Datasets:
clui
/
it-pl

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
e perdendo ogni interesse per le femmine reali .
Tracą zainteresowanie dla prawdziwych samiczek .
Il tipico caso del maschio che abbandona la femmina per la bottiglia .
Klasyczny przypadek mężczyzny opuszczający kobietę dla butelki .
( Risate ) I maschi erano riusciti a trovare le femmine per migliaia , forse anche milioni di anni .
( Śmiech ) Samce z sukcesem znajdowali samice przez tysiące możliwie miliony lat .
Sembrava vedessero la realtà così com' è , ma a quanto pare non era cosi .
Wydawało się , że widzą rzeczywistość taką jaka jest , ale najwyrazniej to nieprawda .
L' evoluzione gli ha giocato un brutto tiro .
Ewolucja dała im ułatwienie .
Se la femmina ha le sue fossette , è lucida ed è marrone , beh , più grande è , meglio è .
Samica jest czymkowielek z dołeczkami , świecąca i brązowa , im większa tym lepsza .
( Risate ) E anche strusciandosi sulla bottiglia , il maschio non riusciva a capire l' errore .
( Śmiech ) Nawet przy pełzaniu po całej butelce , samiec nie mógł odkryć swojego błędu .
Si potrebbe obiettare che , certo , si tratta di creature molto semplici , molto diverse dai mammiferi .
Teraz moglibyście powiedzieć , że pewnie , chrząszcze to proste stworzenia , ale na pewno nie ssaki .
I mammiferi non ci cascano in trucchi simili .
Ssaki nie polegają na sztuczkach .
Non mi soffermerò su questo , ma credo di aver reso l' idea . ( Risate ) Ciò solleva una questione tecnica importante : la selezione naturale favorisce effettivamente la visione oggettiva della realtà ?
Cóż , nie będę się nad tym rozwodził , ale rozumiecie ideę . ( Śmiech ) Więc , to prowokuje nowe pytanie : Czy naturalna selekcja jest przychylna widzeniu świata takim jaki jest ?
Per fortuna non ci sono incertezze , l' evoluzione è una scienza esatta .
Na szczęście , nie musimy machać naszymi rękami i zgadywać ; ewolucja jest matematycznie precyzyjną teorią .
E possiamo verificarlo con le equazioni evolutive .
Możemy użyć równań ewolucji , aby to sprawdzić .
Possiamo far competere vari organismi in ambienti artificiali e vedere chi sopravvive e chi prospera , quale apparato sensoriale è il più adatto .
Możemy sprawić , że różne organizmy w sztucznych światach będą rywalizować , by zobaczyć , które przetrwają , będą się dobrze rozwijać , a ich zmysły są lepiej dostosowane .
In queste equazioni , la nozione chiave è l' adattamento .
Główne pojęcie w tych równaniach to przystosowanie .
Per un leone affamato in cerca di cibo , migliora l' adattamento .
Cóż , zwiększa przystosowanie głodnego lwa szukającego jedzenia .
Per un leone sazio che invece voglia accoppiarsi , non migliora l' adattamento .
Nie zwiękasza przystosowania dla najedzonego lwa chcącego kopulować .
L' adattamento non coincide con la realtà tal quale ed è l' adattamento , non la realtà così com' è , che occupa la posizione centrale nell' equazione dell' evoluzione .
Przystosowanie nie jest tą samą rzeczą co rzeczywistość taka jaka jest to przystosowanie , nie rzeczywistość , to jest dokłanie w równaniu o ewolucji .
Alcuni organismi hanno una visione completa della realtà , altri la vedono solo in parte e altri ancora non la vedono affatto , solo adattamento .
Niektóre spośród organizmów widzą całą rzeczywstość , inne widzą tylko jej część , a jeszcze inne nic rzeczywistego , tylko przystosowanie .
Chi vince ?
Kto wygrywa ?
La teoria evoluzionistica ci dice , ancora una volta , che siamo in errore .
Teoria ewolucji mówi nam po raz kolejny , że się mylimy .
Stiamo interpretando male il contenuto delle nostre esperienze percettive .
Zle interpretujemy zawartość naszych doznań zmysłowych .
C' è qualcosa che esiste quando non guardiamo , ma non si tratta né dello spazio-tempo né degli oggetti .
Jest coś co istnieje , jeśli na to nie patrzymy , ale to nie czas czy obiekty fizyczne .
Perché ? Perché non possiamo vedere la nostra stessa cecità .
Dlaczego ? Bo jesteśmy ślepi na naszą ślepotę .
Quando ho un' esperienza sensoriale che descrivo come un pomodoro rosso , sto interagendo con la realtà , ma quella realtà non è un pomodoro rosso , non ci assomiglia neanche lontanamente .
Kiedy mam zmysłowe doznanie , które opisuję jako czerwony pomidor Doznaję interakcji z rzeczywistością , ale ta rzeczywistość to nie czerwony pomidor , ani nic podobnego do pomidora .
Analogamente , quando ho un' esperienza che descrivo come un leone o una bistecca , sto interagendo con la realtà , ma quella realtà non è un leone o una bistecca .
Podobnie , gdy doświadczam i opisuję to doświadczenie jako lwa czy stek , doznaję interakcji z rzeczywistością , ale tą rzeczywistością nie jest lew czy stek .
E , colpo di scena : quando ho un' esperienza sensoriale descrivibile come cervello o neuroni , sto interagendo con la realtà , ma quella realtà non somiglia neanche lontanamente a un cervello o a dei neuroni .
I jeszcze jedna niespodzianka : Gdy mam zmysłowe doznanie , które opisuję jako mózg czy neurony doświadczam interakcji z rzeczywistością , ale tak naprawdę to nie jest mózg czy neurony i to nie jest jak mózg czy neurony .
Cervelli e neuroni non hanno potere causale .
Mózgi i neurony nie mają mocy .
Non causano nessuna delle nostre esperienze percettive e nessuno dei nostri comportamenti .
Nie powodują naszych doznań zmysłowych i naszego zachowania .
Cervelli e neuroni sono insiemi di simboli caratteristici della specie , un inganno .
Mózgi i neurony są gatunkowo-konkretnym zestawem symboli , ułatwieniem .
Di sicuro apre nuovi scenari .
Cóż , otwiera to nowe możliwości .
O forse la realtà è una immensa rete interattiva di agenti coscienti semplici e complessi che causano l' un l' altro esperienze coscienti .
Może rzeczywistość jest ogromną , interaktywną siecią świadomych agentów , łatwych i skomplikowanych , które powodują świadome doświadczenia .
Quest' idea non è poi così assurda come sembra e al momento ci sto lavorando .
Właściwie , to nie jest tak szalony pomysł na jaki wygląda i obecnie go odkrywam .
Scommetto che la realtà si rivelerà più affascinante e sorprendente di quanto si possa immaginare .
Założę się , że rzeczywistość okaże się bardziej interesująca i nieprzewidywalna niż moglibyśmy sobie ją kiedykolwiek wyobrazić .
La teoria evoluzionistica ci presenta la sfida estrema : quella di riconoscere che la percezione non è la visione della realtà ma è l' avere dei figli .
Teoria ewolucji prezentuje nam otateczne wyzwanie : Wyzwanie by rozpoznać , że postrzeganie nie jest o dociekaniu prawdy , ale o posiadaniu dzieci .
E , a proposito , anche questo TED è tutto nella vostra testa .
A tak swoją drogą , nawet ten TED jest tylko w twojej głowie .
( Applausi ) Chris Anderson : se sei proprio tu , grazie .
( Brawa ) Jeśli to naprawdę ty , dziękuję .
Ci sarebbero da dire tante cose .
Tak wiele się dowiedzieliśmy .
Innanzi tutto , alcuni potrebbero sentirsi scoraggiati al pensiero che l' evoluzione non favorisca la realtà . Questo non vanifica in qualche modo tutti i nostri sforzi , la nostra abilità di pensare , di pensare la realtà , compresa la tua teoria , non so se mi spiego ?
Chodzi mi o to , że po pierwsze , pewni ludzie mogą być pełni depresji na myśl o tym , że ewolucja nie pochwala rzeczywistości , znaczy się , czy to nie podważa rozmiaru naszych wysiłków , naszych zdolności do myślenia , że możemy wymyślić prawdę możliwie nawet włączając w to twoją teorię ?
Donald Hoffman : Questo non ci impedisce certo di avere una scienza vincente .
Donald Hoffman : Cóż , to nas nie powstrzymuje od odkryć naukowych .
Quella teoria è falsa .
Ta teoria okazuje się błędna .
Perfetto , sbarazziamocene .
Okej , wyrzuć tą teorię .
CA : Quindi tu pensi che sia possibile ( Risate ) Va bene , ma io penso che tu voglia dire che l' evoluzione possa ancora indurci a ragionare .
CA : Więc myślisz , że to możliwe . ( Śmiech ) To super , ale myśląc o tym co mówisz , uważam , że to możliwe , by ewolucja przywróciała ci rozsądek .
DH : Sì , certo , questa è un' osservazione valida .
DH : Teraz to bardzo , bardzo dobra kwestia .
C' era una volta una stella .
Była sobie gwiazda .
Come qualsiasi altra cosa , è nata ; è cresciuta fino a diventare circa 30 volte più grande del sole e ha vissuto per moltissimo tempo .
Jak wszystko inne , urodziła się , urosła do masy 30-krotnie większej od masy Słońca i żyła bardzo długo .
Per quanto esattamente , nessuno può dirlo .
Jak długo dokładnie , nie potrafimy powiedzieć .
Come qualsiasi altra cosa nella vita , è arrivata alla fine dei suoi giorni come stella quando il cuore , il nucleo della sua vita , ha esaurito il combustibile .
Jak wszystko w życiu , jej gwiezdny czas zakończył się , kiedy jej sercu , trzonowi życia , skończyło się paliwo .
Ma non era certo la fine .
Ale to nie był koniec .
Si è trasformata in una supernova e nel processo ha rilasciato una mostruosa quantità di energia oscurando il resto della galassia ed emettendo , in un secondo , la stessa quantità d' energia che il nostro sole emetterebbe in 10 giorni .
Zamieniła się w supernową , w procesie tym uwalniając niesamowitą ilość energii , świecąc mocniej , niż reszta galaktyki i emitując w ciągu jednej sekundy tyle samo energii , co nasze Słońce przez 10 dni .
E si è evoluta ad un altro ruolo nella nostra galassia .
Ewoluowała do innej roli w naszej galaktyce .
Le esplosioni di supernova sono davvero eccezionali .
Wybuchy supernowych są ekstremalne .
Ma quelle che emettono raggi gamma sono ancora più eccezionali .
Ale te , które emitują promienie gamma są jeszcze bardziej ekstremalne .
Nel processo per diventare una supernova , la parte interna della stella collassa sotto il suo stesso peso così il corpo inizia a ruotare ancora più velocemente come i pattinatori sul ghiaccio quando avvicinano le loro braccia al petto .
W procesie przemiany w supernową gwiazda zapada się pod własnym ciężarem i zaczyna obracać się coraz szybciej , jak łyżwiarz przyciągający ręce do ciała .
In questo modo , inizia a ruotare molto velocemente e aumenta , con forza , il suo campo magnetico .
Przez szybkie obroty potężnie zwiększa swoje pole magnetyczne .
La materia attorno alla stella viene attirata verso di essa e un po ' dell' energia generata è trasferita alla materia e il campo magnetico aumenta ancora di più .
Materia dookoła gwiazdy zostaje pociągnięta za nią i część energii z tego obrotu przechodzi na tę materię , co jeszcze bardziej zwiększa pole magnetyczne .
Così , la nostra stella ha energia in più per oscurare il resto della galassia con lucentezza ed emissione di raggi gamma .
Dzięki temu nasza gwiazda ma energię , by świecić mocniej , niż reszta galaktyki , oraz emitować więcej promieni gamma .
La mia stella , quella della mia storia , è diventata ciò che è conosciuto come un magnetar . [ stella di neutroni ]
Gwiazda z mojej opowieści stała się znana jako magnetar .
E per vostra informazione , il campo magnetico di un magnetar è 1,000 bilioni di volte quello della Terra .
Ciekawostka : pole magnetyczne magnetara jest biliard razy większe od pola magnetycznego Ziemi .
I fenomeni più energetici mai rilevati dagli astronomi portano il nome di lampi gamma [ GRB ] perché li vediamo come scoppi o esplosioni , misurati come raggi gamma molto intensi .
Najbardziej energetyczne wydarzenia w kosmosie to rozbłyski gamma , nazywane tak , bo widać je jako rozbłyski lub eksplozje mierzone tak jak promienie gamma .
La stella della nostra storia , che è diventata un magnetar , viene rilevata come lampo gamma nel momento più energetico dell' esplosione .
Nasza gwiazda , tak jak ta z opowieści , która zamieniła się w magnetar , jest wykryta jako rozbłysk gamma podczas najbardziej energetycznej części eksplozji .
Ma , sebbene i lampi gamma siano gli eventi più potenti mai misurati dagli astronomi , non possiamo vederli ad occhio nudo .
Ale choć rozbłyski gamma są najpotężniejszymi wydarzeniami zmierzonymi przez astronomów , nie są widoczne gołym okiem .
Ci basiamo su altri metodi per studiare la luce dei raggi gamma .
Polegamy na innych metodach przy badaniu promieni gamma .
Non possiamo vederli ad occhio nudo .
Oko ludzkie ich nie wychwytuje .
Possiamo vedere solo una minuscola parte dello spettro elettromagnetico che chiamiamo luce visibile .
Widzimy tylko malutki fragment spektrum elektromagnetycznego zwany światłem widzialnym .
Oltre a questo , usiamo anche altri metodi .
Poza nim polegamy na innych metodach .
Come astronomi , studiamo una vasta gamma di luce e usiamo altri metodi per farlo .
Ale jako astronomowie badamy szerszy zakres światła i polegamy na innych metodach .
Sullo schermo , può sembrare così .
Na ekranie może to wyglądać tak .
State vedendo una traccia .
Widzicie wykres .
Che è una curva di luce .
Oto krzywa światła .
È una traccia dell' intensità della luce nel tempo .
To wykres zmian intensywności światła w miarę upływu czasu .
È la curva di luce di un raggio gamma .
To krzywa promieni gamma .
Gli astronomi vedenti , usano questo tipo di traccia per interpretare il modo in cui questa intensità di luce cambia nel tempo .
Widzący astronomowie używają takich wykresów do interpretacji zmian intensywności światła w czasie .
Sulla sinistra , vedrete l' intensità della luce senza scoppio , e sulla destra , vedrete l' intensità della luce con lo scoppio .
Po lewej widać intensywność światła bez rozbłysku , po prawej zaś z rozbłyskiem .
All' inizio della mia carriera , anch' io potevo vedere questo tipo di traccia .
U początków swej kariery też umiałam zobaczyć taki wykres .
Ma poi , ho perso la vista .
Ale potem straciłam wzrok .
Ho completamente perso la mia vista a causa di una lunga malattia e con essa , ho perso l' opportunità di vedere questa traccia e l' opportunità di applicare la fisica .
Straciłam kompletnie wzrok na skutek długiej choroby , a wraz z nim straciłam możliwość zobaczenia tego wykresu oraz możliwość prowadzenia badań .
È stato un passaggio drastico per me .
To była dla mnie wielka zmiana na wielu polach .
Non avevo modo di continuare la mia professione , non sapevo come fare .
Pozbawiła mnie możliwości pracy naukowej .
Desideravo vedere e controllare questo fascio di luce energetica e trovarne la causa astrofisica .
Chciałam badać to energetyczne światło i odkryć jego astrofizyczną przyczynę .
Volevo provare la grande meraviglia , l' eccitazione , la gioia prodotta dalla rivelazione di un evento celeste così titanico .
Chciałam doświadczyć tego zdumienia , podekscytowania , tej radości spowodowanej odkryciem tak kolosalnego wydarzenia w kosmosie .
Ci ho pensato a lungo e intensamente , quando ho realizzato improvvisamente che tutta la curva di luce non è altro che una tabella di numeri convertiti in una traccia visuale .
Długo nad tym rozmyślałam , aż w końcu mnie olśniło , że przecież krzywa światła to tabela liczb zobrazowanych jako wykres .
Così , con i miei collaboratori , abbiamo lavorato molto duramente e abbiamo tradotto i numeri in un suono .
Razem ze współpracownikami wzięliśmy się więc do pracy i przetłumaczyliśmy te liczby na dźwięki .
Ho potuto così accedere alle informazioni , e oggi sono in grado di fare fisica al livello dei migliori astronomi , usando il suono .
Uzyskałam dostęp do danych i dziś mogę pracować na poziomie najlepszego astronoma , wykorzystując dźwięk .
E ciò che le persone sono state in grado di fare , soprattutto con la vista , per centinaia di anni , io ora posso farlo con il suono .
A to , co ludzie potrafili robić , głównie wizualnie , przez setki lat , ja robię za pomocą dźwięku .
Ora vi farò sentire lo scoppio .
Teraz puszczę wam nagranie rozbłysku .
Non è musica , è suono .
To nie muzyka , to dźwięk .
( Suoni di bip digitali ) Questa è un' informazione scientifica convertita in suono , ed è mappato in campo .
( Cyfrowe dźwięki ) To dane naukowe przekształcone w dźwięki . Są uporządkowane w tony .
Il processo è chiamato sonificazione .
Ten proces nazywa się sonifikacją .
Ascoltando , è giunto all' orecchio qualcosa di più dello scoppio ovvio .
Podczas słuchania dźwięków odkryłam coś poza samym rozbłyskiem .
Esaminando le regioni più forti della bassa frequenza , o linee di basso - sto zoomando sulla linea di basso ora -
Kiedy badam silne regiony niskiej częstotliwości lub linię basową ... przybliżam teraz linię basową .
sono emerse le risonanze caratteristiche dei gas caricati elettricamente come il vento solare .
Zanotowaliśmy rezonanse charakterystyczne dla gazów o elektrycznym ładunku , jak wiatr słoneczny .
E voglio farvi ascoltare ciò che ho sentito .
Chcę , żebyście usłyszeli to , co ja .
Sentirete una diminuzione molto veloce di volume .
Usłyszycie to jako bardzo szybki spadek głośności .
E siccome potete vedere , ho predisposto una linea rossa che indica quale intensità di luce è stata convertita in suono .
Ponieważ macie wzrok , dodałam wam czerwoną linię wskazującą , jaka intensywność światła przekształcona jest w dźwięk .
( Ronzio digitale e fischio ) Il ( fischio ) sono le rane a casa , non fateci caso .
( Cyfrowe brzęczenie i gwizdy ) Nie zwracajcie uwagi na ( gwizd ) , to żaby w domu .
( Risate ) ( Ronzio digitale e fischio ) L' avete sentito , giusto ?
( Śmiech ) ( Cyfrowe brzęczenie i gwizdy ) Chyba usłyszeliście , prawda ?
Questo trasmette potenza con la frequenza e il campo di distribuzione determinati dalle dimensioni .
Przekazuje ona moc z częstotliwością i rozkładem , o których decydują jej wymiary .
Ricordatevi che stavamo parlando di una stella enormemente grande che è diventata un magnetar con campo magnetico molto forte .
Pamiętajcie , że mowa o gwieździe o ogromnej masie , która zamieniła się w magnetar o bardzo silnym polu magnetycznym .
In questo caso , poi , il prodotto della stella esplosa può essere associato allo scoppio di raggi gamma .
W tym wypadku siła oddziaływania wybuchającej gwiazdy może być powiązana z rozbłyskiem gamma .
Che cosa significa tutto ciò ?
Co to oznacza ?