ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Морфу (ҡала) | Морфу (город) | facts | 1883 йылда Британия хакимиәте Морфуға ҡала статусы бирә, һәм ул 1907 йылда төҙөлгән тимер юл арҡаһында йылдам үҫешә башлай, Ул Уны Никосия менән тоташтыра һәм 1951 йылда һүтелә. | В 1883 году британская администрация дала Морфу статус города, и он стал интенсивно развиваться благодаря построенной в 1907 году железной дороге, связавшей его с Никосией и разобранной в 1951 году. | 2 | 4 |
Кәрәкле дарыуҙар | Основное лекарство | lead | Кәрәкле дарыуҙар, рәсми рәүештә төп кәрәкле препараттар Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы (ВОЗ) билдәләгәнсә, «халыҡтың өҫтөнлөклө һаулыҡ һаҡлау ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерә» торған дарыуҙар булып торалар. | Основные лекарства, официально основные лекарственные средства, согласно определению Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ), являются лекарственными средствами, которые «удовлетворяют приоритетные потребности населения в области здравоохранения». | 0 | 0 |
Кәрәкле дарыуҙар | Основное лекарство | facts | Беренсе баҫмала 200 төрлө дарыуҙың 450 составы була. | Первое издание содержало 450 составов 200 различных лекарств. | 8 | 8 |
Кәрәкле дарыуҙар | Основное лекарство | facts | 2019 йылда "Балалар исемлеге"нең 7-се баҫмаһы донъя күрә. | В 2019 году было опубликовано 7-е издание Перечня для детей. | 9 | 9 |
Динар (ҡурсаулыҡ) | Динар (заповедник) | lead | Динар ҡурсаулығы фарсы منطقه حفاظت شده دنا — Динар тау һырты Кухе-Динар, (4,525 м) Кохгилуе һәм Бойер Әхмәт, Исфахан һәм Фарс провинциялары аша үтеп, Загрос тау һыртында урынлашҡан һәм яҡынса 90 километр һыу бүлгескә эйә. | Заповедник Динар — горный хребет Динар (Кухе-Динар,; 4525 м) расположен в горной цепи Загрос и имеет водораздел протяжённостью примерно 90 километров, проходя между тремя провинциями Кохгилуйе и Бойерахмед, Исфахан и Фарс. | 0 | 0 |
Динар (ҡурсаулыҡ) | Динар (заповедник) | facts | 2010 йылда Динар биосфера ҡурсаулығы ЮНЕСКО тарафынан Иранда унынсы биосфера ҡурсаулығы һәм донъяла 550-се биосфера ҡурсаулығы булараҡ теркәлгән. | Заповедник Динар в 2010 году был зарегистрирован ЮНЕСКО в качестве десятого биосферного резервата в Иране и 550 биосферного резервата в мире. | 1 | 1 |
Динар (ҡурсаулыҡ) | Динар (заповедник) | facts | Дена тау һырты бейеклеге 4000 метрҙан ашыу 49 түбәне үҙ эсенә ала һәм 4000 метрҙан ашыу түбәләрҙең дөйөм һаны буйынса Ирандағы иң ҙур комплекс тип иҫәпләнә. | Горный хребет Дена включает 49 вершин высотой свыше 4000 метров и считается самым большим комплексом в Иране по общему количеству вершин свыше 4000 метров. | 2 | 2 |
Динар (ҡурсаулыҡ) | Динар (заповедник) | facts | Дена ҡурсаулығы зонаһы биосфера ҡурсаулығы сифатында майҙаны 93 821 гектар тәшкил иткән илдең көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. | Заповедная зона Дена в качестве биосферного заповедника располагается на юго западе страны на площади в 93 821 гектар. | 5 | 5 |
Динар (ҡурсаулыҡ) | Динар (заповедник) | facts | Минималь температура −18 градус, максималь − 39 градус. | Минимальная температура составляет −18 градусов и максимальная температура 39 градусов. | 16 | 16 |
Анестезия | Анестезия | lead | Анестезия («иҫһеҙ») — тәндең йәки уның бер өлөшөнөң һиҙгерлеген тирә-яҡ мөхит һәм үҙ хәле тураһында мәғлүмәтте ҡабул итеүҙе тулыһынса туҡтатыуға тиклем кәметкән процесс. | Анестезия («без чувства») — процесс уменьшения чувствительности тела или его части вплоть до полного прекращения восприятия информации об окружающей среде и собственном состоянии. | 0 | 0 |
Ҡавир милли паркы | Национальный парк Кевир | lead | Ҡавир милли паркы фарсы پارک ملی کویر — Иранда милли парк һәм туғыҙ биосфера ҡурсаулығының береһе. | Национальный парк Кевир — национальный парк и один из девяти биосферных заповедников в Иране. | 0 | 0 |
Ҡавир милли паркы | Национальный парк Кевир | facts | Ул Тәһрандан көньяҡҡа табан 120 саҡрым һәм Ҡумдан көнсығышҡа ҡарай 100 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. | Находится в 120 км к югу от Тегерана и в 100 км к востоку от Кума. | 3 | 3 |
Ҡавир милли паркы | Национальный парк Кевир | facts | Парктың үҫемлектәр донъяһына сүл һәм дала үҫемлектәренең 355 төрө инә, шуларҙың 20-һе эндемиктар. | Растительный мир парка представлен 355 видами пустынных и степных растений, 20 из которых являются эндемиками. | 10 | 10 |
Яҡын Көнсығыш техник университеты | Ближневосточный технический университет | facts | Университет инженер һәм тәбиғи фәндәр өлкәһендәге фәнни ҡаҙаныштарға һәм белем биреүгә айырыуса баҫым яһай, 5 факультетта 40-ҡа яҡын бакалавриат программаһы, 97 магистр программаһы, 62 докторантура тәҡдим итә. | Университет делает особый акцент на научные достижения и образование в области инженерных и естественных наук, предлагая около 40 программ бакалавриата на 5 факультетах, и 97 магистерских программ, 62 докторантуры. | 1 | 1 |
Яҡын Көнсығыш техник университеты | Ближневосточный технический университет | facts | 1956 йылда архитектура кафедраһы METU-ның беренсе академик программаһын башлай, ә һуңынан 1957 йылдың яҙында машиналар эшләү кафедраһы асыла. | В 1956 году кафедра архитектуры начала первую академическую программу METU, а потом весной 1957 года — кафедру машиностроения. | 8 | 15 |
Яҡын Көнсығыш техник университеты | Ближневосточный технический университет | facts | 1957—1958 уҡыу йылы башында архитектура факультеты, инженер факультеты һәм административ фәндәр факультеты булдырыла. | На начало 1957—1958 учебного года были созданы архитектурный факультет, инженерный факультет и факультет административных наук. | 9 | 16 |
Яҡын Көнсығыш техник университеты | Ближневосточный технический университет | facts | 2010 йылға ҡарата университетта 2500 уҡытыусы (профессор һәм доцент), 500 академик уҡытыусы һәм 2000-дән ашыу ассистент эшләй. | По состоянию на 2010 год в университете работало 2500 преподавателей (профессоров и доцентов), 500 академических преподавателей и свыше 2000 ассистентов. | 14 | 23 |
Ғәббәс мирза | Аббас-Мирза | lead | Ғәббәс мирза (20 август 1789 — 25 октябрь 1833) — Ҡаджар Иранының дәүләт һәм хәрби эшмәкәре, 1816 йылдан — тәхет вариҫы (Нәиб-әс-Салтанат). | Аббас-Мирза (20 августа 1789 — 25 октября 1833) — государственный и военный деятель Каджарского Ирана, с 1816 года — наследник престола (Наиб-ас-Салтанат). | 0 | 0 |
Ғәббәс мирза | Аббас-Мирза | facts | 1789 йылдың 20 авгусында Мазендеранда тыуған. | Родился 20 августа 1789 года в Мазендеране. | 1 | 1 |
Троодос | Троодос | lead | Троодос — Кипр утрауының иң ҙур тау системаһы. | Троодос — самая крупная горная система острова Кипр. | 0 | 0 |
Троодос | Троодос | facts | Ҡыш ҡарлы, ә Олимбос түбәһе тирәләй ҡар япмаһы йылына 3—4 ай һаҡлана. | Снегопады происходят каждую зиму, а вокруг вершины Олимбоса снежный покров сохраняется 3-4 месяца в году. | 6 | 6 |
Троодос | Троодос | facts | 1991 йылдан 2005 йылға тиклем күҙәтеү осоронда төбәктә теркәлгән минималь температура — −10,2 °C, максималь температура — +35,4 °C тәшкил итә. | Минимальная температура, зарегистрированная в регионе в период наблюдения с 1991 по 2005 гг., составила −10,2 °C, максимальная — +35,4 °C. | 7 | 7 |
Кипр (утрау) | Кипр (остров) | lead | Кипр — Урта диңгеҙҙең көнсығыш өлөшөндәге утрау, майҙаны һәм халҡы һаны буйынса Урта диңгеҙҙә өсөнсө урынды биләй. | Кипр — остров в восточной части Средиземного моря, занимающий третье место по площади и численности населения в Средиземноморье. | 0 | 0 |
Кипр (утрау) | Кипр (остров) | facts | Утрау көнсығыштан көнбайышҡа 240 км һуҙылған, ә киңлеге, төньяҡтан көньяҡҡа, 100 км-ға етә. | Остров протянулся на 240 км с востока на запад, а в ширину, с севера на юг, достигает 100 км. | 2 | 2 |
Кипр (утрау) | Кипр (остров) | facts | 2004 йылдың 1 майынан Европа берлеге, шулай уҡ 2008 йылдан евро зонаһына инә. | С 1 мая 2004 года Европейский союз, также с 2008 года входит в зону евро. | 7 | 6 |
Кипр (утрау) | Кипр (остров) | facts | Утрау көнсығыштан көнбайышҡа табан 240 км-ға һуҙылған, ә киңлеге, төньяҡтан көньяҡҡа табан, 100 км-ға етә. | Остров протянулся на 240 км с востока на запад, а в ширину, с севера на юг, достигает 100 км. | 9 | 9 |
Крит | Крит | lead | Крит — Грецияның иң ҙур утрауы һәм Урта диңгеҙҙәге майҙаны буйынса бишенсе утрау. | Крит — крупнейший остров Греции и пятый по площади остров в Средиземном море. | 0 | 0 |
Крит | Крит | facts | Европа материгынан 110 км, Азиянан 175 км һәм Африканан 300 км алыҫлыҡта урынлашҡан. | Расположен в 110 км от европейского материка, в 175 км от Азии и в 300 км от Африки. | 1 | 1 |
Крит | Крит | facts | Көнбайыштан көнсығышҡа 260 км һуҙылған, иң киң урыны — 60 км. | Вытянут на 260 км с запада на восток, максимальная ширина — 60 км. | 12 | 13 |
Сицилия (утрау) | Сицилия (остров) | lead | Сицилия — Урта диңгеҙҙәге иң ҙур утрау, майҙаны 25 460 км² һәм халҡы 5 015 569 кеше. | Сицилия — крупнейший остров в Средиземном море, площадью 25 460 км² и населением в 5 015 569 человек. | 0 | 0 |
Сицилия (утрау) | Сицилия (остров) | facts | Шуға ла Сицилия сейсмик әүҙемлек юғары кимәлле төбәк булып тора: утрауҙа йыш ҡына ер тетрәүҙәр, шул иҫәптән 1693 Йылдағы Сицилия ер тетрәүе йәки 1908 йылдағы Мессина ер тетрәүе кеүек бик емергес ер тетрәүҙәр була. | По этой же причине Сицилия является регионом с высоким уровнем сейсмической активности: на острове часто происходят землетрясения, в том числе очень разрушительные, такие как Сицилийское землетрясение 1693 года или Мессинское 1908 года. | 19 | 22 |
Сицилия (утрау) | Сицилия (остров) | facts | Утрауҙа бер нисә йылға бар, уларҙың иң ҙурҙары — Сальсо (144 км) и Симето (113 км). | На острове находятся несколько рек, крупнейшие из которых — Сальсо (144 км) и Симето (113 км). | 22 | 25 |
Сицилия (утрау) | Сицилия (остров) | facts | Ҡояшлы сәғәттәр йылына уртаса 2500 сәғәткә етә, ә Италияла — 2000, ә Францияның көньяғында — 1800. | Количество солнечных часов в среднем достигает 2500 в год в то время, как в континентальной Италии — 2000, а на юге Франции — 1800. | 24 | 27 |
Шапур (мәмерйә) | Шапур (пещера) | lead | Шапур — Ирандағы мәмерйә. | Шапур — пещера в Иране. | 0 | 0 |
Шапур (мәмерйә) | Шапур (пещера) | facts | Ул Танг-Чоган тарлауығында 300 метр бейеклектәге ҡалҡыулыҡта, Бишапур ҡалаһынан 4 саҡрым алыҫлыҡта, Сәсәниҙәр дәүерендә Ирандың төп баш ҡалаһы Ҡазерун Шәһерстанында урынлашҡан. | Она располагается на возвышенности высотой в 300 метров, в ущелье Танг-Чоган, находящегося в 4 километрах от города Бишапур, шахристана Казерун, главной столицы Персии эпохи Сасанидов. | 1 | 1 |
Шапур (мәмерйә) | Шапур (пещера) | facts | Ул боронғо замандарҙан һаҡланып ҡалған берҙән-бер скульптура; бейеклеге яҡынса 7 метр, киңлеге 2 метрҙан ашыу. | Это единственная скульптура, сохранившаяся с древнейших времён; её высота составляет около 7 метров, а ширина больше 2 метров. | 5 | 5 |
Шапур (мәмерйә) | Шапур (пещера) | facts | Риүәйәттәр буйынса, ғәрәптәр 633 йылдың 28 авгусында Фарс провинцияһын яулап алғас, Нәсер Ибн Сәғир исемле ғәрәп командирҙарының береһе Шапур мәмерйәһенә инә (ул ваҡытта Ирандың бик күп тарихи ҡомартҡылары һаҡланған), унда ул ваҡытта күп һанлы Иран тарихи ҡомартҡылары һаҡлана, мәмерйәне ҡарап сыға һәм I статуяһын ҡолат... | Существует легенда, что после того, как арабы завоевали провинцию Фарс 28 августа 633 года, один из арабских командиров, которого звали Насер Ибн Саир, вошёл в пещеру Шапур, где на то время хранилось большое количество исторических памятников Ирана, осмотрел её и приказал опрокинуть статую Шапура I, а другие реликвии з... | 20 | 21 |
Шапур (мәмерйә) | Шапур (пещера) | facts | Мәмерйәгә ингән ерҙә ике таш яҙыу тора, уларҙан береһендә Шапур I яҙмаһының Наҡш-и Рәжәбтән тәржемәһе бар, икенсеһендә Иран хәрби хеҙмәткәрҙәренең, 1000 йылдан һуң, 1958 йылда, статуяны нисек тергеҙеүе һәм уны тәүге урынына ҡайтарыуы тураһында яҙма бар. | На входе в пещеру есть две каменные таблички, на одной из которых написан перевод записи Шапура I из Накш-э Раджаб, а на другой описано как иранские военные спустя 1000 лет, в 1958 году, восстановили статую и вернули её на прежнее место. | 22 | 23 |
Петергоф (һарай-парк ансамбле) | Петергоф (дворцово-парковый ансамбль) | lead | Петергоф («Петер һарайы») — Фин ҡултығының көньяҡ ярындағы һарай-парк ансамбле. | Петергоф (от — «двор Петера») — дворцово-парковый ансамбль на южном берегу Финского залива. | 0 | 0 |
Петергоф (һарай-парк ансамбле) | Петергоф (дворцово-парковый ансамбль) | facts | Петергоф ҡалаһы муниципаль берәмеге территорияһында (1944 йылдан 1997 йылға тиклем — «Петродворец») Санкт-Петербургтың Петродворцовый районында урынлашҡан. | Находится на территории муниципального образования город Петергоф (с 1944 года по 1997 год — «Петродворец») в Петродворцовом районе Санкт-Петербурга. | 1 | 1 |
Петергоф (һарай-парк ансамбле) | Петергоф (дворцово-парковый ансамбль) | facts | 1917 йылғы Октябрь революцияһынан һуң, 1918 йылдың мартында баш ҡаланы Петербургтан Мәскәүгә күсереү тураһында ҡарар ҡабул ителгәс, һарайҙар музейҙарға әйләндерелә. | После Октябрьской революции 1917 года дворцы были превращены в музеи, когда было принято решение о переносе столицы из Петербурга в Москву в марте 1918 года. | 20 | 22 |
Петергоф (һарай-парк ансамбле) | Петергоф (дворцово-парковый ансамбль) | facts | Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Ленинградты 900 көн блокадалау йылдарында (1941—1944) 1941 йылдың көҙөндә немец ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана. | Во время войны в годы 900-дневной блокады Ленинграда (1941—1944) осенью 1941 года был оккупирован немецкими войсками. | 21 | 23 |
Петергоф (һарай-парк ансамбле) | Петергоф (дворцово-парковый ансамбль) | facts | Улар килгәнсе, 8 меңдән ашыу һарай биҙәүестәре һәм 50-гә яҡын статуя эвакуациялана. | Перед их приходом удалось эвакуировать свыше 8 тысяч предметов убранства дворцов и около 50 статуй. | 22 | 24 |
Һаулыҡ һаҡлау | Здравоохранение | lead | Һаулыҡ һаҡлау — йәмәғәт һаулығын һаҡлауҙы ойоштороусы һәм тәьмин итеүсе дәүләт секторы. | Здравоохранение — государственная отрасль, организующая и обеспечивающая охрану здоровья населения. | 0 | 0 |
Мелләт (парк) | Меллат (парк) | lead | Мелләт (фарсы پارک ملت) — Иранда Тәһрандың төньяғында урынлашҡан ҡала паркы. | Меллат — городской парк в северной части Тегерана, в Иране. | 0 | 0 |
Мелләт (парк) | Меллат (парк) | facts | 1887 йылда Бельгияла Тюбиз оҫтаханаһы тарафынан төҙөлгән һәм 1886—1888 йылдарҙа төҙөлгән тимер юлдың беренсе фарсы участкаһы өсөн ҡулланылған 664-се һанлы локомотив паркта урынлашҡан. | В парке находится локомотив №664, построенный мастерской Тюбиз в Бельгии в 1887 году и использовавшийся для первого персидского участка железной дороги, проложенного между 1886 и 1888 годами. | 4 | 4 |
Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы | Мавзолей Шаха Ниматуллы Вали | lead | Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы Махан — Сәфәүиҙәр дәүеренә ҡараған архитектура комплексы, Керман провинцияһының Махан ҡалаһында урынлашҡан. | Мавзолей Шаха Ниматуллы Вали — архитектурный комплекс, относящийся к эпохе Сефевидов и расположенный в городе Махан провинции Керман. | 0 | 0 |
Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы | Мавзолей Шаха Ниматуллы Вали | facts | 1932 йылдың 6 ғинуарында был архитектура ҡомартҡыһы Иран милли мираҫы объекттары исемлегенә индерелә. | 6 января 1932 года этот памятник архитектуры был занесен в список объектов национального наследия Ирана. | 1 | 1 |
Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы | Мавзолей Шаха Ниматуллы Вали | facts | Шаһ Нимәтулла Вәли Керман ҡалаһында 832 йылда йәки, башҡа сығанаҡтар буйынса, ай һижриһенә ҡарата 834 йылда вафат була (ул григориан календары буйынса 1428 йәки 1430 йылға тура килә) һәм Махан баҡсаларының береһендә ерләнә. | Шах Ниматулла Вали умер в городе Кермане в 832 или, по другим сведениям, 834 году по лунной хиджре (что соответствует 1428 или 1430 году по григорианскому календарю) и был похоронен в одном из садов Махана. | 2 | 2 |
Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы | Мавзолей Шаха Ниматуллы Вали | facts | Мавзолейҙың тәүге нигеҙе ирекле торған көмбәҙле ҡоролма була, ул ай һижриһенә ҡарата 840 йылда (григориан календары буйынса 1436 йыл) Деккан солтаны Шиһаб әд-Дин Әхмәт Вәли шаһ I бойороғо буйынса төҙөлә. | Первоначальной основой мавзолея была отдельно стоящая купольная конструкция, построенная в 840 году по лунной хиджре (1436 году по григорианскому календарю) по распоряжению Шихаб ад-Дина Ахмада Вали-шаха I, султана Деккана. | 3 | 3 |
Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы | Мавзолей Шаха Ниматуллы Вали | facts | 1981 йылдың 28 июнендә Керман провинцияһында булған ер тетрәүҙән һуң ҡәбер көмбәҙенең өҫкө өлөшө емерелә һәм көмбәҙҙә ярыҡтар барлыҡҡа килә, шуға күрә лә ул реконструкциялана, был эште Ирандың мәҙәни мираҫы, ҡул эштәре һәм туризм организацияһы башҡара. | После землетрясения, произошедшего 28 июня 1981 года в провинции Керман, обрушился фрагмент верхней части купола гробницы, и в куполе возникли трещины, по причине чего он подвергся реконструкции, которая была осуществлена Организацией по культурному наследию, народным промыслам и туризму Ирана. | 10 | 10 |
Йәрәхәт | Травма | lead | Йәрәхәт ( " яра ") — тышҡы тәьҫир һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән кеше тәненең туҡымаларының һәм ағзаларының анатомик бөтөнлөгө йәки физиологик функциялары боҙолоуҙы аңлатҡан зарарланыу. | Травма (от «рана») — повреждение, под которым понимают нарушение анатомической целостности или физиологических функций органов и тканей тела человека, возникающее в результате внешнего воздействия. | 0 | 0 |
Йәрәхәт | Травма | facts | Ауырыуҙың һәр килограммына 20 миллилитрҙан, физиологик эретмә йәки Рингер лактаты кеүек изотоник эретмәне венаға (йәки һөйәк эсенә) тәүге тапҡыр 5-10 минут эсендә (мәҫәлән, ҙур шприц менән) ебәрергә кәрәк. | Необходим первоначальный внутривенный (внутрикостный) болюс 20 мл/на кг веса, изотонического кристаллоидного раствора такого как физиологического раствора или лактата Рингера должен быть влит в течение от 5 до 10 минут (например посредством большого шприца). | 20 | 19 |
Нарва ратушаһы | Нарвская ратуша | lead | Нарва ратушаһы — Нарвала ҡаланың тап үҙәгендә тарих һәм архитектура һәйкәле. | Нарвская ратуша — памятник истории и архитектуры в Нарве, в самом центре города. | 0 | 0 |
Нарва ратушаһы | Нарвская ратуша | facts | Бөтә Иҫке ҡала кеүек үк, ратуша бинаһы 1944 йылда Икенсе донъя һуғышы барышында зыян күрә һәм 1960 йылдан 1963 йылға тиклем тергеҙелә. | Как и весь Старый город, здание ратуши пострадало в 1944 году в ходе Второй мировой войны и восстановлено в период с 1960 по 1963 годы. | 20 | 19 |
Нарва ратушаһы | Нарвская ратуша | facts | 2019 йылдан бина буш торған, ә 2022 йылда бинаны реконструкциялау буйынса төҙөлөш эштәре башлана. | С 2019 года здание пустовало, а в 2022 году начаты строительные работы по реконструкции здания. | 23 | 22 |
Мәрмәр һарай (Тәһран) | Мраморный дворец (Тегеран) | lead | Мәрмәр һарай — Ирандың Тәһран ҡалаһында тарихи бина һәм элекке шаһтың резиденцияһы. | Мраморный дворец — историческое здание и бывшая шахская резиденция в Тегеране (Иран). | 0 | 0 |
Мәрмәр һарай (Тәһран) | Мраморный дворец (Тегеран) | facts | 1950 йылдың октябрендә һарайҙа йәрәшеү тантанаһы үтә, 1951 йылдың февралендә шаһ һәм уның икенсе ҡатыны Сорая Эсфәндияриның туй тантанаһы үтә. | В октябре 1950 года во дворце состоялась церемония обручения, а в феврале 1951 года и церемония бракосочетания шаха и его второй супруги Сорайи Исфандияри. | 9 | 7 |
Мәрмәр һарай (Тәһран) | Мраморный дворец (Тегеран) | facts | 1965 йылдың 10 апрелендә Мәрмәр һарайы иран һалдаты тарафынан шаһты үлтерергә маташыу урыны була. | 10 апреля 1965 года Мраморный дворец стал местом покушения на шаха, совершённого иранским солдатом. | 12 | 11 |
Лола Лийват | Лийват, Лола | lead | Лола Лийват (также — Лола Лийват-Макарова, 1967 йылға тиклем — Макарова) — эстон рәссамы. | Лола Лийват (также — Лола Лийват-Макарова, до 1967 — Макарова) — эстонская художница. | 0 | 0 |
Лола Лийват | Лийват, Лола | facts | 1928 йылдың 17 авгусында Таллинда тыуған, дүрт йылдан һуң ғаилә Раквереға күсеп килә. | Родилась 17 августа 1928 года в Таллине, через четыре года семья переехала в Раквере. | 1 | 1 |
Лола Лийват | Лийват, Лола | facts | 1948—1954 йылдарҙа Эстон ССР-ы Тарту дәүләт художество институтында уҡый (1951 йылдан Эстон ССР-ы Дәүләт художество институтының Тарту филиалы), һуңыраҡ художество мәктәбендә уҡыта. | В 1948—1954 годах училась в Тартуском государственном художественном институте Эстонской ССР (с 1951 года Тартуский филиал Государственного художественного института Эстонской ССР), позднее преподавала в художественной школе. | 2 | 2 |
Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан) | Музей современного искусства (Исфахан) | lead | Исфаһандағы хәҙерге сәнғәт музейы, — Ирандың Исфаһан ҡалаһында сәнғәт музейы, 1997 йылда XVII быуатта төҙөлгән король музейы бинаһында нигеҙ һалынған; XIX быуатта бинала провинция губернаторы резиденцияһы урынлаша; музейҙа урындағы авторҙар ижад иткән хәҙерге сәнғәт әҫәрҙәре күргәҙмәләре даими үткәрелә. | Музей современного искусства в Исфахане — художественный музей в иранском городе Исфахан, основанный в 1997 году в здании бывшего королевского музея, построенном в XVII веке; в XIX веке в здании размещалась резиденция губернатора провинции; музей регулярно проводит выставки произведений современного искусства, созданны... | 0 | 0 |
Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан) | Музей современного искусства (Исфахан) | facts | Бынан тыш, Ҡаджар дәүерендә бина Исфаһан провинцияһы губернаторы резиденцияһына әйләндерелә, унда губернатор Мәсүд Мирза Зул Солтан (1850—1918) йәшәй башлай. | Кроме того, в годы правления Каджаров, здание было превращено в резиденцию губернатора провинции Исфахан — в здании поселился губернатор Массуд Мирза Зул Султан (Mass’oud Mirza Zell-e Soltan, 1850—1918). | 6 | 6 |
Туран милли паркы | Туран (национальный парк) | lead | Туран тәбиғәтте һаҡлау зонаһы — өс һаҡланған биләмәне: территорияның күпселек өлөшөн үҙ эсенә алған һаҡланған биләмәне, көнсығыш өлөшөндә ҡырағай тәбиғәт резерватын һәм үҙәктә милли паркты үҙ эсенә ала. | Природоохранная зона Туран или Хар Туран включает в себя три охраняемые территории: природоохранную зону на большей части площади, резерват дикой природы в восточной части и национальный парк в центре. | 0 | 0 |
Туран милли паркы | Туран (национальный парк) | facts | Милли парк территорияның майҙанының 8 % тәшкил итә, ҡырағай йәнлектәр резерваты 17 %, һаҡланған биләмә 75 % тәшкил итә. | Национальный парк составляет 8 % от площади территории, резерват дикой природы — 17 % и природоохранная зона — 75 %. | 1 | 1 |
Туран милли паркы | Туран (национальный парк) | facts | Был биләмә 1971 йылда тәбиғәтте һаҡлау зонаһы булараҡ Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау ойошмаһы идаралығына күсә, 1976 йылда уның бер өлөшө ҡырағай тәбиғәт резерваты итеп һайлана, шул уҡ йылда ЮНЕСКО тарафынан Туран комплексы биосфера ҡурсаулығы статусын ала, ә 2002 йылда был комплекстың үҙәк өлөшө милли паркка әүерелә. | Эта территория в 1971 году в качестве природоохранной зоны перешла под управление, в 1976 году часть её была выбрана в качестве резервата дикой природы, в том же году комплекс Туран со стороны ЮНЕСКО получил статус биосферного заповедника, а в 2002 году центральная часть данного комплекса стала национальным парком. | 6 | 6 |
Әли Лариджани | Лариджани, Али | lead | Әли (Ғәли) Әрдәшир Амоли Лариджани ((3 июнь 1958 йыл, Ән-Нәжәф— 17 март 2026 йыл) ) — Иран сәйәси эшмәкәре, Иран Юғары милли именлек советы секретары (2005 йылдың 15 авгусынан 2007 йылдың 20 октябренә тиклем һәм 2025 йылдың 5 авгусынан 2026 йылдың 17 мартына ҡәҙәр). | Али Ардашир Амоли Лариджани (3 июня 1958, Эн-Наджаф ) — иранский политический деятель, секретарь Высшего совета национальной безопасности Ирана с 15 августа 2005 года по 20 октября 2007 года и с 5 августа 2025 года по 17 марта 2026 года. | 0 | 0 |
Әли Лариджани | Лариджани, Али | facts | Элегерәк, 2008—2020 йылдарҙа, Ислам консультатив советы спикеры вазифаһын биләй. | Ранее занимал должность спикера Исламского консультативного совета с 2008 по 2020 год. | 1 | 1 |
Әли Лариджани | Лариджани, Али | facts | Лариджани 1958 йылдың 3 июнендә Нәжәфтә, ул саҡтағы Ираҡ короллегендәге ҡалала тыуған. | Лариджани родился 3 июня 1958 года в Эн-Наджафе. | 2 | 4 |
Әли Лариджани | Лариджани, Али | facts | 2025 йылдың 5 авгусында, Израиль менән ун ике көнлөк һуғыштан һуң, Әли Лариджани Ирандың Юғары Милли Именлек Советы (SNSC) секретары итеп тәғәйенләнә. | 5 августа 2025 года, после Двенадцатидневной войны с Израилем, Али Лариджани был назначен секретарём Высшего совета национальной безопасности Ирана (ВСНБ). | 8 | 8 |
Урология | Урология | lead | Урология (боронғо грек теленән — " һейҙек " + — " уҡытыу, фән ") — клиник медицинаның бәүел системаһы, репродуктив системаһы ағзалары ауырыуҙарының һәм ҡорһаҡ ҡыуышлығындағы башҡа патологик процестарҙың килеп сығышын, үҫешен, диагностикалауҙы өйрәнеүсе һәм уларҙы дауалау һәм иҫкәртеү ысулдарын эшләүсе өлкәһе. | Урология (от — «моча» + — «учение, наука») — область клинической медицины, изучающая этиологию, патогенез, диагностику заболеваний органов мочевой системы, половой системы и других патологических процессов в забрюшинном пространстве и разрабатывающая методы их лечения и профилактики. | 0 | 0 |
Урология | Урология | facts | Рәсәйҙә XVIII быуаттың икенсе яртыһында йәшәгән һәм үҙе иҫән саҡта 3000-дән ашыу бәүел ҡыуығынан таштарҙы алыу операцияһы эшләгән (операциянан һуң үлем кимәле яҡынса 4 %) И. | Венедиктов, живший во второй половине XVIII века, выполнивший в течение жизни более 3000 камнесечений (при послеоперационной летальности около 4 %). | 6 | 8 |
Урология | Урология | facts | 1893 йылда ул донъяла беренсе цистоскопик фотоһүрәт төшөрә, ә 1894 йылда донъяла беренсе цистофотографик атлас баҫтырып сығара. | В 1893 году им была сделана первая в мире цистоскопическая фотография, а в 1894 году — опубликован первый в мире цистофотографический атлас. | 19 | 19 |
Урология | Урология | facts | 1907 йылда Парижда Халыҡ-ара урологтар ассоциацияһы ойошторола, 1908 йылда унда 1-се Халыҡ-ара урологтар конгресы үтә. | В 1907 году в Париже создана Международная ассоциация урологов, в 1908 году там же состоялся 1-й Международный конгресс урологов. | 23 | 23 |
Алутагузе (милли парк) | Алутагузе (национальный парк) | lead | Алутагузе милли паркы, Алутагузе милли паркы, Алутагес милли паркы — Эстониялағы милли парк. | Национальный парк Алутагузе, Алутагузский национальный парк, Алутагеский национальный парк — национальный парк в Эстонии. | 0 | 0 |
Алутагузе (милли парк) | Алутагузе (национальный парк) | facts | Алутагузе милли паркына 2018 йылдың 24 ноябрендә нигеҙ һалынған. | Алутагузский национальный парк основан 24 ноября 2018 года. | 3 | 3 |
Алутагузе (милли парк) | Алутагузе (национальный парк) | facts | Эстонияла беренсе милли парк 1971 йылда Лахемаала, һуңғынан алдағыһы — Матсалу — 2004 йылда булдырылған. | Первый национальный парк в Эстонии был основан в Лахемаа в 1971 году, предпоследний — Матсалуский — в 2004 году. | 5 | 5 |
Узон | Узон | lead | Узон — Камчатка ярымутрауындағы Кроноцкий күленән көньяҡтараҡ Кронок ҡурсаулығы территорияһында урынлашҡан һүнгән вулкан. | Узон — разрушенный потухший вулкан, расположенный на территории Кроноцкого заповедника к югу от Кроноцкого озера на полуострове Камчатка. | 0 | 0 |
Узон | Узон | facts | Ул киңлек йүнәлешендә 12 километрға тиклем һәм меридиан йүнәлешендә 9 километрға тиклем ҙур уйпатлыҡтан ғибарәт. | Она представляет собой огромную впадину размером в поперечнике до 12 километров в широтном направлении и до 9 км в меридиональном. | 5 | 5 |
Узон | Узон | facts | Көньяҡтан, көнбайыштан һәм төньяҡтан 200 метрҙан 800 метрға тиклем бейеклектәге текә ҡалҡыулыҡтар менән уратып алынған, улар яйлап тышҡы яйлаға күсә. | С юга, запада и севера обрамлено крутыми уступами высотой от 200 до 800 метров, которые плавно переходят во внешнее плато. | 8 | 8 |
Узон | Узон | facts | Мәҫәлән, 2008 йылда 6 метр бейеклектәге яңы гейзер барлыҡҡа килеүе күҙәтелә. | Например, в 2008 году было прослежено формирование нового гейзера Мутный с высотой выпуска воды до 6 метров. | 14 | 14 |
Ҡан баҫымы | Кровяное давление | lead | Ҡан баҫымы — ҡандың ҡан тамырҙары стенаһына яһаған баҫымы, йәки, икенсе төрлө әйткәндә, ҡан әйләнеше системаһындағы шыйыҡсаның атмосфера баҫымынан артыҡ баҫымы. | Кровяное давление — давление, которое кровь оказывает на стенки кровеносных сосудов, иначе говоря, превышение давления жидкости в кровеносной системе над атмосферным. | 0 | 0 |
Ҡан баҫымы | Кровяное давление | facts | Йөрәктән сыҡҡанда, аортала һәм эре артерияларҙа баҫым бер аҙ айырыла (5—10 мм рт. ст), сөнки был тамырҙар диаметры ҙур булыу сәбәпле, уларҙы гидродинамик ҡаршылыҡ түбән. | Давление на выходе из сердца, в аорте и в крупных артериях отличается незначительно (на 5—10 мм рт. ст), поскольку из-за большого диаметра этих сосудов их гидродинамическое сопротивление невелико. | 8 | 8 |
Ҡан баҫымы | Кровяное давление | facts | Һау кешенең типик артериаль ҡан баҫымы (систолик/диастолик) 120 һәм 80 мм т.б; эре веналарҙа баҫым нулдән бер нисә мм т. б. түбәнерәк (атмосфера баҫымынан түбәнерәк). | Типичное значение артериального кровяного давления здорового человека (систолическое/диастолическое) — 120 и 80 мм рт. ст., давление в крупных венах на несколько мм рт. ст. ниже нуля (ниже атмосферного). | 15 | 15 |
Ҡан баҫымы | Кровяное давление | facts | Систолик һәм диастолик ҡан баҫымы араһындағы айырма пульс баҫымы тип атала һәм ғәҙәттә 30—50 мм т.б. тәшкил итә. | Разница между систолическим артериальным давлением и диастолическим называется пульсовое давление и в норме составляет 30—50 мм рт. ст.. | 16 | 16 |
Элһам Кәшәфи | Кашефи, Эльхам | lead | Элһам Кәшәфи — Иран компьютер фәндәре профессоры һәм Эдинбург университетының Информатика мәктәбендә квант иҫәпләүҙәре кафедраһы мөдире, шулай уҡ Сорбон университетында Милли ғилми тикшеренеүҙәр үҙәгенең ғилми хеҙмәткәре. | Эльхам Кашефи — иранский профессор компьютерных наук и заведующий кафедрой квантовых вычислений в Эдинбургского университета, а также научный сотрудник Национального центра научных исследований (НЦНИ) в. | 0 | 0 |
Элһам Кәшәфи | Кашефи, Эльхам | facts | Ул Шәриф исемендәге Технология университетында ғәмәли математиканы өйрәнә, 1996 йылда бакалавр, 1998 йылда магистр дәрәжәһен ала. | Она изучала прикладную математику в Технологическом университете имени Шарифа, получив степень бакалавра в 1996 году и степень магистра в 1998 году. | 4 | 4 |
Гимры автомобиль юлы туннеле | Гимринский автодорожный тоннель | lead | Гимры автомобиль юлы туннеле — Рәсәй территорияһында иң оҙон автомобиль юлы туннеле. | Гимринский автодорожный тоннель — самый длинный автодорожный тоннель на территории России. | 0 | 0 |
Гимры автомобиль юлы туннеле | Гимринский автодорожный тоннель | facts | Юл өлөшө киңлеге — 7, габарит бейеклеге — 5 метр. | Ширина проезжей части — 7 метров, высота габарита — 5 метров. | 4 | 3 |
Гимры автомобиль юлы туннеле | Гимринский автодорожный тоннель | facts | Уның киҫелеш диаметры — 9 м, хәрәкәт итеү өлөшөнөң киңлеге — 7 м. | Диаметр сечения тоннеля — 9 м, ширина проезжей части — 7 м. | 6 | 5 |
Гимры автомобиль юлы туннеле | Гимринский автодорожный тоннель | facts | Туннелде ҡаҙыу төньяҡ портал яғынан 1979 йылдың 31 декабрендә, ә көньяҡ портал яғынан 1983 йылда башлана. | Проходка тоннеля со стороны северного портала была начата 31 декабря 1979 года, а со стороны южного — в 1983 году. | 9 | 9 |
Гимры автомобиль юлы туннеле | Гимринский автодорожный тоннель | facts | 2007 йылдың декабрендә, Гимры ауылында контртеррористик операция режимы индерелгәс, туннель юл йөрөү өсөн ябыла, һуңынан 2011 йылға күсерелә (шул уҡ ваҡытта 2011 йылда ғына туннелдә төҙөлөш эштәренә 1,7 миллиард һум тотоноу планлаштырыла). | В декабре 2007 года, когда в селе Гимры был введён режим контртеррористической операции, тоннель был закрыт для проезда, позже перенесена на 2011 год (при этом только в 2011 году на строительные работы в тоннеле планировалось потратить 1,7 млрд руб). | 11 | 15 |
Гимры автомобиль юлы туннеле | Гимринский автодорожный тоннель | facts | Реконструкциянан һуң Гимры автомобиль юлы тоннеле 2012 йылдың 2 октябрендә асыла. | Окончательно после реконструкции Гимринский автодорожный тоннель был открыт 2 октября 2012 года. | 12 | 16 |
Материя (физика) | Материя (физика) | lead | Материя от (матдә) — физиканың төп төшөнсәләренең береһе, киңлек-ваҡыттың бөтә йөкмәткеһе йыйылмаһы менән билдәләнгән һәм уның үҙенсәлектәренә йоғонто яһаған дөйөм термин. | Материя (от «вещество») — одно из основных понятий физики, общий термин, обозначающий всё содержимое пространства-времени и влияющее на его свойства. | 0 | 0 |
Әхмәт Шамлу | Шамлу, Ахмад | facts | 70-80-се йылдарҙа «Томанда сәскә атҡан», «Ибраһим ут өҫтөндә», «Хоршидзад — үлемде яулаусы» йыйынтыҡтары донъя күрә. | В 70 — 80 гг. выходят в свет сборники «Цветение в тумане», «Ибрахим в огне», «Хоршидзад — покорительница смерти». | 22 | 29 |
Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск) | Железнодорожный мост через Енисей (Красноярск) | lead | Йәнәсәй йылғаһы аша тәүге тимер юл күпере Красноярскиҙа 1895—1899 йылдарҙа һалына һәм 2007 йылға тиклем, һүтелгәнгә тиклем була. | Первый железнодорожный мост через реку Енисей был построен в Красноярске в 1895-1899 годах и существовал до 2007 года, когда был разобран. | 0 | 0 |
Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск) | Железнодорожный мост через Енисей (Красноярск) | facts | Оҙонлоғо — 1 км, арауыҡтарының киңлеге 140 метрға тиклем, металл фермаларҙың бейеклеге — 20 метр. | Длина 1 км, ширина пролётов до 140 метров, высота металлических ферм в вершине параболы 20 метров. | 2 | 2 |
Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск) | Железнодорожный мост через Енисей (Красноярск) | facts | 1896 йылдың 30 авгусында яңы күпер һалына. | 30 августа 1896 года состоялась закладка моста. | 5 | 5 |
Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск) | Железнодорожный мост через Енисей (Красноярск) | facts | Эйфель башняһы 1889 йылда төҙөлә һәм ошо йылда алтын миҙал ала, ә Красноярск күпере — 11 йылдан һуң. | Однако Эйфелева башня была построена в 1889 г. и получила золотую медаль именно в этом году, а красноярский мост — через 11 лет. | 15 | 14 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.