Datasets:
clui
/
it-pl

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
Erano gli amici che ti sostengono e una sorella che stravede per te .
To wspierający przyjaciele i kochająca siostra .
Erano i saggi dottori e la medicina avanzata ed i chirurghi che sanno cosa fare con le loro mani .
To mądrzy lekarze i zaawansowana medycyna i chirurdzy , którzy wiedzieli co robić .
Erano le attentissime infermiere sottopagate .
To niedofinansowane i naprawdę kochające pielęgniarki .
Erano i guaritori e gli oli aromatici .
To uzdrowiciele i aromatyczne olejki .
Erano le persone che hanno portato incantesimi e rituali .
To ludzi , którzy rzucali czary i odmawiali rytuały .
Era l' avere una visione per il futuro , qualcosa per cui combattere , perché so che questa battaglia non è solo la mia .
To posiadanie wizji przyszłości i czegoś , o co warto walczyć , ponieważ wiem , że ta walka dotyczy nie tylko mnie .
Era un milione di preghiere .
To miliony modlitw .
Era un migliaio di alleluia ed un milione di om .
Tysiące " alleluja " i milion " om " .
Era moltissima rabbia , un umore instabile , un sacco di attenzione , di indignazione .
To wiele złości , szalonego humoru , wiele uwagi , oburzenia .
Era energia , amore e gioia .
To była energia , miłość i radość .
Erano tutte queste cose . Erano tutte queste cose . Erano tutte queste cose
To było wszystkimi tymi rzeczami . To wszystkie te rzeczy . To wszystkie te rzeczy
dentro l' acqua , nel mondo , dentro il mio corpo . ( Applausi )
w wodzie , na świecie , w moim ciele . ( Oklaski )
Viviamo in un mondo senza confini ?
Czy żyjemy w świecie bez granic ?
Prima di rispondere , date un' occhiata a questa mappa .
Zanim odpowiecie , spójrzcie na mapę .
La cartina politica attuale mostra la presenza , nel mondo attuale , di più di 200 paesi .
Na współczesnej mapie politycznej widać , że istnieje dziś ponad 200 krajów .
È probabilmente il numero più alto degli ultimi secoli .
Prawdopodobnie od stuleci nie istniało ich tyle .
Molti di voi dissentiranno , ora .
Wielu z was się z tym nie zgodzi .
Per voi , il mondo è descritto meglio da quest' altra mappa .
Dla was ta mapa jest właściwsza .
Potreste chiamarlo TEDistan .
Nazwalibyście ją TEDistanem .
Nel TEDistan non ci sono confini , solo spazi connessi e spazi non connessi .
W TEDistanie nie ma granic , tylko połączone i niepołączone przestrzenie .
Molti di voi , probabilmente , vivono in uno dei 40 puntini su questo schermo , tra molti altri , in cui si produce il 90 % dell' economia mondiale .
Większość z was mieszka pewnie w jednym z 40 punktów na ekranie , które reprezentują 90 % światowej gospodarki .
Parliamo però di quel 90 % della popolazione mondiale che invece non lascerà mai il paese dove è nata .
Ale porozmawiajmy o 90 % światowej populacji , która nigdy nie opuści miejsca swojego urodzenia .
Per loro le nazioni , i paesi , le barriere , i confini sono ancora molto importanti , spesso violentemente importanti .
Na nich kwestie narodu , kraju , granic wciąż mają olbrzymi wpływ , czasami bardzo brutalny .
Qui a TED cerchiamo di risolvere alcuni dei grandi enigmi della scienza e i misteri dell' Universo .
W ramach TED rozwikłujemy wiele wielkich zagadek nauki i tajemnic wszechświata .
Beh , ecco un problema non ancora risolto : la nostra geografia politica di base .
Ale jest pewien fundamentalny problem , którego nie rozwiązaliśmy to nasza geografia polityczna .
Come ci distribuiamo , in giro per il mondo ?
W jaki sposób jesteśmy rozmieszczeni na świecie ?
È una domanda importante , perché le dispute di confine giustificano molto dell' apparato industrial-militare mondiale .
To ważne , ponieważ konflikty graniczne uzasadniają utrzymywanie wielu światowych zasobów militarnych .
Le dispute di confine possono allontanarci moltissimo dal progresso che qui speriamo di raggiungere .
Konflikty graniczne mogą zniweczyć postęp , który chcemy tutaj osiągnąć .
Dobbiamo quindi , secondo me , capire più a fondo come le persone , il denaro , il potere , la religione , la cultura e la tecnologia interagiscono nel cambiare la mappa del mondo .
Dlatego myślę , że powinniśmy lepiej zrozumieć jak ludzie , pieniądze , władza , religia , kultura , technologia oddziałują na siebie i zmieniają mapę świata .
E possiamo provare a prevedere questi cambiamenti , dando loro una direzione più costruttiva .
Możemy spróbować przewidzieć te zmiany i kształtować je w konstruktywniejszy sposób .
Ora guarderemo alcune mappe del passato , del presente , e alcune altre mappe che non avete mai visto , per capire in che direzione stiamo andando .
Przyjrzymy się dawnym i aktualnym mapom oraz mapom , których nie widzieliście , aby przekonać się , jak rozwija się sytuacja .
Cominciamo col mondo del 1945 .
Zacznijmy od świata w 1945 r .
Nel 1945 , il mondo era diviso in soli 100 paesi .
W 1945 r. na mapie świata jest tylko 100 państw .
Dopo la seconda guerra mondiale , l' Europa era devastata , ma ancora deteneva grandi domini coloniali : l' Africa occidentale francese , l' Africa orientale britannica , l' Asia del sud , etc .
Po drugiej wojnie światowej Europa była zniszczona. ale wciąż utrzymywała duże zamorskie kolonie : Francuska Afryka Zachodnia , Brytyjska Afryka Wschodnia , Azja Południowa itd .
Poi , dalla fine degli anni 40 , gli anni ' 50 , ' 60 , ' 70 e 80 videro varie ondate di decolonizzazione .
Od późnych lat 40. poprzez lata 50 . , 60 . , 70. i 80. następowały fale dekolonizacji .
Nacquero più di 50 nuovi paesi .
Pojawiło się ponad 50 nowych krajów .
Potete notare la frammentazione dell' Africa .
Jak widać Afryka uległa fragmentacji .
L' India , il Pakistan , il Bangladesh , molte nuove nazioni nel sud-est asiatico .
Powstały Indie , Pakistan , Bangladesz i inne kraje w południowo-wschodniej Azji .
Poi arrivò la fine della guerra fredda .
Potem skończyła się zimna wojna .
E la disintegrazione dell' Unione Sovietica .
Koniec zimnej wojny i rozpad Związku Radzieckiego .
Nacquero nuovi stati in Europa dell' est , le ex-repubbliche jugoslave nei Balcani , e i vari " -stan " dell' Asia centrale .
Nowe państwa powstają w Europe Wschodniej , na terenie byłej Republiki Jugosławii i Bałkanów , a w Azji Centralnej " stany " .
Oggi abbiamo 200 paesi nel mondo .
Dziś na świecie jest 200 państw .
L' intero pianeta è coperto da stati-nazioni sovrani e indipendenti .
Cała planeta pokryta jest siecią niepodległych państw narodowych .
Questo significa che si può guadagnare solo a spese di qualcun altro ?
Czy to oznacza , że czyjś zysk musi oznaczać stratę kogoś innego ?
Andiamo a studiare una delle aree strategiche più importanti al mondo , l' Eurasia orientale .
Przyjrzyjmy się jednej z najbardziej strategicznych części świata , wschodniej Euroazji .
Come potete vedere in questa mappa , la Russia è ancora il paese più grande del mondo .
Jak widzicie na mapie , Rosja jest wciąż największym krajem świata .
E come sapete , la Cina è il più popoloso .
A jak wiecie , Chiny mają największą populacje .
In comune hanno un lungo tratto di confine .
Kraje te mają długą wspólną granicę .
Quel che non si vede , in questa mappa , è che la maggior parte dei 150 milioni di abitanti della Russia si concentra nelle province occidentali , e nelle zone vicine all' Europa .
Na mapie nie widać , że większość z 150 mln Rosjan zamieszkuje zachodnie prowincje i regiony blisko Europy .
Sono solo 30 milioni i russi che abitano nelle zone orientali .
Jedynie 30 mln ludzi mieszka na wschodnich obszarach .
La banca mondiale , infatti , prevede che la popolazione russa si ridurrà a 120 milioni di persone . E manca un altro dettaglio , sulla mappa .
Bank Światowy przewiduje , że populacja Rosji zmniejszy się do poziomu 120 mln . Jest jeszcze coś , czego nie widać na tej mapie .
Stalin , Kruscev ed altri leader sovietici fecero trasferire forzatamente i russi a est , nei gulag , nei campi di lavoro , nelle città nucleari , a seconda dei casi .
Stalin , Chruszczow , inni sowieccy przywódcy przymusowo wysyłali Rosjan na daleki wschód do gułagów , obozów pracy , atomowych miast i innych miejsc .
Ma quando i prezzi del petrolio salirono , i governi russi investirono in infrastrutture per unire il paese da est a ovest .
Ale gdy wzrosły ceny ropy , rosyjskie rządy zainwestowały w infrastrukturę , aby zintegrować państwo , wschód i zachód .
Niente ebbe un impatto perversamente maggiore sulla distribuzione demografica russa : gli abitanti dell' est , che ad est proprio non hanno mai voluto vivere , presero quei treni e quelle strade e tornarono a ovest .
Nic nie wpłynęło tak przewrotnie na rosyjską demografię . Ludzie na wschodzie , którzy i tak nigdy nie chcieli tam trafić , ruszyli tymi pociągami i drogami z powrotem na zachód .
Il risultato è che l' estremo oriente russo , oggi , grande due volte l' India , è popolato da 6 milioni di russi .
W efekcie dziś na wschodzie Rosji , która jest dwa razy większa od Indii , mieszka dokładnie 6 mln Rosjan .
Diamo quindi un' occhiata a quel che succede in questa zona del mondo .
Spróbujmy uchwycić to , co dzieje się w tej części świata .
Cominciamo con la Mongolia , o come la chiamano alcuni , la Mine-golia
Zacznijmy od Mongolii , nazywanej niekiedy Kopgolią .
[ mine = miniera ] . Perché la chiamano così ?
Dlaczego ?
Perché in Mine-golia , le aziende cinesi lavorano e possiedono la maggior parte delle miniere - rame , zinco , oro - e le portano a sud e a est , verso la Cina .
Ponieważ w Kopgolii chińskie firmy są właścicielami większości kopalni — miedzi , cynku , złota — a wydobyte surowce transportują na południe i wschód do Chin .
La Cina non sta conquistando la Mongolia :
Chiny nie podbijają Mongolii .
se la sta comprando .
One ją kupują .
Le colonie un tempo si conquistavano . Oggi le nazioni si comprano .
Kiedyś kolonie się podbijało . Teraz kraje się kupuje .
Applichiamo questo principio alla Siberia .
Zastosujmy tę zasadę do Syberii .
Quando pensate alla Siberia , probabilmente avete in mente un luogo gelido , desolato e invivibile .
Syberia kojarzy się wam prawdopodobnie z zimnym , opuszczonym , nieprzyjaznym miejscem .
Ma in realtà , coi cambiamenti climatici e l' aumento delle temperature , all' improvviso si vedono vasti campi di frumento , agribusiness e grano prodotto in Siberia .
Ale tak naprawdę z powodu globalnego ocieplenia okazuje się , że wyrastają tam pola pszenicy i agrobiznesy , a zboża są produkowane na Syberii .
Ma a chi darà da mangiare ?
Ale kto je skonsumuje ?
Beh , al di là del Fiume Amo , nell' Heilongjang e nella provincia di Harbin , in Cina , vivono oltre 100 milioni di persone .
Cóż , tuż obok na drugim brzegu rzeki Arno w chińskiej prowincji Heilongjiang i jej stolicy Harbin mieszka ponad 100 mln ludzi .
Più dell' intera popolazione russa .
To więcej niż cała populacja Rosji .
Ogni anno , per più di un decennio almeno , in 60.000 hanno " votato coi piedi " , attraversando il fiume , andando a nord e abitando questo terreno così desolato .
Każdego roku od co najmniej dekady 60 tys. z nich głosuje nogami i przemieszcza się na północ , aby zamieszkać na tych opuszczonych terenach .
Hanno messo in piedi i loro bazaar e cliniche ;
Otwierają tam własne bazary i kliniki medyczne .
hanno dominato l' industria del legname che spediscono a est , verso la Cina .
Przejęli przemysł drzewny i transportują drewno na wschód , do Chin .
Come in Mongolia , la Cina non sta conquistando la Russia . La sta solo affittando .
Tak jak w przypadku Mongolii Chiny nie podbijają Rosji , one ją biorą w leasing .
Ecco la globalizzazione alla cinese , come la chiamo io .
Oto , co nazywam globalizacją po chińsku .
Ed ecco l' aspetto che la regione potrebbe avere tra 10 o 20 anni .
Tak może wyglądać mapa tego regionu za 10 do 20 lat .
Un momento , però . Questa mappa ha 700 anni .
Ale chwileczkę . Ta mapa ma 700 lat .
È la mappa della dinastia Yuan , guidata da Kubla Khan , nipote di Gengis Khan .
Pochodzi z czasów dynastii Yuan pod rządami Kubla Chana , wnuka Czyngis Chana .
Quindi magari la storia non si ripete , ma certo fa rima .
Historia zatem niekoniecznie się powtarza , ale się rymuje .
Questo per darvi un' idea di quel che succede in quella parte del mondo .
To była tylko mała próbka tego , co dzieje się w tej części świata .
La globalizzazione alla cinese , di nuovo .
Znowu , globalizacja po chińsku .
Perché la globalizzazione apre vari modi di scuotere e cambiare i nostri modi di pensare la geografia politica .
Ponieważ globalizacja otwiera nam nowe możliwości podważenia i zmiany tego , jak myślimy o geografii politycznej .
Nella storia dell' Asia orientale , infatti , le persone non pensano a nazioni e confini .
A więc , historia Azji Wschodniej to dla ludzi nie historia narodów i granic ,
Pensano a imperi e gerarchie , di solito giapponesi o cinesi .
ale raczej imperiów i hierarchii , zazwyczaj chińskich lub japońskich .
Ora è nuovamente il turno della Cina .
Teraz znowu kolej Chin .
Vediamo come la Cina sta ristabilendo il suo dominio in Estremo Oriente .
Popatrzmy zatem , jak Chiny odbudowują hierarchię na Dalekim Wschodzie .
Si comincia con i " nodi " globali .
Wszystko zaczyna się od globalnych metropolii .
Vi ricordate i 40 puntini sulla mappa notturna , che mostrano i nodi dell' economia globale ?
Pamiętajcie o 40 punktach na nocnej mapie pokazujących centra światowej gospodarki .
L' Asia orientale ha oggi più nodi globali di ogni altra regione al mondo .
W dzisiejszej Azji Wschodniej jest więcej tych centrów niż gdziekolwiek indziej .
Tokyo , Seoul , Pechino , Shanghai , Hong Kong , Singapore e Sidney .
Tokio , Seul , Pekin , Szanghaj , Hong Kong , Singapur i Sydney .
Sono i filtri e gli imbuti del capitale globale .
To są źródła rozprzestrzeniania się i transmisji światowego kapitału .
Ogni anno trilioni di dollari entrano in questa regione . In gran parte sono investiti in Cina .
Do tego regionu rocznie napływają biliony dolarów . I tyle jest inwestowane w Chinach .
C' è il commercio , poi .
Poza tym jest handel .
Questi vettori e frecce rappresentano le sempre più forti relazioni commerciali che la Cina ha con ogni paese di ogni regione .
Te strzałki i wektory pokazują nawet silniejsze powiązania handlowe Chin ze wszystkimi krajami w regionie .
Punta al Giappone , alla Corea e all' Australia , alleati forti degli USA .
A zwłaszcza z Japonią , Koreą i Australią , krajami , które są ważnymi sojusznikami USA .
L' Australia , ad esempio , dipende molto dalle sue esportazioni di minerali ferrosi e gas naturale verso la Cina .
Australia przykładowo jest bardzo uzależniona od eksportowania rudy żelaza i gazu do Chin .
Per i paesi più poveri , la Cina abbassa i dazi , così che Laos e Cambogia possano vendere i loro beni a minor prezzo e diventare anche loro dipendenti dalla Cina .
Biedniejszym krajom Chiny obniżają cła , dzięki czemu Laos i Kambodża mogą taniej sprzedawać swoje towary i także uzależnić się od eksportowania do Chin .
Molti di voi avranno letto sul giornale di come si guardi alla Cina per far ripartire l' economia , non solo in Asia ma potenzialmente nel mondo intero .
Ilu z was czytało w gazetach , że ludzie spodziewają się , że Chiny wyprowadzą z dołka , gospodarczego dołka , nie tylko Azję , ale cały świat .
La zona asiatica di libero scambio , o quasi , che sta emergendo ha ora un volume maggiore di quella che attraversa il Pacifico .
Obroty w powstającej azjatyckiej strefie wolnego , prawie wolnego , handlu mają większą wartość niż te w handlu w strefie Pacyfiku .
La Cina sta diventando il traino dell' economia regionale .
Chiny stają się gwarantem gospodarczym w regionie .
Un' altro pilastro di questa strategia è la diplomazia .
Innym filarem tej strategii jest dyplomacja .
La Cina ha firmato accordi militari con molti paesi della regione .
Chiny podpisały porozumienia militarne z wieloma krajami w regionie .