ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Ашуғ Пери | Ашуг-Пери | facts | Әзербайжан Республикаһы мәҙәниәт һәм туризм Министрлығының сәнғәт галереяһының музей үҙәгендә әзербайжан рәссамы Алтай Гаджиевтың 100х200 см ҙурлыҡтағы холста май менән тултырылған ашуг-Пери картинаһы һаҡлана. | В музейном центре галереи искусств Министерства культуры и туризма Азербайджанской Республики хранится полотно азербайджанского художника Алтая Гаджиева «Ашуг-Пери», исполненное маслом на холсте размером 100 на 200 см. | 6 | 13 |
Ҡарағанды зоопаркы | Карагандинский зоопарк | lead | Ҡарағанды зоопаркы — Ҡаҙағстан зоопарктарының иң боронғоларының береһе. | Карагандинский зоопарк — один из старейших зоопарков Казахстана. | 0 | 0 |
Ҡарағанды зоопаркы | Карагандинский зоопарк | facts | 43,5 гектар территорияны биләй, шуның 8 гектары ғына үҙләштерелгән. | Занимает территорию 43,5 га, из них освоено только 8 га. | 2 | 2 |
Ҡарағанды зоопаркы | Карагандинский зоопарк | facts | 1987 йыл башына ҡарата мәғлүмәттәр буйынса, зоопаркта 159 төр 700-ҙән ашыу хайуан була (69 төр имеҙеүсе, 25 төр ҡош, 14 төр һөйрәлеүсе, 3 төр амфибия, 25 төр балыҡ). | По данным на начало 1987 года, в зоопарке было более 700 экземпляров животных 159 видов (69 видов млекопитающих, 25 видов птиц, 14 видов пресмыкающихся, 3 вида амфибий, 25 видов рыб). | 4 | 4 |
Ҡарағанды зоопаркы | Карагандинский зоопарк | facts | Зоопаркта тотолған 15 төр Халыҡ — ара Ҡыҙыл китапҡа, 14 төр СССР — ҙың Ҡыҙыл китабына, 8 төр Ҡаҙаҡ ССР — Ҡыҙыл китабына индерелгән. | 15 содержащихся в зоопарке видов были занесены в международную Красную книгу, 14 видов — в Красную книгу СССР, 8 видов — в Красную книгу Казахской ССР. | 5 | 5 |
Ҡарағанды зоопаркы | Карагандинский зоопарк | facts | 1980-се йылдар аҙағында зоопаркта 26 төр, шул иҫәптән пантера һәм ягуар үрсегән. | В конце 1980-х годов в зоопарке размножались 26 видов, в том числе пантера и ягуар. | 6 | 6 |
Ҡарағанды зоопаркы | Карагандинский зоопарк | facts | 2018 йылда яңы бина төҙөүгә ҡала властары 1,2 миллиард тәңкә аҡса бүлгән. | В 2018 году на строительство нового здания власти города выделили 1,2 млрд тенге. | 19 | 8 |
Жас Алаш | Жас Алаш | facts | Гәзит 1921 йылдың 22 мартында тарафынан нигеҙ һалына Төркөстан АССР-ы комсомол ойошмаһы етәкселәренең береһе Ғәни Моратбаев республиканың баш ҡалаһы Ташкентта нигеҙ һала, ул баҫманың баш мөхәррире лә була. | Газета основана 22 марта 1921 года одним из руководителей комсомольской организации Туркестанской АССР Гани Муратбаевым в Ташкенте — столице республики, он же стал главным редактором издания. | 2 | 3 |
Жас Алаш | Жас Алаш | facts | Төркөстан АССР-ы ҡаҙаҡ йәштәре өсөн тәғәйенләнгән баҫма (шул иҫәптән Ҡаҙағстандың көньяғын да үҙ эсенә алған) Төркөстан комсомол ойошмаһының рупоры булып хеҙмәт итергә тейеш була, шуға күрә 1922 йылдың 1 сентябренән «Жас ҡайрат» гәзите сыға башлай (мөхәррире Е.Алдонгаров). | Поскольку издание, которое было предназначено для казахской молодёжи Туркестанской АССР (охватывавшей в том числе юг Казахстана) и служило бы рупором туркестанской комсомольской организации, было всё же необходимо, с 1 сентября 1922 года был начат выпуск газеты «Жас кайрат» редактор Е. | 4 | 5 |
Жас Алаш | Жас Алаш | facts | Әммә 1925 йылдың 3 февраленән 1926 йылдың 30 октябренә тиклем тәүҙә Ырымбурҙа, ә һуңынан Ҡыҙылурҙала элекке «Жас ҡайрат» исеме аҫтында аҙналыҡ гәзит яңынан сыға башлай. | Однако с 3 февраля 1925 года по 30 октября 1926 года сначала в Оренбурге, а потом в Кзыл-Орде возобновилось издание еженедельной газеты под прежним названием «Жас кайрат». | 6 | 7 |
Жас Алаш | Жас Алаш | facts | Уның урынына «Жас казах» журналы сығарыла, ә һуңыраҡ (1924 йылдың 8 февраленән) «Енбекши казак» гәзите эргәһендә «Лениншил жас» ҡушымтаһы булдырыла (журнал етерлек оператив баҫма булып күренмәй), киләһе йылда ул «Жас казах» үҙ аллы гәзите булараҡ бүленә (бер йылдан кәмерәк сыға). | Вместо неё был предпринят выпуск журнала «Жас казах», а позднее (с 8 февраля 1924 года) создано приложение «Лениншил жас» при газете «Енбекши казак» (журнал казался недостаточно оперативным изданием), в следующем году выделенное в самостоятельную газету «Жас казах» (выходила чуть менее года). | 13 | 14 |
Жас Алаш | Жас Алаш | facts | Шул уҡ 1925 йылда «Жас казак» һәм «Жас ҡайрат» журналдары «Лениншил жас» исемле журналға (яҡынса шул ваҡытта шул уҡ исемле ҡушымта сығарылыуҙан туҡтай) берләшә, 1926 йылдың ноябренән ҡаҙаҡ телендә йәштәр өсөн берҙән-бер баҫма була, һәм, ниһайәт, 1927 йылдың 22 сентябренән шул уҡ исемле гәзиткә үҙгәртелә. | В том же 1925 году произошло объединение журналов «Жас казак» и «Жас кайрат» в журнал под названием «Лениншил жас» (примерно в это же время перестало выпускаться одноимённое приложение), с ноября 1926 года ставший единственным изданием для молодёжи на казахском языке, и наконец 22 сентября 1927 года последний преобразо... | 14 | 15 |
Жас Алаш | Жас Алаш | facts | 1941 йылдың октябренән, хеҙмәткәрҙәрҙең күпләп фронтҡа китеүе менән бәйле, гәзит сығарыу туҡтатыла, 1945 йылдың сентябрендә яңынан сыға башлай.. | С октября 1941 года издание газеты было приостановлено в связи с массовым уходом сотрудников на фронт, выпуск был возобновлён в сентябре 1945 года. | 17 | 18 |
Тубылғы | Спирея | lead | Тубылғы; Спирея — япраҡ ҡойоусы декоратив ҡыуаҡтар ғаиләһе,. | Кроме того, многие виды рода Спирея — медоносы и источники лекарственного сырья. | 0 | 0 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | lead | Ҡырғыҙстанда транспорттың бөтә төп төрҙәре: һауа, тимер юл, автомобиль, торба транспорты бар. | В Кыргызстане представлены все основные виды транспорта: воздушный, железнодорожный, автомобильный, трубопроводный. | 0 | 0 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | Ҡырғыҙстан тимер юлдарының оҙонлоғо 2006 йылда 470 км тәшкил итә, 2012 йылда 424 км ғына ҡала. | Протяжённость железных дорог Кыргызстана на 2006 год составляла 470 км, в 2012 году осталось лишь 424 км. | 2 | 2 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | 2000 йылдар башына хәрәкәт итеү составы иҫкергән, 2500 йөк вагоны, 450 пассажир һәм 50 локомотив иҫәпләнә. | Степень изношенности подвижного состава на начало 2000-х годов высока, насчитывается 2500 грузовых вагонов, 450 пассажирских и 50 локомотивов. | 4 | 4 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | Ҡырғыҙстанда автомобиль транспорты ҙур роль уйнай, Уға пассажирҙар ташыуҙың 99,8 проценты һәм йөк әйләнешенең 95 проценты тура килә. | Автомобильный транспорт в Кыргызстане играет основную роль, на него приходится 99,8 % пассажирооборота и 95 % грузооборота. | 10 | 9 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | 2000 йылдар башына автомобиль юлдарының дөйөм оҙонлоғо 40 мең километр тәшкил итә, шуларҙың 17 мең километры ҡаты япмалы. | На начало 2000-х годов общая протяжённость автомобильных дорог составляла 40 тысяч километров, из них 17 тысяч км имели твёрдое покрытие. | 11 | 10 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | 570 км оҙонлоғондағы E010 шоссеһы Ош һәм Бишкәк (Фирғәнә һәм Чуй үҙәндәре) ҡалаларын тоташтыра. | Ош и Бишкек (Ферганскую и Чуйскую долины) соединяет автодорога E010 протяжённостью 570 км, идущая через Тянь-Шань. | 12 | 11 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | Юл буйлап Тёо-Ашуу (3586 м, 3200 метр бейеклектә оҙонлоғо 2,5 км булған туннель үткәүел аҫтынан төҙөлә), Отмёк (3330 м) һәм Ала-Бель үткәүелдәре (3391 м) урынлашҡан. | На дороге расположены перевал (3586 м, под седловиной перевала на высоте 3200 метров построен тоннель протяжённостью 2,5 км), перевал Отмёк (3330 м), перевал Ала-Бель (3391 м). | 15 | 12 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | Ысыҡкүл халыҡ-ара аэропорты әһәмиәте буйынса өсөнсө урында тора, әммә даими осоштар йәйге осорҙа, 2-3 ай дауамында башҡарыла. | Международны аэропорт Иссык-Куль третий по значимости, однако регулярные полеты выполняются в летний период, на протяжении 2-3 месяцев. | 20 | 17 |
Ҡырғыҙстанда транспорт | Транспорт в Кыргызстане | facts | Илдә 13 авиакомпания теркәлгән, пассажирҙар өсөн 6, ҡалғандары йөк һәм авиация эштәрен башҡарыу өсөн тәғәйенләнгән. | В стране зарегистрировано около 13 авиакомпаний, среди которых 6 пассажирские, остальные грузовые и предназначенные для выполнения авиационных работ. | 23 | 20 |
Ҡырғыҙстанда экологик проблемалар | Экологические проблемы Кыргызстана | facts | Иҫәпләүҙәр буйынса, илдең энергетика өлкәһе углерод диоксидының дөйөм күләменең яҡынса 2/3 өлөшө өсөн яуап бирә, ә абсолют йәһәттән был сумма, етештерелгән гидроэнергетика өлөшө артҡандан-арта барһа ла, үҫеүе ихтимал. | По оценкам, энергетический сектор страны ответственен за выбросы примерно 2/3 общего количества диоксида углерода, и в абсолютном выражении это количество, вероятно, будет расти, даже несмотря на увеличение доли производимой гидроэнергии. | 5 | 4 |
Ҡырғыҙстанда экологик проблемалар | Экологические проблемы Кыргызстана | facts | Боҙлоҡтар биләгән майҙан һуңғы ваҡытта 20 процентҡа кәмегән, 2100 йылға илдә боҙлоҡтарҙың юҡҡа сығыу ихтималлығы бар. | Площадь, занимаемая ледниками, за последнее время уменьшилась на 20 %, и есть опасения, что ледники в стране могут исчезнуть к 2100 году. | 7 | 6 |
Ҡырғыҙстанда экологик проблемалар | Экологические проблемы Кыргызстана | facts | 2009—2011 йылдарға илдең үҫеш стратегияһына ярашлы 10,6 млн гектар ауыл хужалығы ерҙәренең 88 проценттан ашыуы боҙолған һәм сүлләнеүгә дусар булған, тупраҡтың ҡабаттан тоҙланыу майҙаны артҡан һәм бөтә һөрөнтө ерҙәрҙең 75 процентын тәшкил итә, бөтә көтөүлектәрҙең яртыһы үҫемлектәр һәм тупраҡ буйынса боҙолған тип классиф... | В соответствии со Стратегией развития страны на 2009—2011 годы из 10,6 млн га сельскохозяйственных земель более 88 % оказались деградированными и подверженными опустыниванию, площади повторного засоления почв увеличились и составляют 75 % всех пахотных земель, половина всех пастбищ классифицируются как деградированные ... | 12 | 11 |
Ҡырғыҙстанда экологик проблемалар | Экологические проблемы Кыргызстана | facts | Биологик төрлөлөк күҙлегенән ҡарағанда Ҡырғыҙстан донъяла алдынғы урынды биләй: унда бөтә билдәле хайуандар һәм үҫемлектәр төрҙәренең яҡынса 1 проценты бар, шул уҡ ваҡытта уның майҙаны донъя ерҙәренең 0,13 процентын тәшкил итә. | С точки зрения биологического разнообразия Кыргызстан занимает ведущее место в мире: он обладает около 1 % всех известных видов животных и растений, при том, что его площадь составляет 0,13 % мировой суши. | 14 | 12 |
Биелич Йован | Биелич, Йован | facts | Тәүҙә Сараевола Ян Карел Яневскийҙа һынлы сәнғәт серҙәрен өйрәнә, һуңынан 1909—1913 йылдарҙа— Краков сәнғәт академияһы Теодор Аксентович, Леон Вычулковский, Юзеф Панкевичтарҙың уҡыусыһы була, һуңыраҡ 1913—1914 йылдарҙа Парижда Академия де Ла Гранд Шомьерҙа, 1915 йылда —Прагала һөнәре буйынса һабаҡ ала. | Сперва учился живописи у Яна Карела Яневского в Сараево, затем в 1909—1913 годах — в Краковской академии искусств был учеником у Теодора Аксентовича, Леона Вычулковского, Юзефа Панкевича, позже в 1913—1914 годах посещал занятия в Академии де ла Гранд Шомьер в Париже, в 1915 году — в Праге. | 3 | 3 |
Биелич Йован | Биелич, Йован | facts | 1912 йылдан алып югослав рәссамдарының 200-гә яҡын төркөм күргәҙмәһендә ҡатнаша, 1919 йылдан илдә һәм сит илдәрҙә шәхси күргәҙмәләр ойоштора. | С 1912 года принимал участие в около 200 групповых выставках югославских художников, с 1919 года организовывал персональные выставки в стране и за рубежом. | 7 | 7 |
Биелич Йован | Биелич, Йован | facts | Рәссамдың ижади мираҫын 981 картина, 103 акварель, 52 пастель, 676 һүрәт (ҡәләм, күмер, тушь), 19 китап иллюстрациялары һәм 94 театр сценографияһы тәшкил итә. | Творческое наследие художника составляют 981 картина, 103 акварели, 52 пастели, 676 рисунков (карандаш, уголь, тушь), иллюстрации 19-ти книг и 94 театральные сценографии. | 9 | 9 |
Сиротанович Алия | Сиротанович, Алия | lead | Алия Сиротанович — югослав шахтёры, хеҙмәт ударнигы һәм ЮФСР- да стаханов хәрәкәтен башлап ебәреүсе, Югославия Федератив Социалистик Республикаһының Социалистик хеҙмәт Геройы. | Алия Сиротанович — югославский шахтёр, ударник труда и зачинатель стахановского движения в СФРЮ, Герой социалистического труда Социалистической Федеративной Республики Югославия. | 0 | 0 |
Джикич Ивица | Джикич, Ивица | lead | 11 март 1977, Томиславград, Босния һәм Герцеговина, Югославия ― хорват һәм босний журналисы һәм яҙыусыһы. | 11 марта 1977, Томиславград, Босния и Герцеговина, Югославия ― хорватский и боснийский журналист и писатель. | 0 | 0 |
Джикич Ивица | Джикич, Ивица | facts | 1977 йылдың 11 мартында Югославияла Босния һәм Герцеговина ның Томиславград ҡалаһында тыуған. | Родился 11 марта 1977 года в городе Томиславград, Босния и Герцеговина, Югославия. | 1 | 1 |
Чәһел Сүтун һарайы | Чехель-сотун | lead | Чәһел Сүтун һарайы (фарсыса Ҡырҡ колонна һарайы) — Исфаһан (Иран) ҡалаһында фарсы шаһы Ғәббәс II һарайы, XVII быуат фарсы архитектураһының атаҡлы ҡоролмаһы. | Чехель-сотун (перс. چهل ستون — «Дворец сорока колонн») — дворец персидского шаха Аббаса II в городе Исфахан (Иран), выдающееся сооружение персидской архитектуры XVII века. | 0 | 0 |
Чәһел Сүтун һарайы | Чехель-сотун | facts | 1707 йылда һарай янғын кисерә, 1870 йылда реконструкциялана. | В 1707 году дворец пережил пожар, в 1870 году был реконструирован. | 3 | 4 |
Фарсы баҡсалары | Персидские сады | lead | Фарсы баҡсалары — Иран һәм уның мәҙәни йоғонтоһон кисергән башҡа ҡайһы бер илдәрҙәге (Испанияла Андалусиянан алып Һиндостандың көнбайыш өлөшөнә тиклем) баҡсалар, фарсы традицияларына ярашлы төҙөлгән баҡса-парк сәнғәте. | Персидские сады — сады в Иране и некоторых других странах, испытавших его культурное влияние (от Андалусии в Испании до западной части Индии), построенные в соответствии с традициями персидского садово-паркового искусства. | 0 | 0 |
Ҡырғыҙстан иҡтисады | Экономика Кыргызстана | lead | Ҡырғыҙстан иҡтисады башлыса хеҙмәтләндереү өлкәһенән һәм сәнәғәттән тора. | Экономика Кыргызстана является рыночной и капиталистической с высокой долей частной собственности в экономике. | 0 | 0 |
Ҡырғыҙстан иҡтисады | Экономика Кыргызстана | facts | 1990-сы йылдарҙа республика индустрияла үҙгәрештәр кисерә һәм хатта Урта Азия кимәле буйынса ла түбәнгә төшә: Ҡырғыҙстандың ЭТП-һы 1990—2001 йылдарҙа 10,35 тапҡырға кәмей (шул уҡ ваҡытта күрше Үзбәкстанда 3,45 тапҡырға). | В 1990-е годы республика пережила деиндустриализацию и большой даже по среднеазиатским меркам спад: ВВП Киргизии в 1990—2001 годах сократился в 10,35 раз (в соседнем Узбекистане за это же время в 3,45 раза). | 11 | 25 |
Пушкин исемендәге театрҙар | Театр имени А. С. Пушкина | lead | Пушкин исемендәге Магнитогорск драма театры. | Театр имени Пушкина — ряд театров имени Александра Пушкина. | 0 | 0 |
Батик | Батик | lead | Батик — буяуҙан һаҡлаусы составтарҙы файҙаланып, туҡымаға ҡулдан биҙәк төшөрөү. | Батик — ручная роспись по ткани с использованием резервирующих составов. | 0 | 0 |
Батик | Батик | facts | 2009 йылдың 2 октябрендә ЮНЕСКО кешелектең ауыҙ тел һәм рухи мираҫы шедеврҙары исемлегенә индерелгән. | 2 октября 2009 г. внесён в список ЮНЕСКО шедевров устного и духовного наследия человечества. | 5 | 5 |
Гвинея-Бисауҙа ислам | Ислам в Гвинее-Бисау | lead | Гвинея-Бисауҙа ислам ― илдең өҫтөнлөклө дине булып тора. | Ислам в Гвинее-Бисау является доминирующей религией, её исповедует более 50 % населения страны. | 0 | 0 |
Гвинея-Бисауҙа ислам | Ислам в Гвинее-Бисау | facts | 1750-1900 йылдарҙа улар ислам байрағы аҫтында ғазауаттарҙа бик күп ҡатнашалар. | С 1750 по 1900 годы они участвовали в большом количестве священных войн (джихадов) под знамёнами ислама. | 10 | 5 |
Гвинея-Бисауҙа ислам | Ислам в Гвинее-Бисау | facts | Оҙаҡ ваҡыт Португалияның йоғонтоһо Көнбайыш Африка яр буйында Ашау (1588 йылда нигеҙ һалынған) һәм Бисау (1687 йылда нигеҙ һалынған) торлаҡ пункттары менән сикләнә; улар менән идара итеү Кабо-Верде колонияһы сиктәрендә башҡарыла. | Долгое время португальское присутствие на западноафриканском побережье ограничивалось укреплёнными населёнными пунктами Кашеу (основан в 1588 году) и Бисау (основан в 1687 году), являвшимися центрами работорговли; управление ими осуществлялось в рамках колонии Кабо-Верде. | 15 | 10 |
Гвинея-Бисауҙа ислам | Ислам в Гвинее-Бисау | facts | 1974 йылдың 24 сентябрендә Гвинея-Бисау бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итә. | 24 сентября 1974 года Гвинея-Бисау провозгласила независимость. | 18 | 14 |
Гвинея-Бисауҙа ислам | Ислам в Гвинее-Бисау | facts | 2001 йылдың 20 авгусында Гвинея-Бисауҙың ул саҡтағы президенты барлыҡ Әхмәҙиә мәсеттәрен ябырға һәм илдән был тәғлимәтте еткереүсе барлыҡ вәғәзселәрҙе, шул иҫәптән сит ил эштәре министрын сығарып ебәрергә бойора. | 20 августа 2001 года тогдашний президент Гвинеи-Бисау Кумба Яла приказал закрыть все ахмадийские мечети и выслать из страны всех миссионеров проповедующих это учение, в том числе министра иностранных дел. | 20 | 16 |
Төркөстан—Себер магистрале | Турксиб | lead | Төркөстан-Себер магистрале (Төрксиб) — Себерҙән Урта Азияға тиклем тимер юл. | Турксиб (Туркестано-Сибирская магистраль) — железная дорога из Сибири в Среднюю Азию, построенная в 1927—1930 годах. | 0 | 0 |
Төркөстан—Себер магистрале | Турксиб | facts | 1896 йылдың 15 октябрендә Верный ҡалаһының ҡала думаһы (1921 йылдан Алматы) линия төҙөлөшөнөң файҙаһын билдәләү буйынса комиссия төҙөргә ҡарар итә. | 15 октября 1896 года городская дума города Верного (с 1921 года Алма-Ата) приняла решение создать комиссию для определения выгод от строительства линии. | 3 | 3 |
Төркөстан—Себер магистрале | Турксиб | facts | Новониколаевскиҙан Семипалатинскҡа тиклем Алтай тимер юлы 1915 йылдың 21 октябрендә ваҡытлыса файҙаланыуға, ә 1917 йылда, Беренсе донъя һуғышының ҡыҙған осорҙа, даими файҙаланыуға тапшырыла. | Алтайская железная дорога от Новониколаевска до Семипалатинска была сдана во временную эксплуатацию 21 октября 1915 года, а в постоянную — в 1917 году, в разгар Первой мировой войны. | 11 | 11 |
Төркөстан—Себер магистрале | Турксиб | facts | 1919 йылға 140 километр юл һалына. | К 1919 году было уложено 140 километров пути. | 16 | 17 |
Төркөстан—Себер магистрале | Турксиб | facts | Төҙөлөш тураһында ҡарар 1926 йылдың 3 декабрендә СССР Хеҙмәт һәм Оборона Советы ултырышында ҡабул ителә. | Решение о строительстве Турксиба было принято на заседании Совета Труда и Обороны СССР 3 декабря 1926 года. | 19 | 20 |
Хенералифе | Хенералифе | facts | Һарай һәм баҡсалар Мөхәммәт III (1302—1309) хакимлығы осоронда төҙөлгән һәм солтан Измаил I (1313—1324) осоронан һуң яңынан биҙәлгән. | Дворец и сады были построены в период правления Мухаммеда III (1302—1309) и заново декорированы вскоре после султана Измаила I (1313—1324). | 1 | 2 |
Әл-Хәмрә ҡәлғәһе | Альгамбра | facts | Төп үҫешен мосолман династияһы Насриҙар идара иткән осорҙа ала (1230—1492), улар ваҡытында Гранада Иберия ярымутрауында Гранада әмирлегенең баш ҡалаһына, ә Әл-Хәмрә уларҙың резиденцияһына әйләнә (ҡалған һарайҙар башлыса XIV быуатҡа ҡарай). | Основное развитие получил во времена правления мусульманской династии Насридов (1230—1492), при которых Гранада стала столицей Гранадского эмирата на Иберийском полуострове, а Альгамбра — их резиденцией (сохранившиеся дворцы относятся преимущественно к XIV веку). | 2 | 1 |
Әл-Хәмрә ҡәлғәһе | Альгамбра | facts | Мөхәммәт I һарай төҙөй башлай, уны уның улы һәм вариҫы Мухаммад II аль-Факих (1273—1302) дауам итә. | Мухаммед I начал строительство дворца, которое продолжил его сын и наследник Мухаммед II (1273—1302). | 8 | 20 |
Әл-Хәмрә ҡәлғәһе | Альгамбра | facts | Тәхеткә Бурбондар ултырғандан һуң, йәғни Филипп V батшалыҡ иткәндән алып(1700—1746), испан королдәре Әл-Хәмрә менән ҡыҙыҡһыныуын юғалта. | После воцарения Бурбонов, то есть с царствования Филиппа V (1700—1746), испанские короли практически утратили интерес к Альгамбре. | 10 | 26 |
Әл-Хәмрә ҡәлғәһе | Альгамбра | facts | Шул уҡ ваҡытта Әл-Хәмрәне реставрациялау башлана, уларҙа архитекторҙар Хосе Контрерас Осорио (ул 1841—1843 йылдарҙа эштәргә етәкселек итә), уның улы Рафаэль Контрерас-и-Муньос (1847—1890 йылдарҙа) һәм ейәне Мариано Контрерас Гранха (1890—1910 йылдарҙа) айырыуса дан ала. | Тогда же начались работы по реставрации Альгамбры, в которых особо прославились архитекторы Хосе Контрерас Осорио (руководивший работами в 1841—1843 г), его сын Рафаэль Контрерас-и-Муньос (в 1847—1890 г) и внук Мариано Контрерас Гранха (в 1890—1910 г). | 12 | 34 |
Әл-Хәмрә ҡәлғәһе | Альгамбра | facts | Тарихи ҡиәфәтенә яҡыныраҡ итеп Әл-Хәмрәне 1923—1936 йылдарҙа музей комплексын һаҡлаусы архитектор-реставратор Леопольдо Торрес Бальбас ҡайтара. | Ближе к историческому облику Альгамбру вернул архитектор-реставратор Леопольдо Торрес Бальбас, хранитель музейного комплекса в 1923—1936 г. | 14 | 36 |
Босния һәм Герцеговина геологияһы | Геология Боснии и Герцеговины | lead | Босния һәм Герцеговина геологияһы ― тау тоҡомдарын, минералдар, һыу, Босния һәм Герцеговина.рельефы формаларын һәм геологик тарихын өйрәнеү. | Геология Боснии и Герцеговины ― изучение горных пород, минералов, воды, форм рельефа и геологической истории Боснии и Герцеговины. | 0 | 0 |
Босния һәм Герцеговина геологияһы | Геология Боснии и Герцеговины | facts | Перидотит менән үрелгән амфиболиттар 170—160 млн йыл элек барлыҡҡа килгән. | Амфиболиты, переплетенные с перидотитом, датируются 170–160 млн лет назад. | 13 | 13 |
Манас (аэропорт) | Манас (аэропорт) | facts | 1975 йылдың 4 майы — Мәскәүҙең Домодедово аэропортына беренсе даими рейс яһала. | 4 мая 1975 года — был совершён первый регулярный рейс в Москву («Домодедово»). | 7 | 6 |
Манас (аэропорт) | Манас (аэропорт) | facts | Майҙаны 242 000 м2 булған перронда уртаса һәм алыҫ араға осоусы самолеттар өсөн 38 туҡталҡа һәм 2 телескопик баҫҡыс бар. | Перрон площадью 242 000 м 2 имеет 38 стоянок для средне- и дальнемагистральных самолётов и 2 телескопических трапа. | 13 | 13 |
Манас (аэропорт) | Манас (аэропорт) | facts | 2002 йылдың 22 октябрендә Мәскәүҙән (Домодедово) техник рейс башҡарған Рәсәйҙең «Третьяково» авиакомпанияһының Ил-62 самолеты ергә төшкәндә экипаждың тупаҫ хаталары арҡаһында осоу-ултырыу һыҙатынан сығып китә һәм емерелә. | 22 октября 2002 года Ил-62 российской авиакомпании «Третьяково», выполнявший технический рейс из Москвы («Домодедово»), из-за грубых ошибок экипажа при посадке выкатился за пределы полосы ВПП и разрушился. | 18 | 19 |
Манас (аэропорт) | Манас (аэропорт) | facts | 2006 йылдың 26 сентябрендә «Алтын Эйр» авиакомпанияһының Ту-154 самолеты осоу-ултырыу һыҙатында Американың KC-135 яғыулыҡ ҡойоусыһына ҡанаты менән тейә. | 26 сентября 2006 года Ту-154 авиакомпании «Алтын Эйр» при разбеге задел крылом американский топливозаправщик KC-135, оказавшийся на ВПП. | 19 | 20 |
Севилья Алькасары | Севильский Алькасар | lead | Севилья Алькасары — Севилья ҡалаһында король алькасары (Әл-Әндәлүс, Испания). | Севильский Алькасар — королевский алькасар в городе Севилья (Андалусия, Испания). | 0 | 0 |
Мавритан архитектураһы | Мавританская архитектура | lead | Мавритан архитектураһы — архитектура стиле, бербер, Төньяҡ Африка һәм Әл-Әндәлүстә испан стиле йоғонтоһонда формалашҡан. | Мавританская архитектура — архитектурный стиль, сформировавшийся под влиянием берберского и испанского стилей в Северной Африке и Аль-Андалусе. | 0 | 0 |
Килим | Килим | lead | Килим — ҡулдан һуғылған шыма туҡыма, ике яҡлы балаҫ. | Килим — тканый гладкий двусторонний ковёр ручной работы. | 0 | 0 |
Ҡараҡором шоссеһы | Каракорумское шоссе | lead | Ҡараҡором шоссеһы (Śāharāha qarāqaram; ҡыт. 喀喇昆仑公路, пиньин Kèlǎkūnlún Gōnglù) йәки Ҡараҡором автомобиль юлы — 1300 километрлыҡ бейек тауҙар аша үткән автомобиль юлы, Ҡараҡоромдо Хунджераб артылышы аша 4693 м бейеклектә киҫеп үтә. | Каракорумское шоссе (Śāharāha qarāqaram; кит. упр. 喀喇昆仑公路, пиньинь Kèlǎkūnlún Gōnglù) или Каракорумская автомобильная дорога — 1300-километровая высокогорная автомобильная дорога, пересекающая Каракорум через Хунджерабский перевал на высоте 4693 м. | 0 | 0 |
Ҡараҡором шоссеһы | Каракорумское шоссе | facts | Ул 1966 йылдан 1986 йылға тиклем боронғо Бөйөк ебәк юлы маршруты буйынса төҙөлгән. | Строилось оно с 1966 по 1986 год по древнему маршруту Великого шёлкового пути. | 2 | 2 |
Ҡараҡором шоссеһы | Каракорумское шоссе | facts | 806 км алыҫлыҡта урынлашҡан шоссе төҙөүгә сығымдар Пакистандан, ә ҡалған 494 км СУАР-ҙан (Ҡытай), өс миллиард доллар самаһы тәшкил иткән. | Затраты на постройку шоссе, 806 км которого лежат в границах Пакистана, а оставшиеся 494 км — в Синьцзян-Уйгурском автономном районе Китая, составили около трёх миллиардов долларов. | 3 | 3 |
Ҡараҡором шоссеһы | Каракорумское шоссе | facts | Төҙөлөш ваҡытында гөрөндәрҙән һәм ҡолап төшөүҙәрҙән 810 пакистанлы һәм 82 ҡытай эшсеһе һәләк булған. | Во время строительства от лавин и падений погибло 810 пакистанских и 82 китайских рабочих. | 4 | 4 |
Ҡараҡором шоссеһы | Каракорумское шоссе | facts | 2015 йылда күлде урап үткән 24 километр оҙонлоғондағы шоссе участкаһы төҙөлөшө тамамлана, ул дөйөм оҙонлоғо 7 километрлыҡ биш тоннель, 2 ҙур һәм 78 бәләкәй күперҙе үҙ эсенә ала. | В 2015 году было завершено строительство участка шоссе протяженностью 24 километра в обход озера, включающего в себя пять тоннелей общей протяженностью 7 километров, 2 больших и 78 малых мостов. | 10 | 10 |
Ҡырғыҙстандың ауыл хужалығы | Сельское хозяйство Кыргызстана | lead | Ҡырғыҙстандың ауыл хужалығы иҡтисадта мөһим урын алып тора. | Сельское хозяйство в Кыргызстане — отрасль экономики Кыргызстана. | 0 | 0 |
Ҡырғыҙстандың ауыл хужалығы | Сельское хозяйство Кыргызстана | facts | Бөтә донъя ЦРУ факттары китабы мәғлүмәттәре буйынса, уға дөйөм эске тулайым продукттың 18 проценты һәм бөтә эшсе көсөнөң 48 проценты тура килә. | По данным Всемирной книги фактов ЦРУ, оно составляет 18 % от общего ВВП и на него приходятся 48 % от общей рабочей силы. | 1 | 1 |
Ҡырғыҙстандың ауыл хужалығы | Сельское хозяйство Кыргызстана | facts | Дөйөм ер майҙанының 6,8 проценты ғына ауыл хужалығы культураларын үҫтереү өсөн ҡулланыла, ә 44 проценты мал көтөүлек итеп файҙаланыла. | Только 6,8 % от общей площади земель используется для возделывания сельскохозяйственных культур, однако 44 % земель используется в качестве пастбищ для скота. | 2 | 2 |
Ҡырғыҙстандың ауыл хужалығы | Сельское хозяйство Кыргызстана | facts | Шуның менән бәйле илдә 40-ҡа яҡын балыҡ хужалығы һәм 200-гә яҡын балыҡсылыҡ хужалығы һыу ятҡылығы иҫәпләнә, улар араһында етештерелгән продукция күләме буйынса Ысыҡкүл, Чуй, Джалал-Абад өлкәләре алдынғы урында тора. | В связи с этим в стране насчитывается около 40 рыбхозов и около 200-т рыбохозяйственных водоемов, среди которых лидируют по объему произведенной продукции Иссык-Кульская, Чуйская, а затем и Джалал-Абадская области. | 16 | 12 |
Әйүбиҙәр | Айюбиды | facts | Әйүбиҙәр династияһының төп линияһы вәкилдәре Мысырға идара итә (1169—1252, 1174 йылдан Солтан титулы алып), шул уҡ ваҡытта Яҡын Көнсығыштың төрлө төбәктәрендә (Фәләстиндә, Сүриәлә, Ираҡта, Ғәрәбстанда, Кесе Азияла) идара иткән династияның алыҫыраҡ тармағы өсөн сюзерендар була. | Представители главной линии династии Айюбидов правили Египтом (1169—1252, с 1174 года с титулом Султан), являясь при этом сюзеренами для боковых линий династии, правивших в разных регионах Ближнего Востока (в Палестине, Сирии, Ираке, Аравии, Малой Азии). | 1 | 1 |
Һинд-ислам архитектураһы | Индо-исламская архитектура | lead | Һинд-ислам архитектураһы — Һиндостан ярымутрауы архитектура мәҙәниәте, Урта быуаттар осоронда Һиндостан, Пакистан һәм Бангладешта ислам һәм ислам мәҙәниәте таралыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. | Индо-исламская архитектура — архитектурная культура полуострова Индостан, возникшая в результате распространения ислама и исламской культуры на территории Индии, Пакистана и Бангладеш в эпоху Средневековья. | 0 | 0 |
Һинд-ислам архитектураһы | Индо-исламская архитектура | facts | Мәсет бинаһының 10 көмбәҙе һәм 124 колоннаһы бар. | Само здание мечети имеет 10 куполов и 124 колонны. | 17 | 16 |
Һинд-ислам архитектураһы | Индо-исламская архитектура | facts | 1230 йылда 7 даға һымаҡ арка өҫтәлә. | В 1230 году были добавлены 7 подковообразных арок. | 18 | 17 |
Һинд-ислам архитектураһы | Индо-исламская архитектура | facts | Бөйөк Моголдар Империяһы — 1526 йылдан 1857 йылға тиклем Һиндостанда йәшәгән ислам империяһы. | Империя Великих Моголов — исламская империя, просуществовавшая в Индии с 1526 по 1857 год. | 19 | 18 |
Һинд-ислам архитектураһы | Индо-исламская архитектура | facts | 1605—1613 йылдарҙа могол императоры Аҡбар кәшәнәһе төҙөлә. | В 1605—1613 годах была построена гробница Акбара, гробница могольского императора Акбара. | 22 | 21 |
Ажмер | Аджмер | facts | 1956 йыл дың 1 ноябрендә был штат Раджастхан штаты составына индерелә. | 1 ноября 1956 года этот штат был включён в состав штата Раджастхан. | 3 | 3 |
Ажмер | Аджмер | facts | Аджмер Джайпур ҡалаһынан көнбайышҡа табан 135 км алыҫлыҡта, Удайпурҙан 274 км төньяҡ-көнсығышҡа табан, Джайсалмерҙан 439 км көнсығышҡа табан һәм Дели ҙан 391 км көньяҡ-көнбайышҡа табан, диңгеҙ кимәленән 471 м бейеклектә урынлашҡан. | Аджмер находится в 135 км к западу от Джайпура, 274 км к северо-востоку от Удайпура, 439 км к востоку от Джайсалмера и 391 км к юго-западу от Дели, на высоте 471 м над уровнем моря. | 4 | 4 |
Ажмер | Аджмер | facts | 2011 йылғы мәғлүмәттәр буйынса ҡала халҡы 551 360 кеше тәшкил итә. | Население города по данным на 2011 год составляет 551 360 человек. | 7 | 16 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | lead | Ухловица — Родопалағы (Болгария) Смолянск өлкәһе Ухловица ауылы эргәһендәге Синий упҡыны үҙәнендәге мәмерйә. | Ухловица — пещера в урочище Синий водоворот вблизи села Ухловица Смолянской области в Родопах (Болгария). | 0 | 0 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | facts | Мәмерйә Могилица ауылынан 3 км төньяҡ-көнсығыштараҡ, Пампоров һәм Чепеларе ауылдарынан 37 км һәм 47 км алыҫлыҡта урынлашҡан. | Пещера расположена в 3 км северо-восточнее села Могилица и отстоит 37 км и 47 км соответственно от Пампорово и Чепеларе. | 1 | 1 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | facts | Мәмерйәне 1968—1969 йылдарҙа Чепеларе ҡалаһының «Студенць» клубы спелеологтары Георги һәм Димитар Райчев аса һәм тикшерә. | Пещера была открыта и исследована спелеологами клуба «Студенець» города Чепеларе Георги и Димитар Райчевим в 1968—1969 годах. | 3 | 3 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | facts | Уның оҙонлоғо яҡынса 460 м, шуларҙың 330 м яҡшы хәлдә. | Длина ее около 460 м, из которых 330 м в хорошем состоянии. | 4 | 4 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | facts | Ухловица мәмерйәһе Болгарияның 100 туристик объекты исемлегенә 84-се һан аҫтында инә. | Пещера Ухловица входит в список 100 туристических объектов Болгарии под номером 84. | 14 | 14 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | facts | Мәмерйәгә йылына уртаса 15 000 кеше килә. | Пещеру посещает в среднем 15 000 человек в год. | 15 | 15 |
Ухловица (мәмерйә) | Ухловица (пещера) | facts | Мәмерйә шаршамбынан йәкшәмбегә тиклем 10:00 сәғәттән 16:00 сәғәткә тиклем бер сәғәт арауығында төркөмдәр өсөн асыҡ. | Пещера открыта для посещения со среды по воскресенье с 10:00 до 16:00 для групп с интервалом один час. | 17 | 17 |
Димитрий I Кантакузин | Димитрий I Кантакузин | facts | Әммә димитрий I атаһының ихтыярына буйһонмай Һәм Мореяла Кантакузиндарҙың власын һаҡлап ҡалырға тырыша, әммә 1383 йылдың аҙағында йәки 1384 йылдың башында ул вафат була. | Однако Димитрий I не подчинился воле отца и попытался сохранить власть Кантакузинов в Морее, но в конце 1383 или начале 1384 года он умер. | 7 | 8 |
Ғуриҙар | Гуриды | lead | Ғуриҙар йәки Шансабаниҙар (перс. سلسله غوریان) — тажик сығышлы сөнни династия, Ғури солтанлығында 1148 йылдан 1215 йылға тиклем хакимлыҡ иткәндәр. | Гуриды, или Шансабаниан, — суннитская династия таджикского происхождения, правившая в Гуридском султанате с 1148 по 1215 год. | 0 | 0 |
Ғаспыралы Рифат Исмәғил улы | Гаспринский, Рифат Исмаилович | lead | Ғаспыралы Рифат (Рефат, Ғабделрафия) Исмәғил улы 14 апрель 1886 йыл—5 декабрь 1925 йыл — йәмәғәт һәм мәҙәниәт эшмәкәре, журналист. | Рифат (Рефат, Габдельрафия) Исмаилович Гаспринский — общественный и культурный деятель, журналист, редактор (в 1909—1918 годах) и издатель (в 1914—1918 годах) газеты «Терджиман». | 0 | 0 |
Ғаспыралы Рифат Исмәғил улы | Гаспринский, Рифат Исмаилович | facts | Каразин исемендәге Харьков милли университетына. күсә.1909 йылдың 25 апреленән «Тәрджиман» гәзитенең рәсми мөхәррире, 1914 йылда атаһы вафат булғандан һуң, «Тәрджиман» мираҫ буйынса Рифатҡа күсә, мөхәррир вазифаһына Әсән Сабри Айвазов тәғәйенләнә. | С 25 апреля 1909 года — официальный редактор газеты «Терджиман», после смерти Исмаила Гаспринского в 1914 году «Терджиман» по наследству перешёл к Рифату, на пост редактора заступил Асан Сабри Айвазов. | 7 | 7 |
Ғаспыралы Рифат Исмәғил улы | Гаспринский, Рифат Исмаилович | facts | 1918 йылдың 23 февралендә, большевиктарҙың ҡырым татар милли хәрәкәтенә ҡарата репрессияларына яуап итеп, «Тәрджиман» үҙ эшен туҡтата. | 23 февраля 1918 года, в ответ на репрессии, совершенные большевиками в отношении крымскотатарского национального движения, «Терджиман» прекратил свое существование. | 8 | 8 |
Ғаспыралы Рифат Исмәғил улы | Гаспринский, Рифат Исмаилович | facts | 1921 йылдың 21 мартынан Рифат Ғаспыралы был музейҙың директоры итеп тәғәйенләнә. | С 21 марта 1921 года Рифат Гаспринский был назначен директором этого музея. | 12 | 12 |
Ғаспыралы Рифат Исмәғил улы | Гаспринский, Рифат Исмаилович | facts | 1925 йылдың 5 декабрендә 41 йәшендә бөйөр ауырыуынан вафат була. | Скончался 5 декабря 1925 года в возрасте 41 года от болезни почек. | 14 | 15 |
Аҡһыу (Әзербайжан) | Ахсу | lead | Аҡһыу — Әзербайжан ҡалаһы һәм административ үҙәге, Күрдамир тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 35 км алыҫлыҡта, Аҡһыу йылғаһы буйында урынлашҡан. | Ахсу — город и административный центр Ахсуйского района Азербайджана, расположенный на реке Ахсу, в 35 км к северо-востоку от железнодорожной станции Кюрдамир. | 0 | 0 |
Аҡһыу (Әзербайжан) | Ахсу | facts | 1921 йылғы Әзербайжан ауыл хужалығы иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, халҡы 425 кеше (120 хужалыҡ). | На 1921 год численность населения составляла 425 человек (120 хозяйств). | 13 | 18 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.