ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Ҡырым инженер-педагогия университеты | Крымский инженерно-педагогический университет | facts | Һөҙөмтәлә Ҡырым Министрҙар Советы 1993 йылдың 15 июнендә Ҡырым дәүләт индустриаль-педагогия институтын булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә. | В итоге решение о создании Крымского государственного индустриально-педагогического института Совет министров Крыма принял 15 июня 1993 года. | 1 | 1 |
Ҡырым инженер-педагогия университеты | Крымский инженерно-педагогический университет | facts | 1993 йылдың 21 июнендә беренсе ректор итеп Фәүзи Яҡубов тәғәйенләнә. | Первым ректором 21 июня 1993 года был назначен Февзи Якубов. | 2 | 2 |
Ҡырым инженер-педагогия университеты | Крымский инженерно-педагогический университет | facts | Көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыуға 325 студентты ҡабул итеүгә беренсе дәүләт заказы 1994 йылдың 9 апрелендә билдәләнә. | Первый государственный заказ на приём 325 студентов очной и заочной форм был установлен 9 апреля 1994 года. | 3 | 3 |
Ҡырым инженер-педагогия университеты | Крымский инженерно-педагогический университет | facts | Уҡыу процесы ПТУ-25, ВПУ-26 һәм Ҡырымдың башҡа уҡыу йорттары базаһында үтә. | Учебный процесс проходил на базе ПТУ-25, ВПУ-26 и других учебных заведений Крыма. | 6 | 6 |
Ҡырым инженер-педагогия университеты | Крымский инженерно-педагогический университет | facts | 2018 йылға КИПУ уҡытыусылары 22 докторлыҡ һәм 186 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. | По состоянию на 2018 год преподавателями КИПУ было защищено 22 докторских и 186 кандидатских диссертаций. | 7 | 10 |
Ләйлә Арагян | Арагян, Лейла | lead | Ләйлә Арагян (1983 йыл, Тәһран) — Иран архитекторы. | Лейла Арагян — иранский архитектор. | 0 | 0 |
Ләйлә Арагян | Арагян, Лейла | facts | Арагян 2014 йылдың аҙағында Тәһранда асылған Тәбиғәт йәйәүлеләр күперенең төп архитекторы һәм проектлаусыһы була, был проект бер нисә, шул иҫәптән 2016 йылғы Ага-хан һәм 2015 йылғы Architizer’s A+ Awards премияһының «Автомагистралдәр һәм күперҙәр» тамашасылар һөйөүе премияларына лайыҡ була. | Арагян была главным архитектором и проектировщиком пешеходного моста Табиат в Тегеране, открытого в конце 2014 года, который завоевал несколько наград, включая 2016 года и премию зрительских симпатий в категории «Автомагистрали и мосты» премии Architizer’s A+ Awards 2015 года. | 5 | 7 |
Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы | Якубов, Чингиз Февзиевич | facts | 60-тан ашыу фәнни хеҙмәт, 2 монография, 1 уйлап табыу һәм 6 декларация патенты авторы. | Автор более 60 научных трудов, 2 монографий, 1 изобретения и 6 декларационных патентов. | 3 | 5 |
Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы | Якубов, Чингиз Февзиевич | facts | 1972 йылдың 5 майында Ташкентта тыуған. | Родился 5 мая 1972 года в Ташкенте. | 5 | 7 |
Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы | Якубов, Чингиз Февзиевич | facts | Атаһы Яҡубов Фәүзи (1937—2019) Ҡырым дәүләт инженер-педагогия университеты ректоры (1993—2016). | Отец Февзи Якубов (1937—2019) — ректор Крымского государственного инженерно-педагогического университета (1993—2016), Герой Украины. | 6 | 8 |
Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы | Якубов, Чингиз Февзиевич | facts | 1989 йылдан 1994 йылға тиклем Ташкент дәүләт техник университетында машиналар эшләү технологияһы һөнәре буйынса уҡый, инженер-механик квалификацияһын ала. | С 1989 года по 1994 год учился в Ташкентском государственном техническом университете по специальности технология машиностроения, получив квалификацию «инженер-механик». | 7 | 9 |
Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы | Якубов, Чингиз Февзиевич | facts | 1998—2001 йылдарҙа Харьков политехник институтының көндөҙгө аспирантураһында уҡый. | 1998—2001 — очная аспирантура Харьковского политехнического института. | 8 | 10 |
Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы | Якубов, Чингиз Февзиевич | facts | 2019 йылдың 8 сентябрендә «Берҙәм Рәсәй» партияһы исемлеге буйынса Ҡырым Республикаһы Дәүләт советы депутаты итеп һайлана. | 8 сентября 2019 года избран депутатом Государственного совета Республики Крым по списку партии «Единая Россия». | 12 | 14 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | lead | Фәтәли шаһ йәш сағында Баба-хан (Bābā Khan) — Ирандың Каджар династияһынан икенсе шаһ, 1797 йылдың 17 июненән 1834 йылдың 24 октябренә тиклем хакимлыҡ итә; Каджар династияһына нигеҙ һалыусының һәм скопц Аға Мөхәммәттең туғанының улы һәм вариҫы. | Фетх Али-Шах в молодости Баба-хан (Bābā Khan) — второй шах Ирана из династии Каджары, правил с 17 июня 1797 года по 24 октября 1834 год; племянник и преемник основателя Каджарской династии — скопца Аги Мохаммеда. | 0 | 0 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Ул хакимлыҡ иткәндә Ирандың Кавказдағы төньяҡ территориялары, шул иҫәптән хәҙерге Грузия, Дағстан, Әзербайжан Һәм Әрмәнстан, 1804—1813 һәм 1826—1828 йылдарҙағы урыҫ-фарсы һуғыштары тамамланып, Гөлистан һәм Төркмәнсай килешеүҙәре төҙөлгәндән һуң, кире ҡайтарылмаҫлыҡ булып Рәсәй империяһына инә. | В его правление северные территории Ирана на Кавказе, включающие в себя нынешние Грузию, Дагестан, Азербайджан и Армению, были безвозвратно потеряны в пользу Российской империи после серий русско-персидских войн 1804–1813 и 1826–1828 годов и заключения Гюлистанского и Туркменчайского договоров. | 1 | 1 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Иғтибар итерлектәре араһында исламға тиклемге Сәсәниҙәр империяһы (224—651 йылдар) осоронда төҙөлгән Рей, Фарс һәм Керманшах менән йәнәш урынлашҡан ҡая рельефтары була. | Среди наиболее примечательных были наскальные рельефы, расположенные рядом с теми, что были созданы во времена доисламской империи Сасанидов (224–651 годы) в Рее, Фарсе и Керманшахе. | 6 | 6 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Шаһтың контроле шул тиклем сикләнгән була, хатта 1800—1801 йылдарҙағы һалым реестрында тик Сабзевар һәм Нейшабур ғына һалым түләүсе тип күрһәтелә, Ә Хөрәсәндең башҡа урындағы хакимдары һалым түләмәгән. | Контроль шаха был настолько ограничен, что в налоговом реестре 1800–1801 годов только Сабзевар и Нейшабур были указаны как платящие налоги, в то время как остальные местные правители Хорасана вообще не платили налоги. | 10 | 10 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Дәүләт эсендә Ҡаджар династияһы власын нығытыу губернатор вазифаларының шаһ йортоноң күп һанлы ағзаларына (Фәтәли шаһтың 150 улы һәм 20 ҡыҙы була) йөкмәтелеүе аша өлгәшелә. | Внутри государства скрепление власти Каджарской династии достигалось тем, что должности губернаторов поручались многочисленным членам шахского дома (у Фетх Али-Шаха было 150 сыновей и 20 дочерей). | 12 | 12 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Грузия ҡушылғандан һуң Рәсәй үҙенә шулай уҡ Баҡы, Куба һәм Дербент ханлыҡтарын ҡуша, ә туғыҙ йыллыҡ һуғыштан һуң (1804—1813) Рәсәйгә Гөлистан тыныслыҡ килешеүе буйынса формаль рәүештә аталған өс ханлыҡ, шулай уҡ Грузияның ҡалған өлөшө, Имеретия, Мингрелия, шулай уҡ Дағстан, Ширван, Шеки, Гянджа, Ҡарабах һәәм Талыш күсә... | Россия после присоединения Грузии присоединила к себе также ханства Бакинское, Кубинское и Дербентское, а после девятилетней войны (1804—1813) к России формально отошли по Гюлистанскому мирному договору как три названных ханства, так и остальная часть Грузии, Имеретия, Мингрелия, а также Дагестан, Ширван, Шеки, Гянджа,... | 15 | 15 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Шул уҡ ваҡытта Бөйөк Британия, Наполеондың Мысырҙағы эшмәкәрлегенән һәм уның Тәһрандағы илселегенән борсолоп, үҙенең илсеһен Наполеонға ебәреп, Франциянан ярҙам һораған һәм 1807 йылдың 4 майында Финкенштейн килешеүенә ҡул ҡуйып, франк-фарсы союзы төҙөгән Иранды үҙенең дуҫлығына ышандыра башлай. | Между тем Великобритания, обеспокоенная и действиями Наполеона в Египте и его посольством в Тегеран, начала уверять в своей дружбе Иран, который вынужден был просить помощи Франции, посылая своего посла к Наполеону и заключая франко-персидский союз, подписав Финкенштейнский договор 4 мая 1807 года. | 16 | 16 |
Фәтәли шаһ | Фетх Али-шах | facts | Әммә Рус-фарсы һуғышы (1826—1828) ваҡытында, беренсе булып һөжүм итә башлаған тигән һылтау менән, Англия Иранға бер нисек тә ярҙам итмәй. | Однако во время Русско-персидской войны (1826—1828) Англия ни в чём не помогла Ирану под тем предлогом, что Иран первый начал наступательные действия. | 17 | 17 |
Иран милли музейы | Иранский национальный музей | facts | Музей коллекцияһында 300 000 экспонат иҫәпләнә. | Коллекция музея насчитывает 300 000 экспонатов. | 3 | 3 |
Иран милли музейы | Иранский национальный музей | facts | Бина 1972 йылда төҙөлгән һәм күп кенә эске үҙгәрештәр кисерә, 1979 йылғы революция ваҡытында реконструкция дауам итә. | Здание было сооружено в 1972 году и претерпело немало внутренних изменений, во время революции 1979 года реконструкция продолжалась. | 9 | 9 |
Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы | Шкала расстояний в астрономии | lead | Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы — астрономияла алыҫлыҡты үлсәү менән бәйле проблемаларҙың комплекслы атамаһы. | Шкала расстояний в астрономии — комплексное название проблем, связанных с измерением расстояний в астрономии. | 0 | 0 |
Ануш Бабаджанян | Бабаджанян, Ануш | lead | Ануш Бабаджанян (әрм. Առնան Անգա Հայաներեն; 1983 йылдың 23 октябрендә Ереванда тыуған) — әрмән фотохәбәрсеһе һәм «Plus4» ҡатын-ҡыҙҙар фотоколлективына нигеҙ һалыусы. | Ануш Бабаджанян — армянская фотожурналистка и основательница женского фотоколлектива 4Plus. | 0 | 0 |
Ануш Бабаджанян | Бабаджанян, Ануш | facts | 2013 йылда Бабаджанян 4Plus ҡатын-ҡыҙҙар фотография коллективына нигеҙ һалыусыларҙан һанала. | Бабаджанян в 2013 году стала соучредительницей женского фотоколлектива 4Plus. | 13 | 6 |
Карина Погосян | Погосян, Карине | lead | Карине Погосян — әрмән сығышлы америка пианисткаһы. | Карине Погосян (Kariné Poghosyan) — американская пианистка армянского происхождения. | 0 | 0 |
Карина Погосян | Погосян, Карине | facts | 2004 йылда, 23 йәшендә, Карнеги-Холлда яңғыҙ дебют яһай. | В 2004 году, в 23-летнем возрасте, в первый раз выступила соло в Карнеги-холл. | 10 | 9 |
Рима Пипоян | Пипоян, Рима | facts | 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. | В 1997 году она поступила в Ереванское государственное хореографическое училище в отделение классического танца и в 2006 году с отличием окончила училище по специальности «преподаватель танцев». | 12 | 13 |
Рима Пипоян | Пипоян, Рима | facts | Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. | В период обучения (2005—2010) она начинает сотрудничать с различными деятелями из разных областей культуры и искусства, сочиняет свои собственные пьесы, которые будут достаточно успешными для реализации на больших сценах международных фестивалей. | 17 | 18 |
Рима Пипоян | Пипоян, Рима | facts | 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. | В 2010 году она поступает в магистратуру Ереванского государственного института театра и кино и 2012 заканчивает учёбу с отличием получив степень магистра по специальности «режиссура танца». | 19 | 25 |
Рима Пипоян | Пипоян, Рима | facts | 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.. | С 2007 по 2009 год Рима Пипоян работала учительницей классического танца в лицее им. | 23 | 29 |
Рима Пипоян | Пипоян, Рима | facts | 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. | С 2008 года преподает в Ереванском государственном хореографическом колледже в качестве преподавателя классического танца, характерного и исторических танцев, а с 2016 года преподает мастерство балетмайстера. | 24 | 30 |
Севиндж Аббасова | Аббасова, Севиндж Вагиф кызы | lead | Севинж Вагиф Аббасова йәки Севинж Вагифгызы ( 5 июль 1989 йыл, Әзербайжан ССР-ының Физули районы ) — әзербайжан журналисы һәм сәйәси тотҡон; 2022 йылдың сентябренән алып AbzasMedia медиаплатформаһының баш мөхәррире булып эшләй. | Севиндж Вагиф кызы Аббасова или более известная как Севиндж Вагифгызы — азербайджанская журналистка и политическая заключённая; С сентября 2022 года является главным редактором медиаплатформы «AbzasMedia».. | 0 | 0 |
Севиндж Аббасова | Аббасова, Севиндж Вагиф кызы | facts | 2025 йылдың 20 июнендә Баҡы ҡалаһының ауыр енәйәттәр буйынса суды уны 9 йылға иркенән мәхрүм итә. | 20 июня 2025 года Бакинский суд по тяжким преступлениям приговорил её к 9 годам лишения свободы. | 10 | 2 |
Севиндж Аббасова | Аббасова, Севиндж Вагиф кызы | facts | 2023 йылдың ноябренән 2025 йылдың сентябренә тиклем Баҡы СИЗО-һында (Забрат ҡасабаһы), 2025 йылдың сентябренән «Ленкоран» төрмә комплексында хөкөм ителә. | С ноября 2023 года по сентябрь 2025 года она отбывала наказание в Бакинском следственном изоляторе п. | 11 | 3 |
Нәргиз Әбсәләмова | Абсаламова, Наргиз Фазаил кызы | lead | Наргиз Фазаил ҡыҙы Әбсәләмова (17 июль 1998 йыл, Баҡы, Әзербайжан) — әзербайжан журналисы һәм сәйәси тотҡон; АбзасМедиа хәбәрсеһе. | Наргиз Фазаил кызы Абсаламова (17 июля 1998 года, Баку, Азербайджан) — азербайджанская журналистка и политическая заключённая; репортёр «AbzasMedia». | 0 | 0 |
Нәргиз Әбсәләмова | Абсаламова, Наргиз Фазаил кызы | facts | 2023 йылдың 30 ноябрендә Баҡы баш полиция бүлегенең тикшерәү бүлеге тарафынан «АбзасМедиа» етәкселәренә һәм журналистарына ҡаршы башланған эш буйынса енәйәт яуаплылығына тарттырыла һәм 2023 йылдың 1 декабрендә Хатайн район суды ҡарары менән ҡулға алына. | 30 ноября 2023 года была привлечена к уголовной ответственности по делу против руководителей и журналистов AbzasMedia, возбуждённому Следственным отделом Главного управления полиции города Баку, и арестована решением Хатаинского районного суда от 1 декабря 2023 года. | 2 | 1 |
Нәргиз Әбсәләмова | Абсаламова, Наргиз Фазаил кызы | facts | 2024 йылдың 16 авгусында Баҡы ҡалаһының баш полиция бүлеге тикшергән енәйәт эше буйынса ғәйепләүҙәр ҡәтғиләштерелде. | 16 августа 2024 года обвинение по уголовному делу, расследуемому Главным управлением полиции города Баку, было ужесточено. | 3 | 2 |
Эльнара Ғәсимова | Гасымова, Эльнара Бахадар кызы | lead | Эльнара Ғәсимова (1996 йылдың 5 февралендә Баҡы ҡалаһында тыуған) — әзербайжан журналисы һәм сәйәси тотҡон; «АбзасМедиа» хәбәрсеһе. | Эльнара Бахадар кызы Гасымова (5 февраля 1996 года, Баку, Азербайджан) — азербайджанская журналистка и политическая заключённая; репортёр «AbzasMedia». | 0 | 0 |
Эльнара Ғәсимова | Гасымова, Эльнара Бахадар кызы | facts | Эльнара Ғәсимова 1996 йылдың 5 февралендә Баҡы ҡалаһында тыуған. | Эльнара Гасымова родилась 5 февраля 1996 года в Баку. | 5 | 3 |
Айнур Елғунеш | Айнур Эльгюнеш | lead | Айнур Тельмановна Ғәмбәрова, Айнур Элғунеш (29 май 1975 йыл, Ағдам, Әзербайжан ССР) — әзербайжан журналисы һәм сәйәси тотҡон. | Айнур Тельман кызы Гамбарова, более известная как Айнур Эльгюнеш (29 мая 1975 года, Агдам, Азербайджанская ССР), — азербайджанская журналистка и политическая заключённая. | 0 | 0 |
Айнур Елғунеш | Айнур Эльгюнеш | facts | Айнур Тельман ҡыҙы Ғәмбәрова 1975 йылдың 29 майында Әғҙәм районында тыуған. | Айнур Тельман кызы Гамбарова родилась 29 мая 1975 года в Агдамском районе. | 2 | 2 |
Ольга Фигнер | Фигнер, Ольга Николаевна | facts | 1847 йылда отставкалағы штаб капитаны Николай Александрович Фигнер (1817—1870) ғаиләһендә тыуған. | Родилась в семье Николая Александровича Фигнера (1817—1870), штабс-капитана в отставке с 1847 года. | 1 | 3 |
Ольга Фигнер | Фигнер, Ольга Николаевна | facts | Екатерина Христофор ҡыҙы Куприяноваға (1832—1903) өйләнә. | Мать — Екатерина Христофоровна Куприянова (1832—1903). | 3 | 5 |
Ольга Фигнер | Фигнер, Ольга Николаевна | facts | Был төркөм ағзаһы табип Сергей Николаевич Флоровскийға (1861—1904) өйләнгәндән һуң, ул уның менән Оренбургҡа күсә. | Выйдя замуж за члена этой группы врача Сергея Флоровского (1861−1904), переехала с ним в Оренбург. | 8 | 9 |
Ольга Фигнер | Фигнер, Ольга Николаевна | facts | 1919 йылдың 25 сентябрендә Луған ауылында вафат була. | Никифорово, Казанская губерния — 25 сентября 1919, с. | 18 | 1 |
Нина Ли | Попова, Нина Алексеевна | lead | Нина Алексеевна Попова (Нина Ли псевдонимы менән билдәле; 14 ғинуар 1905 йыл, Бөгөлмә, Ҡазан губернаһы, 27 апрель 1992 йыл, Мәскәү) — совет театр һәм кино актрисаһы. | Нина Алексеевна Попова (известна под псевдонимом Нина Ли; 14 января 1905, Бугульма, Казанская губерния — 27 апреля 1992, Москва) — советская актриса театра и кино. | 0 | 0 |
Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов | Рахманкулов, Ахматхаджи | lead | Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов (7 февраль, 1837, Троицк - 1921, шул уҡ йыл) — ислам ғалимы, уҡытыусы, Хәлидиә-Нәҡишбәндийә суфыйсылыҡ тәртибе шәйехе. | Ахматхаджи Рахманкулов (7 февраля 1837 — 1921) — татарский исламский религиозный деятель, педагог, шейх суфийского братства халидия-накшбандия. | 0 | 0 |
Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов | Рахманкулов, Ахматхаджи | facts | Әхмәтхәжи Рахманҡолов 1837 йылдың 7 февралендә Оренбург губернаһының Троицк ҡалаһында XVIII быуат аҙағында Ҡазан губернаһынан Урал аръяғына күсеп киткән башҡорттар ғаиләһендә тыуған. | Родился 7 февраля 1837 года в городе Троицке Оренбургской губернии в семье выходцев из Казанской губернии, переселившихся в башкирское Зауралье в конце XVIII в.. | 1 | 1 |
Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев | Яушев, Мухамметшариф Ахметжанович | lead | Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев (2 октябрь 1852 — 24 июль 1906) — эшҡыуар, йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, 1-се гильдияның Ташкент сауҙагәре, Яушевтарҙың татар сауҙагәр ғаиләһе вәкиле, «Бер туған Яушевтар» фирмаһы ағзаһы. | Мухамметшариф Ахметжанович Яушев (1852—1906) — российский предприниматель, общественный деятель и меценат, ташкентский купец 1-й гильдии, представитель татарской купеческой семьи Яушевых, один из членов фирмы «Братья Яушевы». | 0 | 0 |
Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев | Яушев, Мухамметшариф Ахметжанович | facts | Ғәбделвәли, Муллағәли һәм Мөхәмәтшәриф Яушевтарҙың үтенесе буйынса 1901 йылда Троицк мәҙрәсәһендәге урыҫ класы Троицк 2 класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә. | По ходатайству Абдулвали, Муллагали и Мухаммедшарифа Яушева в 1901 г. русский класс при троицких медресе был преобразован в Троицкое 2-классное русско-татарское училище. | 4 | 8 |
Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев | Яушев, Мухамметшариф Ахметжанович | facts | 1906 йылда Шәриф Яушев үлгәндән һуң, сабыйҙары һәм уның улы Латиф Яуышевтар уртаҡ капиталдарында Царевококшайск өйәҙенең Ключи-Сап ауылында һәм Ҡазан губернаһы Цивиль өйәҙе Аҡъегет ауылында мәсеттәр төҙөү өсөн 5000 һум аҡса бүлеп бирә. | После смерти Шарифа Яушева в 1906 году братья и сын Латиф Яушев выделили из общего капитала по 5000 рублей на сооружение мечетей в д. | 5 | 9 |
Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы | Яушев, Абдулвали Ахметжанович | lead | Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев (12 март, 1840 йыл, Троицк ҡалаһы — 13 сентябрь, 1906 йыл, шул уҡ йыл) — эшҡыуар, йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле. | Абдулвали Ахметжанович Яушев (12 марта 1840 — 13 сентября 1906) — татарский предприниматель, общественный деятель и меценат, представитель купеческой династии Яушевых. | 0 | 0 |
Мәҙинә Гөлгөн | Гюльгюн, Медина | lead | Мәҙинә Гөлгөн; тыуған Мәҙинә Нурулла гызын Алекбарзаде (17 ғинуар, 1926 йыл, Баҡы, Әзербайжан ССР-ы — 17 февраль 1992 йыл) — әзербайжан шағиры һәм Иран Әзербайжанында милли азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. | Медина Гюльгюн, при рождении Медина Нурулла кызы Алекперзаде (17 января 1926, Баку, Азербайджанская ССР — 17 февраля 1992, там же) — азербайджанская поэтесса, участница национально-освободительного движения в Иранском Азербайджане. | 0 | 0 |
Мәҙинә Гөлгөн | Гюльгюн, Медина | facts | Мәҙинә Алаҡбарзаде 1926 йылдың 17 ғинуарында Баҡы ҡалаһында тыуған. | Медина Алекперзаде родилась 17 января 1926 года в Баку. | 2 | 2 |
Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова | Будагова, Зарифа Исмаил кызы | lead | Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова (1929 йылдың 28 апрелендә Ереван, Әрмәнстан ССР-ы, СССР — 1989 йылдың 10 ноябрендә Баҡы, Әзербайжан ССР-ы, СССР) — совет әзербайжан ғалимы, филолог, тел белгесе, төрколог, филология фәндәре докторы, профессор, Әзербайжан ССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы. | Зарифа Исмаил кызы Будагова (28 апреля 1929, Эривань, Армянская ССР, СССР — 10 ноября 1989, Баку, Азербайджанская ССР, СССР) — советский азербайджанский учёный,. | 0 | 0 |
Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова | Будагова, Зарифа Исмаил кызы | facts | Зарифа Будагова 1929 йылдың 28 апрелендә Әрмәнстан ССР-ының Ереван ҡалаһында әзербайжан ғаиләһендә тыуа. | Зарифа Будагова родилась 28 апреля 1929 года в городе Эривани Армянской ССР, в азербайджанской семье. | 2 | 3 |
Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова | Будагова, Зарифа Исмаил кызы | facts | 1948 йылда Әзербайжан ССР-ының Баҡы ҡалаһына күсә һәм Әзербайжан педагогия институтының Әзербайжан теле һәм әҙәбиәте факультетында уҡыуын дауам итә, 1949 йылда уны отличие менән тамамлай. | В 1948 году переехала в город Баку Азербайджанской ССР и продолжила образование на факультете азербайджанского языка и литературы Азербайджанского педагогического института, который окончила в 1949 году с отличием. | 4 | 5 |
Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова | Будагова, Зарифа Исмаил кызы | facts | 1953-1955 йылдарҙа Мәскәүҙә СССР Фәндәр академияһының Тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. | В 1953—1955 годах работала старшим научным сотрудником в Институте языка и литературы Академии наук СССР в Москве. | 7 | 8 |
Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова | Будагова, Зарифа Исмаил кызы | facts | 1988 йылдан 1989 йылға тиклем был институттың директоры вазифаһын башҡара. | В 1988—1989 годах работала директором этого института. | 12 | 14 |
Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева | Алиева, Зарифа Азиз кызы | lead | Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева (урыҫ йолаһында Зарифа Әзиз ҡыҙы Алиева; 28 апрель, 1923, Шахтах ауылы, Нахичеван автоном крайы, СССР — 1985 йылдың 15 апрелендә, Мәскәү, СССР) совет офтальмологы, Әзербайжан ССР Фәндәр академияһы академигы, профессор. | Зарифа Азиз кызы Алиева (в русской традиции также Зарифа Азизовна Алиева; 28 апреля 1923, село Шахтахты, Нахичеванский автономный край, СССР — 15 апреля 1985, Москва, СССР) — советский врач-офтальмолог, академик Академии наук Азербайджанской ССР, профессор. | 0 | 0 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | lead | Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы (25 декабрь 1940 йыл) — тарихсы. | Велиханлы Наиля Мамедали кызы — историк. | 0 | 0 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә Баҡыла Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа. | Родилась 25 декабря 1940 года в Баку в семье деятеля культуры и искусства Азербайджана, народного артиста Азербайджанской ССР Мамедали Велиханлы. | 4 | 4 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 1964—1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX—XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. | В 1964—1967 годах работала над диссертацией на тему «Арабские географы-путешественники IX-XII веков об Азербайджане» под руководством доктора исторических наук Зии Буниятова. | 9 | 9 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана. | 7 ноября 2006 года избрана членом Геральдического совета при Президенте Азербайджана. | 13 | 11 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана. | 8 февраля 2010 года избрана членом Комиссии по государственным наградам в области науки, культуры и литературы Азербайджана. | 15 | 13 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була. | 19 февраля 2010 года избрана членом Попечительского совета Фонда развития науки при Президенте Азербайджана. | 16 | 14 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара Ебәк юлы музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана. | 25 ноября 2018 года избрана вице-президентом Международного музейного альянса Шелкового пути (IBMA). | 18 | 16 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана. | 17 октября 2019 года избрана членом президиума Азербайджанского национального комитета ICOM. | 19 | 17 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. | На заседании Президиума НАНА 5 апреля 2018 года было решено наградить 6 ученых именными премиями. | 22 | 35 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла. | 25 ноября 2018 года академику Наиле Велиханлы была вручена премия НАНА имени Аббасгулу ага Бакиханова за исследование, анализ и популяризацию источниковедения, социально-экономических, политических и культурных проблем и исторической географии раннесредневековой истории Азербайджана и Ближнего Востока. | 23 | 36 |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | Велиханлы, Наиля Мамедали кызы | facts | 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)... | Приказом № 065 от 7 марта 2019 года Службы Государственной Безопасности Азербайджанской Республики за подписью начальника Службы Государственной Безопасности, генерал-полковника Мадата Кулиева академик Наиля Велиханлы была награждена юбилейной медалью Азербайджанской Республики – «100-летие органов государственной безо... | 24 | 37 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | lead | Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова — сәйәсмән, VI һәм VII саҡырылыш Милли мәжлис депутаты, Әзербайжан Республикаһының Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар буйынса дәүләт комитеты рәйесе (2006—2020), сәйәси фәндәр докторы, профессор. | Хиджран Кямран кызы Гусейнова — политический деятель, депутат VI и VII созывов Милли Меджлиса, председатель Государственного комитета Азербайджанской Республики по проблемам семьи, женщин и детей (2006—2020), доктор политических наук, профессор. | 0 | 0 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | Ул 1972 йылда Баҡыла урта мәктәпте тамамлаған һәм Әзербайжан дәүләт университетының тарих факультетына уҡырға кергән, 1977 йылда уны тамамлай. | В 1972 году окончила среднюю школу в Баку и поступила на исторический факультет Азербайджанского государственного университета, который окончила в 1977 году. | 3 | 3 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | 1985 йылда ул кандидатлыҡ диссертацияһын, ә 2001 йылда «Әзербайжан Европа системаһында интеграция» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. | В 1985 году защитила кандидатскую, а в 2001 году докторскую диссертацию по теме «Азербайджан в системе Европейской интеграции». | 4 | 4 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | 1977 йылдан алып Баҡы ҡалаһының 189-сы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. | С 1977 года работала учителем в бакинской средней школе № 189. | 6 | 7 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | 1988—1993 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университеты (1991 йылдан — Баҡы дәүләт университеты) уҡытыусыһы, һуңынан сәйәси тарих кафедраһы доценты. | С 1988 по 1993 год работала в Азербайджанском государственном университете (с 1991 года Бакинский государственный университет) преподавателем, затем доцентом кафедры политической истории. | 7 | 8 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | 2020 йылдың 7 ғинуарында Хижран Хөсәйенова Әзербайжандағы парламент һайлауҙарында ҡатнашырға тәҡдим ителгәне өсөн Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһынан бушатыла. | 7 января 2020 года Хиджран Гусейнова приостановила деятельность на посту председателя Государственного комитета по делам семьи, женщин и детей в связи с выдвижением её кандидатуры для участия в парламентских выборах в Азербайджане. | 10 | 12 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | 2024 йылда Әзербайжанда 1 сентябрҙә үткән парламент һайлауҙарында ул 42-се Сумғайт һайлау округында еңеп сыға. | В 2024 году на парламентских выборах в Азербайджане, которые состоялись 1 сентября, одержала победу в I Сумгаитском избирательном округе №42. | 12 | 14 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | Ул рәсми рәүештә Етенсе Әзербайжан парламенты депутаты булып китә, уның беренсе ултырышы 2024 йылдың 23 сентябрендә үтәсәк. | Официально стала депутатом Милли Меджлиса Азербайджана седьмого созыва, первое заседание которого состоялось 23 сентября 2024 года. | 13 | 15 |
Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова | Гусейнова, Хиджран Кямран кызы | facts | Дан ордены (2015 йылдың 12 авгусы) — Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн. | Орден «Слава» (12 августа 2015 года) — за активное участие в общественно-политической жизни Азербайджанской Республики. | 15 | 17 |
Аида Насир ҡыҙы Имангулиева | Имангулиева, Аида Насир кызы | lead | Аида Насир ҡыҙы Имангулиева (1939 йылдың 10 октябре, Баҡы, Әзербайжан ССР, СССР — 1992 йылдың 19 сентябре, Баҡы, Әзербайжан) һәм Совет Әзәрбайжан ғәрәпсәһе, Филология фәндәре докторы, һәм профессор. | Аида Насир кызы Имангулиева (10 октября 1939, Баку, Азербайджанская ССР, СССР — 19 сентября 1992, Баку, Азербайджан) — советский и азербайджанский арабист, доктор филологических наук, профессор. | 0 | 0 |
Аида Насир ҡыҙы Имангулиева | Имангулиева, Аида Насир кызы | facts | 1957 йылда Баҡы ҡалаһының 132-се мәктәбен алтын миҙалға тамамлай. | В 1957 году окончила школу № 132 города Баку с золотой медалью. | 3 | 3 |
Аида Насир ҡыҙы Имангулиева | Имангулиева, Аида Насир кызы | facts | Ғибран Хәлил Ғибран — Баҡы, 1975; Яңы ғәрәп әҙәбиәте йондоҙҙары. — Баҡы, 1991, 70-тән ашыу ғилми мәҡәлә һәм көнсығыш әҙәбиәте буйынса бер нисә ғилми мәҡәлә мөхәррире. | Является автором трёх монографий: «Ассоциация пера» и Михаил Нуайме. — М., 1975; Джебран Халиль Джебран. — Баку, 1975; Корифеи новоарабской литературы. — Баку, 1991, более 70 научных статей и редактором некоторых научных статей, написанных о восточной литературе. | 11 | 10 |
Орбита (астрономия) | Орбита | lead | Орбита от «эҙ, юл, һуҡмаҡ»; арх. | Орбита от «колея, дорога, путь»; арх. | 0 | 0 |
Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе | Мавзолей Омара Хайяма | lead | Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе Нишапур ҡалаһының көньяҡ-көнсығыш ситендә урынлашҡан, XX быуат иран архитектураһының модернизм стилендәге сағыу әҫәре, Ирандың милли ҡомартҡыһы. | Мавзолей Омара Хайяма, расположенный на юго-восточной окраине города Нишапур, — яркое произведение иранской архитектуры XX века в стиле модернизма, Ирана. | 0 | 0 |
Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе | Мавзолей Омара Хайяма | facts | Бөйөк фарсы шағирының ҡәбер ташы өҫтөндә архитектор Хушенг Сейхун проекты буйынса төҙөлә; 1963 йылдың 2 апрелендә асыла. | Сооружён над надгробием великого персидского поэта по проекту архитектора Хушенга Сейхуна; открыт 2 апреля 1963 года. | 1 | 1 |
Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе | Мавзолей Омара Хайяма | facts | Ғүмәр Хәйәм 1131 йылдың 4 декабрендә тыуған ҡалаһында вафат була. | Омар Хайям умер в своём родном городе 4 декабря 1131 года. | 2 | 2 |
Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе | Мавзолей Омара Хайяма | facts | Уның ерләнгән урыны тураһында беренсе яҙма телгә алыу 1135 йәки 1136 йылға ҡарай, ул саҡта Нишапурға Низами Арузи килә. | Первое письменное упоминание места его захоронения относится к 1135 или 1136 году, когда в Нишапур приехал Низами Арузи. | 3 | 3 |
Әбүғәлисина кәшәнәһе | Мавзолей Авиценны | facts | 1997 йылдың 11 майында кәшәнә Ирандың милли мәҙәни мираҫы 1869-сы һанлы реестрына индерелә. | 11 мая 1997 года мавзолей занесен в Реестр национального культурного наследия Ирана № 1869. | 2 | 2 |
Әбүғәлисина кәшәнәһе | Мавзолей Авиценны | facts | Яңы бина 1952 йылда төҙөлә, ул 1950 йылда ер тетрәү ваҡытында емерелгән иҫкеһен алмаштыра. | Новое здание было построено в 1952 году, заменив старое, разрушенное при землетрясении в 1950 году. | 15 | 15 |
Әбүғәлисина кәшәнәһе | Мавзолей Авиценны | facts | Әбүғәлисина вариҫтарына бай ижади мираҫ ҡалдыра: 450-нән ашыу хеҙмәт, шуларҙың 240-ҡа яҡыны һаҡланған. | Авиценна оставил потомкам богатейшее творческое наследие: более 450 трудов, из которых сохранилось около 240. | 19 | 21 |
Әбүғәлисина кәшәнәһе | Мавзолей Авиценны | facts | 150 китап фәлсәфәүи, донъяға ҡарашҡа арналған; шуларҙың 40-ы медицинаға, 50-һе башҡа фәндәргә арналған. | Философским, мировоззренческим посвящено 150 книг; из них 40 — медицине, 50 — другим наукам. | 20 | 22 |
Мандана Кәрими | Карими, Мандана | facts | Ул популяр реалити-шоу Bigg Boss 9-ҙа ҡатнаша һәм 2015 йылда икенсе урынды яулай. | Она участвовала в популярном реалити-шоу Bigg Boss 9 и заняла второе место в 2015 году. | 1 | 3 |
Мандана Кәрими | Карими, Мандана | facts | Интервьюһында Кәрими: ""Миңә 8 йәки 9 йәш булғанда, мин ҡараған тәүге фильм Sholay булды. | В интервью Карими сказала: «Первым фильмом, который я посмотрела, был Sholay, когда мне было 8 или 9 лет. | 7 | 14 |
Кипрҙа транспорт | Транспорт на Кипре | lead | Кипрҙа транспортына автомобиль, һыу һәм һауа транспорты ҡарай. | Транспорт на Кипре представлен автомобильным, водным и воздушным сообщениями. | 0 | 0 |
Гугуш | Гугуш | facts | Бала сағынан атаһы менән атаһы менән сәхнәлә ҡатнаша, ете йәшенән 19 йәшенә тиклем фильмдарҙа бала актёр булып сығыш яһай башлай, әммә беренсе етди роле 1965 йылда «Дьяволенок» фильмында була. | Ещё в детстве начала выступать вместе с отцом на сцене, с семи лет начинает сниматься в фильмах в качестве ребёнка-актёра до 19 лет, но первая взрослая роль стала в 1965 году в фильме Дьяволёнок. | 4 | 5 |
Гугуш | Гугуш | facts | Уның музыкаһы 1960—1970 йылдарҙағы традицион тойғо менән оптимистик эстраданан алып, мөхәббәткә һәм юғалтыуға арналған декларатив, эмоциональ балладаларға тиклем, Эдит Пиаф кеүек артистар шансон стилендәге музыка менән сағыштырырлыҡ. | Её музыка варьировалась от оптимистичной поп-музыки 1960-х и 1970-х годов, с традиционным оттенком, до декларативных, эмоциональных баллад, посвященных любви и потере, сравнимых с музыкой стиля шансона таких художников, как Эдит Пиаф. | 10 | 11 |
Морфу (ҡала) | Морфу (город) | lead | Морфу /Гюзельюрт — Кипрҙағы ҡала, шул уҡ исемле ҡултыҡ ярында урынлашҡан, 1974 йылдан өлөшләтә танылған Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы составында тора. | Морфу /Гюзельюрт — город на Кипре, на берегу одноимённого залива, с 1974 года находящийся в составе частично признанной Турецкой Республики Северного Кипра. | 0 | 0 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.