source
stringlengths
1
4.98k
target
stringlengths
1
23.2k
Let's figure out 7/12 minus 6/13. And in order to be able to do this, we need to find a common denominator. We notice that they're not common right over here.
၇/၁၂ - ၆/၁၃ ကိုတြက္ရေအာင္ ဒီဟာကုိ တြက္ဖို႕ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ပိုင္းေျခတူေအာင္ ညိွရပါမယ္ ဒီမွာ မတူေနဘူး ဒီကပိုင္းေျခက ၁၂ ျဖစ္တယ္ ဒီမွာက ၁၃ ဘံုပိုင္းေျခက ၁၂ ေကာ ၁၃ ေကာရဲ႕ အနည္းဆံုး ဘံုဆတိုးကိန္းျဖစ္ရမယ္ ၁၂ နဲ႕ ၁၃ က ၁ ကလြဲရင္ ဘံုဆခြဲကိန္းမရွိဘူး ဒီေတာ့ သူတို႕ရဲ႕အနည္းဆံုး ဘံုဆတိုးကိန္းက ၁၂ ကို ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ထားတာပဲျဖစ္ပါလိမ့္မယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၁၂ နဲ႕ ၁၃ ကို ေျမွာက္ပါမယ္ ဒီဟာကိုျပန္ေရးရေအာင္ ပိုင္းေျခကို စေရးပါမယ္ ဒီေတာ့ ၇/၁၂ ပိုင္းေျခကို ၁၂ လုိ႕ေရးမယ့္အစား ၁၂ × ၁၃ လို႕ေရးပါမယ္ အခု ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ပိုင္းေျခကို ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ရင္ အပိုင္းကိန္းတန္ဖိုးကုိ မထိခိုက္ဖို႕ ပိုင္းေဝကိုပါ ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ရပါမယ္ ၾကည့္ပါ ကၽြန္ေတာ္တြက္ေနတာက ပိုင္းေျခ နဲ႕ပိုင္းေဝ ကို တူညီတဲ့ ဂဏန္းနဲ႕ေျမွာက္ေနတာပါ ၁၃/၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ေနတာပါ (သို႕) ၁ ေပါ့ ဒီေတာ့ ဒီအပိုင္းကိန္းက အခုထိ ၇/၁၂ ပါပဲ အတူတူပါပဲ ဒီမွာေတာ့ အျပာေရာင္နဲ႕ျပပါမယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႕လိုခ်င္တဲ့ ဘံုပိုင္းေျခက ၁၂ ကို၁၃ နဲ႕ေျမွာက္တာပါ အခု ဒီပိုင္းေျခမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၁၃ နဲ႕ ၁၂ ကိုေျမွာက္ပါမယ္ ၁၃ × ၁၂ အခု ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ပိုင္းေျခကို ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္ရင္ ပိုင္းေဝကိုလည္း ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္ေပးရပါမယ္ ဒီေတာ့ ပိုင္းေဝမွာ ၆ × ၁၂ ၾကည့္ပါ ဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ပိုင္းေဝေကာ ပိုင္းေျခေကာကို ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္တယ္ ဒီမွာေတာ့ ပိုင္းေဝေကာ ပိုင္းေျခေကာကို ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္တယ္ ကၽြန္ေတာ္ဒါကို ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္ရမယ္မွန္း ဘယ္လိုသိတာလဲ ဘံုပိုင္းေျခက ၁၃ ဆယ့္ႏွစ္လီမုိ႕လုိ႕ပါ ဒီမွာ ပိုင္းေျခကုိ ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္တယ္ ပိုင္းေဝကို ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္တယ္ ဒီက ဘံုပိုင္းေျခကလည္း ၁၃ ဆယ့္ႏွစ္လီ ဒီမွာေတာ့ ဘံုပိုင္းေျခရဖို႕ ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ရတယ္ ဒီေတာ့ ပိုင္းေဝကိုလည္း ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ရတယ္ အခု ကၽြန္ေတာ္တို႕ ႏႈတ္လုိ႕ရပါၿပီ သင္တုိ႕ ထဲက ေဟ့ Sal ခဏေနဦး လို႕ေျပာတဲ့သူရွိမွာပါ ဒီဟာေတြနဲ႕ ဘယ္လိုတြက္မွာလဲ စဥ္းစားတာေကာင္းပါတယ္ ဒီဟာကို အရင္တြက္ရေအာင္ ဒါဆုိ ဒါက ၇ × ၁၃ ၇ × ၁၃ ဆိုေတာ့ ၇ဆယ္လီ ၇၀ + ၇သံုးလီ ၂၁ ၉၁ ရတယ္။ ေအာက္က ၁၂ × ၁၃ ကၽြန္ေတာ္ ၁၃ အလီမရပါဘူး ကၽြန္ေတာ္တို႕သိတာက ၁၂ ကို ၁၂ နဲ႕ေျမွာက္ေတာ့ ၁၄၄ ရတယ္ ေနာက္ထပ္ ၁၂ ေပါင္းလိုက္ေတာ့ ၁၅၆ ရတယ္ ၁၅၆ ပါ ဒီေတာ့ ၉၁ /၁၅၆ က ၇/၁၂ နဲ႕တူတူပါပဲ ပိုင္းေဝေကာ ပိုင္းေျခေကာကို ၁၃ နဲ႕ေျမွာက္ခဲ့တာပါ အဲထဲကေန ႏႈတ္မွာက ၆ × ၁၂ က ၇၂ ပိုင္းေျခမွာက ၁၂ × ၁၃ ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အဲ့ဒါကို တြက္ၿပီးပါၿပီ ၁၂ × ၁၃ က ၁၅၆ ပါ အခုကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ပိုင္းေျခေတြတူေနပါၿပီ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၉၁ - ၇၂ / ၁၅၆ လုိ႕ေရးလို႕ရပါတယ္ ၁၅၆ ကိုအေရာင္ေရာေလးနဲ႕ေရးပါမယ္ အကယ္၍ ၉၂ - ၇၂ ဆိုရင္ ၂၀ က်န္မွာပါ ၁ ေလ်ာ႕ေတာ့ ၁၉/ ၁၅၆ ဒီေတာ့ ဒါက ၁၉/၁၅၆ ျဖစ္တယ္ ၾကည့္ၾကည့္ရေအာင္ ၁၉ က ၁၅၆ ကို ေခ်လို႕မရဘူး ကၽြန္ေတာ္ ေသခ်ာၾကည့္ၾကည့္ပါမယ္ ၁၅၆ က ၁၉ ရဲ႕ဆတုိးကိန္းမဟုတ္ဘူး ကၽြန္ေတာ္ တြက္ၾကည့္ပါမယ္ ၁၉ က ၂၀ နီးပါးဆုိေတာ့ ၇ လီ ဝင္ၾကည့္ရေအာင္ ၇ ကိုးလီ က ၆၃၊ ၃ ေရး ၆ မွတ္ ၇ တစ္လီက ၇ ၆ ေပါင္းေတာ့ ၁၃ ႏႈတ္ၾကည့္ရေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ေနာက္တစ္လီတိုးဝင္ၾကည့္ရမယ္ ရွစ္လီ ဝင္ၾကည့္ရေအာင္ ၈ ကိုးလီက ၇၂၊ ၂ေရး ၇မွတ္ ၈ တစ္လီက ၈ ၇ ေပါင္းေတာ့ ၁၅ အႀကြင္း ၄ က်န္တယ္ မျပတ္သြားပါဘူး ၁၅၆ ကို ၁၉ နဲ႕စားလုိ႕မျပတ္ပါဘူး သူတုိ႕မွာ ဘံုဆခြဲကိန္းမရွိဘူး ကၽြန္ေတာ္တို႕ တတ္ႏိုင္သေလာက္ရွင္းၿပီးသြားပါၿပီ အေျဖက ၁၉/၁၅၆ ပါ
We have three different addition problems right over here... and what I want you to do (so you get the hang of things), is to pause the video and try them on your own. But as you do them, I want you to really keep in mind and think about what the carrying actually means. So I assume you've tried on your own, Now I'll work through them with you.
အခု ကၽြန္ေတာ္တို႕မွာ အေပါင္းပုစာၦ ၃ ပုဒ္ရွိတယ္ ကၽြန္ေတာ္ ခင္ဗ်ားတုိ႕ကို ဗီဒီယိုကို ခဏရပ္ထားၿပီး ကိုယ့္ဟာကိုယ္ တြက္ၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ခင္ဗ်ားတုိ႕ တြက္တဲ့အခါမွာ ဂဏန္းသယ္တဲ့အပိုင္းကို ေသခ်ာစိတ္ထဲမွတ္ၿပီး တြက္ၾကည့္ေစခ်င္တယ္ ဒါဆို ခင္ဗ်ားတို႕ တြက္ၾကည့္ၿပီးၿပီလို႕ထင္တယ္။ အခု ကၽြန္ေတာ္ခင္ဗ်ားတို႕နဲ႕အတူ တြက္ပါမယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၉ နဲ႕ ၆ ေပါင္းမယ္။ ခုဂဏန္း ၉ နဲ႕ ခုဂဏန္း ၆၊ ၉ နဲ႕ ၆ နဲ႕ေပါင္းေတာ့ ၁၅ ရတယ္။ ဒီေတာ့ ၅ ကို ေရးၿပီး ၁ ကို မွတ္ပါမယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ဘာလုပ္လုိက္တာလဲ?
What does this "1" represent? Well, we put it in the "tens" place... one 10 represents 10. So all we've said is that 9 plus 6 is equal to 10 plus 5.
၁ ကဘာလဲ? ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အဲဒါကို ဆယ္ေနရာမွာ ထားလုိက္တာပါ။ ၁ ကိုဆယ္ေနရာမွာထားလိုက္ေတာ့ ၁၀ ျဖစ္ပါတယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ေျပာခ်င္တာက ၉ + ၆ က ၁၀ + ၅ နဲ႕တူတူပါပဲ။ ဒီက ၁၀နဲ႕ ၅ နဲ႕ေပါင္းေတာ့ ၁၅ ရတယ္ အခု ဆယ္ေနရာမွာ ၁ ရယ္ ၀ ရယ္ ၉ ရယ္ေပါင္းေတာ့ ၁၀ ရတယ္ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ၀ ေရးၿပီး ၁ ကို သယ္ပါမယ္ ၁ ရယ္ ၀ ရယ္ ၉ ရယ္ေပါင္းတာက ၁၀ ပါ တကယ္က ဘာအဓိပၸာယ္လဲ ဒါက ဆယ္ေနရာက ၁၊ ဆယ္ေနရာက ၀၊ ဆယ္ေနရာက ၉။ ဒီေတာ့ ဆယ္ေနရာက ၁၀ ရတယ္။ ဆယ္ေနရာက ၁၀ ဆုိေတာ့ ၁၀၀။ ဒါမွမဟုတ္ ၁၀၀ ကုိေနာက္တစ္နည္းနဲ႕စဥ္းစားရင္၊ အခု ကၽြန္ေတာ္တုိ႕မွာ ၁+၇+ ၉ ရွိတယ္။ ၁၇ ရပါတယ္ အခုကၽြန္ေတာ္တုိ႕သိထားရမွာက ဒါက ရာဂဏန္းေနရာမွာပါ။ အမွန္ေတာ့ ၁၀၀ နဲ႕ ၇၀၀ နဲ႕ ၉၀၀ ေပါင္းၿပီး ၁၇၀၀ (သို႕) ၁၀၀၀ နဲ႕ ၇၀၀ ရတာပါ။ ၿပီးေတာ့ ဒီမွာ ၅ ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ၿပီးပါၿပီ အခု ဒီဟာကုိ တြက္ရေအာင္။ ကၽြန္ေတာ္ဒီပံုစံေရးရတာက ကိုယ့္ဟာကုိယ္ ဂဏန္းေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ခ်ေရးတတ္ေအာင္လုိ႕ပါ ဒါဆုိ ျပန္ေရးပါမယ္။ခုနက အစိမ္းေရာင္နဲ႔ပဲျပပါမယ္။ ၃၇၃ + ခုေနရာမွာ ခုဂဏန္းေရးမယ္။ ဆယ္ေနရာမွာ ဆယ္ဂဏန္းေရးမယ္ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ မွန္ကန္တဲ့ ဂဏန္းစဥ္အတုိင္းေပါင္းေနပါတယ္ ၃+၈ က ၁၁။ ခုေနရာက ၁ေရး ဆယ္ေနရာကို ၁ပို႕။ ၁၀+၁ =၁၁ ၁ နဲ႕၇ နဲ႕ေပါင္းေတာ့ ၈။ ၈နဲ႕ ၈နဲ႕ေပါင္းေတာ့ ၁၆။ ဆယ္ေနရာက ၁၆။ ၁၆ ကိုေရးမယ္ ဆယ္ေနရာက ၁၆ ဆိုတာဘာလဲ။ ၁၆၀ ပါ။ ဒီ ၆ က ၆၀ ျဖစ္ၿပီး ကၽြန္ေတာ့္မွာ ၁၀၀ ရွိတယ္ ၁ နဲ႕ ၃ နဲ႕ေပါင္းေတာ့ ၄။ ဒါေတြက ရာဂဏန္းေတြပါ ဒီေတာ့ ၄၀၀ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၄၆၁ ရတယ္ အခုေနာက္ဆံုးကေတာ့ ၉ နဲ႕ ၃နဲ႕ေပါင္းရင္ ၁၂။ ခုေနရာမွာ ၂ေရးမယ္။ ဆယ္ေနရာကို ၁ ပို႕မယ္။ ၁၂ က ၁၀+၂ နဲ႕တူတူပါပဲ အခု ဆယ္ေနရာမွာ ၁ နဲ႕ ၄ နဲ႕ ၉ နဲ႕ေပါင္းေတာ့ ၁၄။ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၄ ေရးၿပီး ၁ ပုိ႕ပါမယ္ သတိထားရမွာက ဒါက ၁၀ ရယ္ ၄၀ ရယ္ ၉၀ရယ္ေပါင္းျခင္းပါ ဒီေတာ့ ၁၄၀။ ၄၀ နဲ႕ ၁၀၀ ေပါင္းတာပါပဲ ၿပီးေတာ့ ၁ + ၁+ ၂ ဆုိေတာ့ ၄။ ဒါေပမယ့္ ရာဂဏန္းေနရာမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ၁၀၀ + ၁၀၀ + ၂၀၀ ဒါမွမဟုတ္ ၄၀၀ ပါ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၿပီးပါၿပီ။
So this is an airplane here. Ok. So you probably already knew that.
လေယာဉ်ပျံတစ်စီးပေါ် သက်ရောက်အားများ ဒါကလေယာဉ်ပျံတစ်စီးပါ။ ခင်ဗျားတို့ သိပြီးသားဖြစ်မှာပါ။ ခင်ဗျားတို့ စီးဖူးမယ် (သို့) ပျံနေတာကို မြင်ဖူးမယ်။ မြင်ဖူးတာ၊ စီးဖူးတာတောင်မှ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ ဆိုတာ ခင်ဗျား သိလို့လား။ အဲ့ဒါ မျက်လှည့်လား။ ကိုယ်ရောင်ပျောက် နတ်သားတွေက လေယာဉ်ပျံကို မထားတာလား။ ( ကဲ ကဲ ဒီမနက်အလုပ်သိပ်များတယ်၊ သယ်စရာ လေယာဉ်ပျံတွေ အများကြီးပဲ။) ဒါမှမဟုတ်၊ ဒါက သိပ္ပံပညာလား။ ခင်ဗျားမှန်းလို့ရပါတယ်... အဖြေက တကယ်တော့ သိပ္ပံပညာပါ။ (ကြံကြံဖန်ဖန်) (ဘာပြောတယ်) (သိပ္ပံပညာရှင်နှစ်ဦး.....လက်ဝါးချင်းရိုက်သံ) လေယာဉ်ပျံ ဘယ်လိုပျံတာ ရှင်းပြဖို့ရာ လေယာဉ်ပျံပေါ်သက်ရောက်သည့် ဘက်ပေါင်းစုံကို တွန်းနေသည့် အားတွေအကြောင်း စပြောရမယ်။ ဒီကနေ့ လေယာဉ်ပျံအကြောင်းကို အာရုံစိုက်ကြမယ်။ သိပ်ကို ထူးဆန်းအံ့သြစရာ မို့လို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတွန်းအားတွေ အားလုံးနီးပါးဟာ တခြား ဘယ်ယာဉ်ကိုဖြစ်ဖြစ် သက်ရောက်တာပါပဲ။ ယာဉ်အားလုံးအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပထမအားက တကယ့်ကို ဘယ်ယာဉ်ကိုမဆို သက်ရောက်သည့်၊ ကမ္ဘာ့အလယ်ဗဟို အောက်ဆီကို ဦးတည်နေသည့်၊ အလေးချိန်ပါပဲ။ အလေးချိန်က လေယာဉ်ပျံရဲ့ ထုထည်နှင့် ညီသည့် ဒီက M .... အမြှောက် ကမ္ဘာ့ဆွဲအားကြောင့်ဖြစ်သည့် အရှိန် g။ ဒီကမ္ဘာပေါ်မှာ g က 9.81 meters/s2 နဲ့ ညီတယ်။ ဒါက ကမ္ဘာပေါ်မှာ အတွက်ပဲ။ ဆွဲငင်အားကြောင့်ဖြစ်သည့် အရှိန်ဟာ သင်ရှိသည့်ဂြိုလ်ရဲ့ ထုထည်ပေါ် မူတည်တယ်။ ဂြိုလ်ကြီးလေလေ ဆွဲအားကြီးလေလေပဲ။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ 9.81 m/s2 ရှိတယ်။ လ ဟာ ကမ္ဘာထက် ငယ်တယ်။ လရဲ့ဆွဲအားအရှိန်ဟာ ကမ္ဘာရဲ့ ခြောက်ပုံတစ်ပုံပဲ ရှိတယ်။ 1.6 m/s2 ဒါကြောင့် အာကာသယာဉ်မှူးတွေက လပေါ်မှာ မြင့်မြင့်ခုန်နိုင်တယ်၊ ကမ္ဘာပေါ်မှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ (လပေါ်လောက် ခုန်လို့မကောင်ဘူး။) သေချာတာက အလေးချိန်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး လေယာဉ်ကို ပင့်တင်သည့် တစ်ခြား အားတစ်ခု ရှိကို ရှိရမယ်။ အဲဒီအားကို ပင့်အား (lift) လို့ ခေါ်တယ်။ ပင့်အားက လေယာဉ်တောင်ပံကို ထောင့်မှန်ကျ သက်ရောက်တယ်။ (အတောင်တွေက) ဒီဘေးက ကြည့်ရင် ဒီမှာရှိတယ်။ တွန်းအားနှစ်ခုပဲရှိလျှင် လေယာဉ်ဟာ အပေါ်တက်၊အောက်ဆင်းပဲ လုပ်နိုင်မယ်။ ဘယ်ကိုမှ သွားမှာမဟုတ်ဘူး။ ဒီတော့ လေယာဉ်ရှေ့ကိုသွားဖို့ တွန်းသည့်အား ရှိရမယ်။ အဲဒါကို တွန်းအား (thrust) လို့ခေါ်တယ်။ ယာဉ်အားလုံးရှေ့တွန်းအားရှိရတယ်။ ဒါမှမဟုတ်လျှင် လေယာဉ်လိုပဲ ဘယ်မှသွားမှာ မဟုတ်ဘူး။ (ရှေ့တွန်းအားရှိတဲ့ ကားကို ရှင် ဘာလို့ မ၀ယ်တာလဲ?) (စိတ်မကောင်းပါဘူးကွာ၊ အနဲဆုံး ကုန်းဆင်းတော့ ရမှာပေါ့။) (လေပြင်းမှုတ်ထုတ်သံ) လေယာဉ်မှာ အင်ဂျင်က ရှေ့တွန်းအားကိုပေးတယ်။ အင်ဂျင် အဓိက နှစ်မျိုးရှိတယ်။ ဒီလေယာဉ်အသေးလေးမျိုးလို ပန်ကာနဲ့ယက်တဲ့မျိုး နှင့် ပထမပုံစံလို ဂျက်အင်ဂျင်မျိုး။ ဘယ်လိုအင်ဂျင်မျိုးဖြစ်ဖြစ် အခြေခံအလုပ်လုပ်ပုံ သဘောကတော့ အတူတူပါပဲ။ အင်ဂျင်ရဲ့ ဘေးမြင်ကွင်းပုံကိုဆွဲရလျှင် အင်ဂျင်က လေကို အနောက်ဘက်ကို အရှိန်နဲ့တွန်းထုတ်တယ်။ ဒီတော့ နယူတန် ရဲ့ တတိယ နိယာမ အရ ပမာဏတူတဲ့ ပြောင်းပြန်အား ပေါ်လာတယ်။ အဲ့ဒါက လေယာဉ်ပျံကို ရှေ့သွားအောင် တွန်းသည့်အား (thrust) ပဲ။ အဲ့ဒါက ပူပေါင်းကို လေမှုတ်ပြီး လွှတ်လိုက်တာနဲ့ သဘောအတူတူပဲ။ လေက အနောက်ဘက်ကထွက်ပြီး ပူပေါင်းက ရှေ့ကိုသွားတယ်။ ရှေ့တွန်းအားကိုဆန့်ကျင်သည့်အား ကို နောက်ဆွဲအား (drag) လို့ခေါ်တယ်။ သူက လေယာဉ်သွားလမ်းရဲ့ ပြောင်းပြန်ကိုဦးတည်တယ်။ အဓိကကျတဲ့ နောက်ဆွဲအားဟာ ဖိအားနောက်ဆွဲအား (pressure drag) ဖြစ်တယ်။ လေယာဉ်ပျံဆီဆောင့်တိုးနေသည့် လေကြောင့်ဖြစ်သည့် တွန်းအားဖြစ်တယ်။ လေယာဉ်ပျံကိုaerodynamic ဖြစ်နိုင်သမျှဖြစ်အောင်လုပ်ပြီး အဲဒီနောက်ဆွဲအားကို နည်းအောင် ကြိုးစားရတယ်။ လေစီးကြောင်းဖြောင့်တန်းပြီးဦးပိုင်းပေါ်မှာ ပြေပြေလေးစီးသွားအောင် ချောမွေ့နေစေရတယ်။ pressure drag ကိုကားသွားတုန်း လက်ထုတ်ပြီး ခံစားကြည့်နိုင်တယ်။ (လက်ကိုသတိထားနော်။ သတိထား။) လက်ကို အပြားလိုက်ထားရင် aerodynamic ဖြစ်နေပြီး၊ နောက်ဆွဲအား (drag) ကို သိပ်ခံစားရမှာမဟုတ်ဘူး။ တဖြေးဖြေး လက်ကိုထောင်လိုက်လျှင် နောက်ဆွဲအား တိုးလာတာ သိသိသာသာ ခံစားရမယ်။ ဒါတွေဟာ လေယာဉ်ပျံပေါ် သက်ရောက်နေကြသည့် အား လေးမျိုးပဲ။ ခင်များ စဉ်းစားကောင်းစဉ်းစားနေနိုင်တယ်။ ဒါတွေကတော့ဟုတ်ပါပြီ။ လေယာဉ်ပျံရဲ့ ပင့်အားကို အပေါ်တက် အောက်ဆင်းအောင် ဘယ်လိုအလျော့အတင်းလုပ်မလဲ။ အဲ့ဒါ မေးခွန်းကောင်းတစ်ခုပဲ။ တောင်ပံ တစ်ယူနစ်ပေါ် သက်ရောက်တဲ့ ပင့်အားပမာဏရှာသည့် ညီမျှချင်းကို ကြည့်ရအောင်။ ဒါကို L လို့ခေါ်မယ်။
We'll call that (L). L equals one half times ro times CL times V squared. It's that simple.
L = 1/2 အမြှောက် rau (ရို) အမြှောက် Cl အမြောက် V နှစ်ထပ်။ အဲ့ဒီလောက် လွယ်ပါတယ်။ တစ်ခုချင်းရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကိုရှင်းပြပါ့မယ်။ ရို ဟာ ဂရိစာလုံးတစ်လုံးပါ။ P မဟုတ်ဘူး။ ရို ဟာ လေရဲ့ သိပ်သည်းခြင်း ဖြစ်တယ်။ ထုထည်တစ်ခုမှာ ရှိသည့် လေ molecule အရေအတွက်ကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်တယ်။ လေရဲ့ သိပ်သည်းခြင်းဟာ အမြင့်နဲ့ အပူချိန်ပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ မြင့် လေက ပါးသွားလေ ဖြစ်ပြီး သိပ်သည်းခြင်းက နည်းလာတယ်။ လွယ်ကူအောင် စံသိပ်သည်းကိန်းကို သုံးမယ်။ အဲ့ဒါက 1.2754 Kg/m2
(V) here is the speed of the aircraft or fast its traveling.
V က လေယာဉ်ရဲ့ အမြန်နှုန်း ဖြစ်တယ်။
And (CL) is something called the coefficient of lift. It's a number that gives us some information about the shape of the aircraft's wings. These things right here.
Cl က ပင့်အားမြှောက်ဖော်ကိန်း ဖြစ်တယ်။ လေယာဉ်တောင်ပံရဲ့ ပုံသဏ္ဍာန် ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတာကို ပြောတာပါ။ ဒီပုံကိုပြောတာ။ ပင့်အားရဲ့ မြှောက်ကိန်းဟာ လေတိုးထောင့်ပမာဏ (Angle of Attack) ပေါ် မူတည်ပြီး ပြောင်းတယ်။ (ဘာထောင့်။) လေယာဉ်သွားချိန်မှာ ဦးမော့ (pitch up)၊ (သို့) ဦးစိုက်(pitch down) တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဦးမော့နေပေမဲ့ လေယာဉ်ပျံက ရှေ့ကို ဒီလို (အလျားလိုက်) သွားနေတုန်းပဲ။ ဒီတော့ အလျားလိုက်သွားသည့် ဦးတည်ရာနဲ့ လေယာဉ်ဦးခေါင်း ဦးတည်ရာ နှစ်ခုကြား ထောင့် ကို လေတိုးထောင့် (Angle of Attack) လို့ခေါ်တယ်။ အဲ့ဒါကို ဂရိစာ α (အယ်ဖာ) နဲ့မှတ်တယ်။ ပုံပြမျဉ်းနဲ့ဆွဲရရင် ပင့်အားရဲ့မြှောက်ကိန်းကို Y ၀င်ရိုးမှာထားမယ်။ လေတိုးထောင့်ကို အောက်က X ၀င်ရိုးမှာထားမယ်။ လေယာဉ်ကစပြီး ဦးမော့လာတာနဲ့ (ဒီမှာလက်အကူ လိုတယ်၊ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။) လေယာဉ်ကစပြီး ဦးမော့လာတာနဲ့ ပင့်အားမြှောက်ဖော်ကိန်း မြင့်လာမယ်။ အဲ့ဒါက ကောင်းတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ငါတို့ ပင့်အားပိုရလာတယ်။ ဦးပိုပိုဆက်မော့လာရင်း တချိန်ချိန် ရောက်လျှင် တိုးပြီးမော့သော်လည်း ပင့်အားက လျော့လာတယ်။ အဲ့ဒါကို stall (စတော(လ်)) လို့ခေါ်တယ်။ အဲ့ဒါက မကောင်းဘူး။ အဲ့ဒီလောက်ထိ ဦးမော့တာကို ယေဘူယျအားဖြင့် ရှောင်ကြပါတယ်။ တောင်ပံယူနစ်တစ်ခုအပေါ် သက်ရောက်တဲ့ နောက်ဆွဲအား D တွက်တဲ့ ခပ်ဆင်ဆင် ညီမျှခြင်းတခုလည်း ရှိပါတယ်။
There is a similar equation for the drag per unit wing area (D). D equals one half ro, not CL, that wouldn't make any sense, but CD. As you can guess, it's the coefficient of drag times the velocity squared.
D = ½ ရို အမြှောက် ( Cl မဟုတ်) Cd အမြှောက် V နှစ်ထပ်။ ခင်ဗျားထင်တဲ့အတိုင်း နောက်ဆွဲအား မြှောက်ဖော်ကိန်း အမြောက် အမြန် နှစ်ထပ် ဖြစ်တယ်။ နောက်ဆွဲအားမြှောက်ဖော်ကိန်းဟာ တောင်ပံနှင့်ဆိုင်သည့် နောက် နံပါတ် တခုပါ။ သူလည်းပဲ လေတိုးထောင့်ပေါ် မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲပါတယ်။ လေတိုးထောင့် ကြီးလာလေ (ကျေးဇူးပဲ) နောက်ဆွဲအား မြောက်ဖော်ကိန်း ကြီးလေပဲ။ (ကျေးဇူး အရမ်းတင်ပါတယ်။) ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် လေယာဉ်က ဦးမော့လာလျှင် လေလမ်းကြောင်းနဲ့ ထောင့် မှန်ကျတဲ့ တောင်ပံ ဧရိယာ ပိုကြီးလာတယ်။ အရှေ့မှာပြောခဲ့တာကို သတိရမိတယ်။ အဲ့ဒါပါပဲ။ ကားကနေ လက်ကိုထုတ်လိုက်တာနဲ့ အရမ်းဆင်တယ်။ ဒီတော့ လေယာဉ် ဘယ်လိုပျံလဲဆိုတာ သင် သိစရာ ဒါအကုန်ပါပဲ။ နောက်တစ်ခါ လေယာဉ်ပျံစီးတာ ဖြစ်ဖြစ် (သို့) မြင်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် လေယာဉ် လေပေါ် ပေါ်နေအောင်လုပ်တာ ဘာလဲဆိုတာ အတိအကျ သိရပြီ။ ဒါကြောင့်မဟုတ်ဘူး။ ဒါလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဟုတ်တယ်၊ သင် အဖြေမှန် သိသွားပြီ။
We've got a scale here, and as you see, the scale is balanced. And we have a question to answer. We have this mystery mass over here.
မင်းတို့ မြင်တဲ့အတိုင်း ဒီမှာ ချိန်ခွင် တစ်ခုရှိတယ်။ ချိန်ခွင်က ဘယ်ဘက်ကိုမှ အလေးမသာပဲ မျှနေတယ်။ ဒီမှာ ငါတို့ ဖြေစရာမေးခွန်းတစ်ခု ရှိတယ်။ ဒီမှာ ငါတို့ အဖြေရှာရမည့် အလေးတစ်ခု ပြထားတယ်။ ဒီအပြာရောင် အလေးတုံးမှာ ? ကြီး ရှိတယ်။ နောက်ပြီး ငါတို့ဆီမှာ တစ်ကီလိုဂရမ် အလေးတုံးလေးတွေလဲ ရှိတယ်။ အဲဒီအလေးတုံးလေး တစ်တုံးစီက တစ်ကီလိုဂရမ် လေးကြတယ်။ မင်းတို့ကို မေးချင်တဲ့ မေးခွန်းက ... အပြာရောင် အလေးတုံးကြီးရဲ့ အလေးချိန်ကို ရှာဖို့ ဒီချိန်ခွင်ရဲ့ တစ်ဘက်ဘက်ကို ဘာလုပ်နိုင်သလဲ ဆိုတာပါ။ ဒါမှမဟုတ် အဖြေရှာလို့ မရနိုင်တာလဲ ဖြစ်မယ်။ အဲဒီအပြာရောင်တုံးရဲ့ အလေးချိန်ကိုရှာဖို့ အလေးတုံးတွေကိုထုတ်ပြီး ဒါမှမဟုတ် ထပ်ထည့်ပြီး ငါတို့လုပ်နိုင်တာ တစ်ခုခုရှိသလား။ ကဲ မင်းတို့ကို စဉ်းစားဖို့ နှစ်စက္ကန့်လောက် အချိန်ပေးမယ်။
To figure out what this mystery mass is, we essentially just want this on one side of this scale But that by itself is not enough. We could just remove these three, but that won't do the job, because if we just remove these three, then the left side of this scale is clearly going to have less mass, and it will go up, and the right side will go down.
အဲဒီအပြာရောင်တုံးရဲ့ အလေးချိန်ကို ရှာဖို့ အဓိက က ချိန်ခွင်ရဲ့ တစ်ဘက်မှာ အဲဒီအတုံးတစ်ခုထဲ ရှိရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချက်တစ်ခုထဲနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။ ဒီအတုံးလေးသုံးတုံးကို ဖယ်လိုက်လို့ ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါ အဖြေ ထွက်မှာမဟုတ်ဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဲဒီအတုံးသုံးတုံးကို ဖယ်လိုက်လျှင် .... ချိန်ခွင်ရဲ့ ဘယ်ဘက်က ... အလေးချိန်နည်းသွားပြီး အပေါ်ထောင်တက်သွားမယ်၊ ညာဘက်က အောက်နိမ့်ကျသွားမယ်။ ဒါဆိုရင် ငါတို့လိုချင်တဲ့ အဖြေလည်း ရမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဘာကိုပဲသိရမလဲဆိုရင် အဲ့ဒီ အပြာရောင်အတုံးက ညာဘက်ကထက် ပိုပြီး အလေးချိန်နည်းတာကိုပေါ့။ ဆိုတော့ဒီလို ဖယ်တဲ့နည်းလမ်းက အထောက်အကူ သိပ်မဖြစ်ဘူး။ ဒါနဲ့၊ ဟိုဟာနဲ့ညီတယ်လို့မဆိုဘူး။ ချိန်ခွင်မျှနေအောင် လုပ်သင့်တာက တူညီတဲ့အလေးချိန်ကို ချိန်ခွင်နှစ်ဖက်စလုံးကနေ ဖယ်လိုက်ဖို့ပဲ။ ကဲ အတုံးလေးသုံးခုကို ဖယ်ရအောင် အတုံးလေးသုံးခုကိုဖယ်ဖို့၊ ကျွန်တော် အကောင်းဆုံး လုပ်မယ်။ ဒါကို ဖျက်လိုက်မယ်။ ကဲ အတုံးလေး သုံးခုကို ဖယ်ရအောင် ဒီလိုနဲ့ ဒီအတုံးလေး သုံးခုကို ဖယ်လိုက်လျှင် ချိန်ခွင်နှစ်ဖက် အလေးချိန် မတူတော့ဘူး။ ဒီဘက်(ဘယ်ဘက်) က အလေးချိန် နည်းသွားပြီလေ။ ဒီတော့ နှစ်ဖက်စလုံးကနေ သုံးတုံးစီ ဖယ်ရမှာပေါ့။ ဒါဆိုရင် ချိန်ခွင်ညီ နေအောင်၊ နှစ်ဖက်စလုံးကနေ သုံးတုံးစီ ဖယ်ရမယ်။ ညီနေတဲ့ချိန်ခွင်ကနေ နှစ်ဖက်စလုံးက သုံးတုံးစီ ဖယ်လျှင် ချိန်ခွင်ကညီနေမှာပဲ။ ကဲ ဒီတော့ ဒီအပြာတုံးရဲ့ အလေးချိန်က ဘယ်လောက်လဲဆိုတာ၊ ငါတို့ သေသေချာချာ သိလိုက်ရပြီ။ အခုတော့ နှစ်ဖက်စလုံးက သုံးတုံးစီ ဖယ်ထားလို့ ချိန်ခွင်က ငြိမ်နေတယ်။ အခု ဒီအပြာတုံးက ညာဘက်က အတုံးတွေရဲ့ အလေးချိန်နဲ့ တူတာကို သိရပြီလေ။ ဒါက ဘာနဲ့ညီသလဲဆိုတော့..... ၁၊၂၊၃၊၄၊၅၊၆၊၇ အဲဒါတွေက ကီလိုဂရမ်တွေလို့ ယူဆမယ်ဆိုလျှင်၊ အဲဒီ ? ပါတဲ့ အပြာတုံးဟာ (၇) ကီလိုဂရမ် နဲ့ညီတာ သိနိုင်တယ်။ ဒီတော့ သူ့ရဲ့အလေးချိန်က (၇) ကီလိုဂရမ်။
Rewrite the following expressions as the product of positive exponents, and then evaluate the expression when x is equal to 2 So let's do this first part They want us to rewrite it as the product of positive exponents, so they don't like the fact that we have this negative third power and the 5 to the negative second power so you want to rewrite those as negative exponents.
အောက်ပါ ကိန်းတန်းများကို အပေါင်း လက္ခဏာ ထပ်ကိန်းများဖြင့် ပြန်ရေးပြပါ။ ပြီးတော့ X ညီမျှခြင်း 2 ဖြစ်ရင် ဒီကိန်းတန်းရဲ့ တန်ဘိုးကို ရှာပါ။ ပထမဆုံး အပိုင်းကို စ ရအောင်။ သူတို့က ကျွန်တော်တို့ကို အပေါင်းလက္ခဏာ ထပ်ကိန်းတွေကို မြှောက်လဒ် အဖြစ် ပြန်ရေးခိုင်းတယ် သူတို့က ဒီအနှုတ် ပါဝါ 3 နဲ့ (အဲဒီ့5 ရဲ့ အနှုတ် နှစ်ထပ်ကိန်း)ကို မလိုချင်ဘူး ဒီတော့ ခင်ဗျားက ဒါတွေကို အပေါင်းလက္ခဏာ ထပ်ကိန်းများအဖြစ် ပြန်ပေးရမယ်။ ပြန်ရေးဖို့ ကျွန်တော်တို့ သိထားတာက ကိန်းတစ်ခုရဲ့ အနှုတ်ထပ်ကိန်းက (ကျွန်တော်ဒါကို ဒီဘက်မှာ ရေးလိုက်မယ်။)
And to do that, we just have to remember that something to a negative power is just (let me write it over here) if I have x to the negative 2 power, this is the exact same thing as 1 over x to the positive 2 power. If I have a to the negative b power, this is the exact same thing as one over a to the b power You can get rid of that negative by just putting a 1 over this whole thing.
X ရဲ့ အနှုတ် နှစ်ထပ်ကိန်းပါဝါက အပိုင်း X ရဲ့ အပေါင်း နှစ်ထပ်ကိန်းပါဝါနဲ့ တစ်ထပ်တည်းတူပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် a power -b သည်၊ 1 by a power b နဲ့ တစ်ထပ်တည်းတူပါတယ်။ ခင်ဗျား ဒီ အနှုတ်လက္ခဏာကို ဖယ်ရှားချင်ရင် ဒီ တစ်ခုလုံးပေါ်မှာ 1 တင်လိုက်ရုံပါပဲ။ ဒီကိန်းတန်း တစ်ခုလုံးကို ပြောင်းပြန်လှန်လိုက်ရင် ခင်ဗျားဒီ အနှုတ်လက္ခဏာကို ဖယ်ရှားပစ်လို့ရပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီမှာ လုပ်ကြရအောင်။ X ရဲ့ အနှုတ် ပါဝါ 3 ဒါနဲ့ညီမျှတယ် (ဒါကို ကျွန်တော် တခြားအရောင်နဲ့ ရေးလိုက်မယ်) ဒီတော့ X ရဲ့ အနှုတ် ပါဝါ 3 က၊ 1 by x power 3 နဲ့ တစ်ထပ်တည်းတူညီတယ်။ ပြီးရင် ကျွန်တော်တို့က ဒါကို 5 ရဲ့ အနှုတ် ပါဝါ 2 နဲ့ မြှောက်မယ် ဒီမှာ 5 ပါဝါ အနှုတ် 2 က 1 by 5 power 2 နဲ့ တူတူပါပဲ။ အပိုင်း 5 ရဲ့ အပေါင်း နှစ်ထပ်ကိန်းဖြစ် တယ်။ နောက်ဆုံးဒီမှာ X ရဲ့ နှစ်ထပ်ကိန်းကျန်တယ် ထပ်ကိန်းက အပေါင်းလက္ခဏာ ရှိပြီးသား ကျွန်တော်တို့ ဒါကို အမြှောက် X နှစ်ထပ်ကိန်း အရှိတိုင်းချန်ထားမယ် ကျွန်တော်တို့ ပုစ္ဆာရဲ့ ပထမပိုင်းက ပြီးပါပြီ။ကျွန်တော်တို့ ဒီကိန်းတန်းကို အပေါင်းလက္ခဏာ ထပ်ကိန်းများရဲ့ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ပြန်ရေးပြီးပါပြီ။ အခု X က 2 နဲ့ ညီခဲ့ရင် ဒီကိန်းတန်းရဲ့ တန်ဘိုးကိုရှာမယ်။ ဒါဆို X ကိုတွေ့တဲ့ နေရာတိုင်းမှာ 2 နဲ့ အစားထိုးမယ်။ ဒီတော့ ဒါက ..1 by...... (ဒါကို အရောင်တူတူနဲ့ရေးမယ်) ဒါက (1 by 2 power 3) အမြှောက် (1 by 5 power 2) အမြှောက်( 2 power 2)။ ကျွန်တော်တို့ X ကိုတွေ့တဲ့နေရာတိုင်းမှာ 2 နဲ့အစားထိုးလိုက်တယ် 2 ရဲ့ 3 ထပ်ကိန်းက (ပိုမှတ်မိအောင်) 2 အမြှောက် 2 အမြှောက် 2 ဒါက 8 နဲ့ညီမယ် ဒီတော့ ဒါက (1 by 8 ) အမြှောက် 1 by 5 power 2၊ 5 power 2 က၊ 5 အ မြှောက် 5 ညီမျှခြင်း 25 ဒါက 25 နဲ့ညီမယ်၊ ပြီးရင် ကျွန်တော်တို့က ဒါကို 2 နှစ်ထပ်နဲ့ မြှောက်မယ်။ 2 နှစ်ထပ်ကိန်းက 2 အမြှောက် 2 ဒါက 4 နဲ့ညီမယ် ၊ ဒီတော့ အမြှောက် 4 ခင်ဗျားဒါကို အမြှောက် (4 by 1) လို့ ကြည့်မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒိမှာ ကျွန်တော်တို့ ပိုင်းဝေတွေ အားလုံးကို မြှောက်လိုက်မယ်။ ကျွန်တော်တို့က အပိုင်း ဂဏန်းတွေကို မြှောက်တိုင်း ဒီလိုလုပ်ပါတယ်။ ပိုင်းဝေတွေအားလုံးကို မြှောက်လိုက်မယ်။ 1 အမြှောက် 1 အမြှောက် 4 က 4 နဲ့ညီတယ်။ ပြီးရင် ပိုင်းခြေတွေကို မြှောက်လိုက်မယ်။ 8 အမြှောက် 25 က 200 နဲ့ညီမယ်။ ဒါကို ခင်ဗျားထပ်ရှင်းလို့ရတယ်- ပိုင်းဝေနဲ့ ပိုင်းခြေနှစ်ခုလုံးကို 4 နဲ့ စား မယ်။ ပိုင်းဝေကို 4 နဲ့ စား ရင် 1 ရမယ် ပိုင်းခြေကို 4 နဲ့ စား ရင် 50 ရမယ် ဒီတော့ ဒါက 1 by 50 နဲ့ညီမယ် ခင်ဗျားဒီမှာ မြင်မှာပါ၊ တကယ်တော့ ဒီအဆင့်ထိ မရောက်ခင်မှာ နည်းလမ်းတစ်ခုနဲ့ရှင်းလို့ရပါသေးတယ် တကယ်တော့ အဲဒီ့အဆင့်မှာ ကျွန်တော်တို့ ဒါတွေ မြှောက်လိုက်လို့ရတယ် ခင်ဗျားက..(ဒါကိုကျွန်တော် ပြန်ရေးလိုက်မယ်) ဒီတော့ အဲဒီ့ မြှောက်လဒ်၊ ကျွန်တော်တို့ဒါတွေကို မြှောက်လိုက်ရင် အဲဒီ့ 2 နှစ်ထပ်ကိန်းကို ခင်ဗျား (2 square by 1) ကိုကြည့်နိုင်တယ် ဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ဒါကို မြှောက်လိုက်မယ်ဆိုရင် ပိုင်းဝေက 1 အမြှောက် 1 အမြှောက် 2 နှစ်ထပ်ကိန်းနဲ့ညီမယ် 2 နှစ်ထပ်ကိန်းက 2 အမြှောက် 2 လေ ဒီတော့ ပိုင်းဝေက 2 အမြှောက် 2 ဖြစ်မယ်၊ ကျွန်တော်တို့ 1 ကို လျှစ်လျူရှု့နိုင်တယ်။ ဒါက တန်ဘိုးကို မပြောင်းလဲစေပါဘူး။ ပြီးရင် ပိုင်းခြေက 2 အမြှောက် 2 အမြှောက် 2 ဖြစ်မယ်။ (ဒါက 2 ရဲ့ 3 ထပ်ကိန်းပေါ့) 2 အမြှောက် 2 အမြှောက် 2 အမြှာက် 5 အမြှောက် 5 ဒါက 5 ရဲ့နှစ်ထပ်ကိန်းပေါ့ ၊ ဒါပေါ့၊ 1 နဲ့မြှောက်ရင် တန်ဘိုးက မပြောင်းလဲပါဘူး အဲဒီ့မှာ သိသာထင်ရှားနေပါတယ် ခင်ဗျားက ပိုင်းဝေနဲ့ပိုင်းခြေကို 2 နဲ့ တစ်ခုစားလို့ရတယ် ပြီးရင် ခင်ဗျားနောက်ထပ်တစ်ခါ စားနိုင်တယ် ဒီတော့ ခင်ဗျားမှာ ကျန်မှာက 1 by 2 အမြှောက် 5 ပေါ့ ဒီတော့ ဒီအောက်မှာက 50 ရမယ် ဒီ 10 အမြှောက်5 က 50 တူညီတဲ့ ရလဒ်ကို ရပါပြီ။
Let's review how China can maintain a trade in balance with the United States by artificially keeping its currency weak. So we have a simplified scenario. Where we have exchanged it of six Yuan per one dollar, we have Chinese manufacturer selling 50 million dollars worth of microwaves.
ကၽြန္ေတာ္တို႔အခုတရုတ္က အေမရိကန္ေငြေၾကးကို တန္ဖိုးနည္းေအာင္လုပ္ၿပီးေတာ့ သူတို႔နဲ႔ကုန္သြယ္မႈကို ဟန္ခ်က္ညီေအာင္ ဘယ္လိုထိန္းထားလဲဆိုတာၾကည့္ၾကရေအာင္ ကၽြန္ေတာ့္ဆီမွာ ရိုးရွင္းတဲ့ ထင္ျမင္ခ်က္တစ္ခုေတာ့ရွိတယ္ တရုတ္ေငြေျခာက္ယြမ္ကို တစ္ေဒၚလာနဲ႔ လဲလွယ္နႈန္းရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ေဒၚလာသန္းငါးဆယ္တန္ လွ်ပ္စစ္မီးဖိုေတြ ေရာင္းခ်ေနတဲ့ တရုတ္ထုတ္လုပ္သူေတြ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာရွိတယ္ အေမရိကန္မွာဆိုရင္ ေငြလဲလွယ္နႈန္းျမင့္တက္ေနတဲ့အခ်ိန္ ေဒၚလာသန္းႏွစ္ဆယ္တန္ ေဆာ့ဝဲလ္ ေတြကို တရုတ္မွာေရာင္းခ်ေနတဲ့ အေမရိကန္ ေဆာ့ဝဲလ္ထုတ္လုပ္သူေတြရွိတယ္ ေထာက္ပံ့ေနတဲ့ ေဒၚလာေတြက လိုအပ္တာထက္ အမ်ားႀကီးပိုေနတယ္ ဒါနဲ႔ပဲ ေဒၚလာက ေဒၚလာက တန္ဖိုးနည္းလာတယ္ . ယြမ္က ပိုတန္ဖိုးႀကီးလာၿပီးေတာ့ ဒါကပဲ ကုန္သြယ္ေရးဟန္ခ်က္ညီမွ်မႈကို ေျပလည္ေစတယ္ တရုတ္ျပည္သူ႔ဘဏ္က ဒီလိုျဖစ္လာဖို႔ မလိုလားတာကိုကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ႔ရတယ္ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ေတြက ေဒၚလာကို ပိုလိုအပ္လာၿပီးေတာ့ တန္ဖိုးႀကီးလာေအာင္လို႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့ ဖန္တီးမႈေတြ ျပဳလုပ္လာတယ္ သူတို႔ကယြမ္ေတြကို ထပ္ထုတ္ၿပီးေတာ့ ေဒၚလာေတြအေနနဲ႔ ေျပာင္းလဲလိုက္တယ္ ၿပီးေတာ့ ဒါက ယြမ္ေထာက္ပံ့မႈကို သိသိသာသာတိုးသြားေစတယ္ ဒါေပမယ့္ ယြမ္ရဲ႕တန္ဖိုးကိုေတာ့ နည္းသြားေစတယ္ ဒါက ယြမ္ကို တန္ဖိုးနည္းေစၿပီးေတာ့ ေဒၚလာကို တန္ဖိုးႀကီးေစတယ္ အခုဆိုရင္ သူတို႔ေတြက ေဒၚလာနဲ႔ေငြမေပးေခ်ခ်င္ၾကေတာ့ဘူး ေဒၚလာေတြကို ထုတ္ပဲေခ်းခ်င္ၾကေတာ့တယ္ ဒါေၾကာင့္ ေခ်းေငြအတြက္ေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ ေငြေတြက ပိုမ်ားလာတယ္ တကယ္လို႔ ေခ်းယူလို႔ရနိုင္မယ့္ ေဒၚလာပမာဏကို တိုးမယ္ဆိုရင္ ေခ်းယူဖို႔အတြက္ ကုန္က်စရိတ္သက္သာမယ္ သက္ေရာက္မႈကေတာ့ ေခ်းေငြယူဖို႔ ကုန္က်စရိတ္သက္သာမယ္ ၿပီးေတာ့ ကုန္က်စရိတ္သက္သာတယ္ဆိုတာက အတိုးႏႈန္းနည္းၿပီးေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရအတြက္ ဒါမွမဟုတ္ အေမရိကန္ စားသံုးသူေတြအတြက္ အေၾကြးကဒ္သံုးရတာ ပိုလြယ္ကူေစတယ္ အခု အေၾကြး သက္သာမယ္ ဒါမွမဟုတ္ အေၾကြးကဒ္သံုးမယ္ဆိုရင္ အတိုးႏႈန္းသက္သာမယ္ ဒါက ပိုမိုသံုးစြဲဖို႔အတြက္ကို ရည္ရြယ္ေနတယ္ အဆံုးသတ္ရလဒ္ကေတာ့ ပိုလွ်ံေနတဲ့ ေငြေၾကးေတြကို ထိန္းသိမ္းဖို႔အတြက္ ကုန္သြယ္ေရးမညီမွ်မႈကို ထိန္းသိမ္းဖို႔ပဲလား တရုတ္ဗဟိုဘဏ္ကထုတ္ထားတဲ့ ပိုက္ဆံေတြကို ေဒၚလာအျဖစ္ေျပာင္းတယ္ ၿပီးေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရနဲ႔ သံုးစြဲသူေတြကိုထုတ္ေခ်းတယ္ သူတို႔ေတြက ဒါေတြနဲ႔ဘာသြားလုပ္ရမလဲ ေနာက္ဆံုးေတာ့ တရုတ္ဆီက ကုန္ပစၥည္းေတြ ထပ္ဝယ္ရတာနဲ႔ပဲ အဆံုးသတ္ရေတာ့တယ္ အရိုးရွင္းဆံုးဥပမာကေတာ့ တရုတ္ဆီက လွ်ပ္စစ္မီးဖိုေတြ ထပ္ဝယ္ရလိမ့္မယ္ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ခန္းအကယ္ဒမီက ဆယ္လ္မန္ခန္း ျဖစ္ပါတယ္
A few years ago, I felt like I was stuck in a rut, so I decided to follow in the footsteps of the great American philosopher, Morgan Spurlock, and try something new for 30 days.
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်က ကျွန်တော်ဟာ ငြီးငွေ့ဖွယ် အလုပ်ထဲမှာ နစ်နေတယ်လို့ခံစားမိခဲ့တယ်။ ဒီတော့ အမေရိကန် ဒဿနာပညာရှင်ကြီး
The idea is actually pretty simple. Think about something you've always wanted to add to your life and try it for the next 30 days. It turns out 30 days is just about the right amount of time to add a new habit or subtract a habit --
Morgan Spurlock ခြေရာနင်းပြီး အသစ်တစ်ခုကို ရက်၃၀ စမ်းကြည့်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ် ဒီစိတ်ကူးက တကယ့်တော့ တော်တော်ရိုးပါတယ် ဘဝမှာထပ်ဖြည့်ဖို့အမြဲလုပ်ချင်တာကိုတွေးပြီး ဒါကို လာမယ့်ရက်၃၀မှာ စမ်းလုပ်ကြည့်ဖို့ပါ။ ရက်ပေါင်း(၃၀)ဆိုတာ အလေ့အထ အသစ်တစ်ခုကို ထပ်ဖြည့်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် သတင်းစောင့်ကြည့်တာလိုမျိုး အကျင့်တစ်ခုကို ခင်ဗျားဘဝထဲက ပယ်ထုတ်ဖို့ သင့်တော်တဲ့ အချိန်ပမာဏပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရက်၃၀ စိမ်ခေါ်မှုတွေလုပ်နေတုန်း ကျနော် သင်ယူခဲ့တာလေးတွေရှိပါတယ် ပထမတစ်ခုကတော့ မေ့လျော့ ကုန်ဆုံးသွားတဲ့ ရက်လတွေအစား အချိန်ဟာ ပိုပြီး မမေ့နိူင်စရာဖြစ်ခဲ့ပါတယ် တစ်လလုံးတစ်နေ့ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံရိုက်ဖို့ လုပ်ခဲ့တဲ့ စိန်ခေါ်မှုရဲ့ တစ်ပိုင်းပါ နောက်ပြီး ကျွန်တော် အတိအကျကို မှတ်မိနေတာက ကျနော်ဘယ်နေရာမှာ အဲဒီနေ့က ဘာလုပ်တယ်ဆိုတာပါ သတိထာမိးသေးတာက ရက်၃၀စိန်ခေါ်မှုတွေကို ပိုပြီးတော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လုပ်လာလေလေ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုတိုးလာခဲ့ပါတယ်။ စားပွဲကနေမခွာတဲ့ ကွန်ပြူတာဂျပိုးကနေ အလုပ်ကို အပျော်သဘောနဲ့ စက်ဘီးစီးသွားတဲ့ ငနဲတစ်ကောင်လိုမျိးဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ မနှစ်ကတောင် Mt.
Even last year, I ended up hiking up Mt. Kilimanjaro, the highest mountain in Africa. I would never have been that adventurous before I started my 30-day challenges.
Kilimanjaro တက်ခဲ့သေးတယ်၊ အာဖရိကမှာ အမြင့်ဆုံးတောင်လေ။ ရက်၃၀စိန်ခေါ်မှု မစခင်ကဒီလိုစွန့်စားမှုကို ကျနော်ဘယ်တုန်းကမှ ဖြစ်ခဲ့မှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ ကျွန်တော်နားလည်သဘောပေါက်မိသေးတာက တကယ်လို့ခင်ဗျားဟာ တစ်ခုခုကိုတကယ် အရမ်းကို လိုချင်တယ်ဆိုရင် ဘာကိုမဆို ရက်၃၀တိုင် လုပ်ယူလို့ရနိူင်တယ် ခင်ဗျားဝတ္ထုတစ်အုပ် ရေးဖို့ ဆန္ဒရှိဖူးလား နိူဝင်ဘာလတိုင်းမှာ သောင်းနဲ့ချီတဲ့လူတွေဟာ စာလုံး၅၀၀၀၀ရှိတဲ့ကိုယ်ပိုင်ဝတ္ထုကို ပြင်ဆင်မထားပဲ ရက်၃၀နဲ့ရေးဖို့ ကြိုးစားကြပါတယ် ခင်ဗျားအတွက် လုပ်စရာဆိုလို့ တစ်ရက်ကို စာလုံး (၁၆၆၇)လုံးနှုန်းနဲ့ တစ်လလုံးလုံးရေးဖို့ပဲလိုတာပါ။ ကျွန်တော်လဲ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါနဲ့ဗျာ သော့ချက်ကတော့ ခင်ဗျားရဲ့ တစ်နေ့တာ စာလုံးအရေအတွက်မပြီးမချင်း အိပ်ယာမဝင်ဖို့ပါ ခင်ဗျား အိပ်ရေးပျက်ကောင်း ပျက်လိမ့်မယ်၊ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားဝတ္ထုကတော့ ပြီးသွာမှာပါ ကဲကျနော့စာအုပ်ကနောက်အမေရိကန် ဝတ္ထုကြီးလား မဟုတ်ပါဘူး။ဒါကို တစ်လအတွင်း ရေးခဲ့တာပါ တော်တော်ညံ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျန်တဲ့ကျနော့ဘဝတစ်လျှောက်မှာ
But for the rest of my life, if I meet John Hodgman at a TED party,
TED ပါတီမှာJohn Hodgman နဲ့ဆုံမိရင်
I don't have to say, "I'm a computer scientist." No, no, if I want to, I can say, "I'm a novelist."
"ကျနော်ဟာကွန်ပြူတာ ပညာရှင်တစ်ယောက်ပါ"လို့ ပြောဖို့ မလိုတော့ဘူးလေ။ မဟုတ်ဘူးဗျ ပြောချင်ရင် ပြောနိူင်တာက "ကျနော်က ဝတ္ထုရေးဆရာ တစ်ယောက်ပါ"လို့။ (ရယ်သံများ) ဒါက ကျွန်တော်ပြောချင်တဲ့ နောက်ဆုံးအရာပါ ကျွန်တော်သိတာက အသေးစားရေရှည်ခံ အပြောင်းအလဲတွေလုပ်တဲ့အခါ ကျွန်တော်ဆက်ဆက်လုပ်နိူင်တဲ့ အရာတွေဟာ ပိုပြီးစွဲမြဲနိူင်ခြေရှိတယ်ဆိုတာပါ။ ကြီးမားတဲ့ခပ်ဆန်ဆန်းစိမ်ခေါ်မှုတွေဆိုလည်း ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး တကယ်တော့ ဒါတွေဟာ ပျော်စရာ တစ်ပုံကြီးပါ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေကစွဲမြဲဖို့ အလားအလာနည်းပါတယ် ကျွန်တော် သကြားမစားပဲ ရက်(၃၀)နေလိုက်တာ (၃၁)ရက်မြောက်နေ့မှာ ဒီပုံပေါက်သွားပါတယ်။ (ရယ်သံများ) ဒီတော့ ကျွန်တော် ခင်ဗျားတို့ကို မေးချင်တာက
So here's my question to you: What are you waiting for? I guarantee you the next 30 days are going to pass whether you like it or not, so why not think about something you have always wanted to try and give it a shot!
"ခင်ဗျားတို့ ဘာကိုစောင့်နေကြတာလဲဗျာ" ခင်ဗျားတို့တွေဟာ နောက် ရက်(၃၀)မှာ ခင်ဗျားတို့ကြိုက်ကြိုက်၊ မကြိုက်ကြိုက် ကျော်လွှားသွားတော့မယ်ဆိုတာ ကျနော် အာမခံတယ် ဒီတော့ ခင်ဗျားအမြဲစမ်းလုပ်ချင်နေတဲ့ အရာတစ်ခုခု အကြောင်းကိုတွေးပြီး၊ ဒါကို နောက် ရက်(၃၀)ကြာကြာ ကြိုးစားကြည့်ကြပါလားဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ (လက်ခုက်တီးသံများ))
As you might imagine World war I was one of the bloodiest events in frankly all of human history. I was thinking about putting pictures in here and I encourage you to do a picture search of WWl, of mass graves and people starving, soldiers dead,... trenches.
စိတ္ကူးထားသကဲ့သို့ ပထမကမာၻစစ္ဟာ ေသြးအစြန္းဆံုး စစ္ပြဲတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္ သမိုင္းကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းရွင္းျပရမယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္စဥး္စားတာက ဒီေနရာမွာ ဓါတ္ပံုေတြထည့္ျပီး ကြ်န္ေတာ္ တိုက္တြန္းခ်င္တာကေတာ့ ပထမကမာၻစစ္နွင့္သက္ဆိုင္ေသာ ၾကီးမားတဲ့သခ်ၤိဳင္းဂူမ်ားရဲ့ ဓါတ္ပံု မ်ားကို ရွာေစခ်င္ပါတယ္ ေနာက္ျပီး လူေတြရဲ့ဆာေလာင္မြတ္သိပ္မူေတြ စစ္သားေတြက်ဆံုးမူေတြ ကတုတ္က်င္းေတြရဲ့ပံုေတြလည္းရွာေစခ်င္ပါတယ္။ကြ်န္ေတာ္ ေျပာနိုင္တာကေတာ့ ဒီပံုေတြကို ၾကည့္ျပီး စိတ္မေကာင္းျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုဓတ္ပံုမ်ိဳးကို ရွာတဲ့အခါ ေကာင္းတဲ့အရာတခုရွိေကာင္းရွိနိုင္ပါတယ္.အေၾကာင္းကေတာ့ဒီပံုေတြကေန လူေတြကို အသိတရားရေစတာကေတာ့ စစ္ပြဲေတြရဲ့ ရြံရွာစရာေကာင္းမူေတြ၊စက္ဆုပ္ စရာေကာင္းမူေတြနင့္ ရူးသြပ္မူူေတြ့ျဖစ္ပါတယ္။ တခါတရံက်ရင္ ကြ်န္ေတာ္တို့ ကသီအိုရီက်က်ေတြးမိက်ပါတယ္။ကြ်န္ေတာ္တုိ့ က မွန္ကန္တဲ့အျဖစ္အပ်က္ေတြကိုၾကည့္ျပီးေတာ့ကြ်န္ေတာ္တို့က ကိန္းဂဏန္းပိုင္းဆိုင္ရာကို ပဲေျပာမိၾကပါတယ္။ပထမကမာၻစစ္ၾကီးဟာ ထိတ္လန့္တုန္လူပ္စရာေကာင္းပါတယ္ အထူးသျဖင့္အေၾကာင္းျပခ်က္ေပးရမယ္ဆိုရင္ စက္မူလက္နက္ေတြ ကို စစ္ပြဲေတြမွာစတင္အသံုးျပဳခဲ့တာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ဒီလိုစစ္အင္အားအသံုးျပဳမူေတြေၾကာင့္ပိုျပီးေသြးစြန္းမူေတြျဖစ္လာျပီး အမွန္တကယ္လည္းဒီလုိစစ္အင္အားအသံုးျပဳမူေတြေၾကာင့္လို့ယံုၾကည္ၾကပါတယ္ ဒါေပမဲ့ အေရအတြက္နွင့္ခ်ျပရမယ္ဆိုရင္ ၾကီးမားတဲ့ ကိန္း ဂဏန္းေတြဟာ ကြ်န္ေတာ္တို့သေဘာေပါက္နားလည္ဖို့္ခက္ခဲပါတယ္ ေနာက္ျပီး ကြ်န္ေတာ္တို့ တိက်တဲ့အေရအတြက္ မသိပါဘူး။ စိတ္ကူးၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ကိန္းဂဏန္းေတြကို ျဖတ္ေတာက္ပစ္ဖို့မလြယ္ပါဘူး အစိုးရ၀န္ၾကီးရံုးေတြမွာ အသက္ခံခဲ့ရတဲ့လူေတြ ဒါ့အျပင္ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့လူေတြအေရအတြက္ ပုိျပည့္စံုတဲ့စာရင္းဇယားေတြရွိပါတယ္။အေၾကာင္းအရင္းမ်ိဳးစံုေၾကာင့္ခံစားခဲ့ရတဲ့သာမန္လူေတြ မည္မ်ွရွိလဲဆုိတာသိဖို့ ေရတြက္တာဟာ မျဖစ္နို္င္ပါဘူး။။ဗံုးဒဏ္ေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့တဲ့လူေတြ ဒါမွမဟုတ္ အစာေရစာငတ္ျပတ္မူေၾကာင့္ ေသအံ့ဆဲဆဲလူေတြ ဒါမွမဟုတ္ ငတ္မြတ္ေခါင္ပါးမူခံစားေနရေသာသူေတြဟာတြက္ခ်က္ဖို့ခက္ခဲပါတယ္ ဒါေပမဲ့ပထမကမာၻစစ္ပြဲအတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြေပၚမူတည္ျပီး အၾကမ္းဖ်င္းတြက္ခ်က္မူေတြမွာ အခ်ိဳ့အက်ိဳးဆက္ေတြရွိပါတယ္ အခ်က္အလက္အားျဖင့္ ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ့ ေသဆံုးမူေတြအေပၚမွာအာရံု စူးစိုက္ေစခ်င္ပါတယ္ လူေတြကျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြကိုေျပာတဲ့အခါမ်ိဳးရွိသလို ေနာက္ပိုင္းကြ်န္ေတာ္တို့ က ဒဏ္ရာရမူေတြကို လည္း ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ေသဆံုးမူေတြခ်ညး္ပဲၾကည့္မယ္ဆိုရင ့္ခင္ဗ်ားတို့ အေနနွင့္ ကြ်န္ေတာ္ခန့္မွန္းတြက္ခ်က္ထားတာေတြကို ၾကည့္ဖို့ တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္
But the estimates that I see have on the order of 16 millions deaths during or due to WWI and if were to break down these deads we have 8 to 10 million in the military. So directly, in the military, this is the death of soldiers So this is the military.
ဒါေပမဲ့ က်ြန္ေတာ္သိတဲ့ ခန့္မွန္းခ်က္ကေတာ့ ေသဆံုးမူေပါင္း ၁၆သန္းေက်ာ္ရွိပါတယ္ စစ္ျဖစ္ေနစဥ္အတြင္း ဒါမွမဟုတ္ စစ္ပြဲေၾကာင့္ျဖစ္တာေတြေကာပါပါတယ္ ျပီးေတာ့ ဒီေသဆံုးမူေတြကို ခြဲျခမး္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို့မွာ စစ္တပ္အတြင္းေသဆံုးမူခ်ည္းပဲ ၈သန္းမွ ၁၀ သန္းအထိရွိပါတယ္။ဒီေတာ့ တိတိက်က်ေျပာရမယ္ဆုိရင္ စစ္တပ္အတြင္းမွ စစ္သားေတြ ေသဆံုးမူျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္သားေတြကတန္ဆာခံျဖစ္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္း အေၾကာင္းအရာေတြကိုအေျခခံထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္သိခဲ့ရသမွ် ယူဆခ်က္ေတြကုိၾကည့္မယ္ဆိုဳရင္ ေသဆံုးမူေတြရဲ့ ၁၆%ဟာ မဟာမိတ္နိုင္ငံေတြမွာျဖစ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။၄၀%ေသာေသဆံုးမူေတြကေတာ့ ဗဟုိထိန္းခ်ဳပ္ထားနိုင္တဲ့ အင္အားၾကီး နိုင္ငံေတြမွာျဖစ္ပါတယ္ ဒါ့အျပင္ တျခားပံုစံေျပာရမယ္ဆုိရင္ ကြ်န္ေတာ္တို့ဟာ ပထမကမာၻစစ္ရဲ့ အျခားဖက္မွ သန္းခ်ီေသဆံုးမူအေၾကာင္းကုိ ေျပာေနၾကျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို့ ေျပာတာကေတာ့ ေသဆံုးမူေပါင္း၆သန္းမွ၇သန္းထိဟာ အရပ္သားေတြျဖစ္ပါတယ္ ကြ်န္ေတာ္သိတဲ့ ဒီခန့္မွန္းတြက္ခ်က္မူေတြဟာ ့္ စစ္တပ္ရဲ့တြက္ခ်က္ေဆာင္ရြက္မူေတြေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္ဒါေၾကာင့္စစ္တပ္ရဲ့ သာမန္လူေတြအေပၚ ေဆာင္ရြက္မူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မဟာမိတ္ေတြဖက္မွ ၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ မဟာမိတ္နိုင္ငံေတြအေနနဲ့ဆိုရင္ အခ်ိဳးအစားမက်စြာခံစားရေစခဲ့ပါတယ္ ခင္ဗ်ားတို့ၾကည့္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အထူးသျဖင့္ ကြ်န္ေတာ္ေျပာခ်င္တာကေတာ့ အေနာက္တပ္ဦး မွာတိုက္ခိုက္ခဲ့တဲ့ေနရာေတြ ပုိျပီး သိသာတယ္။အေရွ့တပ္ဦးမွာစစ္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ေနရာလည္းပါ၀င္တယ္ ေတြးၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ရုရွားေျမမွ စစ္ပြဲေတြဟာ ရုရွားအာဏာပိုင္ေတြရဲ့တိုက္ခိုက္မူေတြ ္ထိန္းခ်ဳပ္မူေတြျဖစ္တယ္လို့ ယင္းအခ်ိန္က ထင္ခဲ့ၾကပါတယ္ အေနာက္တပ္ဦး နွင့္ စစ္ပြဲအမ်ားစုဟာ ျပင္သစ္နွင့္ ဘယ္လ္ဂ်ီယံနိုင္ငံနယ္ေျမေတြမွာျဖစ္ခဲ့တယ္ ဒါ့အျပင္ အီတလီနိုင္ငံမွာျဖစ္ခဲ့တာေတြလည္းပါ၀င္ပါတယ္။ဒါ့အျပင္ အေရးပါတဲ့ စစ္ပြဲေတြလည္းဆက္လက္ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္ ခ်စ္ၾကည္ေရးနိုင္ငံေတြၾကားထဲ မဟာမိတ္နိုင္ငံေတြၾကားထဲမွာ လည္း အခ်ိဳးအစားမက်နတဲ့ ျပည္သူေသဆံုးမူေတြရွိခဲ့ပါတယ္ စစ္တပ္ရဲ့တြက္ခ်က္မူေတြျဖစ္ပါတယ္ ထိပ္မွာခ်ျပရမယ္ဆုိရင္ျပည္သူေတြဟာ စစ္အတြင္းမေတာ္တဆျဖစ္မူေတြေၾကာင့့္ျဖစ္ပါတယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရမယ္ဆိုရင္ တိက်တဲ့ကိန္းဂဏန္းအေရအတြက္ ရဖို့ခက္ပါတယ္ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမူေတြေၾကာင့္ျဖစ္ခဲ့နိင္ပါတယ္ ငတ္မြတ္ေခါင္ပါးမူေတြ၊ေရာဂါဘယထူပါးမူေတြေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္ ကြ်န္ေတာ္တို့ ပိတ္ဆို့မူေတြမတိုင္ခင္အခ်ိန္နဲ့ အင္အားၾကီးနိုင္ငံေတြကို ေျပာျပီးခဲ့ျပီး ခင္ဗ်ားတို့မွာတိတိက်က်အားျဖင့္ အစာမစားနိုင္တဲ့လူေတြရွိပါတယ္ ခင္ဗ်ားမွာလည္း စပိန္နိုင္ငံရဲ့ မတည္ျငိမ္မူေတြလည္းရွိခဲ့ပါတယ္ ခင္ဗ်ားတို့မွာဒီလို မ်ိဳးအက်ဥ္းတန္တဲ့ အေျခအေနေတြရွိခဲ့တယ္။ပိုျပီးဆိုးေအာင္လုပ္ရမယ္ဆိုရင္ ဒါဟာ သမိုင္းစာအုပ္ေတြရဲ့ မၾကာခဏ ေမ့ေန့တဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို့မွာ လူသားမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မူေတြလည္းမၾကာခဏရွိခဲ့ပါတယ္ အထူးသျဖင့္ ပထမကမာၻစစ္အတြင္းကျဖစ္တယ္လို့မွတ္ရပါတယ္။အမ်ားစုေမ့ေနၾကတဲ့အခ်က္ကေတာ့ အေမရိကန္ လူမ်ိုဳးတံုးသတ္ျဖတ္မူေတြျဖစ္ပါတယ္ တူရကီနုိင္ငံမွာ တိုင္းရင္းသားဆိုင္ရာလူပ္ရွားမူရွိခဲ့ျပီး ပထမကမာၻစစ္ မျဖစ္ပြားခင္ျဖစ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ပထမကမာၻစစ္အတြင္းမွာပိုျပီး လူပ္ရွားမူေတြမ်ားခဲ့ပါတယ္ ကြ်န္ေတာ္သိရသေလာက္ဒီေနရာမွာ အာေမနီယန္းလူမ်ိဳးေတြ ၁၅သန္းမွာ၁သန္းပါတယ္လုိ့ နည္းစနစ္က်က်ေျပာနိုင္ပါတယ္ ကြ်န္ေတာ္ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ဒီတူ၇ကီ တိုင္းရင္းသား အစိုးရြေၾကာင့္ အာေမးနီးယန္းလူၾကီးေတြအမ်ိဳးသမီးေတြ ကေလးေတြဟာ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရပါတယ္ ထို့ေၾကာင့္စစ္ပြဲေတြဟာ အက်ဥ္းတန္ျပီး လူေတြဆီကိုအဆိုးဆံုးေတြပဲယူေဆာင္လာေပးပါတယ္ ခင္ဗ်ားတို့ဒီကိန္းဂဏန္းေတြကို ၾကည့္ျပီး သိနိုင္ပါတယ္ ခင္ဗ်ားကိုဒီစစ္ပြဲမွာပါတဲ့အေၾကာင္းအရာေတြကို ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ကြ်န္ေတာ္တို့အတြက္ဒီအခ်က္ေတြကို ၾကည့္ျပီးလြယ္လြယ္ကူကူ ေကာက္ခ်က္ခ်နုိင္ပါတယ္ ကြ်န္ေတာ္အေနနဲ့ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ စစ္ပြဲဟာဘယ္ေလာက္ဆိုးရြားလိုက္သလဲဆုိ တာကိုေျပာျပခ်င္တာပဲျဖစ္ပါတယ္။အားလံုးထဲမွ တစ္ခုကို အာရံုစိုက္ရမယ္ဆိုရင္ ယခုဒီမွာရွိေနတာက လစဥ္ထုတ္အတၱလႏၱိတ္ အတြဲ ၁၂၉ ျဖစ္ျပီး ၁၉၂၂ ခုနွစ္တြင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ပါ၀င္တဲ့အေၾကာင္းအရာကေတာ့ ဂ်ိဳးဇက္ တူမုိးသီ၏စာအုပ္ထဲမွေဖာ္ျပခ်က္ျဖစ္ပါတယ္ ဂ်ိဳးဇက္တူမိုးသီးကWoodrow Wilson၏ ပုဂၢလိကအတြင္းေရးမူးျဖစ္ပါတယ္ ဒါဟာသူ့ရဲ့ Woodrow Wilsonနွင့္ ေနထိုင္ခဲ့စဥ္က သူ့ရဲ့ယူဆခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္ ပထမကမာၻစစ္မွာ စစ္ေၾကညာျပီးေနာက္ပိုင္းျဖစ္ပါတယ္ စာအုပ္ကအလြန္ဆြဲမက္စရာေကာင္းပါတယ္။စာအုပ္ကျဖစ္ပြားခဲ့သမ်ွစစ္ပြဲေတြကို ပြင့္လင္းစြာေဖာ္ျပထားပါတယ္ သူကစစ္ပြဲအတြင္းမွာ စစ္ေသနာပတိျဖစ္ပါတယ္ သူ၏လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဂယက္ရိုက္ခ်ိန္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္ စစ္ပြဲသတင္းေတြဟာ ဧျပီလ ၁၉၁၇ခုနွစ္မွာစတင္လာခဲ့့ျပီး ေသနာပတိဟာ လူထုေထာက္ခံမူနွင့္အားေပးအားေျမွာက္မူတို့ခံခဲ့ရပါတယ္ လမ္းမေတြေပၚမွာျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့အဓိကရုဏ္္းေတြ အိမ္ျဖဴေတာ္မွစျပီး ျမိဳ့ျပေတြအထိပ်ံု့နွ့ံခဲ့ပါတယ္ စိတ္ရူပ္ေထြးေနတဲ့လူ အုပ္ၾကီးေတြက ေန ျပန္လည္ျဖစ္တည္လာတဲ့ေဖာ္ျပခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္ အခုခဏကြ်န္ေတာ္တုိ့ Woodrow Wilsonအေၾကာင္းေျပာေနျခင္းျဖစ္ပါတယ္ သူကတိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္နဲ့ျဖဴေဖ်ာ့စြာ သေဘၤာေပၚမွအခန္းငယ္ေလးမွာထိုင္ေနပါတယ္ ေနာက္ဆံုးအေနနွင့္ သူေျပာခဲ့တာက သူထင္တာက သူ့ေနာက္ကြယ္မွသူေတြက သူ့ကုိ အားေပးေနၾကတယ္လို့ထင္တယ္ ကြ်န္ေတာ္ဒီေန့အတြက္ေပးခ်င္တဲ့သတင္းစကားကေတာ့ ငယ္ရြယ္တဲ့ အမ်ိဳးသားေတြ၏ေသဆံုးမူေတြအတြက္ သတင္းစကားျဖစ္ပါတယ္ ဘယ္ေလာက္ထူးဆန္းလိုက္တဲ့ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳမူျဖစ္ပါသလဲဗ်ာ။
Mary's rectangular poster is 36 inches by 20 inches.
Mary ရဲ႕ေထာင့္မွန္စတုဂံပိုစတာဟာ ၃၆ လက္မနဲ႔ ၂၀ လက္မရွိတယ္
Susan's rectangular poster is 26 inches by 30 inches. Which poster has a larger area and by how many square inches? So let's think about these.
Susan ရဲ႕ေထာင့္မွန္စတုဂံပိုစတာဟာ ၂၆ လက္မနဲ႔ ၃၀ လက္မရွိတယ္ ဒါဘယ္ပိုစတာရဲ႕ဧရိယာဟာ စတုရန္းလက္မအားျဖင့္ပိုၾကီးသလဲ ဒါဆိုဒါေတြကိုစဥ္းစားရေအာင္ ဒါက Maryရဲ႕ပိုစတာ
Mary's poster is 36 inches by 20 inches. So it's 36 inches by 20 inches.
Maryရဲ႕ပိုစတာက ၃၆လက္မ နဲ႔ ၂၀ လက္မရွိတယ္ ဒါဆို ဒါက ၃၆ လက္မနဲ႔ ၂၀ လက္မ
So it might look something like that. So the area is going to be 36 times 20 square inches. 36 times 2 is 72.
ဒီလိုပံုစံေလးနဲ႔တူသြားလိမ့္မယ္ ဒါဆို ဧရိယာက ၃၆ x ၂၀ စတုရန္းလက္မျဖစ္မယ္ ၃၆ x ၂ က ၇၂ ဒါဆို ၃၆ x ၂၀ က ၇၂၀ စတုန္းလက္မျဖစ္မယ္ အခု Susan အတြက္စဥ္းစားရေအာင္ ဒါဆို Susan ရဲ႕ပိုစတာကိုဆြဲၾကမယ္
Susan's poster is 26 inches by 30 inches, so 26 inches by 30 inches. So Susan's poster might look something like that. That's Susan's poster, my best attempt to draw a rectangle.
Susan ရဲ႕ ပိုစတာက ၂၆ လက္မနဲ႔ ၃၀ လက္မရွိတယ္ ဒါဆုိ ၂၆ လက္မနဲ႔ ၃၀ လက္မ ဒါဆိုရင္ Susan ရဲ႕ ပိုစတာက ဒီလိုပံုအတိုင္းျဖစ္လိမ့္မယ္ ဒါက Susan ရဲ႕ပိုစတာ ကြ်န္ေတာ္ေထာင္မွန္စတုဂံပံုကိုအေကာင္းဆံုးၾကိဳးစားဆြဲထားတာပါ ဒါဆိုဒါရဲ႕ဧရိယာကဘယ္ေလာက္လဲ ဧရိယာက ၂၆ x ၃၀ စတုရန္းလက္မေပါ့ ခ်ေျမွာက္ၾကည့္ရေအာင္ ၂၆ x ၃၀
We could do 26 times 3 and essentially add a 0 there. So 3 times 6 is 18. 3 times 2 is 6, plus 1 is 78.
၂၆နဲ႔ ၃ ကိုပဲေျမွာက္ျပီး ဒီေနရာမွာ ၀ ထည့္လိုက္လို႔ရပါတယ္ ဒါဆို ၃ x ၆ က ၁၈ ၃ x ၂ က ၆။ ၁ ေပါင္းေပါ့ ၇၈ ျဖစ္သြားတယ္ အမွန္ေတာ့ ဒါကိုစိတ္နဲ႔တြက္လို႔ရပါတယ္ ၃ x ၂၀ က ၆၀ နဲ႔ ၃ x ၆ က ၁၈ ေပါင္းလိုက္ေတာ့ ၇၈ ရမယ္ ဒါေပမယ့္ ဒါက ၃x၂၆ မဟုတ္ဘူး ၃x၂၆ က ၇၈ ျဖစ္တယ္ ၃၀ x ၂၆ က ၇၈၀ ျဖစ္တယ္ ဒါဆိုဒါက ၇၈၀ စတုရန္းလက္မေပါ့ ဒါဆိုရင္ဘယ္သူ႔ရဲ႕ပိုစတာဧရိယာကပိုၾကီးသလဲ
Susan's.
Susan ရဲ႕ဟာေပါ့
Susan's poster has a larger area. And by how many square inches? Well, hers is 780 square inches while Mary's is 720 square inches.
Susan ရဲ႕ပိုစတာဧရိယာကပိုၾကီးပါတယ္ ျပီးေတာ့ဘယ္ေလာက္စတုရန္းလက္မပိုၾကီးတာလဲ ေကာင္းျပီး ဒါက ၇၈၀ စတုရန္းလက္မ
So it's by 60 square inches. 780 minus 720 would be 60.
Maryရဲ႕ပိုစတာက ၇၂၀ စတုရန္းလက္မ ဒါဆို ၆၀ စတုရန္းလက္မပိုၾကီးတာေပါ့ ၇၈၀-၇၂၀ က ၆၀ ရမယ္
I'm going to take you on a journey into some hidden worlds inside your own body using the scanning electron microscope. These microscopes use a beam of electrons to illuminate things that are too small to be seen by the photons of visible light. And to put this in context, if you mentally divide one tiny millimeter into a thousand parts, each one of those parts is a micrometer, or micron for short.
ကျွန်မဟာ ရှင်တို့ကို ခရီးတခုထဲ ခေါ်သွားပါမယ်N စကင်လုပ်နိုင်တဲ့ အီလက်ထရွန်းနစ် မိုက်ခရိုစကုပ်ကို သုံးပြီး ရှင်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ မြင်မရနို​င်တဲ့ ကမ္ဘာ့တချို့ဆီကိုပါ။ အဲဒီမိုက်ခရိုစကုပ်တွေဟာ အီလက်ထရွန်း လှိုင်းတန်းကို သုံးပြီး သိပ်ကို သေးနုပ်ကြတဲ့ အရာတွေကို မြင်လို့ရနိုင်တဲ့ ဖိုတွန်များအဖြစ် မြင်နိုင်အောင် လုပ်ပေးကြပါတယ်။ အခုပြောနေတာကို သဘောပေါက်ဖို့အတွက်၊ သေးငယ်လှတဲ့ တမီလီမီတာကို အပိုင်းပေါင်း တထောင်အထိ ပိုင်းလိုက်မယ် ဆိုရင် ရလာတဲ့ တပိုင်းစီဟာ မိုက်ခရိုမီတာပါ၊ တနည်း၊ အတိုအားဖြင့် မိုက်ခရွန် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ ကျွန်မတို့က တမိုက်ခရွန်ကို နောက်ထပ် အပိုင်း တထောင်ရအောင် ပိုင်းကြမယ်ဆိုရင်၊ ရလာမယ့် တပိုင်းစီဟာ နာနိုမီတာပါ။ စကင်လုပ်နိုင်တဲ့ မိုက်ခရိုစကုပ်ဆိုတာက ခုနက ပြောပြခဲ့တဲ့ နာနိုမီတာ နဲ့ မိုက်ခရွန်တွေကို ကြည့်ရှုဖို့ သုံးရတာပါ။ ဒီတော့၊ ခန္ဓာကိုယ် အပေါ်မှာ ရှိပြီး မိုက်ခရွန် ၁၀၀ လောက်ကြီးတဲ့ အရာတခုခုဖြင့် စကြည့်ကြရအောင်၊ လူသားရဲ့ ဆံပင်ဟာ အဲဒီလို အရာဖြစ်ပါတယ်၊ ရှင်တို့ ဒီမှာ မြင်နိုင်ကြသလို ၎င်းကို ကြေးခွံများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်၊ ကျွန်မတို့ အားလုံးရဲ့ ဆံပင်များရော၊ လက်တွေ့တွင် နို့တိုက်သတ္တဝါ အားလုံးပါ၊ အတူတူပါပဲ။ အခုတော့ ကျွန်မတို့ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အတွင်းပိုင်းထဲကို ဝင်ကြပါမယ်၊ ကျွန်မတို့ဟာ thyroid အကျိတ်ထဲကို ရောက်နေကြပါပြီ။ ကျွန်မတို့ ဒီမှာ မြင်ကြရတာက သိုလှောင်ခန်းထဲကို သီးခြားထုတ်ထားတဲ့ အသားဓာတ်ဖြစ်ပြီး အဲဒီမှာ ၎င်းတို့ဟာ ဟိုမုန်းများအဖြစ် ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ထုတ်လွှင့်မပေးမီမှာ ရင့်ကျက်လာကြမှာပါ။ ဒီလိုကြည့်နေရချိန်မှာ ရှင်တို့က အခုမြင်ရတဲ့ အရောင်တွေဟာ တကယ်တမ်းပဲလားလို့ မေးလိုကြမှာပါ။ မဟုတ်ဘူးလို့ ဖြေရပါမယ်။ အီလက်ထရွန်းနစ် ရုပ်ပုံတွေကို အဖြူအမည်းသာ မြင်နိုင်ပါတယ်။ ကျွန်မဟာ ကျွန်မလိုချင်တဲ့ ပုံတွေကို လိုအပ်လို့ အရောင်ထည့်ပေးတတ်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်တွေကိုတော့ ကျွန်မ မပြောင်းလဲပါ၊ ဒါကြောင့်မို့လို့ ရှင်တို့ မြင်ကြရတဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်တွေဟာ ကျွန်မက မိုက်ခရိုစကုပ်ဖြင့် ဓာတ်ပုံ ရိုက်ယူခဲ့စဉ်တုန်းက အတိုင်း အတိအကျပါပဲ။ ကျွန်မတို့ဟာ နည်းနည်းလေး လမ်းကြောင်းကို လွှဲလိုက်ကာ အခုတော့ နှလုံးကြွက်သားကို ချဲ့ပြထားပါတယ်။ နှလုံးကြွက်သားရဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်ဟာ ထူးဆန်းပါတယ် အမြှောင်းပုံ ကတ်ထူပြားနဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒါကမှ နှလုံးကို ခုန်နေစဉ် ချဲ့လိုက်ချုံ့လိုက် လုပ်လာစေတာပါ။ ဆက်ပြီး အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ရှိနေတဲ့ အဆုတ်ကို ကြည့်ကြရအောင်။ သွေးဖြူဆဲလ် ဒီမှာ ရှိနေပါတယ်၊ လေထဲမှာ ဟိုဟိုဒီဒီ ကြည့်နေကာ တခုခုကို သန့်ရှင်းပစ်ဖို့ လိုက်ရှာနေတဲ့ ဖုန်စုပ်စက်ကလေးနဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒါဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ ကိုယ်ခံစနစ်တွေ အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြပုံပါပဲ။ ရှေ့ဆက်ပြီး ကျွန်မတို့ အသက်မရှူမိချင်တဲ့ ဗက်တီးရီးယား နဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေမှလွဲရင်ပေါ့လေ၊ အရာတွေက ဘာတွေများလဲ။ ကျောက်ဂွမ်းတွေဆိုရင်လည်း အဝေးမှ ရှောင်သင့်တာကို ကျွန်မတို့သိကြပေမဲ့၊ အခုတော့ ဘာကြောင့် ဆိုတာကို မြင်နိုင်ကြပါတယ်။ ဒါကတော့ ကျောက်ဂွမ်း ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုတဲ့ တွင်းထွင်ပစ္စည်းကို အနီးကပ် ချဲ့ပြီး ပြထားတဲ့ပုံပါ၊ ၎င်းထဲမှာ အပ်ချောင်းလေးတွေနဲ့ တူတဲ့ အရာတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပါတယ်။ အဲဒီအပ်ချောင်းတိုင်းဟာ တလုံးတခဲတည်းရှိတဲ့ ပုံဆောင်ခဲဖြစ်တယ်။ ပြီးတော့ ဒီပုံထဲမှာ ၎င်းတို့ဟာ ပြန့်ထွက်နေကြပါပြီ၊ ဘယ်လိုမှ အသက်ရှူရန် မသင့်တော်တဲ့ ဆူးချွန် အပုံကြီးဖြစ်လာပါမယ်။ အသက်ရှူမှုမှ ရှောင်ရှားသင့်တဲ့ နောက်ဘာတွေများ ရှိနိုင်သေးလဲ။ ဒီဇယ် လောင်စာဆီကော။ ဒီမှာ ကျွန်မတို့ မြင်နေရတာက ဒီဇယ်ကျပ်ခိုးပါပဲ၊ ဟောဒါတွေဟာ အထူးကို သေးနုပ်ကြပါတယ်။ တကယ်တမ်းတွင်၊ ဒီသေးငယ်တဲ့ အမှုန်တွေဟာ နာနိုမီတာ ၅၀ မျှသာ ကျယ်ပါတယ်။ အခုတော့ ကျွန်မတို့ဟာ သွေးတချို့ကို ကြည့်ကြပါမယ်။ ကျွန်မတို့ဆီမှာ ကောင်းပြီး၊ ဝဖြိုးကာ ပျော်ရွှင် ကျန်းမာနေကြတဲ့ သွေးဆဲလ်တွေ ရှိပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ၎င်းတို့အားလုံးဟာ အမျှင်ကွန်ရက်အဖြစ် စုစည်းနေပါတယ်။ ကျွန်မတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က သွေးကို ခဲအောင် အဲဒီလို လုပ်ယူတာပါ။ ဒီမှာ မြင်ရသလို၊ ၎င်းဟာ သွေးနီဆဲလ် အုပ်စုကို ဝန်းရံလိုက်ပါတယ်၊ အခြားဆဲလ်တွေကိုပါ ထောင်ချောင်ထဲ ဖမ်းယူထားလိုက်လို့ သွေးဟာ စီးဆင်းမရတော့ပါ။ ကျွန်မတို့ ဒီမှာ သွေးဆဲလ် နောက်နှစ်မျိုး ရှိသေးတယ်၊ ၎င်းတို့ဟာ ပုံမှန် မဟုတ်ကပါ၊ သွေးခဲလာနေတဲ့ ပုံထဲကနဲ့ မတူပါ။ ၎င်းတို့ဟာ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကြတယ်။ ၎င်းတို့ဟာ ကောက်ကွေးလာနေကြကာ ဆူးချွန်ပုံစံမျိုးအဖြစ် စတင်ကြီးထွားလာနေကြပါပြီ။ ဟောဒါတွေက တံစဉ်ပုံဆဲလ်တွေပါ တံစဉ်ပုံ ဆဲလ် သွေးဖြူရောဂါ ဖြစ်လာရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းပါပဲ။ အခုတော့ ကျွန်မတို့ဟာ ပါးစပ်ထဲကို ရောက်နေပြီ ကျွန်မတို့ဟာ သွားချေးပေါ်ကို ဆင်းမိခဲ့ပါတယ်၊ အဲဒီမှာ ဗက်တီးရီးယားတွေနဲ့ ဖုံးအုပ်နေတာကို ရှင်တို့ မြင်နိုင်ပါတယ်၊ တကယ်တော့ သွားချေးတွေထဲမှာ ဗက်တီးရီးယား ပိုးအမျိုးမျိုး ၁၀၀၀ အထိကို နေထိုင်နိုင်ကြပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလိုက်တာ။ အခုတော့ ကျွန်မတို့ဟာ သွားပေါ်မှာ ရှိနေကြပါတယ်။ ကျွန်မတို့ဟာ သွားရဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ဒါမှမဟုတ် သွားတွေကိုယ်နှိုက်ရဲ့ အတွင်းပိုင်း မျက်နှာပြင်ပေါ်တွေမှာ ရှိနေကြပြီ။ ပိုသေးတဲ့ဟာက ကလေးငယ်ရဲ့ သွားပါ၊ ကျွန်မသိတဲ့ ကလေးလေး တယောက်ရဲ့ ပါးစပ်ထဲကနေ ထွက်ကျလာခဲ့တာပါ၊ အဲဒီထဲက အပေါက်ကလေးတွေကို ဂရုစိုက် ကြည့်စေလိုပါတယ်။ အဲဒီ အပေါက်ကလေးတွေဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ သွားတွေကို အတွင်းပိုင်းမှနေပြီး လိုအပ်တဲ့ အာဟာရ အရည်တွေကို ဖြန့်ဝေပို့ပေးကြတာဖြစ်တဲ့ ပြွန်ကလေးတွေရဲ့ ထိပ်တွေပါပဲ။ အဲဒီပြွန်တွေကို ကျွန်မတို့ဟာ ပိုပြီးချဲ့ထားတဲ့ ပုံတွေထဲမှာ မြင်နိုင်ကြပါတယ် တချို့ကို ဖြတ်ပိုင်းပုံအဖြစ် ပြပေးထားတာမို့လို့ပါ။ တကယ်ကျတော့၊ ပိုပြီးတဲ့ ဒီပုံက ရှင်တို့ကို ပြပေးနေတာက ရှည်လျားတဲ့ သွားကြီးတခုဖြစ်တဲ့ အစွယ်နဲ့တူတဲ့ အပိုင်းတခုကို ချဲ့ပြီး ပြပေးထားတာပါ၊ ဒီတော့ ရှင်တို့ရဲ့ သွားတွေနဲ့ သွားစွယ်တွေထဲမှာ ရှင်တို့ဟာ အလားတူ ပုံသဏ္ဍာန်ကို မြင်ကြရမယ်လို့ ထင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပိုကြီးတဲ့ သွားစွယ်ဟာ ကလေးငယ်ရဲ့ သွားနဲ့စာရင် ပိုလို့ကို ကြမ်းတမ်းတာကို တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ နှစ်ပေါင်း သောင်းနဲ့ချီ ဟောင်းနေလို့ပါ။ ၎င်းဟာ တချို့တဝက် ကြောက်လို ဖြစ်လာနေပြီ။ ဒီပုံနှစ်ပုံကို ကြည့်ရခြင်းအားဖြင့်၊ ကျွန်မတို့ရဲ့ သွားတွေက ရေခဲခေတ်တုန်းက ဆင်ကြီးရဲ့ အစွယ်နဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိနေတာကို သိရှိနိုင်ပါတယ်။ အခုတော့ ကျွန်မတို့ဟာ အပေါ်တည့်တည့် ဦးနှောက်ဆီကို ဖောက်ဝင်ကြပါမယ်၊ အောက်ခြေပိုင်းက ပန်းနုရောင်ဆဲလ်တွေကို ကျွန်မတို့ မြင်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒါတွေက မှတ်ဉာဏ်ရဲ့ နျူရွန်းတွေပါ။ ကျွန်မဟာ ရှင်တို့ကို ဒီပုံနဲ့အတူ ချန်ရစ်ခဲ့ပါမယ် ဒီနေ့လို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာ TED ဟောပြောပွဲမှနေပြီး ရှင်တို့ဟာ ရှင်တို့နဲ့အတူ စိတ်ချမ်းမြေ့မှုဆိုတဲ့ မှတ်ဉာဏ်တွေကို ကိုယ့်နဲ့အတူ ယူသွားလိုကြမှာကို သိလိုပါ အဲဒီလို မှတ်ဉာဏ်တွေကို ရှင်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက ဘယ်နေရာမှာ သိုလှောင်ထားတာကို အထင်အရှား မြင်နိုင်ကြပါပြီ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
If you think of culture as an iceberg, only a small fraction of it is visible. Food, flags, and festivals, which are often talked about in schools, are the visible parts that we rightly celebrate. However, only when we look deeper, under the water, are we able to focus on the common values that connect us.
ယဉ်ကျေးမှုဆိုတာကို မဆိုစလောက်လေးပဲ မြင်သာတဲ့ ရေခဲတောင်တစ်ခုအဖြစ် တွေးမိတယ်ဆိုရင်။ ကျောင်းတွေမှာ မကြာခဏ ပြောကြတဲ့၊ အစားအစာ၊ အလံတွေနဲ့ ပွဲတော်တွေဟာ ထိုက်သင့်စွာ ကျင်းပတဲ့ မြင်သာတဲ့ အပိုင်း တွေပါ။ ဒါပေမဲ့ ရေအောက် နက်နက်ကို ကြည့်တော့မှသာ ကျွန်မတို့ကို ဆက်သွယ်တဲ့ ဘုံတန်ဖိုးတွေကို အာရုံစိုက်နိုင်တယ်။ လူမှုရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး စနစ်တွေကို ဖိစီးခံနေရကာ တိုးတိုးပြီး ဒုက္ခရောက်နေပုံရတဲ့ ကမ္ဘာကြီးထဲမှာ တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ငံတွင်းနဲ့ နိုင်ငံတွေအကြားက ပဠိပက္ခကို အရှိန်မြှင့်တယ်၊ လူ့အခွင့်အရေးတွေ လျစ်လျူပြုခံရပေမဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆန္ဒကတော့ ပိုတောင် အားကောင်းလာတယ်။ တစ်ခါတစ်လေ ဒီဘုံတန်ဖိုးဟာ မျက်နှာပြင်ထက် ပေါ်လာတာတွေ့ရပြီး မြင်သာလာတယ်။ ဥပမာ လူတွေ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး နှုတ်ဆက်ပြီး နေ့သစ်ကို ကြိုဆိုတဲ့အခါ ဒါဟာ နေ့စဉ်သုံး ဘာသာစကားရဲ့ အစိတ်အပိုင်းပါ။ အာရပ်ကမ္ဘာရဲ့ အပိုင်းများစွာနဲ့ တောင်အာရှ အပိုင်းတွေမှာ ဥပမာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လိုမျိုးမှာ
In many parts of the Arab world and parts of south Asia, such as Bangladesh for example, the greeting of "as-salamu alaykum" can be translated to "peace be with you." The same is true as you walk through markets or into schools each morning in India, or Nepal, or Bhutan, where greetings of "namaste," which has not only a strong message of peace
"အဆလန် မာလေးကွှန်း" လို့နှုတ်ဆက်တာကို "ငြိမ်းချမ်းပါစေ"လို့ ဘာသာပြန်ယူနိုင်တယ်။ အလားတူပဲ မနက်တိုင်း အိန္ဒိယ၊ ဘူတန်၊ နီပေါက စျေးတွေ၊ ကျောင်းတွေကို ဖြတ်လျှောက်သွားစဉ်မှာ
- "the spirit in me greets the spirit in you" - but also its physical gesture, the palms brought together slowly at the heart, to honor a special place in each of us. In Myanmar, greetings of "mingalarbar" are met by bowing monks as they internalize a message where others add blessing to enhance the auspiciousness of the moment, or by giggling children as they scurry off to school. After many hours of hiking through the mountains of Lesotho, surrounded by the tranquility and rugged terrain, you are likely to meet a herdboy who has slept the night in a vacant rondoval and bellows out greetings of "lumela" or "khotso", which means "peace be with you."
"ကျုပ်စိတ်ဝိဉာဉ်က သင့်စိတ်ဝိဉာဉ်ကို နှုတ်ဆက်တယ်" ဆိုတာတင်မက ၎င်းရဲ့ ကိုယ်အမူအရာ၊ လက်ဖဝါးအစုံကို နှလုံးသားဆီ ဖြေးဖြေးချင်း ဆွဲယူတာဟာ ကျွန်မတို့အချင်းချင်းမှာ ရှိတဲ့ သီးသန့် နေရာကို ဂုဏ်ပြုဖို့ရောပါ။ မြန်မာမှာ ဦးညွတ်နေတဲ့ ရဟန်းတော်တွေက ဆုံတွေရင် "မင်္ဂလာပါ"လို့ နှုတ်ဆက်ခြင်းဟာ တဒင်္ဂရဲ့ မင်္ဂလာရှိမှုကို ထပ်လောင်းပေးဖို့ အခြားသူတွေ မင်္ဂလာဆင့်ပေးဖို့ အမှာစကားကို သူတို့နှလုံးသွင်းတာပါ။ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းကို သုတ်သီးသုတ်ပြာ ပြေးစဉ် တခစ်ခစ်ရယ်နေတဲ့ ကလေးငယ်တွေနဲ့ပေါ့။ လက်ဆိုသိုရဲ့ တောင်တွေကို နာရီများစွာ ဖြတ်ကျော် တက်ပြီးနောက် ငြိမ်သက်ခြင်းနဲ့ ကြမ်းတမ်းတဲ့ မြေပြင်ရဲ့ ဝန်းရံမှုမှာ ညဖက် အခန်းလွတ်ထဲမှာ အိပ်စက်ခဲ့တဲ့သူ နွားကျောင်းသားလေးနဲ့ ဆုံဖွယ်ရာရှိပါတယ်၊ "ငြိမ်းချမ်းပါစေ" လို့ ဆိုလိုတဲ့ "လူမီလာ" (သို့)
If you took a moment to research further the meanings behind "shalom," or the Korean greeting, you would find that they too have deeply-seated connections to peace. However, they have become quick comments made to welcome, greet, and say hello, and in this overuse, have likely lost the focus that was originally intended when put into practice hundreds or thousands of years ago. In highlighting this simple evidence of ingrained behavior, we can create the necessary shift in thinking needed to incorporate flexibility and open-mindedness in us all when looking at the globalization of the world.
"ရှာလွန်း" (သို့) ကိုရီးယား နှုတ်ဆက်​တာ နောက်ကွယ်က အဓိပ္ပါယ်တွေထက်ပိုတာကို ခဏလောက် အချိန်ယူ သုသေသနပြုခဲ့ရင် ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ အလေးအနက် အထိုင်ကျတဲ့ ဆက်သွယ်မှုတွေ တွေ့ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေဟာ ကြိုဆို၊ နှုတ်ဆက်ဖို့ လုပ်ထားတဲ့ လျှပ်တစ်ပြက် မှတ်ချက်တွေ ဖြစ်လာပြီး ဒီအလွန်အကျွံသုံးမှုမှာ နှစ်ပေါင်း ရာချီ၊ ထောင်ချီ အသုံးပြုခဲ့စဉ်က မူလ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ အာရုံစိုက်မှုဟာ ပျောက်ဆုံးနိုင်လောက်ပါပြီ။ အရိုးစွဲနေတဲ့ အမူအရာရဲ့ ရိုးစင်းတဲ့ ဒီသာဓကကို အသားပေးခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ကမ္ဘာ့အနှံ့ ဖြစ်စဉ်ကို ကျင့်သုံးရင်း အားလုံးမှာရှိတဲ့ ပြောင်းလွယ် ပြင်လွယ်မှု နဲ့ ပွင့်လင်းမှုကို ပေါင်းစပ်ပေးမယ့် တွေးခေါ်ခြင်းမှာ လိုအပ်တဲ့ ပြောင်းလဲမှုကို ဖန်တီးနိုင်ပါတယ်။
Let's attempt to take the inverse of this 2 by 2 matrix. And you'll see the 2 by 2 matrices are about the only size of matrices that it's somewhat pleasant to take the inverse of.
ကျွန်တော်တို့ ဒီ 2 x 2 matrix ရဲ့ inverse ကို ကြိုးစားပြီး ဖေါ်ထုတ်ကြည့်ရအောင်၊ 2 x 2 matrices တွေ ဟာ inverse ဖေါ်ထုတ်ဖို့ အဆင်ပြေတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အရွယ်အစား ဖြစ်ကြတယ်ဆိုတာ မင်းတို့တွေ့ကြပါလိမ့်မယ်။ ဒီထက်ကြီးရင် အလွန်အဆင်မပြေတော့ဘူး။ ဒီမှာ 2 x 2 matrix ရဲ့ inverse ဟာ တစ် အစား matrix ရဲ့ determinant အမြှောက် matrix ရဲ့adjugate တူညီပါတယ်။ ဒီစကားလုံးက ထူးဆန်းနေပေမဲ့ 2 x 2 matrix အဖို့ကတော့ သိပ်မခက်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော်တို့တွေ့ကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ပထမဆုံး ဒီ matrix ရဲ့ determinant ဆိုတာ ဘာလဲလို့ ကျွန်တော်တို့ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ဒါတော့ အရင်က ကျွန်တော်တို့ မြင်ကြပြီးပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ ထောင့်ဖြတ်မျဉ်း နှစ်ခေျာင်း တလျှောက်ကြည့်ပါ၊ အဲဒါကတော့ သုံး အမြှောက် နှစ် အနုတ် အနုတ်လက္ခဏာ ခုနှစ် အမြှောက် ငါး ပါ။ ဒါကြောင့် ဒီဟာက တစ် အစား သုံး အမြှောက် နှစ် အနုတ် အနုတ်လက္ခဏာ ခုနှစ် အမြှောက် ငါး နဲ့တူညီပါတယ်။ ဒါကြောင့် အနုတ် အနုတ်လက္ခဏာ ခုနှစ် အမြှောက် ငါးပါ ပြီးတော့ A ရဲ့ adjugate၊ ဒီမှာ ကျွန်တော် တကယ်တော့ လုပ်ပုံလုပ်နည်းကိုသာ သင်ပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သာမာန် Algebra II အတန်းမှာ မင်းတို့အနေနဲ့ ဒီလိုမျိုး လုပ်ပုံလုပ်နည်းကိုပဲ လေ့လာကြရတာကတော့ နည်းလမ်းမကျပါဘူး၊ ဒါပေ မဲ့ အနည်းဆုံးတော့ ဒါက ကျွန်တော်တို့ သွားချင်တဲ့ဆီကို ရောက်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် A ရဲ့ adjugate ၊ မင်း ဒီထောင့်ဖြတ်မျဉ်းပေါ်မှာ ရှိတဲ့ အရာနှစ်ခုကို ရိုးရိုးလေး ဖလှယ် ပေးလိုက်ရုံပါပဲ။ ဒါကြောင့် နှစ်ကိုသုံး ရှိတဲ့နေရာ၊ သုံးကိုနှစ် ရှိတဲ့ နေရာ မှာထားလိုက်ပါ။ ဒါကြောင့် ဒီက ဒီအပိုင်းကို၊ ဒီသုံးကို ဟိုမှာသွားထား ဒီနှစ်ကို ဒီမှာလာထား ပြီးတော့ ဒီအပိုင်းနှစ်ခုမှာ မင်း သူတို့ရဲ့ အနုတ်လက္ခဏာကို ယူလိုက်ပါ။ ဒါကြောင့် အနုတ်လက္ခဏာ၊ ကျွန်တော် အရောင်အသစ်ကို သုံးမယ် အနုတ်လက္ခဏာ၊ ကျွန်တော့်မှာ အရောင်တွေ ကုန်နေပြီ ဟိုဟာရဲ့ အနုတ်လက္ခဏာက အနုတ်ငါး ဟိုဟာရဲ့ အနုတ်လက္ခဏာက အပေါင်းခုနှစ် ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့အတွက် ဒီဟာက တစ် အစား၊ သုံး အမြှောက် နှစ် က ခြောက်၊ အနုတ် ခုနှစ် အမြှောက် ငါး က အနုတ် သုံးဆယ့်ငါး၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဒီမှာ အပေါင်းလက္ခဏာ၊ ဒါကြောင့် ဒီအရာတစ်ခုလုံး အပေါင်း သုံးဆယ့်ငါး၊ ဒါကြောင့် ခြောက် အပေါင်း သုံးဆယ့်ငါး က လေးဆယ့်တစ်၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ matrix ရဲ့ determinant ဟာ လေးဆယ့်တစ်၊ ကျွန်တော်တို့ တစ်အစား determinant ပြီးတော့ ဒါကို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ adjugate နဲ့မြှောက် အမြှောက် နှစ်၊ အနုတ် ငါး၊ ခုနှစ် နဲ့ သုံး ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ အခုဟာက အထွတ်အထိပ်ပိုင်းပဲ နှစ် အစား လေးဆယ့်တစ်၊ အနုတ် ငါး အစား လေးဆယ့်တစ်၊ ကျွန်တော် ဒီအရာတစ်ခုစီကို တစ်အစား လေးဆယ့်တစ်နဲ့ မြှောက်နေတာပါ ခုနှစ် အစား လေးဆယ့်တစ်၊ နဲ့သုံးအစား လေးဆယ့်တစ် ဒါနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ပြီးပါပြီ။
We are asked to divide 99.061 or ninety nine and sixty one thousandths by 100. And there is a few ways to do it but all I'm going to do in this video is focus on kind of a faster way to think about it. And hopefully it will make sense to you.
ကၽြန္ေတာ္တို႔ 99.061 ကို 100 နဲ႕စားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီ ရုပ္သံမွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ပိုမိုျမန္ဆန္တဲ့ နည္းလမ္းနဲ႕ စဥ္းစားမွာျဖစ္ပါတယ္။ သင္တို႔လဲ နားလည္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။ ဒါကလဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အဓိကထားတဲ့ အေၾကာင္းအရာပါ။ သင္တို႔ နားလည္ဖို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီေၾကာင္းဆက္စဥ္းစားရေအာင္။ 99.061၊ 99.061 ကို 10 နဲ႕ စားမယ္ဆိုရင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျဖစ္သြားေအာင္ပါ ဒါကို 10 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာရမလဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒႆမေနရာကို ေရႊ႕ယံုပါပဲ။ ဘယ္ဘက္ကို တစ္ေနရာပါ။ နားလည္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ ကိန္းျပည့္ 99 ရိွပါတယ္။ 99 ကို 10 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ကိန္းျပည့္ 9 က်န္ခဲ့မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒႆမေနရာကို ေရြ႕ဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။ 10 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ဘယ္ဘက္ကို တစ္ေနရာပါ။ ဒါေၾကာင့္ 9.9061 နဲ႕ညီမွ်ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီပုစာၦရဲ႕ အဓိကျဖစ္တဲ့ 100 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ဒါေၾကာင့္ 99.061 ကို 100 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒႆမေနရာကို ဘယ္ဘက္ကို တစ္ခါေရြ႕မယ္ဆိုရင္ 10 နဲ႕စားတာပါ။ 100 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ 10 နဲ႕ေနာက္ထပ္တစ္ေခါက္ ထပ္စားရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏွစ္ႀကိမ္ ေရြ႕ရပါမယ္။ တစ္ႀကိမ္၊ ႏွစ္ႀကိမ္ ဒႆမက ပထမဆံုး နံပါတ္ 9 ေရွ႕ကို အခုေရာက္သြားပါၿပီ နားလည္မယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ 99 က 100 နီးပါးပါ ဒါမွမဟုတ္ 100 ထက္ နည္းနည္းေလးပဲ နည္းပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲ့ဒါကို 100 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ 1 ထက္နည္းနည္းေလး နည္းရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒႆမကို ဘက္ဘက္ ႏွစ္ေနရာ ေရြ႕မယ္ဆိုရင္ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ 10 နဲ႕ ႏွစ္ႀကိမ္စားေနလို႔ပါ ဒီနည္းနဲ႕ စဥ္းစားမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ 99 ေရွ႕မွာ ဒႆမရိွတဲ့ အေျဖကိုရပါလိမ့္မယ္။ .99061 ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရွ႕မွာ 0 ထည့္သင့္ပါတယ္။ ဒါက ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျဖစ္သြားေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒါကို ဒီမွာ ရပါၿပီ။ အခု တစ္ျခားနည္းနဲ႕ စဥ္းစားလို႔ုရပါေသးတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ သင္တို႔ကို အၿမဲတမ္း ဒႆမကို ညာဘက္ေရြ႕တာက 10 နဲ႕စားတာလို႔ ထင္ေစခ်င္ေပမဲ့... ဒါေပမဲ့ ညာဘက္ကိုေရြ႕မယ္ဆိုရင္။ သင္က 10 နဲ႕ေႁမွာက္ေနတာျဖစ္သြားပါၿပီ။ လူတစ္ခ်ိဳ႕ကေျပာပါလိမ့္မယ္ သုညအေရအတြက္ကိုပဲ ေရတြက္ၿပီး သင္က စားေနတယ္ဆိုရင္၊ ဒီမွာေတာ့ 100 နဲ႕စားေနတယ္ဆိုရင္ 100 က သုညႏွစ္လံုးရိွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ 100 နဲ႕စားရင္ ဒႆမကို ဘယ္ဘက္ႏွစ္ေနရာေရြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ အကယ္၍ ဒီလိုလုပ္တာက ပိုျမန္တယ္လို႔ သင္ထင္ရင္ ဒီနည္းအတိုင္းလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ အကယ္၍ သုည အလံုး ၂၀ ရိွမယ္ဆိုရင္... အိုေက ဒႆမကို ဘယ္ဘက္ ေနရာ ၂၀ ေရြ႕ၾကတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီနည္းက ဘာလို႔အလုပ္ျဖစ္လဲဆိုတာ သင္တို႔ကိုသိေစခ်င္ပါတယ္။ ဒါက ဘယ္လို အဓိပၸာယ္ ရိွလဲ ဘာလို႔ ဒါက သင့္ကို မွန္ကန္တဲ့ ... နံပါတ္တစ္ခုေပးတာလဲ ဒါက ဘာျဖစ္လို႔ အဓိပၸာယ္ရိွတာလဲ။ အကယ္၍ 100 နီးပါးရိွတဲ့ ဂဏန္းတစ္ခုကို 100 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္။ 1 နီးပါးမွာရိွတဲ့ အေျဖကိုသင္ရမွာပါ။ ဒီမွာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရမယ္ဆိုရင္ သင္ ဒႆမကို ဘယ္ညာမွန္မွန္ေရြ႕မေရြ႕ ဒါမ်ိဳးနဲ႕ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သင္ဒီနည္းနဲ႕ ၅ ႏွစ္ ဒါမွမဟုတ္ ၁၀ ႏွစ္ အသံုးျပဳေနမယ္ဆိုရင္ သင့္မွတ္ဥာဏ္ ဒါမွမဟုတ္ သင္ဘယ္လိုပဲေခၚခၚ သင့္အေနနဲ႕ "ငါတို႔ ဒႆမေရြ႕တာ ဘက္မွန္ရဲ႕လား" လို႔ေတြးမိပါလိမ့္မယ္။ အဲ့အခါမွာ အမွန္တကယ္ စစ္တာ ေကာင္းပါတယ္။ အကယ္၍ 100 နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္ရမဲ့အေျဖက 100 ထက္နည္းရပါမယ္။ ဒႆမကို ဘယ္ဘက္ေရြ႕တာက 100 ထက္နည္းတဲ့ အေျဖကို ရရိွမွာျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ ကၽြန္ေတာ္ 100 နဲ႕ေႁမွာက္မယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္ 100 ထက္ႀကီးတဲ့ အေျဖကိုရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒႆမကို ညာဖက္ေရြ႕တာက 100 ထက္ႀကီးတဲ့ တန္ဖိုးကိုရရိွမွာျဖစ္ပါတယ္။
Let's see if we can write 0.0727 as a fraction. Now let's just think about what places these are in. This is in the tenths place...
ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ 0.0727 ကိုအပို္င္းကိန္းေျပာင္းလို႕ ရလားၾကည့္ရေအာင္ အခု ကိန္းေနရာကို ၾကည့္ရေအာင္ ဒါက ဒသမ တစ္ေနရာ၊ ခုေနရာ ဒါက ဒသမ ႏွစ္ေနရာ၊ ဆယ္ေနရာ ဒီ 2 က ဒသမ သံုးေနရာ၊ ရာေနရာမွာရွိတယ္ ေနာက္ဆံုး 7 ကေတာ့ ဒသမေလးေနရာ၊ ေသာင္းေနရာမွာရွိတယ္ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ တြက္လို႕ရတဲ့နည္းႏွစ္နည္းရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တြက္ခ်င္တဲ့နည္းလမ္းကေတာ့ ဒီကိန္းက ဒသမေလးေနရာမွာရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ဒီဟာတစ္ခုလံုးကို 727 ေသာင္းလုိ႕သေဘာထားလုိ႕ရတယ္ ဘာလုိ႕လဲဆုိေတာ့ ဒီကိန္းက အငယ္ဆံုးကိန္းေနရာပဲ ဒါဆို ျပန္ေရးရေအာင္။ ဒါက 727/10,000 နဲ႕တူတူပဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အပို္င္းကိန္းပံုစံနဲ႕ေရးၿပီးၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕အရွင္းဆံုးပံုစံနဲ႕ေရးၿပီးၿပီလုိ႕ထင္တယ္ ဒီအေပၚကကိန္းက 2 နဲ႕လည္းစားလုိ႕မျပတ္ဘူး 5 နဲ႕လည္းစားလို႕မျပတ္ဘူး 3 နဲ႕လည္းစားလို႕မျပတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ 6 ေရာ 9 ေရာနဲ႕လည္းစားလုိ႕ျပတ္မွာမဟုတ္ဘူး။ 7 နဲ႕လည္းစားလုိ႕မျပတ္ဘူး ဒီေတာ့ ဒါက သုဒၶကိန္းပဲျဖစ္မယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ၿပီးပါၿပီ
Find the mean, median, and mode of the following sets of numbers, and they give us the numbers right over here. So if someone just says "the mean", they're really referring to what we typically, in everyday language, call "the average". Sometimes it's called "the arithmetic mean" because you'll learn that there are actually other ways of calculating a mean.
ေအာက္ပါ ကိန္းအစု ကေန ပ်ဥ္းမွ် ၊ အလယ္ကိန္း နဲ ့ပါ၀င္မႈအၾကိမ္ေရအမ်ားဆုံးကိန္းေတြကုိရွာရေအာင္။ ဒီဘက္ မွာ က်ြန္ေတာ္တို ့ကို ဂဏန္းေတြေပးထားတယ။္ ဟုတ္ၿပီ တစ္ေယာက္ေယာက္က the mean လို ့ေၿပာရင္ ဒါဟာဘာကိုဆိုသလဲဆိုရင္ တို ့ေတြေန ့စဥ္ေၿပာေနတဲ့စကားထဲကပါေနႀကၿဖစ္တဲ့ ပ်ဥ္းမွ်ၿခင္း ကိုေၿပာတာပဲၿဖစ္တယ္ တစ္ခါတစ္ရံ သူ ့ကုိ "ဂဏန္းသခ်ၤာ ပ်ဥ္းမွ်ၿခင္း"လို ့ေခၚႀကတယ္ ဘာျဖစ္လို ့လဲဆိုေတာ့ mean တြက္ခ်က္နည္းေတြကို သင္ယူရဖို ့လမ္းေတြရိွေနလို ့ပါပဲ ဒီအတြက္ ခင္မ်ားတို ့လုပ္ရမွာက ဂဏန္းေတြအားလုံးကိုေပါင္းပါ ၿပီးရင္ အဲဒီဂဏန္းအေရအတြက္နဲ ့စားပါ ဒါဟာ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္းက်က်တဲ့ခြဲၿခားမႈနည္းလမ္းပါပဲ ဒါကို ပ်ဥ္းမွ်ၿခင္း လုိ ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့ ေၿပာနုိင္ပါတယ္ ဒီေတာ့အခုရမယ့္ပ်ဥ္းမွ်ၿခင္းက ၂၃ နဲ ့ ၂၉ တို့ ၂ ခုေပါင္းျခင္းရဲ ့ပ်ဥ္းမွ်ၿခင္းကို က်ြန္ေတာ္တို ့လုိခ်င္တယ္ ဒါမွမဟုတ္ ၂၃+၂၉+၂၀+၃၂+၂၃+၂၁+၃၃+၂၅ ထိကုိေပါင္းမယ္ ၿပိီးရင္ အဲဒီ ဂဏန္းအေရအတြက္နဲ ့ စားလုိက္မယ္ ဂဏန္းဘယ္ႏွစ္လံုးရိွလဲ .. ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ... ၈ လံုး ဟုတ္ၿပီ ၈ နဲ ့စားမယ္ တြက္ႀကည့္ႀကရေအာင္ ကြ်န္ေတာ္ ဂဏန္းေပါင္းစက္ ယူၿပီး တြက္ႀကည့္မယ္ ကြ်န္ေတာ္ လက္နဲ ့တြက္ႏုိင္ပါတယ္ ဒါေပမဲ့ အခ်ိန္ေတြ ေခြ်တာရမယ္ေလ ကြ်န္ေတာ္တို ့မွာ ၂၃+၂၉+၂၀+၃၂+၂၃+၂၁+၃၃+၂၅ ဆိုရင္ ဂဏန္းအားလုံးေပါင္းက ၂ဝ၆ ပါ ၂ဝ၆ ကို ၈ နဲ ့စားလိုက္မယ္ အေၿဖ က ၂၅.၇၅ ရတယ္ ဒါေႀကာင့္ ပ်ဥ္းမွ်ၿခင္း ဟာ ၂၅.၇၅ ေပါ့ ဒါက ေတာ့ အလယ္မွတ္ခြဲၿခားမႈႈ / အလယ္မွတ္ ကိုတိုင္းတာတဲ့ နညး္တစ္ခုေပါ့ ေနာက္တစ္နည္းကတာ့ အလယ္ကိန္း median ကိုရွာတဲ့နညး္ပါ ၊ ဒီနည္းမွာေတာ့ အလယ္ကိန္းတန္ဖိုး ကိုေရြးယူလုိက္တာပါပဲ အလယ္ကိန္း!!! ဒီအလယ္ကိန္းကုိရွာဖို ့ဆိုရင္ ေပးထားတဲ့ ဂဏန္းေတြကို ငယ္ -စဥ္ - ၾကီးလုိက္ စီႀကည့္လုိက္ရင္ .... ဟုတ္ၿပီ အဲဒီမွာ အငယ္ဆုံးကိန္းက ၂ဝ ကပ္လ်က္ က ၂၁ ေနာက္ ၂၂ က မရိွဘူး အင္း ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီမွာ ၂၃ နွစ္ခါ ... ၂၃ တစ္ခါရယ္ေနာက္၂၃ တစ္ခါ ဒီေတာ့ ဒီ၂၃ နဲ ့ဒီ၂၃ရွိမယ္ ၿပီးရင္၂၄ မရိွဘူး ေနာက္ေတာ့ ၂၅ ၂၆ ၂၇ ၂၈ မရိွဘူး ၿပီးေတာ့ ၂၉ လာတယ္ ေနာက္ ၃၂ ေပါ့၊ ၿပီးရင္ ၃၃ အခု စီလုိက္တဲ့အထဲ က အလယ္ကိန္းက ဘာပါလိမ့္ ? ကြ်န္ေတာ္တုိ ့မွာ ရိွတာက ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ... ၈ ခု ေလ ၊ ဟုတ္တယ္သိၿပီးသား အဲဒီ မွာ အလယ္ကိန္း ၂ ခု ၿဖစ္ႏုူိင္တယ္ ၂ ခု တယ္ဆိုတာက ...ေပးထားတဲ့ကိန္းေတြက စုံအေရအတြက္ရိွမရွိေပ့ါ ၊ ဒါဆိုဂဏန္း ၂ ခု တကယ္ပဲ အလယ္ကိန္းရွာဖို ့အတြက္ပို နီးစပ္ျပီးေတာ့ အလယ္ကိန္းရွာခ်င္ရင္ ယင္းတို ့ကိုပ်မ္းမ်ွရွာေပးရမယ္ အဲဒီအထဲက ၂၃ က တစ္ခု ၿဖစ္မယ္ ဒါေပမဲ့ သူက အလယ္ကိန္းမၿဖစ္နိုုင္ဘူး ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ဒီ၃ ခု က သူ ့ထက္ငယ္ၿပီး ဒီ၄ ခုက သူ ့ထက္ႀကီးေနတယ္ ၿပီးေတာ့ ၂၅ - ဒါကလဲ အလယ္ကိန္း မၿဖစ္နုိင္ဘူး ၊ ဘာလို ့လဲဆိုေတာ့ ၃ ခုက ႀကီး ၿပီး ၄ ခု သူ ့ထက္ငယ္ေနတယ္ ဒါဆိုဘယ္လိုလုပ္မလဲ ၊ က်ြန္ေတာ္တို ့ ဒီဂဏန္း ၂ ခုလုံးရဲ ့ပ်ဥ္းမွ်ကို ယူၿပီးေတာ့ အလယ္ကိန္း တစ္ခု ကို ေကာက္ယူရမယ္ ဒီေတာ့ ၂၃+၂၅ ဂဏန္း ၂ ခုေပါင္းကိုတည္ျပီး ၂ နဲ ့စား လုိက္ေတာ့ ၄၈ ရမယ္ ၊ ၄၈ အစား ၂ ညီမွ်ၿခင္း ၂၄ ရတယ္ အလယ္ကိန္းက ေတာ့ အေၿဖအရ ၂၄ ပဲ ၊ ဒါေတာင္ ၂၄ က ဒီ ေပးထားတဲ့ဂဏန္းေတြထဲမွာမပါဘူး ဒါကေတာ့ အလယ္ကိန္း ေပ့ါ အလယ္မွတ္ခြဲၿခားမႈ ့နည္းလမ္းကို ေနာက္တစ္ေခါက္ေလာက္ ၿပန္စဥ္းစားႀကည့္ရေအာင္ ခင္ဗ်ားအေနနဲ ့ဂဏန္း တစ္ခု ဟာ အလယ္ကိိန္း တစ္ခု အၿဖစ္ ဘယ္လိုကိုယ္စားၿပဳတယ္ဆိုတာ လုိခ်င္ခ့ဲရင္.. ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ ့ေသခ်ာတာ တစ္ခု က ဒိအျပင္တျခားနည္းလမ္းမရွိပါဘူး ဒါကေတာ့ အလယ္ကိန္း ကို ရွာေဖြတဲ့နည္းလမ္းတစ္ခုပါ ။ အလယ္ကိန္း ၊ ဒါကို quotes ေလးနဲ ့ေရးခြင့္ၿပဳပါ ။ အလယ္ကိန္း - ခင္ဗ်ားကဒီအလယ္ကိန္းဆိုတာကုိ ဂဏန္းတစ္ခုနဲ႕ေဖာ္ၿပဖို႕ လုိအပ္ခဲ့ရင္ ဒါဟာ အလယ္ကိန္း ကိုေဖာ္ၿပနုိင္တဲ့ ေနာက္ထပ္နည္းလမ္းတစ္ခုပါ ေနာက္ဆုံးေတာ့ ငါတို ့ mode အေႀကာင္းကုိ စဥ္းစားႏုိုင္ပါၿပီ mode ဆုိတာက ေတာ့ ေပးထားတဲ့ ဂဏန္းေတြထဲက ပါ၀င္မႈ အမ်ားဆုံးဂဏန္း ၿဖစ္ပါတယ္ အခုၿပထားတဲ့ကိန္းဂဏန္းေတြဟာ တစ္ၾကိမ္ ပဲ ေဖာ္ၿပထားၿပီးေတာ့ ၂၃ က ႏွစ္ႀကိမ္တာင္ေဖာ္ၿပထားတာေတြ ့ရပါတယ္ ၂ဝ က စ ေရတြက္လို္က္ရင္... အင္း ဟုတ္တယ္ ၂၃ က ပါ၀င္မႈအမ်ားဆုံးပါပဲ သူက ၂ ၾကိမ္တာင္ပါတယ္ေလ ၊ အၿခားဂဏႏ္းေတြက ၁ ၾကိမ္စီပဲပါတာကိုး ၂၃ ..ဒီ၂၃ ဟာငါတိုိ ့လိုခ်င္တဲ့ mode ပါ ၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ေပးထားတဲ့ ဂဏန္းေတြထဲက ပါ၀င္မႈအမ်ားဆုံးဂဏန္း ပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။
What I wanna do in this video is introduce you to what I think is one of the neatest ideas in computer science and that is recursion. So the way we define this factorial function in the last two videos is actually an iterative definition.
ကြ်​န​္ေ​တာ​္ အခု မိတ္ဆ​က​္ေ​ပး မွာ​ကေ​တာ့ ကြ်​န​္ေ​တာ့​အထင္အ​ရ ကြ​န​္ျ​ပူ​တာ သိပ္ပံ ေ​လာကမွာ တစ္ခု​ပာ။ အဲ့​ဒါ​ကေ​တာ့ recursion ပဲ​ျ​ဖစ္ပါ​တ​ယ္။ ဆို​ေ​တာ့က်ြ​န​္ေ​တာ​္​တို့ factorial function ကို ျ​ပီး​ခဲ့​တဲ့ video နွ​စ္ခုမွာ အဓိပ္ပ​ယ​္ ဖြ​င​့္​ဆို​ခဲ့​တုံး​က တ​ကယ္တ​မ​္း​မွာ​အ့ဲ​ဒာ​က iterative function ျ​ဖစ္တ​ယ​္။
Use a number line to compare 11.5 and 11.7. So let's draw a number line here. And I am going to focus between 11 and 12 because that's where our two numbers are sitting.
11.5 နဲ့ 11.7 ကို ကိန်းမျဉ်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ဒါဆို ကိန်းမျဉ်းလေးတစ်ခုဆွဲလိုက်ရအောင်။ ပြီးတော့ ကျွန််တော်က 11 နဲ့ 12 ကိုအာရုံစိုက်ပါမယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့နှစ်ခုကြားထဲမှာ ကျွန်တော်တို့လိုချင်တဲ့ ဂဏန်းနှစ်ခုရှိနေလို့ပါ။ အဲဒါကတော့ 11နဲ့ 12 ကြားထဲက ဒသမကိန်းတွေပါ။ ဒီမှာဒါက 11.ဒါကတော့ 12 ပါ။ ကျွန်တော် ဆယ်ပုံ ပုံလိုက်ပါမယ်။ ဒါက အလယ်တည့်တည့်ပေါ့။ ဒါက 11 နဲ့ 10 ပုံပုံ 5 ပုံပါ ဒါမှမဟုတ် 11.5 ပါ။ ကယ်၊ ကျွန်တော်ပထမအပိုင်းကိုလုပ်ပြီးသွားပြီ။ ကျွန်တော် 11.5 ကိုရှာပြီးသွားပြီ။11 နဲ့ 12 ကွက်တိအလယ်မှာပါ။ ဒါက 11 နဲ့ 10 ပုံပုံ 5 ပုံပါ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်ကျန်တာတွေကိုရှာရမယ်။ ကျန်တာလေးတွေကို ပုံလိုက်ဦးမယ်။ ဒါဆို ဒါက ဆယ်ပုံ တစ်ပုံ၊ဆယ်ပုံ နှစ်ပုံ၊ဆယ်ပုံ သုံးပုံ၊ဆယ်ပုံ လေးပုံ၊ဆယ်ပုံ ငါးပုံ၊ ဆယ်ပုံ ခြောက်ပုံ၊ဆယ်ပုံ ခုနှစ်ပုံ၊ဆယ်ပုံ ရှစ်ပုံ၊ဆယ်ပုံ ကိုးပုံ၊ဆယ်ပုံပုံ ဆယ်ပုံ 12 ပေါ့။ ဒါကအချိုးတကျကြီးတော့ မဟုတ်ဘူး။လက်နဲ့ရာပြီးဆွဲထားတာပါ။ ဒါဆို 11.7 ကဘယ်နားမှာရှိမလဲ? ဒါကတော့ 11.5 ပါ။ ဒါက 11.6။ ဒါက 11.7။ 11 နဲ့ ဆယ်ပုံပုံ 7 ပုံပါ။ ဆယ်ပုံ တစ်ပုံ၊ဆယ်ပုံ နှစ်ပုံ၊ဆယ်ပုံ သုံးပုံ၊ဆယ်ပုံ လေးပုံ၊ဆယ်ပုံ ငါးပုံ၊ဆယ်ပုံ ခြောက်ပုံ ၊ဆယ်ပုံ ခုနှစ်ပုံ။ ဒါက 11.7 ပါ။ ကျွန်တော်တို့ကိန်းမျဉ်းပုံစံအရ ညာဘက်ကိုသွားလေ တိုးသွားလေပါ။11.7 က11.5 ရဲ့ ညာဘက်မှာရှိတယ်။ ဒီတော့ 11.5 ထက်အသိသာကြီး ကြီးနေတာပေါ့။11.7 > 11.5 တကယ်တော့ ဒါကိုရှာဖို့အတွက် ကိန်းမျဉ်းဆွဲဖို့မလိုပါဘူး။ ဒီနှစ်ခုလုံးက 11နဲ့ ဆယ်ပုံပုံ 5ပုံ နဲ့ 11နဲ့ ဆယ်ပုံပုံ 7ပုံ ဖြစ်ကြတယ်။ ဒါဆိုသေချာတာပေါ့ ဒီဟာကပိုကြီးတယ်။ နှစ်ခုလုံးမှာ 11 ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် သူ့မှာ ဆယ်ပုံ 7 ပုံဖြစ်ပြီးတော့ သူ့မှာ ဆယ်ပုံ 5 ပုံဖြစ်ပါတယ်။
PROBLEM: "The scale on a map is 7 centimeters for every 10 kilometers - or 7 centimeters for 10 kilometers. If the distance between two cities is 60 kilometers - (So that's the actual distance.)
ေျမပံုေပၚမွာရွိတဲ့ စေကးအတိုင္းအတာက... ၁၀ကီလိုမီတာကို ၇စင္တီမီတာ အတိုင္းအတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ၁၀ကီလိုမီတာကို ၇စင္တီမီတာရွိတယ္ ကဲ ျမိဳ႕၂ျမိဳ႕ရဲ႕အကြာအေ၀းက ၆၀ကီလိုမီတာ ဆိုရင္ (ဒါက အျပင္က အကြာအေ၀းေပါ့) အဲဒီျမိဳ႕၂ျမိဳ႕က ေျမပံုေပၚမွာ စင္တီမီတာအားျဖင့္ ဘယ္ေလာက္ကြာေ၀းၾကမလဲ။ သူတို႔ကဒီအတိုင္းအတာေပးထားတယ္... အျပင္မွာ ၁၀ကီလိုမီတာကြာေ၀းတိုင္း ေျမပံုမွာေတာ့ ၇စင္တီမီတာ ကြာေ၀းတယ္လို႔ျပမယ္ တျခားနည္းနဲ႔ ေတြးရင္ ေျမပံုမွာ ၇စင္တီမီတာ ေတြ႕တိုင္း အျပင္မွာ ၁၀ကီလိုမီတာ ေ၀းတာျဖစ္တယ္ ဒါဆိုရင္ အခုျမိဳ႕၂ျမိဳ႕ရဲ႕ အကြာအေ၀းက ၆၀ကီလိုမီတာရွိတယ္လို႔ ေမးခြန္းကေျပာထားတယ္ (၆၀ကီလိုမီတာ) အေျခခံအားျဖင့္ ဒီ၆၀ကီလိုမီတာက ၁၀ကီလိုမီတာရဲ႕ ၆ဆ။ အဲ့ဒီေတာ့ x ၆... ဒီလို ၁၀ကီလိုမီတာကို ၆နဲ႔ေျမွာက္ထားတယ္ဆိုရင္ အေပၚက ေျမပံုအကြာအေ၀း ၇စင္တီမီတာကိုလဲ ၆နဲ႔ေျမွာက္ေပးရမယ္။ ဒါဆို x ၆... ၇စင္တီမီတာကို ၆နဲ႔ေျမွာက္တာက ၄၂စင္တီမီတာ ရတာေပါ့... ဒါေၾကာင့္ ျမိဳ႕၂ျမိဳ႕ရဲ႕အကြာအေ၀းက ေျမပံုေပၚမွာစင္တီမီတာအားျဖင့္ ဘယ္ေလာက္ကြာေ၀းလဲဆိုရင္ ၄၂စင္တီမီတာကြာေ၀းပါတယ္။
Every year in the United States alone, 2,077,000 couples make a legal and spiritual decision to spend the rest of their lives together ... (Laughter) and not to have sex with anyone else, ever. He buys a ring, she buys a dress. They go shopping for all sorts of things.
နှစ်စဉ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်ခုတည်းမှာတင် စုံတွဲပေါင်း ၂၀၇၇၀၀၀ ဟာ ဥပဒေအရရော၊ ဘာသာရေးအရပါ တစ်သက်တာလုံး အတူတူနေထိုင်ပြီး သူတစ်ပါးနဲ့ (ရယ်သံများ) ဘယ်တော့မှ မဆက်ဆံရပါဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ကြတယ်။ သူက လက်စွပ်တစ်ကွင်းဝယ်၊ သူမက ဂါဝန်တစ်ထည်ဝယ်ပေါ့။ အမျိုးစုံဝယ်ဖို့ စျေးဝယ် ထွက်ကြတာပေါ့။ သူမက သူ့ကို စုံတွဲအကသင်ဖို့
She takes him to Arthur Murray for ballroom dancing lessons. And the big day comes. And they'll stand before God and family and some guy her dad once did business with, and they'll vow that nothing, not abject poverty, not life-threatening illness, not complete and utter misery will ever put the tiniest damper on their eternal love and devotion.
Arthur Murray ကိုခေါ်သွားတယ်၊ ဒါနဲ့ ရက်မြတ်ကြီးရောက်လာတယ်။ ဘုရားသခင်၊ မိသားစုနဲ့ သူမအဖေ တစ်ခါက စီးပွားတွဲလုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ငနဲတို့ရှေ့မှာ ရပ်ကြပြီး သစ္စာပြုကြမှာက ချွတ်ခြုံကျ မွဲတေမှု၊ အသက်ကို ခြိမ်းခြောက်တဲ့နာမကျန်းမှု၊ အလုံးစုံသော ဝေဒနာ ဘာကမှ သူတို့ရဲ့ အဆုံးမဲ့ ချစ်သံယောဇဉ်ကို မဖျက်ဆီးစေရပါဘူးပေါ့။ (ရယ်သံများ) အကောင်းမြင်သမား ကောင်စုတ်တွေက တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သွေးဆုံးချိန် စိတ်ကယောက်ကယက်၊ အသက်ထက်ဝက်ကျိုး သောက နဲ့ ပေါင် ၅၀တိုးလာတဲ့ တစ်လျှောက်လုံး ဂုဏ်ယူ မြတ်နိုးဖို့ ကတိတွေပေးကြတယ်၊ နောက်ဆုံး သူတို့ထဲက တစ်ယောက်က ရိုးမြေကျချိန် ဝေးလွန်းတဲ့ နေ့အထိပေါ့။ သိတဲ့အတိုင်း ဟောက်တာကို သူတို့မကြားရတော့လို့လေ၊ မူးရူးပြီး တစ်ယောက်မျက်နှာ တစ်ယောက် ကိတ်မုန့်နဲ့ ပစ်ပေါက်မယ်၊ တင်ပါးလှုပ်အကကကြပေါ့၊ ကျွန်မတို့က အဲဒီမှာ ရှိနေမယ်၊ သူတို့ကို တဘက်တွေ၊ ပေါင်မုန့်ကင်စက်တွေ ပေးကြ အခမဲ့ ဝိုင်းဖွဲသောက်ကြ၊ သူတို့ကို ဆန်စေ့တွေ ပစ်ပေးနေမှာပေါ့၊ အချိန်တိုင်းနော်။ စာရင်းအရတော့ သူတို့အထဲက ထက်ဝက်ဟာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း ကွာရှင်းမှာ သိတာတောင်မှပဲလေ (ရယ်သံများ) တကယ်က အခြားတစ်ဝက်ကတော့ ကွာမှာမဟုတ်ဘူးလေ။ သူတို့တွေဟာ နှစ်ပတ်လည်တွေကို ဆက်မေ့နေမှာဖြစ်ပြီး အားလပ်ရက်မှာ ဘယ်သွားမလဲဆိုတာ ဆက် ငြင်းခုံနေရင်း ရေအိမ်သုံးစက္ကူက အလိပ်ထဲကနေ ဘယ်ကပြုတ်ထွက်လာမလဲဆိုတာ ဆက်ပြီး စကားအချေအတင် ပြောနေမယ်လေ။ ပြီးတော့ တစ်ချို့တွေက တစ်ယောက်မှ အစာကို အခဲလိုက် ဝါးမစားနိုင်တဲ့ အချိန်မှာတောင် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် အဖော်ပြုနေလိမ့်ဦးမယ်ပေါ့။ ဘာကြောင့်ဆိုတာ သုသေသီတွေက သိချင်တယ်။ ဆိုလိုတာက ကြည့်ပါ၊ အိမ်ထောင်ရေး မသာယာတာကို မှန်းကြည့်ဖို့ နှစ်ထပ်အကာ ချွေးသိပ်ဆေးနဲ့ ထိန်းတဲ့ လေ့လာမှု မလိုပါဘူး။ မလေးစားမှု၊ ငြီးငွေမှု၊
Disrespect, boredom, too much time on Facebook, having sex with other people. But you can have the exact opposite of all of those things -- respect, excitement, a broken Internet connection, mind-numbing monogamy -- and the thing still can go to hell in a hand basket. So what's going on when it doesn't?
Facebook မှာ အချိန်ကုန်လွန်းတာနဲ့ သူတစ်ပါးနဲ့ ဖောက်ပြန်တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်တွေကိုလည်း ရှင်တို့ရနိုင်တာပဲလေ။ လေးစားမှု၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ အင်တာနက် အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်တာ၊ တစ်လင်တစ်မယားစနစ်မှာ စိတ်ကို ထုံထားတာ၊ ပြီတော့ ဒါက တမဟုတ်ချင်းကို ဒုက္ခရောက်သွားစေတာမျိုးလေ။ ဒီတော့ ဒါမဖြစ်တဲ့အခါ ဘာဆက်ဖြစ်လဲ။ သင်္ချိုင်းမြေ ရောက်တဲ့အထိ လက်တွဲသွားကြတဲ့ သူတွေမှာ တူညီတာက ဘာလဲ။ ဘာတွေကို သူတို့ လမ်းကျကျ လုပ်ဆောင်ကြလဲ။ သူတို့ဆီက ဘာတွေကို သင်ယူနိုင်လဲ။ ကိုယ်ဟာ တစ်ကိုယ်တော် ပျော်ရွင်စွာပဲ အိပ်နေတုန်းဆိုရင် ဘာလို့ ကိုယ်လုပ်နေတာကို ရပ်ပြီး ကိုယ့်ကျန်တဲ့ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်တဲ့ အထူးပုဂ္ဂိုလ်ကိုရှာဖို့ ကိုယ့်ဘဝကို ခိုင်းမလဲ။ အင်း၊ ဒါကို တွက်ချက်ဖို့ သုသေသီတွေဟာ ရှင်တို့ရဲ့ အခွန်ငွေ ဒေါ်လာ ဘီလီယံချီပြီး သုံးပါတယ်။ သူတို့ဟာ ပျော်ရွှင်နေတဲ့ စုံတွဲတွေကို မေးပြီး သူတို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဟန်အမူအရာတိုင်းကို လေ့လာပါတယ်။ နောက် သူတို့ကို သူတို့ရဲ့ မပျော်ရွှင်တဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေ၊ မိတိဆွေတွေနဲ့ ဘာက ကွာခြားစေတယ်ဆိုတာကို အတိအကျဖေါ်ထုတ်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ ဖြစ်သွားတာက အောင်မြင်တဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေဟာ အနည်းငယ် တူညီတဲ့ သဘောသဘာဝတွေရှိကြပြီး တကယ်တော့ သူတို့ဟာ သူတပါးနဲ့ မဖောက်ပြားတာထက်ကို လွန်ပါတယ်။ ဥပမာ အပျော်ရွှင်ဆုံး အိမ်ထောင်တွေမှာ ဇနီးသည်ဟာ ခင်ပွန်းထက် ပိုပြီးပိန်ကာ ကြည့်လို့ ပိုကောင်းတယ်။ (ရယ်သံများ) တကယ် အမှန်ပဲနော်။ ဒါက အိမ်ထောင်ရေးချမ်းမြေ့မှု ဖြစ်စေတာ ရှင်းတယ်၊ အကြောင်းက အမျိုးသမီးတွေဟာ ပိန်ဖို့နဲ့ ကြည့်ကောင်းဖို့ကို အင်မတန် ဂရုစိုက်ပြီး ယောက်ျားအများစုကတော့ လိင်အကြောင်း ဂရုစိုက်ကြတယ်၊ အထူးသဖြင့် သူတို့ထက် ပိုပိန်ပြီး ပိုကြည့်ကောင်းတဲ့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီသုသေသနရဲ့ ကောင်းကွက်က ဘာကမှ ပျော်ရွှင်ဖို့အတွက် အမျိုးသမီးတွေဟာ ပိန်ဖို့မလိုဘူးဆိုတာကို အဆိုပြု မထားဘူး၊ ကျွန်မတို့ဟာ ကိုယ်အဖော်ထက် ပိုပိန်ဖို့လိုတယ် ဆိုတာကိုပါ။ ဒီတော့ ပင်ပန်းခက်ခဲလှတဲ့ အစာရှောင်တာတို့ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာတို့အစား သူတို့ ဝလာဖို့ကိုစောင့်ဖို့ပဲ လိုတာပါ၊ ဖြစ်နိုင်တာက ကိတ်မုန့် နည်းနည်းဖုတ်တာပေါ့။ ဒါက သိဖို့လိုတဲ့ သတင်းကောင်းပါ၊ ပြီးတော့ အဲလောက် မရှုပ်ထွေးဘူးလေ။ သုသေသနမှာ ထပ်ညွှန်ပြထားတာက အပျော်ဆုံး စုံတွဲတွေဟာ အပြုသဘောတွေကို အာရုံစိုက်သူတွေဖြစ်တယ်လို့ပါ။ ဥပမာ ပျော်ရွှင်နေတဲ့ ဇနီးသည်ဟာ သူ့မခင်ပွန်း ဗိုက်ရွှဲလာတာကို ထောက်ပြတာ ဒါမှမဟုတ် အပြေးလေ့ကျင့်ဖို့ အကြံပေးတာအစား သူမပြောနိုင်တာက အိုး၊ အချစ်ရေ၊ ကျွန်မကို တော်တော်လေး ပိုပိန်လာစေဖို့ ရှင် တကူးတကွ လုပ်ပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒီစုံတွဲတွေဟာ အခြေနေတိုင်းမှာ အကောင်းမြင်နိုင်သူတွေပါ။
"Yeah, it was devastating when we lost everything in that fire, but it's kind of nice sleeping out here under the stars, and it's a good thing you've got all that body fat to keep us warm." One of my favorite studies found that the more willing a husband is to do house work, the more attractive his wife will find him. Because we needed a study to tell us this.
"ဟေး၊ မီးလောင်တာမှာ အကုန်လုံး ပါသွားတော့ ယူကြံးမရတော့ဖြစ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကြယ်တွေအောက်မှာ အပြင်ထွက် အိပ်ရတာတော့ ကောင်းသလိုပဲဟေ့၊ ပြီးတော့ မင်းက ဝလာတော့ တို့တွေ နွေးထွေးစေဖို့ ကောင်းတဲ့ အချက်ပဲလေ။" တွေ့ရှိထားတဲ့ လေ့လာမှုတွေထဲက အကြိုက်ဆုံးတစ်ခုက အိမ်မှုကိစ္စလုပ်ဖို့ ခင်ပွန်းက ဆန္ဒရှိလေလေ သူ့ဇနီးက သူ့ကို ဆွဲဆောင်မှု ပိုရှိတယ်လို့မြင်လာလေပါတဲ့။ အကြောင်းတော့ ဒါကို ကျွန်မတို့ကို ပြောပြဖို့ လေ့လာမှုတစ်ခု လိုအပ်ခဲ့လို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီမှာ ဆက်ဖြစ်နေတာတွေပါ။ သူမက ဆွဲဆောင်ရှိတယ်လို့ ပိုမြင်လေလေ သူတို့ လိင်ကိစ္စပိုလာလေလေ၊ လိင်ကိစ္စပိုလာလေလေ သူမအပေါ် ပိုကောင်းလေလေ သူမအပေါ် ပိုကောင်းလေလေ၊ သူ့ကို အိပ်ရာမှာ တဘက်တွေစိုကျန်တဲ့ အကြောင်း တကျည်ကျည်လုပ်တာ နည်းလေ၊ နောက်ဆုံး အသက်ထက်ဆုံး ပျော်ရွှင်စွာ နေကြလေသတည်းပေါ့။ တနည်းပြောရရင် ယောက်ျားတွေ၊ အိမ်တွင်းဌာနမှာ ရှင်တို့ အမှတ်ယူချင်ကြမှာပေါ့ ရှင်။ ဒီမှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာ တစ်ခုပါ။ လေ့လာမှုတစ်ခုမှာ တွေ့တာက ကလေးဘဝဓာတ်ပုံတွေထဲမှာ ပြုံးတဲ့သူတွေဟာ ကွာရှင်းဖို့ အလားအလာ ပိုနည်းကြတယ်ဆိုတာပါ။ ဒါက တကယ့်လေ့လာမှုတစ်ခုပါ၊ ဒီတော့ ရှင်းပြပါရစေ။ သုသေသီတွေဟာ ကလေးဘဝ ပြုစုထားတဲ့ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွေ(သို့) နေ့စဉ်မှတ်တမ်း ဟောင်းတွေတောင် မကြည့်ခဲ့ပါဘူး။ အချက်အလက်တွေဟာ ဒီငယ်စဉ်က ပုံတွေထဲမှာ လူတွေဟာ ပျော်ရွှင်ပုံရလားဆိုတာကိုပဲ့ လုံးလုံးလျားလျား အခြေခံခဲ့တာပါ။ ကဲ ရှင်တို့အသက်တွေ ဘယ်လောက်ဆိုတာ ကျွန်မ မသိဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မငယ်ငယ်တုန်းက ရှင်တို့မိဘတွေဟာ ဖလင်လို့ခေါ်တဲ့အရာ ထည့်ထားတဲ့ အထူးကင်မရာလိုမျိုးနဲ့ ဓာတ်ပုံတွေရိုက်ခဲ့တယ်၊ ဘုရားစူး ဖလင်ကစျေးကြီပါဘိသနဲ့။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဗီဒီယိုစနစ်နဲ့ ဒီလောက် အမြန်ကြီး ရှင်တို့ပုံ ၃၀၀ မရိုက်ခဲ့ပါဘူး။ ပြီးတော့ အကောင်းဆုံး အရွှင်ပြဆုံးပုံကို ခရစ်စမတ်ကဒ်အတွက် ရွေးထုတ်ကြတယ်လေ။ အိုး မဟုတ်သေးဘူး။ ရှင်တို့ကို အလှဆင်တယ်၊ တန်းစီခိုင်းတယ်၊ သူတို့ပြောသလို အဲဒီကင်မရာကို ပြုံးပြ၊ ဒါမှမဟုတ် မွေးနေ့ပွဲမှာ နှုတ်ဆက် နမ်းတာမျိုးဖြစ်နိုင်တာပေါ့။ ဒါနဲ့ နေဦး၊ ကျွန်မမှာ ပျော်ဟန်ဆောင်ထားတဲ့ ကလေးဘဝဓာတ်ပုံတွေ တစ်ပုံကြီးရှိတယ်၊ ဝမ်းသာမိတာက ဒါတွေက ကျွန်မကို တစ်ချို့လူတွေထက် ကွာရှင်းဖို့ အလားအလာနည်းအောင် လုပ်ပေးလို့ပါ။ ဒီတော့ အိမ်ထောင်ရေး မြဲမြံဖို့ ဒီ့ပြင် ဘာတွေလုပ်နိုင်သေးလဲ။ အကောင်းဆုံး မင်းသမီး Oscar ဆုရဖို့တ​ော မလုပ်လိုက်နဲ့နော်။ (ရယ်သံများ) တကယ်ပြောတာပါ။
Bettie Davis, Joan Crawford, Hallie Berry, Hillary Swank,
Bettie Davis, Joan Crawford, Hallie Berry, Hilary Swank,
Sandra Bullock, Reese Witherspoon, all of them single soon after taking home that statue. They actually call it the Oscar curse. It is the marriage kiss of death and something that should be avoided.
Sandra Bullock, Reese Witherspoon ဒီရုပ်ထုကို အိမ်ကိုသယ်သွားပြီးနောက်မှာ တို့အားလုံး တစ်ကိုယ်ရေတစ်ကာတွေချည်းပဲ။ သူတို့က ဒါကို Oscar ကျိန်စာလို့ခေါ်ဲကြတယ်။ ဒါက ရဲ့ အိမ်ထောင်ရေး မရဏ အနမ်းပါ။ ရှောင်သင့်တဲ့အရာပေါ့။ ဒါက အန္တရာယ်များတဲ့ ရုပ်ရှင်တွေထဲမှာ အောင်မြင်စွာ အသုံးတော်ခံနေခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဖြစ်သွားတာက စိတ်ကူးယဉ် ဟာသရုပ်ရှင်ကို ကြည့်ရုံ ကြည့်နေခြင်းဟာ ဆက်ဆံရေး ကျေနပ်စိတ်ကို စောက်ထိုးကျစေတာပါ။ (ရယ်သံများ) ကြည့်ရတာက ကျွန်မတို့ကို ဖြစ်လာနိုင် လောက်တယ်ဆိုတဲ့ ဆိုပေမဲ့ မဖြစ်ထားဘူး၊ ဘယ်တော့မှ ဖြစ်မလာလောက်တာ ရှင်းနေတဲ့ ခါးသီးတဲ့ နားလည်မှုက ယှဉ်လိုက်ရင် ကျွန်မတို့ဘဝတွေကို မခံနိုင်အောင် မနှစ်မြို့စရာပုံပေါက်စေတာပါ။ ပြီးတော့ သဘောတရားအရ ယူဆမိတာက ရက်ရက်စက်စက် အသတ်ခံရတဲ့ (သို့) အလွန်ပြင်းတဲ့ ကားတိုက်မှုမှာ တဦးဦးသေတဲ့ ဇာတ်ကားရွေးမိရင် ပိုဖြစ်နိုင်တာက ရုံထဲကထွက်လိုက်တာဟာ တော်တော်လေးကောင်း သလိုခံစားရပါတယ်။ အရက်သောက်တာဟာ အိမ်ထောင်ရေးအတွက် ဆိုးဝါးစေပုံရပါတယ်။ ရေး။ ဒီအကြောင်း ဆက်မပြောနိုင်တော့တဲ့ အကြောင်းက ခေါင်းစီးမှာပဲ ဖတ်တာကို ရပ်လိုက်လို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီမှာ လန့်စရာတစ်ခုပါ။ ကွာရှင်းခြင်းဟာ ကူးစက်တတ်တယ်။ ဒါဟုတ်တယ်၊ ကိုယ့်နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ စုံတွဲတစ်တွဲ ခွာပြဲတဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ ကွာရှင်းနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းဟာ ၇၅% တိုးလာပါတယ်။ ကဲ ပြောစရာရှိတာက ဒါကို ကျွန်မ လုံးဝနားမလည်ပါဘူး။ ကျွန်မခင်ပွန်းနဲ့ ကျွန်မ ကြည့်ဖူးတာက မိတ်ဆွေတစ်ချို့ သူတို့ပစ္စည်းတွေခွဲဝေကြကာ နောက်တော့ လိင်ပိုင်းစာတွေရိုက်ပို့တာ၊
My husband and I have watched quite a few friends divide their assets and then struggle with being our age and single in an age of sexting and Viagra and eHarmony. And I'm thinking they've done more for my marriage than a lifetime of therapy ever could. So now you may be wondering, why does anyone get married ever?
Viagra နဲ့ eHarmony ခေတ်မှာ ကိုယ့်အရွယ်တူ တစ်ကိုယ်ရေတစ်ကာယသမားတွေနဲ့ နပန်းလုံးကြတယ်လေ။ ကိုယ်အိမ်ထောင်ရေးအတွက် ကုထုံးရဲ့ တစ်သက်တာ သူတို့ လုပ်နိုင်သမျှထက်ကို ပိုလုပ်ကြတယ်လို့ ထင်မိတယ်။ ဒီတော့ ရှင်တို့တွေးနေမိမှာက ဘာလို့များ လူတွေ အိမ်ထောင်ပြုကြတာပါလဲ လို့ပေါ့။ အင်း U.S ပြည်ထောင်စု အစိုးရက ရေတွက်တာက တစ်ဦးဦးရဲ့ ကြင်ဖက်ဖြစ်ခြင်းမှာ ဥပဒေပိုင်း ခံစားခွင့် တစ်ထောင်ကျော်တယ်တဲ့။ စာရင်းတစ်ခုမှာဆို ထောင်ဝင်စာတွေ့ခွင့်ပါတယ်၊ ဘယ်တော့မှ မလိုပါစေနဲ့လို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်ထောင်စု အကျိုးခံစားခွင့်တွေအပြင် အိမ်ထောင်သည်တွေဟာ ပိုက်ဆံပိုရှာနိုင်ကြတယ်။ ရုပ်ပိုင်းရော၊ စိတ်ပိုင်းပါ ပိုပြီး ကျန်းမာကြတယ်။ ပိုပြီး ပျော်ရွှင်၊ပိုပြီး တည်ငြိမ်ကာ ပိုပြီး အောင်မြင်တဲ့ ကလေးတွေ မွေးတယ်။ ကျွန်မတို့ရဲ့ လွှဲပြောင်းနေပုံရတဲ့ တစ်ကိုယ်တည်းသမားတွေထက် ပိုဆက်ဆံကြတယ်။ ယုံချင်မှ ယုံပါ။ ပိုတောင် အသက်ရှည်ကြတယ်။ ဒါကတော့ ကိုယ်အရမ်း နှစ်သက်တဲ့သူကို ပထမဦးဆုံး လက်ထပ်ခြင်းအတွက် တော်တော် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ငြင်းခုံမှုတစ်ခုပါ။ ကဲ ရှင်တို့ဟာ လောလောဆယ်မှာ ဖက်စပ် အခွန်တုံ့ပြန်မှုရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကို မခံစားနေရဘူးဆိုရင် အိမ်မှုကိစ္စကို ချစ်တဲ့သူကို ဘယ်လိုရှာရမလဲဆိုတာ ပြောပြလို့မရဘူးလေ။ အရပ်အမောင်းနဲ့ ဆွဲဆောင်မှုမှာ ကိုယ်အကြိုက်ဆုံး နီးပါးရှိသူ၊ ရင်တုန်စရာ ကားတွေကြိုက်ပြီး ကွာရှင်းလုလု မိတ်ဆွေအများကြီး မရှိသူတွေပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ကြိုးစားပါလို့ အားပေးနိုင်ရုံပါပဲ။ အကြောင်းက ကျွန်မထောက်ပြထားသလို ခံစားခွင့်တွေဟာ အရေးပါလို့ပါ။ အခြေခံမျဉ်းက ရှင်ဟာ ဒီထဲမှာရှိတာ (သို့) ရှာနေတာဖြစ်ဖြစ် အိမ်ထောင်ရေးဆိုတာ ဆည်းပူး၊ ကာကွယ်ထိုက်တဲ့ တက္ကသိုလ်ကြီးလို့ ကျွန်မယုံကြည်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီနေ့ပေးတဲ့ အချက်တွေကိုသုံးပြီး ကိုယ့်စွမ်းအားနဲ့ ကိုယ့်စွန့်စားမှုတွေနဲ့ ယှဉ်ပြီး ချိန်ဆကြဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ ဥပမာ ကျွန်မရဲ့ အိမ်ထောင်ရေးမှာ အဆင်ပြေတယ်လို့ ဆိုရမှာပါ။ တစ်ဖက်မှာက စိတ်ပျက်လောက်အောင် လှီပြီး မယုံနိုင်အောင် ချောတဲ့ ခင်ပွန်းရှိပါတယ်။ ဒီတော့ သူ့ကို ဝလာအောင် လုပ်ဖို့လိုတာ ရှင်းပါတယ်။ ပြောခဲ့သလို ကျွန်မတို့မှာ တိတ်တိတ်ပုန်း (သို့) မသိစိတ်နဲ့ ကွဲဖို့ကြိုးစားနေတဲ့ အိမ်ထောင်ကွဲ မိတ်ဆွေတွေရှိတယ်။ ဒီတော့ မျက်ခြေမပြတ်ကြည့်ဖို့လိုတာပေါ့။ ကော့က်တေး တစ်ခွက်၊ နှစ်ခွက်တော့ ကျွန်မတို့ကြိုက်တယ်။ အခြားဖက်ကကြည့်ရင် ပျော်ဟန်ဆောင်တဲ့ ပုံလိုအရာ ကျွန်မမှာရှိတယ် ပြီးတော့လည်း ကျွန်မခင်ပွန်းက အိမ်အလုပ်တွေ အများကြီးလုပ်ပေးပြီး သူ့ဘဝမှာ နောက်ထပ် စိတ်ကူးယဉ် ဟာသဇာတ်ကို ဘယ်တော့မှ ပျော်ပျော်ကြီး ကြည့်တော့မှာ မဟုတ်တာပါ။ ဒီတော့ ဒါတွေအားလုံးက ကျွန်မအတွက် အဆင်ပြေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်လို့များ မကြာခင် ဘယ်အချိန်မှာမှ Oscar ဆုမရဖို့ ထပ်ဆောင်း ကြိုးစားဖို့ ပြင်ဆင်ပါတယ်။ ရှင်တို့ရဲ့ ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ဖို့အတွက် ဒီလိုမျိုးလုပ်ဖို့ အားပေးချင်ပါတယ်။ ရှင်တို့နဲ့ အဲဒီဘားမှာ တွေ့မယ်လေ။ (လက်ခုပ်သံများ)
I want to share with you some ideas about the secret power of time, in a very short time. Video: All right, start the clock please.
အချိန်တိုလေးအတွင်းမှာ အချိန်ရဲ့ လျှို့ဝှက်စွမ်းအားအကြောင်းကို ခင်ဗျားတို့နဲ့ မျှဝေချင်ပါတယ်။ ဗီဒီယို။ ကောင်းပြီ၊ နာရီကိုစလိုက်ပါ၊ စက္ကန့် ၃၀ စတူဒီယို။ ကျေးဇူးပြုပြီး ဒါကို တိတ်တိတ်လေး ထားပါ၊ သက်တောင့်သက်သာပေါ့။ ဒါက အချိန်အကြောင်းပါ။ အစီအစဉ်ကို အဆုံးသတ်ပါ။ တစ်ခု ယူလိုက်ပါ။ ၁၅ စက္ကန့် စတူဒီယို။ ၁၀၊ ကိုး၊ ရှစ်၊ ခုနှစ်၊ ခြောက်၊ ငါး၊ လေး၊ သုံး၊ နှစ်...
Let's tune into the conversation of the principals in Adam's temptation.
Philip Zimbardo: အာဒမ်ရဲ့ ဖျားယောင်းမှု ထဲက စည်းမျဉ်းတွေအကြောင်း စကားပြောခန်းကို နားစွင့်ကြည့်ကြရအောင်။
"Come on Adam, don't be so wishy-washy. Take a bite." "I did."
"အာဒမ် လာလေ၊ သိပ်ပျော့ညံ့ မနေနဲ့။ တစ်ကိုက်ကိုက်။" "ကိုက်ပါတယ်။"
"One bite, Adam. Don't abandon Eve."
"တစ်ကိုက် အာဒမ်။ ဧဝကို မစွန့်လွှတ်နဲ့။"
"I don't know, guys.
" ကျုပ်မသိဘူး၊ ကိုယ့်လူတို့။
I don't want to get in trouble."
"ကျုပ် ဒုက္ခမရောက်ချင်ဘူး။"
"Okay. One bite. What the hell?"
"အိုကေ၊ တစ်ကိုက်ပါကွ။ ဘာဖြစ်တာလဲ။" (ရယ်သံများ) ဘဝဟာ ဖြားယောင်းမှုပါ၊ ဒါက အရှုံးပေးခြင်း၊ တင်းခံခြင်း၊ အင်း၊ ဟင့်အင်း၊ ခဏနေ၊ လွှတ်ကနဲ၊ တွေးတွေးဆဆ၊ ပစ္စုပ္ပန်အာရုံ၊ အနာဂတ်အာရုံတွေ အကြောင်းပါ။ သုစရိုက်တွေ တဒင်္ဂ ရမ္မက်တွေထဲ သက်ဆင်းတယ်။ လက်မထပ်မီ ကာမရှောင်ဖို့ ကတိပြုထားတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်မလေးတွေ ကျေးဇူးပဲ George Bush... အများစု ၆၀% က တစ်နှစ်အတွင်းမှာပဲ ကာမဖြားယောင်းမှုကို အလျှော့ပေးကြတယ်။ သူတို့အများစုက သန္ဓေတားခြင်းမရှိပဲ ကျူးလွန်ခဲ့တယ်။ ကတိတွေအတွက် များလွန်းတာပေါ့။ ကဲ လေးနှစ်သားတွေကို မုန့်ပေးရင်း ဖြားယောင်းကြရအောင်။ အခု မုန့်ချိုတစ်ခုကို စားနိုင်ပေမဲ့ သုသေသီ ပြန်လာတဲ့အထိ စောင့်ရင် နှစ်ခုရနိုင်တယ်။ တကယ်က မုန့်ချိုကြိုက်ရင် စောင့်ရကျိုးနပ်တယ်။ ဖြစ်တာက ကလေး သုံးပုံနှစ်ပုံဟာ ဖြားယောင်းတာကို အလျှော့ပေးတာပါ။ သူတို့ မစောင့်နိုင်ကြဘူး။ အခြားသူတွေ ကတော့ တကယ် စောင့်ကြတယ်။ ဖြားယောင်းမှုကို တောင့်ခံတယ်။။ အခုကို နောက်နဲ့ အချိန်ဆွဲတယ်။
Walter Mischel, my colleague at Stanford, went back 14 years later, to try to discover what was different about those kids. There were enormous differences between kids who resisted and kids who yielded, in many ways. The kids who resisted scored 250 points higher on the SAT.
Stanford က အလုပ်ဖော် Walter Mischel ဟာ ဒီကလေးတွရဲ့ ခြားနားချက်က ဘာဆိုတာ ကြိုးစား ရှာဖွေဖို့ နောက် ၁၄ နှစ် အကြာမှာ ပြန်သွားခဲ့တယ်။ တင်းခံတဲ့ကလေးတွေနဲ့ အလျှော့ပေးတဲ့ ကလေးတွေ ကြားမှာ ဧရာမ ခြားနားချက်တွေ ရှိတယ်။ တင်းခံတဲ့ ကလေးတွေက SAT အမှတ် ၂၅၀ ပိုရတယ်။ ဒါကကြီးမားပါတယ်။ ကွဲပြားတဲ့ IQ အမှတ်တွေရဲ့ တစ်စုံလုံးလိုပါ။ ဒုက္ခအများကြီး မကြုံရပဲ ပိုတော်တဲ့ ကျောင်းသားတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်ကာ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာတယ်၊ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တဲ့ ခင်ဗျားတို့အတွက် အဖြေက သူတို့ဟာ လက်ရှိထက် အနာဂတ်ကို အာရုံစိုက်ကြတဲ့သူတွေပါ။ ဒီတော့ အချိန်ရဲ့ ရှုထောင့်ကဘာလဲ။ ဒါ ဒီနေ့ ပြောမယ့် အရာပါ။ အချိန်ရဲ့ ရှုထောင့်က တစ်ဦးချင်းတွေ၊ ကျွန်တော်တို့အားလုံးဟာ လူသားအတွေ့အကြုံရဲ့ စီးဆင်းမှုကို အချိန်ဇုံတွေ (သို့) အချိန် အမျိုးအစားတွေထဲ ဘယ်လိုခွဲတာကို လေ့လာမှုပါ။ ဒါကို အလိုအလျောက်၊ သတိမထားမိဘဲ လုပ်ပါတယ်။ ဒါတွေက ယဉ်ကျေးမှုတွေ၊ နိုင်ငံတွေ၊ တစ်ဦးချင်းတွေ၊ လူ့အလွှာတွေ၊ ပညာရေး အဆင့်တွေ အကြားမှာ ခြားနားပါတယ်။ ပြဿနာက ဒါတွေက ဘက်လိုက်နိုင်တာပါ၊ အကြောင်းက တစ်ချို့ကို ပိုသုံးပြီး အခြားဟာတွေကို လျှော့သုံးဖို့ သိနေလို့ပါ။ သင့် ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းကို ဘာကဆုံးဖြတ်တာလဲ သင်အခြေပြုတော့မယ့် လုပ်ဆောင်မှု တစ်ခုပေါ် မူတည် ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ တစ်ချို့အတွက် လက်ငင်းအခြေအနေထဲမှာ ရှိနေတာ၊ သူများတွေ လုပ်နေတာနဲ့ သင်ခံစားနေ တာနဲ့ပဲ ပတ်သက်ပါတယ်။ ဒီလူတွေဟာ ဒီပုံစံထဲမှာ ဆုံးဖြတ် ချက်တွေချတဲ့အခါ သူတို့ကို
And those people, when they make their decisions in that format -- we're going to call them "present-oriented," because their focus is what is now. For others, the present is irrelevant. It's always about "What is this situation like that I've experienced in the past?"
"ပစ္စုပ္ပန်- ဦးစားပေး" လို့ခေါ်မယ်။ သူတို့ အာရုံစိုက်တာက အခုဖြစ်တာမို့လို့ပါ။ တစ်ချို့ကျတော့ ပစ္စုပ္ပန်ဟာ မဆီလျော်ဘူး။ အမြဲပဲ "အတိတ်မှာကြုံခဲ့တာဆို ဒီအခြေအနေက ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ"ပေါ့။ ဒီတော့ သူတို့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက အတိတ်မှတ်ဉာဏ်တွေပေါ် မူတည်တယ်။ ဒီလူတွေကို "အတိတ်-ဦးစားပေး"လို့ ခေါ်မယ်၊ သူတို့က ဖြစ်ခဲ့တာကို အာရုံစိုက်လို့ပါ။ အခြားသူတွေက အတိတ်မဟုတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်မဟုတ်၊ အနာဂတ်နဲပဲ ဆိုင်တာပါ။ အမြဲ သူတို့ အာရုံက မျှော်မှန်းတဲ့ အကျိုးဆက်တွေပါ။ အကျိုးအမြတ် တွက်ချက် စိတ်ဖြာမှုပါ။
We're going to call them "future-oriented." Their focus is on what will be. So, time paradox, I want to argue, the paradox of time perspective, is something that influences every decision you make, you're totally unaware of. Namely, the extent to which you have one of these biased time perspectives.
"အနာဂတ်-ဦးစားပေး"လို့ ခေါ်မယ်။ သူတို့ အာရုံက ဖြစ်လာမယ်ဟာကိုပါ။ ဒီတော့ အချိန် ဝိရောဓိ၊ ဆွေးနွေးချင်တာက အချိန်ရှုထောင့်ရဲ့ ဝိရောဓိဟာ သင်ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပြီး သင်လုံးဝကို သိတမမူမိတဲ့ အရာပါ။ အတိအကျဆို သင့်မှာ ဒီအချိန်ရှုထောင့် အစွဲ တစ်ခုလောက်ထိတော့ ရှိတယ်။ တကယ်က ခြောက်ခုရှိတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်-ဦးစားပေးဖြစ်ဖို့ နှစ်ခုရှိတယ်။ အတိတ်အတွက် နှစ်ခု၊ အနာဂတ် အတွက်နှစ်ခုပါ။ အတိတ် အပြုသဘော(သို့) အတိတ် အပျက်သဘောကို အာရုံစိုက်နိုင်တယ်။ ပစ္စုပ္ပန် ပျော်ရွှင်မှု ပဓာနဝါဒီ၊ အတိအကျက ဘဝပျော်ရွှင်မှုကို အာရုံစိုက်တဲ့ ကံကြွေးချဝါဒီ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဘာမှ အရေးမပါဘူး။ ဘဝဟာ အထိန်းချုပ်ခံပါ။ ရည်မှန်းချက်တွေချ အနာဂတ် ဦးစားပေး၊ (သို့) အနာဂတ် ရုပ်လွန်ဝါဒီ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အတိအကျဆို သေပြီး ဘဝ စတယ်ပေါ့။ အချိန်ရှုထောင့်တွေ ညက်ညောစွာပြောင်းဖို့ စိတ်ပြောင်းနိုင်မှု ဖွံ့ဖြိုးစေခြင်းဟာ အခြေအနေရဲ့ တောင်ဆိုခြင်းတွေမှာ မူတည်တယ်၊ ဒါက သင်တို့ သင်ယူဖို့လိုတာပါ။ ဒီတော့ အရမ်း အမြန်ပဲ အကောင်းဆုံး အချိန် ကောက်ကြောင်းက ဘာလဲ။ အတိတ်အပြုသဘောကိုမြှင့်၊ သင့်တင့်တဲ့ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ပျော်ရွှင်မှုပဓာနဝါဒ။ အတိတ် အပျက်သဘောနဲ့ ပစ္စုပ္ပန် ကံကြွေးချဝါဒကို အမြဲ နှိမ့်ပါ။ ဒီတော့ အကောင်းဆုံး အချိန်အရောက အတိတ်က သင်ရတာပါ။ အတိတ် အပြုသဘောက ဇစ်မြစ်တွေပေးတယ်၊ မိသားစု၊ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာနဲ့ ကိုယ်တိုင်ပါ။ အနာဂတ်ကရတာက ပန်းတိုင်သစ်တွေ၊ စိန်ခေါ်မှု အသစ်တွေဆီ ပျံဝဲဖို့ တောင်ပံတွေပါ။ ပစ္စုပ္ပန် ပျော်ရွှင်မှု ပဓာနဝါဒက ရတာက သင့်ကိုယ်သင်၊ နေရာတွေ၊ လူတွေ၊ ကာမဂုဏ်အာရုံကို စူးစမ်းဖို့ စွမ်းအင်ပါ။ လွန်ကဲတဲ့ အချိန်ရှုထောင့်တိုင်းမှာ အပြုသဘောထက် အပျက်တွေပိုများတယ်။ အနာဂတ်တွေက အောင်မြင်မှုအတွက် ဘာကို စတေးလဲ။ မိသားစုအချိန်၊ မိတ်ဆွေအချိန်ကို စတေးတယ်။ ပျော်စရာအချိန်၊ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ရည်ကို စတေးတယ်။ ဝါသနာတွေနဲ့ အိပ်စက်ခြင်းကို စတေးတယ်။ ဒီတော့ သူတို့ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်ပါတယ်။ အလုပ်၊ အောင်မြင်မှုနဲ့ ထိန်းချုပ်မှု အတွက် သူတို့ ရှင်သန်ကြတယ်။
I'm sure that resonates with some of the TEDsters. (Laughter) And it resonated for me.
TED သမားတစ်ချို့ သတိရမိမှာတော့ ကျိန်းသေပါတယ်။ (ရယ်သံများ) ကျွန်တော့ကို သတိရစေတယ်။ South Bronx အပယ်ခံအရပ် စစ္စလီမိသားစုမှာ ကြီးပြင်းခဲ့တယ်။ လူတိုင်းဟာ အတိတ်နဲ့ ပစ္စုပ္ပန်မှာ နေခဲ့တာပါ။ ဒီမှာက အနာဂတ် ဦးစားပေသူ အဖြစ်နဲ့ပါ။ ထိပ်ကိုတက်ခဲ့ပြီး ဒါတွေအားလုံး စတေးခဲ့သူပါ အကြောင်းက ဆရာတွေက ကြားဝင်ပြီး အနာဂတ် ဦးစားပေးအောင် လုပ်ပေးလို့ပါ။ ဒီမုန့်ချိုတွေ မစားနဲ့လို့ ပြောခဲ့တယ်၊ အကြောင်းက စောင့်ရင် နှစ်ခုရမှာမို့လို့ပါ၊ ဟန်ချက်ညီအောင်လုပ်ဖို့ မသင်ယူမိခင်အထိပေါ့။ ပစ္စုပ္ပန် ပျော်ရွှင်မှုပဓာနဝါဒ ထည့်၊ အတိတ် အပြုသဘော အာရုံစိုက်မှု ထည့်ပေါ့။ ဒါနဲ့ ၇၆ နှစ်မှာ အရင်ထက် ပိုတက်ကြွ၊ ပိုထုတ်လုပ်အားကောင်းပြီး အရင်ကထက် ပိုပျော်လာတယ်ပေါ့။ ဒါကို ကမ္ဘာ့ပြဿနာ အများအပြားမှာသုံးတာကိုပါ ကလေးတွေ ကျောင်ထွက်နှုန်း ပြောင်းလဲတာ၊ ဆေးစွဲတာ တိုက်ဖျက်တာ၊ ဆယ်ကျော်သက် ကျန်းမာရေး တိုးမြှင့်ပေးတာ၊ အချိန် ဥပစာတွေနဲ့ ကုသရေး တိ/ကုတွေရဲ့ PSTD အံ့ဖွယ် ကုသမှုတွေရတာ တည်တံ့မှုနဲ့ ထိန်းသိမ်းမှု တိုးမြှင့်ပေးတာ ကျောင်းထွက်နှုန်း ၅၀% ရှိရာမှာ ရုပ်ပိုင်း ပြန်လည်ထူထောင်မှု လျှော့ချတာ၊ အသေခံအကြမ်းဖက်တွေကို ဖျောင်းဖျ ပြောင်းလဲတာ အချိန်ဇုံ ပဋိပက္ခကြောင့် မိသားစု ဝိရောဓိ တွေကို ပြုပြင်မွမ်းမံပေးတာတွေပါ။ အဆုံးသတ်ပြောချင်တာက သင်နဲ့ အခြားသူတွေရဲ့ အချိန်ရှုထောင့်ကို နားလည်ခြင်းဖြင့် များစွာသော ဘဝရဲ့ ပဟေဠိတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒီစိတ်ကူးက သိပ်ရိုးစင်း၊ သိပ်မြင်သာပေမဲ့ အကျိုးဆက်တွေက တကယ် နက်ရှိုင်းတယ် ထင်ပါတယ်။ ကျေးဇူး အများကြီးတင်ပါတယ်။ (လက်ခုပ်သံများ)
Determine the domain and range of the function f of x is equal to 3x squared plus 6x minus 2.
f(x)=3x²+ 6x-2 ရဲ ့ Domain နဲ ့ range ကိုရွာပါလို ့ေပးထားတယ္
So, the domain of the function is: what is a set of all of the valid inputs, or all of the valid x values for this function? And, I can take any real number, square it, multiply it by 3, then add 6 times that real number and then subtract 2 from it. So essentially any number if we're talking about reals when we talk about any number.
Domain ဆိုတာကေတာ့ function မွာရွိတဲ့ x ရဲ ့ တန္ဖိုးေတြပါ ဒီပံုေသနည္းမွာဆိုရင္ ကိန္းစစ္ရဲ ့ နွစ္ထပ္ ကို ၃ နဲ႔ေျမွာက္ ေနာက္ ကိန္းစစ္ရဲ႔ ၆ ဆ ကိုေပါင္းျပီး ၂ ႏုတ္ထားပါတယ္ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္ကိန္းမဆိုျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္ ဒါဆို Domain ဆိုတာဟာ ဒီ function မွာထည့္ထားတဲ့ ကိန္းစစ္ေတြအားလံုးျဖစ္တယ္ ဒီမွာဆိုရင္ Domain ေတြက အကုန္လံုး ကိန္းစစ္ေတြပါပဲ
And, for those of you who might say, well, you know, aren't all numbers real?
တစ္ခ်ိဳ ႔က ကိန္းအားလံုးကကိန္းစစ္မဟုတ္ဘူးလားလို႔ေမးႏိုင္ပါတယ္ သင္တို႔မသိတာျဖစ္ပါလိမ့္မယ္
You may or may not know that there is a class of numbers, that are a little bit bizarre when you first learn them, called imaginary numbers and complex numbers. But, I won't go into that right now. But, most of the traditional numbers that you know of, they are part of the set of real numbers.
Imaginary Numbers နဲ႔ ကိန္းေရာ ေတြလည္းရွိတယ္ဆိုတာကို အခုအဲ့ဒါေတြကိုမရွင္းျပခ်င္ေသးပါဘူး သံုးေနၾကကိန္းေတြျဖစ္တဲ့ ကိန္းစစ္ေတြနဲ႔ပဲရွင္းျပပါမယ္ ကိန္းေရာေတြမွ လြဲလို႔ ကိန္းအားလံုးလိုလိုဟာ ကိန္းစစ္ေတြျဖစ္ပါတယ္ ဒါေၾကာင့္ဘယ္ကိန္းစစ္မဆို ဒီမွာထည့္ျပီး ႏွစ္ထပ္ထင္ 3 နဲ႔ေျမာက္ ျပီး 6 ခါနဲ႔ေပါင္း 2 ႏုတ္ေပါ့
So, you take any real number and you put it here, you can square it, multiply it by 3, then add 6 times it and subtract 2. Now, the range, at least the way we've been thinking about it in this series of videos--
Range ကဘာဘဲဆိုတာကိုလည္း ဒီဗီဒီယိုေလးၾကည့္ျပီးေတြးၾကည့္ရေအာင္
The range is set of possible, outputs of this function. Or if we said y equals f of x on a graph, it's a set of all the possible y values. And, to get a flavor for this, I'm going to try to graph this function right over here.
Range ဆိုတာက ဒီfunction ကထြက္လာတဲ့ျဖစ္ႏိုင္တဲ့အေျဖအားလံုးအစုျဖစ္တယ္ y=f (x) ဆိုရင္ f (x) ဟာ y ရဲ ့ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့အေျဖအားလံုးရဲ ့အစုျဖစ္တယ္ ဒီဟာကိုနားလည္ေစဖို ့ graph ဆြဲျပီးရွင္းျပပါမယ္ သင္သာဒီပံုရဲ ့ ေလးပိုင္းစိတ္ေတြကိုသေဘာေပါက္ရင္ ဒီ function ကဒီမွာရွိပါတယ္ ဒါကမ်ည္းေကြးပံုရွိတာကိုသင္သိၿပီးသားၿဖစ္ပါလိမ့္မယ္ ဒီေတာ့ ဒါကဒီလိုပံုေလးေပါက္မယ္ တကယ္ေတာ့ဒီတစ္ခုကဒီပံုၿဖစ္ရမွာ အေပၚပိုင္းကအပြင့္ၿဖစ္ရမွာပါ တၿခားမ်ဥ္းေကြးေတြကဒီလိုပံုရွိတတ္တယ္ တကယ္လို ့သင္ဟာဒီလို အေပၚပြင့္ေနတဲ့မ်ဥ္းေကြးမ်ိဳးကိုေတြ ့ခဲ ့မယ္ဆိုရင္ သူ ့ေအာက္မွာ ဘာတန္ဖိုးမွမရွိဘူး လို ့ေၿပာလို ့ရတယ္ အဲ ့လိုပဲ ေအာက္ပြင့္မ်ဥ္းေကြးေတြြ ့ခဲ ့ရင္လည္း သူ ့အထက္မွာ ဘာတန္ဖိုးမွမရွိဘူးလို ့ေၿပာလို ့ရတယ္ ဒီေတာ့ ဂရပ္ဆြဲၾကည့္ၿပီး မ်ဥ္းေကြးစံုမွတ္ကိုရွာၾကည့္ရတာေပါ့ မ်ဥ္းေကြးစံုမွတ္ကိုရွာတဲ့ နည္းေတြအမ်ားၾကီးထဲရွိပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ဒီတစ္ခါဘယ္လိုတြက္မလဲ ၾကည့္ၾကည့္ရေအာင္ ကြ်န္ေတာ္ရွာမယ့္နည္းက xနဲ ့y ရဲ ့တန္ဖိုးအခ်ိဳ ့ကိုရွာမယ့္နည္းပါ တၿခားနည္းေတြလည္းရွိေတာ့ရွိပါတယ္ ဥပမာ -b/2a ပံုေသနည္းေပါ့ ဒါက အပိုင္းေလးစိတ္ကိုတစ္ခုစီလိုက္ၿဖည့္ရာကေန ရလာတဲ ့ ပံုစံၿဖစ္ပါတယ္ ဒီေတာ့ xရဲ ့တန္ဖိုးနဲ ့ f(x) ရဲ ့တန္ဖိုးကိုရွာၾကည့္ရေအာင္ ဒီတန္ဖိုးေတြက အရင္ဗီဒီယိုမွာလည္းရွာခဲ့တာေတြပါ အကယ္၍ xသာ -2 နဲ ့ညီရင္ဘာၿဖစ္သြားမလဲ ဒါဆို f(x) က 3 အေၿမွာက္ အေပါင္း 6 အေၿမွာက္ (-2) က(-12) ၿပီးေတာ့ -2 ဒါဆိုရင္ 12 -12- 2ၿဖစ္သြားမယ္ အဲ့ေတာ့ -2 နဲ ့ညီမယ္ အခု x ကို -1 ထားလိုက္ရင္ေရာဘာရမလဲ ဒီေတာ့ 3 အေၿမွာက္ ေနာက္ + 6 အေၿမွာက္ (-1) က -6 ၿပီးေတာ့ -2 ဒါဆို 3-6 က-3 ရတယ္ ၊-2 ထပ္တိုးေတာ့
So, this is 3 minus 6 is negative 3 minus 2 is equal negative 5, and that actually is the vertex. And, you know the formula for the vertex, once again, is negative b over 2 a.
- 5 ရတယ္ ၿပီးေတာ့ ဒါကမ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ပါပဲ ၿပီးေတာ့ မ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ကိုရွာတဲ ့ပံုေသနည္းကလည္း
So, negative b. That's the coefficient on this term right over here.
-b/2a ဆိုေတာ့ -b က ဒီကိန္းရဲ ့ေၿမွာက္ေဖာ္ကိန္းၿဖစ္တယ္
It's negative 6 over 2 times this one right over here, 2 times 3. 2 times 3, this is equal to negative 1. So, that is the vertex, but let's just keep on going right over here.
-6/2×3 ဆိုေတာ့ ဒါက -1 နဲ ့ညီပါတယ္ ဒီေတာ့ဒါကမ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ၿဖစ္လာမွာၿဖစ္ပါတယ္ဆက္တြက္ၾကည့္ရေအာင္ တကယ္လို ့x က 0နဲ ့တူတယ္ဆိုရင္ဘာၿဖစ္မလဲ ဒီပထမကိန္းနွစ္လံုးက 0 ပဲၿပန္ရရင္ -2ပဲက်န္မယ္ x က 1 နဲ ့တူရင္ေရာ ဒါဆိုသင္ေတြ ့ရမွာက ဒါက မ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ၿဖစ္ၿပီး သင္ေခါက္ခ်ိဳးညီမ်ဥ္းကို စေတြ ့ရေတာ့မွာၿဖစ္ပါတယ္ တကယ္လို ့ ဒီအမွတ္ရဲ ့ အေပၚကိုသြားရင္ f(x) က -2နဲ ့ညီမွာပါ တကယ္လို ့ x ရဲ ့တန္ဖိုးက အဲ ့အမွတ္ရဲ ့ေအာက္ဆိုရင္ f(x) က -2 ပဲထပ္ရမွာပါ ဒါေပမယ့္ဆက္လုပ္ၾကည့္ၾကရေအာင္ အခုေနာက္တစ္မွတ္ထပ္လုပ္ၾကမယ္ ဒီတစ္ခါ x က 1 နဲ ့ညီတယ္ဆိုၿပီး လုပ္ၾကည့္ရေအာင္ ဒီလို 1နဲ ့တူတယ္လို ့ယူရင္ 3 အေၿမွာက္... 1² က 1 ဒီေတာ့ 3 အေၿမွာက္ 1 +... 6 အေၿမွာက္ 1 က 6 .. -2 ဒီေတာ့ 9 - 2 က 7ရတယ္ ဒီေလာက္ဆိုရင္ပံုေပၚဖို ့အမွတ္ေတြ လံုေလာက္ၿပီထင္တယ္ function ရဲ ့ graph ပံုကဘယ္လိုပံုၿဖစ္မလဲ ဒါကဒီပံုစံမ်ိဳးၿဖစ္မယ္ ကြ်န္ေတာ္ေသခ်ာဆြဲၿပမယ္ ဒီမွာ ဒီ x က -2နဲ ့ညီမယ္ ကြ်န္ေတာ္တို ့၀င္ရိုးနွစ္ခက္လံုးကိုဆြဲရေအာင္ ဒီx က ေတာ့ -1 နဲ ့ညီတယ္ ဒီx ကေတာ့... ဒီxက 0 နဲ ့ညီတယ္ ဒီ xကေတာ့ 1 နဲ ့ညီတယ္ တကယ္လို ့ ဒီတစ္ခုက -2 နဲ ့ညီတယ္ဆိုရင္ အေပါင္းေတြဘက္ကိုလည္း စဥ္းစားေပးရမယ္ -5 လည္းပါရမယ္ 7 လည္းပါရမယ္ ဒီေတာ့ အနုတ္ 1,2,3,4,5 အထိဆြဲမယ္ ဒီ -5 က Y ၀င္ရိုးမွာရွိမယ္ ေနာက္ၿပီး ဒီ Y ၀င္ရိုးရဲ ့ အေပါင္း 7ဘက္မွာတစ္မွတ္ရွိမယ္ 1,2,3,4,5,6,7 .. ဒီအတိုင္းပဲကြ်န္ေတာ္ဆက္သြားမယ္ yက functionရဲ ့ အေၿဖပါပဲ ဒီေတာ့ f (x) နဲ ့တူတယ္ ၿပီးေတာ့ ဒီကဒီနားမွာရွိမယ္ ဒီေတာ့ အမွတ္ မွတ္ၾကရေအာင္ အခု ကြ်န္ေတာ္တို ့မွာ -2 ဆိုတဲ ့အမွတ္ရွိတယ္ x က -2 ဆိုရင္ ... ဒီ x ၀င္ရိုးမွာ
When x is negative 2, y is negative 2. Y is negative 2 so that is that right over 3. So, that is the point, that is the point negative 2, negative 2.
-2 ရွၿပီး y က -2ပဲဆိုေတာ့ အမွတ္ကဒီနားမွာရွိမယ္ ဒီေတာ့ဒီအမွတ္က (-2,-2) ရရဲ ့လား ဟုတ္ၿပီ ကြ်န္ေတာ္တို ့မွာ ပန္းေရာင္လိုလို အေရာင္ေတြနဲ ့ေရးထားေတြရွိတယ္ ေနာက္ x က -1 ဆိုရင္ f(x) က -5 ဒီေတာ့ကြ်န္ေတာ္ေၿပာခဲ ့သလိုပဲ ဒီအမွတ္က မ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ၿဖစ္လာမွာၿဖစ္ပါတယ္ အဲ့ေတာ့မၾကာခင္မွာ သင္တို ့ေခါက္ခ်ိဳးညီမ်ဥ္းကိုၿမင္ရေတာ့မွာၿဖစ္ပါတယ္ ဒီေတာ့ဒီအမွတ္က ( -1,-5) ၿဖစ္ပါတယ္ ေနာက္တစ္မွတ္က (0,-2)ၿဖစ္ပါတယ္ x က 0 ၿဖစ္ခ်ိန္မွာ y က -2ၿဖစ္ေနမယ္ဒီေတာ့ f(x)က-2တစ္နည္းေၿပာရရင္ f(0) က -2 ၿဖစ္ေနမယ္ ဒီေတာ့ (0,-2)ရလာမယ္ ေနာက္ဆံုးတစ္ခုမွာ x က1ၿဖစ္ၿပီး f(1) က 7 န ဲ ့ညီတယ္ ဒီေတာ့ဒီအမွတ္က (1,7)ၿဖစ္မယ္ အခုဆို ရင္ မ်ည္းေကြးဆြဲလို ့ရသြားပါၿပီ ဒီေတာ့ကြ်န္ေတာ္ေသခ်ာေလးဆြဲလိုက္မယ္ ဒါက ဒီလိုပံုေလးေပါက္ေနမယ္ ေနာက္ဒီလမ္းေၾကာင္းအတိုင္းသြားမယ္ ဒီဘက္ကိုသြားမယ္ ဒါဆို ဒီမ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္နားမွာ ေခါက္ခ်ိဳးညီမ်ဥ္းကို သင္ၿမင္ေတြ ့ရပါလိမ့္မယ္ တကယ္လို ့ဒီနားမွာမ်ဥ္းတစ္ေၾကာင္းသာဆြဲမယ္ဆိုရင္ ဒီနွစ္ဖက္ဟာမွန္မွာပံုရပ္ထင္သလို တူညီေနမွာၿဖစ္ပါတယ္ ၄င္းတို ့ကိုေခါက္ခ်ိဳးခ်လိုက္လို ့လည္းရတယ္ ေနာက္ၿပီးသိတဲ့အတိုင္းပဲဒီလို အေပၚပြင့္ မ်ဥ္းေကြးမ်ိဳးက မ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ရွာတဲ ့ပံုေသနည္းလည္းရွိတယ္ ဒါကအေပၚပြင့္မ်ဥ္းေကြးၿဖစ္တာေၾကာင့္လည္း ဆံုမွတ္က တန္ဖိုးအနည္းဆံုးအမွတ္ၿဖစ္မယ္ ၄င္းဟာ ထိုမ်ဥ္းေကြးေပၚကအမွတ္ေတြထဲမွာေတာ့တန္ဖိုးအနည္းဆံုးပါပဲ ဒီေတာ့အစပိုင္းက ေမးခြန္းဆီၿပန္သြားရေအာင္ အဲ ့တုန္းက rangeရဲ ့တန္ဖိုးရယ္ yရဲ ့တန္ဖိုးၿဖစ္တဲ ့ function ရဲ ့တန္ဖိုးကိုလည္းရွာခိုင္းထားတယ္ function ရဲ ့တန္ဖိုးက -5ထက္ငယ္တာကိုေတြ ့ရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ၄င္းတန္ဖိုးမ်ားဟာ -5 အထိရွိၾကပါတယ္ ညာဘက္ကိုသြားရင္ xရဲ ့တန္ဖိုးကပိုၾကီးလာၿပီး ဘယ္ဘက္ကိုသြားရင္ တန္ဖိုးပိုနည္းသြားမယ္ ေနာက္ၿပီး မ်ဥ္းေကြးက အေပၚတက္ေနေတာ့ f(x) ကသာ-5 ထက္ေတာ့ငယ္မွာမဟုတ္ေတာ့ဘူး ဒီေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့ၾကည့္ရမယ့္အပိုင္းက ဒီအခံုးတစ္၀ိုက္ၿဖစ္တယ္ ဒါကx ရဲ ့တန္ဖိုးေတြ ပိုမ်ားမလာေစဖို ့ကူညီေပးထားတယ္ xကို ကမ်ဥ္းေကြးဆံုမွတ္ထက္ငယ္ကိုငယ္ရမယ္ ဒီေတာ့့range ကကြ်န္ေတာ္ေၿပာခဲ့သလို ကိန္းစစ္ပဲၿဖစ္ရမယ္ ဒီေတာ့ range ရဲ ့တန္ဖိုးၿဖစ္တဲ ့y ကလည္း -5 ထက္ၾကီးတဲ ့(သို ့) ညီတဲ ့ကိန္းစစ္ပဲၿဖစ္ရမယ္ ဒီေတာ့ -5 နဲ ့ညီတဲ ့(သို ့)ၾကီးတဲ ့ ဘယ္ကိန္းမဆိုၿဖစ္နိုင္တယ္
Nothing less than negative 5.
-5 ထက္ေတာ့မငယ္ရဘူး
Read the problem. So just to visualize this a little bit.
ပုစာၦဖတ္ပါ။ ဒီပုစာၦကို ျမင္ေအာင္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္။
Let me draw a triangle here, just so we know what b and h are. This distance right over here is b, and this distance is height. Now they want us to solve this for the height.
B နဲ႔ h ကို သိေအာင္လို႔ ၾတိဂံတစ္ခုကို ဆြဲလိုက္မယ္။ ဒီအကြာအေဝးက b ျပီးေတာ့ ဒီအကြာအေဝးက အျမင့္ျဖစ္သည္။ အခု အျမင့္ကို တြက္ၾကမယ္။ အခု သံုးရမယ့္ ပံုေသနည္းက A = 1/2 bh ျဖစ္တယ္။ အျမင့္ကို ရွာၾကမယ္။ h ကို တစ္ဖက္မွာ ထားလိုက္မယ္။ အခု ဒါက ညာဖက္မွာ ရိွေနျပီးသားဆိုေတာ့ ညာဖက္မွာ ရိွရိွသမွ်ေတြကို ဖယ္လိုက္မယ္။ ငါတို႔ တစ္ဆင့္ခ်င္းစီတြက္ၾကမယ္။ မင္းအဆင့္ေက်ာ္ခ်င္ရင္ေတာင္ ေက်ာ္တြက္လို႔ရတယ္။ အေကာင္းဆံုးနည္းကေတာ့ h နဲ႔ ေျမွ်ာက္ထားတဲ့ ½ ကို ေဖ်ာက္ဖို႔အတြက္ ႏွစ္ဖက္စလံုးကို ေျပာင္းျပန္လွန္ကိန္းျဖစ္တဲ့ ၂ နဲ႔ ေျမွာက္လိုက္ၾကရေအာင္။ အခုလုပ္လိုက္စို႔။ အခု ေျမွာက္လိုက္ၾကစို႔။ မွတ္ထားရမွာက တစ္ဖက္ျခမ္းမွာ လုပ္လိုက္သမွ်ေတြကို တျခားဖက္မွာလည္း လုပ္ေပးဖို႔လိုတယ္။ ႏွစ္ဖက္လံုးကို ႏွစ္နဲ႔ေျမွာက္လိုက္တဲ့အခါ ၂ အေျမွာက္ ၁/၂ ဆိုေတာ့ တစ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီဖက္ကို ေျမွာက္လိုက္ေတာ့ b နဲ႔ h ပဲက်န္ေတာ့တယ္။ ဟိုဖက္ျခမ္းမွာေတာ့ 2A က်န္မယ္။ ငါတို႔ ျပီးေတာ့မယ္။ h ကို တစ္ဖက္တည္းမွာ ထားခ်င္တယ္ဆိုရင္ ညီမွ်ျခင္းရဲ႕ ႏွစ္ဖက္စလံုးကို b နဲ႔ စားလိုက္မယ္။ အခု ႏွစ္ဖက္စလံုးကို b နဲ႔ စားလိုက္ေတာ့ ငါတို႔ ဘာရသြားမလဲ။ ကဲ အခု ညာဖက္မွာရိွတဲ့ b က ေက်သြားမယ္။ အခု h က 2A/b နဲ႔ ညီသြားျပီ။ ကဲ ျပီးျပီ။ အျမင့္အတြက္ ပံုေသနည္းကို ငါတို႔ တြက္ထုတ္ျပီးသြားျပီ။ အဲဒါဆိုရင္ တစ္ေယာက္ေယာက္က ငါတို႔ကို ၾတိဂံတစ္ခုရဲ႕အေျခနဲ႔ ဧရိယာေပးျပီး အျမင့္ကို တြက္ခိုင္းမယ္ဆိုရင္ ဒီ ပံုေသနည္းေလးက သင့္အတြက္ အသံုးဝင္ပါလိမ့္မယ္။
[quote on screen]
Participant မီဒီယာ ၁၀ ႏွစ္ျပည့္ မ်ွတမူ မရွိတဲ့ ဥပေဒေတြ ရွိေနၾကပါတယ္။ မ်ွတမူ မရွိတဲ့ ဥပေဒေတြ ရွိေနၾကပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အဲဒိ ဥပေဒေတြကို တခါတည္း ေဖာက္ဖ်က္ ၾကမလား? Henry David Thoreau ဒါမွမဟုတ္ အဲဒိ ဥပေဒေတြကို တခါတည္း ေဖာက္ဖ်က္ ၾကမလား?
The cofounder of the social, news, and entertainment website "Reddit" has been found dead. He certainly was a prodigy, although he never kinda thought of himself like that. He was totally unexcited about starting businesses and making money.
သတင္းနဲ႕ ေဖ်ာ္ေျဖေရး ၀ဘ္ဆိုက္ "Redit" ကို ပူးတြဲ တည္ေထာင္သူ ေသဆံုးေနတာကို ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္ သူဟာငယ္ရြယ္ ျပီး ပါရမီထူးတဲ့ သူတစ္ေယာက္ပါ သူ႕ကုိယ္သူ ေတာ့ အဲဒိလို ေတြးမိမွာ မဟုတ္ပါဘူး ျပီးေတာ့ သူဟာ စီးပြားေရးလုပ္စားဖို႕ ပိုက္ဆံ ရွာဖို႕ အတြက္ သိပ္စိတ္မ၀င္စားပါဘူး ျပီးေတာ့ သူဟာ စီးပြားေရးလုပ္စားဖို႕ ပိုက္ဆံ ရွာဖို႕ အတြက္ သိပ္စိတ္မ၀င္စားပါဘူး
There is a profound sense of loss tonight in Highland Park, Aaron Swartz's hometown as loved ones say goodbye to one of the Internet's brightest light. Freedom, Open Access, and computer activists are mourning his loss. "An astonishing intellect," if you talk to people who knew him.
Aaron Swartz ရဲ႕ဇာတိေျမ Highland Park မွာ စိတ္မေကာင္းစရာ ကိစၥျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ကိုခ်စ္ခင္တဲ့ သူေတြ ကေတာ့ သူ႕ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးခရီးကို ပို႕ေဆာင္ေနၾကပါတယ္ အင္တာနက္ လြတ္လပ္ ပြင္းလင္းမူ အတြက္ တက္ၾကြ လူပ္ရွားသူေတြ ဟာ အေတာက္ပဆံုးၾကယ္ပြင့္အတြက္ ၀မ္းနည္းေနၾကပါတယ္။ သူကို သိတဲ့ လူေတြ ကို ဒီသတင္း အေၾကာင္းသြားေျပာ ရင္ သိပ္အံၾသ ၾကမွာပါ အစိုးရက သူ႕ ကို သတ္လိုက္တာပါ ။ MIT ကေတာ့ သူတို႕ရဲ အေျခခံ စည္းကမ္းေတြကို ခ်ဴိ းဖ်က္လိုက္တာပဲ။ အစိုးရက သူ႕ ကို အျခားသူေတြ အတြက္ ဥပမာ ေပးျပီး သတိေပးလိုက္တာပါ အစိုးရ က ထိန္းခ်ဴဴ ပ္လိုတဲ့ ဆႏၵ အရမ္းျပင္းထန္ေနပါတယ္။ သူဟာ ေထာင္ဒဏ္ ၃၅ ႏွစ္နဲ႕ ဒဏ္ေငြ ေဒၚလာ ၁ သန္း ခ် မွတ္ခံရဖြယ္ ရွိခဲ့ပါတယ္။ မွာယြင္းစြာ တရားစြဲ ဆိုမူ တစ္ခု ဒါမွမဟုတ္ မေကာင္းမူ တစ္ခု လို႕ေတာင္က်ြန္ေတာ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ေသခ်ာ ေလ့လာၾကည့္ျပီး ၾကျပီလား? သံုးသပ္ျပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်လို႕ ရျပီလား?
Growing up, you know, I slowly had this process realizing that all the things around me that people had told me were just the natural way of things were, or the way things would be, weren't natural at all. There were things that could be changed. And there were things, more importantly, were WRONG and should change.
က်ြန္ေတာ့္ ေဘးက လူေတြ ေျပာေတာ့ တစ္ခ်ဴိ ႕ ကိစၥ ေတြကပံုမွန္အတုိင္း ျဖစ္ေနတယ္လို႕ ထင္စရာရွိပါတယ္ က်ြန္ေတာ့္ ေဘးက လူေတြ ေျပာေတာ့ တစ္ခ်ဴိ ႕ ကိစၥ ေတြကပံုမွန္အတုိင္း ျဖစ္ေနတယ္လို႕ ထင္စရာရွိပါတယ္ တကယ္ေတာ့ အဲဒိကိစၥေတြ က ျဖစ္သင့္တဲ့ အတုိင္းျဖစ္ေနတာမဟုတ္ပါဘူး မွားယြင္းေနျပီး ေျပာင္းလဲရမယ့္ အရာေတြသာျဖစ္ပါတယ္ ဒါေတြကို က်ြန္ေတာ္ျဖည္းျဖည္း မွ သေဘာေပါက္လာပါတယ္ ရင့္က်က္လာခဲ့ပါတယ္။က်ြန္ေတာ္ သေဘာေပါက္လာတဲ့ အခ်ိန္ မွာေတာ့ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ လုိ႕မရေတာ့ပါဘူး ရင့္က်က္လာခဲ့ပါတယ္။က်ြန္ေတာ္ သေဘာေပါက္လာတဲ့ အခ်ိန္ မွာေတာ့ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ လုိ႕မရေတာ့ပါဘူး
Welcome to story reading time. The name of the book is "Paddington at the Fair." He was born in Highland Park and grew up here.
ပံုျပင္ဖတ္တဲ့ အခ်ိန္ ေရာက္ျပီ ပံုျပင္ဖတ္တဲ့ အခ်ိန္ေရာက္ပါျပီ ပံုျပင္ရဲ႕ အမည္က "Paddington at the Fair" ပါ သူ႕ က Highland Park မွာေမြးဖြား ၾကီးျပင္းခဲ့တာပါ။ ေမြးခ်င္း ညီအစ္ကို ၃ ေယာက္ရွိပါတယ္။ ျပီးေတာ့ သူက ထူးကဲစြာ ညဏ္ရည္ထက္တဲ့သူပါ ေအာင္မေလး ေသတၱာ လိမ့္က်သြားျပီ ကေလးမ်ား ေအာ္သံ က်ြန္ေတာ္တို႕ က သိပ္လိမၼာ တဲ့ ကေလးေတြေတာ့ မဟုတ္ခဲ့ဘူးဗ် သံုးေယာက္သား ေျပလႊား ေဆာ့ကစားေနျပီး ဒုကၡေပးတက္တယ္ ေလ ေအရြန္ေရ ဘာလဲ? က်ြန္ေတာ္ သေဘာေပါက္လာတာ ေအရြန္က ဘယ္လိုသင္ယူရလဲ ဆိုတာကို ငယ္ငယ္ကတည္း ကေသခ်ာ ေလ့လာ ေနခဲ့တာ တစ္ ႏွစ္ သံုး ေလး ငါး ေျခာက္ ခုႏွစ္ ရွစ္ ကိုး တစ္ဆယ္! ဒီေကာင္ေလး ဘယ္သူလဲ ေပ်ာ္တက္တဲ့ ေအရြန္ပါ သူဘာလုိခ်င္ လဲဆို တာ သူသိတယ္ေလ ျပီးေတာ့ သူလိုခ်င္တဲ့အရာ ကို ပဲသူလုပ္ခ်င္ခဲ့တယ္ သူလုပ္ခ်င္တာကိုေလးရေအာင္ လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္ သူ႕ရဲစပ္စု လိုတဲ့စိတ္ ကေတာ့ တအားပါပဲ ဒီမွာ ကျဂိဳလ္ေတြ ရဲ ပံုေတြေလ ျဂိဳလ္တစ္လံုးစီတိုင္းမွာ သေကၤတေတြရွိတယ္ ဗုဒၶဟူးျဂိဳလ္ ေသာၾကာျဂိဳလ္ ကမၻာျဂိဳလ္ နဲ႕ ၾကာသာပေတးျဂိဳလ္ တေန႕ သူက ဆူဆန္ ကို ံHighland Park ျမိဳလယ္ေကာင္က မိသားစုေဖ်ာ္ေျဖေရး ဆုိတာဘာလဲလို႕ေမးတယ္ တေန႕ သူက ဆူဆန္ ကို ံHighland Park ျမိဳလယ္ေကာင္က မိသားစုေဖ်ာ္ေျဖေရး ဆုိတာဘာလဲလို႕ေမးတယ္ သူက အဲဒိတုန္းက ၃ ႏွစ္သားပဲရွီေသးတာ ဒါနဲ႕ မင္းဘာေတြေမးေနတာလဲလို ႕ ေမးေတာ့ သူက အဲဒိတုန္းက ၃ ႏွစ္သားပဲရွီေသးတာ ဒါနဲ႕ မင္းဘာေတြေမးေနတာလဲလို ႕ ေမးေတာ့ သူက အဲဒိတုန္းက ၃ ႏွစ္သားပဲရွီေသးတာ ဒါနဲ႕ မင္းဘာေတြေမးေနတာလဲလို ႕ ေမးေတာ့ သူက ဒီမွာၾကည့္ေလ ေရခဲေသတၱာမွာေရးထားတယ္ ေလတဲ့ အရမ္းအံၾသမိပါတယ္ သူဖတ္ႏိုင္မယ္လို႕ မထင္ထားမိပါဘူး တကယ္ေတာ့ အဲဒါက ဂ်ဴးလူမ်ိဴးေတြ က်င္းပေလ့ရွိတဲ့ ညစာစားပြဲေလးပါ အဲဒိညစာစားတဲ့ ညက အျခားညေတြ နဲမတူပါဘူး တကယ္ေတာ့ အဲဒါက ဂ်ဴးလူမ်ိဴးေတြ က်င္းပေလ့ရွိတဲ့ ညစာစားပြဲေလးပါ အဲဒိညစာစားတဲ့ ညက အျခားညေတြ နဲမတူပါဘူး က်ြန္ေတာမွတ္မိေနပါေသးတယ္ ခ်ီကာဂို တကၠသိုလ္ စာၾကည့္တိုက္ မွာေပါ့ ၁၉၀၀ ခုႏွစ္ေလာက္က စာအုပ္စဥ္ကေန စာအုပ္တစ္အုပ္ကို ဆြဲထုတ္ျပီး သူကိုျပပါတယ္ ျပီးသူ႕ကို ေျပာလိုက္ပါေသးတယ္ ဒီေနရာ တကယ္ ထူးျခားတဲ့ေနရာပါလို႕ သူကိုျပပါတယ္ ျပီးသူ႕ကို ေျပာလိုက္ပါေသးတယ္ ဒီေနရာ တကယ္ ထူးျခားတဲ့ေနရာပါလို႕ က်ြန္ေတာ္တို႕က စပ္စုတက္တဲ့ကေလးေတြပါ က်ြန္ေတာ္တို႕က စပ္စုတက္တဲ့ကေလးေတြပါ ဒါေပမဲ့ ေအရြန္က သင္ယူဖို႕ေကာ သင္ၾကားေပးဖို႕ ကိုပါ စိတ္၀င္စားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေအရြန္က သင္ယူဖို႕ေကာ သင္ၾကားေပးဖို႕ ကိုပါ စိတ္၀င္စားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေအရြန္က သင္ယူဖို႕ေကာ သင္ၾကားေပးဖို႕ ကိုပါ စိတ္၀င္စားပါတယ္။
We all were curious children, but Aaron really liked learning and really liked teaching. "...We're going to learn the ABC backward."
"ငါတို႕ ABC ကို ေနာက္ျပန္ဆိုၾကည့္ရေအာင္"
"Z, Y, X, W, V, U, T..." I remember, he came home from his first Algebra class and he was like, "Noah, let me teach you Algebra!" and I'm like, "What IS Algebra?" He was always like that.
"Z,Y,X,W,V,U,T.." သူပထမဆံုး အကၡရာသခ်ၤာ သင္ျပီး ျပန္လာတဲ့ေန႕ ကို မွတ္မိေသးတယ္ သူပထမဆံုး အကၡရာသခ်ၤာ သင္ျပီး ျပန္လာတဲ့ေန႕ ကို မွတ္မိေသးတယ္ သူက Noah ငါမင္းကို အကၡရာသခ်ၤာ သင္ေပးမယ္တဲ့ သူက Noah ငါမင္းကို အကၡရာသခ်ၤာ သင္ေပးမယ္တဲ့ က်ြန္ေတာ္က ဘာ အကၡရာသခ်ၤာ ဟုတ္လားလို႕ေမးလိုက္တယ္ က်ြန္ေတာ္က ဘာ အကၡရာသခ်ၤာ ဟုတ္လားလို႕ေမးလိုက္တယ္ သူက အျမဲ အဲဒိလိုပါပဲ အခု မင္း ကလစ္ဆို တဲ့ ခုလုပ္ကို ႏိုပ္ပါ ေတြ႕ လားရျပီ ေတြ႕လားအခု ပန္းေရာင္ေလးျဖစ္ေနတယ္ ေတြ႕လားအခု ပန္းေရာင္ေလးျဖစ္ေနတယ္ က်ြန္ေတာ္တို႕ အသက္ ၂ ႏွစ္ ၃ ႏွစ္ေလာက္မွာ BOB က ကြန္ပ်ဴတာနဲ႕ မိတ္ဆက္ေပးခဲ့တယ္ က်ြန္ေတာ္တို႕ အသက္ ၂ ႏွစ္ ၃ ႏွစ္ေလာက္မွာ BOB က ကြန္ပ်ဴတာနဲ႕ မိတ္ဆက္ေပးခဲ့တယ္ က်ြန္ေတာ္တို႕ အသက္ ၂ ႏွစ္ ၃ ႏွစ္ေလာက္မွာ BOB က ကြန္ပ်ဴတာနဲ႕ မိတ္ဆက္ေပးခဲ့တယ္ အဲဒိမွာပဲ သူ စျပီး ကြန္ပ်ဴ ေလာက ကို ေခ်စံုပစ္ဖို႕ ျဖစ္လာတာပဲ အဲဒိမွာပဲ သူ စျပီး ကြန္ပ်ဴ ေလာက ကို ေခ်စံုပစ္ဖို႕ ျဖစ္လာတာပဲ အဲဒိမွာပဲ သူ စျပီး ကြန္ပ်ဴ ေလာက ကို ေခ်စံုပစ္ဖို႕ ျဖစ္လာတာပဲ အဲဒိမွာပဲ သူ စျပီး ကြန္ပ်ဴ ေလာက ကို ေခ်စံုပစ္ဖို႕ ျဖစ္လာတာပဲ က်ြန္ေတာ္တို႕အားလံုးမွာ ကြန္ပ်ဴတာ ရွိတာပဲေလ ဒါေပမဲ သူက အဲဒါကို အင္တာနက္အထိေရာက္ေအာင္သြားခဲ့တယ္ ဒါေပမဲ သူက အဲဒါကို အင္တာနက္အထိေရာက္ေအာင္သြားခဲ့တယ္ ဒါေပမဲ သူက အဲဒါကို အင္တာနက္အထိေရာက္ေအာင္သြားခဲ့တယ္ သူကြန္ပ်ဴတာ ပရုိဂရမ္ကို တကယ္ငယ္ရြယ္တဲ့ အခ်ိန္မွာကတည္းက စေရးေနျပီ သူကြန္ပ်ဴတာ ပရုိဂရမ္ကို တကယ္ငယ္ရြယ္တဲ့ အခ်ိန္မွာကတည္းက စေရးေနျပီ က်ြန္ေတာ္ မွတ္မိသေလာက္ သူနဲ႕ ပထမဆံုးစေရးျဖစ္တဲ့ အေျခခံ ဂီမ္း က Star Wars trivia ဂီမ္းပါ က်ြန္ေတာ္ မွတ္မိသေလာက္ သူနဲ႕ ပထမဆံုးစေရးျဖစ္တဲ့ အေျခခံ ဂီမ္း က Star Wars trivia ဂီမ္းပါ သူက်ြန္ေတာ္နဲ႕ ေျမေအာက္ခန္းထဲမွာ ထုိင္ျပီး ပရုိဂရမ္ ေရးေနတာ နာရီအေတာ္ ၾကာပါတယ္ သူက်ြန္ေတာ္နဲ႕ ေျမေအာက္ခန္းထဲမွာ ထုိင္ျပီး ပရုိဂရမ္ ေရးေနတာ နာရီအေတာ္ ၾကာပါတယ္ က်ြန္ေတာ္သူနဲ႕ ျဖစ္တက္တဲ့ ျပသနာ က က်ြန္ေတာ္က ျပီးေအာင္မလုပ္ခ်င္တာ သူမွာေတာ့ တစ္ခုခု ကို အျမဲတမ္းလုပ္စရာရွိေနတယ္ေလ သူက အျမဲတမ္း ပရုိဂရမ္ပညာ ျပသနာေလးေတြ ရွင္းႏိုင္တယ္ သူ႕အတြက္ကေတာ့ ပရုိဂရမ္ေရးဆြဲဒါ ဟာ မ်က္လွည့္တစ္ခုလို႕ပါပဲ သာမာန္လူေတြ မလုပ္ႏိုင္တာမ်ဴိး ကိုသူလုပ္ပါတယ္
Aaron made an ATM using Macintosh and a cardboard box.
ATM စက္ကို MACINTOSH နဲ႕ စကၠဴ ပံုးကို သံုးျပီးသူလုပ္ႏိုင္တယ္ ATM စက္ကို MACINTOSH နဲ႕ စကၠဴ ပံုးကို သံုးျပီးသူလုပ္ႏိုင္တယ္
One year for Halloween, I didn't know what I wanted to be. And he thought it would be really really cool if I dressed up like his new favorite computer, which at that time, the original iMac. I mean, he hated dressing up for Halloween, but he loved convincing other people to dress up in things he wanted to see.
ATM စက္ကို MACINTOSH နဲ႕ စကၠဴ ပံုးကို သံုးျပီးသူလုပ္ႏိုင္တယ္ ေဟာ္လို ၀န္ ည တစ္ည အတြက္ က်ြန္ေတာ္ဘာလုပ္ရင္ေကာင္းမလဲစဥ္းစာေနတုန္း သူက က်ြန္ေတာ့္ကို သူရဲ႕ ပန္းသီး ကြန္ပ်ဴ တာသစ္ လို႕ ၀တ္ခိုင္းတယ္ေလ သူက က်ြန္ေတာ့္ကို သူရဲ႕ ပန္းသီး ကြန္ပ်ဴ တာသစ္ လို႕ ၀တ္ခိုင္းတယ္ေလ သူက က်ြန္ေတာ့္ကို သူရဲ႕ ပန္းသီး ကြန္ပ်ဴ တာသစ္ လို႕ ၀တ္ခိုင္းတယ္ေလ အဲဒိတုန္းက မူရင္း iMAC ကြန္ပ်ဴတာအတုိင္းပဲ အဲဒိတုန္းက မူရင္း iMAC ကြန္ပ်ဴတာအတုိင္းပဲ သူက ေဟာ္လုိ၀န္ ည အ၀တ္စားေတြ ကိုိ သိပ္မၾကိဳက္ဘူး ဒါေပမဲ့ လူေတြ ကို သူ၀တ္ေစခ်င္တဲ့ ပံုစံနဲ႕ ၀တ္ေအာင္ ေျပာေလ့ရွိတယ္ သူက ေဟာ္လုိ၀န္ ည အ၀တ္စားေတြ ကိုိ သိပ္မၾကိဳက္ဘူး ဒါေပမဲ့ လူေတြ ကို သူ၀တ္ေစခ်င္တဲ့ ပံုစံနဲ႕ ၀တ္ေအာင္ ေျပာေလ့ရွိတယ္ ေတာ္ၾကေတာ့ ကင္မရာေရွ႕မွာလာေန ေတာ္ၾကေတာ့ ကင္မရာေရွ႕မွာလာေန သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ သူ က "the info" ဆို ၀ဘ္ဆိုဒ္ ကို လုပ္ခဲ့တယ္ အဲဒီမွာ လူေတြက သတင္းအခ်က္လက္ေတြ မ်ွေ၀လို႕ရတယ္ ေသခ်ာတာကေတာ့ မ်ွေ၀တဲ့ သူေတြထဲ ေရႊ အေၾကာင္းသိတဲ့သူလဲ ပါမွာပဲ ေရႊလႊာပါး ေလးေတြလုပ္နည္း သိတဲ့သူလည္းရွိမွာပဲေလ သူတို႕အဲဒါေလးေတြကို ေရးထားခဲ့ရင္ ေနာက္လာဖတ္တဲ့သူေတြ ေလ့လာလို႕ရေတာ့ေပါ့ ျပီးေတာ့ လာဖတ္တဲ့သူေတြက အဲဒါေတြ မွာ လိုအပ္ခ်က္ ေတြရွိေနရင္ ျပင္လို႕ ရတာေပါ့ ဝီကီပီဒီးယား အခမဲ့လြတ္လပ္စြယ္စံုက်မ္း နဲ႕ တူတယ္လို႕ မထင္ဘူးလား? တကယ္ေတာ့ အဲဒါကို ဝီကီပီးဒီးယားမစခင္ကတည္းက သူအသက္ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္ မွာဖန္တီးခဲ့တာေလ တကယ္ေတာ့ အဲဒါကို ဝီကီပီးဒီးယားမစခင္ကတည္းက သူအသက္ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္ မွာဖန္တီးခဲ့တာေလ တကယ္ေတာ့ အဲဒါကို ဝီကီပီးဒီးယားမစခင္ကတည္းက သူအသက္ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္ မွာဖန္တီးခဲ့တာေလ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ သူ႕အခန္းေလးထဲမွာ စက္ေဟာင္းေတြနဲ႕ ဆာဗာ ေထာင္ျပီးလုပ္ခဲ့တာ ဆရာတစ္ေယာက္ရဲ႕ တုန္႕ျပန္မူကေတာ့ ဒါသိပ္ဆိုးတာပဲ တဲ့ စြယ္စံုက်မ္းကို လူတိုင္၀င္ေရးခိုင္းလို႕ မရဘူးေလတဲ့ ငါတို႕ဆီမွာ ပညာတက္ေတြရွိတယ္ဆိုတာ ဒါမ်ဴိးေတြေရးဖို႕ေလတဲ့ မင္းဒီ ေလာက္ဆိုးတဲ့ စိတ္ကူးမ်ဴိးဘယ္ကရလာတာလဲတဲ့။ က်ြန္ေတာ္တို႕ ညီအစ္ကိုေတြ အတြက္ကေတာ့ ဝီကီပီးဒီးယားက ေကာင္းပါတယ္ ဒါေပမဲ့ အဲဒါကို ငါတို႕ လြန္ခဲ့ တဲ့ ၅ ႏွစ္ေလာက္ကတည္းက အိမ္မွာ ရွိျပီးသြားျပီ ေအရြန္ ရဲ႕ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာ theinfo.org ဟာ Cambridge အေခ်စိုက္ ၀ဘ္ဆိုက္ ေရးဆြဲ တဲ့ ကုမ္မဏီ ကျပဳလုပ္တဲ့ က် ာင္းျပိဳင္ပြဲ မွာ ႏိုင္ပါတယ္။
We all went to Cambridge when he won the ArsDigita prize and we had no clue what Aaron was doing. It was obvious that the prize was really important. Aaron soon became involved with online programming communities, then in the process of shaping a new tool for the Web.
က်ြန္ေတာ္တို႕ အားလံုး သူ အႏုပညာ ဒီဂ်စ္တယ္ဆုရေတာ့ Cambridge ကို သြားခဲ့ပါတယ္ ဒါေပမဲ့ သူဘာလုပ္ေနခဲ့လဲဆိုတာ နည္းနည္းမွ ေခ် ရာမခံမိပါဘူး။ ဆုရရွိခဲ့တာကေတာ့ ထင္ရွားတဲ့ ေအာင္ျမင္မူပါပဲ။ ေအရြန္ဟာ ေနာက္ပိုင္း အြန္လိုင္း ပရုိဂရမ္ ေရးဆြဲတဲ့ အသိုင္း၀ိုင္းေတြနဲ႕ ပက္သက္လာခဲ့ျပီး ၀ဘ္ေလာကအတြက္ ပံုစံသစ္ေတြ ဖန္တီးတဲ့ေနခဲ့ပါတယ္။ သူက်ြန္ေတာ့ ဆီလာျပီး ေဟး "ဘန္ အံၾသစရာ ေကာင္းတဲ့ အရာတစ္ခုကို ငါလုပ္ေနတယ္" မင္း သိဖို႕ လိုတယ္ဆို ျပီး လာေျပာပါတယ္။ အဲဒါ ဘာလဲလို႕ ေမးၾကည့္ေတာ့ အဲဒါ RSS လို႕ေခၚပါတယ္တဲ့ သူက ဆက္ျပီး RSS အေၾကာင္းရွင္းျပပါတယ္ အသံုးတည့္လားေမးၾကည့္ခဲ့တယ္။ ျပီးေတာ့ ဘယ္ စာမ်က္နာေတြ သံုးေနျပီလဲ နဲ႕ ဘာလို႕ သံုးဖို႕ လိုလဲ ဆိုျပီး ေမးခဲေသးတယ္။
There was this mailing list for people who are working on RSS, and XML more generally, and there was a person on it named Aaron Swartz who was combative but very smart, and who had lots of good ideas, and he didn't ever come to the face-to-face meetings, and they said, "You know, when are you gonna come out to one of these face-to-face meetings?" And he said, "You know, I don't think my mom would let me.
Rss နဲ႕ Xml ကို ေရးခဲ့တဲ့ သူေတြရဲ႕ အီးေမးလ္ စာရင္းရွိခဲ့ပါတယ္ အဲဒိမွာ ရင္ဆိုင္ရဲတဲ့ သတၱိအျပည့္နဲ႕ သိပ္ပါးနပ္တဲ့ ေကာင္ေလး ေအရြန္ ရဲ႕ အမည္လည္းပါတယ္ သူဘယ္ေတာ့ မွမ်က္နာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႕ရမယ့္ပြဲေတြဆိုမလာဘူး ဘယ္ခ်ိန္မွာ မွဒီလိုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို တက္မလဲေမးၾကည့္ေတာ့ သူက မင္းမသိပါဘူးကြာ ငါအခုမွ ၁၄ ႏွစ္ျပည့္တာ ငါအေမက ဒါေတြ လုပ္ေနတာ သေဘာမက်ေလာက္ဘူးကြ တဲ့။ သူက မင္းမသိပါဘူးကြာ ငါအခုမွ ၁၄ ႏွစ္ျပည့္တာ ငါအေမက ဒါေတြ လုပ္ေနတာ သေဘာမက်ေလာက္ဘူးကြ တဲ့။ ဒီစကားကို သူ႕ရဲ႕ လုပ္ေဖၚကိုင္ဘက္ေတြၾကားေတာ့ သူတို႕ နဲ႕တူအလုပ္တြဲလုပ္ေနတဲ့သူက ၁၃ ႏွစ္ပဲရွီေသးျပီး အခုမွ ၁၄ ျပည့္တာ ဆိုတာ ကို မယံုႏိုင္ေအာင္ပဲ အံၾသ ၾကပါတယ္ သူတို႕ နဲ႕တူအလုပ္တြဲလုပ္ေနတဲ့သူက ၁၃ ႏွစ္ပဲရွီေသးျပီး အခုမွ ၁၄ ျပည့္တာ ဆိုတာ ကို မယံုႏိုင္ေအာင္ပဲ အံၾသ ၾကပါတယ္ ေနာက္ျပီးသူတို႕က ဘုရားေရ ဒီေလာက္ ပါရမီ ထူးတဲ့ ေကာင္ေလးနဲ႕ ေတြ႕ ခ်င္လိုက္တာလို႕ဆိုတယ္ ဗ်။ တကယ္ေတာ့ သူက RSS ကို ဖန္တီးခဲ့တဲ့ ေကာ္မတီမွာ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။
The piece that he was working on, RSS, was a tool that you can use to get summaries of things that are going on on other web pages.
RSS ဆိုတာကေတာ့ အင္တာနက္ ၀ဘ္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ဘာေတြေရးေနၾကတယ္ ဆိုတာကို သြားၾကည့္ေနစရာ မလိုပဲ ကလစ္ႏိုပ္လို႕ရတဲ့မာတီကာ အစုေ၀းပဲျဖစ္ပါတယ္။ RSS ဆိုတာကေတာ့ အင္တာနက္ ၀ဘ္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ဘာေတြေရးေနၾကတယ္ ဆိုတာကို သြားၾကည့္ေနစရာ မလိုပဲ ကလစ္ႏိုပ္လို႕ရတဲ့မာတီကာ အစုေ၀းပဲျဖစ္ပါတယ္။
Most commonly, you would use this for a blog.
RSS ဆိုတာကေတာ့ အင္တာနက္ ၀ဘ္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ဘာေတြေရးေနၾကတယ္ ဆိုတာကို သြားၾကည့္ေနစရာ မလိုပဲ ကလစ္ႏိုပ္လို႕ရတဲ့မာတီကာ အစုေ၀းပဲျဖစ္ပါတယ္။
You might have 10 or 20 people's blogs you wanna read. You use their RSS feeds, these summaries of what's going on on those other pages to create a unified list of all the stuff that's going on. Aaron was really young, but he understood the technology and he saw that it was imperfect and looked for ways to help make it better.
RSS ဆိုတာကေတာ့ အင္တာနက္ ၀ဘ္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ဘာေတြေရးေနၾကတယ္ ဆိုတာကို သြားၾကည့္ေနစရာ မလိုပဲ ကလစ္ႏိုပ္လို႕ရတဲ့မာတီကာ အစုေ၀းပဲျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ဆို ျပန္႕ၾကဲေနတဲ့ စိတ္၀င္စားစရာအခ်က္လက္ေတြ ကို စုစည္းေပးရမယ္ဆိုတာ ကို သူ တကယ္ငယ္ရြယ္တဲ့ အရြယ္ကတည္းက နားလည္သေဘာေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ဆို ျပန္႕ၾကဲေနတဲ့ စိတ္၀င္စားစရာအခ်က္လက္ေတြ ကို စုစည္းေပးရမယ္ဆိုတာ ကို သူ တကယ္ငယ္ရြယ္တဲ့ အရြယ္ကတည္းက နားလည္သေဘာေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ သူ႕ေမကသူ႕ ကို ခ်ီကာဂို ေလဆိပ္ပို႕ေပးပါတယ္ ေနာက္ေတာ့ က်ြန္ေတာ္တုိ႕ ကသူ႕ကို ဆန္ဖရစၥကို မွာသြားၾကိဳ ပါတယ္။
So his mom started bundling him on planes in Chicago. We'd pick him up in San Francicso. We'd introduce him to interesting people to argue with, and we'd marvel at his horrific eating habits.
သူ႕ ကို ကြ်န္ေတာ္တို႕ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတဲ့သူေတြနဲ႕ မိတ္ဆက္ေပးပါတယ္ ေနာက္ျပီးသူ႕ရဲ႕ စားေသာက္တဲ့ေလ့ထ ကိုလည္း ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ အံၾသမိတယ္ သူက အျဖဴေရာင္အစားစာေတြပဲစားတယ္ေလ ေၾကာ္ထားတာမဟုတ္တဲ့ အျဖဴထည္ ထမင္းေပါင္း တို႕ ပါမုန္႕ အျဖဴ တို႕ေလ ျပီး ေတာ့ သူ႕ရဲ စကားရည္လုျပဳ ဆိုႏိုင္စြမ္းက လည္း အံၾသေလာက္စရာပဲ ျပီး ေတာ့ သူ႕ရဲ စကားရည္လုျပဳ ဆိုႏိုင္စြမ္းက လည္း အံၾသေလာက္စရာပဲ ျပီး ေတာ့ သူ႕ရဲ စကားရည္လုျပဳ ဆိုႏိုင္စြမ္းက လည္း အံၾသေလာက္စရာပဲ ဒီေကာင္ေလးရဲ႕ပါးစပ္ကေန ဒါမ်ဴိးေျပာႏိုင္တယ္ဆိုတာကို ခင္မ်ား ျမင္ရင္ အံၾသမိမွာပဲ ဒီေကာင္ေလးရဲ႕ပါးစပ္ကေန ဒါမ်ဴိးေျပာႏိုင္တယ္ဆိုတာကို ခင္မ်ား ျမင္ရင္ အံၾသမိမွာပဲ သူသာ မေသခဲ့ရင္ ဒီအခ်ိန္ဆို ေနရာ တစ္ခုခု ေတာ့ ရေနျပီေလ သူသာ မေသခဲ့ရင္ ဒီအခ်ိန္ဆို ေနရာ တစ္ခုခု ေတာ့ ရေနျပီေလ ေအရြန္ မင္းအလွည့္ မတူေတာ့တာ က ေဒါ့ကြန္း လို လုပ္ငန္းမ်ဴိး လုပ္လို႕ မေကာင္းပါဘူး ဘာလုိ႕လဲဆိုေတာ့ ဆန္းသစ္မူ မရွိပဲ စမ္းသပ္လက္စ ထုတ္ကုတ္ေတြကို ပဲ ဖုန္း တို႕ အင္တာနက္ေတြေပၚမွာပဲေရာင္းေနၾကလို႕ပါ မတူေတာ့တာ က ေဒါ့ကြန္း လို လုပ္ငန္းမ်ဴိး လုပ္လို႕ မေကာင္းပါဘူး ဘာလုိ႕လဲဆိုေတာ့ ဆန္းသစ္မူ မရွိပဲ စမ္းသပ္လက္စ ထုတ္ကုတ္ေတြကို ပဲ ဖုန္း တို႕ အင္တာနက္ေတြေပၚမွာပဲေရာင္းေနၾကလို႕ပါ ဒါေပမဲ့ အျခားတဖက္မွာလည္းတီထြင္မူအသစ္ေတြ ဆက္ျဖစ္ေနတာပဲ တီထြင္ၾကံဆ မူ မလုပ္ႏိုင္ဖူးဆိုရင္ ခင္ဗ်ားရဲ႕ေခါင္းကို ေျမၾကီးထဲမွာပဲ ျမွပ္ထားသင့္တယ္ဗ် ဒါေပမဲ့ အျခားတဖက္မွာလည္းတီထြင္မူအသစ္ေတြ ဆက္ျဖစ္ေနတာပဲ တီထြင္ၾကံဆ မူ မလုပ္ႏိုင္ဖူးဆိုရင္ ခင္ဗ်ားရဲ႕ေခါင္းကို ေျမၾကီးထဲမွာပဲ ျမွပ္ထားသင့္တယ္ဗ် ဒီလိုုအေတြးေခၚမ်ဴိးေၾကာင့္ပဲ သူက အားလံုုးထက္ပိုုေတာ္ေနတယ္ ပိုုျပီးစမက္ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိုုယ္ေရးေသြးျဖစ္ေနခဲ့တယ္ ေနာက္ျပီးသူကအျခားသူေတြကိုု ဘာလုုပ္ပါလိုု႕ အျမဲတက္တဲ့သူျဖစ္ေလ့ရွိတယ္ ကြန္ပ်ဴတာအားလံုုးကိုုမင္း ဒီလိုုေပါင္းလိုုက္ရင္ ျဂိဳလ္သားေတြ ကိုု ရွာတာကေန ကင္ဆာေရာဂါ ကုုႏိုုင္တဲ့အထိ အဆင္ေျပေစႏိုုင္တယ္ ကြ်န္ေတာ္သူ႕ကိုု အင္တာနက္ ခ်က္တင္ အိုုင္အာစီ မွာစေတြ႕ျဖစ္တာ သူက ပရုုိဂရမ္ ကုုဒ္ေတြေရးႏိုုင္ရုုံမက အခက္ခဲျပသနာေတြကိုု ရွင္းျပႏိုုင္လိုု႕ လူေတြ႕ကိုု အံ့ၾသေစတယ္
The circle is arguably the most fundamental shape in our universe, whether you look at the shapes of orbits of planets, whether you look at wheels, whether you look at things on kind of a molecular level. The circle just keeps showing up over and over and over again. So it's probably worthwhile for us to understand some of the properties of the circle.
စက္၀ုိင္းဟာ စၾကာ၀ဠာထဲမွာ အေျခခံအက်ဆုံး ပုံစံတစ္ခု ျဖစ္ေၾကာင္းကုိ ျဂိဳလ္ပတ္လမ္းေၾကာင္းေတြ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘီးေတြရဲ ႔ ပုံစံဘဲျဖစ္ျဖစ္ ေမာ္လီက်ဴး အဆင္႔ အရာ၀တၱဳေတြ ကုိၾကည္႔ရင္ဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ သိႏုိင္ပါတယ္။ စက္၀ုိင္း ပုံစံကုိ ေနရာေပါင္းစုံမွာ အျမဲတမ္းေတြ႔ ျမင္ေနရပါတယ္။ ဒါမုိ႔ စက္၀ုိင္းနဲ႔ ပက္သက္တဲ႔ ဂုဏ္သတၱိေတြ နားလည္တာ ဟာ တုိ႔တေတြ အတြက္ အက်ိဳးရွိႏုိင္ပါတယ္။ လူေတြ စက္၀ုိင္းေတြ အေၾကာင္း ေတြ႔ရွိၾကတဲ႔ အခါ ဦးဆုံး ေျပာမဲ႔ အခ်က္ကေတာ႔ စက္၀ုိင္းရဲ ႔ ဂုဏ္သတၱိက ဘာေတြ ျဖစ္မလည္းဆုိတာပါဘဲ။ မင္း လည္း လ ကုိ တစ္ခ်က္ ေလာက္ၾကည္႔လုိက္ပါဦး။ ပထမအခ်က္အေနနဲ႔ စက္၀ုိင္းတစ္ခုတြင္ အမွတ္မ်ား အားလုံး ဗဟုိမွေန တူညီစြာ ကြာေ၀းၾကပါတယ္။ အစြန္းမွာ ရွိေနတဲ႔ အမွတ္ေတြ အားလုံး ဗဟုိကေန တူညီေသာ အကြာအေ၀းမွာ ရွိၾကပါတယ္။ ဦးဆုံး အခ်က္မ်ား အနက္ ေမးလုိတာကေတာ႔ ဗဟုိကေန တူညီစြာ ရွိေနတဲ႔ အဆုိပါ အကြာအေ၀းဟာ ဘာလည္း ဆုိတာ ပါဘဲ။ ဒီေနရာမွာ အထက္ပါ အကြာအေ၀းကုိ စက္၀ုိင္းရဲ ႔ အခ်င္း၀က္ လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ ဌင္းဟာ ဗဟုိနဲ႔ အစြန္းၾကား အကြာအေ၀း ဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ ထို အခ်င္း၀က္ဟာ ၃ စင္တီမီတာဆုိ ဒီ အခ်င္း၀က္ဟာလည္း ၃ စင္တီမီတာဘဲ ျဖစ္ေနပါမယ္။ ဒီအခ်င္း၀က္ ၃ စင္တီမီတာ ျဖစ္မယ္ဆုိရင္ ဒါဟာ ဘယ္ေတာ႔မွ ေျပာင္းသြားလိမ္႔မွာ မဟုတ္ပါ။ အဓိပၸါယ္ဖြင္႔ရမယ္ဆုိရင္ စက္၀ုိင္းဆုိတာ အမွတ္အားလုံး ဗဟုိမွေန တူညီစြာ ကြာေ၀းတဲ႔ အရာတစ္ခုပါဘဲ။ အဆုိပါ တူညီတဲ႔ အကြာအေ၀းကုိ အခ်င္း၀က္လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ စက္၀ုိင္းနဲ႔ ပက္သက္ျပီး စိတ္၀င္စားေကာင္းတဲ႔ အခ်က္တစ္ခု ကုိေျပာၾကမယ္ ဆုိရင္ စက္၀ုိင္းတစ္ခု ဟာ ဘယ္ေလာက္ၾကီး သလည္း ဆုိတာပါဘဲ။ စက္၀ိုင္းရဲ ႔ အက်ယ္ဆုံး အမွတ္မွာ အက်ယ္ဘယ္ေလာက္ရွိလိမ္႔မလည္း? တစ္နည္းအားျဖင္႔ ဌင္းရဲ ႔ အက်ယ္ဆုံး အမွတ္ၾကားကုိ ျဖတ္တုိင္းရင္ အကြာအေ၀း ဘယ္ေလာက္ရႏုိင္သလည္း? ဒီေနရာမွာတင္မက ဤေနရာမွာ ျဖတ္ရင္လည္း အလြယ္တကူဘဲ ရႏုိင္ပါေသးတယ္။ အခု ေနရာေတြကုိေတာ႔ မျဖတ္ ျပေတာပါဘူး။ ဘာလုိ႔လည္း ဆုိေတာ႔ ဒါဟာ အက်ယ္ဆုံး အမွတ္ေနရာ မဟုတ္လုိ႔ပါဘဲ။ အက်ယ္ဆုံး အမွတ္ေနရာ ကုိ ျဖတ္သြားတဲ႔ ေနရာ အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။ ကဲ အခ်င္း၀က္ကုိ ၾကည္႔ရေအာင္။ ေနာက္ အက်ယ္ဆုံး အမွတ္ကုိၾကည္႔မယ္ဆုိရင္ ဗဟုိကုိ ျဖတ္ျပီး ေတာက္ေလွ်ာက္ ဆက္သြားတာေတြ႔ ရမယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ဌင္းဟာ အခ်င္း၀က္ ၂ ခုပါဘဲ။ ဒီမွာ အခ်င္း၀က္တစ္ခု၊ ဟုိမွာ လည္း ေနာက္ထပ္ အခ်င္း၀က္တစ္ခု ရပါမယ္။ စက္၀ုိင္းရဲ ႔ အက်ယ္ဆုံး အမွတ္၊ ဒီအကြာအေ၀းကုိ အခ်င္း လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ ဒါဟာ စက္၀ုိင္းတစ္ခုရဲ ႔ အခ်င္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဌင္းဟာ အခ်င္း၀က္နဲ႔ အလြန္ရုိးရွင္းတဲ႔ ဆက္ႏြယ္မႉ ႔ ရွိပါျပီ။ အခ်င္းဟာ အခ်င္း၀က္ရဲ ႔ ႏွစ္ဆ ရွိပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ စိတ္၀င္စားစရာ အခ်က္တစ္ခုကေတာ႔ စက္၀ုိင္းတစ္ခု ဟာ ပတ္ပတ္လည္ ဘယ္ေလာက္ ရွည္တယ္ဆုိတာပါဘဲ။ ေပၾကိဳးနဲ႔ စက္၀ုိင္း ပတ္ပတ္လည္ တုိင္းၾကည္႔မယ္ဆုိရင္ ရမဲ႔ အကြာအေ၀းဟာ ဘာျဖစ္ပါသလည္း။ ဒါကုိ စက္၀ုိင္းတစ္ခုရဲ ႔ အ၀န္း လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ အခုဆုိ အခ်င္းနဲ႔ အခ်င္း၀က္ ဘယ္လုိ ဆက္ႏြယ္မႉ႔ ရွိတယ္ဆုိတာ သိၾကျပီ။ အ၀န္း နဲ႔ အခ်င္း ဟာ ဘယ္လုိ ဆက္စပ္ေနတယ္ ဆုိတာ ေျပာႏုိင္မလည္း။ အခ်င္းဟာ ဘာလည္း ဆုိတာ မသိခဲ႔ ရင္ေတာင္ အခ်င္း၀က္နဲ႔ ဆက္စပ္လုိက္ ရင္ ဒါဟာ အလြယ္ေလး ျဖစ္သြားပါမယ္။ လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက ေပၾကိဳး ကုိသုံးျပီး အ၀န္းနဲ႔ အခ်င္း၀က္ တုိ႔ကုိ တုိင္းတာခဲ႔ၾကတယ္။ ေပၾကိဳးသုံျပီး တုိင္းတာ သိပ္မေကာင္းဘူး ဆုိပါစုိ႔။ အ၀န္းကုိ တုိင္းၾကည္တဲ႔ အခါ ၃ ေလာက္ရေနတယ္။ ဆက္ျပီး အခ်င္း၀က္ (သုိ႔) အခ်င္းကုိ တုိင္းတဲ႔ အခါ ကဲ အခ်င္း လုိ႔ ဘဲေျပာရေအာင္။ အဲ႔ အခ်င္းဟာ ၁ ေလာက္ျဖစ္ေနတယ္။ အဲ႔အခါ သူတုိ႔ ေျပာမွာက ကဲကဲ အခ်ိဳး အေၾကာင္း ထားလုိက္ဦး။ ဒီလုိ မ်ိဳး အ၀န္းနဲ႔ အခ်င္း တုိ႔ရဲ ႔အခ်ိဳး ကုိ ေရးခ်လိုိက္မယ္။ အ၀န္း နဲ႔ အခ်င္းတုိ႔ ရဲ ႔ အခ်ိဳးဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။
So let's say that somebody had some circle over here -- let's say they had this circle, and the first time with not that good of a tape measure, they measured around the circle and they said hey, it's roughly equal to 3 meters when I go around it. And when I measure the diameter of the circle, it's roughly equal to 1. OK, that's interesting.
တစ္ေယာက္ေယာက္ ဆြဲထားတဲ႔ စက္၀ုိင္းေလးရွိမယ္ ဆုိပါစုိ႔ ပထမဆုံး အၾကိမ္ တုိင္းတဲ႔ အခါ သိပ္မေကာင္းဘူး သူတုိ႔ အ၀န္းတစ္ေလွ်ာက္ တုိင္းၾကည္႔တဲ႔အခါ အၾကမ္းဖ်င္း ပတ္ပတ္လည္ ၃ မီတာ ေလာက္ရတယ္လုိ႔ ေျပာတယ္။ ျပီးေတာ႔ စက္၀ုိင္းရဲ႔ အခ်င္းကုိ တုိင္းၾကည္႔တဲ႔ အခါ ၁ မီတာေလာက္ ရေနတယ္။ ဟုတ္ျပီ။ စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းလာျပီ။ အ၀န္း နဲ႔ အခ်င္း တုိ႔ရဲ ႔ အခ်ိဳးဟာ ၃ ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဒါဆုိ အ၀န္းဟာ အျမဲတမ္း အခ်င္းရဲ ႔ ၃ ဆ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္လိမ္႔မယ္။ ဒါဟာ အဲ႔ စက္၀ုိင္းအတြက္ဘဲ ျဖစ္မယ္။ ဒါေပမဲ႔ ဒီမွာရွိတဲ႔ အျခားစက္၀ုိင္းေတြကုိ တုိင္းၾကည္႔တဲ႔ခါ ဒီလုိ ျဖစ္မယ္။ ကဲ ပုိျပီး ေသးေအာင္ ဆြဲလုိက္ျပီ။ ဒီစက္၀ုိင္းမွာေတာ႔ တုိင္းၾကည္႔လုိက္တဲ႔ အခါ အ၀န္း က ၆ စင္တီမီတာေလာက္ ျဖစ္တာေတြ႔ ရတယ္။ တုိင္းတာ တာ သိပ္တိတိက်က် မဟုတ္ေတာင္ အခ်င္း က အၾကမ္းဖ်င္း ၂ စင္တီမီတာ ေလာက္ရ ေနတယ္။ အခု တစ္ၾကိမ္လည္း အ၀န္းနဲ႔ အခ်င္း တုိ႔ အခ်ိဳး ဟာ အၾကမ္းဖ်င္း ၃ ျဖစ္ေနျပန္ျပီ။ ဟုတ္ျပီ။ ဒါဟာ စက္၀ုိင္းေတြရဲ ႔ လွပတဲ႔ ဂုဏ္သတၱိ တစ္ခုပါဘဲ။ ဘယ္ စက္၀ုိင္းမွာ မဆုိ အ၀န္းနဲ႔ အခ်င္းတုိ႔ အခ်ိဳးဟာ တသတ္မတ္တည္း ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါဆုိ ဆက္လက္ျပီး ေလ႔လာၾကည္႔ရေအာင္။ ပုိျပီး တိတိက်က် တုိင္းထားတာေတြ ရလာပါတယ္။ ပုိျပီး တိက်တဲ႔ တုိင္းတာမႉ ႔ေတြ ရလာတဲ႔ အခါ အခ်င္းက ၁ တိတိက်က် ရတယ္ေပါ႔။ အခ်င္း က အတိအက် ၁ ရ ေနတယ္။ ဒါေပမဲ႔ အ၀န္းကုိ တုိင္းတဲ႔ အခါ ၃.၁ ေလာက္ ျဖစ္ေနတယ္။ ဒီမွာ လည္း တူတူဘဲ ျဖစ္ေနတယ္။ အခ်ိဳးဟာ ၃.၁ နဲ႔ နီးစပ္တယ္လုိ႔ သတိထားမိၾကတယ္။ ပုိျပီး ေကာင္းသထက္ေကာင္းေအာင္ တုိင္းၾကည္႔ၾကတဲ႔ အခါ ဒီ အခ်ိဳးကုိ ဘဲ ရေနတယ္ ဆုိတာ နားလည္ လာၾကတယ္။ ဆက္လက္ျပီး ပုိမိုတိက်ေအာင္ တုိင္းတာၾကတဲ႔ အခါ အခ်ိဳးဟာ ၃.၁၄၁၅၉ ဆုိတာ ရလာၾကတယ္။ ဒႆမကိန္းေတြ ဆက္ဆက္ထည္႔ၾကည္႔တဲ႔ အခါ ဒီ အခ်ိဳးထဲမွာ ဂဏန္းေတြ မထပ္တာ ေတြ႔ ရတယ္။ ဒါဟာ ထူးဆန္းျပီး စိတ္၀င္စားဖြယ္ ေကာင္းတဲ႔ အဆုံးမရွိတဲ႔ ကိန္း တစ္ခု ျဖစ္လာခဲ႔တယ္။ ဒီ ကိန္း စၾကာ၀ဠာၾကီး အတြက္ အလြန္ အေျခခံ က်ပါတယ္။ ဘာလုိလည္း ဆုိေတာ႔ စက္၀ုိင္းဟာ စၾကာ၀ဠာရဲ ႔ ပင္မ အရင္းအျမစ္ ျဖစ္လုိ႔ ပါဘဲ။ ျပီးေတာ႔ ဘယ္ စက္၀ုိင္း တုိင္းမွာ မဆုိ ဒီကိန္း ကုိ ေတြ႔ၾကရမွာပါ။ အ၀န္း နဲ႔ အခ်င္းတုိ႔ရဲ ႔ အခ်ိဳး ျဖစ္တဲ႔ ဒီ ေမွာ္ဆန္တဲ႔ ကိန္း ေလးကုိ နာမည္ေပးခဲ႔ ပါတယ္။ ဒီကိန္းေလးကုိ Pi လုိ႔ ေခၚျပီး လက္တင္ (သုိ႔) ဂရိ အကၡရာ Pi နဲ႔ ကုိယ္စားျပဳလုိက္ပါတယ္။ ဒီ အမွတ္အသားေလးဟာ စၾကာ၀ဠာထဲမွာ အံၾသဖြယ္ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္တဲ႔ Pi ကုိ ကုိယ္စားျပဴလုိက္ပါတယ္။ ဦးစြာ ဒီ ကိန္းကုိ အ၀န္း နဲ႔ အခ်င္း တုိ႔ရဲ ႔ အခ်ိဳး အျဖစ္ေတြ႔ ရတယ္။ ေနာက္ပုိင္း မွာ သခ်ာၤ ကုိ ပုိျပီး ေလ႔လာ သြားတာနဲ႔အမွ် ဒီ ကိန္း ေလးကုိ ေနရာ တုိင္း မွာ မင္း ေတြ႔ ရ လိမ္႔မယ္။
It's one of these fundamental things about the universe that just makes you think that there's some order to it. But anyway, how can we use this in I guess our basic mathematics? So we know, or I'm telling you, that the ratio of the circumference to the diameter -- when I say the ratio,
Pi ဟာ စၾကာ၀ဠာရဲ ႔ မူလက်တဲ႔ အရာမ်ားစြာ အနက္က တစ္ခု ျဖစ္တဲ႔ အတြက္ ဒါဟာ ေသေသခ်ာခ်ာ စီစဥ္ထားတာလားလုိ႔ေတာင္ မင္း ေတြးမိလိမ္႔မယ္။ ကဲ ဘာျဖစ္ျဖစ္ေလ ဒီ ကိန္းကုိ တုိ႔တေတြရဲ ႔ အေျခခံ သခ်ာၤမွာ ဘယ္လုိ အသုံးခ်ၾကမလည္း? အ၀န္းနဲ႔ အခ်င္းရဲ ႔ အခ်ိဳး လုိ႔ ေျပာလုိက္တဲ႔ အခါ ဒါဟာ အ၀န္းကုိ အခ်င္းနဲ႔ စားပါလုိ႔ ဆုိ သြယ္၀ုိက္ ဆုိလုိတာ ျဖစ္ျပီး မင္းဟာ Pi ကုိ ရပါလိမ္႔မယ္။
Pi is just this number. I could write 3.14159 and just keep going on and on and on, but that would be a waste of space and it would just be hard to deal with, so people just write this Greek
Pi ဟာ ဒီ ကိန္းေလးပါဘဲ။ ၃.၁၄၁၅၉ လုိ႔ေရးႏုိင္တယ္။ ဆက္ျပီး ကိန္းေတြ ထပ္ထည္႔သြားလည္းရတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ေနရာေတြ ပုပ္ျပီး အသုံးျပဳရတာ ခက္သြားမယ္။ ဒါမုိ႔ လူေတြက ဒီ ဂရိ အကၡရာ
letter pi there. So, how can we relate this? We can multiply both sides of this by the diameter and we could say that the circumference is equal to pi times the diameter.
Pi ကုိဘဲ ေရးလုိက္ၾကတယ္။ ဒါကုိ ဘယ္လုိမ်ိဳး ဆက္ႏြယ္လုိ႔ ရမလည္း? ႏွစ္ဖက္လုံးကုိ အခ်င္းနဲ႔ ေျမွက္လုိက္မယ္ဆုိရင္ အ၀န္း ဟာ အခ်င္းရဲ ႔
Or since the diameter is equal to 2 times the radius, we could say that the circumference is equal to pi times 2 times the radius. Or the form that you're most likely to see it, it's equal to 2 pi r. So let's see if we can apply that to some problems.
Pi အဆ ရွိမယ္လုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ အခ်င္းဟာ အခ်င္း၀က္ရဲ ႔ ၂ ဆ ျဖစ္တဲ႔ အတြက္ အ၀န္းဟာ အခ်င္း၀က္ရဲ ႔ Pi ႏွစ္ခုစာ ရွိမယ္လုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ မင္း မ်ားေသာ အားျဖင္႔ ေတြ႔ရမဲ႔ ပုံစံကေတာ႔ 2 Pi r ဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကဲ ဒါကုိ ပုစာၦ အခ်ိဳ႔မွာ ဘယ္လုိ အသုံးခ်ႏုိင္မလည္း ဆုိတာ ၾကည္႔ရေအာင္။ စက္၀ုိင္းတစ္ခုရွိတယ္ ဆုိပါစုိ႔။ အဲ႔ စက္၀ုိင္းရဲ ႔ အခ်င္း၀က္ က ၃ ရွိတယ္ဆုိပါစုိ႔။ အခ်င္း၀က္က ၃ လုိ႔ ခ်ေရးလုိက္ျပီ။ ဒါက ၃ မီတာ လည္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ယူနစ္ကုိ ထည္႔လုိက္မယ္။ အဲ႔ စက္၀ုိင္းရဲ ႔ အ၀န္းက ဘယ္ေလာက္ျဖစ္မလည္း? အ၀န္း က ၂ x Pi နဲ႔ ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ ၂ x Pi x အခ်င္း၀က္ နဲ႔ တူတူဘဲ ျဖစ္မယ္။ ဒါဟာ ၆ မီတာ အေျမွာက္ Pi သုိ႔မဟုတ္ ၆ Pi မီတာ ျဖစ္မယ္။ ၆ Pi မီတာ။ ဒါကို ထည္႔ရွင္းလုိက္လုိ႔ ရျပီ။
Remember pi is just a number.
Pi ဟာ ကိန္းတစ္ခုဘဲဆုိတာ သတိျပဳပါ။
Pi is 3.14159 going on and on and on. So if I multiply 6 times that, maybe I'll get 18 point something something something. If you have your calculator you might want to do it, but for simplicity people just tend to leave our numbers in terms of pi.
Pi ဟာ ၃.၁၄၁၅၉ ျဖစ္ျပီး အဆုံးမရွိ ကိန္းတစ္ခု ျဖစ္တယ္။ ဒါကို ၆ နဲ႔ ေျမွာက္ရင္ ၁၈ ေက်ာ္ေက်ာ္ ဒႆမ တစ္ခုခု ရလိမ္႔မယ္။ ဂဏန္းေပါင္းစက္ သုံးျပီး ရွင္းခ်င္ရင္ လည္း ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ကိန္းေတြကို
Now I don't know what this is if you multiply 6 times 3.14159, I don't know if you get something close to 19 or 18, maybe it's approximately 18 point something something something. I don't have my calculator in front of me. But instead of writing that number, you just write 6 pi there.
Pi နဲ႔ အတူ ဒီအတုိင္းဘဲထားလုိၾကပါတယ္။ အခု ေတာ႔ ၆ နဲ ႔ ၃.၁၄၁၅၉ ေျမွာက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ရမယ္ဆုိတာ ငါေတာ႔ ေသခ်ာ မေျပာႏုိင္ဘူး။ ၁၉ ဒါမွမဟုတ္ ၁၈ ေလာက္ရမယ္။ ၁၈ ေနာက္ ဒႆမကိန္း တစ္ခုခု လည္း ရႏုိင္တယ္။ ဒႆမ ကိန္း တစ္ခုခုေပါ႔။ ဂဏန္းေပါင္းစက္ေတာ႔ မရွိပါဘူး။ ရမဲ႔ ဒႆမကိန္း ေရးမဲ႔ အစား ၆ Pi လုိ႔ ေရးလုိက္ျပီ။ တကယ္ေတာ႔ အေျဖက ၁၉ ျပည္႔မယ္ မထင္ဘူး။ ေနာက္ထပ္ ေမးခြန္း တစ္ခု ထပ္ေမးပါရေစဦး။ စက္၀ုိင္း ရဲ ႔ အခ်င္းက ဘယ္ေလာက္ျဖစ္သလည္း။
Well if this radius is 3, the diameter is just twice that. So it's just going to be 3 times 2 or 3 plus 3, which is equal to 6 meters. So the circumference is 6 pi meters, the diameter is 6 meters, the radius is 3 meters.
အခ်င္း၀က္ ၃ ဆုိပါစုိ႔။ အခ်င္းက ၂ ဆျဖစ္မယ္။ ဒါဆုိ ၃ x ၂ သုိ႔မဟုတ္ ၃+၃ ဆုိေတာ႔ ၆ မီတာ ရပါမယ္။ ဒါဆုိ အ၀န္းက ၆ Pi မီတာ၊ အခ်င္းက ၆ မီတာ နဲ႔ အခ်င္း၀က္ က ၃ မီတာ ျဖစ္ပါမယ္။ အျခားနည္းလမ္း ေတြကုိ သြားၾကည္႔ရေအာင္။ အျခား စက္၀ုိင္းတစ္ခု ရွိမယ္ဆုိပါစုိ႔။ အျခား စက္၀ုိင္းတစ္ခု ဒီေနရမွာ ရွိတယ္ေပါ႔။ ငါ က မင္းကုိ အ၀န္းက ၁၀ မီတာရွိတယ္လုိ႔ေျပာမယ္။ ဒါဟာ အ၀န္းေနာ္။ မင္း က ေပၾကိဳးနဲ႔ ပတ္ပတ္လည္ တုိင္းၾကည္႔လုိက္တယ္။ တစ္ေယာက္ေယာက္က မင္းကုိ ဒီစက္၀ုိင္းရဲ ႔ အခ်င္းဟာ ဘယ္ေလာက္လည္းလုိ႔ ေမးလာမယ္ဆုိပါစုိ႔။ ေကာင္းျပီ တုိ႔ တေတြ သိၾကတာ အ၀န္းက အခ်င္းရဲ႔ Pi ဆနဲ႔ ညီတယ္။ အ၀န္းက ၁၀ မီတာ ရွိတယ္ေပါ႔။ ဒါကုိ ရွင္းဖုိ႔ ညီမွ်ခ်င္း ႏွစ္ဖက္စလုံးကုိ
So to solve for this we would just divide both sides of this equation by pi. The diameter would equal 10 meters over pi or 10 over pi meters. And that is just a number.
Pi နဲ႔ စားလုိက္မယ္။ အခ်င္းက ၁၀ မီတာ/Pi သုိ႔မဟုတ္ ၁၀/Pi မီတာ ရမယ္။ ဒါဟာ တကယ္ေတာ႔ ကိန္းတစ္ခုဘဲ ျဖစ္တယ္။ မင္းမွာ ဂဏန္းေပါင္းစက္သာ ရွိရင္ ၁၀ ကုိ ၃.၁၄၁၅၉ နဲ႔ စားရင္ ၃ ဒႆမ ေက်ာ္ေက်ာ္ ရမယ္။ ဒါကုိေတာ႔ ငါစိတ္တြက္နဲ႔ တြက္လုိ႔ မရဘူး။ ဒါေပမဲ႔ Pi ဟာ ကိန္းတစ္ခုဘဲေနာ္။ ရႉပ္ေထြးမသြားဖုိ႔ အတြက္ ဒီအတုိင္းဘဲ ထားေလ႔ရွိၾကတယ္။ ဒါဆုိ အခ်င္း၀က္ကေရာ? ကဲ အခ်င္း၀က္ကေတာ႔ အခ်င္းရဲ ႔ တစ္၀က္ ျဖစ္တယ္။ ဒီ အကြာအေ၀းတစ္ခုလုံးဟာ ၁၀/Pi မီတာ ျဖစ္တယ္။ အခ်င္း၀က္ကုိ လုိခ်င္ရင္ ဒါကုိ တစ္၀က္ ၀က္လုိက္မွာေပါ႔။ ဒါကုိ ၁/၂ နဲ႔ ေျမွာက္လုိက္ရင္ အခ်င္း၀က္ကုိ ရမွာပါ။ ဒါဆုိ ၁/၂ အေျမွာက္ ၁၀/Pi ဒါမွမဟုတ္ ၁/၂ x ၁၀ ဒါမွမဟုတ္ ပုိင္းေ၀နဲ႔ ပုိင္းေျခကုိ ၂ နဲ႔စားလုိက္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရတယ္။ ဒီဘက္မွာ ၅ ရတဲ႔ အတြက္ ေနာက္ဆုံး ၅/Pi ရမယ္။ ဒီဘက္က အခ်င္း၀က္က ၅/Pi ရမယ္။ ဘာမွ ခက္ခက္ခဲခဲ မဟုတ္ပါဘူး။ ရႉပ္ေထြးသြားႏုိင္တာက လူအမ်ားစုက Pi ကုိ ကိန္းတစ္ခုအျဖစ္ သေဘာမေပါက္ၾကတာပါ။
Pi is just 3.14159 and it just keeps going on and on and on. There's actually thousands of books written about pi, so it's not like -- I don't know if there's thousands, I'm exaggerating, but you could write books about this number. But it's just a number.
Pi ဟာ ၃.၁၄၁၅၉ ျဖစ္ျပီး အဆုံးမရွိတဲ႔ ကိန္းတစ္ခုပါဘဲ။ အျပင္မွာ Pi နဲ႔ ပက္သက္ျပီး စာအုပ္ေတြ ေထာင္ခ်ီ ေရးသားခဲ႔ျပီးပါျပီ။ ငါလည္း စာအုပ္ေထာင္ခ်ီ ရွိမယ္ဆုိတာ အတိအက်ေတာ႔ မသိပါဘူး။ ငါ ခ်ဲ႔ကားေျပာလြန္းတာလည္း ျဖစ္မယ္။ ဒါေပမဲ႔ ဒီကိန္းနဲ႔ ပက္သက္ျပီး စာအုပ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရးလုိ႔ ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ Pi ဟာ ဂဏန္း တစ္လုံး ပါဘဲ။ ဒါဟာ အလြန္ အေရးပါတဲ႔ ကိန္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ မင္းက ဒီကိန္းကုိ ေဖာ္ျပခ်င္တယ္ဆုိ ပုံမွန္ ကိန္းဂဏန္းေတြကို ေရးတဲ႔ အတုိင္း ထည္႔ေရးနုိင္ျပီး က်န္ကိန္းေတြနဲ႔ ေျမွာက္ေပးလုိက္ရုံ ပါဘဲ။ မ်ားေသာအားျဖင္႔ လူအမ်ားစုက