Datasets:
kornwtp
/
mya-bitextmining

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
source
stringlengths
1
4.98k
target
stringlengths
1
23.2k
But most the time people just realize they like leaving things in terms of pi. Anyway, I'll leave you there. In the next video we'll figure out the area of a circle.
Pi ကိန္း အစားမထုိးဘဲ ဒီအတုိင္းဘဲ ထားခ်င္ၾကပါတယ္။ ေကာင္းျပီ ဒီမွာဘဲ ရပ္ၾကရေအာင္။ ေနာက္ ဗီဒီယုိမွာေတာ႔ စက္၀ုိင္း ဧရိယာနဲ႔ ပက္သက္ျပီး စဥ္းစားၾကရေအာင္။
In the last video on the Drake equation we tried out some numbers we just made some assumptions that seemed reasonable at least to me and we got that there should be 12.5 detectable civilizations in the Milky Way Galaxy and I've talked about a bunch of reasons about why we are not detecting them but I left out one of the most obvious reasons that we are not detecting them and it was rightfully pointed out in the comments bellow that video and thats just the signal might be too weak if theres 12.5 if there's on the order of 10, 11, 12 detectable civilizations in our galaxy they could be quite far from us this isn't the Milky Way but this is a galaxy that probably doesn't look too different from our Milky Way we could obviously never get this vantage point of our galaxy well at least not for a while not unless we can travel quite far away from it but lets say we are over here you could imagine if the ten civilizations or the twelve civilizations are here, one, two, three, four there's probably a lot more at the center actually because that's where our density is higher so let me put it here so one, two, three, four, five, six, seven eight, nine, ten, eleven, twelve the closest of them might be tens of thousands of light years away from us and there might be a lot of stuff in between all sorts of crazy things happening stars exploding all sorts of signals that we are receiving and it might just be that the signals from those civilizations are too weak to reach us or that there is too much interference from all of the other craziness that's happening around the galaxy there's also these other reasons that I've talked about in the last video maybe they've gone beyond using radio as a form of communication and thats why.. or they never used it to begin with and that's why we don't even see them ever using it or they used if for a very short period a kind of transition period and maybe in a hundred years we'll discover the next best thing the other idea behind why we're probably or maybe why we might not be able to detect civilizations is that well there might be a lot fewer than ten when I did the Drake equation right over here I just made a bunch of assumptions none of these seemed crazy but I assumed a reality where you didn't have these kind of cataclysmic events in the galaxy at regular intervals but we know there are cataclysmic events that happen in our galaxy in other galaxies the one we know the most about although there are all sorts of things that we don't know much about are gamma ray bursts and these are still kind of trying to be understood GAMMA RAY BURSTS and you can watch the video on quasars those are essentially of highly energetic rays being released when all this material is being kind of absorbed into super massive black holes at the centers of galaxies that tend to be very very very often billions of light years away and gamma rays are one of the things that get emitted from those but you can also have gamma ray bursts within galaxies we believe maybe certain types of stars when they collapse into black holes you have this burst of gamma rays there might be certain kinds of neutron stars with the right properties that might every now and then release gamma rays and the view is is that if there is a civilization that is within a few thousand light years near one of these gamma ray bursts and its in wrong place its kind of in the path of the burst then its a good chance that those civilizations will be completely wiped out that those planets will become sterilized because there is so much radiation coming out from that gamma ray there's even some theories that some of the extinction events that have happened in Earth's history we are not talking about the dinosaurs we are talking about billions of years ago maybe a billion years ago or two billion years ago that these might have been caused by relatively local gamma ray bursts the theory is that these might hit earth on the order of once every billion years and if you think about the galaxy as a whole we're kind of in.. our solar system is orbiting the galaxy its kind of a nice distance from the center of the galaxy the closer you get into the center the higher densities of stars you have so you can imagine if earth gets hit with one of these gamma rays bursts every couple of billion years you can imagine something closer the center of the galaxy gets hit with these gamma ray bursts much much much more frequently just because there is more activity there there are more stars that are closer by more stars that are aging more stars that might be collapsing into black holes so the simple answer is we don't know there could be a thousand civilizations out there and we're not sophisticated enough to notice them just yet or there might be very very few because all of this craziness that happens in the galaxy or who knows there might be none although I find that kind of... that's not too exciting so I try not to think about that one
ၿပီးခဲ့တဲ့ ဗီဒီယိုမွာ Drake equation အေၾကာင္းေၿပာတုန္းက ကြ်န္ေတာ္တို ့နံပတ္ေလးေတြနဲ ့စမ္းလုပ္ခဲ့ၾကတယ္ ကြ်န္ေတာ္တို ့ကိုယ္အဆင္ေၿပသလို ခန္ ့မွန္းမႈေတြလည္း လုပ္ၾကတယ္ ေနာက္ေတာ့ နဂါးေငြ ့တန္းဂလက္ဆီ ထဲမွာ သက္ရွိမ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၁၂.၅ ေလာက္ရွိမယ္လို ့ခန္ ့မွန္းခဲ့ၾကတယ္ ေနာက္ေတာ့ကြ်န္ေတာ္တို ့ေတြ ၄င္းမ်ိဳးစိတ္ေတြကို ဘာလို ့ရွာမေတြ ့နိုင္လဲဆိုတဲ့အေၾကာင္းေတြေၿပာၾကတယ္ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုရွာမေတြ ့ရတဲ ့တကယ့္ အေၾကာင္းတစ္ရပ္ကို ကြ်န္ေတာ္က်န္ခဲ့တယ္ ေနာက္ၿပီး အဲ ့အခ်က္က ဗီဒီယိုေအာက္မွာ Comment ေပးထားတာထဲက ရခဲ့တာပါ ေနာက္ၿပီး ၁၂.၅ မ်ိဳးလို ့ေၿပာရင္ အၿမင္က်ဥ္းရာေရာက္ပါတယ္ တကယ္လို ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့ရဲ ့ဂလက္ဆီထဲမွာ မ်ိဳးစိတ္ ၁၀၊၁၁၊၁၂ မ်ိဳးသာရွိခဲ့မယ္ဆိုရင္ ၄င္းတို ့ဟာကြ်န္ေတာ္တို ့နဲ ့ေတာ္ေတာ္ေ၀းမွာပါ နဂါးေငြ ့တန္းဂလက္ဆီထဲမွာေတာင္မဟုတ္ေလာက္ေတာ့ဘူး ဒါေပမယ့္ အဲ့ဂလက္ဆီ ကကြ်န္ေတာ္တို ့ရဲ ့နဂါးေငြ ့တန္းဂလက္ဆီနဲ ့ သိပ္မကြဲေလာက္ပါဘူး ကြ်န္ေတာ္တို ့ေတြ ဂလက္ဆီနဲ ့ပတ္သတ္ၿပီး ဒီလိုမ်ိဳးတစ္ခါမွ မေတြးခဲ့ဖူးဘူး ေနာက္ၿပီး ဒီဂလက္ဆီထက္ေက်ာ္ၿပီးလည္းတစ္ခါမွမသြားဖူးဘူး ဒါေပမယ့္အခု ကြ်န္ေတာ္တို ့အဲ့ကိုေရာက္ေနၿပီဆိုပါေတာ့ တကယ္လို ့မ်ိဳးစိတ္ ၁၀မ်ိဳး (သို ့) ၁၂ မ်ိဳးေလာက္က ဒီမွာရွိမယ္ဆိုရင္ ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄ ဒီအလယ္ေလာက္မွာ ပိုၿပီးက်က္စားၾကမယ္ ဘာလို ့လဲဆိုေတာ့ဒီမွာက သိပ္သည္းဆပိုမ်ားတယ္ ဒီေတာ့ဒီမွာထားလိုက္ၿပီ ဒီေတာ့ ၁၊၂၊၃၊၄၊၅၊၆၊၇၊ ၈၊၉၊၁၀၊၁၁၊၁၂ အနီးဆံုး ကေတာ့ အလင္းနွစ္ တစ္ေသာင္းေလာက္ အကြာမွာရွိပါတယ္ ၿပီးေတာ့ ယင္းအကြာအေ၀းၾကားမွာ အလြန္မ်ားၿပားလွတဲ့ ကိစၥေတြၿဖစ္ေပၚေနပါ ၾကယ္ေပါက္ကြဲမႈလိုဟာမ်ိဳးေပါ့ ေနာက္ၿပီး အဲ့မ်ိဳးစိတ္ေတြကေနလာတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကလည္း ကြ်န္ေတာ္တို ့ဆီကိုေရာက္လာဖို ့ သိပ္ကိုအားနည္းတယ္ တနည္းေၿပာရရင္ ဂလက္ဆီတစ္ခုလံုးမွာၿဖစ္ပ်က္သမ်ွ အေနွာက္အယွက္ေတြေၾကာင့္လည္း ၿဖစ္နိုင္တယ္ ေနာက္ၿပီးအရင္ ဗီဒီယိုမွာေၿပာခဲ့သလိုပဲ ဒီလိုတၿခားအေၾကာင္းေတြလည္းရွိပါေသးတယ္ သူတို ့က ေရဒီယိုလႈိုင္းမိတဲ့ ေနရာရဲ ့အၿပင္မွာ ေနတာလည္းၿဖစ္နိုင္တယ္ ၿပီးေတာ့အဲ့ဒါေၾကာင့္မဟုတ္ရင္လည္း သူတို ့ကဒီဆက္သြယ္ေရးစနစ္ေတြကိုတစ္ခါမွအသံုးမၿပဳလို့ၿဖစ္ရမယ္ ဒ့ါေၾကာင့္လည္း သူတို ့ဒီလို ဟာေတြကိုသံုးတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထားေတြမေတြ ့ဖူးပါဘူး ဒါမွမဟုတ္ ၄င္းတို ့ဟာ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုမွာ ယင္းစနစ္ကို ခဏတာသံုးခဲ့တာမ်ိဳးလည္းၿဖစ္နိုင္ပါတယ္ ဒါမွမဟုတ္ ေနာက္နွစ္ေပါင္း ၁၀၀ေလာက္က်ရင္ ကြ်န္ေတာ္တို ့ရွာမေတြ ့ေသးတဲ့ ဒီမ်ိဳးႏြယ္စုေတြနဲ ့ ပတ္သတ္တဲ့ ပိုေသခ်ာတဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေတြ ့လာနိုင္ပါတယ္ အဲ့ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့ Drake equation သံုးၾကည့္တုန္းက ၄င္းမ်ိဳးစိတ္ေတြက ၁၀ မ်ိဳးထက္နည္းပါတယ္ ဒါကဒီစိတ္ကူးယဥ္ဆန္တဲ့ကိစၥေတြနဲ ့ပတ္သတ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ့္ယူဆခ်က္သက္သက္ပါပဲ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္ၿဖစ္နိုင္တာကိုပဲခန္ ့မွန္းခဲ့တာပါ
(lively music)
(သီခ်င္းသံ)
[unintelligible] take paintings out of context and it's sometimes hard to remember that works of art were meant for domestic environments.
Zucker: ျပတုိက္ေတြမွာ ပန္းခ်ီေတြက တစ္ခုနဲ႕တစ္ခု အေၾကာင္းအရာဆက္စပ္မႈမရွိပါဘူး တစ္ခါတစ္ရံမွာ ဒီအႏုပညာလက္ရာေတြက အိမ္တြင္းမွာ အလွဆင္ဖို႕ ဆိုတာကိုေတာင္ ေမ့သြားတယ္
Dr. Harris:
Dr.
Or churches or even in the case of the paintings that we're looking at now, Pleasure Pavilions.
Harris: ဒါမွမဟုတ္ ဘုရားေက်ာင္းေတြမွာေပါ့ ကၽြန္မတို႕အခု Pleasure Pavilions ထဲက ပန္းခ်ီေတြကုိ ၾကည့္ေနရင္းနဲ႕ေတာင္ သတိမရဘူး
Dr. Zucker:
Dr.
We're in the Fragonard room at the Frick Collection and we're looking at one of the late Rococo masterpieces.
Zucker: ကၽြန္ေတာ္တို႕ အခု Frick Collection က Fragonard အခန္းထဲမွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ၾကည့္ေနတာက ေခတ္သစ္ Rococo အေကာင္းဆံုးလက္ရာေတြထဲက တစ္ခုပါ
Dr. Harris:
Dr. Harris:
Fragonard's the Progress of Love.
Fragonard ရဲ႕ the Progress of Love ပါ
Dr. Zucker: The first canvas shows the inception of love. We see this young boy offering a rose to this rather surprised young girl.
Zucker: ပထမဆံုး ဆီေဆးပန္းခ်ီ က အခ်စ္ရဲ႕ကနဦးအစ ကိုေဖာ္ျပတယ္ ဒီေကာင္ေလးက မိန္းကေလးကို ႏွင္းဆီပန္းေလးေပးေနၿပီး မိန္းကေလးက အံ့ဩသြားတဲ့ပံုပါ
Dr. Harris: And in the next panel, we see them having a kind of surreptitious meeting.
Harris: ေနာက္တစ္ကားမွာေတာ့ ခိုးေၾကာင္ခိုးဝွက္ေတြ႕ေနတဲ့ ပံုစံေလးပဲ
Dr. Zucker:
Dr.
Followed by an allegory of the consummation of love, the crowning. This would refer to the marriage.
Zucker: တင္စားေျပာရမယ္ဆုိရင္ အခ်စ္က ေအာင္ျမင္မႈ သရဖူေဆာင္းသြားျခင္းပါ အဲဒါက ထိမ္းျမားလက္ထပ္မႈကို ညႊန္ျပေနတယ္
Dr. Harris: And then in the last scene, the two lovers nostalgically looking at their early love letters together. And these four panels were made for Madame du Barry, the mistress of King Louis XV.
Harris: ၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုးပံုမွာ ခ်စ္သူႏွစ္ေယာက္က သူတုိ႕ခ်စ္စက ပို႕ခဲ့ၾကတဲ့စာေလးေတြကို အတူတူ အလြမ္းေျပၾကည့္ေနၾကတယ္ ဒီပန္းခ်ီ ေလးကားလံုးက ဘုရင္ Louis XVရဲ႕ မိဖုရား Madame du Barry အတြက္ဆြဲခဲ့တာပါ
Dr. Zucker:
Dr.
The consort of the king himself. Let's look at one of the panels. Let's look at the meeting.
Zucker: ဘုရင္ရဲ႕ စိတ္ရင္းပါ ဒီပန္းခ်ီကားေလး ကိုၾကည့္ရေအာင္ ပန္းခ်ီကားေတြ စုေဝးထားပံုကိုၾကည့္ပါဦး ဒါက ကၽြန္ေတာ္ အႀကိဳက္ဆံုးပဲ ဒီပန္းခ်ီကားစုထဲမွာ ဒုတိယ ပန္းခ်ီကားကိုၾကည့္ရင္ ေတာ္ေတာ္ႀကီးတာကိုေတြ႕ရမယ္ ဒီပန္းခ်ီက တကယ္အႏွစ္သာရျပည့္ဝပါတယ္ အခန္းေသးေလးထဲမွာ ထားခဲ့တာပါ
Dr. Zucker:
Dr.
Right next to a window.
Zucker: ျပတင္းေပါက္ညာဘက္နားမွာပါ
Dr. Zucker: That's important because the window would have looked out onto the back of the pavilion onto the garden.
Zucker: ဒါက အေရးႀကီးတယ္ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ျပတင္းေပါက္ကေန အေဆာက္အအံုရဲ႕ ေနာက္ေက်ာ ကေန ဥယ်ာဥ္ကိုျမင္ေနရတယ္
Dr. Harris:
Dr.
Overflowing (chuckles)
Harris: ခံစားမႈရသေတြ ျပည့္ဝေနတယ္
Overflowing, yeah, representation of nature, would've had a nice parallel to the landscape outside.
Zucker: ဟုတ္တယ္ ခံစားခ်က္ေတြ ျပည့္လွ်ံေနတယ္။ သဘာဝအလွကိုဖြဲ႕ႏြဲ႕ခ်က္က အျပင္က ဥယ်ာဥ္ရႈခင္းအတိုင္းပဲ
Dr. Harris:
Dr.
It's such a dramatic image. One really gets a sense of a secret meeting.
Harris: ဒီပန္းခ်ီက ထူးျခားေကာင္းမြန္တယ္ လူေတြက လွ်ိ ဳ ႕ဝွက္ေတြ႕ဆံုမႈကို ခံစားရတယ္
Dr. Zucker: One art historian suggested that the pose of the young woman is coming directly out of 18th century theater at this moment.
Zucker: ပန္းခ်ီ သမိုင္းပညာရွင္တစ္ေယာက္ကေတာ့ မိန္းကေလးရဲ႕ အခုပံုစံက ၁၈ ရာစုကပံုစံလုိ႕ထင္တယ္
Dr. Harris:
Dr.
So, we see her suitor climbing up the ladder.
Harris: သူမရဲ႕ ခ်စ္သူကေလွကားကေနတက္လာတာကို ေတြ႕ရတယ္
Dr. Zucker:
Dr.
So, this is a little bit of a Romeo and Juliet.
Zucker: ရိုမီယို နဲ႕ ဂ်ဴ းလိယက္နဲ႕ေတာင္ တူတယ္
Dr. Harris:
Dr.
It is and they don't wanna get caught.
Harris: ဟုတ္တယ္ သူတို႕အဖမ္းမခံခ်င္ဘူး
Dr. Zucker:
Dr.
Her left hand seems to be saying,
Zucker: သူမ ဘယ္ဘက္လက္က
"Slow down. Wait a moment. "Let me see if the coast is clear."
"ျဖည္းျဖည္း ခဏေစာင့္" လုိ႕ေျပာေနပံုနဲ႕တူတယ္ လမ္းရွင္းရဲ႕လားၾကည့္ရေအာင္
Dr. Harris:
Dr. Harris:
(laughs) Yeah.
(ရယ္လ်က္) ဟုတ္တယ္
Dr. Zucker:
Dr.
There is this wonderful sense of anticipation.
Zucker: ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားေနတဲ့ ခံစားခ်က္အျပည့္ပါတယ္
Their bodies leaned toward one another and formed a pyramid that leads our eye up to the figure of Cupid and Venus.
Harris: သူတို႕ကိုယ္ေတြ တစ္ေယာက္က တစ္ေယာက္ဆီ ယိမ္းေနပံုနဲ႕ အေပၚက Cupid နဲ႕ Venus ရုပ္တုနဲ႕ ပိရမစ္ပံုစံ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္
Dr. Zucker:
Dr.
So as if the painting wasn't clear enough. They are just gonna make sure that we know what this is about. Venus, of course, the Goddess of Love.
Zucker: ပန္းခ်ီက သိပ္ၿပီးမျပတ္သားေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုို႕ကို Venus ဒါေပါ့ သူမက အခ်စ္နတ္ဘုရားမပဲ ၿပီးေတာ့ ဒါက သူမရဲ႕ သား Cupid ဆုိၿပီး ဒီပန္းခ်ီကို ေသခ်ာနားလည္ေစတယ္ သူမက သူ႕ရဲ႕ျမွားက်ည္ေတာက္ကို ယူထားတယ္ ကၽြန္ေတာ့္ စိတ္ထင္ သူမ သူ႕ကို ဆိုးလို႕ဖမ္းထားတာပဲ သူက ေအာက္က အတြဲဆီကို ျမွားပစ္လႊတ္လုိက္တယ္ အခု သူဒဏ္ေပးခံေနရၿပီ
Dr. Harris:
Dr.
Her pose mirrors the trees behind her that leaned up in toward the right side of the canvas. So, there's a V-shaped parting where we see the sky between Venus and Cupid.
Harris: သူမရဲ႕ ကိုယ္ကိုႏြဲ႕ေနဟန္ေၾကာင့္ ဆီေဆးပန္းခ်ီရဲ႕ ညာဘက္ကို ယိမ္းေနတဲ့ သူမေနာက္ကသစ္ပင္ကို ေပၚေစတယ္ ဒီေတာ့ Venus နဲ႕ Cupid ၾကားကေကာင္းကင္ကိုၾကည့္ရင္
We referred a moment ago that the foliage mirroring the garden outside and that's the thing that I love so much about Fragonard. The sense that nature can't be controlled. It overflows everywhere.
V ပံုစံျဖစ္ေနတယ္ ခုနကဟာကိုျပန္ၾကည့္ရင္ သစ္ရြက္ေတြကိုၾကည့္ၾကည့္ အျပင္က ဥယ်ာဥ္အတုိင္းပဲ ဒါက ကၽြန္မ Fragonard ကို ႀကိဳက္ရတဲ့အေၾကာင္းရင္းပဲ သဘာဝ ရဲ႕ပံုရိပ္က အရမ္းအသက္ဝင္တယ္ ေနရာတုိင္းမွာ ခံစားခ်က္ျပည့္ဝတယ္
Dr. Zucker:
Zucker: ဒီပန္းခ်ီ မွာ သိမ္ေမြ႕မႈေလး ျဖည့္စြက္ထားတယ္ သဘာဝအလွရဲ႕ အသက္ဝင္ပံု၊ ေဖာ္က်ဴ းထားပံုက ႏုနယ္တဲ့အခ်စ္ကို ထင္ရွားေပၚလြင္ေစတယ္ တကယ့္တကယ္ေတာ့
Madame du Barry would actually reject these panels and what a mistake. These are Fragonard's great masterpiece.
Madame du Barry က ဒီပန္းခ်ီကားေတြကို ျငင္းပယ္ခဲ့တယ္။ တကယ္ဆုိးပါတယ္ ဒီပန္းခ်ီကားေတြက Fragonard ရဲ႕ အေကာင္းဆံုးလက္ရာေတြပါ
Naturally, art historians have a couple of theories why she rejected them.
Harris: အမွန္ေတာ့ ပန္းခ်ီသမိုင္းပညာရွင္ေတြမွာ ဘာလုိ႕သူမျငင္းပယ္ခဲ့လဲဆုိတာကို အယူအဆႏွစ္မ်ိ ဳ းကြဲေနတယ္ တစ္ခ်က္က အေဆာက္အအံုရဲ႕ ဗိသုကာလက္ရာက တကယ္ ဂႏၶဝင္ဆန္ပါတယ္ ဗိသုကာပညာရွင္ Ledoux ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ ဒီဇိုင္းပါ ၿပီးေတာ့ ဒီ Rococo ပန္းခ်ီေတြက ဂႏၶဝင္ဆန္တဲ့ ဗိသုကာလက္ရာ၊ ဂႏၶဝင္ဆန္တဲ့ ပန္းပုရုပ္တုေတြနဲ႕ မလုိက္ဖက္ပါဘူး ဒါေၾကာင့္ Madame du Barry က ပိုၿပီးဂႏၶဝင္ဆန္ဆန္ဆြဲခဲ့တဲ့
So, Madame du Barry hires instead an artist who painted in a more classical style named Vien.
Vienလို႕ေခၚတဲ့ ပန္းခ်ီပညာရွင္ကို ငွားခဲ့တယ္
Dr. Zucker:
Zucker: ဒါေပမယ့္ Fragonard ရဲ႕ ပန္းခ်ီကိုၾကည့္ရင္ အထက္တန္းလႊာေတြရဲ႕ စိတ္ထား၊ပံုစံကို ေတြ႕ရတယ္ ဒီပန္းခ်ီေတြမွာ စိတ္အလိုလိုက္ပံုေတြ ေတြ႕ရတယ္ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ေက်နပ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ၾကတယ္ ေျပာရရင္ နန္းေတာ္ထဲက ေပ်ာ္ရႊင္မႈပံုရိပ္ေတြပါ ဒီပန္းခ်ီေတြမွာ ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ဖို႕ ျပည္သူလူထု ဒါမွမဟုတ္ လူတစ္ဦးခ်င္း စိတ္ဓာတ္ျမင့္ျမတ္ဖို႕မပါဝင္ပါဘူး
Dr. Harris:
Dr.
It was precisely paintings about indulgence and pleasure that the philosophers of the enlightment attacked and associated with the corruption of the aristocracy and the monarchy.
Harris: ဒီဟာက စိတ္လုိလိုက္မႈ၊ စိတ္ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြကို ေဖာ္ညႊန္းထားတဲ့ ပန္းခ်ီေတြျဖစ္ၿပီး အသိအျမင္ၾကြယ္ဝတဲ့ အေတြးအေခၚပညာရွင္ေတြ ေဝဖန္ခဲ့တဲ့ဟာပါပဲ အထက္တန္းလႊာ မင္းမ်ိ ဳ းမင္းႏြယ္တို႕ရဲ႕ အက်င့္ပ်က္မႈေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ေနတယ္
Dr. Zucker:
Dr.
These paintings about love and pleaure, were meant to be situated in the Pleasure Pavilion
Zucker: ဒီပန္းခ်ီကားေတြက အခ်စ္နဲ႕ သာယာေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြကို ဆြဲထားတဲ့အတြက္ Pleasure Pavilion မွာထားဖုိ႕သင့္ေတာ္တယ္
Dr. Harris:
Dr. Harris:
(laughs)
(ရယ္လ်က္)
Dr. Zucker:
Dr.
What could be a better exemplar of everything that was wrong with France?
Zucker: ျပင္သစ္မွာ ဆိုးဝါးခဲ့တဲ့အရာေတြကို ေဖာ္ျပႏုိင္တဲ့ ပိုေကာင္းတဲ့ဥပမာက ဘာျဖစ္မယ္ထင္လဲ
And everything that the revolution would fight against and everything that the new style of Neoclassicism would reject.
Harris: ေတာ္လွန္ေရးကာလေတြမွာ တုိက္ခိုက္ခဲ့တဲ့ပံုရိပ္ေတြ ေခတ္သစ္ ေရာမ၊ဂရိအႏုပညာလက္ရာမွာ မျမင္ရတဲ့အရာေတြေပါ့
So interesting that Madame du Barry, herself rejects these paintings.
Zucker: စိတ္ဝင္စားဖို႕ေကာင္းတာက Madame du Barry ကိုယ္တုိင္ ဒီပန္းခ်ီေတြကို လက္မခံခဲ့တာပါ ဒီပန္းခ်ီကားေတြ ျငင္းပယ္ခံခဲ့ရတဲ့ ေနာက္ထပ္ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္တစ္ခုက အဓိကဇာတ္ေကာင္ေတြပါ သူတုိ႕ကို သရုပ္ေဖာ္ထားပံုေၾကာင့္ပါ တခ်ိ ဳ ႕ ပန္းခ်ီသမုိင္းပညာရွင္ေတြကေတာ့ ဒီမိန္းမငယ္က
Some art historians have suggested that the young woman, perhaps looked a little bit too much like Madame du Barry and that the young male lover, may have looked a little bit too much like Louis XV.
Madame du Barry နဲ႕ ေတာ္ေတာ္ဆင္ၿပီး ဟုိေယာက်ာ္းေလးကေတာ့ Louis XV နဲ႕ေတာ္ေတာ္တူတယ္
Dr. Harris:
Dr. Harris:
Now, when Madame du Barry rejected these paintings and sent them back to Fragonard, he was never paid. He later added 10 other panels and all of them fortunately, can be seen here together at the Frick Collection.
Madame du Barry ဒီပန္းခ်ီေတြကို ပယ္ခ်ခဲ့တုန္းက အဲ့ဟာေတြကို Fragonard ဆီ ျပန္ပို႕ခဲ့ၿပီး သူ႕ကိုအခေၾကးေငြမေပးခဲ့ပါဘူး သူေနာက္ပိုင္း ပန္းခ်ီ ဆယ္ကားထပ္ဆြဲခဲ့ၿပီး ကံအားေလ်ာ္စြာပဲ အဲ့ပန္းခ်ီ ကားေတြအားလံုးကို
It's interesting to think about Fragonard coming at this later moment of the Rococo and the imminence of the revolution. David will protect Fragonard during the revolution and find him a post within the Arts Administration.
Fragonard ေနာက္ပိုင္းဆြဲတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္အံံ့ဆဲဆဲကာလနဲ႕ ေနာက္ပိုင္း Rococo ပံုစံ ေတြက စိတ္ဝင္စားဖုိ႕ေကာင္းတယ္ ေတာ္လွန္ေရးကာလအတြင္းမွာ Davidက
And so, Fragonard's career spans this interesting moment of the late Rococo and Neoclassicism in the revolution.
Fragonard ကိုေစာင့္ေရွာက္ခဲ့ၿပီး Fragonard က အႏုပညာအုပ္ခ် ဳပ္ေရးအဖြဲ႕မွာ တာဝန္ထမ္းခဲ့တယ္ ဒါေၾကာင့္ Fragonard ရဲ႕အႏုပညာဖန္တီးမႈက စိတ္ဝင္စားဖုိ႕ေကာင္းတဲ့ ေခတ္သစ္ Rococo ပံုစံ၊ ေတာ္လွန္ေရးကာလအတြင္းက ေရွးေဟာင္းဂႏၶဝင္လက္ရာေတြနဲ႕ လႊမ္းၿခံဳ ေနတယ္
We're in the British Museum, and we're looking at one of the most important objects in the collection - the Rosetta Stone. It's in a glass case, surrounded by people who are taking pictures of it. People love it!
ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ၿဗိတိန္အမ်ဳိးသားျပတုိက္မွာပါ၊ အခုၾကည့္ေနတာကေတာ့ စုေဆာင္းထားသမွ်ေတြထဲက အေရးအႀကီးဆံုးတစ္ခုပါပဲ ရိုဆက္တာေက်ာက္တံုးပါ ဖန္လံုခန္းငယ္ေလးထဲကဟာကို ၾကည့္ရႈေနသူေတြက ဓါတ္ပံုေတြ ရိုက္ယူေနၾကပါတယ္ လူေတြက အဲဒါကို ခ်စ္ျမတ္ႏုိ္းၾကတယ္။ တကယ္ပါ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ လက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြလည္း ၀ယ္လို႔ရတယ္ သင့္ကိုယ္ပုိင္ ရိုဆက္တာေက်ာက္စာလည္း ရႏုိင္ပါတယ္ ရိုဆက္တာေက်ာက္စာ ပိုစတာလည္း ရႏုိင္တယ္ အမွန္ပါပဲ။ ဖန္ခြက္ေပၚမွာ.. တံခါး၀မွာ ခင္းဖို႔ ရိုဆက္တာ ဖ်ာခ်ပ္ငယ္လည္း ရတယ္။ ဟုတ္ ဒါေပမယ့္ ရိုဆက္တာေက်ာက္စာဆိုတာဟာ အလြန္ သမုိင္း၀င္လွတယ္၊ အေရးႀကီးလြန္းတယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို ပထမဆံုးအႀကိမ္အေနနဲ႔ သိရွိ နားလည္ေစတာေၾကာင့္ပါ ဟီအာရိုဂလစ္ဖစ္စကားကို ဘာသာျပန္ဆိုႏုိင္၊ ဖတ္ရႈႏုိင္လို႔ပါပဲ ဟီအာရိုဂလစ္ဖစ္ဆိုတာ ေရွးေဟာင္း စာေပပါ။ ေရွး အီဂ်စ္ စာေပ ဘာသာစကားျဖစ္တယ္ ၁၉ ရာစု မတုိင္ခင္အထိ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အဲဒါကို နားမလည္ႏုိင္ခဲ့ပါဘူး ဘာသာစာေပကေတာ့ ရုပ္ပံုျပျဖစ္တယ္ အဲဒီအတြက္လည္း အင္မတန္ ရႈတ္ေထြးခဲ့တာပါ ေရွးေဟာင္းပညာရွင္ေတြက ဒီလို ယံုၾကည္ၾကတယ္ ဘာသာေဗဒပညာရွင္ေတြအပါအ၀င္ - ေတြ႔ျမင္ႏုိင္တဲ့ ရုပ္ပံုေတြသာ။ ငွက္ေတြ၊ ေျမြေတြကို အရုပ္ဆြဲလို႔ရတယ္ အျခားအရာမ်ားစြာ အပါအ၀င္ပါ။ တကယ္ေတာ့ အျခားနည္းလမ္းနဲ႔လည္း ကမၻာႀကီးကို ပံုေဖၚေပးတာပါ။ မွန္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ငွက္တစ္ေကာင္ကို ေတြ႔တယ္ဆိုပါစို႔၊ ငွက္တစ္ေကာင္လို႔ ေျပာႏုိင္မယ္။ တကယ္ေတာ့လည္း အဲဒါကို ဆိုလိုခ်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရွင္းရဲ႕လား၊ ဒီထက္ ပိုၿပီး နက္ရိႈင္း၊ ရႈတ္ေထြးတဲ့ ဘာသာစကားပါပဲ။ ဒီ ရိုဆက္တာေက်ာက္တံုးက အဲဒါကို အမွန္ပဲ ကူညီေပးႏုိင္လို႔ပါ ေရွး အီဂ်စ္ ဟီအာရိုဂလစ္ဖစ္စာဟာ ရုပ္ပံုေတြသာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ.. ရုပ္ပံုစာေပ မဟုတ္ပါဘူး.. အမွတ္တကယ္ေတာ့ အသံထြက္ေတြပါ ဒါေၾကာင့္ ရုပ္ပံုနဲ႔ တူသမွ်ေတြဟာ အသံေတြကို အမွန္တကယ္ပဲ ကိုယ္စားျပဳေနတယ္။ ဘယ္လို အဓိပၸါယ္ေဖာ္ေဆာင္ရမယ္၊ ေရွး အီဂ်စ္ဘာသာစကားကို ဘယ္လို ဘာသာျပန္ဆိုရမယ္ ဆိုတာကိုပါ၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီလို လုပ္ႏုိင္ဖို႔အတြက္ကေတာ့ ဒီေက်ာက္တံုးက ဘာသာစကား သံုးမ်ဳိးနဲ႔ သံုးႀကိမ္တိုင္ ရွင္းျပထားတယ္။ ဒီ ၃ ဘာသာကေတာ့ ေရွးေဟာင္းဂရိ၊ ေအာက္ဆံုးမွာပါ ဒါကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနယ္ပယ္က ဘာသာစကားပါ အစိုးရမ်ားရဲ႕ ဘာသာစာေပျဖစ္တယ္။ ဒါရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ အီဂ်စ္ကို ေအာင္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ အလက္ဇႏၵားဘုရင္ႀကီးဟာ ဒီလို ဂရိအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ထူေထာင္ခဲ့တယ္။ အဲဒီ ဟယ္လန္သကၠရာစ္ကာလမ်ားတုန္းကပါ။ အဲဒါကို ေရွးေဟာင္း အီဂ်စ္က ထိမ္းသိမ္းထားခဲ့တယ္။ အခုရွင္းျပေနတာက ဘီစီ ၂၀၀ ေလာက္ကအေၾကာင္းပါ။ ဟီအာရိုဂလစ္ဖစ္စာေပရဲ႕ ေနာက္ဆံုးေန႔ရက္မ်ားပါပဲ။ စာေပအေၾကာင္းလည္းျဖစ္တယ္။ ေနာက္ထပ္ ရာစုအနည္းငယ္ ၾကာျမင့္ခဲ့တယ္ ေနာက္ဆံုးေတာ့ လံုး၀ကုိ ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့တယ္ ဒါေၾကာင့္ အဆံုးနိဂံုးအေနနဲ႔ကေတာ့ အႏွစ္ ၃ ေထာင္ ရွည္လ်ားတဲ့ ဘာသာစကားလို႔ ဆိုႏုိင္တယ္။ အလယ္ပိုင္းမွာကေတာ့ ဒီမိုတစ္စကားျဖစ္တယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဘာသာစကားလို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံသားေတြ အသံုးျပဳတဲ့ အမ်ားသံုးစကားပါ ထိပ္ဆံုးမွာေတာ့ ဘာသာေရးစာေပျဖစ္တယ္။ ဒါကေတာ့ ဟီအာရိုဂလစ္ဖစ္ - ေရွး အီဂ်စ္စာေပပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မဖတ္တတ္ခဲ့တဲ့ ဘာသာစကားပါ... ကၽြန္မတို႔ ဒီ ရိုဆက္တာေက်ာက္တံုး၊ ေက်ာက္စာကို ရွာ မေတြ႔ခင္အထိေပါ႔။ ရိုဆက္တာေက်ာက္စာထဲမွာ ေရးထားတာေတြက ဘုရင္ေတြရဲ႕ နာမည္ေတြ ေရးထိုးထားတဲ့ ပစၥည္းေတြရွိတယ္။ ကာတူရွိ လို႔ေခၚပါတယ္ ရွည္ေမ်ာေမ်ာ ပံုစံနဲ႔ပါ။ ဘုရင္ရဲ႕ နာမည္ ပါရွိတယ္ ဒီမွာေတ့ ဘုရင္ႀကီး တိုလမီ ၅ ျဖစ္လိမ့္မယ္ ဒီလို ဘုရင့္နာမည္ကို မွတ္မိႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ ဒီဘာသာစကား သံုးမ်ဳိးနဲ႔ေပါ႔ေလ။ ဟိုင္ရိုဂလစ္ဖစ္စာေပကို အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုႏုိင္တာျဖစ္ပါတယ္ ဆယ္စုႏွစ္ခ်ီၿပီးေတာ့ ၾကာႏုိင္ပါတယ္ အင္မတန္မွကို မလြယ္ကူလွတဲ့ လုပ္ငန္းပါပဲ ဒါကို ဘယ္လိုမ်ဳိး ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိခဲသလဲဆိုတာကိုေတာ့ မေျပာျပရေသးပါဘူး အီဂ်စ္ျပည္မွာ နပိုလီယံရဲ႕ တပ္မေတာ္ ရွိခဲ့ပါတယ္ နပိုလီယံဟာ သူနဲ႔အတူ ေရွးေဟာင္းသုေတသီ ပညာရွင္ေတြကို ေခၚယူလာခဲ့တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္ ေခၚယူလာခဲ့တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္ သူတို႔က ဒီ ရိုဆက္တာေက်ာက္စာကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့တာပါ အသံုးျပဳခဲ့တာကေတာ့ ခံတပ္စခန္းရဲ႕ ေအာက္ခံေက်ာက္တံုးအေနနဲ႔ပါ ေရွး ဘုရားေက်ာင္းတစ္ခုခုထဲမွာ ေနာက္ေတာ့ ထူမတ္ခဲ့ၾကတယ္ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ဆိုႏုိင္တာကေတာ့ ပိုႀကီးမားတဲ့ ေက်ာက္တုိင္ရဲ႕ ေအာက္ေျခပိုင္းျဖစ္တယ္။ အေတာ္ကေလး ရွည္လ်ားလွတဲ့ ေက်ာက္ဖ်ာတုိင္ပါ နပိုလီယံဟာ ယူလာခဲ့တယ္။ မဟုတ္ေသဘူး.. က်ေနာ္တို႔က လူဗ္ၿမိဳ႕မွာ မဟုတ္ဘူးေလ ကၽြန္ေတာ္တို႔က လန္ဒန္က ၿဗိတိန္ျပတုိက္မွာေလ... ဘယ္လိုျဖစ္ရတာတုန္း... အင္း.. နပိုလီယံဟာ ၿဗိတိန္ကို ရံႈးနိမ့္ခဲရတယ္ ဒီေက်ာက္စာကို သယ္လာခဲ့တာပါပဲ တစ္ႏွစ္.. ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္အၾကာ - ၁၈၀၁ - ၁၈၀၂ ေလာက္ျဖစ္မယ္ ၿဗိတိန္ျပတုိက္ကို သယ္ယူလာခဲ့တယ္။ အဲဒီကတည္းက ဒီမွာပဲ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။အခုထိ အေတာ့္ကို နာမည္ႀကီး လူႀကိဳက္မ်ားလွပါတယ္။
And the answer is that Breadth - First Search always considers the shortest paths first, and in this case, there's 2 paths of length 1, and 1, the paths from Arad to Zerind and Arad to Timisoara, so those would be the 2 paths that would be considered.
ၿပီးေတာ့ အေျဖက အဖ်ားကေနစရွာတဲ့နည္းက အၿမဲတမ္း အတိုဆံုးလမ္းကပဲ စ,စဥ္းစားတယ္၊ ဒီမွာဆိုရင္ အရွည္ ၁ ရွိတဲ့ လမ္း ၂ ခုရွိတယ္ Arad ကေန Zerind ထိ ရယ္ Arad ကေန Timisoara ထိ ရယ္ စဥ္းစားစရာ လမ္း ၂ သြယ္ရွိတယ္ ကဲ အခု ဒီအဆက္က တေနရာမွာ ျပတ္ေနတယ္ ဆိုပါေတာ့
Now, let's suppose that the tie is broken in some way and we chose this path from Arad to Zerind. Now, we want to expand that node. We remove it from the frontier and put it in the explored list and now we say, "What paths are we going to add?"
Arad ကေန Zerind လမ္းကို ေရြးလိုက္မယ္ ေနာက္ထပ္ ေနရာေတြ ထပ္ထည့္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ထိပ္ကေန ယူလာၿပီး စူးစမ္းထားၿပီးသားထဲကို ေပါင္းထည့္လိုက္မယ္ ကဲအခု "ဘယ္လမ္းမွာ ထပ္ေပါင္းထည့္မလဲ" လမ္းေတြရဲ႕ အဆံုးမွာရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြမွာ ဘယ္မွာထပ္ထည့္ရမလဲ ၾကည့္မယ္
Farming as we now associate the word has been around for about 7 to 10 thousand years and.. when we think of farming we imagine a farmer planting seeds and later harvesting the crops or maybe having cattle that they can allow to graze and using that cattle later either for meat or milk or wool. But there's actually a different type of farming that predates this association with what we can call traditional form of farming. And it predates it by several tens of thousands of years and we believe it started with the original inhabitants of Australia.
Farming ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ နှစ်ပေါင်း 7 ထောင် မှ 1 သောင်းအရင်ကတည်းကရှိနေခဲ့တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ farming အကြောင်းပြောရင် ကျွန်တော်တို့မျက်လုံးထဲမှာ မြင်တာက အစေ့ချတာ၊ နောက်ပြီးကောက်ပဲသီးနှံတွေရိပ်သိမ်းတာ ဒါမှမဟုတ် ကျွဲ၊ နွားတွေကိုအစာကြွေးဖို့နဲ့ နောက်ကြရင်သူတို့စီက အသားတွေ၊ နို့တွေ၊ သိုးမွှေးတွေ ကိုအသုံးပြုတာတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီနည်းတွေထက် ပိုပြီးဦ;ကျတဲ့နည်းကတော့ ကျွန်တော်တို့ပြောတဲ့ ရိုးရာလယ်စိုက်နည်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒါက နှစ်ပေါင်း သောင်းကျော်လောက်ကိုရှေးကျပါတယ်။ ဒါက
Sarah has $48. She wants to save 1/3 of her money for a trip.
Equivalent fraction word problem example 4 ဆာရာ မွာ ၄၈ ေဒၚလာရွိတယ္။ သူမက ခရီးတစ္ခု ထြက္ဖို႔အတြက္ အဲဒီ ပိုက္ဆံရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုကို စုခ်င္တယ္။ ဘယ္ေလာက္ စုရမလဲ။ အေျခခံအားျဖင့္ စဥ္းစားရရင္ ၄၈ ရဲ႕ သံုးပံု တစ္ပံုက ဘယ္ေလာက္လဲလို႔စဥ္းစားမွာၿဖစ္တယ္။ ၄၈ကို ပိုင္းေျခမွာ ထားၿပီး သံုးပံု တစ္ပံုနဲ႔ တန္ဖိုးတူတဲ့ အပိုင္းကိန္းတစ္ခုကို ရွာရမွာၿဖစ္တယ္္။ ဒီပုစာၦမွာ ကၽြန္နုပ္္တို႔ိကို ရွာခိုင္းထားတာက သူမပိုက္ဆံရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုကိုၿဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ပိုင္းေျခမွာ ၄၈ရွိတဲ့ အပိုင္းကိန္းတစ္ခု အသြင္နဲ႔ အေျဖကို ရွာရမွာပါ။ ဆိုေတာ့ ဒီအေပၚက ကြက္လပ္(ပိုင္းေ၀) ကတစ္ခုခုနဲ႕ညီလိမ့္မွာၿဖစ္တယ္။ ပိုင္းေျခ ကေတာ့၄၈ ပါ။ ဒီအေပါ္ကအေျဖကို ဘယ္လိုရႏိုင္မလဲ ဆိုတာကေတာ့ ခဏစဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ သံုးပံုတစ္ပံုကို ပံုဆြဲၾကည့္ရင္ ေသတၱာတစ္ခု၊ ဒါမွမဟုတ္ မုန္႔တစ္ခ်ပ္ကို စိတ္ကူးၾကည့္လိုက္ပါ။ ဒီမုန္႔တစ္ခုကက်ြန္ုပ္ဟာလို႔စဥ္းစားၿကည့္ရေအာင္။ သံုးပိုင္း ပိုင္းလိူက္မယ္။ သံုးပိုင္း အညီအမွ် ခြဲလိုက္မယ္။ ဒီသံုးပိုင္း ထဲက တစ္ပိုင္းက မုန္႔တစ္ခ်ပ္ရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုေပါ့။ သံုးပံုတစ္ပံုဆိုတာ ဒီအဓိပၸါယ္ပါ။ သံုးပိုင္းတစ္ပိုင္း ၊ပိုင္းေျခ ၄၈ ရွိတဲ့ အပိုင္းကိန္းကိုေဖာ္ၿပခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုရွာႏိုင္မလဲ။ ဒီမုန္႔ကို ၄၈ပိုင္း ခြဲၾကည္ ့ၿကရေအာင္။ ၄၈ပိုင္းရေအာင္ ဘယ္လိုခြဲႏိုင္မလဲ။ ၁၆ သံုးလီ ၄၈ဆိုေတာ့ တစ္ခုစီကို ၁၆ပိုင္း ခြဲၾကည့္ရင္ ဒီမွာ ဆြဲဖုိ႔ေတာ့ နည္းနည္းခက္လိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္စိတ္ကူးၾကည့္လို႔ရတယ္။ အရင္ဆံုး ၂ပိုင္းခြဲလိုက္မယ္၊ ၿပီးေတာ့ ၄ပိုင္း၊ ၿပီးေတာ့၈ပိုင္း။ လိုင္းေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္လာတာက္ုေတြ႕လိမ့္မယ္။ စိတ္ကူးထဲမွာ ခြဲၾကည့္လိုက္လ္ူ႕ရတယ္။ ၁၆ပိုင္းရတဲ့အထိ ခြဲၾကည့္လိုက္ပါ။ ဒီမွာ ၁၆ပိုင္းရလာလိမ့္မယ္။ ဒီမွာလည္း ၁၆ပိုင္း၊ ဒီမွာလည္း ၁၆ပိုင္းရလာလိမ့္မယ္။ ဒီလိုပဲ ဆက္ခြဲေနလို႕ရတယ္။ အစိမ္းေရာင္နဲ႔အပိုင္းေတြ ဆက္ခြဲၾကည့္လိုက္ရေအာင္။ ဆက္ခြဲရင္ ၄၈ပိုင္းရပါလိမ့္မယ္။ ဒီပထမပိုင္းမွာ ၁၆ပိုင္း၊ ဒီတစ္ခုမွာ ၁၆ပိုင္း၊ ေနာက္ၿပီး ဒီတစ္ခုမွာ ၁၆ပိုင္းရွိမွာၿဖစ္တယ္။ အားလံုးေပါင္းရင္ ၄၈ပိုင္း ရွိမွာပါ။ ဒီေတာ့ သံုးပံုတစ္ပံုက ဘာကိုကိုယ္စားၿပဳမလဲ။ ၄၈ခုထဲက ၁၆ခုကိုကိုယ္စားၿပဳမွာၿဖစ္တယ္။ ဒီ၁၆ခုကိုကိုယ္စားၿပဳတာၿဖစ္တယ္။ ၄၈ပံု၁၆ပံုက သံုးပံုတစ္ပံုနဲ႔ တူတူပါပဲ။ ၁ အစား ၃ က ၁၆ အစား ၄၈နဲ႔ တူတူပဲေလ။ အခု ကၽြန္ေတာ္တို႔ 1/3 အေၿမာက္ 48လို႕စဥ္းစားၿပီးေတာ့ ေျဖလိုက္တာပါ။ စနစ္တက် လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီပိုင္းေျခ ၃ ကို ၄၈ ျဖစ္ေအာင္ ၁၆နဲ႔ ေျမွာက္ရမွာၿဖစ္တယ္။ ၁၆ သံုးလီက ၄၈။ သံုးပိုင္းကေန ၄၈ပိုင္းျဖစ္ေအာင္ လုပ္လိုက္တာၿဖစ္တယ္။ ၁၆နဲ႔ ေျမွာက္လိုက္တာၿဖစ္တယ္။ အပိုင္း တစ္ပိုင္းစီကို ၁၆ပိုင္းရေအာင္ လုပ္လိုက္တာေလ။ ပိုင္းေျခတစ္ခုထဲကိုပဲ ၁၆နဲ႔ေျမွာက္လို႔ မရဖူး။ ပိုင္းေ၀ကိုလည္း ၁၆နဲ႔ ေျမွာက္ရပါမယ္။ အပိုင္းတစ္ခုစီက ၁၆ပိုင္းျဖစ္သြားရင္၊ တစ္ပိုင္းက၁၆ပိုင္းနဲ႕ညီသြားမွာၿဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္နည္း စဥ္းစားရင္ေတာ့ ၃ ကို ၁၆နဲ႔ ေျမွာက္ရင္ ၄၈၊ ပိုင္းေ၀ ၁ ကို ၁၆နဲ႔ ေျမွာက္ေတာ့ ၁၆ၿဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ အဲဒီေတာ့ ၃ပိုင္း၁ပိုင္းဟာ ၄၈ပိုင္း၁၆ပိုင္းနဲ႔ ညီမွ်တယ္။ ေနာက္တစ္နည္း စဥ္းစားလို႔ရတာကေတာ့၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၄၈ရဲ႕ ၃ပံု၁ပံုကို လိုခ်င္တယ္မလား။ သူမ စုခ်င္တဲ့ ပိုက္ဆံက အဲဒီေလာက္ပါ။ ၄၈ကို ၃ပိုင္း၁ပိုင္းနဲ႔ ေျမွာက္တာက 1/3 ကို48 နဲ႕ေၿမာက္တာနဲ႕တူတယ္။ 1/3 ကို48 နဲ႕ေၿမာက္ရင္ 48ကို အပိုင္းကိန္းလိုျပန္ေရးရင္1/48 ေပါ့။ ၄၈ တစ္ခုလံုးကိုေဖာ္ၿပတာၿဖစ္တယ္။ ဒီအပိုင္းကိန္းေတြကိုေၿမာက္မယ္ဆိုရင္ ပိုင္းေ၀ေတြက္ုအရင္ေၿမာက္လိုက္မယ္။ ၿပီးေတာ့ ပိုင္းေျခေတြကို ေၿမာက္လိုက္မယ္ေလ။ 48/3, 1 နဲ႕48ေၿမာက္တာဟာ 48 နဲ႕ညီတယ္။ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္ေတြကို ေနာက္ဗီဒီိယိုေတြထဲမွာ ရွင္းျပပါမယ္။ အခုနည္းနည္း ရွုပ္ေနရင္ စိတ္မပူနဲ႔။ ပိုင္းေျခမွာ ၃×၁ က ၃ ၿဖစ္ၿပီး ၄၈ အစား ၃ ကေတာ့ ၁၆ ၿဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ၄၈ရဲ႕ ၃ပံုတစ္ပံုက ၄၈ပံု၁၆ပံု နဲ႕ညီသြားမွာၿဖစ္တယ္။ နွစ္ခုလံုးရဲ႕အေၿဖက 16 ရမွာၿဖစ္တယ္။ နားလည္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္ေနာ္။
Let's talk about manias.
အရူးအမူးဖြစ်ခြင်းတွေ အကြောင်း ပြောကြရအောင်၊
Let's start with Beatlemania. (Recording of crowd roaring) Hysterical teenagers, crying, screaming, pandemonium.
Beatle အရူးအမူဖြစ်ခြင်းနဲ့ စလိုက်ရအောင်၊ ကယောင်ချောက်ချားဖြစ်နေတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေ၊ အော်ဟစ်ရင်း၊ ပွက်လောရိုက်ရင်း၊ ဝရုန်းသုန်းကားနဲ့လေ။ အားကစား အရူအမူးဖြစ်ခြင်း၊ နားကွဲမတတ် လူစုလူဝေးတွေ၊ တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်က ဘောလုံး ပိုက်ထဲကို ဝင်သွားဖို့ပေါ့။ ကောင်းပြီ၊ ဘာသာ​ရေး အရူအမူးဖြစ်ခြင်း၊ အဲဒီမှာ ပီတိသောမနဿရှိတယ်၊ ငိုကြွေးခြင်းရှိတယ်၊ စိတ်အာရုံထင်မြင်မှုတွေရှိတယ်။ အရူးအမူးဖြစ်ခြင်းဟာ ကောင်းတတ်တယ်၊ အရူးအမူးဖြစ်ခြင်းတွေဟာ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် အရူးအမူးဖြစ်ခြင်းတွေဟာ သေစေနိူင်လောက်တယ်ပေါ့ဗျာ။ ကမ္ဘာကြီးမှာ စွဲလမ်းရူသွပ်မှု အသစ်တစ်ခုရှိပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ယူခြင်းမှာ အရူးအမူးဖြစ်ခြင်းပါ။ တရုတ်ကျောင်းသားတွေ အင်္ဂလိပ်စာကို အော်ဟစ်ပြီး လေ့ကျင့်တာကို နားဆင်ကြည့်ပါ။ ဆရာ။ ငါ့ဘဝကို ပြောင်းလဲလိုက်။ ကျောင်းသားများ။ ငါ့ဘဝကို ပြောင်းလဲလိုက်မယ်။ ဆရာ။ ငါ့မိဘတွေကို စိတ်မပျက်စေချင်ပါ။ ကသ။ ငါ့မိဘတွေကို စိတ်မပျက်စေချင်ပါ။ ဆရာ။ ငါ့တိုင်းပြည်ကို ဘယ်တော့မှ စိတ်မပျက်စေချင်ပါ။ ကသ။ ငါ့တိုင်းပြည်ကို ဘယ်တော့မှ စိတ်မပျက်စေချင်ပါ။ ဆရာ။ အရေးကြီးဆုံးက.. ကသ။ အရေးကြီးဆုံးက.. ဆရာ။ ငါ့ကိုယ်ငါ စိတ်မပျက်စေချင်ပါ။ ကသ။ ငါ့ကိုယ်ငါ စိတ်မပျက်စေချင်ပါ။
I don't want to let myself down! How many people are trying to learn English worldwide? Two billion of them.
Jay Walker တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ အင်္ဂလိပ်စာကို ကြိုးစားသင်ယူနေသူ ဘယ်နှစ်ယောက်ရှိပါသလဲ။ သန်း၂ ထောင်ရှိပါတယ်။ ကျောင်းသားများ။ A t-shirt, A dress
In Latin America, in India, in Southeast Asia, and most of all, in China.
JW လက်တင်အမေရိက၊ အိန္ဒိယ၊ အရှေ့တောင်အာရှနဲ့ အများစုကတော့ တရုတ်ပြည်မှာပေါ့။ ခင်ဗျားဟာ တရုတ် ကျောင်းသား တစ်ယောက်ဆိုရင် ဥပဒေအရ အင်္ဂလိပ်စာကို ၃တန်းမှာ စသင်ရတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို တရုတ်ပြည်ဟာ ဒီနှစ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အင်္ဂလိပ်စကား အပြောအများဆုံး နိူင်ငံဖြစ်လာတယ်။ (ရယ်သံများ) ဘာဖြစ်လို့ အင်္ဂလိပ်စာ ဖြစ်ရတာလဲ၊ စကားလုံး တစ်လုံးတည်းပါ၊ အခွင့်အရေးလေ။ ပိုပြီးကောင်းမွန်တဲ့ ဘဝတစ်ခုအတွက် အခွင့်အရေးပေါ့၊ အလုပ်တစ်ခု၊ ကျောင်းလ ခပေးနိုင်ဖို့၊ စားပွဲပေါ်မှာ ပိုကောင်းတဲ့ အစားအသောက်တွေ တင်ဖို့ပေါ့။ စာမေးပွဲ အကြီးကြီးတစ်ခုကို ၃ ရက်ကြာ အချိန်ပြည့် ဖြေနေတဲ့ ကျောင်းသူ တစ်ယောက်ကို မြင်ယောင် ကြည့်လိုက်ပါ။ သူမရဲ့ ဒီစာမေးပွဲမှာ ရတဲ့အမှတ်ဟာ တကယ်ပဲ သူမရဲ့အနာဂတ်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးတယ်လေ။ ပြင်ဆင်ဖို့ကို တစ်နေ့ ၁၂ နာရီနဲ့ ၃ နှစ်ကြာ လေ့လာတယ်။ သူ့အတန်းရဲ့ ၂၅% ဟာ အင်္ဂလိပ်စာကို အခြေခံတယ်။ ဒါကို Gaokao လို့ခေါ်ပြီး ဒီအလွန်ခက်ခဲ တဲ့စာမေးပွဲကို တရုတ် ကျောင်းသား သန်း ၈၀က ဖြေဆိုပြီးနှင့်ပြီ၊ ပြီးပြီလေ။ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ယူဖို့ ပြင်းပြမှုဟာ ခင်ဗျား မတွေ့ကြုံဘူးဆိုရင် မတွေးတတ်သလောက်ပါပဲဗျာ။ ဆရာ။ အကောင်းဆုံးဟေ့။ ကျောင်းသား။ အကောင်းဆုံးဟေ့။ ဆရာ။ အကောင်းဆုံးဟေ့။ ကသ။ အကောင်းဆုံးဟေ့။ ဆရာ။ ငါ အင်္ဂလိပ်စကားကို အကောင်းဆုံး ပြောတတ်ချင်တယ်။ ကသ။ ငါ အင်္ဂလိပ်စကားကို အကောင်းဆုံး ပြောတတ်ချင်တယ်။ ဆရာ။ ငါပြောတတ်ချင်တယ်။ ကသ။ ငါပြောတတ်ချင်တယ်။ ဆရာ။ အကောင်းဆုံး အင်္ဂလိပ်စကားကို ကသ။ အကောင်းဆုံး အင်္ဂလိပ်စကားကို ဆရာ။ ငါ့ဘဝကို ပြောင်းလဲချင်တယ်။ ကသ။ ငါ့ဘဝကို ပြောင်းလဲချင်တယ်။
I want to change my life! JW: So is English mania good or bad?
JW ဒီတော့ အင်္ဂလိပ်စာကို အရူအမူးဖြစ်တာ ကောင်းလား၊ ဆိုးလား။ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားဟာ အခြားဘာသာ စကားတွေကို တိုက်စားသွားမဲ့ ဆူနာမီလားဗျာ။ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး၊ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားဟာ ကမ္ဘာ့ဒုတိယ ဘာသာစကားပါ။ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မိခင်ဘာသာစကားဟာ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ဘဝပဲလေ။ ဒါပေမဲ့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနဲ့ကျတော့ ခင်ဗျား ပိုပြီကျယ်ပြန့်တဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်းမှာ တစ်စတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်လာတယ်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေရဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုပေါ့၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုတို့၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ငတ်မွတ်မှု၊ အနာရောဂါ တို့လိုဟာမျိုးတွေပေါ့။ ကမ္ဘာမှာ အခြားလူအများသုံးတဲ့ ဘာသာစကားတွေ ရှိပါတယ်။ သင်္ချာပညာဟာ သိပ္ပံပညာရဲ့ ဘာသာစကားပါ။ ဂီတဟာ စိတ်ခံစားမှုတွေရဲ့ ဘာသာစကားပါ။ ဂီတဟာ စိတ်ခံစားမှုတွေရဲ့ဘာသာစကားပါ။ အခု အင်္ဂလိပ်ဘာသာဟာ ပြဿနာဖြေရှင်းတဲ့ ဘာသာစကား ဖြစ်လာနေပါတယ်။ အမေရိကက ဒါကို တွန်းထုတ်နေလို့ မဟုတ်ပါ၊ ဒါကိုကမ္ဘာက ဆွဲယူနေတာကြောင့်ပါ။ ဒါကြောင့် အင်္ဂလိပ်စာကို အရူးအမူးဖြစ်ခြင်းဟာ အပြောင်းအလဲတစ်ခုပါ။ ကျွန်တော်တို့မြို့ကြီးတွေမှာ လျှပ်စစ်စွမ်းအားရဖို့ ထိန်းချုပ်အသုံးချနေသလို၊ ဒါမှမဟုတ် ဘာလင်တံတိုင်းကို ဖြိုချသလိုမျိုးပေါ့၊ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားဟာ ပိုကောင်းတဲ့ အနာဂတ် တစ်ခုအတွက် မျှော်လင့်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုပါတယ်၊ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ဘုံပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ အများသုံး ဘာသာစကား တစ်ခုရှိမယ့် ကမ္ဘာတစ်ခု ဖြစ်လာမယ့် အနာဂတ်ပေါ့ဗျာ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်။ (လက်ခုပ်သံများ)
Most cells in the human body just go about their business on a daily basis in a fairly respectable way. Let's say that I have some cell here. This could be maybe a skin cell or really any cell in any tissue in the body.
လူတွေမှာရှိတဲ့ ကလာပ်စည်းတော်တော်များများဟာ တရားမျှတစွာ သူတို့ရဲ ့နေ့စဉ်တာဝန်တွေကို သင်တင့်လျောက်ပတ်စွာထမ်းဆောင်ကြပါတယ် ကျွန်တော်မှာ ကလာပ်စည်းတချို ့ရှိတယ် ဆိုပါစို့ အရေပြားကလာပ်စည်း ဒါမှမဟုတ်ရင် သေချာပေါက်ဖြစ်လိမ့်မယ် တစ်စုံတစ်ရာကလာပ်စည်းတစ်ခုခုထဲတော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဇီဝကလာပ်စည်းအစုတစ်စုံတစ်ရာ ကတော့ ရှိနေမှာပါပဲ အဲဒီအတိုင်းပါဘဲ ဇီဝကလာပ်စည်းအစုက ကြီးထွားနေမယ် ဒါမှမဟုတ်ရင် သေဆုံးသွားတဲ့ ကလာပ်စည်းတွေနေရာမှာ အစားထိုးနေပါလိမ့်မယ် ကလာပ်စည်းတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကလာပ်စည်းကွဲပွားခြင်းမှာ အတွေ့အကြုံရှိလာမယ် ထို့အတူ သူတို့ဟာသူတို့လည်း နောက်ထပ်ပုံတူပွားတဲ့ ကိုယ်ပွားတွေကို ပြီးပြည့်စုံစေပါတယ် ထို့အပြင် အဲဒီကွဲထွက်လာတဲ့ နှစ်ခုကလည်း ခန္ဓာကိုယ်ကလာပ်စည်းကွဲပွားခြင်းမှာ အတွေ့အကြုံ ့ရှိလာပါလိမ့်မယ် ဒါ့အပြင် တကယ်လို့သူတို့ အမှန်တကယ်ဖြစ်လာရင်၊ အဲ..! ခင်ဗျားတို့သိလိမ့်မယ် ဒီနေရာက နည်းနည်းလေး ရှူပ်ရှူပ်ထွေးထွေးဖြစ်နေမယ်ဆိုတာဘဲ ကျွန်တော်အနီးအနားမှာတော့ တစ်ခြားကလာပ်စည်းတွေ ရှိတယ်။
They'll recognize that, and say, you know, I'm going to stop growing a little bit. That's called contact inhibition.
သူတို့ကို အသိအမှတ်ပြုထားကြတယ်လို့ပြောကြတယ်၊ ခင်ဗျားတို့သိမှာပါ၊ ကျွန်တော်ဟာ ကြီးထွားနှူန်းဟာ အနည်းငယ်ရပ်သွားပါလိမ့်မယ် ဒါကို ကလာပ်စည်းကြီးထွားမှူ ့ကိုပိတ်ပင်တားစီးခြင်း လို့ ခေါ်ပါတယ်
And so they'll just start growing. And then let's say one of them experiences a little defect, and he says, you know what, gee, something's a little bit wrong with me. I, the cell, recognize this in myself, and the cells will actually kill themselves.
သူတို့တွေဟာ စတင်ပြီးကြီးထွားလာမယ် အဲဒီနောက် ကဲ ဆိုကြပါစို့ သူတို့ထဲကတစ်ခုက အနည်းငယ်အပြစ်အနာအဆာရှိတာနဲ့ အတူ သူပြောသလိုပဲပေါ့၊ ဘာလည်းဆိုတာ ခင်ဗျားတို့သိမှာပါ... ဂျီး...! ကျွန်တော်နဲ့ တစ်ခုခုမှာ နည်းနည်းလေးတော့ မှားနေပြီ ကျွန်တော်၊ ကလာပ်စည်းပေါ့၊ သူ့ကိုယ်သူအထဲမှာရှိတယ်လို့ အသိအမှတ်ပြုပြီးတော့ ကလာပ်စည်းတွေဟာ အမှန်တကယ်တော့ သူ့ဟာသူ့တို့ပြန်သတ်နေကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ ဘယ်လောက်တောင်တော်တဲ့ ကလာပ်စည်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ နေထိုင်သူတွေဆိုတာ တွေ့ပြီပေါ့။ အခြားအခြားသော ကျန်းမာတဲ့ ကလာပ်စည်းတွေဖြစ်ဖို့ သူတို့လုပ်ပေးတဲ့ နည်းလမ်းပါဘဲ အဲဒီမှာ သူ့တို့ကိုသူတို့ သတ်ကိုသတ်ရမယ်ဖြစ်လာရင် သူ့တို့သိမြင်လာပါလိမ့်မယ် အဲဒီမှာ သူတို့နဲ့ တစ်ခုခုလွဲမှားနေတာဆိုတာပါဘဲ အဲဒီမှာ အမှန်တကယ်တော့ ကလာပ်စည်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့စက်ယန ္တရားတစ်ခုမှာ လည်ပတ်လုပ်ကိုင်နေတာတွေကို ကလာပ်စည်းသေဆုံးခြင်းဖြစ်စဉ်လို့ လို့ခေါ်ပါတယ် ကျွန်တော်ကတော့ ဒီဟာကို အရမ်းရှင်းအောင်လုပ်ပြချင်ပါတယ် ဒါကတော့ ကလာပ်စည်းရဲ ့ လွှမ်းမိုးမှူ ့ပြင်ပမှာ ရှိနေတဲ့ တချို့အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ် ကလာပ်စည်းတွေဟာ သူတို့ကိုသူတို့ အသိအမှတ်ပြုလာကြတယ်၊ သူတို့ဟာ အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့်ထိခိုက်ခဲ့ရင် သူတို့ကိုသူတို့ တရားမျှတစွာဖျက်စီးကြပါတယ်။ ဒါကို ကလာပ်စည်းသေဆုံးခြင်းဖြစ်စဉ် လို့ခေါ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ ပုံမှန်အခြေအနေတွေဖြစ်တာတောင်မှ အဲဒီအချိန်မှာ သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေကို ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ ပြီးတော့ ခင်ဗျားတို့ကို အကြံညဏ်တစ်ခုတရားမျှတစွာပေးချင်တာကတေ့ အကယ်၍ သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေမှာ နှိူင်းစာရင်တော့ မကြာခဏမဖြစ်ပါဘူး ပြီးတော့ ကျွန်တော်မသိတာက တိကျသေချာတဲ့ အကြိမ်အရေတွက်များဟာ ဘယ်လို သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေကို ဖြစ်ပွားစေတာလည်းဆိုတာပါဘဲ ကျွန်တော် သံသယရှိတာကတော့ ကွဲပြားခြားနားတဲ့ ဇီဝကလာပ်စည်းအစု အမျိုးအစားတွေမှာ ကွဲပြားခြားနားတဲ့အကြိမ်အရေအတွက် ဖြစ်ပေါ်နေတယ်ဆိုတာပါဘဲ ဒီမှာတော့ ကုဋေတစ်ရာလောက် အစီအစဉ်အလိုက်ဖြစ်ပွားနေကြပါတယ်။ ကဲ ကျွန်တော် ဒီဟာကို အခြားအရောင်တစ်ခုထည့်ရအောင် ဒီပေါ်မှာ ကလာပ်စည်းအသစ် ကုဋေတစ်ရာလောက် အစီအစဉ်အလိုက် လူကိုယ်ခန္ဓာထဲမှာ နေ့စဉ်ရှိနေပါတယ် အဲဒီတော့ အကယ်၍သာ သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့သာ အကြိမ် တစ်သန်းမှာ တစ်ကြိမ်သာဖြစ်ရင် ခင်ဗျားတို့ဟာ အကြမ်းဖျင်း အကြိမ် တစ်သိန်းလောက် သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေနဲ့ ဆက်ဆံနေရပြီး သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေရဲ ့များသောအားဖြင့် တချို ့က အစီအစဉ်မကျကြုံရာတွေပါ သူတို့ ပမာဏတော်တော်များများမှာ တကယ်အလုပ်မလုပ်ပါဘူး ဒါပေမယ့် တကယ်လို့သာ သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေသာ အနည်းငယ် ခံစားခဲ့ရင် ကလာပ်စည်းတွေဟာ အသိအမှတ်ပြုပြီး သူတို့ဟာသူတို့ ဖျက်စီးကြမှာပါ ဒါအပြင် ကျွန်တော်ကတော့ ဒီနေရာမှာ အရမ်းရိုးရှင်းတဲ့အချက်ကိုထောက်ပြချင်ပါတယ် ကျွန်တော် ကိုယ်ခန္ဓာထဲမှာရှိတဲ့ ကလာပ်စည်းတွေနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တွေအကြောင်း ပြောပြချင်ပါတယ် ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်မျက်လုံးထဲက ကလာပ်စည်းသော်လည်းကောင်း ဒါမှမဟုတ်ရင် ကျွန်တော်မျက်လုံးထဲက ကလာပ်စည်း ဒါမှမဟုတ်ရင် ကျွန်တော်ခြေထောက်ပေါ်က ကလာပ်စည်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ် ဒါတွေဟာ ကျွန်တော့်ရဲ ့ ဗီဇကလာပ်စည်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး အဲဒီမှာ သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့တွေဟာ ကလာပ်စည်းတွေ ရှင်သန်နေရင်တောင်မှ ကျွန်တော်ရဲ ့မျိုးဆက်တွေကို လက်ဆင့်ကမ်းမှာမဟုတ်ပါဘူး ဒါကတော့ တစ်ခုလုံးမှာကွဲပြားခြားနားတဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ကျွန်တော်တို့ပြောတဲ့ ဗီဇကလာပ်စည်းကွဲပွားတဲ့ အချိန်မှာ ဒီဟာတွေကတော့ ကျွန်တော်ရဲ ့ခန္ဓာကိုယ်မှာရှိတဲ့ ကလာပ်စည်းတွေဖြစ်ပြီး သူတို့ဟာ ပုံတူပွားနေကြပါတယ် ထို့နောက် ကျွန်တော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ကလာပ်စည်းကွဲပွားခြင်း နဲ့ အတူ ဒီဟာပေါ်မှာထားခဲ့ကြပါတယ် အဲဒီတော့ ဘယ်သန္ဓေပြောင်းလဲမှူ ့မဆို ဒီနေရာမှာ သူတို့တွေဟာ ဘာမှမလုပ်သည့်အပြင် ကလာပ်စည်းတွေဟာ အနည်းငယ်ကစဥ့်ကလျားလုပ်ဆောင်ချက်တွေဖြစ်လာပါမယ် ဒါမှမဟုတ် ကလာပ်စည်းတွေကလည်း သူတို့ကိုသူတို့ နာကျင်အောင် ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော်ကို နာကျင်အောင်လုပ်ပါလိမ့်မယ် ဒါပေမယ့် သူတို့တွေဟာ ကျွန်တော်ရဲ ့မျိုးဆက်တွေအပေါ်တော့ သက်ရောက်မှာမဟုတ်ပါဘူး ဒါအပြင် ဒီအချက်ကို ကျွန်တော်ပိုရှင်းလင်းအောင် ရှင်းပြချင်ပါတယ် အခုအချိန်မှာ ခင်ဗျားတို့ ပြောလိမ့်မယ် "ဟေး... ဆဲလ် ... တစ်ရက်ကို ကလာပ်စည်းအသစ် ကုဋေတစ်ရာ ဖြစ်တယ်လား ?" ဒါဟာ ဘာအဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်စေလည်းဆိုရင် ကျွန်တော်ကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ ကလာပ်စည်းတိုင်းဟာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လို့ဆိုတာပါပဲ၊ ကောင်းပါပြီ ဒီဟာက ကျွန်တော်တို့မှာ ကလာပ်စည်းဘယ်နှစ်ခုရှိလည်းဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ကို တရားမျှတစွာအကြံပေးသလိုပါပဲ၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ အမှန်တကယ်တော့ အစီအစဉ်အလိုက် ရှိနေပြီး ခင်ဗျားတို့ သိနေတဲ့ သူ့ရဲ ့သိသာတဲ့ တိကျသော နံပါတ်မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒါပေမယ့် အမှန်တကယ်တော့ လူကိုယ်ခန္ဓာထဲမှာတော့၊ ကလာပ်စည်းပေါင်း ကဋာတစ်ရာလောက် အစီအစဉ်တကျရှိပါတယ် အဲဒီနောက် အကယ်၍သာ ခင်ဗျားတို့ သူ့ကို ဒီနည်းနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် အဲဒီအပေါ်မှာ အချိုးချမယ်လို့ပြောလို့ရပါတယ် ခင်ဗျားရဲ ့တစ်ထောင်မြောက်ကလာပ်စည်းဟာ တစ်နေ့တစ်ကြိမ် ပုံတူပွားနေပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အမှန်တကယ်တော့ တချို ့ကလာပ်စည်းတွေဟာ အကုန်လုံးမှာ မကြာခဏ ပုံတူမပွားနိုင်ပါဘူး ထို့အတူ တချို ့သော ကလာပ်စည်းတွေဟာ မကြာခဏ အများဆုံးပုံတူပွားနေကြပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ တရားမျှတအောင် ယူရင်တော့ တစ်ဖက်ထဲကိုအနည်းငယ်ရောက်တဲ့ မှတ်သားစရာတစ်ခုရှိပါတယ်၊ ဒီဟာက ခင်ဗျားတို့ကို သဘောကျခြင်းပေးမှာပါ၊ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ လူ့ကိုယ်ခန္ဓာရဲ ့ ရှူပ်ထွေးတဲ့ဖွဲ့စည်းမှူ ့ကြောင့်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ် ကျွန်တော်ဆိုလိုချင်တာက ကျွန်တော်တို့တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ ကမ ္ဘာကြီးရဲ ့ စီးပွားရေး၊ လူမှူ ့ရေးတွေဟာ ရှူပ်ထွေးပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေက လူပေါင်း ကုဋေခြောက်သန်းအတွက်ပါဘဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ ့ကိုယ်ခန္ဓာက ကဋာတစ်ရာသော ကလာပ်စည်းတွေနဲ့ ဖွဲ ့စည်းထားလို့ပါဘဲ ကဲ ကျွန်တော် ကုဋာတစ်ရာကို ကုဋေ အနေနဲ့ ပြန်ရေးမယ်ဆိုကြပါစို့ ကလာပ်စည်း ကဋာတစ်ရာကို ကုဋေတစ်သိန်းအနေ ပြန်ရေးနိုင်ပါတယ် အဲဒီနောက် ကလာပ်စည်းကုဋေတစ်သိန်းထဲက ကလာပ်စည်းတစ်ခုဟာ ဟောဒီလောက် ကြီးပါတယ် ကျွန်တော် ကြီးတယ်ဆိုတဲ့စကားလုံးမသုံးသင့်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော်သိပါတယ်... ဒါပေမယ့် သူတို့ဟာ ဟောဒီလောက် ရှူပ်ထွေးတဲ့ ဂေဟစနစ်ထဲမှာရှိပြီး သူတို့ရဲ ့ နျူကလီးယားနဲ့ အတူသူတို့ဟာသူတို့ ရှိနေကြပါတယ် ဒါအပြင် ကျွန်တော်တို့ဟာ သူတို့မှာ ကွဲပြားခြားနားတဲ့ အင်္ဂါငယ်အင်္ဂါသိမ်လေးတွေ ရှိတဲ့အကြောင်းပြောပြီး ကလာပ်စည်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ပုံတူပွားခြင်းကို ကျွန်တော်တို့ ပြောခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်၊ ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်း ပုံတူပွားခြင်း နဲ့ ကလာပ်စည်းတွေ ဘယ်လို ပုံတူပွားလည်းဆိုတာပါ အဲဒီမှာ ဒီအရာတွေက ဟာသမဟုတ်တဲ့အပြင် သူတို့တွေအားလုံးဟာ ရှူပ်ထွေးတဲ့ အရာဝတ္တုတွေကို သူ့တို့အထဲကိုဆွဲယူနိုင်တဲ့ အမှေးပါးတွေရှိလို့ပါဘဲ သူတို့ဟာသူတို့အတွက်တော့ သက်ရှိသတ္တဝါပါဘဲ၊ ဒါပေမယ့် သူတို့ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ ့ဒီလိုရှူပ်ထွေးတဲ့ပတ်ဝန်းကျင် ဒါမှမဟုတ် အဖွဲအစည်းတစ်ခုစီမှာ နေထိုင်ကြပါတယ်။ ဒါအပြင် ဒီမှာ အပြင်မှတ်သားစရာကတော့ ကျွန်တော်တို့တွေဟာ ဘယ်လောက်ကြီးပြီး ဘယ်လောက်ရှူပ်ထွေးတယ်ဆိုတာ အသိအမှတ်ပြုစရာပါဘဲ။ ဒါပေမယ့် ခင်ဗျားတို့ စိတ်ကူးယဉ်နိုင်ပြီး ဒီဟာက မျဉ်းစောင်းလေးကိုဖြုတ်လိုက်ရင် ဘယ်လောက်ရှိမလဲ၊ အကယ်၍သာ ကျွန်တော်တို့တွေ ကလာပ်စည်းအသစ် ကုဋေတစ်ရာသာ အစီအစဉ်လိုက် နေ့စဉ်ပြုလုပ်နိုင်ရင်၊ ခင်ဗျားတို့ဟာ သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းတော်တော်များများဖြစ်လာပြီး တချို ့သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းတွေမှာ ခင်ဗျားတို့သိမှာပါ ကျွန်တော်ပြောခဲ့ပါတယ် သူတို့ထဲကတချို ့ဟာ ဘာအလုပ်ကိုမလုပ်ကြဘူးဆိုတာပါ သူတို့ထဲကတချို ့ဟာ ကလာပ်စည်းတွေကိုယ်တိုင် အသိအမှတ်ပြုတဲ့ ကလာပ်စည်းတွေဖြစ်သွားပြီး နောက်ဆုံးမှာ သေဆုံးတဲ့အရာတွေရဲ ့အလေးချိန်ဖြစ်သွားပါတယ် အဲဒီနောက် ကလာပ်စည်းအမျိုးအစားတွေကို သူ့ဖာသာသူ ရှင်းထုတ်ပစ်ပါတယ် ဒါပေမယ့် တစ်ခါတစ်ရံတိုင်းဟာ ခင်ဗျားတို့ရဲ ့ သန္ဓေပြောင်းခြင်းအဖြစ်တွေဟာ ကလာပ်စည်းတွေကို သူဖာသာသူမရှင်းထုတ်နိုင်နေရာတွေမှာရှိနေပြီး အဲဒီအရာဟာ ကလာပ်စည်းတွေကိုလည်း ယိုယွင်းစေပါတယ်။ ဒီအကြောင်းတွေကြောင့် ခင်ဗျားသူတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ရင် ၊ ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် ကလာပ်စည်းတချို ့ ရှိတယ်ဆိုပါစို့ ကျွန်တော်မှာ တချို ့ကလာပ်စည်းတွေရှိပြီး သူတို့ထဲက တချို ့က သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်နေကြပါတယ် ကျွန်တော် သန္ဓေပြောင်းခြင်း နဲ့အတူ x သေးသေးလေးတစ်ခု ကို ဒီမှာလုပ်ပါမယ် အဲဒီအထဲမှာရှိတာကတော့ သူ့ရဲ ့ ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်းပါ အဲဒီမှာ သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေဟာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ် ဒါကြောင့် သန္ဓေပြောင်းခြင်းများထဲက တစ်ခုက ဒီဟာကို ကလာပ်စည်းသေဆုံးခြင်းဖြစ်စဉ်ကိုထိန်းသိမ်းပါတယ် ဒါမှမဟုတ် သူ့ဖာသာသူဖျက်စီးပစ်ပြီး သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းထဲကတစ်ခုဟာ ပုံတူပွားခြင်းကို သူ့အနီးအနားမှာရှိတဲ့ ကလာပ်စည်းထက်ကို အနည်းငယ်မြန်အောင်ပြုလုပ်ပါတယ် အဲဒီတော့ ဒီကလာပ်စည်းတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကလာပ်စည်းကွဲပွားခြင်းတွေ အဆုံးထိဆက်လက်သွားပြီး သူ့ဟာသူအစုအစည်းလိုက်ပုံတူပွားပြုလုပ်မယ် သို့မဟုတ် တန်နဲ့ချီပြီးပုံတူပွားမယ် ထို့အတူ ဒီလို ခန္ဓာကိုယ်ကလာပ်စည်းအမျိုးအစားတွေဟာ အခြေခံအားဖြင့် ချို ့ယွင်းတဲ့နေရာတွေ ရှိနေတတ်ပါတယ် သူတို့အားလုံးဟာ မူလကလာပ်စည်းတစ်ခုထဲစီကနေ ပုံတူကူးယူတာကိုထိန်းသိမ်းပြီး အဲဒီနောက် ပုံတူကူးယူပါတယ် ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေအားလုံးဟာ ချို ့ယွင်းနေတဲ့ ကလပ်စည်းတွေပါဘဲ အကယ်၍သာ ခင်ဗျားမှာသူတို့ကိုသာ ကြည့်လို့ရရင် သူ့နားမှာရှိတဲ့ ဇီဝကလာပ်စည်းအစုအနားကို နှိူင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ပါ အဲဒါဟာ သာမန်မဟုတ်တဲ့ပုံစံတစ်ချို ့ကို မြင်ရမှာပါ။ အဲဒီအရာဟာ အလုပ်ကောင်းကောင်းလုပ်မှာမဟုတ်ပါဘူး ဒါကို မကောင်းသော ကလာပ်စည်းပွားများလာခြင်း လို့ခေါ်ပါတယ်
Now, a lot of neoplasms, well they don't have to form a body like this. Sometimes they might somehow circulate in the body, but most of the time they form this kind of big lump. And if they get large enough, they're noticeable.
အခု မကောင်းတဲ့ ကလာပ်စည်းပွားများလာတာ များလာပါပြီ၊ ကောင်းပါပြီ သူတို့တွေမှာ ဒီလိုမျိုး ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ဖို့ မရှိပါဘူး သူတို့တွေဟာ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကို တစ်နည်းနည်းနဲ့ တစ်ခါတစ်ရံမှာလည်ပတ်နေပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် သူတို့ရဲ ့အချိန်အများစုမှာ သူတို့ဟာ အဖုအခဲ အနေနဲ့ ပုံသွင်းနေတတ်ပါတယ် ပြီးတော့ အကယ်၍သာ သူတို့တွေဟာ ဆက်လက်ကြီးထွားလာမယ်ဆိုရင်တော့ သူတို့ကို သတိထားမိလာပါမယ် အဲဒီလိုဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့တွေဟာ သူ့ကို အသားပိုအကျိတ်လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုကြောင့် အကယ်၍သာ ဒီဟာက အမှန်တကယ် အဖုအခဲအမျိုးအစားထဲကကွဲလွဲလာတဲ့ ဇီဝကလာပ်စည်းအစုဖြစ်ပြီး တိကျသေချာတဲ့ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းဖြစ်နေပါတယ်၊ အဲဒီလိုမျိုးဖြစ်လာတာကို ခင်ဗျားတို့တွေက အသားပို၊အကျိတ်လို့ ခေါ်ပါတယ် အဲဒီတော့ မကောင်းသော ကလာပ်စည်းပွားများလာခြင်းဆိုတဲ့ စကားရပ်ကို အသားပို၊အကျိတ် ဆိုတာနဲ့ အမြဲတမ်း နေရာချင်းဖလှယ်ပြီးတော့တောင် သုံးလာကြပါတယ် အသားပိုအကျိတ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးကတော့ ကျွန်တော်တို့အမြဲသုံးနေတဲ့ စကားလုံးတွေထဲကတစ်ခုပါပဲ ဒီအချိန်မှာ အကယ်၍ ဒီအဖုအခဲက တိကျသေချာတဲ့ အရွယ်အထိအဲဒီနေရာမှာ ကြီးလာခဲ့ရင်တော့ သူဟာ တကယ်တော့ တစ်ခုခုအန ္တရာယ်ဖြစ်အောင်မလုပ်ပါဘူး သူ့ဟာ ပုံတူပွားနေတာကိုတော့ ထိန်းချုပ်လို့ရမှာမဟုတ်ပါဘူး သူအနေနဲ့ ပုံတူပွားတာက သူ့အနီးနားက ကလာပ်စည်းတွေထက် မမြန်လောက်ဘူးလို့ ကျွန်တော်ထင်ပြီး အဲဒီဟာအပြင်ဘက်ကိုထိုးထွက်နေပါတယ်၊ အနည်းငယ်ကြီးလာနိုင်ပါတယ် ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ရဲ ့ပတ်ဝန်းကျင်ကို အန ္တရာယ်ပေးလောက်အောင် သိသာထင်ရှားမှူတစ်စုံတစ်ပြမယ်မထင်ပါဘူး၊ ကျွန်တော်တို့ကဒါကို မစိုးရိမ်ရသော အသားပိုအကျိတ် သို့မဟုတ် မစိုးရိမ်ရသော ကလာပ်စည်းပွားများလာခြင်းလို့ ခေါ်ပါတယ် ဒါအပြင် မစိုးရိမ်ရဘူးဆိုတဲ့ အခြေခံအားဖြင့် အန ္တရာယ်မရှိဘူးဆိုတဲ့ သဘောသက်ရောက်ပါတယ် မစိုးရိမ်ရ အအသားပိုအကျိတ်ပါ ဒီဟာရဲ ့အဓိပ္ပါယ်က ကောင်းပါတယ် ခင်ဗျားတို့လည်း ဒါကို ကြားချင်မှာပဲ အကယ်၍သာ ခင်ဗျားမှာ အဖုအခဲဖြစ်လာခဲ့ရင် ဘုရားသခင်ကတော့ခင်ဗျားမှာ ရှိနေတာကို တနည်းအားဖြင့်တော့ တားမြစ်မှာပဲ ဒါပေမယ့် အကယ်၍သာ ခင်ဗျားတို့ ပြုလုပ်ပြီး အဲဒီအရာဟာ မစိုးရိမ်ရတဲ့အသားပိုအကျိတ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ဟာ အဲဒီအနီးအနားတဝိုက်မှာကပ်နေနိုင်တဲ့ ထိခိုက်ခြင်းမရှိတဲ့ အဖုအခဲလို့ အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်ပါတယ် ဒါပေမယ့် အကယ်၍သာ ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်း သန္ဓေပြောင်းလဲမှူဖြစ်ပြီး အဲဒီအထဲက တချို ့ဟာ မစိုးရိမ်ရပါဘူး ဒါပေမယ့် အဲဒီအထဲကတစ်ခုထဲမှာ နောက်ထပ် သန္ဓေပြောင်းလဲမှူရှိရင်တော့ အဲဒီအရာဟာ ရူးသွပ်လောက်အောင်ကြီးထွားလာပါတယ်
And not only does it grow like crazy, but it becomes invasive. And invasive means that it doesn't care what's going on around it. It just wants to infiltrate everything.
အဲဒီနောက် ရူးသွပ်လောက်အောင်ကြီးထွားလာတင်မကပါဘူး အနှောက့်အယှက်ဖြစ်စေပါတယ် ဒါ့အပြင် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ဟာ သူအနားက ဘာတွေဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ်ဂရုမစိုက်တယ်လို့ အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်ပါတယ် အဲဒီအရာဟာ အရာအားလုံးကိုထိုးဖောက်ဝင်ရောက်စေပါတယ် အဲဒီတော့ ဒီဟာက ရူးသွပ်လောက်အောင်ကြီးထွားလာတယ်ဆိုပါဆို့ ဒါကို ကျွန်တော်က ကွဲပြားခြားနားတဲ့အရောက်ထည့်လိုက်မယ် သူက အခြားဇီဝကလာပ်စည်းအစုတွေကို စတင်ပြီးထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နေပါပြီ အဲဒီမှာ သူဟာ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ပါပြီ အဲဒီနောက်မှာ အကြီးထွားဆုံးရောက်ပြီး သူဟာ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ပါပြီ အဲဒီမှာ ဘာတွေဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ်သူဂရုမစိုက်တော့ပါဘူး သူဟာရုတ်တရက်အကုန်လုံးကို တူညီတဲ့ ကလာပ်စည်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့အပြုအမူတွေအဖြစ် ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲသွားပါတယ် အဲဒီနောက်မှာ သူ့ရဲ ့မျိုးဆက်တွေတောင်မှ ပိုမိုပြီးဆိုးရွားစေပြီး ကလာပ်စည်းတစ်ခုထက်မကကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ် သူဟာဆက်လက်ပြီးပွားများလာပြီး မျိုးရိုးဗီဇနဲ့ဆိုင်တဲ့ပျက်စီးနေတဲ့အချက်အလက်တွေကိုပါ ကျော်ဖြတ်ပစ်ပြီးနောက် အဲဒီဟာတွေကို ပုံတူပွားပစ်ပါတယ် အဲဒီနောက်မှာတော့ ပိုပိုများလာတဲ့ အရာဝထ္တုတွေထဲမှာ ပျက်စီးလာကြပါတယ် ကျွန်တော်ထင်ပါတယ် မျိုးဆက် ဒါမှမဟုတ်ရင် ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်းဟာ ပုံတူပွားခြင်းကလာတာပါ အဲဒီနောက် ဒါဟာ တကယ်တော့ ကောင်းတဲ့ဖြစ်နိုင်ချေပါ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ သူ့ရဲ ့တူညီတဲ့ ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်း ဟာပျက်စီးသွားလို့ ပါပဲ၊ တချို ့သော ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်းတွေဟာ ဒီဟာလိုပဲ ပျက်စီးသွားပါတယ်၊ တချို့သော သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေဟာ ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်း ပုံတူပွားခြင်းအစီအစဉ်ကို ထိခိုက်စေပါတယ်၊ အဲဒါကြောင့် သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေဟာ ပိုပြီးမကြာခဏ ဖြစ်လာပါတယ် အဲဒီတော့ သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေဟာ ပိုပြီးဖြစ်လာတယ် အဲဒီမှာ ဒီပုံတူပွားခြင်းတွေဟာ ပိုပိုပြီး သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေကို ဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက် သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေညီမျှစွာဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ထဲက တစ်ခုဖြစ်လာရင် အဲဒါကို ဖျက်စီးဖို့ ခွင့်ပြုပြီး ကိုယ်ခန္ဓာရဲ ့ တစ်ခြားအစိတ်အပိုင်းကိုထွက်ခွာပါတယ် အဲဒီနောက် ဒီကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတွေဟာ စတင်ကာအလုပ်ငန်းတွေကိုလွှဲယူပြီး တစ်ခြားကလာပ်စည်းတွေအတွက် စတင်ပြီးလုပ်ငန်းတွေကိုလွှဲယူပါတယ် ပြီးတော့ ဒီဖြစ်စဉ်ကို ကလာပ်စည်းမှာရှိတဲ့.... ဒါကတော့ ကျွန်တော်အတွက်ပြောရတာ အခက်ခဲဆုံးစကားလုံးထဲကတစ်လုံးပါပဲ၊ ကျွန်တော်ဦးဏှောက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တစ်စုံတစ်ခုမှားယွင်းနေပြီထင်တယ်.... ဒါပေမယ့် ကလာပ်စည်းမှာ မူလပထမအဖုအခဲဟာကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကိုပြန့်ပွားခြင်းရှိနေပါပြီ
You might have heard the word metastasis, and that's just the notion of these run amok cells all of a sudden being able to travel to different parts of the body. And I think you guys know what we call these cells. These cells that aren't respecting their cellular neighborhood.
ခင်ဗျားတို့ ကြားဖူးမယ်ထင်ပါတယ် အဖုအခဲရဲ့ကြီးထွားမှူ့ဟာ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကိုပြန့်သွားတယ်ဆိုတာကိုပေါ့ ဒီအယူအဆမှာ ဟောဒီဒေါသတစ်ကြီးလျှောက်သွားနေတဲ့ ကလာပ်စည်းတွေအားလုံးဟာ ရုတ်တရက်ကို ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးမှာရှိတဲ့အစိတ်အပိုင်းတော်တော်များကိုရောက်သွားပြီဆိုတာပါပဲ ခင်ဗျားတို့တွေသိလိမ့်မယ်လို့ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်တို့ အဲဒီကလာပ်စည်းတွေကို ဘယ်လိုခေါ်လည်းဆိုတာကိုပေါ့ အဲဒီကလာပ်စည်းတွေဟာ သူတို့ရဲ ့ အနီးအနားက ကလာပ်စည်းများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားအရာတွေကို မလေးစားပါဘူး သူတို့တွေ့ဟာ ရူးသွပ်ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင်ကို ကြီးထွားလာပါတယ် သူတို့မှာ ကလာပ်စည်းကြီးထွားမှူဖြစ်စဉ်တွေကို တားစီးပိတ်ပင်ခြင်း အတွေ့အကြုံမရှိပါဘူး သူတို့တွေဟာ အနှောင့်အယှက်တွေပါ သူတို့တွေဟာစတင်ပြီး တစ်ခြားကလာပ်စည်းတွေနေရာမှာ ထူထပ်နေပါပြီ အဲဒီနောက်မှာတော့ အင်အားများကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ပါတော့တယ် ပြီးတော့ သူတို့တွေဟာ သန္ဓေပြောင်းခြင်းတွေဟာမြန်ဆန်ပါတယ် ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ သူတို့တွေရဲ ့သူတို့တွေမှာ မျိုးရိုးဗီဇနဲ့ဆိုင်တဲ့ မူမမှန်မှူ ့တွေရှိနေပါတယ် နောက်ဆုံးမှာတော့ သူတို့ဟာ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားရင်တောင်မှ တစ်ခြားကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတွေကို စတင်ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ကင်ဆာ သို့မဟုတ် ကင်ဆာကလာပ်စည်းတွေလို့ခေါ်ပါတယ် ပြီးတော့ အဲဒါကြောင့် ဘာလို့ဒီလောက်ခက်ခဲတဲ့အကြောင်းအရာဖြစ်လာတယ်ဆိုတာကို ခင်ဗျားတို့ရဲ ့ တန်ဖိုးထားစိတ်တွေရှိလာမှာပါ ကင်ဆာဆိုတာ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ရောဂါလို့ ဆိုလိုသလို၊ မဆိုလိုဘူးလိုလည်းပြောလို့ရပြီး ကုသလို့လည်းရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ ဒီအရာဟာ တကယ်တော့ ရောဂါတစ်ခုတော့မဟုတ်ပါဘူး ဒီအရာဟာ ဗက်တီးရီးယားပိုးမဟုတ်သလို ရောဂါပိုးမွှားလည်းမဟုတ်ပါဘူး အဲဒီမှာ ခင်ဗျားတို့ ထောက်ပြနိုင်ပါတယ်၊ ကဲ ကျနော်တို့ ဒါကိုဆက်ချရအောင် ကင်ဆာဆိုတာ သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းအမျိုးအစားတစ်ခုလုံးပါပဲ ဘယ်နေရာမှာဖြစ်လည်းဆိုရင် ကလာပ်စည်းတွေ စတင်ပြသတဲ့ အချိန်မှာ ဒီလောက်မြန်မြန်အနှောင့်အယှက်ပေးပြီးကြီးထွားလာပြီး အဖုအခဲရဲ့ကြီးထွားမှူ ့ဟာ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကိုပြန့်သွားပါတယ် အဲဒါကြောင့် ခင်ဗျားတို့ ဒီကင်ဆာအမျိုးအစားတစ်မျိုးကိုကြည့်ပြီး ပြောနိုင်တယ် ဟေး.. သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းကို ဦးတည်တယ်၊ ကလာပ်စည်းတွေဘယ်နေရမှာ ဒီဟာနဲ့တူပြီး ခင်ဗျားတို့ သူတို့ထဲကတချို ့ကို နောက်ကောက်ကျအောင်ချနိုင်တယ် ဆိုပါစို့ ကဲ ကျွန်တော်ကို ဒီမှာ ဒီအရောင်သုံးပြုခွင့်ပေးဗျာ အဲဒီမှာ ခင်ဗျားဟာ ဒီကောင်ကို နောက်ကောက်ကျအောင်ချနိုင်ပါပြီ ဒီမှာ ဒီမှာ ဒီကောင်ပါပဲ ဒါပေမယ့် ဘာလို့လည်းဆိုတော့ သူတို့ရဲ ့ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်း ပုံတူပွားခြင်း စနစ်ဟာ ပြိုကွဲပျက်စီးနည်းအချို ့ထဲမှာဖြစ်ပွားနေပြီး သူတို့ဟာဆက်လိုက်ပြီး သန္ဓေပွားနေလို့ပါပဲ အဲဒီတော့ အဆုံးမှာ ခင်ဗျားတို့မှာ အမျိုးအစားတစ်ခုရှိရင် တစ်ခုကတော့ ခင်ဗျားရရှိတဲ့ဘာနည်းနဲ့ဖြစ်ဖြစ် နောက်ကောက်ချနိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး အဲဒီတော့ ခင်ဗျားတို့မှာ ကင်ဆာဖွဲ့စည်းပုံ အမျိုးအစားအသစ်ရှိရင် အဲဒီကင်ဆာဖွဲစည်းပုံအသစ်ကို သတ်ဖို့ကိုတော်တော်လေးခက်ခဲပါလိမ့်မယ် အဲဒီတော့ ခင်ဗျားတွေးနိုင်ပါတယ် ကင်ဆာဆိုတာ မဆုံးနိုင်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှူ့လားလို့ ပြီးတော့ ခင်ဗျားမှာ အဲဒီနောက်ကွယ်မှာ တိုက်ခိုက်ဖို့အတွက် အကြံညဏ်ပေါင်းစုံရှိပါတယ် ကီမိုဆေးသွင်းကုသခြင်း နဲ့ ဓါတ်ရောင်ခြည်နဲ့ကုသခြင်း ဆိုတဲ့အမျိုးအစားတွေပါ အဲဒါတွေဟာ အရာဝထ္တုတွေအလျှင်အမြန်ကြီးထွားလာတာကို တိုက်ခိုက်ဖို့ကြိုးစားပါလိမ့်မယ် ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ ဒါဟာသာမာန်ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ကင်ဆာတွေအားလုံးရဲ ့နောက်ကွယ်ကဆိုလိုရင်းဖြစ်လို့ပါပဲ ပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့တွေဟာ ကြေငြာချက်စာရင်းအကုန်လုပ်ပြီး ဘယ်ကင်ဆာတော့ဖြင့် ဘယ်လိုလူတွေကို တိုက်ခိုက်တယ်ဆိုတာပါ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် ဒီဗီဒီယိုမှာ ပြသခဲ့တဲ့အနည်းဆုံးကတော့ ကင်ဆာတွေဟာ တကယ်တော့ ပျက်စီးနေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကလာပ်စည်းကွဲပွားခြင်းတွေ့ရဲ ့ထုတ်ကုန် သို့မဟုတ် ပိုပြီးတိတိကျကျပြောရရင် ပျက်စီးနေတဲ့ ဗီဇလက္ခဏာဆောင် ဓာတုပစ္စည်း ပုံတူပွားခြင်းပါဘဲ အဲဒီမှာကျွန်တော်တို့တွေဟာ အဲဒီကလာပ်စည်းအကုန်လုံးတွေဟာ နေ့တိုင်း သူတို့ဟာသူတို့ အစီအစဉ် တစ်ရာကုဋေလောက်ကို အခုအချိန်အထိ ပုံတူပွားနေပြီး တချို ့ကတော့ ပျက်စီးသွားကြပါတယ် များသောအားဖြင့် သူတို့ပျက်စီးသွားတဲ့အချိန်မှာ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး သို့မဟုတ် ကလာပ်စည်းတွေကသူ့ကိုယ်တိုင်ပြန်သတ်နေကြပါတယ် ဒါပေမယ့် အခုအချိန်ထိ ကလာပ်စည်းတွေဟာ ပျက်စီးသွားရင်တောင်မှ စတင်ပြီးပုံတူပွားနေကြပါတယ် တစ်ချိန်ချိန်မှာ သူတို့တွေဟာ ရူးသွပ်လောက်အောင်ပုံတူပွားပါလိမ့်မယ် တကယ်လို့သာ သူတို့ပုံတူပွားခဲ့တယ် ဒါပေမယ့် ဘာမှ အန ္တရာယ်မပေးရင်တော့၊ ဒါကို မစိုးရိမ်ရပါဘူး ဒါပေမယ့် တကယ်လို့သာ အဲဒီအရာတွေဟာ ရူးသွပ်စွာစတင်ပြီးပုံတူပွားလာမယ် အင်အားတွေကိုတာဝန်လွှဲယူမယ် ပြီးတော့ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကို ပြန့်ပွားနေမယ်ဆိုရင်တော့ ခင်ဗျားဟာကင်ဆာရောဂါနဲ့ ဆက်ဆံနေရပါပြီ အဲဒီတော့ ခင်ဗျားတို့ စိတ်ဝင်စားစရာတွေ ရှာတွေ့မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ် ခင်ဗျားတို့သိပြီးသားဖြစ်တဲ့ သိပ္ပံပညာရဲ ့ဆက်လက်တိုးတက်နေတဲ့ကောင်းတဲ့အချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ဖျားနာမှူတွေကို သက်ရှိသတ္တဝါတွေကဲ့သို့ ကျွန်တော်တို့ကို ဘယ်လိုဆက်ဆံမယ်ဆိုတာပါပဲ ကျွန်တော်ထင်ထင်ရှားရှားဆိုလိုချင်တာက ကျွန်တော်တို့တွေဟာ ကင်ဆာနဲ့ ထိတွေ့လေ့ရှိတဲ့ လူတွေဖြစ်တယ်ဆိုတာပါပဲ အပင်တွေမှာတောင်မှ ကင်ဆာရှိပါတယ်
In this video we are going to look at the relationship between white light and color by recreating a portion of Newton's prism experiment as presented in a letter to the royal society in 1671 but first a little bit of background.
ဒီ ဗီြဒီယို မွာ က်ြန္ေတာ္တို႔က အလင္းတန္း အျဖဴ နွင့္ အေရာင္ တို႔၏ ဆက္သြယ္မႈ႔ကိုၾကည့္မွာ ျဖစ္တယ္။ ၎ကို ၁၆၇၁ တြင္ Royal society သို႔ပို႔ေသာ စာတမ္းမွ Newton၏ Prism စမ္းသပ္မႈ႔ က႑တစ္ခု အားျဖင့္ ျပဳလုပ္မည္ ျဖစ္သည္။ ျဖစ္ေပၚလာပုံက ေတာ့
At the time of his experiment the prevailing theory was that white light was a color of light and that other colors could be created by modifing the white light some how. For instance this red piece of plastic would be described as changing this white light into red light. They also had knowledge about how light behaved at the boundary of 2 materials.
Newton ေခတ္က လႊမ္းမိုးခ့ဲ တ့ဲ နိယာမ က အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္း သည္ အလင္းတန္း အေရာင္ တစ္ခုျဖစ္ျပီး ထိုအေရာင္ မွ အျခား အေရာင္ မ်ားကို လုပ္နိုင္ သည္ဟု ျဖစ္သည္။ ဥပမာ ဒီအနီေရာင္ ပလက္စတစ္ ကို ဒီအျဖဴေရာင္ အလင္းမွ အနီေရာင္ အလင္းသို႔ ေျပာင္းသြားျခင္းဟု ေဖာ္ျပတယ္။ အလင္းက ၾကားခံနယ္ နွစ္ခုမွာ ဘယ္လိုျပဳမူတယ္ ဆိုတာကို လည္းသူတို႔သိတယ္။ ဥပမာ မ်က္နွာျပင္ တစ္ခု၏ တစ္ဘက္စီ မွာရွိ တဲ့ေထာင့္ေတြရဲ႕ SIN အခ်ိဳးက ကိန္းေသ။(ၾကားခံနယ္ကိုမစဥ္းစား ပါ) အဲ့ဒါက Snell's law ၏ ပုံစံျဖစ္တဲ့ ေထာင့္ေတြရဲ႕ SIN အခ်ိဳးက ၎ၾကားခံနယ္၏ refrative index ေတြရဲ႕ အခ်ိဳး ေျပာင္းျပန္နွင့္ ညီတယ္။ ၾကားခံနယ္တစ္ခုရဲ႕ refrative index က ထိုၾကားခံနယ္ထဲသို႔ ျဖတ္သြားတဲ့ အလင္း နႈန္းနွင့္ ဆက္သြယ္ေနတယ္။ ဒီ စာေၾကာင္းက အကယ္၍ ေထာင့္ကိုသာေျပာင္း လိုက္လ်ွင္ မ်က္နွာျပင္ ဘာျဖစ္သြားမည္လဲလို႔ ေတြးေစတယ္။ ဒီသံုးေျမွာင့္ဖန္တံုး ကဲ့သို႔ ရႈပ္ေထြးေသာ ပုံစံေတြနွင့္လည္း ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ၎က ပထဝီပုံစံ တစ္မ်ိဳးသာျဖစ္ျပီး ေထာင့္ေတြမွန္ေအာင္ ညွိျခင္းသာျဖစ္တယ္။
Newton was working on designing lenses for telescopes when he decided to investigate the phenomena prismatic colors. Those are the color that occur when you pass white light through a prism. So you obtained a triangular prism and you pass some white light through it and you saw a rainbow just as you expected.
Newton က အေဝးၾကည့္မွန္ေျပာင္း အတြက္ မွန္ဘီလူး လုပ္ေနခ်ိန္မွာပဲ သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုး အေရာင္ေတြအေၾကာင္းကို ေလ့လာရန္ ဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္။ ၎အေရာင္ေတြက သုံးေျမွာင့္ဖန္တံုးကို အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္း ျဖတ္သြားျခင္းေၾကာင့္ ေပၚလာျခင္း ျဖစ္သည္။ သင္ ဟာ အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္းအခ်ိဳ႕ကို သံုးေျမွာင့္ ဖန္တံုးထဲသို႔ ျဖတ္ေစ ေသာအခါ ထင္ထားတဲ့ အတိုင္း သက္တန္႔ကိုေတြ႔ရမွာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ သူက အေရာင္ေတြျပန္႔သြားတဲ့ ဘက္က ပုံစံေတြက ပိုက်ယ္ေနတယ္ဆိုတာကို သတိျပဳမိတယ္။ အလင္းက SIN အခ်ိဳးကို လိုက္နာမယ္ဆိုရင္ ပထဝီ အေနထားေပၚမွာ အေျခခံတယ္။ ဒီေတာ့ က်ြန္ေတာ္တို႔က သက္တန္႔ထဲမွ အေရာင္ေတြကို ခြဲၾကည့္ျပီး ၎တို႔ကို သံုးေျမာင့္ဖန္တံုးေတြထဲ ထပ္ျဖတ္ေစ ေသာအခါ သက္တန္႔မွာ ရွိတဲ့အေရာင္ေတြက သီးျခားအေရာင္ေတြျဖစ္တယ္လို႔ သိလာမယ္။ ထိုအလင္းေတြက သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုးေတြကို ျဖတ္သြား တဲ့အခါ refrative index ေတြ မတူေၾကာင္းသိရတယ္။ ထိုေၾကာင့္ သူက သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုးထဲသို႔ ျဖတ္သြားေသာ အျဖဴေရာင္ အလင္းသည္ အျဖဴေရာင္ မဟုတ္။ ၎က မတူေသာ အလင္းေရာင္ မ်ား၏ အစုအေဝး ျဖစ္ျပီး သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုးက ၎အလင္းတန္းမ်ားကို မတူေသာ refrative index မ်ားျဖင့္ ခြဲေပး တယ္။ ဒီနိဂုန္း စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းေသာ္လည္း ဘာျဖစ္ေနလဲဆိုတာကိုေတာ့ သက္ေသမျကနိုင္္ဘူး အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ က်ြန္ေတာ္တို႔က ဒီအလင္းေရာင္ေတြကို ထုတ္ဖို႔ သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုးကို သုံးေနရေသးေသာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ြန္ေတာ္တို႔က အျဖဴေရာင္အလင္းမွ ထိုအေရာင္ေတြကို သုံးေျမွာင့္ဖန္တုံးကို မသံုးဘဲ ထုတ္တဲ့ စမ္းသပ္မႈ႔ကို ျပဳဖို႔လို႔တယ္။ ဒီစာ၏အဆံုးမွာ Newton က ယခင္ စမ္းသပ္ခ်က္ ကဲ့သို႔ စမ္းသပ္ခ်က္တစ္ခုကို ေျပာထားတယ္။ ျပီးေတာ့ အဲ့ဒီ system မွာ မွန္ဘီလူးကို သံုးတယ္။ က်ြန္ေတာ္တို႔က ဦးစြာ မွန္ဘီလူးကို ကားခ်ပ္နွင့္ကပ္ထားတယ္။ ယခင္ က က်ြန္ေတာ္တို႔ေတြ႔ခဲ့ေသာ သက္တန္႔ကိုျပန္ေတြ႔ရတယ္။ ဒီမွာေတြ႔ရတဲ့ အလင္းတန္းက မွန္ဘီလူးကို ျဖတ္သြားတဲ့ အလင္းတန္း။ အေပၚကဟာက မွန္ဘီလူးေပၚမက်တဲ့ ဟာဝ ကားခ်ပ္ကိုေရႊ႔လိုက္လ်ွင္ အေရာင္ေတြထပ္သြားျပီး အျဖဴေရာင္္ အလင္းကို ျပန္ေတြ႔ရတယ္။ ကားခ်ပ္ကို ဆက္ေရႊ႕ၾကည့္လွ်င္ က်ြန္ေတာ္တို႔ အရင္ကေတြ႔ခဲ့တဲ့ သက္တန္႔ကို ျပန္ေတြ႔ ရတယ္။ဒါေပမယ့္ ေျပာင္းျပန္ ေပါ့။ ကားခ်ပ္ကို ေရႊ႕တာေၾကာင့္ ဒီစမ္သပ္မႈ႔မွာ အေရာင္ေျပာင္ျခင္းမရွိေပ။ အေရာင္ထပ္ျခင္းသာ ရွိသည္။ ဒါေၾကာင့္ ကြန္ေတာ္တု႔ိ ျမင္ရေသာ အျဖဴေရာင္အလင္း က အေရာင္ မ်ားေပါင္းထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု နိဂုန္းခ်ဳပ္နိုင္တယ္။ က်ြန္ေတာ္တို႔က အျဖဴအလင္းကို ျမင္ရန္ အေရာင္ေတြ မလိုေပ။ အကယ္၍သင္ ဟာ ဒီဗီဒီယို ကို အိမ္ ရွိ TV သို႔မဟုတ္ ကြန္ပ်ဴတာ နွင့္ၾကည့္ေနလွ်င္ ေတြ႔ေန ေသာအျဖဴအလင္းသည္ အနီ အျပာ နွင့္ အစိမ္း သာျဖစ္သည္။ ဒါေပမယ့္ က်ြန္ေတာ္တို႔က သက္တန္႔မွ အေရာင္ေတြ ေပါင္းမွာျဖစ္တယ္။ ဒါ ေတာ္ေတာ္သပ္ရပ္ေနျပီီ က်ြန္ေတာ္တို႔က အျဖဴေရာင္ အလင္းကို သက္တန္႔အျဖစ္ ေျပာင္းျပီး မွန္ဘီလူးကိုသံုးျပီး ၎ကို အျဖဴေရာင္ အလင္းသို႔ ျပန္ေျပာင္းတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၎က အျဖဴအလင္း ကို အမွတ္တစ္ခု၌သာ က်ေစတယ္။ မွန္ဘီလူးနားမွ ခြာလ်ွင္ျဖစ္ေစ ကပ္လ်ွင္ျဖစ္ေစ သက္တန္႔ကို ေငသတြ႔ရဆဲပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ က်ြန္ေတာ္တို႔ အစက ရွိတဲ့ အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္းကို ရမည့္ နည္းရွိမလားဆိုေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ထင္ ထားဒါထက္ ပိုရႈပ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ယခင္ သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုးႏွင့္ စျပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ခုကို ဒီလိုထားမယ္။
So a lot of books draw this system where we start with our original prism and we put a second one in something like this and to our eyes this looks it's working but it's not really, all that's really happening is the white hasn't had enough time to spread. So it looks like it's white but if you had a very sensitive instrument you would be able to tell that there is a changing color across this and you could see it more clearly by eye if we placed this prism further down. Over here it's clear that there is a change in color across the width of the beam.
တကယ္ျဖစ္ေနတာက အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္းက ျပန္႔ခ်ိန္ မရလိုက္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အျဖဴကိုျမင္ ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ သင့္မွာ အလြန္ ႏူးည့ံတဲ့ ကိရိယာရွိလ်ွင္ေတာ့ အေရာင္ေျပာင္းတာကို ေတြ႔နုိင္ မည္။ ဒီ ဖန္တုံုးကို ေဝးေဝး ေရႊ႕လိုက္လ်ွင္ မ်က္စိနွင့္ပိုရွင္းစြာ ေတြ႔ရမွာ ျဖစ္တယ္။ ဒီမွာ အလင္းတန္း၏ အက်ယ္ကို လိုက္ျပီး အေရာင္ေျပာင္းေၾကာင္း သိရတယ္။ အကယ္၍ အဲ့ဒီ သက္တန္႔မွ အျဖဴေရာင္ အလင္းကို ထုတ္လိုလွ်င္ Newton's optics တြင္ျပထားေသာ နည္းကိုလိုက္နာနိုင္ တယ္။ ၎က book1ရွိ သူ၏ေနာက္ဆံုး စမ္းသပ္ခ်က္မွ ျဖစ္တယ္။ ယခင္ ကရွိတဲ့ ဖန္တံုးနွင့္ စျပီး မွန္ဘီလူးတစ္ခုကို ထားတယ္။ အၾကမ္းအားျဖင့္ မွန္ဘီလူးက ၎ focal length ထက္ နွစ္ဆရွိရမည္။ မွန္ဘီလူးမွ အနည္းငယ္ အကြာတြင္ သံုးေျမွာင့္ဖန္တံုး ကိုထားျပီး ၎အကြာအေဝးက လည္း focal length နွစ္ဆရွိရမည္။ ဖန္တံုးကို ျပင္ေပးျပီးေသာအခါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတြ႔ရတာက အျဖဴေရာင္ အလင္းတန္း အၾကမ္း ျဖစ္တယ္။ ယခု သင္ဟာ အေရာင္ေတြကို ရႈင္းရႈင္းလင္းလင္း ျမင္ရေအာင္ focal length ၾကီးတဲ့ မွန္ဘီလူးေတြနဲ႔ system အၾကီးတစ္ခု လုပ္သင့္တယ္။ ဒါဆို ၾကည္လင္ ျပတ္သားတဲ့ အလင္းတန္းကို ရမွာေပါ့။ ဒါလည္းအလုပ္ျဖစ္ပါ တယ္။ အားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ စိတ္ဝင္စားမယ္လို႔ ေမ်ွာ္လင့္ပါတယ္။ Newton's optics အေၾကာင္းကို ေလ့လာလို လ်ွင္ ေအာက္ပါ resores နွစ္ခုကို အၾကံျပဳပါတယ္။ တစ္ခုက Newton ၏ optics စာအုပ္ copy မ်ားရနိုင္ မည့္ Project Gutenberg နွင့္ အျခားတစ္ခု Newton စာတမ္း copy အမ်ားဆံုးရနိုင္ တဲ့ The Newton Project တို႔ျဖစ္တယ္။
Voiceover: I'm Charles Prober. And in this video, we're going to talk about pulmonary disease caused by tuberculosis.
ကြ်န္ေတာ္က ခ်ားလ္စ္ ပရိုဗာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္မကေတာ့ ေမာ္ဂန္ သိစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုဒီဗီဒီယိုမွာ အဆုတ္ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္တဲ့ တီဘီ ေရာဂါအေၾကာင္းေျပာမွာျဖစ္ပါတယ္။
OK, hopefully, my tool is working now. But anyway, so we were saying when x is equal to minus 0.001, so we're getting closer and closer to 0 from the negative side, f of x is equal to minus 1,000, right? You can just evaluate it yourself, right?
အိုကေ ခုတော့ ဒီပစ္စည်း အလုပ်လုပ်ပြီနဲ့တူတယ် ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်လေ ခုပြောနေတာက x က အနှုတ် 0.001နဲ့ တူတဲ့အခါမှာလေ ဆိုတော့ သုညဆီကို အနှုတ်ဘက်ကနေ နီးသထက်နီးလာတာပေါ့ f(x)က အနှုတ်1,000 နဲ့ ညီတာပေါ့ ဟုတ်ရဲ့လား မင်းဘာသာ စမ်းတွက်ကြည့်နိုင်ပါတယ် ဟုတ်ပြီလား မြင်တဲ့အတိုင်းပဲလေ xက အနှုတ်ဘက်နေ သုညကို ချဉ်းကပ်နေတုန်းမှာ ပိုပြီး ကြီးကြီးလာတာ ကိုတွေ့ရမယ် မင်းဒီလိုပြောမယ်လို့ ငါထင်တယ် အနှုတ်တန်ဖိုး သေးသေးလာတယ်လို့ ဟုတ်ကဲ့လား တကယ်လို xက အနှုတ်0.0001 ဆိုရင် အနှုတ် 10,000 ရတာ မင်းသိပါတယ် နောက် အနှုတ် 100,000 နောက်ထပ်ပြီးတော့ အနှုတ် တစ်သန်းပေါ့ သုညနားကို ကပ်လာလေလေ မင်းတွေးကြည့်လို့ ရပါတယ် ဒီ​အ​တိုင်း​ပဲ​ နောက်​တစ်​ဖက်​က​နေ​ ချဉ်း​ကပ်​မယ်​ဆို​လည်း​ xက 0.01 ဆိုရင် အပေါင်း​100 ရတာပေါ့​ ဟုတ်​ကဲ့​လား​ xက ဒဿမ​ အာ​ ဒါ​က​ ဟန်း​ပြန်​ပြီ​ ​ xက 0.001 ဆိုရင် အပေါင်း​1000 ရတာပေါ့​ မင်း​မြင်​တဲ့​ အ​တိုင်း​ပဲ​လေ​ အ​နှုတ်​ဘက်​နေ​ သု​ည​ကို​ ချဉ်း​ကပ်​လျှင်​ အဖြေ​က​ အ​​နှုတ်​တန်​ဖိုး​တွေ​ ပို​ပို​ကြီး​လာ​တာ​ ရ​လာ​မယ်​ တ​နည်း​ ပို​ပို​ သေး​ငယ်​တဲ့​ ဂ​ဏန်း​တန်​ဖိုး​တွေ​ ရ​လာ​တာ​ပေါ့​ အ​ပေါင်း​က​နေ​ ချဉ်း​ကပ်​ရင်​တော့​ ပို​ပို​ပြီး​ ကြီး​ကြီး​လာ​တာ​ တွေ့​ရ​မယ်​​ ဒါ​ကို ဂ​ရပ်ဖ်​​ဆွဲ​ပြ​မယ်​ ဘယ်​လို​ပုံ​မျိုး​ ထွက်​လာ​မ​လဲ​ ​ဒါ​က​ သိ​ထားသင့်​တာ​မို့​ပဲ​ ယေ​ဘူ​ယျ​ ဘယ်​လို​လေး​လဲ​ ဆို​တာ​ ကဲ​ ဒီ​မှာ​ x- ဝင်​ရိုး​ ကဲ​ ဒါ​က y-​ ဝင်​ရိုး​ အ​ရောင်​လေး​ချိန်း​မယ်​ x က​ အ​နှုတ်​ဖြစ်​နေ​တုန်း​ x က​ တ​ကယ့်​ကို​ အ​နှုတ်​ကြီး​ ဖြစ်​နေ​တုန်း​ အ​နှုတ်​ အ​နန္တ​လို့​ ထင်​ရ​လောက်​အောင်​ ဖြစ်​နေ​တုန်း​မှာ​ သု​ည​ကို​ ချဉ်း​ကပ်​နေ​တာ​ပေါ့​ သု​ည​နား​ကပ်​နေ​တဲ့​ တန်​ဖိုး​တစ်​ခု​ပေါ့​
"The laws of nature are but the mathematical thoughts of God." And this is a quote by Euclid of Alexandria. He was a Greek mathematician and philosopher who lived about 300 years before Christ
" သဘာဝရဲ့ ဥပဒေသည် ဘုရားသခင်ရဲ့ သင်္ချာအတွေးအခေါ်ပါပဲ " ဒါက Euclid Alexandria ရဲ့ အဆိုဖြစ်တယ် သူက ခရစ်တော် မပေါ်ခင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ဝ က ဂရိသင်္ချာနဲ့ ဒဿနပညာရှင်ဖြစ်တယ် ဒီကုးကားချက်ပြောရခြင်း အကြောင်းရင်းက Euclid သည် Geometry ရဲ့ ဖခင်ဖြစ်လို့ပါပဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ ဘုရားသခင်ပေါ် အထင်အမြင်ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒီကိုးကားချက် မှန်တယ်။ ဘုရားသခင် တကယ်ရှိတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမှ မဟုတ် လဲ သဘာဝဘုရားပေါ့ ဘဘာဝရဲ့ အခြေခံအချက်အလက် အကြောင်းပြောတာဖြစ်တယ်
The laws of nature are but the mathematical thoughts of God. That math underpins all of the laws of nature.
" သဘာဝရဲ့ ဥပဒေသည် ဘုရားသခင်ရဲ့ သင်္ချာအတွေးအခေါ်ပါဘဲ " သင်္ချာသည် သဘာဝဥပဒေ အားလုံးကို အထောက်အပံ့ ပေးတယ်။
And the word "geometry" itself has Greek roots.
Geometry စာလုံးကိုယ်တိုင်က ဂရိဆီကလာတယ်။
"Geo" comes from Greek for "Earth".
Geo သည် ဂရိလို ကမ္ဘာဖြစ်တယ်။
"Metry" comes from Greek for "measurement". You're probably used to something like the "metric" system.
Metry သည် ဂရိလို တိုင်းတာချက်ဖြစ်တယ်။ ခင်ဗျားတို့က Metric စနစ်တွေကိုသိမှာပေါ့
And Euclid is considered to be the father of geometry. (not because he was the first person who studied geometry), you could imagine the very first humans might have studied geometry. They might have looked at two twigs on the ground that looked something like that.
Euclid သည် Geometry ရဲ့ ဖခင်လို့ လူတွေက အသိအမှတ်ပြုတယ်။ သူက Geometry ကိုလေ့လာတဲ့ ပထမဦးဆုံးလူတော့ မဟုတ်ဘူး အရှေ့ဆုံးလူသားတွေက Geometry ပညာကို လေ့လာခဲ့မယ်လို့ စိတ်ကူးကြည့်လို့ရတယ်။ သူတို့က ဒီမှာလို မြေပေါ်မှာ ရှိတဲ့ အကိုင်းနှစ်ခုကို ကြည့်ပြီး၊ ပြီးတေ့ နောက်ထပ် ဒီလိုပုံရှိတဲ့ အကိုင်းတွဲ နှစ်ခုကိုလည်းကြည့်ပြီး၊ ဒီဟာက ပိုပြီး ဟ နေတယ်၊ ဒီမှာ ဆက်နွယ်ချက်ကဘာလဲ ဒါမှမဟုတ် သူတို့က ဒီလို အကိုင်းရှိတဲ့ အပင်တစ်ခုကိုကြည့်ပြီး၊ သူတို့က ဆိုမယ် " ဒီလိုအဟနဲ့ ဟိုလိုအဟမှာ တစ်ခုခုသဘောတရားတူရမယ်" ဒါမှမဟုတ် သူတို့က ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးကြည့်မယ် အချိုးအစားကဘာလဲ၊ ဒါမှမဟုတ် စက်ဝိုင်းရဲ့ အဝန်းနဲ့အကျယ်ရဲ့ ဆက်နွယ်မှုကဘာလဲ အဲဒါက စက်ဝိုင်းအားလုံးမှာ အတူတူ သက်ရောက်မလား ? ဒါက သေချာပေါက် မှန်တယ်လို့ ဘယ်လိုယူဆလို့ရမလဲ။ ရှေးဂရိတွေရဲ့ အကြောင်းကို လေ့လာခဲ့ရင်, သူတို့တွေက Geometry ပညာမှာ ပိုပြီးစဉ်းစားခဲ့တာတွေ့ရမယ်။
When you talk about Greek mathematicians like Pythagoras (who came before Euclid). The reason why people often talk about "Euclidean geometry" is around 300 B.C. (and this over here is a picture of Euclid painted by Raphael, and no one really knows what Euclid looked like or even when he was born or when he died, so this is just Raphael's impression of what Euclid might have looked like while he was teaching in Alexandria). But what made Euclid the "Father of Geometry" is really his writing of "Euclid's Elements".
Pythagoras လို ဂရိသင်္ချာပညာရှင်တွေ အကြောင်းပြောရရင်၊ (Euclid မတိုင်ခင်က) ၃၀ဝ BC ခေတ်က Euclidean Geometry အကြောင်း မကြာခဏ ပြောကြတဲ့ အကြောင်းက ဒီမှာက Rapheel ဆွဲထားတဲ့ Euclid ရဲ့ ပန်းချီပေါ့ ၊ ဘယ်သူမှ သူဘယ်လိုရှိတယ်ဆိုတာ မသိဘူး။ သူ ဘယ်ချိန်ကမွေးပြီး၊ သေသွားတာတောင် မသိဘူး၊ ဒါက Raphael စိတ်ကူးပြီး ဆွဲတာဖြစ်တယ်။ သူက Alexandria မှာ ဆရာလုပ်တုံးကပေါ့။ သူက Geometry ရဲ့ ဖခင်လို့ခေါ်တဲ့ အကြောင်းက သူရေးခဲ့တဲ့ " Euclid ရဲ့ အက္ခရာ " စာတန်းကြောင့်ဖြစ်တယ်။
And, "Euclid's Elements" was essentially a 13-volume textbook (and arguably the most famous textbook of all time). And what he did in those thirteen volumes was a rigorous, thoughtful, logical march through geometry, number theory and solid geometry (geometry in three-dimensions).
Euclid ရဲ့ အက္ခရာ သည် ၁၃ တွဲရှိတဲ့ ကျောင်းသို့စာအုပ်ဖြစ်တယ်။ အကျော်ကြားဆုံးကျောင်းသုံးစာအုပ်လို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ သူက ဒီ ၁၃ တွဲကို အားစိုက်ပြီး သေချာစွာစဉ်းစားပြီး ကျိုးကြောင်းဆက်စပ်တဲ့ ခရီးရှည်ဖြတ်ခဲ့တယ်။
And this right over here is the frontispiece of the English version--- or the first translation of the English version---of "Euclid's Elements".
Geometry , number theory နဲ့ solid Geometry ( ရှု့ထောင့်သုံးခုရှိတဲ့ Geometry) ကိုရေးဖို့ပဲ။ ဒီမှာတော့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ထားတဲ့ " ​ခေါင်းစဉ်စာမျက်နှာရဲ့ တစ်ဖက်ခြမ်း " Frontinspiece ပုံဖြစ်တယ်။
This was done in 1570. But it was obviously first written in Greek, and, during the Middle Ages, that knowledge was shepherded by the Arabs and it was translated into Arabic. And then eventually the late Middle Ages translated it into Latin and then eventually English.
Euclid ရဲ့ အက္ခရာ ကိုပထမဦးဆုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြနလည်းဖြစ်တယ်။ အဲဒါက ၁၅၇၀ နှစ်မှ ပြန်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။ သေချာတာကတော့ အလယ်ခေတ်မှာ ဂရိလို အရင်ရေးခဲ့တာဖြစ်တယ်။ အာရပ်တွေက ဒီအသိပညာကို ထိန်းသိမ်းပြီး အာရပ်ဘာသာဆီပြန်ခဲ့တယ်။ အလည်ခေတ်နောက်ပိုင်းမှာတော့ လက်တင်ဘာသာကို ပြန်တယ်၊ နောက်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ခဲ့တယ်။
And when I say that he did a "rigiorous march", Euclid didn't just say,
" အားစိုက်ခဲ့ရတဲ့ခရီးရှည် " ဆိုတာ ကျွန်တော်ပြောတာပါ၊ Euclid မဟုတ်ဘူး။
"the square of the length of two sides of a right triangle is going to be the same as the square of the hypotenuse..." and all these other things (and we'll go into depth about what all these mean). He says, "I don't want to feel good that it's probably true. I want to prove to myself that it's true."
" ဒေါင့်မှန်တြိဂံရဲ့ အနားနှစ်ခုရဲ့ နှစ်ထပ်ကိန်းသည် ဒေါင့်မှန် ခံအရာနှစ်ထပ်နဲ့ညီတယ်။ အဲဒါမျိုးတွေပေါ့ " အသေးစိတ်ကို ကျွန်တော်တို့ နောက်ကျမှ ရှင်းပါမယ် " မှန်ကောင်းမှန်မယ်လောက်ကို မရောင့်ရဲချင်ဘူး၊ မှန်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြချင်တယ် လို့ သူကဆိုတယ် အက္ခရာ ကိုရေးခဲ့ရာမှာ ၊ အထူးသဖြင့် Planer Geometry နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အတွဲ ၆ ခုမှာ
was he started with basic assumptions.
မှန်တယ်လို့ ယူဆချက် တွေနဲ့စခဲ့တယ်။