
LOL stopniowo zostało segmentem znaczeniowym .
È un modo di usare la lingua tra la gente di oggi .
Ludzie tak właśnie używają języka .
Un altro esempio è " slash " . Possiamo usare lo slash nel modo in cui siamo abituati , del tipo , Ci divertiremo - slash - socializzeremo . Siamo a questi livelli .
Innym przykładem jest ukośnik . Można używać ukośnika tak jak dotąd , na przykład : " Organizujemy imprezę - ukośnik- sesję networkingową " . Tak jest teraz .
Lo slash viene usato in modo molto diverso nei messaggi tra i giovani .
Zupełnie inaczej wygląda slash w SMS-ach młodzieży .
Viene usato per cambiare scenario .
Używa się go do zmiany tematu .
Per esempio , questa Sally dice , Devo trovare gente con cui rilassarmi e Jake dice , " Haha " — si potrebbe scrivere una dissertazione anche su " Haha " , ma ora non abbiamo tempo — Haha quindi vai da sola ? Perché ?
Na przykład nasza Sally mówi : " Muszę znaleźć sobie towarzystwo " , a Jake mówi : " Haha " . " Haha " to temat na osobną rozprawę . " Haha to idziesz sama ? Czemu ? " .
Sally : " Per il programma estivo alla NYU . " Jake : " Haha . Slash sto guardando quel video con i giocatori dei suns che cercano di tirare con un occhio solo . " Lo slash è interessante .
Sally : " Kurs letni na NYU " . Jake : " Haha . Slash oglądam mecz " Suns " , wrzucają kosze na ślepo " . Slash jest ciekawy .
Non so neanche di cosa sta parlando Jake dopo lo slash , ma notate che cambia argomento .
Nawet nie wiem , o czym Jake mówi potem , ale widzicie , że zmienia temat .
Sembra un po ' banale , ma pensate come nella vita vera , se vogliamo fare conversazione e vogliamo cambiare argomento , ci sono modi per farlo con eleganza .
Może to trochę nudne , ale przypomnijcie sobie , że faktycznie , jeśli chcemy zmienić temat rozmowy są sposoby , żeby zrobić to taktownie .
Non si cambia all' improvviso .
Nie skaczemy od razu w temat .
Tamburellate sulle gambe e guardate lontano , o dite qualcosa come , " Hmm , mi fa pensare che — " anche se non è vero , ma quello che state facendo — ( Risate ) — quello che state cercando di fare è cambiare argomento .
Klepniecie się w udo , spojrzycie w dal , albo powiecie : " Hm , interesujące " , chociaż wcale tak nie myślicie ... ( Śmiech ) Próbujecie zmienić temat .
Non lo si può fare nei messaggi , quindi si sviluppano modi per farlo tramite questo strumento .
Nie da się tego zrobić pisząc SMS-a , więc w obrębie medium powstają nowe sposoby .
Tutte le lingue parlate hanno quello che i linguisti chiamano un indicatore informativo — o due , o tre .
Język mówiony ma coś , co lingwiści nazywają wskaźnikiem syntaktycznym nowej informacji .
Messaggiare ne ha sviluppato uno con questo slash .
SMS-y utworzyły taki wskaźnik ze slasha .
Ci sono tutta una serie di nuove costruzioni che si sviluppano , eppure è facile pensare che c' è ancora qualcosa di sbagliato .
Mamy zatem mnóstwo nowych form , form rozwijających się , a jednak ciągle coś nie gra .
Manca una struttura di qualche tipo .
Brakuje jakiejś stałej struktury ,
Non è sofisticato come il linguaggio del The Wall Street Journal .
SMS-y nie są tak finezyjne , jak język Wall Street Journal .
Il fatto è che , guardate questa persona nel 1956 , quando messaggiare non esisteva , " I Love Lucy " è ancora nell' aria .
Przyjrzyjmy się tej kwestii , spójrzcie na słowa z roku 1956 , kiedy jeszcze nie było SMS-ów , a w telewizji leciał serial " I Love Lucy " .
" Molti non conoscono l' alfabeto o le tabelline , non sanno scrivere in modo grammaticalmente corretto — " Le abbiamo già sentite queste cose , non solo nel 1956 . 1917 , insegnante del Connecticut .
" Dużo osób nie zna alfabetu ani tabliczki mnożenia , nie potrafi poprawnie pisać " . Już to słyszeliśmy , nie tylko w roku 1956 . Rok 1917 , nauczyciel w Connecticut .
1917 . Questa è l' epoca in cui tutti supponiamo che in termini di scrittura fosse tutto perfetto perché la gente di " Downton Abbey " è eloquente , o qualcosa del genere .
1917 . Zakładamy , że w tamtych czasach , ze sztuką pisania nie było problemu , bo postacie z " Downtown Abbey " ładnie się wysławiają , albo coś w tym rodzaju .
Quindi , " Tutte le università del paese lanciano l' appello , ' I nostri studenti non sanno scrivere , non sanno usare la punteggiatura . ' " E così via . Si può anche tornare più indietro .
" Z każdej uczelni w kraju słychać , że studenci pierwszego roku nie znają ortografii ani interpunkcji " . Można cofnąć się jeszcze dalej .
È il preside di Harvard . È il 1871 .
Oto rektor Harvardu w roku 1871 .
Non c' è elettricità . La gente ha tre nomi .
Nie ma prądu . Ludzie mają po trzy imiona .
" Pessima ortografia , scrittura sgrammaticata e non elegante . " E sta parlando di gente che altrimenti sarebbe pronta per gli studi universitari .
" Zła ortografia i gramatyka , jak również nieumiejętność wyrażenia myśli w piśmie " . On mówi o ludziach , którzy pod innymi względami są świetnie przygotowani do podjęcia studiów .
Si può andare anche più indietro .
Można pójść jeszcze dalej wstecz .
1841 , un certo preside scolastico , assente da tempo , è arrabbiato perché ormai da tempo " ha notato con rammarico il quasi totale abbandono dell' originale ... " bla bla bla bla bla .
W 1841 pewien kurator niepokoi się , bo od dłuższego czasu " z żalem zauważa niemal zupełne lekceważenie sztuki pisania wypracowań " .
O si può risalire al 63 d.C. — ( Risate ) — a questo pover' uomo non piace il modo in cui la gente parla latino .
Albo cofnijmy się do roku 63 n.e. ( Śmiech ) Temu biedakowi nie podoba się , jak ludzie mówią po łacinie .
All' epoca , stava parlando di quello che poi è diventato il francese .
Pisał o odmianie łaciny , która przerodziła się w język francuski .
Quindi ci sono sempre — ( Risate ) ( Applausi ) — ci sono sempre persone che si preoccupano di queste cose e il pianeta in qualche modo sembra continuare a girare .
Tak więc ... ( Śmiech ) ( Brawa ) Zawsze kogoś to martwi , a planeta wciąż się kręci .
Io vedo il messaggiare del giorno d' oggi come un modo di scrivere completamente nuovo che i giovani stanno sviluppando , che usano insieme alle loro normali capacità di scrittura , e questo significa che sono capaci di fare due cose .
Jeśli chodzi o SMS-y , widzimy całkiem nowy sposób pisania , który rozwijają młodzi ludzie obok zwykłej umiejętności pisania , czyli potrafią robić obie rzeczy .
Le prove dimostrano sempre di più che essere bilingue è un beneficio cognitivo .
Mamy coraz więcej dowodów , że dwujęzyczność korzystnie wpływa na funkcje poznawcze .
Lo stesso vale per l' essere bidialettali .
Podobnie znajomość dwóch dialektów ,
È sicuramente vero per l' essere bidialettali in termini di scrittura .
także dwóch dialektów w piśmie .
Quindi messaggiare è la prova di un atto di equilibrio che i giovani usano oggi , inconsciamente ovviamente , ma è un' espansione del loro repertorio linguistico .
SMS-y to próba pogodzenia pisma i mowy , której dokonują młodzi ludzie , oczywiście nieświadomie , ale rozszerzają tym swój repertuar językowy .
È molto semplice .
To bardzo proste .
Se qualcuno dal 1973 guardasse quello che c' è scritto sulla bacheca di un dormitorio del 1993 , il gergo sarebbe cambiato un po ' dall' era di " Love Story " , ma capirebbe quello che c' è scritto su quella bacheca .
Gdyby ktoś z roku 1973 zobaczył ogłoszenie z 1993 r. na tablicy w akademiku , slang może trochę się zmienił od czasów " Love Story " , ale ogłoszenia z tablicy da się zrozumieć .
Prendete quella persona del 1993 — non è molto tempo fa , sono quelli di " Bill and Ted' s Excellent Adventure " — quella gente lì .
Weźmy kogoś z 1993 roku , w końcu nie tak dawno temu , czasy filmu " Bill and Ted ' s Excellent Adventure " .
Prendete quella gente e fatele leggere un tipico testo scritto da un ventenne di oggi .
Weźmy ludzi z tamtych czasów i dajmy im przeczytać typowy SMS napisany przez dzisiejszego 20-latka .
Spesso non hanno la minima idea di quello che significa perché si è sviluppata una lingua tutta nuova tra i giovani che fanno cose che a noi sembrano banali come digitare sui loro piccoli apparecchi .
Nie zrozumieliby połowy słów , bo młodzież stworzyła całkiem nowy język kiedy nam się zdawało , że tylko wystukują banalne SMS-y na swoich gadżetach .
Per chiudere , se potessi andare nel futuro , se potessi andare nel 2033 , la prima cosa che chiederei è se David Simon ha fatto un sequel di " The Wire " . Vorrei saperlo .
Gdybym mógł przenieść się w przyszłość , do roku 2033 , najpierw zapytałbym , czy David Simon nakręcił dalszy ciąg " Prawa ulicy " .
E — lo chiederei veramente — e poi vorrei sapere cosa è successo su " Downton Abbey " . Questa sarebbe la seconda cosa .
Naprawdę chciałbym to wiedzieć , a potem , o co chodzi w " Downtown Abbey " . To byłaby druga rzecz .
E la terza cosa sarebbe , per favore fatemi vedere un po ' di testi scritti da una sedicenne , perché vorrei sapere come si è evoluto questo linguaggio dalla nostra epoca , e idealmente lo rimanderei a voi e all ' io di oggi in modo da potere esaminare questo miracolo linguistico che si sta verificando sotto il nostro ...
A trzecia , poprosiłbym o pokazanie mi SMS-ów pisanych przez 16-latki , bo chciałbym wiedzieć , jak od naszych czasów rozwinął się ten język , a najlepiej przysłałbym je tutaj , żebyśmy mogli zbadać cud językowy dziejący się pod naszym nosem .
Grazie .
Dziękuję bardzo .
( Applausi ) Grazie . ( Applausi )
( Brawa ) Dziękuję . ( Brawa )
L' anno scorso tre membri della mia famiglia sono stati assassinati in un orribile crimine d' odio .
W zeszłym roku trzy członków mojej rodziny został zamordowany w okropnym przestępstwie nienawiść .
Non c' è bisogno che vi dica che è molto difficile per me essere qui oggi , ma mio fratello Deah , sua moglie Yusor e sua sorella Razan non mi danno altra scelta .
Nie muszę wam powiedzieć , że jest bardzo trudno dla mnie być tu dzisiaj , ale mój brat Deah , jej żony Yusor i jej siostra Razan nie daje mi innego wyboru .
Spero che alla fine di questo intervento voi farete una scelta e vi unirete a me nella battaglia contro l' odio .
Wierzę , że pod koniec prelekcji dokonacie wyboru i razem sprzeciwimy się nienawiści .
È il 27 dicembre 2014 : la mattina del matrimonio di mio fratello .
Jest 27 grudnia 2014 roku , poranek w dniu ślubu mojego brata .