ba_title
stringlengths
1
102
ru_title
stringlengths
1
101
section
stringclasses
2 values
ba
stringlengths
18
400
ru
stringlengths
18
400
ba_sentence_index
int64
0
24
ru_sentence_index
int64
0
39
Энид Мэри Блайтон
Блайтон, Энид
facts
Ул бысаҡ изделиелары менән сауҙа итеүсе Томас Кэри Блайтон (1870—1920) һәм уның ҡатыны Тереза Мэри, тыумышы менән Харрисон (1874—1950), ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була, унан башҡа тағы ла ике кесе улы, Хэнли (1899—1983) һәм Кэри (1902—1976), ғаилә яҡындағы ҡала ситендә урынлашҡан Бекенхэмға күсеп килгәндән һуң, тыуа.
Она была старшей дочерью в семье Томаса Кэри Блайтона (1870—1920), торговца ножевыми изделиями и его жены, Терезы Мэри, урождённой Харрисон (1874—1950), где помимо неё были ещё два младших сына, Хэнли (1899—1983) и Кэри (1902—1976), родившихся после того, как семья переехала в близлежащий пригород Бекенхем.
3
3
Энид Мэри Блайтон
Блайтон, Энид
facts
1924—1942 йылдарҙа майор Хью Александр Поллок менән никахта тора.
С 1924 по 1942 год была замужем за майором Хью Александром Поллоком.
7
8
Энид Мэри Блайтон
Блайтон, Энид
facts
Ғаиләләрендә ике ҡыҙ: Джиллиан (1931—2007) менән Имодженды тәрбиәләп үҫтерәләр.
В браке родились две дочери: Джиллиан (1931—2007) и Имоджен род.
8
9
Энид Мэри Блайтон
Блайтон, Энид
facts
ЮНЕСКОның (Index Translationum) Тәржемәләр күрһәткесенә ярашлы, 2007 йылға уның баҫмаларының 3400-ҙән ашыу тәржемәһе иҫәпкә алынған; был тәңгәлдә ул Шекспирҙан арттараҡ торһа ла, Ленинды уҙып киткән.
Так, согласно Указателю Переводов ЮНЕСКО (Index Translationum) к 2007 году было учтено более 3400 изданий переводов её книг; в этом отношении она уступает Шекспиру, но превосходит Ленина.
13
14
Энид Мэри Блайтон
Блайтон, Энид
facts
Был китап бәләкәй, 6 йәштән 8 йәшкә тиклемге («Синий Дракон») һәм 8 йәштән 12 йәшкә тиклемге («Красный дракон») балалар өсөн детектив хикәйәләр сығарыусы инглиз «Dragon» («Дракон») нәшриәтендә донъя күрә.
Книжка эта появилась в английском издательстве «Dragon» («Дракон»), которое печатает сыщицкие истории для малых детей от 6 до 8 лет («Синий Дракон») и от 8 до 12 лет («Красный дракон»).
20
21
Мэрайя Кэри
Кэри, Мэрайя
lead
Мэрайя Кэри (27 март 1969, Хантингтон, Нью-Йорк, АҠШ) — америка йырсыһы, йырҙар авторы, музыкаль продюсер, актриса һәм филантроп.
27 марта 1969, Хантингтон, Нью-Йорк, США — американская певица, автор песен, музыкальный продюсер, актриса и филантроп.
0
0
Мэрайя Кэри
Кэри, Мэрайя
facts
1990 йылда Columbia Records лейблының башҡарма директоры етәкселегендә туғыҙ тапҡыр платина статусын алған Mariah Carey дебют альбомын сығара һәм ул Америка Billboard Hot 100 чартында беренсе урынды биләгән дүрт хит-синглды үҙ эсенә ала.
В 1990 году под руководством исполнительного директора лейбла Columbia Records выпустила дебютный альбом Mariah Carey, который девять раз получил платиновый статус и включал в себя четыре хит-сингла, занявших первое место в американском чарте Billboard Hot 100.
1
1
Мэрайя Кэри
Кэри, Мэрайя
facts
Фильм һәм альбом уңышһыҙлыҡҡа осрағандан һуң, Virgin Records лейблы, 50 миллион ваз кискән өсөн бирелә торған аҡса (отступные) түләп, 5 студия альбомының элек ҡул ҡуйылған контрактын һатып ала.
После провала фильма и альбома лейбл Virgin Records выкупил ранее подписанный контракт на 5 студийных альбомов, выплатив 50 миллионов отступных.
8
8
Мэрайя Кэри
Кэри, Мэрайя
facts
Мэрайя Кэри 1969 йылдың 27 мартында Хантингтонда, Лонг-Айлендта, штате Нью-Йорк штатында, АҠШ-та тыуған.
Мэрайя Кэри родилась 27 марта 1969 года в Хантингтоне, Лонг-Айленд, в штате Нью-Йорк, США.
19
15
Мэрайя Кэри
Кэри, Мэрайя
facts
Ул ирланд сығышлы элекке опера йырсыһы третий и младший ребёнок Патрисия Хикиҙың (1937—2024) һәм афроамерика һәм венесуэла сығышлы аэронавигация инженеры Альфред Рой Кэриҙың өсөнсө һәм кинйә балаһы.
Она третий и младший ребёнок Патрисии Хики (1937—2024), бывшей оперной певицы ирландского происхождения, и Альфреда Роя Кэри, аэронавигационного инженера африканского и венесуэльского происхождения.
20
16
Неаполь
Неаполь
facts
638—1137 йылдарҙа ҡала, норманндар баҫып алғанға тиклем, ғәмәлдә бойондороҡһоҙ Неаполь герцоглығының баш ҡалаһы була.
В 638—1137 годах город был столицей фактически независимого герцогства Неаполь, пока его не захватили норманны.
11
24
Неаполь
Неаполь
facts
1734 йылда Бурбондар, 1799 йылдың ғинуарында - Наполеон тарафынан баҫып алына.
В 1734 году захвачен Бурбонами, в январе 1799 года — Наполеоном.
17
34
Неаполь
Неаполь
facts
Тәүге баһа буйынса зыян суммаһы 60—70 миллион евро тәшкил итә.
По первоначальной оценке сумма ущерба составляет от 60 до 70 млн евро.
22
37
Астрометрия
Астрометрия
lead
Астрометрия («йондоҙ» һәм μετρέω — «үлсәйем») — астрономияның, төп бурысы күк есемдәренең геометрик һәм кинематик үҙенсәлектәрен өйрәнеү булған бүлеге.
Астрометрия (от — «звезда» и — «измеряю») — раздел астрономии, главной задачей которого является изучение геометрических и кинематических свойств небесных тел.
0
0
Лата Мангешкар
Мангешкар, Лата
facts
Лата 1929 йылдың 28 сентябрендә театр эшмәкәре Мастер Динанантх һәм уның ҡатыны Шеванти ғаиләһендә Индаур ҡалаһында тыуған.
Лата родилась 28 сентября 1929 года в семье театрального деятеля Мастера Динанантха и его жены Шеванти в городе Индаур.
4
4
Лата Мангешкар
Мангешкар, Лата
facts
Мангешкар «Иң күп яҙмалар» өсөн «Гиннес Рекордтар китабына»(1974-1991 йылдар) эләгә.
Мангешкар попала в «Книгу Рекордов Гиннеса» (с 1974—1991 гг) за «Наибольшее количество записей».
12
12
Лата Мангешкар
Мангешкар, Лата
facts
1974 йылдағы КРГ яҙмаһына ярашлы, 1948-1974 йылдарҙа ул егерме һинд телендә 25 меңдән кәм булмаған соло, дуэт һәм бэк-вокал йырҙарын яҙҙыра (1987 йылғы баҫмаға ярашлы — 30 мең яҙма).
Согласно записи в КРГ 1974 года, за 1948—1974 годы она сделала не менее 25 тысяч записей соло, дуэтов и бэк-вокала песен на двадцати индийских языках (согласно изданию 1987 года — уже 30 тысяч записей).
13
13
Лата Мангешкар
Мангешкар, Лата
facts
Был ҡайһы бер сығанаҡтарҙы тәнҡитләүгә килтерә: йырҙар һаны арттырып күрһәтелгән тип иҫәпләнә, шул иҫәптән уның коллегаһы Мөхәммәт Рафи, 1977 йылда Рекордтар Китабы хакимиәтенә: «Шулай булғас, мин 28 мең яҙма яһаным», тип яҙа.
Это вызвало критику ряда источников, считавших, что число песен намного преувеличено, включая её коллегу Мохаммеда Рафи, написавшего в 1977 году в администрацию Книги Рекордов: «В таком случае, я сделал 28 тысяч записей».
14
14
Лата Мангешкар
Мангешкар, Лата
facts
Һуңыраҡ йырсыны яратыусылар уның яҙмаларының һанын конкрет тамалар буйынса иҫәпләп сығара, уларҙың дөйөм һаны 6,5 меңгә етә, Ә Рафи үлгән көнгә ҡарата уларҙың һаны (5 меңгә яҡын) ысынлап та унан бер аҙ кәмерәк.
Позднее поклонники певицы пересчитали количество её записей по конкретным наименованиям, получив общее текущее их число до 6,5 тысяч, при их количестве к дате смерти Рафи (около 5 тысяч) действительно чуть меньше, чем у него.
15
15
Цюрих
Цюрих
lead
Немец телле Цюрих кантонының баш ҡалаһы һәм шул уҡ исемле округтың административ үҙәге.
Столица немецкоязычного кантона Цюрих и административный центр одноимённого округа.
0
0
Цюрих
Цюрих
facts
428 мең кеше йәшәй (2018 йыл аҙағына ҡарата), илдең иң ҙур ҡалаһы булып тора.
С населением в 428 тыс. человек (по состоянию на конец 2018 года) Цюрих является крупнейшим городом страны.
1
1
Солдатова Степанида
Солдатова, Степанида Сидоровна
lead
Солдатова Степанида Сидоровна (Стеша булараҡ та билдәле; 1784—1822, Мәскәү) урыҫ сиғандарынан сыҡҡан йырсы.
Степанида Сидоровна Солдатова (Стеша; 1784—1822, Москва) — русская цыганская певица.
0
0
Автоматик планета-ара станция
Автоматическая межпланетная станция
lead
Автоматик планета-ара станция (АМС) — Ҡояш системаһындағы һәм тышҡы йыһандағы объекттарҙы өйрәнеү менән бәйле эштәрҙе башҡарыу өсөн планета-ара йыһан киңлегендә ( геоцентрик орбитала түгел) осоу өсөн тәғәйенләнгән пилотһыҙ йыһан аппараты.
Автоматическая межпланетная станция (АМС) — беспилотный космический аппарат, предназначенный для полёта в межпланетном космическом пространстве (не по геоцентрической орбите) с выполнением задач по исследованию объектов Солнечной системы и космического пространства.
0
0
Ширин Тәкәле
Текели, Ширин
lead
Ширин Тәкәле — феминист, академик, тәржемәсе, яҙыусы, активист һәм Төркиәлә феминизмдың икенсе тулҡыны пионерҙарының береһе.
Ширин Текели — феминистка, академик, переводчица, писательница, активистка и одна из пионерок феминизма второй волны в Турции.
0
0
Ширин Тәкәле
Текели, Ширин
facts
Ул Францияға ҡайта һәм 1979—1980 уҡыу йылын, картографияны өйрәнеп, милли фәнни тикшеренеүҙәр үҙәгенең стипендия буйынса уҡый.
Она вернулась во Францию и провела 1979—1980 учебный год по стипендии в Национальном центре научных исследований, изучая картографию.
4
4
Ширин Тәкәле
Текели, Ширин
facts
1987 йылдың 17 майында ул хәрби түңкәрелештән һуң беренсе законлы протест акцияһында ҡатнаша һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы туҡтатыуҙы талап итә.
17 мая 1987 года она приняла участие в первой законной акции протеста после военного переворота и потребовала положить конец домашнему насилию.
10
10
Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова
Везирова, Фарида Шамиль кызы
lead
Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова — әзербайжан һәм совет әҙәбиәт белгесе, филология фәндәре кандидаты, профессор.
Фарида Шамиль кызы Везирова — азербайджанский и советский литературовед, кандидат филологических наук, профессор.
0
0
Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова
Везирова, Фарида Шамиль кызы
facts
1924 йылдың 15 февралендә Карягин өйәҙе Сардарлы ауылында педагогтар ғаиләһендә тыуған.
Родилась 15 февраля 1924 года в селе Сардарлы Карягинского уезда в семье педагогов.
1
2
Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова
Везирова, Фарида Шамиль кызы
facts
1952—1953 йылдарҙа журналының тәнҡит бүлеген етәкләй.
В 1952—1953 годы возглавляла отдел критики журнала.
4
5
Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова
Везирова, Фарида Шамиль кызы
facts
1986 йылдың 17 февралендә вафат була.
Скончалась 17 февраля 1986 года.
9
9
Изабелла I (Кастилия королеваһы)
Изабелла I (королева Кастилии)
lead
Изабелла I Кастильская, шулай уҡ Изабелла Католичка — Кастилия һәм Леон королеваһы.
Изабелла I Кастильская, также Изабелла Католичка — королева Кастилии и Леона.
0
0
Изабелла I (Кастилия королеваһы)
Изабелла I (королева Кастилии)
facts
17 йәшлек Фердинанд менән 1469 йылдың 19 октябрендә, фаразлауҙар буйынса, Вальядолидта никахлашалар (Сеговия Алькасарында төҙөлгәнлеге тураһында ла фараз бар).
Брак с 17-летним Фердинандом был заключён 19 октября 1469 года предположительно в Вальядолиде, хотя есть версия, что он был заключен в Алькасаре Сеговии.
19
18
Панама (ҡала)
Панама (город)
lead
Панама, официально Нуэстра-Сеньора-де-ла-Асунсьон-де-Панама — Панама Республикаһының баш ҡалаһы, 1,3 млн кеше йәшәй, Панама каналының Тымыҡ океанға ингән урынында урынлашҡан.
Панама, официально Нуэстра-Сеньора-де-ла-Асунсьон-де-Панама — столица Республики Панама с населением 1,3 млн человек с пригородами, расположена у входа Панамского канала в Тихий океан.
0
0
Панама (ҡала)
Панама (город)
facts
Ҡалаға 1519 йылдың 15 авгусында испан территорияһы губернаторы Кастилья-де-Оро нигеҙ һала (Педрариас Давила).
Город был основан 15 августа 1519 года губернатором испанской территории Педро Ариас де Авилой (Педрариасом Давилой).
4
4
Төшөү аппараты
Спускаемый аппарат
lead
Төшөү аппараты (СА) — яһалма юлдаш орбитаһынан йәки планета-ара траекториянан файҙалы йөктө төшөрөү, Ер өҫтөнә йәки башҡа күк есеме өҫтөнә йомшаҡ ултыртыу өсөн тәғәйенләнгән йыһан аппараты йәки йыһан аппаратының бер өлөшө.
Спускаемый аппарат (СА) — космический аппарат или часть космического аппарата, предназначенный для спуска полезной нагрузки с орбиты искусственного спутника или с межпланетной траектории и мягкой посадки на поверхность Земли либо другого небесного тела.
0
0
Төшөү аппараты
Спускаемый аппарат
facts
Мәҫәлән, ер тирәһендәге орбитанан аэродинамик төшөүҙә бүленгән йылылыҡтың дөйөм миҡдары аппараттың 1 кг массаһына иҫәпләгәндә 30 мегаджоулдән ашыу тәшкил итә.
Общее количество тепла, выделяемого, например, при аэродинамическом спуске с околоземной орбиты, составляет свыше 30 мегаджоулей в расчёте на 1 кг массы аппарата.
12
12
Косовола йәйәүле туризм
Пеший туризм в Косове
lead
Косовола йәйәүле туризм 1928 йылда беренсе йәйәүле походтар ассоциацияһын булдырыуҙан башлана, һәм ул ваҡытта Югославияның бер өлөшө булған бөтә территорияһында төрлө ассоциациялар булдырыу менән үҫеш ала.
Пеший туризм в Косово берёт своё начало с создания первой ассоциации пеших походов в 1928 году, и получил развитие с созданием различных ассоциаций по всей его территории, которая в то время являлась частью Югославии.
0
0
Косовола йәйәүле туризм
Пеший туризм в Косове
facts
Ошо сәбәптән йәйәүле туризм һуғыштан һуң ғына, бигерәк тә 2003—2005 йылдарҙа, үҫеш ала.
По этой причине пеший туризм смог получить своё развитие только после войны, особенно в 2003-2005 годах.
4
4
Косовола йәйәүле туризм
Пеший туризм в Косове
facts
Косовоның тауҙарына күтәрелеү ҙур ҡыйынлыҡтар тыуҙырмай, уларҙың бейеклеге 800—1200 метр тәшкил итә, йәйәүлеләр һуҡмағы бар.
Центральные горы Косово не представляют особой трудности для восхождения на них, обладая хорошими пешеходными тропами, их высота составляет 800-1200 метров.
6
6
Харисова Камила Рөстәм ҡыҙы
Харисова, Камиля Рустемовна
lead
Харисова Камила Рөстәм ҡыҙы (3 июль 1996 йыл, Яр Саллы) — Рәсәй моделье һәм телевидение алып барыусыһы.
Камиля Рустемовна Харисова — российская фотомодель и телеведущая.
0
0
Харисова Камила Рөстәм ҡыҙы
Харисова, Камиля Рустемовна
facts
1996 йылдың 3 июлендә Яр Саллы ҡалаһында тыуған; бала сағында театр сәнғәте һәм модель мәктәбендә уҡый, шулай уҡ ореография менән шөғөлләнгән.
Родилась 3 июля 1996 года в Набережных Челнах; в детстве посещала театральную школу искусств и модельную школу, также занималась хореографией.
1
1
Харисова Камила Рөстәм ҡыҙы
Харисова, Камиля Рустемовна
facts
2020 йылда ул «Аҡ Барс» хоккей клубының клуб телевидениеһы алып барыусыһы булып китә, был вазифаны ул 2021 йылдың көҙөнә тиклем башҡара.
В 2020 году стала ведущей клубного телевидения хоккейного клуба «Ак Барс», в качестве которой работала до осени 2021 года.
5
5
Хафизова Диана Илгиз ҡыҙы
Хафизова, Диана Ильгизовна
facts
Ҡатын-ҡыҙҙар араһында Рәсәй кубогының көмөш призёры, ҡатын-ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы: 14 йәшкә тиклемгеләр, 16 йәшкә тиклемгеләр.
Серебряный призёр Кубка России среди женщин, двукратная чемпионка мира по шахматам среди девушек: до 14 лет, до 16 лет.
1
2
Хафизова Диана Илгиз ҡыҙы
Хафизова, Диана Ильгизовна
facts
2010 йылдың 12 декабрендә Яр Саллы ҡалаһында тыуған.
Родилась 12 декабря 2010 года в Набережных Челнах.
3
4
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
lead
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы (29 октябрь, 1942 йыл, Яңы Ишле, Миәкә районы, Башҡортостан Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы) — совет, Рәсәй дәүләте һәм йәмәғәт эшмәкәре.
Хафизова Расиха Сафаргалеевна (29 октября, 1942 год, Новые Ишлы, Миякинский район, Башкирская АССР)- советский, российский государственный и общественный деятель.
0
0
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
facts
Ике «Почёт Билдәһе» (1976, 1981) һәм «Хеҙмәттәге батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.
Награждена двумя орденами «Знак Почёта» (1976, 1981), медалью «За трудовую доблесть».
1
2
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
facts
1961—1963 йылдарҙа балалар йортонда тәрбиәсе булып эшләй, бер үк ваҡытта ситтән тороп Стәрлетамаҡ педагогия институтында белем ала.
В 1961—1963 годах она работала воспитателем в детском доме и параллельно заочно училась в Стерлитамакском педагогическом институте.
13
14
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
facts
1963—1965 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының Рязановская урта мәктәбендә немец теле уҡытыусыһы.
В 1963—1965 годах работала учителем немецкого языка в Рязановской средней школе Стерлитамакского района.
14
15
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
facts
Машкина тәҡдиме буйынса, ул Стәрлетамаҡ район комсомол комитеты секретаре, һуңынан район комсомол комитетының икенсе секретары һәм беренсе секретары итеп һайлана (1965—1971).
Машкина была избрана секретарем Стерлитамакского райкома ВЛКСМ, затем вторым секретарём и первым секретарём райкома комсомола (1965—1971).
17
18
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
facts
1971—1990 йылдарҙа КПСС-тың Стәрлетамаҡ район комитетында инструктор һәм өсөнсө секретарь (идеологик эштәр өсөн өсөнсө секретарь яуаплы).
С 1971 по 1990 годы работала инструктором, третьим секретарём Стерлитамакского райкома КПСС (третий секретарь отвечал за идеологическую работу).
19
20
Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы
Хафизова, Расиха Сафаргалеевна
facts
1990 йылдан 1997 йылға тиклем Стәрлетамаҡ район советы рәйесе урынбаҫары булып эшләй, халыҡ мәғарифы, һаулыҡ һаҡлау, спорт, матбуғат һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары кеүек мөһим йүнәлештәрҙә эшләй.
В непростые для страны 1990—1997 годы была заместителем председателя Стерлитамакского районного Совета, занималась такими важными направлениями, как народное образование, здравоохранение, спорт, печать, органы правопорядка.
20
21
Эве Киви
Киви, Эве Йоханнесовна
lead
Эве Йоханнесовна Киви (тыуған Ева 1938 йыл, Пайде, Эстония) — совет һәм эстон актрисаһы.
Эве Йоханнесовна Киви имя при рождении Ээве.
0
0
Кайя Канепи
Канепи, Кайя
lead
Кая Канепи (10 июнь 1985 йыл, Хаапсалу, СССР) — эстон тенниссыһы; Ҙур шлем турнирҙарында ете тапҡыр сирекфиналсы (һәр турнирҙа кәмендә бер тапҡыр); яңғыҙ уйындарҙа дүрт WTA турнирында еңеп сыға.
10 июня 1985 года, Хаапсалу, СССР — эстонская теннисистка; семикратная четвертьфиналистка турниров Большого шлема в одиночном разряде (как минимум по разу на каждом из турниров); победительница четырёх турниров WTA в одиночном разряде.
0
0
Кайя Канепи
Канепи, Кайя
facts
Бер тапҡыр үҫмерҙәр араһында Ҙур шлем чемпионы (2001 йылғы Францияның асыҡ чемпионаты); 2000 йылда «Оранжевый миска» яңғыҙ турнирында ярымфиналсы; бер тапҡыр Ҙур шлемдың юниор парлы ярымфиналсыһы (2000 АҠШ Асыҡ чемпионаты); юниорҙар араһында яңғыҙҙар араһында донъяның элекке беренсе номеры.
Победительница одного юниорского турнира Большого шлема в одиночном разряде (Открытый чемпионат Франции-2001); полуфиналистка одиночного турнира Orange Bowl-2000; полуфиналистка одного юниорского турнира Большого шлема в парном разряде (Открытый чемпионат США-2000); бывшая первая ракетка мира в юниорском одиночном рейт...
1
1
Кайя Канепи
Канепи, Кайя
facts
2006 йылдың 11 июнендә Кая юниорҙар рейтингында лидерлыҡ итә, шунан һуң тиҫтерҙәре араһында тағы бер нисә турнирҙа ҡатнаша һәм сентябрҙә, АҠШ-тың Асыҡ турнирының сирекфиналында Марион Бартолиға еңелгәндән һуң, карьераһының был этабын тамамлай.
11 июня 2006 года Кайя возглавила юниорский рейтинг, после чего провела ещё несколько турниров среди своих сверстниц и в сентябре, после поражения в четвертьфинале Открытого чемпионата США от Марион Бартоли, завершила этап своей карьеры в юниорском теннисе.
8
12
Кайя Канепи
Канепи, Кайя
facts
2007 йылда WTA грунт турнирҙарында ул бер тапҡыр 1/4 финалға тиклем (июндә Барселонала) һәм бер тапҡыр 1/2 финалға тиклем (июлдә Балаһында) уйнаны.
За 2007 год на грунтовых турнирах WTA она один раз доиграла до 1/4 финала (в июне в Барселоне) и один раз до 1/2 финала в июле в Бадгастайне.
11
37
Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы
Хафизова, Клара Шайсултановна
lead
Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы (24 апрель 1939 йыл, Ҡаҙағстан ССР-ының Көнбайыш Ҡаҙағстан өлкәһе) — ҡаҙаҡ шәрҡиәтсеһе, тарих фәндәре докторы.
Клара Шайсултановна Хафизова (Западно-Казахстанская область, КазССР) — казахский учёный-, доктор исторических наук.
0
0
Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы
Хафизова, Клара Шайсултановна
facts
Алматы, 1989 йыл; Төҙәтмәләр, өҫтәмәләр һәм һүрәттәр менән яңынан баҫылған, Нур-Солтан, 2020 йыл.
Алматы, 1989; Переиздание с исправлениями, дополнениями и иллюстрациями Нур-Султан, 2020.
19
19
Келли Силдару
Сильдару, Келли
facts
2020 йылдың 18 ғинуарында Лозаннала үткән 2020 йылда йәштәр араһында ҡышҡы Олимпиада уйындарында слоупстайл буйынса алтын миҙал яулай, 93,75 балл йыя.
18 января 2020 года выиграла золотую медаль в слоупстайле на зимних юношеских Олимпийских играх в Лозанне, набрав 93,75 балла.
8
7
Ану Тали
Тали, Ану
facts
1995 йылдан Сибелиус исемендәге Академияла Йорма Падуала дирижерлыҡҡа өйрәнә, һуңынан Эстония музыка академияһында (шул иҫәптән Роман Матсон) шөғөлләнә, ниһәйәт, 1998—2000 йылдарҙа Санкт-Петербург консерваторияһында Илья Мусин һәм Леонид Корчмар етәкселегендә музыкаль белемен тамамлай.
С 1995 года училась дирижированию в Академии имени Сибелиуса у Йормы Панулы, затем занималась в Эстонской академии музыки (в том числе у Романа Матсова), наконец в 1998—2000 гг. завершила своё музыкальное образование в Санкт-Петербургской консерватории под руководством Ильи Мусина и Леонида Корчмара.
2
2
Ану Тали
Тали, Ану
facts
1997 йылда Тали Эстония-Финляндия йәштәр симфоник оркестрын ойоштора, һуңыраҡ 15 илдән музыканттарҙы үҙ эсенә ала һәм Скандинавия симфоник оркестры тип үҙгәртелә, йылына биш концерт бирә һәм бөгөнгө көнгә тиклем ике альбом яҙҙыра, уларҙан беренсеһе «Океан» һәм «Аҡҡош осошо» оркестр сюиталары.
В 1997 году Тали основала молодёжный Эстонско-финский симфонический оркестр, в дальнейшем расширенный за счёт приглашения музыкантов из в общей сложности 15 стран и переименованный в Северный симфонический оркестр.
3
3
Призрен географияһы
География Призрена
lead
Призрен ҡалаһы Балҡан ярымутрауында Көньяҡ Метохияла Шар-Планин тауҙары итәгендә урынлашҡан.
Город Призрен находится на Балканском полуострове у подножья гор Шар-Планина в Южной Метохии.
0
0
Призрен географияһы
География Призрена
facts
Призрен общинаһының майҙаны 640 км² (Косово территорияһының 5,94 %) Һәм Косовоның көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан, уға 220 776 кеше йәшәгән 76 ауыл инә, шуларҙың 110 000-гә яҡыны Призрендә йәшәй.
Община Призрен имеет площадь 640 км² (5,94 % территории Косова) и находится в юго-западной части Косова, в неё входят 76 поселений с 220 776 жителями, из них около 110 000 проживают в Призрене.
5
5
Призрен географияһы
География Призрена
facts
Бейеклеге 300-ҙән 2600 м тиклем тирбәлә.
Высота колеблется от 300 до 2600 м в границах общины.
9
8
Призрен географияһы
География Призрена
facts
Призрен общинаһының дөйөм майҙаны 63 986 гектар тәшкил итә.
Общая площадь общины Призрен составляет 63 986 га.
13
12
Орбиталь станция
Орбитальная станция
lead
Орбиталь станция (ОС) йәки йыһан станцияһы (КС) — йыһан киңлеге шарттарында фәнни тикшеренеүҙәр үткәреү, разведка, ер өҫтөн һәм атмосфераны күҙәтеү, астрономик күҙәтеүҙәр үткәреү һ.б. маҡсат менән кеше орбитала оҙайлы ваҡыт булыу өсөн тәғәйенләнгән йыһан карабы.
Орбитальная станция (ОС) или космическая станция (КС) — космический аппарат, предназначенный для долговременного пребывания людей на орбите с целью проведения научных исследований в условиях космического пространства, разведки, наблюдений за поверхностью и атмосферой, астрономических наблюдений и тому подобное.
0
0
Кармен Касс
Касс, Кармен
lead
Кармен Касс (1978 йылдың 14 сентябрендә Таллинда тыуған) — Эстонияның топ-моделе һәм актрисаһы.
14 сентября 1978, Таллин — эстонская топ-модель, актриса.
0
0
Кармен Касс
Касс, Кармен
facts
Эстония шахмат федерацияһы президенты була (2004—2011), шахмат турнирҙарында сығыш яһай.
Президент Шахматного союза Эстонии (2004-2011), принимала участие в шахматных соревнованиях.
3
3
Кармен Касс
Касс, Кармен
facts
2004—2014 йылдарҙа Касс немец шахмат гроссмейстеры Эрик Лоброн менән мөнәсәбәттә була.
С 2004 по 2014 год Касс состояла в отношениях с Эриком Лоброном, немецким шахматным гроссмейстером.
23
25
Сигне Киви
Киви, Сигне
lead
Сигне Киви (1957 йылдың 24 февралендә Таллинда тыуған) — эстон туҡыма рәссамы, сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре.
Сигне Киви (в девичестве Бушман, Buschmann) — эстонский художник по текстилю, политический и государственный деятель.
0
0
Юлия Шигмонд
Шигмонд, Юлия
facts
1950 йылда ул редакторлыҡ карьераһын башлай, ә 1959 йылдан 1984 йылға тиклем Клуж-Напока театрында ҡурсаҡсы һәм пантомима булып эшләй.
В 1950 году начала редакторскую деятельность, с 1959 по 1984 годы работала в театре Клуж-Напоки кукольницей и мимом.
3
3
Юлия Шигмонд
Шигмонд, Юлия
facts
2005 йылда Тель-Авивта үткән 85-се Бөтә донъя эсперанто конгресында һынлы сәнғәт конкурсы ойоштора..
В 2005 году на 85-м Всемирном конгрессе эсперанто в Тель-Авиве стала организатором конкурса изобразительного искусства.
7
7
Элина Нечаева
Нечаева, Элина
lead
Элина Нечаева — Эстония опера йырсыһы һәм 2018 йылда Евровидениела Эстония вәкиле.
Элина Нечаева — эстонская оперная певица, представитель Эстонии на конкурсе песни «Евровидение-2018».
0
0
София Заменгоф
Заменгоф, Софья Лазаревна
lead
София Лазаревна Заменгоф (1889 йылдың 13 декабрендә Ковно ҡалаһында Треблинка концлагеры) — поляк педиатры, Клара һәм Лазар Заменгофтың ҡыҙы.
Софья Лазаревна Заменгоф (13 декабря 1889, Ковно — август-сентябрь 1942, концлагерь Треблинка) — польский врач-педиатр, дочь Клары и Лазаря Заменгофов.
0
0
София Заменгоф
Заменгоф, Софья Лазаревна
facts
1907—1913 йылдарҙа София Лозанна университетында медицина буйынса белем ала, 1914 йылда Санкт-Петербургта дәүләт сертификаты ала.
В 1907—1913 годах Софья изучала врачебное дело в Лозаннском университете, в 1914 году прошла государственную аттестацию в Санкт-Петербурге.
1
1
София Заменгоф
Заменгоф, Софья Лазаревна
facts
Лидия — яҙыусы һәм тәржемәсе (1904—1942), Треблинкала үлтерелә.
Лидия — писательница и переводчица (1904-1942), убита в Треблинке.
10
9
Каталин Ковач (эсперанточы)
Ковач, Каталин (эсперантистка)
facts
1957 йылдың 16 октябрендә Венгрияның Будапешт ҡалаһында тыуа.
Родилась 16 октября 1957 года в Будапеште, Венгрия.
1
2
Каталин Ковач (эсперанточы)
Ковач, Каталин (эсперантистка)
facts
1994 йылдан бирле ул Monato журналында даими рәүештә мәҡәләләр баҫтыра һәм 1994 йылдан 2006 йылға тиклем International Pedagogic Review (IPR) журналының мөхәррир урынбаҫары булып эшләй.
С 1994 года регулярно публикуется в журнале Monato и была заместителем редактора Международного педагогического журнала (IPR) с 1994 по 2006 год.
14
15
Илона Кутни
Кутни, Илона
facts
1953 йылдың 1 мартында Будапештта тыуған.
Родилась 1 марта 1953 года в Будапеште.
3
1
Юлия Шупихова
Шупихова, Юлие
lead
Юлия Шупихова (27 ғинуар, 1884 йыл, Студнице — 20 декабрь, 1970, Прага) — чех уҡытыусыһы, яҙыусы, публицист һәм эсперанто теле уҡытыусыһы.
Юлие Шупихова (27 января 1884, — 20 декабря 1970, Прага) — чешская учительница, писательница, публицист, преподаватель эсперанто..
0
0
Эли Урбанова
Урбанова, Эли
lead
Эли Урбанова, тыуған Элишка Вржакова (8 февраль 1922 йыл — 20 ғинуар 2012 йыл) — чех музыканты, шағир һәм эсперанто телендә яҙыусы.
Эли Урбанова, урождённая Элишка Врзакова (8 февраля 1922 — 20 января 2012) — чешский музыкант, эсперантистка, поэтесса, писала на языке эсперанто.
0
0
Эли Урбанова
Урбанова, Эли
facts
Уны тамамлағас, Степан Урбандың шәхси музыка мәктәбендә эшләй башлай, 1942 йылда улар менән өйләнешә һәм 1955 йылға тиклем йәшәй, мәктәптә фортепиано, скрипка һәм виолончель дәрестәрен уҡыта.
Закончив учёбу, она начала работать в частной музыкальной школе Штепана Урбана, за которого в 1942 году вышла замуж и с которым прожила до 1955 года.
3
4
Эли Урбанова
Урбанова, Эли
facts
1975—1977 йылдарҙа съездарҙа шиғыр һөйләү конкурстарында жюри ағзаһы була.
В 1975—1977 годах она была членом жюри поэтических конкурсов на конгрессах.
11
13
Эли Урбанова
Урбанова, Эли
facts
Эли Урбанова 2012 йылдың 20 ғинуарында Прагала вафат була.
Эли Урбанова умерла 20 января 2012 года в Праге.
14
16
Лилит Блеян
Блеян, Лилит
lead
Лилит Блеян (1978 йылдың 2 июнендә Ереванда тыуған) — әрмән йырҙар авторы һәм йырсыһы.
Лилит Блеян — армянский автор песен, певица.
0
0
Лилит Блеян
Блеян, Лилит
facts
1978 йылдың 2 июнендә Әрмәнстан ССР-ының Ереван ҡалаһында тыуған.
Блеян родилась 2 июня 1978 года в Ереване, Армянская ССР.
2
2
Лилит Блеян
Блеян, Лилит
facts
2013 йылдың 19 ноябрендә уның икенсе альбомы, башлыса испан телендәге йырҙарҙан һәм ҡайһы бер инглиз телендәге йырҙарҙан тора..
Релиз её второго альбома, состоящий преимущественно из испаноязычных, а также некоторых английских песен, состоялся 19 ноября 2013 года.
16
16
Аревик Церунян
Церунян, Аревик
facts
2013 йылдан 2015 йылға тиклем Церунян Бостондағы Тафтс университетының һынлы сәнғәт музейы мәктәбендә һынлы сәнғәт магистр дәрәжәһен ала, Массачусетс штаты, шул уҡ ваҡытта коллаж, скульптура һәм мода кеүек яңы сараларҙы тикшерә, шул иҫәптән ҙур күләмле инсталляциялар.
С 2013 по 2015 годах Церунян проходила программу магистратуры изобразительных искусств в Школе музея изобразительных искусств в Университете Тафтса в Бостоне, штат Массачусетс, во время которой она начала изучать другие направления с новыми работами в коллаже, скульптуре и моде с крупномасштабными инсталляциями.
5
6
Аревик Церунян
Церунян, Аревик
facts
Уның «Террор» шәхси күргәҙмәһе (коллаж, 2D һәм 3D инсталляциялар) 2016 йылдың 24—25 декабрендә Ереванда Әрмәнстан Рәссамдар союзында үтә.
Её персональная выставка «Террор» (коллаж, 2D и 3D инсталляции) прошла в Союзе художников Армении в Ереване с 24 по 25 декабря 2016 года.
9
10
Аревик Церунян
Церунян, Аревик
facts
2017 йылда Еренән Американың Әрмән ир-аты музейында рәссам-резидент сифатында эшләү өсөн O-1 визаһын ала (Дәүләт департаменты тарафынан «мөһим һәләттәр өсөн виза» булараҡ билдәләнә).
В 2017 году Церунян получила визу O-1 (определяемую Государственным департаментом как «виза для выдающихся способностей») для работы в Армянском музее Америки в качестве художника-резидента.
10
11
Аревик Церунян
Церунян, Аревик
facts
Үҙенең резиденцияһы ваҡытында Еренән бер нисә сәнғәт проектын тамамлай, улар араһында 2018 йылдың 23 октябренән 2019 йылдың 20 апреленә тиклем Amper (әрмән телендә Болоттар) шәхси күргәҙмәһе.
Во время своей резиденции Церунян завершила ряд художественных проектов, среди которых персональная выставка Amper (Облака на армянском языке) с 23 октября 2018 года по 20 апреля 2019 года.
11
12
Брезовица (тау саңғыһы курорты)
Брезовица (горнолыжный курорт)
lead
Брезовица тау саңғыһы курорты, йәки Брезовица саңғы үҙәге — тау курорты һәм Косовоның иң ҙур ҡышҡы туризм үҙәге, Шар-Планин тауҙары битләүендә урынлашҡан.
Горнолыжный курорт Брезовица, или лыжный центр Брезовица, горный курорт и крупнейший центр зимнего туризма в Косово, расположенный на склонах гор Шар-Планина.
0
0
Брезовица (тау саңғыһы курорты)
Брезовица (горнолыжный курорт)
facts
Бында 1980 һәм 1990 йылдарҙа бер нисә халыҡ-ара саңғы ярыштары үткәрелә, һәм шул ваҡыттан алып ул туристик үҙәккә әйләнә.
Курорт был местом проведения ряда международных лыжных соревнований в 1980-х и 1990-х годах, но с тех пор он превратился в туристический центр.
8
8
Брезовица (тау саңғыһы курорты)
Брезовица (горнолыжный курорт)
facts
Брезовица 1984 йылда Сараевола Ҡышҡы Олимпия уйындарының тау саңғыһы ярыштары өсөн альтернатив урын булһа ла һәм 1980 һәм 1990 йылдарҙа Халыҡ-ара саңғы спорты федерацияһының бер нисә сараһын ҡабул итһә лә, курорт инфраструктураһына ике тиҫтә йылдан ашыу ҙур инвестициялар һалынммай.
Хотя Брезовица служила альтернативным местом для горнолыжных соревнований Зимних Олимпийских игр 1984 года в Сараево и принимала ряд мероприятий Международной федерации лыжного спорта в 1980-х и 1990-х годах, курорт не получал значительных инвестиций в инфраструктуру уже более двух десятилетий.
9
9
Брезовица (тау саңғыһы курорты)
Брезовица (горнолыжный курорт)
facts
2014 йылдың ноябрендә Косово хөкүмәте compagnie des Alpes етәкселегендәге француз консорциумы менән киләһе ике тиҫтә йыл дауамында брезовица тау саңғыһы курортын үҫтереү тураһында 410 миллион евроға контракт төҙөй.
В ноябре 2014 года правительство Косово подписало контракт на 410 миллионов евро с французским консорциумом во главе с Compagnie des Alpes о развитии горнолыжного курорта Брезовица в течение следующих двух десятилетий.
12
12
Керчь мәсете
Керченская мечеть
lead
Керчь мәсете (Джума-Джами, Керич-Джами) — Керчь ҡалаһында Пушкин урамы, 8 адресы буйынса урынлашҡан мәсет.
Керченская мечеть (Джума-Джами, Керич-Джами) — мечеть, находящаяся в Керчи по адресу ул.
0
0
Керчь мәсете
Керченская мечеть
facts
Мәсет төҙөү өсөн тәү сәбәп булып Новороссийск һәм Бессарабия генерал-губернаторы Михаил Воронцовтың 1839 йылда Керчь янында мосолман биҫтәһе төҙөү тураһында ҡарары тора, унда йәшәүселәр һалымдан һәм 25 йылға хәрби хеҙмәткә саҡырыуҙан азат ителә.
Предпосылкой к строительству мечети было решение генерал-губернатора Новороссийского и бессарабского Михаила Воронцова построить в 1839 году вблизи Керчи мусульманский форштадт, жители которого освобождались от налоговых сборов и призыва в армию на 25-летний период.
3
2
Керчь мәсете
Керченская мечеть
facts
1844 йылда төҙөлөп бөтмәгән мәсеттә ғибәҙәттәр башлана, төҙөлөш 1850 йылда тулыһынса тамамлана.
Службы в недостроенной мечети начали проводить в 1844 году, однако полностью строительство было завершено в 1850 году.
8
7
Керчь мәсете
Керченская мечеть
facts
2010 йылдың 25 октябрендә Украина Мәҙәниәт һәм туризм министрлығының указы менән мәсет архитектура һәм ҡала төҙөлөшө ҡомартҡыһы тип таныла.
Указом Министерства культуры и туризма Украины от 25 октября 2010 года мечеть была признана памятником архитектуры и градостроительства.
20
20
Керчь мәсете
Керченская мечеть
facts
2015 йылдың июленә яңы көмбәҙ ҡуйыла, уның хаҡы 500 мең һумға төшә.
К июлю 2015 года был установлен новый купол, стоимостью 500 тысяч рублей.
23
24