Split (1)

train · 171k rows

it stringlengths 2 914	pl stringlengths 1 915
Il soldato nello spot dice , " C' è un posto per te proprio qui in quest' elicottero in modo che tu possa uscire dalla giungla e andare a goderti la Coppa del Mondo . " Ex giocatori di calcio , annunciatori radiofonici , tutti tenevano un posto per i guerriglieri .	Żołnierz w spocie mówi : " Trzymam dla ciebie miejsce w tym helikopterze , abyś mógł wyjść z dżungli i cieszyć się Mistrzostwami Świata " . Byli piłkarze , prezenterzy radiowi , każdy trzymał miejsce dla partyzantów .
Da quando abbiamo iniziato questo lavoro poco più di otto anni fa , 17 000 guerriglieri sono stati smobilitati .	Odkąd rozpoczęliśmy pracę , trochę ponad osiem lat temu , 17 000 partyzantów wróciło do cywila .
Non — ( Applausi ) Grazie .	Nie chcę ... ( Brawa ) Dziękuję .
Vorrei cominciare col concentrarmi su l' animale più pericoloso al mondo .	Skupmy się na początek na najgroźniejszym zwierzęciu świata .
Quando si parla di animali pericolosi , la maggior parte della gente pensa ai leoni , alle tigri , agli squali .	Mówiąc o groźnych zwierzętach , wyobrażamy sobie lwa , tygrysa lub rekina .
Ma naturalmente l' animale più pericoloso è la zanzara .	Ale najgroźniejszym zwierzęciem jest komar . Ale najgroźniejszym zwierzęciem jest komar .
La zanzara ha ucciso più umani di qualunque altra creatura nella storia dell' umanità .	Zabił więcej osób niż jakiekolwiek inne zwierzę .
Infatti , probabilmente mettendoli tutti insieme , la zanzara ha ucciso più esseri umani .	Prawdopodobnie więcej niż wszystkie inne zwierzęta razem wzięte .
E la zanzara ha ucciso più esseri umani delle guerre e delle piaghe .	I więcej niż kiedykolwiek zginęło na skutek wojen i zarazy . I więcej niż kiedykolwiek zginęło na skutek wojen i zarazy .
E pensate forse , vero , che con tutta la scienza , con tutti gli avanzamenti della società , con città migliori , civilizzazioni migliori , migliori servizi sanitari , ricchezza , che siamo migliorati nel controllo delle zanzare e quindi nella riduzione delle malattie .	Wydawałoby się , że przy całym postępie naukowym i społecznym , mając lepsze miasta , cywilizacje , warunki sanitarne , dobrobyt , nauczymy się kontrolować komary i tym samym ograniczmy chorobę .
E invece non è così .	Jednak tak nie jest .
Se fosse così , non avremmo tra 200 e 300 milioni di casi di malaria all' anno , e non avremmo un milione e mezzo di morti per malaria , e non avremmo una malattia che era relativamente poco conosciuta 50 anni fa , ora improvvisamente diventata la maggiore minaccia da virus proveniente da una zanzara , chiamata febbre ...	Gdyby tak było , nie mielibyśmy od 200 do 300 milionów przypadków malarii rocznie ani 1,5 miliona zgonów na skutek tej choroby . Nie mielibyśmy też choroby słabo znanej jeszcze 50 lat temu , która obecnie zagraża nam najbardziej ze wszystkich wirusów przenoszonych przez komary , a zwie się denga .
50 anni fa , nessuno ne aveva sentito parlare , certamente non nei climi europei .	50 lat temu mało kto o niej słyszał , na pewno nikt w Europie .
Ma ora la dengue , secondo l' Organizzazione Mondiale della Sanità , infetta tra 50 e 100 milioni di persone all' anno , che equivale all' intera popolazione del Regno Unito infettata ogni anno .	Według Światowej Organizacji Zdrowia , obecnie dengą zaraża się od 50 do 100 milionów ludzi rocznie , czyli tyle , ile wynosi populacja Wielkiej Brytanii. czyli tyle , ile wynosi populacja Wielkiej Brytanii .
Altre stime portano a raddoppiare il numero delle infezioni .	Inne dane szacują , że liczba zarażeń jest dwukrotnie wyższa .
E la dengue è cresciuta ad una velocità fenomenale .	Denga rozprzestrzeniła się w nadzwyczajnym tempie .
Negli ultimi 50 anni , l' incidenza di dengue è cresciuta di 30 volte .	W ciągu 50 lat częstotliwość jej występowania wzrosła trzydziestokrotnie .
Ora vi racconto un po ' cos' è la febbre dengue , per chi di voi non lo sa .	Wyjaśnię , czym jest denga , dla tych , którzy nie wiedzą .
Supponiamo che andiate in vacanza .	Załóżmy , że jedziecie na wakacje .
Supponiamo che andiate ai Caraibi , o potreste andare in Messico . Potreste andare in America Latina , Asia , Africa , ovunque in Arabia Saudita .	Niech to będą Karaiby albo Meksyk , Ameryka Łacińska , Azja , Afryka czy Arabia Saudyjska .
Potreste andare in India , in Estremo Oriente .	Być może Indie lub Daleki Wschód .
Non ha molta importanza . È la stessa zanzara , ed è la stessa malattia . Siete a rischio .	Nie ma znaczenia . To ten sam komar i zagraża wam ta sama choroba .
E supponiamo che siate punti da una zanzara portatrice del virus .	Załóżmy , że ugryzł was komar , który jest nosicielem wirusa .
Potreste sviluppare sintomi simili a quelli dell' influenza .	Możecie mieć objawy przypominające grypę .
Potrebbero essere abbastanza lievi .	Mogą być one łagodne .
Potreste sviluppare nausea , mal di testa , i muscoli contratti , e potreste sentirvi con le ossa rotte .	Możecie mieć mdłości , ból głowy , skurcze mięśni lub czuć się , jakby łamano wam kości .
E questo è il nomignolo dato alla malattia .	Z tego powodu dengę zaczęto nazywać
La febbre delle ossa rotte , perché è così che vi sentite .	gorączką łamiącą kości , bo tak w istocie czują się chorzy .
La cosa strana è che una volta punti dalla zanzara e una volta contratta la malattia , il vostro corpo sviluppa gli anticorpi , quindi se venite punti di nuovo , non vi colpisce .	Co dziwne , po ugryzieniu przez komara i przebyciu choroby , nasze ciało wytwarza antyciała , zapobiegające ponownemu zarażeniu się tym samym typem wirusa .
Ma non è un virus , sono quattro , e la stessa protezione che vi danno gli anticorpi e vi proteggono dal virus che avevate prima in realtà vi rende molto più vulnerabili agli altri tre .	Jednak istnieje nie jeden , a 4 typy dengi , a te same antyciała , które chronią nas przed złapaniem wirusa tego samego typu , zwiększają naszą podatność na pozostałe trzy .
Quindi la volta successiva in cui prendete la febbre dengue , se si tratta di un ceppo diverso , siete più vulnerabili , è più probabile sviluppare sintomi peggiori , ed è più probabile sviluppare forme più severe , febbri emorragiche o shock circolatori .	Jeśli złapiecie dengę drugi raz , tym razem inny typ , jesteście bardziej podatni , prawdopodobnie objawy będą poważniejsze , i forma choroby cięższa , jak gorączka krwotoczna lub zespół wstrząsowy .
Quindi è meglio non prendere la dengue una volta , e certamente meglio non prenderla di nuovo .	Nie chcecie więc zachorować raz , a już na pewno nie dwa razy .
Allora perché si diffonde così velocemente ?	Dlaczego choroba tak szybko się rozprzestrzenia ?
E la risposta è la seguente .	Oto odpowiedź .
Questa è la Aedes aegypti .	Jest nią Aedes aegypti .
È una zanzara che , come suggerisce il nome , viene dal Nord Africa , ed è diffusa in tutto il mondo .	To komar , który pochodzi z Afryki Północnej i rozprzestrzenił się na całym świecie .
In realtà una singola zanzara viaggerà solo circa 200 metri in tutta la sua vita . Non vanno molto lontano .	Pojedynczy osobnik pokona zaledwie 180 metrów w ciągu życia . Nie podróżują daleko .
Quello che sanno fare molto bene è l' autostop , in particolare le uova .	Są jednak świetne w podróżowaniu autostopem , zwłaszcza ich jaja .
Depositano le uova in acqua dolce , qualunque superficie d' acqua , stagno fontana per uccelli , vaso di fiori , ovunque ci sia acqua dolce , depositano le uova , e se quell' acqua è vicina ad un carico , è vicina ad un porto o prossima ad essere trasportata , quelle uova verranno trasportate in giro per il mondo .	Złożą jaja w każdym zbiorniku wody , w basenie , kałuży , poidle dla ptaków , donicy z kwiatami ; gdziekolwiek jest woda , tam złożą jaja , a jeśli stanie się to w pobliżu statku , portu , czy innego środka transportu , wtedy jaja zostaną przewiezione na drugi koniec świata .
Ed è quello che è successo . Il genere umano ha trasportato queste uova in giro per il mondo , e questi insetti hanno infestato più di 100 paesi , e ci sono ora 2,5 miliardi di persone che vivono in paesi in cui risiede questa zanzara .	Tak własnie się stało . Ludzie rozwieźli te jaja dookoła świata , owady zaatakowały ponad 100 krajów , i obecnie 2,5 miliarda ludzi mieszka w państwach , które są ich siedliskiem .
Solo per farvi un paio di esempi di quanto sia accaduto rapidamente , a metà degli anni ' 70 i Brasile ha dichiarato , " Non abbiamo Aedes aegypti " , e attualmente spendono circa un miliardo di dollari all' anno per cercare di sbarazzarsene , per tenerla sotto controllo , solo una specie di zanzara .	Podam kilka przykładów na to , z jaką szybkością to nastapiło . W połowie lat 70 . Brazylia ogłosiła , że nie ma Aedes aegypti , a obecnie wydają miliard dolarów rocznie , aby się ich pozbyć , starać się je kontrolować , a to zaledwie jeden gatunek komara .
Due giorni fa , o ieri , non ricordo quando , ho visto un rapporto Reuters che diceva che a Madeira si sono verificati i primi casi di dengue , circa 52 casi , con probabili 400 casi ,	Wczoraj lub przedwczoraj Agencja Reutera ogłosiła , że Madera zarejestrowała pierwsze 52 przypadki dengi że Madera zarejestrowała pierwsze 52 przypadki dengi oraz 400 prawdopodobnych zarażeń .
Questo è accaduto due giorni fa .	To było zaledwie dwa dni temu .
Quel che è interessante è che a Madeira è comparso il primo insetto nel 2005 , ed eccoci qui , qualche anno dopo , i primi casi di dengue .	Co interesujące , owad dostał się na Maderę w 2005 r . , a już parę lat później mamy do czynienia z pierwszymi zachorowaniami .
Una delle cose che scoprirete è che dove va la zanzara , la dengue segue .	Gdzie przywędruje komar , tam zacznie się denga .
Una volta che la zanzara è insediata nell' area , chiunque arriva in quell' area con la dengue , verrà punto dalla zanzara , la zanzara pungerà qualcun' altro , qualcun' altro , qualcun' altro , fino ad avere un' epidemia .	Jeśli komar na danym obszarze ugryzie chorego na dengę po czym ugryzie inną osobę i tak dalej , wtedy zacznie się epidemia .
Quindi dobbiamo essere bravi a uccidere le zanzare .	Musimy więc zabijać komary skutecznie .
Voglio dire , non può essere tanto difficile .	To nie może być tak trudne .
Ci sono essenzialmente due modi .	Istnieją dwie metody .
Il primo metodo è l' utilizzo di larvicidi .	Pierwsza polega na użyciu insektycydów .
Si utilizzano sostanze chimiche . Le si mettono nell' acqua in cui si riproducono .	Rozpuszcza się je w wodzie , gdzie komary składają jaja .
In un ambiente urbano , è terribilmente difficile .	Jednak w miastach jest to wyjątkowo trudne .
Dovete mettere le sostanza chimiche in ogni stagno , mangiatoia , tronco d' albero .	Środki muszą znaleźć się w każdej kałuży , poidle dla ptaków , na każdym pniu drzewa .
Non è affatto pratico .	To po prostu niepraktyczne .
Il secondo metodo è quello di cercare di uccidere gli insetti mentre volano .	Drugi sposób to zabijanie owadów latających .
Questa è un' immagine di disinfestazione .	To zdjęcie przedstawia trucie dymem .
Quello che si sta facendo qui è mescolare sostanza chimiche in un fumo e sostanzialmente diffonderlo nell' ambiente .	Ktoś miesza środki chemiczne tworzące dym , który potem rozpyla się w okolicy .
Si potrebbe fare lo stesso con uno diffusore d' ambiente .	To samo można zrobić zwykłym aerozolem .
È veramente sgradevole , e se andasse bene , non ci sarebbe questo enorme aumento di zanzare e non avremmo questo enorme aumento della febbre dengue .	To naprawdę nieprzyjemne środki , a gdyby były skuteczne , nie byłoby tak gwałtownego wzrostu liczby komarów ani przypadków dengi .
Quindi non è molto efficace , ma è probabilmente la cosa migliore che abbiamo in questo momento .	Nie są szczególnie efektywne , ale na razie są naszą najlepszą bronią .
Detto questo , in realtà la migliore forma di protezione , e la mia migliore forma di protezione è una maglia a maniche lunghe e un po ' di DEET .	Najlepszą ochroną przed komarami jest koszula z długimi rękawami i środek odstraszający owady .
Ripartiamo da capo . Progettiamo un prodotto , da zero e decidiamo cosa vogliamo .	Zacznijmy więc jeszcze raz . Stwórzmy produkt , który będzie spełniał nasze potrzeby .
Chiaramente abbiamo bisogno di qualcosa di efficace nel ridurre la popolazione delle zanzare .	Potrzebujemy czegoś skutecznego w zmniejszaniu populacji komarów .
Non ha senso uccidere un po ' di zanzare qua e là .	Na nic zda się zabicie kilku tu i ówdzie .
Vogliamo qualcosa che riduca la popolazione in modo che non trasmetta più la malattia .	Potrzebujemy czegoś , co rozbije od razu całą populację , aby malaria się nie przenosiła .
Chiaramente il prodotto deve essere sicuro per gli esseri umani .	Produkt ten musi być bezpieczny dla ludzi .
Lo useremo dentro e intorno agli esseri umani .	Będziemy go stosowali w ich otoczeniu ,
Deve essere sicuro .	więc musi być bezpieczny .
Non vogliamo un impatto a lungo termine sull' ambiente .	Nie chcemy , aby szkodził środowisku .
Non vogliamo niente che non si possa disfare .	Nie chcemy , aby jego efekty były nieodwracalne .
Magari un prodotto migliore arriverà tra 20 , 30 anni .	Może za 20-30 lat znajdzie się coś lepszego .
Bene . Non vogliamo un impatto ambientale duraturo .	Ale do tego czasu nie chcemy niszczyć środowiska .
Vogliamo qualcosa che sia relativamente economico , o produttivo , perché ci sono tantissimi paesi coinvolti , e alcuni di questi sono mercati emergenti , sono paesi emergenti a basso reddito .	Chcemy produktu względnie taniego i opłacalnego , ponieważ w grę wchodzi wiele krajów : część z nich dopiero tworzy swoje rynki , część niedawno powstała i ma niskie przychody .
E infine , vogliamo qualcosa che sia destinato ad una sola specie .	Potrzebujemy też czegoś dostosowanego do tego gatunku .
Vogliamo sbarazzarci di questa zanzara che diffonde la dengue , ma senza toccare gli altri insetti .	Chcemy pozbyć się komarów roznoszących dengę , ale nie innych owadów .
Qualcuno è abbastanza benefico . Qualcuno è importante per l' ecosistema .	Niektóre z nich są pożyteczne , inne ważne dla naszego ekosystemu .
Questo non lo è . È invasivo .	Jednak te są najeźdźcami .
Ma non si vogliono toccare tutti gli insetti .	Nie chcemy pozbywać się wszystkich owadów ,
Vogliamo prendere solo questo .	chcemy tylko dorwać tego .
E la maggior parte del tempo , scoprirete che l' insetto vive dentro e attorno alla vostra casa , quindi — qualunque cosa facciamo è destinata a quell' insetto .	Przez większość czasu komar będzie żył w naszych domach i koło nich , i trzeba to wziąć pod uwagę myśląc o naszym produkcie .
Deve entrare nelle case della gente , nelle camere da letto , nelle cucine .	Musi się dostać do domów , do sypialni i kuchni .
Ci sono due caratteristiche della biologia della zanzara che ci aiuta veramente in questo progetto , ossia che i maschi non pungono .	Dwie cechy w biologii komara mogą nam pomóc w tym projekcie . Po pierwsze , tylko samice kąsają .
Solo le femmine di zanzara vi pungono .	Samce nigdy tego nie robią .
Il maschio non può pungere , non lo farà , non ha le parti della bocca per pungere .	Samce nie potrafią kąsać , nie mają niezbędnych do tego kłujek .
Lo fa solo la femmina .	Posiadają je tylko samice .
E il secondo è il fenomeno per cui i maschi sono molto , molto bravi a trovare le femmine .	Po drugie , wszystkie samce są niezwykle dobre w lokalizacji samic .
Se rilasciate un maschio di zanzara , e c' è una femmina nei paraggi , quel maschio la troverà .	Jeżeli wypuścisz samca w pobliżu samicy , on wkrótce ją znajdzie .
In sostanza , abbiamo usato questi due fattori .	Wykorzystaliśmy więc te dwa czynniki .
Ecco una situazione tipica , il maschio incontra la femmina , un sacco di piccoli .	W typowej sytuacji samiec spotyka samicę i mają potomstwo .
Una singola femmina deposita fino a 100 uova alla volta , fino a 500 uova in tutta la sua vita .	Samica jest w stanie złożyć nawet 100 jaj za jednym razem , a 500 w ciągu całego życia .
Se quel maschio porta un gene che causa la morte della prole , allora la prole non sopravvive , e invece di avere 500 zanzare che se ne vanno in giro , non ce n' è neanche una .	Jeśli jednak samiec jest nosicielem genu powodującego śmierć potomstwa , wtedy młode nie przetrwają , a zamiast 500 nowych komarów nie będziemy mieli żadnego .
E se ne mettete di più — le chiamerò sterili , la prole morirà a stadi diversi , ma le chiamerò sterili per il momento —	Nazwijmy te samce sterylnymi : choć bedą one miały potomstwo , które jednak zginie po jakimś czasie. choć bedą one miały potomstwo , które jednak zginie po jakimś czasie .
se mettete più maschi sterili nell' ambiente , allora le femmine avranno più probabilità di trovare un maschio sterile di uno fertile , e si ridurrà la popolazione .	Im więcej sterylnych samców w środowisku , tym większe prawdopodobieństwo , że samica wybierze sterylnego a nie płodnego partnera , co zmniejszy populację komarów .
I maschi andranno fuori in cerca di femmine , si accoppieranno . Se si accoppiano con successo , allora niente prole .	Samce będą poszukiwały samic , a gdy już je znajdą , nie będą miały szans na potomstwo .
Se non trovano una femmina , moriranno comunque .	Jeśli nie znajdą samicy , to też umrą .
Vivono solo qualche giorno .	Samce żyją zaledwie kilka dni .
E siamo esattamente a questo punto .	I na tym etapie teraz jesteśmy .
Questa è una tecnologia sviluppata alla Oxford University qualche anno fa .	Technologię tę opracowano parę lat temu na Uniwersytecie Oksfordzkim .
L' azienda stessa , Oxitec , ha lavorato molto negli ultimi 10 anni , su un percorso di sviluppo simile a quello che percorrerebbe un' azienda farmaceutica .	Nasza firma , Oxitec , pracowała nad nią przez 10 lat w sposób podobny do tego , w jaki pracuje się w firmie farmaceutycznej .
Circa 10 anni di valutazioni interne , test , per arrivare a questo stadio in cui pensiamo sia pronto .	Po 10 latach wewnętrznych testów uważamy , że jesteśmy gotowi .

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.