Split (1)

train · 7.61k rows

source stringlengths 1 4.98k	target stringlengths 1 23.2k
And those basic assumptions in "geometric speak" are called "axioms" or "postulates". And from them he proved, he deduced other statements or "propositions" (these are sometimes called "theorems"). And then he says, "Now, I know.	Grometry မှာဆိုရင် အဲ့ဒီ့ယူဆချက်တွေကို Axioms ဒါမှမဟုတ် Postulates တွေလိ့ဆိုတယ်။ အဲဒီ့ကနေစပြီး သူက သက်သေပြချက်၊ ကောက်နှုတ်တင်ပြချက်တွေ ရေးခဲ့တယ်။ အဲဒါတွေကို Theorems လို့လဲခေါ်တယ်။ ပြီးတော့ " ဒါနဲ့ဒါနဲ့မှန်ခဲ့ရင် ဒီဟာက မှန်ရမယ် " လို့သူကပြောခဲ့တယ်။ တခြားဟာတွေ မမှန်ဘူးဆိုတာလည်း သူက သက်သေပြနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါကအမှန်အကန် မဟုတ်ဘူးလို့ သက်သေပြနိုင်ခဲ့တယ်။
He didn't just say, "Well, every circle I've sat in has this property."	" ငါထိုင်ခဲ့တဲ့ စက်ဝိုင်းတိုင်းမှာ ဒီအရည်အချင်းရှိတယ် " လို့လဲ မပြောခဲ့ဘူး
He said, "I've now proven that this is true". And then, from there, he could go and deduce other propositions or "theorems" (and we can use some of our original "axioms" to do that). And what's special about that is no one had really done that before.	" ဒါမှန်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော် သက်သေပြခဲ့တယ် " လို့ဆိုတယ်။ အဲဒီ့ကနေဆက်ပြီး နောက်ထပ်ကောက်ချက်တွေ Theorems တွေကို ရှာတွေ့ခဲ့တယ်။ အရင်က မှန်တယ်လို့ လက်ခံခဲ့တဲ့အဆို Axioms တွေကို သုံးလို့ရပါတယ်။ ဒီမှာ ထူးခြားတာက အရင်က ဘယ်သူကမှ မလုပ်ခဲ့ဖူးဘူး။ ကျယ်ပြန့်တဲ့အသိပညာတစ်ခုလုံးအပေါ်မှာ သံသယနဲနဲမှ မရှိအောင်ကြိုးစားပြီး သက်သေပြခဲ့တယ်။ သူက ဒီမှာတစ်ခု ဟိုမှာတစ်ခုမဟုတ်ပဲ အသိပညာ အားလုံးပေါ်မှာ သက်သေပြခဲ့တယ်။ ဒီလိုနဲ့ Axiom, Postulates, Theorems, Propositions တွေကို ကြိုးပမ်းပြီး တစ်ခုပေါ်တစ်ခုဆင့်ပြီး ဆောက်ခဲ့တယ်။
A rigorous "march" through a subject so that he could build this scaffold of "axioms" and "postulates" and "theorems" and "propositions" (and theorems and propositions are essentially the same thing).	Theorems တို့ Proposition တို့ဆိုတာ တကယ်တော့အတူတူပါပဲ။
And for about 2,000 years after Euclid (so this is an unbelievable shelf life for a textbook!), people didn't view you as educated if you had not read and understood Euclid's "Elements".	Euclid ရေးပြီး နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်လောက်( ကျောင်းသုံးစာအုပ်ရဲ့ အံ့မခန်းလောက်တဲ့ သက်တန့်)
And "Euclid's Elements" (the book itself) was the second-most printed book in the Western World after the Bible. This is a math textbook second only to the Bible. When the first printing presses came out they said "Okay, let's print the bible.	Euclid ရဲ့ အက္ခရာကို နောကျေခဲ့ရင် လူတွေက ခင်ဗျားကို ပညာတက်လို့ မယူဆခဲ့ဘူး၊ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာ Euclid ရဲ့ အက္ခရာစာအုပ်သည် ဒုတိယ အရောင်းကောင်းဆုံး ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ခရစ်ယာန်ကျမ်းစာပြီးရင်။ အဲဒါက ကျမ်းစာပြီးရင် ဒုတိယ လိုက်တာက သင်္ချာစာအုပ်ဖြစ်တယ်။ ပုံနှိပ်စက်စထွက်တဲ့အချိန်မှာ သူတို့တွေကဆိုမယ်၊ ကျမ်းစာအုပ်ကို ထုတ်ရအောင် ပြီးတော့ ဘာထုတ်မလဲ
"Let's print 'Euclid's Elements'". And to show that this is relevant into the fairly recent past (although it may depend whether or not you argue that 150-160 years ago is a recent past), this right here is a direct quote from Abraham Lincoln (obviously one of the great American Presidents).	Euclid ရဲ့အက္ခရာ ကိုထုတ်ရအောင် ဒါကတော်တော့ကိုကြာခဲ့တဲ့ အဖြစ်သည် အဲဒီ့အချိန်အထိ အကျုံးဝင်တယ်ဆိုတာ တွေ့ရမယ်။ ၁၅၀-၁၆၀ နှစ် မတိုင်ခင်က ဒီဟာက Abraham Lincoln ရဲ့ ကိုးကားချက်ဖြစ်တယ် (ထူးချွန်တဲ့ အမေရိကန်သမ္မတ တစ်ယောက်) ဒီ Abraham Lincoln ရဲ့ပုံကို ကျွန်တော်သဘောကျတယ်။ ဒါက Lincoln ရဲ့ အသက် ၃၀ နောက်ပိုင်းဓါတ်ပုံပေါ့။ သူက Euclid ရဲ့ အက္ခရာ ကို အရမ်းသဘောကျတယ်။ သူ့ရဲ့စိတ်က ဒီစာအုပ်ဖတ်ပြီး လေ့ကျင့်ခဲ့တယ်။ သူကမြင်းစီးနေတဲ့အချိန်မှာ Euclid ရဲ့ အက္ခရာကို ဖတ်မယ် ၊ သူက သမ္မတရုံးမှာလဲ Euclid ရဲ့ အက္ခရာကိုဖတ်မယ်။ ဒါက Lincoln ရဲ့ တိုက်ရိုက် ကိုးကားချက်ဖြစ်တယ်။
"In the course of my law reading, I constantly came upon the word 'demonstrate'. I thought at first that I understood its meaning, but soon became satisfied that I did not. I said to myself, what do I do when I demonstrate more than when I reason or prove?	" ကျွန်တော်ဥပဒေပညာသင်ချိန်မှာ ၊ Demonstrate ဆိုတာ သက်သေပြတယ်ဆိုတာကို ခဏခဏ တွေ့ခဲ့တယ်။ ပထမတော့ အဓိပ္ပါယ်ကိုနားလည်တယ်လို့ထင်ခဲ့တယ်၊ နောက်ပိုင်းကျတော့ နားမလည်ခဲ့ဖူးလို့သိလာတယ်။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်မေးကြည့်တယ်၊ သက်သေပြနိုင်တာထက်ကို ပိုပြီး ရှင်းပြရရင် ကျွန်တော်ဘာလုပ်ရမလဲ။ တခြားသက်သေပြချက်နဲ့ Demonstration က ဘာကွာသလဲ။ ဒါနဲ့ Lincoln က Demonstration ရဲ့ အဓိပ္ပါယ်သည် သံသယမရှိ သက်သေပြတာလို့ ဆိုတယ် ပိုပြီး ကြိုးပမ်းရတဲ့ ရိုးရိုးကျေနပ်နိုင်တဲ့ အကျိုးအကြောင်းပြချက်ထက်ပိုတယ်
Something more rigorous---more than just simple feeling good about something or reasoning through it. "...I consulted Webster's Dictionary..." (so Webster's dictionary was around even in Lincoln's era)	" ကျွန်တော် Webster အဘိဓမ္မါ မှာ ရှာကြည့်တယ် " ( Lincoln ခေတ်က Webster ရှိခဲ့တယ်။)
"...they told of certain proof---proof beyond the possibility of doubt. But I could form no idea of what sort of proof that was. I thought a great many things were proven beyond the possibility of doubt without recourse to any such extraordinary process of reasoning as I understood 'demonstration' to be.	" တစ်ခုခုသက်သေပြနိုင်တယ်၊ သံသယမရှီလောက်အောင်၊ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် ဘယ်လိုသက်သေပြရမလဲဆိုတာကို စဉ်းစားလို့မရဘူး ၊ ကြီးကျယ်တဲ့ အရာတွေကို သံသယမရှိလောက်အောင်၊ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ဆင်ခြင်သုံးသပ်မှုမပါပဲ
I consulted all the dictionaries and books of reference I could find but with no better results. You might as well have defined 'blue' to a blind-man. At last I said, 'Lincoln, you never can make a lawyer if you do not understand what 'demonstrate' means.	Demonstration ကို ကျွန်တော်နားလည်တာက တခြား အဘိဓမ္မာတွေ၊ အကိုးအကားစာစောင်တွေ ရှာပြီး လေ့လာကြည့်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒါထက်ကောင်းတဲ့အဖြေမတွေ့ဘူး။ မျက်ကန်းကို အပြာ လို့ သတ်မှတ်သလိုဖြစ်နေတယ်။ ကျွန်တော်က ကိုယ့်ကိုယ်ကို " Demonstrate ရဲ့ အဓိပ္ပါယ်မသိပဲ မင်းဘယ်လိုရှေ့နေလုပ်မလဲ " လို့ဆိုတယ်။ ကျွန်တော်သည် Springfield ကထွက်ပြီး အဖေ့ရဲ့ အိမ်မှာ သွားနေတယ်။
I could give any proposition in the six books of Euclid at sight."	Euclid ရဲ့စာအုပ်ခြောက်အုပ်မှာရှိတဲ့ ဘယ်ယူဆချက်မဆို ရွတ်နိုင်တဲ့အထိ
(This refers to the six books concerned with planar geometry.) "...I then found out what 'demonstrate' means and went back to my law study."	Planar Geometry နဲ့ဆိုင်တဲ့ စာအုပ်ခြောက်အုပ်ကို ပြောတာ အဲဒီ့တော့မှ Demonstrate ရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်ပြီးမှ ရှေ့နေပညာကို ပြန်ဆက်သင်တယ် ထူးချွန်တဲ့ အမေရိကန်သမ္မတက ရှေ့နေကောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့ရာ
So one of the greatest American Presidents of all time felt that, in order to be a great lawyer, he had to understood---be able to prove any proposition in the six books of "Euclid's Elements" at sight. And also, once he was in the White House he continued to do this to "fine-tune" his mind to become a great President. And so, what we're going to be doing in the geometry playlist is essentially that.	Euclid ရဲ့အက္ခရာ စာအုပ်ခြောက်အုပ်က ဘယ်ယူဆချက်ကို မဆို သက်သေပြနိုင်ရမယ်လို့ဆိုတယ်။ သူသမ္မတဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ သူဆက်ပြီးလေ့ကျင့်ခဲ့လို့ သမ္မတကာင်းတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့တယ် ကျွန်တော်တို့ဒီ Geometry သင်တန်းအစီအစဉ်က အဲဒါကိုလေ့လာဒါဘဲ။ ကျွန်တော်တို့ လေ့လာရမှာက ဘယ်လိုကြိုးစားပြီး သက်သေပြရမလဲဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့သည် Euclid နှစ်ထောင်ကျော်က လေ့လာခဲ့သလို ဒီခေတ်ပုံစံနဲ့ပေါ့ ကျွန်တော်တို့ ပြောဆိုချက်တွေကို သေချာရအောင် အကွက်လုံအောင် အကျိုးအကြောင်းရှင်းပြရမယ်။ ကျွန်တော်တို့ ပြောတာကို သက်သေပြနိုင်ရမယ်။ တကယ်အခြေခံကျတဲ့ သင်္ချာကို ခင်ဗျားတို့က လေ့လာရမှာဖြစ်တယ် သင်္ချာသည် တကယ်တော့ တွက်ချက်မှု ဒါပါပဲ ဒီ Geometry (အခုတော့ Euclidean Geometry ပေါ့) ဒါက တကယ်တော့ သင်္ချာဆိုတာပါပဲ တစ်ချို့ဟာတွေကို ယူဆမယ် အဲဒီ့ကို မူတည်ပြီးမှာ တခြားဟာတွေကို ကောက်ချက်ချရမယ်။
Let's multiply 9 times...8,000...8,085. That should be a pretty fun little calculation to do. So like always let's just rewrite this, so I'm going to write the 8,085.	ငါတိုု ့ ၉ နဲ ့ ၈၀၈၅ (ရွစ္ေထာင့္ရွစ္ဆယ့္ငါး) ကိုု ေျမွာက္ၾကရေအာင္ ဒါဟာ ေပ်ာ္ဖိုု ့ေကာင္းတဲ့ တြက္ခ်က္မႈေလး ျဖစ္မွာပါ ဒါကိုု ဒီလိုု ျပန္ေရးၾကရေအာင္၊ ရွစ္ေထာင့္ရွစ္ဆယ့္ငါး ကိုုျပန္ခ်ေရးပါမယ္ အဲဒီ ေအာက္မွာပဲ ၉ ကိုုေရးျပီး၊ အေျမွာက္သေကၤတ ထည့္ပါမယ္ အခုု ငါတို ့ တြက္ခ်က္ဖိုု ့ အဆင္သင့္ျဖစ္ျပီ အရင္ဆံုုး ၉ နဲ ့၅ ကိုု ရွင္းရေအာင္ ကိုုး အေျမွာက္ ငါး က ၄၅ မွန္းသိပါတယ္ ၅ ကိုု "ခုု"ေနရာမွာေရးျပီး၊ ၄ကိုု "ဆယ္"ေနရာအထိေခၚသြားမယ္ ကိုး အေျမွာက္ ငါး က ေလးဆယ့္ငါး ငါတို ့အခုု ၉ အေျမွာက္ ၈ ကို ရွင္းမယ္ ၉ နဲ ့၈ ကိုု ေျမွာက္ျပီး၊ ေခၚလာတဲ့ ၄ ကိုထည့္ေပါင္းမယ္ ကိုး ရွစ္လီ က ၇၂ ၊ ေလးထည့္ေပါင္းေတာ့ ၇၆ ၆ ကို "ဆယ္"ေနရာမွာ ေရးျပီး၊ ၇ ကို "ရာ"ေနရာကိုေခၚသြားမယ္ အခုု ငါတို ့ တြက္ဖိုု ့ အဆင္သင့္ျဖစ္ျပီ (ေျမျဖဴအေရာင္ေရြးေနတာပါ) ကုိုး အေျမွာက္ သုည က သုည၊ (၇ က "ရာ" ေနရာမွာ ဆိုေတာ့ တကယ္က ခုနစ္ရာ ေပါ့) ကုိုး အေျမွာက္ သုည က သုည၊ သုုည ကိုု ၇ ထည့္ေပါင္းေတာ့ ၇ ေနာက္ဆံုုး မွာ (ေျမျဖဴ အေရာင္ေရြးေနတာပါ) ေနာက္ဆံုုး တြက္ရမွာက ၉ အေျမွာက္ ၈ ပါ ၉ အေျမွာက္ ၈ က ၇၂ ျဖစ္ေၾကာင္း သိျပီးသား ဆိုုေတာ့ ၇၂ ကိုု ဒီမွာ ခ်ေရးပါမယ္ ဒါ ငါတို ့ ျပီးသြားပါျပီ ၈၀၈၅ (ရွစ္ေထာင့္ရွစ္ဆယ့္ငါး) အေျမွာက္ ၉ က ၇၂၇၆၅ (ခုနစ္ေသာင္း ႏွစ္ေထာင္ ခုနစ္ရာ ေျခာက္ဆယ့္ငါး) ေခါင္းထဲတကယ္ရွင္းသြားေအာင္ ေနာက္ဥပမာတစ္ခု ထပ္တြက္ရေအာင္ အနည္းဆံုုး ဒီနည္းကိုရွင္းသြားေအာင္။ မင္းတို ့ကိုု ဒီနည္း နဲ ့ ဘာေၾကာင့္တြက္လိုု ့ ရေၾကာင္း ကိုုလည္း စဥ္းစားေစခ်င္ပါတယ္ ၇ အေျမွာက္ ၅၃၉၆ (ငါးေထာင့္သံုုးရာကိုုးဆယ့္ေျခာက္) ကိုု စမ္းတြက္ၾကည့္ရေအာင္ ဗီဒီယိုု ကိုု ရပ္ျပီး ကိုုယ့္ဘာသာကိုုယ္ တြက္ၾကည့္ဖိုု ့ တိုုက္တြန္းပါတယ္ ျပန္ခ်ေရးပါမယ္ အရင္ဆံုုး ၇ အေျမွာက္ ၆ က ေလးဆယ့္ႏွစ္ ၂ ကိုု "ခုု"ေနရာမွာထားျပီး၊ ၄ကိုု ေခၚသြားမယ္ ျပီးေတာ့ ၇ အေျမွာက္ ၉ ကိုု ဆက္ရွင္းမယ္ အဲဒါ ကိုု တြက္ျပီး ၄ ထည့္ေပါင္းမယ္ ခုုနစ္ ကိုုးလီ က ၆၃ ၊ ၄ ေပါင္းေတာ့ ၆၇ ၇ ကိုုခ်ေရးျပီး၊ ၆ ကိုု ေခၚသြားမယ္ ျပီးေတာ့ ၇ အေျမွာက္ ၃ နဲ ့ ေခၚလာတဲ့ ၆ ကိုု ဆက္ရွင္းရမယ္ ခုုနစ္ သံုုးလီ က ၂၁ ၊ ၆ ေပါင္းေတာ့ ၂၇ ဒီေတာ့ ၇ ကိုု "ရာ"ေနရာမွာေရးျပီး၊ ၂ ကိုု ေခၚသြားမယ္ ေနာက္ဆံုုးမွာ၊ ခုုနစ္ ငါးလီ က ၃၅ ၊ ငါတိုု ့ ၂ ကိုု ထည့္ေပါင္းရအံုုးမယ္ ၃၅ အေပါင္း ၂ က ၃၇ ဒီေတာ့ ၅၃၉၆ အေျမွာက္ ၇ က ၃၇၇၇၂ (သံုုးေသာင္း ခုုနစ္ေထာင္ ခုုနစ္ရာ ခုုနစ္ဆယ့္ႏွစ္)
Let's give ourselves a little bit of practice with percentages. So let's ask ourselves, what percent of-- I don't know, let's say what percent of 16 is 4?	ကြ်န္ေတာ္တို႔ရာခိုင္ႏႈန္းတြက္တာကို ေလ့က်င့္ၾကရေအာင္ ဒါဆို ၁၆ ရဲ႕ဘယ္ႏွရာခိုင္ႏႈန္းက ၄ ဆိုတာကို ရွာၾကည့္ရေအာင္ ျပီးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ဗီဒီယိုကိုခဏရပ္ျပီး ကိုယ့္ဘာသာကိုတြက္ၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္ ဒါဆို သင့္ကို ၁၆ ရဲ႕ဘယ္ႏွရာခိုင္ႏႈန္းက ၄ ဆိုတာကိုေမးရင္ ၁၆ ရဲ႕ဘယ္အပိုင္းကိန္းက ၄ ဆိုတာကို ေမးလိုက္တာပါပဲ ျပီးေတာ့ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ေရးလိုက္ရံုပါပဲ ၁၀၀ပိုင္းေပါ့ ဒါဆို ၁၆ ရဲ႕ဘယ္အပိုင္းကိန္းက ၄ လဲ ေကာင္းျပီးၾကည့္ရေအာင္ ဒါက ၄/၁၆ နဲ႔တူတဲ့ ၁/၄ နဲ႔တူတူပါပဲ ဒါမဲ့ ၄ ရဲ႕ဘယ္အပိုင္းကိန္းက ၁၆လဲ ေကာင္းျပီး ၄ က ၁၆ ရဲ႕ ၁/၄ ပါ ဒါမဲ့ ဒါက ကြ်န္ေတာ္တို႔ေမးခြန္းရဲ႕အေျဖမဟုတ္ေသးပါဘူး ဘယ္ႏွရာခိုင္ႏႈန္းလဲ ဒါဆို ဒါကိုရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ေရးဖို႔အတြက္ ၁၀၀ နဲ႔ စားဖို႔လိုတယ္ ရာခိုင္ႏႈန္းဆိုတာ ၁၀၀ပံု ၁ ပံုကိုဆိုလိုတာပါ
The word "cent" you know from cents and century. It relates to the number 100. So it's per 100.	"cent" ဆိုတဲ့စကားလံုးဟာ cents နဲ႔ century မွဆင္းသက္လာျပီး နံပါတ္ ၁၀၀ နဲ႔ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္ ဒါဆို ၁၀၀ ပိုင္း ေနာက္ျပီးေတာ့ အဲ့ဒါက ၁၀၀ ပိုင္း ေမခြန္းသေကၤတ ပိုင္း နဲ႔ညီလိမ့္မယ္ ေနာက္စဥ္းစားနည္းကေတာ့ ပိုင္းေျခမွာ ၄ ကေန ၁၀၀ ျဖစ္ပါတာေၾကာင့္ ၂၅ နဲ႔ေျမွာက္ဖို႔လိုပါတယ္ ပိုင္းေျခမွာလည္း တူညီတဲ့အပိုင္းကိန္းျဖစ္ေအာင္ ၂၅ နဲ႔ေျမွာက္ရမယ္ ဒါဆို ၂၅ နဲ႔ေျမွာက္ရမယ္ ဒါဆိုရင္ ၁/၄ ဆိုတာ ၂၅/၁၀၀ နဲ႔တူတူပါပဲ ျပီးေတာ့ ၂၅/၁၀၀ ဆုိတာဟာ ၁၀၀ကို ၂၅ နဲ႔စားထားတာ (သို႕) ၂၅%နဲ႔တူတူပါပဲ ဒါဆို ဒါက ၂၅%နဲ႔တူတူပါပဲ အခု ဒါကို ေနာက္ထပ္စဥ္းစားနည္းေတြ ရွိပါေသးတယ္ ၄/၁၆ ဆိုတာဟာ ၄ ကို ၁၆ နဲ႔စားထားတာပါ ေကာင္းျပီး ဒါကို စားလိုက္ျပီးေတာ့ ဒသမကိန္းပံုစံကိုေျပာင္းရေအာင္ အဲ့ဒါက ရာခိုင္ႏႈန္းေျပာင္းဖို႔ အလြယ္ဆံုးပါပဲ ဒါဆို ဒီေနရာမွာခ်စားရေအာင္ ၄ ကို ၁၆ နဲ႔စားမယ္ အခု ၁၆ က ၄ ကို ၀ ၾကိမ္၀င္မယ္ ၀ x ၆ က ၀ ႏုတ္လိုက္ရင္ ၄ ရမယ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အၾကြင္းမထားခ်င္ဘူးပါဘူး က်ြန္ေတာ္တို႔သုညထပ္ထည့္ပါမယ္ ဒီေနရာမွာ ဒသမကိန္းပံုစံ ရေအာင္ေပါ့ ဒါဆို ဒီမွာ ဒသမထိုးလိုက္မယ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဒသမတစ္ေနရာကိုသြားမယ္ ဒီေနရာမွာ သုညေတြထပ္ထည့္လိုက္ရေအာင္ ဒသမ က ကြ်န္ေတာ္တို႔ကို ဒသမတစ္ေနရာ၊ႏွစ္ေနရာ၊ သံုးေနရာကို ေရာက္ေနလဲဆိုတာကို သိေစပါတယ္ ဒါမဲ့ေနာက္သုညတစ္လံုးဆြဲခ်ရေအာင္ ၁၆ က ၄၀ ကို ႏွစ္ၾကိမ္၀င္ႏိုင္ပါတယ္ ၂x၁၆ က ၃၂ ႏႈတ္လိုက္ရင္ ၈ ရမယ္ ျပီးေတာ့ ေနာက္ သုညတစ္လံုးဆြဲခ်မယ္ ဒါဆို ၁၆ က ၈၀ ကို၀င္ႏိုင္ျပီေပါ့ ၁၆ က ၈၀ ကို ငါးၾကိမ္၀င္ႏိုင္ပါတယ္ ၅x၁၆ က ၈၀ ႏႈတ္လိုက္ရင္ အၾကြင္းမက်န္ေတာ့ပါဘူး ဒါဆို ၄/၁၆ က ၀.၂၅ နဲ႔တူတူပါပဲ အခု ၀.၂၅ က ၂၅ ကို ၁၀၀ နဲ႔စားတာနဲ႔တူပါတယ္ (သို႔) ၂၅/၁၀၀ ေပါ့ အဲ့ဒါဟာ ၂၅% နဲ႔တူတူပါပဲ
Simplify 48/64 to lowest terms. Let's see if we can visualize this. So we have 64.	48/64 ကို အငယ္ဆံုးပံုစံရတဲ့အထိ ရွင္းပါ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ပံုဆြဲၿပီး ျမင္ေအာင္စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕မွာ 64 ရွိတယ္ 64 က တစ္ခုအျပည့္ျဖစ္တယ္။ ဆြဲရေအာင္ ဒီဟာက တစ္ခုခုေပါ့ ေခ်ာကလက္ေတာင့္ ပဲထားပါေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တစ္ခုလံုးဆြဲပါမယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ေခ်ာကလက္ေတာင့္တစ္ခုလံုးဆြဲပါမယ္ ဒီဟာကို 64 ပံုပံုပါမယ္ ဒီဟာက ေခ်ာကလက္ေတာင့္ တစ္ခုလံုးပါ 64 ပံုထဲက 48 ပံု ၊ ဒီဟာကုိ 64 စိတ္ေသးေသးေလးေတြစိတ္ထားတာကို ျမင္ေယာင္ၾကည့္ပါ ကၽြန္ေတာ္ဆြဲထားတဲ့ပံုမွာ သင္တုိ႕ျမင္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ဒီမွာ 48 ေလာက္ဆုိရင္ ဒီေလာက္ေလာက္ရွိမယ္ ဒီပမာဏက 64 ပံုထဲက 48 ပံုပဲ ဒီအျပာေရာင္တစ္ခုလံုးက 64 ပံုျဖစ္ၿပီး 48 ပံုက ခရမ္းေရာင္နဲ႕ဆြဲထားတဲ့အပိုင္းျဖစ္တယ္ ကၽြန္ေတာ္ ဟိုနားမွာေရးျပပါမယ္ 48/64 , ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အငယ္ဆံုးကိန္းကို လုိခ်င္တဲ့အတြက္ အငယ္ဆံုးကိန္းရေအာင္ ရွင္းပါမယ္ အခု ဒီ 48 ပံု ဒါမွမဟုတ္ ဒီ 64 ပံုကို ပို ရွင္းလင္းသြားေအာင္ အစုဖြဲ႕လုိ႕ရမလား အဲ့လုိုလုပ္ဖုိ႕ဆုိရင္ သင္တုိ႕ 48 ေရာ 64 ေရာရဲ႕ အႀကီးဆံုးဘံုဆခြဲကိန္းကုိ စဥ္းစားရမယ္ ဒါမွမဟုတ္ သူတို႕ရဲ႕ အႀကီးဆံုးစားကိန္းကုိ စဥ္းစားရမယ္ ကၽြန္ေတာ္စဥ္းစားမိတဲ့ 48 ကိုစားႏိုင္မဲ့ အႀကီးဆံုးကိန္းကေတာ့ သင္တုိ႕စဥ္းစားၾကည့္ရံုနဲ႕လည္းရပါတယ္ ဒါမွမဟုတ္ ဆခြဲကိန္းေတြအကုန္ခ်ေရးၿပီးေတာ့လည္း ရပါတယ္ ဒါေပမယ့္ သင္တုိ႕ 48 ရဲ႕ဆခြဲကိန္းေတြအကုန္လံုး၊ 64 ရဲ႕ဆခြဲကိန္းေတြအကုန္လံုးကို ခ်ေရးရင္ေတာင္ ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ထဲမွာေပၚလာတာက ဒီကိန္းႏွစ္ခုလံုးကို စားႏိုင္တဲ့ အႀကီးဆံုးဘံုဆခြဲကိန္းက 16 ျဖစ္တယ္ သင္တုိ႕ သိပါတယ္ 48 က တူတယ္။ ဘာနဲ႕လဲ?
It's 3 times 16, and 64 is 4 times 16. Now this is interesting. So this 48 that we drew in magenta right here, we could view this as three groups of 16.	16 သံုးလီပါ ၿပီးေတာ့ 64 က 16 ေလးလီပါ ဒါက စိတ္ဝင္စားဖုိ႕ေကာင္းတယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ခရမ္းေရာင္နဲ႕ဆြဲထားတဲ့ 48 ပံုကို 16 အစု 3 စုခြဲလုိ႕ရတယ္ ဒီေတာ့ တစ္ခု ၊ ႏွစ္ခု ပိုညီေအာင္ ဆြဲမယ္ 16 အစုတစ္စု၊ ႏွစ္စု၊ သံုးစု ။ ဒီေတာ့ ဒါလည္း 16 ဒါလည္း 16 ဒါလည္း 16 ရွိတယ္ အားလံုးေပါင္းေတာ့ 48 ကၽြန္ေတာ္ 16 တုိင္ဆြဲလုိ႕ရတယ္။ 16 စိတ္ရေအာင္ေပ့ါ ဒါေပမယ့္ ဒါလည္း 16စု ဒါလည္း 16 စု ဒါလည္း 16 စုပဲ ဒါေတြက 48 ပါ အခု 64 က 16 အစုေလးစုပဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ 64 ကုိဆြဲမယ္ဆုိရင္၊ ဒါက 16၊ ဒါက 16၊ ဒါက 16 ၿပီးေတာ့ ဒါလည္း 16 ဒါေတြ အကုန္လံုးအရွည္တူရပါမယ္ ကၽြန္ေတာ္ဆြဲတာ နည္းနည္းမညီဘူး ကယ္ 48/64 ရဲ႕အငယ္ဆံုးပံုစံက ဘာျဖစ္မလဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ဒီအပို္င္းကိန္းကို အရွင္းဆံုးပံုစံျဖစ္ေအာင္ ေရးခ်င္ပါတယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အစိတ္အပို္င္းတစ္ခုခ်င္းစီက 16 စိတ္ေသးေသးေလးနဲ႕ တူတယ္ဆိုရင္ ၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ဒါကို တစ္စိတ္လုိ႕ယူဆရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ 16 ကို 1 လို႕ယူဆရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ 48/16 လုိ႕မေျပာေတာ့ဘဲ သံုးစိတ္လို႕ေျပာပါတယ္ ဒါက တစ္စိတ္၊ ႏွစ္စိတ္၊ သံုးစိတ္ ပါ အားလံုးေပါင္း ေလးစိတ္ထဲကပါ ဒီေတာ့ 3/4 နဲ႕တူတူပါပဲ သင္တုိ႕ ဒါကို သခ်ာၤနည္းအရ ခ်က္ခ်င္း စဥ္းစားမိမယ္လုိ႕ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္ သင္တုိ႕ဒီဟာကုိ ဆခြဲကိန္းခြဲရင္ အႀကီးဆံုးဘံုဆခြဲကိန္းနဲ႕ ခြဲရင္ 48 က 16 သံုးလီ 64 က 16 ေလးလီျဖစ္ၿပီး 16 နဲ႕ 16 ေက် သြားမယ္ ၾကည့္ပါ ဒါက 3/4 × 16/16 နဲ႕တူတူပါပဲ ပံုနဲ႕အတူတူပါပဲ 16/16 ေခ်ေတာ့ 1 ။ ဒီေတာ့ 3/4 က်န္တယ္ အကယ္၍ သင္တုိ႕ 48 ေရာ 64 ေရာကို 16 နဲ႕ စားလုိ႕ရတာကို ခ်က္ခ်င္းမသိဘူးဆုိရင္ သင္တုိ႕အဆင့္ဆင့္တြက္လို႕ရပါတယ္ အခု 48/64 ကိုျပန္စတြက္မယ္ အပုိင္းကိန္းနဲ႕ပတ္သက္ရင္ အဓိကသိထားရမွာက သင္ ပုိင္းေဝမွာဘာလုပ္လုပ္ ပို္င္းေျခကိုလည္းအတူတူပဲ လုပ္ရမယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ပိုင္းေဝကို 2 နဲ႕စားတယ္ပဲထားပါေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ပုိင္းေျခကိုလည္း 2 နဲ႕စားရမယ္။ ဒါဆုိကၽြန္ေတာ္တုိ႕ 2 နဲ႕စားမယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ဒီကိန္းႏွစ္ခုလံုးကို 2 နဲ႕စားလို႕ျပတ္တာသိတယ္ သူတုိ႕အကုန္ စံုကိန္းေတြ စားလိုက္ေတာ့ 24/32 ရတယ္ ၾကည့္ပါ ဒီကိန္းႏွစ္ခုလံုးက 2 နဲ႕စားလုိ႕ျပတ္တယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဒီ့ထက္ႀကီးတဲ့ ကိန္းကိုစဥ္းစားႏို္င္မလား ၾကည့္ရေအာင္ အင္း... ဒီကိန္းႏွစ္ခုလံုးက 4 နဲ႕စားလုိ႕ျပတ္တယ္ သင္တုိ႕ဒီကိန္းႏွစ္ခုလံုးက 8နဲ႕လည္း စားလို႔ျပတ္တာကို ေတြးမိခ်င္မွ ေတြးမိမွာပါ သင္တုိ႕ 4 နဲ႕စားလိုက္တယ္ပဲ ထားပါေတာ့ အေပၚကို 4 နဲ႕စားမယ္ 4 နဲ႕စားေတာ့ 6 ရတယ္ ပိုင္းေျခကို္လည္း ပို္င္းေဝအတုိင္းတြက္ပါမယ္ 4 နဲ႕စားလို္က္ေတာ့ 8 ရတယ္ ဒီေတာ့ 48/64 က 24/32 နဲ႕တူတူပဲ 6/8 နဲ႕လည္းအတူတူပါပဲ ဒီ 6 ေရာ 8 ေရာကို 2 နဲ႕စားလို႕ျပတ္တယ္ ပိုင္းေဝကို 2 နဲ႕စားေတာ့ 3 ရတယ္ ပုိင္းေျခကို 2 နဲ႕စားေတာ့ 4 ရတယ္ ဒီဟာက အရွင္းဆံုးပံုစံပါပဲ ဘာလုိ႕လဲဆုိေတာ့ 3 နဲ႕ 4 နဲ႕မွာ 1 ထက္ႀကီးတဲ့ဘုံဆခြဲကိန္း မရွိပါဘူး ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အငယ္ဆံုးကိန္းကို ရေနပါၿပီ သင္တုိ႕ ဘယ္လုိပဲတြက္တြက္ အလြယ္ဆံုး ဒါမွမဟုတ္ အျမန္ဆံုးနည္းလမ္းကို ေျပာရရင္ 16 က ဒီဂဏန္းႏွစ္ခုလံုးကို စားႏိုင္တဲ့ အႀကီးဆံုးဂဏန္းပါပဲ ဂဏန္းႏွစ္ခုလံုးကို 16 နဲ႕စားပါ သင္တုိ႕ 3/4 ရပါမယ္ သင္တုိ႕ ပို္င္းေဝ ေရာ ပို္င္းေျခေရာကို 16 နဲ႕စားတဲ့အခါ သင္တုိ႕ 16 အစုတစ္စုကုိ 1 စိတ္အေနနဲ႕ 16 စိတ္ေသးေသးေလးေတြကို အစိ္တ္အႀကီး တစ္ခု အျဖစ္ေျပာင္းလုိက္တာပါပဲ ဒါေၾကာင့္ 64 စိတ္က 4 စိတ္ျဖစ္သြားၿပီး 48 စိတ္က 3 စိတ္ျဖစ္သြားတာပါ
Meet Tony. He's my student. He's about my age, and he's in San Quentin State Prison.	Tony ပါ။ သူကကျွန်တော့ ကျောင်းသားပါ။ ကွန်တော့ အသက်လောက်ရှိပါတယ်။ နောက်ပြီး သူက San Quentin State ထောင်ထဲမှာပါ။
When Tony was 16 years old, one day, one moment,	Tony ၁၆ နှစ်သားမှာ တစ်နေ့၊ တဒင်္ဂလေးမှာပေါ့
"It was mom's gun. Just flash it, scare the guy. He's a punk.	"ဒါက အမေ့ရဲ့ သေနတ်ပါ။ ထုတ်ပြရုံပါ၊ ငနဲကိုလှန့်လိုက်တာ သူက punk လေ။ ငွေကိုယူပြီး သူ့ငွေကိုယူမယ်၊ မှတ်သွားမှာပါ ပြီးတော့ နောက်ဆုံးမိနစ်မှာ တွေးမိတာက "မလုပ်နိုင်ဘူး၊ ဒါဟာအမှားပဲ' အဖော်ကပြောတယ်၊' လာပါကွာ၊လုပ်ရအောင်'
I say, 'Let's do this.'" And those three words, Tony's going to remember, because the next thing he knows, he hears the pop. There's the punk on the ground, puddle of blood.	'လုပ်ကြစို့' လို့ ကျွန်တော်ပြောလိုက်တယ်။ ဒီတော့ ဒီစကား ၃ ခွန်း Tony မှတ်မိနေတော့မှာ၊ ဘာကြောင့်ဆို နောက်သူသိရတာက pop ကိုသူကြားတယ် သွေးအလိမ်းလိမ်းနဲ့ မြေပြင်မှာ punk ရှိတယ်။ နောက်ပြီး ဒါဟာ ကြီးလေးတဲ့ လူသတ်မှုပါ၊ ၂၅ နှစ်မှာ သေဒဏ်၊ ကံကောင်းရင်၅၀၊ အသက် ၅၀ မှာ ခံဝန်နဲ့ လွတ်လာမှာ
And that's felony murder -- 25 to life, parole at 50 if you're lucky, and Tony's not feeling very lucky. So when we meet in my philosophy class in his prison and I say, "In this class, we will discuss the foundations of ethics,"	Tony ကတော့ အရမ်းကံကောင်းတယ်လို့ မခံစားမိဘူး။ ဒီတော့ သူ့ထောင်ထဲက ဆယ်တန်းမှာ ကျွန်တော်တို့ဆုံမိတော့ ဒီအတန်းမှာ ကိုယ်ကျင့်တရား အခြေခံတွေကို ဆွေးနွေးမယ်လို့ ပြောလိုက်တယ်။
Tony interrupts me. "What are you going to teach me about right and wrong? I know what is wrong.	Tony ကြားဖြတ် ပြောလိုက်တာက အမှန်နဲ့အမှားအကြောင်း ဘာကိုသင်ပေးမှာလဲဗျ။ မှားတာကျုပ်သိတယ်၊ မှားတာလုပ်ထားတယ်။ ကျုပ်တွေတဲ့ လူတိုင်းကနေ့တိုင်း ကျုပ်မှားတယ်လို့ ပြောနေကြတာပဲလေ။ ကျုပ်ဒီကထွက်ရင် ကျုပ်နာမည်နဲ့ အမှတ် ၁ ခု အမြဲရှိနေတော့မှာလေ။ အပြစ်ရှိသူ၊ လူမှားလို့ တံဆိပ်ကပ်ခံရတယ်။ အမှားနဲ့အမှန်အကြောင်း ကျုပ်ကို ဘာပြောဦးမလို့တုန်းဗျာ။ ဒီတော့ Tony ကို ပြောလိုက်တာက စိတ်တော့ မကောင်းဘူးကွာ၊ ဒါကမင်းထင်တာထက် ပိုဆိုးတယ်ကွ။ မင်းက အမှန်နဲ့အမှားကို သိတယ်လို့ ထင်တာလား။ ဒါဆို အမှားဘာဆိုတာပြောနိုင်မလား။ မဟုတ်ဘူး၊ နမူနာ ၁ ခုပဲ မပေးပါနဲ့။ မှာယွင်းခြင်းရဲ့ တရားကိုယ်ကိုသိချင်တာ၊ မှားတာရဲ့ အယူအဆလေ။ အဲဒီအယူအဆကဘာလဲ။ ဘာက တစ်ခုခုကို မှားယွင်းစေတာလဲ။ မှားတယ်ဆိုတာကို ဘယ်လိုသိတာလဲ။ ကျုပ်တို့ သဘောကွဲလွဲနိုင်တယ်လေ။ အမှားနဲ့ပတ်သက်ပြီး တစ်ဦးဦးက မှားနိုင်တယ်လေ။ မင်းဖြစ်စေ၊ ငါဖြစ်စေ ဒါပေမဲ့ဒီမှာအမြင်တွေ ဖလှယ်ဖို့မဟုတ်ဘူး လူတိုင်းအမြင် ၁ ခုစီရှိတယ်။ နားလည်ဖို့အတွက် ဒီမှာရှိနေကြတာလေ။ တို့တွေရဲ့ရန်သူက စာနာမှု ကင်းမဲ့ခြင်းပါ၊ ဒါက ဒဿနလေ။ ဒီလိုနဲ့ Tony အတွက် အပြောင်းအလဲဖြစ်သွားတယ်။ "ကျုပ်မှားနိုင်တယ်၊ မှားတာကို ငြီးငွေ့ပါပြီဗျာ။
I want to know what is wrong. I want to know what I know."	"အမှားကဘာဆိုတာ ကျုပ်သိချင်တယ်။ ကျုပ်သိတာကို သိချင်တယ်ဗျာ။" အဲဒီအခိုက် Tony သိမြင်လိုက်တာက ဒဿန အစီအစဉ်ကိုပါ။ အံ့အားသင့်မှုတွေနဲ့ စတင်တဲ့ အစီအစဉ်ပါ၊
What Tony sees in that moment is the project of philosophy, the project that begins in wonder -- what Kant called "admiration and awe at the starry sky above and the moral law within." What can creatures like us know of such things?	Kant ရဲ့အခေါ် "ကြယ်စုံတဲ့ထက်ကောင်းကင်ကို လေးစား၊ အံ့ဩခြင်းနဲ့ ကိုယ်တွင်းက ကျင့်ဝတ်နိယာမ"ပေါ့။ ဒါမျိုးတွေ ကျုပ်တို့လိုလူတွေ ဘာသိနိုင်လဲ။ ကျုပ်တို့ကို တည်ရှိခြင်းရဲ့ အခြေအနေဆီ ပြန်ခေါ်သွားတဲ့ အစီအစဉ်ပါ။
It is the project that always takes us back to the condition of existence -- what Heidegger called "the always already there." It is the project of questioning what we believe and why we believe it -- what Socrates called "the examined life."	Heidegger ခေါ်တာက "အမြဲတမ်း အဲဒီမှာရှိပြီးသား"တဲ့။ ကိုယ်ဘာကို၊ ဘာကြောင့် ယုံကြည်လဲဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်တဲ့ အစီအစဉ်ပါ။
Socrates, a man wise enough to know that he knows nothing.	Socrates ဟာ သူဘာမှမသိဘူး ဆိုတာကို သိလောက်အောင် ပညာရှိသူပါ။
Socrates died in prison, his philosophy intact. So Tony starts doing his homework. He learns his whys and wherefores, his causes and correlations, his logic, his fallacies.	Socrates ဟာ ထောင်ထဲမှာ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်၊ သု့ရဲ့ဒဿနကတော့ ပကတိအတိုင်းပါပဲ။ ဒီတော့ Tony ဟာ သူလုပ်စရာကို စလုပ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ဘာကြောင့်၊ ဘာညာတွေ၊ ကြောင်းကျိုုး၊ ဖြစ်စဉ်၊ ယုတ္တိ၊ ယုတ္တိမှားတွေကို သင်ယူတယ်။ ဖြစ်သွားတာက Tony မှာ ဒဿနခွန်အား ရသွားပါတယ်။ လူက ထောင်ထဲမှာပေမဲ့ စိတ်ကတော့ လွတ်လပ်နေတယ်။ သင်လိုက်တာက ယထာဘူကျ စောင့်စည်းမှုမရှိတာ၊ အသိတရားရှိရှိနဲ့ ကြောင့်ကြစိတ်ဖြစ်တာ ကျင့်ဝတ်ပိုင်း သံသယဖြစ်တာ၊ ရုပ်လွန် သဘောအရ အဓိပ္ပါယ်မဲ့တာတွေပေါ့ ဒါက Plato Descartes Nietzsche နဲ့
That's Plato, Descartes, Nietzsche and Bill Clinton. So when he gives me his final paper, in which he argues that the categorical imperative is perhaps too uncompromising to deal with the conflict that affects our everyday and challenges me to tell him whether therefore we are condemned to moral failure, I say, "I don't know.	Bill Clinton ပါ။ ဒီတော့ သူ့ရဲ့ နောက်ဆုံး စာတမ်းကိုပေးတော့ သူဆွေးနွေးတာက ပြတ်သားတဲ့ အမိန့်ပေးခြင်းဟာ နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စတဲ့ ဝိရောဓိတွေကို ကိုင်တွယ်ဖို့ အရမ်းတင်းမာနိုင်တယ်ဆိုပြီး မေးခွန်းထုတ်ပြီး ဒါနဲ့ ကိုယ်ကျင့်ပျက်တာ ရှုတ်ချခံရတာလားလို့ ပြောခိုင်းတော့ မသိဘူးလို့ ကျွန်တော် ပြောလိုက်တယ်။ ဒါကို တွေးကြည့်ရအောင်။" အဲဒီခဏမှာ Tony အမည်နဲ့ အမှတ်မရှိတော့ဘူးလေ ဒါက ကျွန်တော်တို့ ၂ ဦးကအဲဒီမှာ ရပ်နေတာပဲလေ။ ဒါက ပါမောက္ခနဲ့ ထောင်ထွက်မဟုတ်ဘူး။ ဒဿနကို ပြုကျင့်ဖို့ စိတ် ၂ ခုပဲလိုတာပါ။ ပြီးတော့ Tony ကို ပြောလိုက်တယ်၊
"Let's do this." Thank you. (Applause)	"ဒါကိုလုပ်ရအောင်" ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ (လက်ခုပ်သံများ)
We live in an incredibly busy world. The pace of life is often frantic, our minds are always busy, and we're always doing something. So with that in mind, I'd like you just to take a moment to think, when did you last take any time to do nothing?	ကျွန်တော်တို့ဟာ မယံုနိုင်အောင်ကို ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ ကမ္ဘာထဲမှာ နေထိုင်နေရတာပါ။ မကြာခဏ ဘဝခြေလှမ်းက ကသုတ်ကရက်၊ စိတ်တွေက အမြဲတမ်း ရှုပ်ထွေးနေပြီး အမြဲတမ်း တစ်ခုခုကို လုပ်နေကြတယ်။ ခင်ဗျားတို့ကို ခဏလောက်ပဲ စဉ်းစားကြည့်စေချင်တယ်။ ခင်ဗျားတို့ ဘာမှမလုပ်ပဲ နေခဲ့တာ နောက်ဆုံး ဘယ်တုန်းကလဲဗျာ။ ၁၀ မိနစ်လောက်ပေါ့။ အနှောက်အယှက် ကင်းကင်းနဲ့လေ။ ကျွန်တော်ပြောတဲ့ ဘာမှမလုပ်ဘူးဆိုတာ တကယ် ဘာဆိုဘာမှမလုပ်တာကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒီတော့ အီးမေးလ်မပို့ဘူး၊ စာရိုက်မပို့ဘူး၊ အင်တာနက်မသုံးဘူး၊
So that's no emailing, texting, no Internet, no TV, no chatting, no eating, no reading. Not even sitting there reminiscing about the past or planning for the future. Simply doing nothing.	TV မကြည့်ဘူး၊ chatting မထိုင်ဘူး၊ မစားဘူး၊ စာမဖတ်ဘူး၊ ထိုင်ပြီးအတိတ်ကို စားမြံု့ပြန်တာတို့ အနာဂတ်ကိစ္စတွေ စိတ်ကူးတာတို့တောင် မလုပ်ဘူး။ ဘာမှမလုပ်ရုံလေးပါပဲ။ ငေးကြောင်ကြောင် မျက်နှာတွေ ကျွန်တော်တွေ့တယ်နော်။ (ရယ်သံများ) ခပ်ဝေးဝေး ပြန်သွားဖို့လိုကောင်းလိုမယ်ဗျ။ ဒါဟာ ထူးခြားတဲ့ အရာတစ်ခုပဲလေ၊ ဟုတ်တယ်နော်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်အကြောင်းပြောနေတာပါ။ စိတ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဖိုးတန် ဆုံးအရင်းအမြစ်ပါ၊ ဒါကနေ ဘဝရဲ့ တဒင်္ဂတိုင်းကို ခံစားရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ပျော်ရွင်မှု၊ ရောင့်ရဲမှု စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှုဖြစ်ဖို့ စိတ်ကိုအမှီပြုနေတာပါ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ တခြာသူတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာလည်း ကြင်နာ၊ တွေးဆ၊ ထောက်ထားတတ်ဖို့ပေါ့ ဒါဟာဆိုရင် အာရုံစိုက်ဖို့၊ တီထွင်ဆန်းသစ်ဖို့၊ သဘာဝကျဖို့ကို ကျွန်တော်တို့တွေ အားကိုးရတယ်၊ ကျွန်တော်တို့လုပ်သမျှ အကောင်းဆုံးလုပ်ဆောင်ဖို့ ဆိုတာနဲ့အတူတူပါပဲ။ နောက်ပြီးတော့ ဒါကိုဂရုစိုက်ဖို့ အချိန်မကုန်ပါဘူး။ တကယ်က ကားတွေ၊ အဝတ်တွေ၊ ဆံပင်တွေကို ဂရုစိုက်ဖို့ အချိန်ကုန်နေကြတာပါ။ အင်း ဆံပင်ဟုတ်ချင်မှဟုတ်မယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်ပြောတာ ခင်ဗျားတို့သိပါတယ် အကျိုးဆက်က တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ စိတ်ဖိစီးမှုဖြစ်လာတယ်။ သိတဲ့အတိုင်းပဲ စိတ်ဟာ အဝတ်လျှော်စက်လို တဝှီးဝှီးနဲ့ လည်နေတော့တာပေါ့၊ ခက်ခဲ၊ စိတ်ရှုပ်စရာခံစားမှုတွေ အများကြီးပါ။ ဒါကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်ရမှန်းကို တကယ်မသိတော့ဘူးပေါ့။ စိတ်မကောင်းစရာက အာရုံထွေပြားလွန်းတော့ ကိုယ်နေတဲ့ လက်ရှိလောကမှာကို မရှိတော့ဘူးလေ။ ကိုယ့်အတွက် အရေးကြီးဆုံးတွေကို လက်လွတ်ဆုံးရှုံးနေပြီး၊ ခပ်ကြောင်ကြောင် တစ်ခုကတော့ လူတိုင်းက ဒါဟာ ဘဝရဲ့ပုံစံပါပဲလို့ ယူဆတာပါ။ ဒီလိုနဲ့ ဒါနဲ့အဆင်ပြေအောင် လုပ်ရတာမျိုးပေါ့။ တကယ်တော့ ဒီလိုဖြစ်စရာကို မရှိတာပါ။ ဒါနဲ့ပဲ ကျွန်တော့အသက် ၁၁ နှစ်မှာပထမဆုံး ကမ္မဌာန်း သင်တန်းတက်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်ပြောတာယုံပါ။ ခင်ဗျားတို့ မြင်ယောင်နေမှာက သမရိုးကျပုံစံဖြစ်တဲ့ ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ တင်ပလင်ခွေထိုင်၊ အမွေးနံ့သာ၊ ရေနွေးကြမ်း၊ သတ်သက်လွတ်သမားတွေ အပုံအပင်နဲ့လေ။ ဒါပေမဲ့ အမေသွားတော့ ကျွန်တော် စိတ်ဝင်စားသွားပြီး လိုက်သွားလိုက်တယ်။ ကွန်ဖူးကားတွေ ကြည့်ဘူးထားတော့ ကျိတ်တွေးမိတာက လေပေါ်ပျံနည်းတွေများ သင်ရတော့ မလို့လားပေါ့။ ဒီတုန်းက ငယ်သေးတာကိုးဗျ။ ကဲ အဲဒီမှာရှိတုန်း လူတော်တော်များများလိုပဲ ဒါဟာ စိတ်အတွက် ကိုက်အခဲ ပေျာက်ဆေးတစ်ခုပဲလို့ ထင်မြင်မိတာပေါ့။ စိတ်ဖိစီးလာရင် တရားထိုင်ဆိုတာပေါ့။ သဘာဝမှာ တားဆီးလို့ရနိူင်တယ်ဆိုတာမျိုး ရှိတယ်လို့ မထင်မိခဲ့ဘူး။ အသက်၂၀မတိုင်ခင်မှာ ကျွန်တော့ဘဝမှာ များပြားလှတဲ့ အကြောင်းအရာတွေဟာ ဆက်တိုက်ကို အလျင်အမြန် ဖြစ်ပျက်လာခဲ့တယ်။ ဘဝကို ဇောက်ထိုးမှောက်ခုံ ဖြစ်စေတဲ့ အသည်းအသန်ကိစ္စတွေ ဆိုတော့ ရုတ်တရက် အတွေးတွေနဲ့ဖိစီးသွားတယ်။ ဘယ်လိုဖြေရှင်းရမှန်းမသိတဲ့ ခက်ခဲတဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေနဲ့ လွှမ်းသွားတယ်။ တစ်ခုကို တွန်းဖယ်လိုက်တိုင်း နောက်တစ်ခု ပြန်ပေါ်လာတော့တာပဲ။ တော်တော်ကို ဖိစီးလိုက်တဲ့ကာလပေါ့ဗျာ။ ကျွန်တော်တို့အားလုံး စိတ်ဖိစီးမှုကို နည်းအမျိုးမျိုးနဲ့ကြုံနေတယ်လို့ ထင်တယ် တစ်ချို့ကအလု်ပထဲမှာ နှစ်မြှုပ်နေလိမ့်မယ်၊ အာရုံပြောင်းနိုင်တာကို ကျေးဇူးတင်ရင်းပေါ့။ တစ်ချိုက မိတ်ဆွေတွေ၊ မိသားစုဘက်လှည့်ပြီး အားကိုးအားထားရှာတယ် တစ်ချို့က ပုလင်းသမားတွေဖြစ်၊ ဆေးတွေစသောက်ကြနဲ့ပေါ့။ ကျွန်တော် ဖြေရှင်းတဲ့နည်းကတော့ ဘုန်းကြီးဝတ်လိုက်တယ်။ ဒါကြောင့် တက္ကသိုလ်ကနေ ထွက်လိုက်ပြီး ဟိမဝန္တာဘက်ကို ဦးတည်ခဲ့ပါတယ်။ ဘုန်းကြီးဝတ်ပြီး၊ ကမ္မဌာန်းတရားကို စတင်လေ့လာခဲ့တယ်။ အဲဒီတုန်းက ဘာတွေသိခဲ့လဲလို့ ကျွန်တော့ကိုမေးကြတယ်။ အင်း သိသာတာက ဒါက အခြေအနေတွေကိုပြောင်းခဲ့တယ်။ လက်ခံရမှာပဲဗျ။ ဗြဟ္မစရိယ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်လာခြင်းဟာ ကိစ္စတော်တော်များများကို ပြောင်းလဲစေတော့မှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒိထက်ပိုပါတယ်။ ဒါက ကျွန်တော့ကို သင်ကြား၊ ပေးအပ်တာက နက်ရှိုင်းတဲ့ တန်ဖိုးထားမှု၊ ပစ္စုပ္ပန်ကာလကို ပိုသိမြင်နားလည်မှု တစ်ခုပါ။ ဒီလိုဆိုလိုက်တော့ အတွေးနယ်ကျွံတာတို့၊ အာရုံထွေပြားတာတို့၊ ခက်ခဲတဲ့စိတ်ခံစားမှုတွေနဲ့ ဖိစီးနေတာတို့ မဖြစ်ဘူးလို့ပြောတာ မဟုတ်ဘူးနော်။ ဒီအစား ဒီနေရာနဲ့ ဒီအချိန်မှာနေတတ်ဖို့၊ ဘယ်လိုရှုမှတ်ရမယ်၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာနေဖို့ သင်ယူလိုက်ခြင်းပါ။ ပစ္စုပ္ပန်ကာလဆိုတာကို လျှော့တွက် လွန်းတယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်မိတယ်။ တော်တော်ရိုးနေပုံရပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ သာမန်ရိုးရိုး လက်ရှိအချိန်ကလေးကိုတောင် မသုံးသလောက်ပဲ။ မကြာခင်လေးကပဲ Harvard က သုသေသန စာတမ်းတစ်စောင် ထွက်လာတယ်။ ဒါကပြောတာက ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့စိတ်ဟာ အချိန်ရဲ့ ၄၇ ရာနှုန်းနီးပါး အတွေးနယ်ကျွံနေတယ်တဲ့။ ၄၇ ရာခိုင်နှုန်းနော်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဒီအတောမသတ် စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းဟာ စိတ်မချမ်းသာခြင်းရဲ့ တိုက်ရိုက် အကြောင်း တစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ် ကဲ ဒီလောက်ကြာကြာ ဒီမှာမရှိပဲနဲ့ ဘဝရဲ့ သက်တမ်း တစ်ဝက်နီးပါးကို အတွေးနယ်ကျွံတာနဲ့ ကုန်ဆုံးကြတယ်။ တော်တော် စိတ်မချမ်းမြေ့စရာ ဖြစ်နိူင်တော့တယ်။ မသိဘူးဗျ။ ဝမ်းနည်းစရာလိုမျိုးပေါ့ တကယ်ပါ အထူးသဖြင့်ကျွန်တော်တို့ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော်တို့တစ်ခုခုလုပ်နိူင်လျက်နဲ့၊ အပြုသဘောဆောင်တဲ့၊ လက်တွေ့ကျပြီး သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိူင်တဲ့နည်းစနစ်က ကျွန်တော်တို့ စိတ်ကိုပိုကျန်းမာစေဖို့ အခွင့်ပေးတဲ့၊ ပိုပြီးအာရုံစိုက်စေကာ၊ စိတ်ထွေပြားမှု လျော့စေပါလျက်နဲ့ဗျာ ပြီးတော့ ဒါရဲ့ကောင်းကွက်က တစ်ရက်ကို ၁၀ မိနစ်ပဲအချိန်ယူဖို့ ဖြစ်ပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ ဘဝတစ်ခုလုံးကို အကျိုးသက်ရောက်စေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုလုပ်ရမယ် ဆိုတာတော့သိဖို့လိုတာပေါ့။ လေ့ကျင့်ခန်း တစ်ခုလိုအပ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပိုပြီး သတိရှိနေဖို့ကိုသင်ယူဖို့ ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုတော့လိုတာပေါ့။ ဒါဟာ ကမ္မဌာန်းထိုင်ခြင်းမှာ အခြေခံလိုအပ်ချက်ပါ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပစ္စုပ္ပန်ကာလနဲ့အကျွမ်းဝင်အောင်လုပ်ခြင်းပါ။ ဒါကနေ အကောင်းဆုံးကိုရဖို့ သင့်လျော်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ချဉ်းကပ်ပုံကိုလည်းသိဖို့လိုတာပေါ့။ ဒါတွေဟာဒီအတွက်ပါ။ ခင်ဗျားတွေးမိဖြစ်ခဲ့ရင်ပေါ့၊ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ လူအများစုက တရားထိုင်တာဟာ အတွေးတွေကိုရပ်၊ စိတ်ခံ စားမှုတွေကိုရှင်းထုတ်ပြီး တစ်နည်းနည်းနဲ့ စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်းလို့ထင်ကြလို့ပါ။ ။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းက တော်တော်ခြားနားပါတယ်။ ဒါနောက်ဆုတ်လိုက်ခြင်း၊အတွေးကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်လိုက်ခြင်း၊ အတွေးအဝင်အထွက်ကို မျက်မြင်တွေ့လိုက်ခြင်း ပိုဆန်ပါတယ်၊ ခံစားမှုတွေဝင်ခြင်း၊ ထွက်ခြင်း၊ အကဲဖြတ်ချက်မပါပေမဲ့ သက်တောင့်သက်သာ၊ စူးစိုက်ထားတဲ့စိတ်နဲ့ပါ။ ဒီတော့ ဥပမာပေါ့ဗျာ၊ ကဲအခု ကျွန်တော် ဘောလုံးတွေကို အရမ်းအာရုံစိုက်လိုက်ရင် တစ်ချိန်တည်းမှာ အေးအေးဆေးဆေး စကားပြောနိူင်စရာ အကြောင်းမရှိဘူး။ ခင်ဗျားတို့ကိုစကားပြောရာမှာ သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်လွန်းလျှင် ဘောလုံးတွေကို အာရုံစိုက်နိူင်မှာမဟုတ်ပဲ ကျသွားတော့မှာပေါ့ဗျာ ကဲ ဘဝမှာ၊ တရားထိုင်ရာမှာပါ စူးစိုက်မှုဟာ မဆိုစလောက်လေး ပြင်းလွန်းလာတဲ့အချိန်တွေရှိလာလိမ့်မယ်။ ဘဝဆိုတာ ဒီလိုမျိုးနည်းနည်းတော့ ခံစားမိတာပေါ့။ ဒီတင်းကျပ်၊ ဖိစီးမှုတွေဖြစ်တဲ့အခါ ဘဝရှင်သန်ရဖို့ တော်တော်ကို အဆင်မပြေတဲ့နည်းပါ။ ကျန်တဲ့ အချိန်တွေကျတော့ မြောက်ကြွမြောက်ကြွလေး ဖြစ်လိုက်ပေါ့ဗျာ။ ဒီလိုမျိုးတွေလည်း ဖြစ်လာပါတယ်။ တကကယ်တော့ တရားထိုင်ခြင်းမှာ (ဟောက်သံများ) အိပ်ပျော်သွားခြင်းနဲ့ အဆုံးသတ်သွားတော့မှာ ပေါ့ဗျာ။ ဒီတော့ ချိန်ခွင်ညာ ညှိရတော့တာပေါ့။ စူးစိုက်တဲ့ဖြေလျှော့မှု၊ ဒီမှာလုပ်နေကျ ပတ်သက်မှုတွေမပါတဲ့ အတွေးတွေရဲ့ အဝင်၊ အထွက်ကို လမ်းဖွင့်ပေးလို့ရတာပေါ့။ ကဲ စိတ်ရှုမှတ်မှုကိုသင်ယူနေတဲ့ အခါဖြစ်နေကျကတော့ အတွေးတစ်ခုက ကျွန်တော်တို့ကို အာရုံကို လွင့်စေတာပါ။ စိုးရိမ်စိတ်လို့ပဲခေါ်ပါစို့။ ဒီတော့ အကုန်လုံးအဆင်ပြေပြီးမှ စိုးရိမ်စိတ်ကို သိတာပါ။
Everything's going fine, and we see the anxious thought. "Oh, I didn't realize I was worried about that." You go back to it, repeat it.	"အိုး ငါဒါကိုစိုးရိမ်နေတာ သဘောမပေါက်ခဲ့ဘူး" ဆိုတာမျိုးပေါ့။ ဒီကိုပြန်သွားပြီး အထပ်ထပ်လုပ်ပါ။ "အိုး ငါပူပန်နေတယ်၊ အိုး ငါတကယ်ကို ပူပန်နေတယ်၊ ဩော်ပူပန်မှုကများလိုက်တာ" ဒါကို မသိခင်တုန်းက ဟုတ်ပဗျာ၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ ပူပန်တဲ့ခံစားမှုကို ပူပန်ကြတာပေါ့။ သိလား ရူးတာလေ။ ဒါကို နေ့တိုင်းလုပ်ကြတယ်၊ ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် အနေနဲ့တောင်ဗျာ။ နောက်ဆုံး လုပ်ခဲ့တုန်းကအကြာင်း စဉ်းစားမိရင်ဗျာ။ ကျွန်တော်တော့မသိဘူး။ ဒီသွားက နဲ့နေတယ်ဆိုတာ သိတယ်၊ နာတယ်ဆိုတာလည်း သိတယ်။ ဒါပေမဲ့ စက္ကန့် ၂၀ ခြား၊ ၃၀ ခြား တစ်ခါ ခင်ဗျားဘာလုပ်လဲ။ (ရေရွတ်ခြင်း) တကယ်နာတယ်ဗျ။ ထပ်ပြီး အားဖြည့်ကြတယ်၊ ဟုတ်တယ်နော် ပြီးတော့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဆက်ပြီးတော့ ပြောနေပြီး ဒါကိုတစ်ချိန်လုံး လုပ်ပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ရဲ့ဇာတ်ကြောင်းနဲ့ အဆင်တွေကို စတင်လွတ်ချနိူင်ဖို့ ဒီနည်းနဲ့ စိတ်ကိုစောင့်ကြည့်တာကို သင်ယူစဉ်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထိုင်ချလိုက်ပြီး စိတ်ကိုဒီနည်းနဲ့ စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ များပြားလှတဲ့အဆင်အမျိုးမျိုးကို တွေ့နိူင်ပါတယ်။ တကယ့်ကို ဂနာမငြိမ်ဖြစ်နေတဲ့ အာရုံတစ်ခုကို တွေ့ ကောင်း တွေ့မယ်၊ တစ်ချိန်လုံးနော်။ ဘာမှမလုပ်ပဲနေဖို့ ထိုင်လိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်မှာ နည်းနည်းလေး စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်ရင် မအံ့ဩပါနဲ့။ စိတ်ဟာ ဒီလိုမျိုး ခံစားတတ်ပါတယ်။ အရမ်းကိုပျင်းရိငြီးငွေ့စရာကြီးလို့ ထင်ကောင်းထင်မိမယ်၊ စက်ရုပ်သဘောနီးပါးပါပဲ။ အိပ်ရာထ၊ အလုပ်သွား၊ စား၊ အိပ်၊ ထ၊ အလုပ်လုပ်သလိုမျိုး ပုံပေါက်နေတာပေါ့။ ဒါမှမဟုတ် တကျည်ကျည်လုပ်နေတဲ့ အတွေးလေးတစ်ခုဟာ စိတ်ထဲမှာ ဝဲလည်၊ ဝဲလည်ဖြစ်နေတာမျိုးပေါ့။ ကောင်းပြီ၊ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တရားထိုင်ခြင်းဟာ နောက်ပြန်ဆုတ်ဖို့ ခြားနားတဲ့ အမြင်တစ်ခုကိုရရှိဖို့၊ ဖြစ်ရပ်တွေဟာ ပေါ်လာတဲ့အတိုင်း အမြဲမဟုတ်ဘူး ဆိုတာကိုသိမြင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းနဲ့ အလားအလာကို ပေးပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဘဝမှာကြုံကြိုက်လာတဲ့ ဖြစ်ရပ်ကလေးတိုင်းကို မပြောင်းလဲနိူင်ပေမဲ့ ဒါကို တွေ့ကြုံခံစားကြပုံကိုတော့ ပြောင်းလဲနိူင်ပါတယ်။ ဒါကတရားထိုင်ခြင်း၊ သတိမှတ်ခြင်းရဲ့စွမ်းအားပါ။ အမွှေးနံ့သာ ထွန်းဖို့မလိုပါဘူး၊ ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ အကျအနကြီး ထိုင်ဖို့လည်း မလိုပါဘူး။ ခင်ဗျားလုပ်ဖို့လိုတာက နောက်ပြန်ဆုတ်ဖို့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပစ္စုပ္ပန်ကာလနဲ့ အကျွမ်းဝင်ဖို့ တစ်နေ့ ၁၀ မိနစ်အချိန်ယူပြီး ပိုပြီးနက်ရှိုင်းတဲ့ စူးစိုက်မှုဉာဏ်၊ ငြိမ်းချမ်းမှုနဲ့ ကြည်လင်မှုကို တွေ့ကြုံခံစားဖို့အတွက်ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်။ (လက်ခုပ်သံများ)
In this video, I want to cover several topics that are all related. And on some level, they're really simple, but on a whole other level, they tend to confuse people a lot.	ဒီဗီဒီယိုထဲမှာအကြောင်းအရာ ၄ ၅ ခုလောက်ပြောပြချင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအကြောင်းအရာတွေကလည်း တစ်ခုနဲ့တစ်ခုဆက်စပ်နေကြတာကိုး။ တချို့နေရာတွေမှာအရမ်းရိုးရှင်းပေမယ့်၊ အားလုံးခြုံငုံလိုက်ရင်တော့ ရှုပ်သွားတတ်တယ်။ ကျွန်တော်တို့လေ့လာနိုင်မယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်။ ကောင်းပြီ - စကြရအောင်။ ကျွန်တော့်မှာ ထည့်စရာခွက်တစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။ ဒီဟာကကျွန်တော့်ရဲ့ခွက်တစ်ခုအဖြစ်ဆိုကြပါစို့။ အဲ့ဒီထဲမှာ --- ရေမော်လီကျူးတွေအများကြီးရှိတယ်။ ရေမော်လီကျူးတွေအများကြီးနဲ့နော်။ သူတို့တွေကတစ်ခုနဲ့တစ်ခုပွတ်တိုက်နေကြပါတယ်။ အဲ့ဒါတွေကအရည်ပုံစံနဲ့ရှိနေတဲ့ရေတွေပါ။ ဒါတွေကရေတွေပါ။ အဲ့ဒီရေမော်လီကျူးတွေထဲမှာ သကြားမော်လီကျူးတစ်ချို့ရှိပါတယ်။ သကြားမော်လီကျူးတွေကို ပန်းရောင်နဲ့ကျွန်တော်ဆွဲလိုက်မယ်။ အခုဒီထဲမှာ သကြားမော်လီကျူးတွေအများကြီးရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့်ရေမော်လီကျူးကပိုများပါတယ်။ အဲ့ဒါကိုပိုပြီးမြင်သာအောင်လုပ်ချင်တယ်။ ဒီထဲမှာရေမော်လီကျူးတွေအများကြီးအများကြီးပိုပြီးရှိပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာများတဲ့အရည်ကို solvent (ပျော်၀င်မှုကိုအားပေးတဲ့အရည်) လို့ခေါ်တယ်။ ဒီအခြေအနေမှာရေမော်လီကျူးတွေကပိုများနေပြီး တကယ့်ကို မော်လီကျူးအရေအတွက်ပိုများနေတယ်လို့သိနိုင်ပါတယ်။ မော်လီကျူးအကြောင်းကို အသေးစိတ်မပြောတော့ပါဘူး။ ခင်ဗျားအနေနဲ့အဲ့ဒီအကြောင်းကိုသိပြီးသားဖြစ်နိုင်သလိုမသိသေးတာလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်ပါမော်လီကျူအရေအတွက်များနေတဲ့အရည်ကို solvent (ပျော်၀င်မှုကို အားပေးတဲ့ အရည်) လို့ပဲ ခေါ်ကြပါမယ်။ ဒီတော့ ဒီအခြေအနေမှာရေကပျော်၀င်မှုကိုအားပေးတဲ့ အရည် (solvent) ပါ။ ဒီတော့ ပမာဏနည်းတဲ့မော်လီကျူးကို .. ဒီကိစ္စမှာ သကြားကိုပျော်၀င်နိုင်တဲ့အရာ (solute) အဖြစ်သတ်မှတ်မယ်။ ဒီတော့၊ သကြားက solute ပေါ့။ သကြားတစ်မျိုးထဲပဲ solute ဖြစ်တယ်လို့သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ ရေထဲမှာပါ၀င်တဲ့မော်လီကျူးတွေထဲကနည်းတဲ့မော်လီကျူးကို solute လို့ ခေါ်တဲ့အတွက် ဘယ်မော်လီကျူးမဆိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီကိစ္စမှာတော့သကြားပေါ့။ သကြားကပျော်၀င်နိုင်တဲ့အရာ solute ပေါ့။ ပြီးခဲ့တုန်းကပြောခဲ့သလိုပဲသကြားကရေထဲမှာပျော်၀င်သွားတာ။ ဒီတစ်ခုလုံးက -- ရေမော်လီကျူးနဲ့သကြားမော်လီကျူးရောစပ်ပါ၀င်တဲ့ဒီအရာကို solution (ပျော်ရည်) လို့ခေါ်တယ်။ ဒီတစ်ခုလုံးကို solution (ပျော်ရည်) လို့ခေါ်တာပါ။ ဒီတော့ solution (ပျော်ရည်) မှာ solvent နဲ့ solute နှစ်မျိုး ပါ၀င်ပါတယ်။ ပျော်၀င်မှုကိုအားပေးတာက ရေ။ ဆိုလိုတာကအဲ့ဒီအရာကအခြားအရာကိုပျော်၀င်သွားစေတာ။ ပျော်၀င်သွားရတာက သကြား။ ဒါကို solute လို့ခေါ်တယ်။ ဒါတွေကခင်ဗျားအတွက်တော့ပြန်နွှေးတာဟုတ်ချင်မှဟုတ်မယ်။ ကျွန်တော်ဒီလိုရှင်းပြတာကရည်ရွယ်ချက်ရှိပါတယ်။ ဘာလဲဆိုတော့ diffusion ပျံ့နှံခြင်း ဆိုတဲ့အကြောင်းကိုပြောပြချင်လို့ပါ။
And the,the idea is actually pretty straightforward. If I have, let's say,let's same the same container. Let me do it in a slightly different container here, just to talk about diffusion.	အရမ်းလွယ်ပါတယ်။ ကျွန်တော့မှာအလားတူထည့်စရာခွက်တစ်ခု ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ နည်းနည်းလေးကွဲပြားတဲ့ထည့်စရာတစ်ခုထဲမှာဆွဲပြပါမယ်။ diffusion (စိမ့်၀င်ခြင်း) အကြောင်းကိုပြောပြဖို့လေ။ ရေနဲ့သကြားအကြောင်းပြန်စဉ်းစားရအောင်။ အဓိကက ရေပေါ့။ ကျွန်တော်တို့မှာထည့်စရာခွက်တစ်ခုရှိတယ်။ အဲ့ဒီခွက်ထဲမှာလေအမှုန်လေးတွေရှိတယ်ဆိုပါတော့။ ဒီထဲမှာအောက်စီဂျင် (ဒါမှမဟုတ်) ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်တစ်ခုခုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီမှာလေမော်လီကျူးလေးတွေကျွန်တော်ဆွဲမယ်။ ဒါကဓါတ်ငွေ့ဆိုပါစို့။ အတိအကျပြောရရင်အောက်ဆီဂျင်ဓါတ်ငွေ့ပေါ့။ ဒါတွေက အောက်ဆီဂျင် O2၊ ဟုတ်တယ်နော်။ ဒါကတော့ လက်ရှိအခြေအနေပါ။ ဒါတွေအားလုံးကလေဟာနယ်ဖြစ်ပြီးတော့ အဲ့ဒီမှာအပူချိန်လည်းရှိပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီရေမော်လီကျူးတွေမှာ kinetic energy အရွေ့စွမ်းအင်လို့ခေါ်တဲ့စွမ်းအင်ရှိပါတယ်။ သူတို့တွေက ဒီမှာကြုံသလိုဦးတည်ရာဘက်ကိုရွေ့နေတာ။ ကျွန်တော်မေးချင်တာကဘာဆက်ဖြစ်မလဲဆိုတာ။ ဒီခွက်ထဲမှာဘာဆက်ဖြစ်မလဲ။ ကောင်းပြီ။ ဒီကောင်တွေကတစ်ခုနဲ့တစ်ခုကြုံသလို ပွတ်တိုက်နေကြတယ်။ အပေါ်ဘက်ကိုထက် အောက်ဘက်-ဘယ်ဘက်အခြမ်းကိုပိုပြီးတော့တွန်းတိုက်တဲ့သဘောရှိတယ်။ ဒီတော့ ဒီကောင် အောက်ဘက်-ဘယ်ဘက်ခြမ်းကိုတွန်းတိုက်နေပြီဆိုလျှင် တစ်ခုခုနဲ့ တိုက်မိမယ်။ ပြီးလျှင် အပေါ်ပိုင်း ညာဘက်ကိုပြန်တက်မယ်။ ဒါပေမယ့်အပေါ်ပိုင်းညာဘက်မှာ သွားတိုက်ဖို့ဘာမှမရှိတော့ဘူး။ ဒီတော့ အားလုံးကအလျဉ်းသင့်သလိုသွားနေကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ခင်ဗျားအနေနဲ့ ညာဖက်တည့်တည့်ကိုပဲရွှေ့နိုင်လိမ့်မယ်။ ဘယ်ဘက်ကိုသွားလျှင် တစ်ခုနဲ့တစ်ခုတိုက်မိလိမ့်မယ်။ ဒီတော့သိသာပါတယ်။ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှညီသွားပါလိမ့်မယ်။ ဘာဆိုလိုတယ်ဆိုတာကို သိချင်တယ်ဆိုလျှင်တော့ thermodynamics ဗီဒီယိုကို ကြည့်လိုက်ပါ။ ခွက်က ဒီလိုပုံစံမျိုးနဲ့ နည်းနည်းတူတယ်ဆိုတာတွေ့ပါလိမ့်မယ်။ သေတော့မသေချာဘူး။ ဒီလိုပုံစံဖြစ်မှာပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီအမှုန် ငါးခုက ပြန့်သွားမယ့်ပုံစံရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါ စိမ့်၀င်ခြင်း ဖြစ်ပြီးတော့အမှုန်တွေ ဒါမှမဟုတ်မော်လီကျူးတွေကို ပိုမိုသိပ်သည်းမှုရှိတဲ့နေရာ (high concentration) ကနေသိပ်သည်းမှု နည်းတဲ့နေရာ (low concentration) ဆီကိုဖြန့်လိုက်တာပါ။ concentration areas ဟုတ်တယ်နော်။ ဒီကိစ္စမှာ မော်လီကျူးတွေက high concentration ကနေ low concentration ကို ပြန့်သွားမယ်။ အခုပြောနေတဲ့ concentration ဆိုတာဘာလဲ concentration ကို တိုင်းတဲ့နည်းပေါင်းစုံရှိမှာပေါ့။ molarity နဲ့ molality ကိုလေ့လာ။ ဒါတွေပဲလေ။ ရိုးရှင်းတဲ့အချက်က per unit space မှာ အမှုန်ဘယ်လောက်များများရှိလဲ။ ဒီမှာတော့ per unit space မှာအမှုန်တွေအများကြီးရှိတယ်။ ဒီမှာတော့ per unit space ကို အမှုန်နည်းနည်းပဲရှိတယ်။ ဒါကြောင့် ဒါက high concentration ဖြစ်ပြီး ဒါက low concentration ပေါ့။ တစ်ခြားစမ်းသပ်ချက်တွေကိုလည်းစဉ်းစားကြည့်ပေါ့။ ဒီလိုအရည်မျိုးကိုစဉ်းစားနိုင်တယ်ပြောတာ။ အလားတူတစ်ခုခုလုပ်ကြည့်ရအောင်။ ကျွန်တော် ကျွန်တော့်မှာထည့်စရာနှစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါတော့။ အဲ့ဒီခွက်နှစ်ခုကိုကြည့်ရအောင်။ စောစောက ပျော်ရည်အခြေအနေကိုပြန်သွားကြည့်ရအောင်။ ဒါကအငွေ့။ ဥပမာအနေနဲ့စခဲ့တာ။ ဒီတော့ဒီဥပမာနဲ့ပဲကြည့်ရအောင်။ အဲ့ဒီမှာအပေါက်တစ်ပေါက်ရှိတယ်ဆိုပါတော့။ အဲ့ဒီအပေါက်ကရေ (ဒါမှမဟုတ်) သကြားမော်လီကျူးတွေထက်ကြီးတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ကျွန်တော့မှာရေမော်လီကျူးတွေအများကြီးရှိတယ်။ တခြားတစ်ဖက်မှာလည်း ရေမော်လီကျူးတွေအများကြီးရှိတယ်။ ဒီဖက်ကလိုဘဲ။ ဒီတော့ ကျွန်တော့မှာရေမော်လီကျူးတွေတကယ့်ကိုအများကြီး ရှိနေတယ်။ ဒီမှာဘဲ ကျွန်တော်ရေမော်လီကျူးရှိမယ်ဆိုရင် သူတို့အားလုံးကကြုံသလိုဦးတည်ရာဘက်ကိုခုန်နေကြမယ်။ ဒီဖက်ကရေမော်လီကျူးတွေကဒီလမ်းအတိုင်းသွားပြီး ဒီဖက်ကရေမော်လီကျူးတွေကလည်းဒီလမ်းအတိုင်းသွားမယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးမှာ ရေမျက်နှာပြင်အတူတူပဲရှိတယ်။ မဟုတ်လျှင် ဖိအားကမတူဘဲနေလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီဟာရဲ့ထိပ်ပိုင်းက ဒီဟာရဲ့ထိပ်နဲ့တူတယ်ဆိုတာသိတယ်နော်။ ဒီတော့ ဦးတည်ရာဖက်တစ်ဖက်တည်း (ဒါမှမဟုတ်) တခြားတစ်ဖက်ကိုသွားနေတဲ့ ဘယ်ဖိအားမှမရှိတော့ဘူး။ ဘယ်လိုဘဲအကြောင်းပြပြ ရေမော်လီကျူးတွေက ညာဖက်တည့်တည့်ကိုပဲသွားပါတယ်။ ရုတ်တရက် ဒီနေရာကိုရေတွေကနေရာယူသွားပြီး ဒါမဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတာသိပါတယ်။ ဒီတော့ဒါကပျော်ရည်ပေါ့။ ဒါမှမဟုတ်ရေထည့်ထားတဲ့ခွက်နှစ်ခုပေါ့။ ဒီထဲကိုပျော်၀င်နိုင်တဲ့အရာ solute တစ်ချို့ထည့်ကြည့်ရအောင်။ ဒီထဲမှာနည်းနည်းပျော်အောင်ထားလိုက် ဘယ်ဘက်အခြမ်းမှာဘဲအားလုံးကိုပျော်အောင်လုပ်တယ်ဆိုပါစို့။ ဒါကြောင့်ဘယ်ဘက်ခွက်ထဲမှာသကြားမော်လီကျူးအချို့ကိုထားလိုက်တယ်။ ဒါတွေကဒီပိုက်သေးသေးလေးကနေဖြတ်ပြီးစီးနိုင်လောက်အောင်သေးရမယ်။ ဒါက ကျွန်တော့်ယူဆချက်တစ်ခုဘဲရှိပါသေးတယ်။ ဒါဆို ဘာဆက်ဖြစ်မလဲကြည့်ရအောင်။ ဒါတွေအားလုံးမှာ ရွေ့လျားစွမ်းအင်လို့ခေါ်တဲ့ kinetic energy ရှိတယ်။ သူတို့အားလုံးကခုန်နေတယ်။ ပတ်ခုန်နေကြတာပေါ့။ ဒီတော့သိတဲ့အတိုင်းအချိန်ကြာလာတာနဲ့ရေကရှေ့နောက်ရွေ့နေတာပေါ့။ (ဟိုဘက်ဒီဘက်ကူးနေတာပေါ့။) ဒီရေမော်လီကျူးကအဲ့ဒီလမ်းအတိုင်းသွားကောင်းသွားနိုင်တယ်။ ရေမော်လီကျူးက ဒီလမ်းအတိုင်းသွားရင်သွားမယ်။ ဒါပေမယ့်အချိန်ကြာလာရင်တော့သကြားမော်လီကျူးတွေထဲကတစ်ခုက ညာဖက်ကိုသွားလိမ့်မယ်။ သင် သိရင်သိမှာပေါ့။ ဒီလမ်းအတိုင်းသွားရမယ့်အစား ဒီဖက်ဦးတည်ရာအတိုင်းထွက်သွားမယ်။ ဒီဟာကိုဖြတ်ပြီးတော့။ ဒီမြောင်းလေးကိုဖြတ်ပြီးတော့။ ခွက်နှစ်ခုကိုဆက်ထားတဲ့ မြောင်းကနေတစ်ဆင့်ပေါ့။ ပြီးတော့ဒီမှာအဆုံးသတ်မယ်။ ဟုတ်တယ်နော်။ ဒီကောင်က ဒီပတ်လည်မှာခုန်နေလိမ့်မယ်။ သူကနောက်ပြန်သွားကောင်းသွားမယ်။ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒီနေရာမှာထက်အမှုန်တွေသကြားမှုန်တွေပိုများတယ်။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတာက ဒီတစ်ကောင်ကဟိုဖက်ကိုသွားတာထက်ဒီတစ်ကောင်ကဒီဘက်ကိုသွားနိုင်ချေရှိတယ်။ တစ်ကောင်က ဒီဖက်ကိုသွားမှာ။ ဒီတော့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အမှုန်ပေါင်းမြောက်မြားစွာနဲ့လုပ်မယ်ဆိုရင်ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ။ ကျွန်တော်ကလေးခုထဲနဲ့လုပ်ဆောင်တာပါ။ အချိန်ကြာတာနဲ့အမျှအမှုန်တွေကပြန့်သွားပြီး သူတို့ရဲ့ concentrations ကအကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်တူလာမယ်။ ကြာလာတာနဲ့အမျှဒီဘက်မှာနှစ်ခုပဲရှိတော့မယ်။ သင့်အနေနဲ့ အမှုန်သုံးခု၊ လေးခု၊ ဒါမှမဟုတ်ငါးခုလောက်နဲ့လုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ အဲ့ဒီလိုဖြစ်ချင်မှဖြစ်မယ်။ ဒါပေမယ့်အမှုန်ပေါင်းမြောက်မြားစွာနဲ့လုပ်ပြီးတော့ အဲ့ဒီအမှုန်တွေကအရမ်းအရမ်းကိုသေးငယ်မယ်ဆိုရင်ဖြစ်နိုင်ချေရှိပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ဖြစ်ပါ။ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးက (ဒြပ်)ပါဝင်မှုမြင့်သောပျော်ရည် (high concentration) ရှိတဲ့ခွက်ကနေ (ဒြပ်)ပါဝင်မှုနိမ့်သောပျော်ရည် (low concentration) ရှိတဲ့ခွက်ကိုသွားတယ်။ ပြီးတော့ အမှုန်တွေက
But anyway, this whole process-- we went from a container of high concentration to a container of low concentration and the particles would have spread from the low concentration container to the high concentration container. So they diffused. This is diffusion.	low concentration ခွက်ကနေ high concentration ရှိတဲ့ခွက်ထဲကိုပြန့်သွားလိမ့်မယ်။ ဒီတော့ သူတို့ကစိမ့်၀င်သွားတာပေါ့။ ဒါကို စိမ့်၀င်ခြင်း (diffusion) လို့ခေါ်တယ်။ ဒါက စိမ့်၀င်ခြင်းပေါ့။ စိမ့်၀င်ခြင်းနဲ့ပတ်သတ်တဲ့တခြားစကားလုံးတွေကို ကျွန်တော်တို့သင်ယူရတယ်။ ကျွန်တော်တို့စလုပ်တုန်းက ဒီဟာက higher concentration ရှိတယ်။ ဘယ်ဖက်ခွက်က higher concentration ရှိတယ်။
Higher concentration, higher concentration It's all relative, right? It's higher than this guy,higher concentration	Higher concentration အားလုံးကဆက်စပ်နေတယ်။ ဟုတ်တယ်ဟုတ်။ ဒီခွက်ထက်ဒီခွက်က concentration ပိုမြင့်တယ်။ ညာဖက်ခွက်က lower concentration (solute ပါ၀င်မှုနည်းတယ်)။
Lower concentrarion And there are words for these things. This solution with a high concentration is called a hypertonic solution.	lower concentration ဒါတွေအားလုံးကဒီအတွက်စကားလုံးတွေဘဲ။ high concentration ရှိတဲ့ပျော်ရည်ကို hypertonic solution (solute ပါ၀င်မှုများသောပျော်ရည်) လို့ခေါ်တယ်။ အဝါရောင်စာလုံးနဲ့ရေးမယ်။
Hyoer, Hypertonic solution	Hypertonic solution
Hyper, in general, meaning having a lot of something, having too much of something.	Hyper ဆိုတာအများကြီးရှိတယ်လို့ဆိုလိုတာ။ တစ်ခုခုပေါ့။ အများကြီးပဲ။
And this lower concentration is hypo, hypotonic	lower concentration က ကျတော့ hypo (နည်းနည်းပဲရှိတာ)။ hypotonic
Hypotonic solution,lower concentration You might have heard maybe one of your relatives, if they haven't had a meal in awhile say, I'm hypoglycemic. That means that they have not-- they're feeling	Hypotonic solution (solute ပါ၀င်မှုနည်းတဲ့ပျော်ရည်။) lower concentration။ ဆွေမျိုးတွေထဲကတစ်ယောက်ယောက်ပြောတာကြားဖူးမှာပါ။ အစာမစားရသေးတဲ့သူတစ်ယောက်ကပြောတယ်။ (ကျွန်တော့ သွေးထဲမှာသကြားဓါတ်နည်းနေတယ်။) သူတို့မှာသကြားဓါတ်နည်းနေတယ်လို့ဆိုတာထက် ရီဝေဝေဖြစ်နေတာကိုပြောချင်တာ။ သူတို့ သွေးထဲမှာသကြားဓါတ်နည်းနေပြီး သတိမေ့လဲချင်နေပြီ။ ဒါကြောင့်အစားတစ်ခုခုစားချင်တာ။ သင့်မှာသကြားလုံးတွေအများကြီး ရှိရင်တော့သင့်သွေးထဲမှာသကြားဓါတ်များနေပြီလို့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါဆိုရင် သင်က hyperglycemic ဖြစ်နေတာ။ ဒါမှမဟုတ် ယေဘုယျများတာမျိုးဖြစ်ချင်ဖြစ်မှာပေါ့။ ဒါတွေက သင်သိသင့်တဲ့ (ရှေ့ဆက်စကားလုံး) တွေပါ။ hypertonic ဆိုတာသင့်မှာ solute အများကြီးရှိတယ်လို့ဆိုလိုတာ။ သင့်မှာ high concentration ရှိတယ်ပေါ့။ hypotonic ဆိုတာ solute တွေအများကြီးမရှိဘူးလို့ဆိုချင်တာ။
And then in hypotonic, not too much of the solute so you have a low concentration. These are good words to know. So in general, diffusion-- if there's no barriers to the diffusion like we had here, you will have the solute go from a high concentration or hypertonic solution if they can travel to a hypotonic solution, to a hypo, where the concentration is lower.	low concentration ပေါ့။ ဒီစကားလုံးတွေက သိထားသင့်ပါတယ်။ ယေဘုယျပြောရရင်တော့ diffusion ဆိုတာ ဘာအဟန့်အတားမှ မရှိဘူးဆိုရင် ဒီမှာ ပြထားသလိုပဲ။ high concentration ကနေ ဒါမှမဟုတ် hypertonic solution ကနေ hypotonic solution ကိုသွားတဲ့ solute တွေရှိတယ်။ အဲ့ဒီ hypotonic solution မှာ concentration နည်းတယ်။ နောက်ထပ်စမ်းသပ်ချက်တွေထပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ ပျော်၀င်ခြင်းအကြောင်းကိုကျွန်တော်တို့ပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။ ခုထိတော့ solute ရဲ့ပျော်၀င်ခြင်းကိုပဲကျွန်တော်ပြောခဲ့သေးတယ်။ ဟုတ်တယ်နော်။ ဒီတစ်ခုထဲပြောချင်တာမဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံးကိုခြုံငုံမိစေချင်တယ်ဆိုရင်တော့ solute ဆိုတာအနည်းငယ်သာရှိတဲ့အရာဖြစ်ပြီး solvent ဆိုတာကတော့အများကြီးရှိတဲ့အရာဖြစ်ပါတယ်။ အများစုကတော့ရေပါပဲ။ ဒါပေမယ့်ရေပဲဖြစ်ရမယ်လို့မဆိုလိုပါဘူး။ အရက်လည်းဖြစ်နိုင်တယ်။ အင်း.... မာကျူရီလည်းဖြစ်နိုင်တာဘဲ။ မော်လီကျူးမှန်သမျှအကုန်ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဇီ၀ဗေဒနည်းအရ ဒါမှမဟုတ်ဓါတုဗေဒနည်းအရသာ ရေကဖြစ်နိုင်ချေအများဆုံး solvent ဖြစ်နေတာ။ ရေထဲမှာကတစ်ခြားအရာတွေပျော်၀င်လို့ရတယ်လေ။ solute ကကြီးနေပြီးမြောင်းကကျဉ်းနေတယ်ဆိုရင် ဘာဖြစ်သွားမလဲ။ ရေအမှုန်တွေကျတော့ အဲ့ဒီကနေဖြတ်သွားလို့ရလောက်အောင်သေးတယ်။ အဲ့ဒီအခြေအနေကိုစဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ အဲ့လိုစဉ်းစားဖို့ဆိုလျှင် စိတ်၀င်စားစရာကောင်းတဲ့တစ်ခုခုလုပ်မှရမယ်။ ဒီမှာထည့်စရာခွက်တစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။ ခွက်ကိုမဆွဲတော့ပါဘူး။ ပြင်ပပတ်၀န်းကျင်တစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။ အဲ့ဒီမှာရေမှုန်တွေရှိတယ်။ ဒီဟာကပြင်ပပတ်၀န်းကျင်ပေါ့။ membrane ခေါ်တဲ့အမြှေးပါးအလွှာတစ်မျိုးရှိတယ်။ ဒီမှာအမြှေးပါးအလွှာရှိတယ်။ ဒါကအမြှေးပါးအလွှာပါ။ အဲ့ဒီအမြှေးပါးအလွှာကနေတဆင့်ရေက၀င်သွားနိုင်သလိုပြန်လည်းထွက်လာနိုင်တယ်။ အဲ့ဒါကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းစိမ့်၀င်ပြန့်နှံ့ခြင်း semi-permeable လို့ခေါ်တယ်။ ဒါကရေကိုပဲစိမ့်၀င်စေတာ။ solute ကတော့ ဒီအလွှာကိုဖြတ်ပြီးမသွားနိုင်ဘူး။ solute ကသကြားဆိုပါတော့။ ရေကအပြင်ဘက်မှာရှိတယ်။ ဒီအလွှာထဲမှာလည်းရှိတယ်။ ဒါတွေကရေမှုန် သေးသေးလေးတွေ။ ဒါက အမြှေးပါးအလွှာ။ ကျွန်တော်တို့မှာသကြားမော်လီကျူးအချို့ ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ သကြားကိုပဲကျွန်တော်ဥပမာထားပြောတာပါ။ တခြားဟာတွေလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီမှာသကြားမော်လီကျူးတွေရှိတယ်။ သူတို့ကနည်းနည်းကြီးတာ ဒါမှမဟုတ်တော်တော်ကြီးတာမျိုးပေါ့။ တကယ်တော့သူတို့ကရေမော်လီကျူးထက်တော်တော်ကြီးတယ်။ ခင်ဗျားမှာအများကြီးရှိတယ်နော်။ ကျွန်တော်က၄ ခုဘဲဆွဲလိုက်တာ။ ဒီမှာတကယ့်အများကြီးရှိတာ။ ဟုတ်တယ်ဟုတ်။ ရေ မော်လီကျူးတွေအဲ့လောက်များများရှိတယ်။ ကျွန်တော်ပြောပြနေတာက ခင်ဗျားမှာသကြားမော်လီကျူးထက်ရေမော်လီကျူးကများနေတဲ့အခြေအနေ။ ဒီ အမြှေးပါးအလွှာကတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းစိမ့်၀င်နိုင်တဲ့အရာ။
Permeable means it allows things to pass.	Permeable ဆိုတာအရာတွေစိမ့်၀င်ဖြတ်သန်းစေခြင်းလို့အဓိပ္ပါယ်ရတယ်။
Semi-permeables means it's not completely permeable. So semi-permeable-- in this context, I'm saying I allow water to pass through the membrane. So water can pass, but sugar cannot.	Semi-permeables ဆိုတာကတော့စိမ့်၀င်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့်အပြည့်အ၀တော့မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ဒီတော့ဒီမှာပြောတဲ့ Semi-permeables ဆိုတာ ရေကတော့ဒီအလွှာကနေတဆင့်ဖြတ်သန်းနိုင်တယ်။ ရေတော့ဖြတ်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့်သကြားကတော့မရဘူး။ သကြားကကြီးလွန်းနေလို့။
So if we were to zoom in on the actual membrane itself-- maybe the membrane looks like this. I'm going to zoom in on this membrane. So it has little holes in the membrane, just like that.	ချဲ့လိုက်မယ်ဆိုရင် အလွှာကဒီပုံစံလေးရှိချင်ရှိမှာပေါ့ဗျာ။ ဒီအလွှာပေါ်မှာချဲ့ပြီးတော့အနီးကပ်ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုလျှင်။ အလွှာထဲမှာအပေါက်သေးသေးလေးတွေရှိတယ်။ ဒီလိုပုံစံ။ ရေမော်လီကျူးတွေကလည်းဒီအရွယ်အစားလောက်ပဲ။ ရေမော်လီကျူးတွေကဒီအပေါက်တွေကိုဖြတ်သွားလို့ရတယ်။ ရေမော်လီကျူးတွေကရှေ့ နောက်ကို အပေါက်လေးတွေကတစ်ဆင့်ဖြတ်သွားနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့်သကြားမော်လီကျူးတွေကကြီးနေတော့ ဖြတ်လို့မရဘူး။ ဒီအပေါက်လေးကနေတစ်ဆင့်ရှေ့၊ နောက်ဖြတ်သွားဖို့အတွက် ကြီးလွန်းနေတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာဘာဆက်ဖြစ်မယ်လို့ထင်လဲ။ ပထမဆုံးကျွန်တော်တို့ရဲ့သုံးနေကျအသုံးအနှုန်းလေးတွေကိုသုံးရအောင်။ မှတ်မိလား။ သကြားက ပျော်၀င်နိုင်တဲ့အရာ (solute) ဖြစ်တယ်။ ရေက ပျော်၀င်မှုကိုအားပေးတဲ့အရည် (solvent) ဖြစ်တယ်။. တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း စိမ့်၀င်နိုင်တဲ့အမြှေးပါးအလွှာ (Semi-permeable membrane)။ ဒီအမြှေးပါးအလွှာရဲ့ဘယ်အပိုင်းက solute ပိုများပြီး ဘယ်အပိုင်းက solute ပိုနည်းနေမလဲ။ ကောင်းပြီ။ အတွင်းဘက်အပိုင်းပေါ့။ ဒီအတွင်းပိုင်းက hypertonic (solute ပါ၀င်မှုများတယ်။)
The outside has a lower concentration so it's hypotonic.	အပြင်ဘက်က (ဒြပ်)ပါဝင်မှုနိမ့် တဲ့အတွက် သူက hypotonic (solute ပါ၀င်မှုနည်းတယ်။)
Now, if these openings were big enough, based on what we just talked about-- these guys are bouncing around, water is travelling in either direction, and equal probability or-- actually I'm going to talk about that in a second. If everything was wide open, it would be equal probability, but if it was wide open, these guys eventually would bounce their ways over to this side and you'd probably end up with equal concentrations eventually. And so you would have your traditional diffusion, where high concentration of solute to low concentrations of solute.	အခု ဒီအပေါက်လေးတွေအားလုံးမှာ လုံလောက်တဲ့အကျယ်ရှိပြီ။ ဒီကောင်တွေကခုန်နေပြီ ရေကကြိုက်တဲ့ဦးတည်ရာဘက်ကိုသွားပြီဆိုရင်။ ညီသွားနိုင်ပြီ။ တကယ်တော့ကျွန်တော် ဒီအကြောင်းကိုအခုဘဲပြောပြတော့မလို့ပါ။ အားလုံးကကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပွင့်နေပြီဆိုရင်တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက်ညီနေနိုင်ပြီ။ ဒါပေမယ့်အဲ့ဒီလိုပွင့်ခဲ့မယ်ဆိုရင်လည်းဒီကောင်တွေက ဒီအပိုင်းကိုကျော်ပြီးခုန်မယ်။ နောက်ဆုံးတော့ (ဒြပ်)ပါဝင်မှု concentrations တွေတူညီကောင်းတူညီလိမ့်သွားမယ်။ ပုံမှန်ဆိုရင်၊ စိမ့်၀င်ပြန့်နှံခြင်း diffusion သည် ပါ၀င်မှုများသော solute ကနေ ပါ၀င်မှုနည်းသော solute ကိုပြန့်နှံသွားသည်။ ဒါပေမယ့်၊ ဒီမှာတော့ဒီကောင်တွေက အပေါက်ကတဆင့်မ၀င်နိုင်ဘူး။ ရေကပဲဖြတ်နိုင်တယ်။ တကယ်တော့ဒီကောင်တွေဒီမှာမရှိဘူးဆိုလျှင် ရေကဒီဘက်ကိုသွားဖို့နဲ့၊ ဟိုဖက်ကလာတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေသည်လုံး၀တူသည်။ ဒါပေမယ့် ဒီကောင်တွေကညာဘက်ခြမ်းမှာရှိနေတဲ့အတွက်၊ ဒီမှာတော့၊ အမြှေးပါးအလွှာရဲ့အတွင်းဘက်မှာရှိနေတယ် ဒါကျွန်တော်တို့ချဲ့ကြည့်ထားတဲ့အမြှေးပါးအလွှာရဲ့အတွင်းပိုင်းဖြစ်တယ်။ ဒီကောင်တွေကအပေါက်နားကပ်လာနေတဲ့အတွက် ရေဝင်ဖို့အခွင့်နည်းသွားတယ်။ တကယ်တော့၊ ရေထွက်ဖို့ထက်၊ ၀င်လာဖို့ရာပိုဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကိုလုံးဝရှင်းစေချင်တယ်။ သကြားမော်လီကျူးတွေသာဒီမှာမရှိဘူးဆိုလျှင် ရေကဟိုဘက်ဒီဘက်သွားနေမှာ။ အခုတော့ဒီသကြားမော်လီကျူးတွေကဒီမှာရှိနေတယ်။ ဒီသကြားမော်လီကျူးတွေကညာဖက်မှာရှိနေတယ်။ သူတို့ကရေကိုထွက်မသွားနိုင်အောင်ကာထားတာဖြစ်နိုင်တယ်။ အကောင်းဆုံးနည်းနဲ့စဉ်းစားကြည့်ရလျှင် အပေါက်နားကိုသွားတဲ့လမ်းကိုပိတ်ထားသလိုဖြစ်နေတာ။ သူတို့ဖာသာဒီအပေါက်ကိုမဖြတ်နိုင်ဘူး။ ဒီအပေါက်ကိုပိတ်ထားတာလဲဟုတ်ချင်မှဟုတ်မယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ကကြုံသလိုသွားနေတာဆိုတော့ ဒီတော့ရေမော်လီကျူးကချဉ်းကပ်လာပြီဆိုလျှင် ဒါတွေကဖြစ်နိုင်ချေများတာတွေကိုပြောပြတာပါ။ မြောက်မြားလှတဲ့မော်လီကျူးတွေနဲ့ကျွန်တော်တို့ကအလုပ်လုပ်နေရတာ။ ဒီတော့သကြားမော်လီကျူးတွေကရေတွေအပြင်ထွက်ဖို့အတွက်ကို ပိတ်ထားတဲ့သဘောဖြစ်နေတယ်။ အပြင်မှာရှိတဲ့ရေမော်လီကျူးတွေအတွက်ကျတော့ သူတို့ကို ပိတ်ထားတဲ့အရာ ဘာမှမရှိဘူး။ ဒီတော့ ရေတွေကအထဲကိုစီးလို့ရတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာတစိတ်တပိုင်းစိမ့်၀င်နိုင်တဲ့အလွှာနဲ့ သင့်အနေနဲ့ရေကိုရမှာဖြစ်တယ်။ ဒီတော့ရေကအတွင်းထဲကိုပဲစီးဆင်းမှုရှိမယ်။ ဒါက စိတ်၀င်စားစရာပဲနော်။ hypotonic ကနေ hypertonic solution ကို စီးဆင်းသွားတဲ့ solvent ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီ hypotonic ဆိုတာက solute
But water-- if you flip it the other way-- if you've used sugar as the solvent, then you could say, we're going from a high concentration of water to a low concentration of water. I don't want to confuse you too much. This is what tends to confuse people, but just think about what's going to happen.	ပြောင်းလုပ်လိုက်မယ်ဆိုလျှင် အကယ်၍သကြားကို solvent အနေနဲ့ အသုံးပြုခဲ့မယ်ဆိုလျှင်၊ high concentration ရှိတဲ့ရေကနေ low concentration ရှိတဲ့ ရေကိုသွားတယ်လို့ပြောနိုင်တယ်။ စိတ်မရှုပ်သွားနဲ့နော်။ ဒီဟာကနည်းနည်းရှုပ်တယ်ဆိုပေမယ့် ဘာဆက်ဖြစ်မလဲဆိုတာကိုဘဲစဉ်းစားကြရအောင်။ ဘယ်လိုအခြေအနေမှာဘဲဖြစ်ဖြစ်ပျော်ရည်ကဖြစ်မှာပဲ။ concentration ကိုညီအောင် လုပ်ရမှာပဲ။ နှစ်ဖက်စလုံးမှာ concentrations ညီနိုင်သမျှ ညီအောင်လုပ်ဖို့ဆိုလျှင် သူကမှော်အတက်မဟုတ်ပါဘူး။ ပျော်ရည်ကသိလို့တော့မဟုတ်ပါဘူး။ ဖြစ်နိုင်ချေကြောင့်ပါဘဲ၊ ဒီကောင်တွေကခုန်နေတဲ့အတွက်၊ ဒီမှာတော့ရေက ခွက်ထဲကို ပိုပြီးစီးသွားချင်တယ်။ ဒီတော့ solute ရဲ့ low concentration အကြောင်းကိုပြောတဲ့အခါ hypotonic ရှိတဲ့ဘက်ကနေ solute က high concentrations ဖြစ်နေတဲ့ဘက်ကိုသွားတာ။ ဆိုလိုတာကသကြားပေါ့။ ဒါကို ဆွဲဆန့်လိုက်မယ်ဆိုလျှင် ရေတွေကပိုပြီးအတွင်းကိုစီးမယ်။ ဒီအမြှေးပါးလွှာက အပြင်ကို ဆန့်ထွက်သွားမယ် ဒီမှာအသေးစိတ်တော့မပြောတော့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် solvent ဖြစ်တဲ့ရေက။ ဒီကိစ္စမှာဆိုလျှင် ရေက solvent အနေနဲ့တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းစိမ့်၀င်နိုင်တဲ့အလွှာကိုဖြတ်ပြီး စိမ့်၀င်သွားတယ်။ ဒါကို osmosis (စိမ့်၀င်ပြန့်နှံ့ခြင်း) လို့ခေါ်တယ်။
You've probably heard learning by osmosis-- if you put a book against your head, maybe it'll just seep into your brain. Same idea. That's where the word comes from.	osmosis ကို ကြားဖူးမှာပါ။ ခင်ဗျားခေါင်းပေါ်မှာစာအုပ်တင်လိုက်မယ်ဆိုရင် သင့်ဦးနှောက်ထဲကိုစာတွေစိမ့်၀င်သွားရင်သွားမှာပေါ့။ အတူတူပါဘဲ။ ဒီစကားလုံးကအဲ့ဒါကလာတာပါ။ အမြှေးပါးလွှာကနေတဆင့်ရေစိမ့်ထွက်ရတဲ့အကြောင်းက concentrations ကိုပိုပြီးညီစေချင်လို့ပါ။ ပြောရမယ်ဆိုရင်ဒီမှာ high concentration ရှိတယ်။ ဒီမှာ low concentration ရှိတယ်။ အကယ်၍ဒီမှာသာအလွှာမရှိခဲ့ဘူးဆိုရင်ဒီမော်လီကျူးအကြီးတွေဟာ ထွက်သွားလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီမှာတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းစိမ့်၀င်နိုင်တဲ့အလွှာကြောင့် သူတို့ထွက်သွားလို့မရဘူး။ ဒီတော့ဒီစနစ်ကမှော်ပညာမဟုတ်ဘူးနော်။ ရေတွေက concentration ညီဖို့အတွက် ပိုပြီး၀င်လာလိမ့်မယ်။ ဒီမှာမော်လီကျူးနည်းနည်းပဲရှိခဲ့မယ်ဆိုလျှင် high concentration ဘက်လိုမဟုတ်ဘဲနဲ့ အားလုံးကအပြည့်အ၀ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုလျှင် သင့်မှာ ဒီဘက်မှာညာဖက်မှာလိုဘဲ high concentration ရှိတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ညာဖက်အခြမ်းမှာ ရေတွေနဲ့ ပြည့်သွားပြီးတော့ထုထည်ပိုကြီးလာလိမ့်မယ်။ ပြီးရင်ဘယ်ညာသွားနေတဲ့ ရေမော်လီကျူးအရေအတွက်ဟာ တူပြီးတော့တဖြည်းဖြည်း ညီသွားမှာပါ။ ပိုပြီးရှင်းပြရရင်။ diffusion စိမ့်၀င်ခြင်းဆိုတာ higher concentration ကနေ lower concentration ရှိတဲ့ ဧရိယာတစ်ခုဆီကိုပြန့်သွားတာကိုဆိုလိုတာ။ ပြန့်သွားရုံပါပဲ။
Osmosis is the diffusion of water. And usually you're talking about the diffusion of water as a solvent and usually it's in the context of a semi-permeable membrane, where the actual solute cannot travel through the membrane. Anyway, hopefully you've found that useful and not completely confusing.	Osmosis ဆိုတာကရေစိမ့်၀င်ပြန့်နှံ့ခြင်းပါ။ ရေစိမ့်၀င်ပြန့်နှံ့ခြင်းလို့ဆိုတာပါ။ ရေကို solvent အနေနဲ့ပြောတာ။ အဲ့ဒီမှာ solute ဖြတ်မသွားနိုင်တဲ့တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းစိမ့်၀င်ပျံ့နှံ့နိုင်တဲ့အလွှာရှိတယ်။ အဲ့ဒီအလွှာကိုဖြတ်ပြီးတော့ solute ကမသွားနိုင်ပါဘူး။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒီသင်ခန်းစာကိုအသုံးကျမယ်လို့ယုံကြည်ပါသည်။ မရှုပ်သွားဘူးလို့ထင်ပါတယ်။
What is the Higgs? Since 1964 we've had this idea proposed by Englert, Brout and Higgs that empty space is like a medium and as particles travel through this medium some of them interact with it, some of them don't interact with it. The ones that do interact with this medium, they acquire masses, and the ones that pass through it without interacting, those are massless particles.	Higgs ဆိုတာဘာလဲ။ ၁၉၆၄ ကတည္းက ငါတို႕ ဒီလိုအၾကံဥာဏ္ေတြလုပ္ဖို႕ အင္ကလပ္ ဘေရာက္ ႏွင့္ ဟန္႕မွကမ္းလမ္းခဲ့ပါတယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့ ဘာမွမရွိတဲ့ေနရာတစ္ခုဟာ အလယ္အလတ္နဲ႕တူတယ္။ ျပီးေတာ့ အဲဒီအလယ္အလတ္ဆီကို အလည္အပတ္သြားတဲ့အမႈန္ေလးဟာ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ အရာေတြနဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္မိၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္တစ္ခိ်ဳ႕ဟာေတြကေတာ့ လံုး၀မခ်ိတ္ဆက္မိၾကပါဘူး။ ဒီလယ္အလတ္နဲ႕ ဆက္စပ္မိခဲ့သူဆိုရင္ေတာ့ သူတို႕ မွာ ဓာတ္ထုရွိဖိုလိုပါမယ္။ ျပီးေတာ့ဒီအလယ္အလတ္ကို မခ်ိတ္ဆက္မိဘဲ သြားတဲ့သူေတြက ဘယ္သူေတြနဲ႕တူသလဲဆိုေတာ့ ကိုင္တြယ္ရာမဲ့တယ့္အရာတစ္ခုနဲ႕တူပါတယ္။ ကဲ ငါကို အသြင္တူေသာ အရာႏွစ္ခုကို မင္းကို ေပးပါရေစ။ ေတြးၾကည့္ပါ အဆံုးမရွိတဲ့ ႏွင္းထုကြင္းထဲမွာ အဲဒီတစ္ေလွ်ာက္မွာေနရာအက်ယ္ၾကီး ခ်ဲ႕မယ္ဆိုရင္ ကြင္းျပင္ၾကီးေတြ ပံုသ႑န္မဲ့အရာေတြဟာ ဦးတည္မႈေတြ ဆီးဘာရီးယား အလယ္မွာ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္သြားမယ္။ အခု မင္းဟာႏွင္းထုကြင္းၾကီးကို ၾကိဳးစားျပီး ျဖတ္ေက်ာ္သြားတယ္ဆိုျပီးပံုေဖာ္ၾကည့္ပါ။ ဒါနဲ႕ မင္းဟာ ေရခဲျပင္ေလွ်ာ္စီးသမာတစ္ေယာက္အေနနဲ႕ဆိုပါစို႕ ျပီးေတာ့ မင္းဟာ ထိပ္ဆံုးအထိျဖတ္ေက်ာ္နိုင္ေအာင္လုပ္နိုင္ခဲ့ျပီပဲထား အဲဒီအရာဟာလည္း အမႈန္တစ္ခုလို ဘာလဲဆိုရင္ေတာ့ အဲဒါက Higgs ကြင္းျပင္ၾကီး နဲ႕မခ်ိတ္ဆက္မိဘူးဆိုရင္ အဲဒါက ႏွင္းထုထဲကို ျမဳပ္၀င္မသြားႏိုင္ပါဘူး အဲဒါက အလြန္ျမန္ဆန္ပါတယ္ အဲဒါက ဘာနဲ႕တူသလဲဆိုေတာ့ ဓာတ္ထုမရွိတဲ့အလင္းရဲ႕ ခရီးလိုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အကယ္လို႕ မင္း နွင့္ဖိနပ္တစ္ခု ရတာပဲထားအံုး ဒီေနရာမွာေတာ့ မင္းဟာHiggs ႏွင့္ထုကြင္းၾကီးကို နွင့္ျမဳပ္သြားသလိုပါ။ မင္းဟာအရွိန္နည္းတဲ့ စကိတ္စီးသူလိုပါပဲ။ ေနာက္ျပီအရွိန္ေပ်ာ့တဲ့အလင္းလိုဆိုရင္လည္းဟုတ္ပါတယ္။ အဲဒါကဘာနဲ႕တူသလဲဆိုရင္ေတာ့ အေလးခ်ိန္ရွိတဲ့ အရာတစ္ခုပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ မင္းမွာHiggs ႏွင္းထုၾကီး ဆက္ႏြယ္မႈ၊ ခ်ိတ္ဆက္မႈ ရွိတဲ့ပံုစံလိုပါပဲ။ တစ္ကယ္လို႕ ျပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုးမွာ နွင္းမိရံုေလးပဲထား ေနာက္ဆံုးမွာ မင္းမင္း နွင္းထုထဲကို နွစ္ျမဳပ္သြားမွာပဲ မင္းအရမ္း ျဖည္းျဖည္းသြားေပမယ့္လည္း အဲဒါဟာ ထုထည္ၾကီးမွားတဲ့ အရာတစ္ခုလို ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီHiggs ႏွင္းထုကြင္းၾကီးကို တစ္ေလာကလံုးရဲ႕နွင္းထုျပင္ၾကီးအလားသတ္မွတ္လိုက္ပါ။ အခု Higgs ရင္ကြင္က ဘယ္ထဲကို တိုးေ၀ွ႕သြားမွာလဲ။ ငါတို႕အားလံုးသိထားတာက ႏွင္းဆိုတာ ဘာနဲ႕လုပ္ထားတယ္္ဆိုတာ သိျပီးသာေနာ္ အဲဒီႏွင္းဟာလည္း နွင္းအလွြားေလးေတြနဲ႕ေပါင္းစပ္ထားပါတယ္။ တူညီမႈအေနနဲ႕ေလာက Higgs နွင့္ထုကြင္းၾကီးဟာလည္း ေသးငယ္လြန္းတဲ့အရာေတြနဲ႕ စုစည္းထားတာပါ ဘာေတြလဲဆိုေတာ့ ေသးငယ္တဲ့ဟာေတြက ႏွင္ထုလွြာပမာ ေနာက္ျပီး အဲဒါကို ငါတို႕ကHiggsရဲ႕ရင္ခြင္လိုေခၚၾကျခင္းျဖစ္တယ္။
The Higgs boson has this job of giving masses to all the other elementary particles.	Higgs ဟာ ဓာတ္ထု ေတြကိုေပးပို႕အလုပ္ျဖစ္ျပီး အျခားအရာေတြျဖစ္တဲ့ ေသးငယ္စအမႈန္ေတြအထိပါ။ အကယ္လို႕မင္း ဒီ
If you look at the basic equations of the Standard Model, as written on my T-shirt, they're very symmetric, that way in which all the different particles appear is the same. At least on the top two lines there is nothing to distinguish particles that have different masses for example. But this symmetry has to be broken, electrons are lighter than muons, the top quark is much much heavier than the quarks that make up everyday nuclei.	Standard Model အေျခခံနည္းအတိုင္း ငါ့အကၤ်ီထဲကအတိုင္းလိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ သူတို႕ကအလြန္ လိုက္ဘက္တူညီေနမွာပါ။ ဆိုလိုခ်င္တာက ဒီအမႈန္ေလးေတြရဲ႕ ပံုသ႑ာန္ဟာအေတာ္တူေနတာေတြ႕ရပါမယ္။ အနည္းဆံုးေတာ့ အဲဒီ ထိပ္ဆံုး လိုင္းႏွစ္ခု ကို ဘာမွ သတ္မွတ္ကြဲျပားဆက္ဆံစရာမလိုပါဘူး ဘာလဲဆိုေတာ့ အဲဒီမွာက ကြဲျပားတဲ့ ဓာတ္ထု ဥပမာအျဖစ္ရွိေနလို႕ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီ တူညီတဲ့ပံုေတြက က်ိဳးပဲ့ပံု ေပၚေနသလို အီလ်က္ထြန္ ေတြဟာ ေျပာင္းလဲႏိုင္တ့ဲ ျဒပ္စင္ ေတြထက္ေပါ့ပါးျပီး ထိပ္ဆံုးပရိုထြန္ကေတာ့ ပိုပိုျပီး ေန႕စဥ္ေန႕တိုင္းသံုးေနတဲ့ န်ဴကလီယားထက္ ေလးလြန္းပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထိပ္ဆံုးႏွစ္ခုမ်ဥ္းမ်ား ၊ တူညီတဲ့မ်ဥ္းမ်ား အဲဒီမ်ဥ္းေတြဟာ အတူတူအားလံုးအဲဒီမွာမရိွပါဘူး ခြဲျခားဖို႕လည္း တစ္စံုတစ္ရာမရွိပါဘူး။ မတူကြဲျပားတဲ့အမႈန္ေတြကိုခြဲျခားသတ္မွတ္ဖို႕လည္းမရွိပါဘူး ျပီးေတာ့ အဲဒီအလုပ္က Higgs ရဲ႕ရင္ခြင္လိုပါပဲ၊ ေနာက္ျပီး ေအာက္မ်ဥ္းႏွစ္ခုရွိတဲ့အလုပ္ပါပဲ။ ဒါေတြဟာ ဒီ မ်ိဳးကြဲတဲ့ အီလ်က္ထြန္ နဲ႕ ပရိုတြန္ ေပၚမွာသာမူတည္ေနပါတယ္။ ဒါေတြဟာလည္း သူတို႕ Higgs ကြင္းျပင္ကိုဘယ္ေလာက္ဆက္ႏြယ္ေနလဲဆိုတာပါ ဘာလိုဆိုေတာ့ အဲဒါက Higgs ရင္ခြင္လိုပါပဲ။ သူတို႕မ်ိဳးကြဲတဲ့ဓာတ္ထုေတြရတာကိုငါတို႕ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဒီမ်ိုးတူတဲ့အရာနဲ႕ အျခားအမႈန္ေတြႏွစ္ခုၾကားမွာ ေပါက္ကြဲသြားခဲ့ပါျပီး
Let's review what happened in the last video because, in general, it's just kind of confusing and it's always good to see it a second time. And then we can think a little bit about how these market dynamics could be manipulated so that you don't have the Chinese currency getting more expensive. So in the last video, we started off with an exchange rate of 10 Yuan per (US) dollar.	ေနာက္ဆံုး ဗီဒီယိုကအေၾကာင္းကိုနည္းနည္းျပန္ေျပာရေအာင္။ နည္းနည္းရႈပ္တယ္ဆိုေတာ့ျပန္ၾကည့္ တာပဲေကာင္းပါတယ္ ဒီ ေစ်း ကြက္ ရဲ႔ လႈပ္ ရွား ေန မႈ ေတြ ကို ဘယ္ လို ထိန္း ခ်ဳပ္ နိုင္ မ လဲ ဆို တာ နည္း နည္း စဥ္း စား ႀကည့္ လို႔ ရ တာ ေပါ့။ ဆို ေတာ့ တ ရုတ္ ေငြ လည္းေစ်း မ တက္ လာ ေတာ့ ဘူး။ ေနာက္ ဆံုး ဗြီ ဒီ ယို မွာ တုန္း က US တစ္ ေဒၚ လာ ကို တ ရုတ္ ေငြ ၁၀ နူန္း ေလ။ တ ရုတ္ က ဒီ ထုတ္ လုပ္ သူ ဆို ရင္ အ ျမတ္ ရ ဖို႔ အ ေရး ၁၀ ယြမ္ ဖိုး တင္ ျပီး ေရာင္း ရ တယ္။ ဒီ အ ေမ ရိ က က လူ က် ေတာ့ နိုင္ ငံ ျခား ကို သူ႔ ပစၥည္း တ ရုတ္ မွာ ေျပာ သ လို ဆို တစ္ ေဒၚ လာ ဖိုး ေရာင္း ရ တာ ေပါ့ ေငြ ေႀကးလဲလွယ္နႈန္း ေႀကာင့္ သူကကိုလာကို၁၀ယြမ္နဲ႔ေရာင္းရတယ္။ဒါ မွ ၁ ေဒၚ လာ က်န္မွာကိုး နည္းနည္းေတာ့မွန္းႀကည့္လို႔ရတယ္ေနာ္ ေစ်းလည္းေျပာခဲ႔ျပီ ၁၀ ယြမ္ ကို ၁ ေဒၚ လာ။ ၁ေဒၚ လာ ဆိုတာအေမရိကားမွာ အရုပ္ ၁၀၀ ေလာက္ရတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီ က ေမာက္ကမျဖစ္မႈကိုက်ြန္ေတာ္တို႔ေတြ႔ျပီ။ အရုပ္၁၀၀ကိုအေမရိကားဆီသေဘၤာနဲ႔ပို႔လိုက္မယ္။ အေမရိကားကသူ႔ကို ေဒၚလာ ၁၀၀ ျပန္ ပို႔ မယ္။ ဆိုေတာ့ သူ က သူ႔ ေဒၚ လာ ၁၀၀ ျပန္ရဖို႔အတြက္တစ္ရုပ္ကိုတစ္ေဒၚနဲ႔ေရာင္းရမယ္။ ညီ မွ် ျခင္းရဲ႔ တစ္ဖက္မွာေတာ့ ကို လာ ထုတ္ လုပ္သူက တရုတ္မွာ ၁၀ ယြမ္နဲ႔ ေရာင္း မယ္ ဆို ရင္ အဲ႔ ဒါ ဆို ဒါ ဘူး ၅၀ နဲ႔ ညီ ပါတယ္။ ဆို ေတာ့သူတရုတ္ကို ဆိုဒါ ဘူး ၅၀ ပို႔ မယ္။သူတို႔က သူ႔ ကို တစ္ဘူး ၁၀ ယြမ္ နဲ႔ ယြမ္ ၅၀၀ ျပန္ ပို႔ မယ္။ အဲ႔ လို အ ေျခ အ ေန မွာ ဘာ ေတြ ျဖစ္ လာသ လဲ ဆို ေတာ့ တရုတ္လုပ္ငန္းရွင္မွာေဒၚ လာ နဲ႔ လဲ ဖို႔ လို တဲ႔ ယြမ္ ၁၀၀၀ ရွိ တယ္။ ေငြ လဲ နႈန္း သာ တည္ျမဲရင္ေတာ့ ေဒၚ လာ ၁၀၀ နဲ႔ ေပါ့ ေလ။ အေမရိကန္လုပ္ငန္းရွင္က- ဒီ ဗီြ ဒီ ယိုမွာေတာ့သူတို႔နွစ္ေယာက္ကဇာတ္ေဆာင္ပဲဗ်။ သူက ယြမ္၅၀၀ရွိတယ္။ ေဒၚလာ ၅၀ နဲ႔ လဲ ဖို႔ အ တြက္ေပါ့။
The American manufacturer -- and let's say that these are the only two actors in our scenario -- has 500 Yuan that he needs to convert into $50. So if we just look over here, here's someone who wants to convert (into) 1,000 Yuan. He wants to convert (his dollars) into 1,000 Yuan.	ဟုတ္ျပီ။ ဒီ မွာ တစ္ေယာက္က ၁၀၀၀ ယြမ္ဖိုး လဲခ်င္တယ္။ တစ္ေယာက္ကေဒၚလာကို ယြမ္ ၁၀၀၀ဖိုးလဲ ခ်င္တယ္။ နည္း နည္း ဂ ရု စိုက္ရမယ္။ တစ္ေယာက္ကေဒၚလာ၁၀၀ကိုယြမ္ ၁၀၀၀ နဲ႔ လဲ ခ်င္ တယ္။ေငြလဲနႈန္း က ျငိမ္ တယ္ဆိုရင္ေပါ့။ ဒါေပမဲ႔ေစ်းကြက္မွာက ယြမ္ ၅၀၀ ေစ်းပဲရွိတယ္။ ေစ်းကြက္ထဲမွာယြမ္ေတြေစ်းမ်ားေနတယ္ဆိုရင္... တစ္ယြမ္စီအတြက္သူေဒၚလာပိုေပးရေတာ့မယ္။ အဲ႔ေတာ့ဒါကိုေနာက္တစ္ဖက္ကလွည့္ႀကည့္ရေအာင္။ အေမရိကန္လုပ္ငန္းရွင္က တရုတ္မွာေရာင္းထားတဲ႔ဲက ယြမ္ ၅၀၀ ရွိ တယ္။ ဒါေပမဲ႔ ေငြ ေစ်းကျငိမ္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ သူ ေဒၚလာ၅၀ကိုေျပာင္းလို႔ရတယ္။ ဒါေပမဲ႔ဒီမွာေတာ့ သူနည္းနည္းပိုရနိုင္တယ္။ ေဒၚလာကေနယြမ္ကိုေျပာင္းဖို႔ထက္ ယြမ္ကေနေဒၚလာကိုပိုေျပာင္းခ်င္ႀကတယ္။ သူကယြမ္ကိုသံုးျပီး ေဒၚလာ ၅၀ ဝယ္ခ်င္တယ္။ သူတို႔က ေဒၚလာ ၁၀၀ ကိုယြမ္အျဖစ္ေပါင္းဖို႔ေရာင္းလိုက္ခ်င္တယ္။ ဆိုေတာ့ဒီမွာႀကည့္ရင္...ေဒၚလာ ေရာင္းလိုအားကေဒၚလာဝယ္လိုအားထက္အမ်ားႀကီးသာလြန္ေနပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္းပဲ... ပန္းသီးရဲ႔ ေရာင္းလိုအား က ဝယ္ လို အား ထက္ႀကီးလာတဲ႔အခါ ပန္းသီးေစ်းက်လာေတာ့တာပဲ။ ဆိုေတာ့ဒီမွာလည္း ဆန္႔က်င္ဘက္ေတြက ယြမ္မွာျဖစ္ပြါး လာ ျပီ။ ယြမ္ဝယ္လိုအားကေရာင္းလိုအား ထက္ အ မ်ား ႀကီး မ်ား လာ ျပီ။ ဝယ္လိုအားကေရာင္းလိုအားထက္မ်ားလာတဲ႔အခါေစ်းကတက္တာပါပဲ။ ေဒၚ လာ ေစ်း က် ေတာ့ မယ့္ အ ရိပ္အေရာင္ကိုက်ြန္ေတာ္တို႔ျမင္ေနရျပီ။ ဆို ေတာ့ က်ြန္ေတာ္ဆိုလိုတာက တစ္ေဒၚလာကို ၁၀ ယြမ္ရေနရာကေန အ ခု အဲ႔ေလာက္မရေတာ့ဘူးေပါ့။ ယြမ္ေစ်းကတက္လာျပီေလ။ ယြမ္နဲ႔ဝယ္ရတဲ႔ ပန္းသီး ေစ်း ကက်သြားျပီဆိုရင္ ၁၀ ယြမ္အစား ၈ ယြမ္ ပဲ ေပး ရ ေတာ့ တယ္။ အဲ႔ လို ပံု စံ မ်ိဳး ကို ေဒၚ လာ မွာ ေတြ႔ ေန ရ တယ္။ ယြမ္ေစ်းကတက္သြားတာနဲ႔ေဒၚလာေစ်းက်တာကညီတယ္။ ေနာက္ဆံုးေျပာရမယ္ဆိုရင္...ဒီ ဂ ဏန္း ေတြကိုျမွင့္ေပးလိုက္မယ္။ တကယ္ေစ်းကဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲဆိုတာမွန္းလို႔ခက္ပါတယ္။။ ေနာက္ဆံုး တစ္ေဒၚလာကို ၈ ယြမ္ျဖစ္လာတယ္။ ေျပာခဲ႔တဲ႔အတိုင္း ေငြလဲနႈန္း က ကိန္းေလးေတြနည္းနည္းေျပာင္းလိုက္မယ္။ နည္း နည္းပိုရွင္းသြားေအာင္ေပါ့။ တစ္ေဒၚလာကို ၈ ယြမ္ ေနာ္။ အခုေတာ့ ၁၀ ယြမ္ကို ၁.၂၅ ေဒၚလာျဖစ္သြားျပီေပါ့။
And then we said, at that exchange (rate) -- and actually I'm going to change the numbers a little bit, just to make it a little bit cleaner -- at that exchange rate -- at 8 Yuan per dollar -- these 10-Yuan dolls would now cost $1.25. And let's say that at $1.25, in the United States, there is demand for 60 dolls. (I'm changing the numbers a little bit from the last video just to make the numbers work out a little bit better.)	၁.၂၅ ေဒၚလာဆိုေတာ့ အ ေမ ရိ က မွာ အ ရုပ္ ၆၀ နဲ႔ ညီ မ်ွ တယ္။ ေနာက္ဆံုး ဗြီ ဒီ ယို က ဂ ဏန္း ေလး ေတြ နည္း နည္း ေျပာင္း လိုက္ မယ္။ တြက္ ရ ရွင္း သြား တာ ေပါ့။ ဆို ေတာ့ ေနာက္ ဆံုး ဗြီ ဒီယိုက ကိန္း ေတြ မ ရွိ ေတာ့ ဘူး။ ဝယ္လိုအားအေဟာင္းက-၁၀ ယြမ္ အရုပ္ေတြက ၁ ေဒၚလာပဲ။စာ- ေရာင္းလိုအားအေဟာင္း- အရုပ္၁၀၀ အဓိပၸါယ္ရွိတယ္မလား... အရုပ္က ၁ ေဒၚလာဆိုေတာ့ လူ ေတြ ပို ဝယ္ နိုင္ တာ ေပါ့။ အရုပ္ က ၁.၂၅ ေဒၚ လာ ဆို ရင္ ဝယ္ လို အား က်သြားေတာ့မယ္။ ဒါ ေႀကာင့္ အရုပ္ ၆၀ ကို က်သြားတာေပါ့။ ညီမ်ွျခင္းရဲ႔အျခားတစ္ဖက္မွာ တစ္ေဒၚလာကို၈ယြမ္နဲ႔ညီတဲ႔အခ်ိန္မွာ ေဆာ္ဒါတစ္ဘူးကလည္း ၈ ယြမ္ပဲျဖစ္မွာပဲ။ ေစ်း ေဟာင္းကဘာလဲဆိုတာမွတ္မိတယ္ဟုတ္? တရုတ္ မွာ ေစ်း ေဟာင္း က ေငြလဲနႈန္း ၁ ေဒၚလာကို ၁၀ ယြမ္ ဝယ္လိုအားကိုႀကည့္မယ္။ ကိုလာဝယ္လိုအားက တက္လာျပီ။ ဂ ဏန္းေတြ လည္းေျပာင္းလိုက္မယ္။ ဘူး ၈၀ မ ဟုတ္ ေတာ့ ဘူး ေပါ့။ တရုတ္မွာဝယ္လိုအားက၅၀ က ေနတက္လာျပီ။ ။ ဒီ နားေလး မွာ ။ တစ္ဘူးကို ၁၀ ကယြမ္တုန္းက သူ ဘူး ၅၀တင္သြင္းရတယ္။ ၅၀ က ေန တက္ သြားျပီ။ အတက္ျပတာကိုဆြဲလိုက္မယ္။ ၅၀ က ေန ဆို ႀက ပါ ေတာ့ ၇၅ ကို တက သြား တယ္ ေပါ့။ ေလာေလာဆယ္ဒီကိန္းေတြကိုသံုးတယ္ဆိုတာက ေနာက္ပိုင္းက်ရင္ပိုရွင္း ေအာင္လို႔ပါ။ ဆိုေတာ့ အ ခု တ ကယ့္ အ ေျခ အ ေန က ဘယ္ လို ျဖစ္ သြား ျပီ လဲ ? ေနာက္ ဆံုး ဗြီ ဒီ ယို မွာ တုန္း က ကိုယ့္ ဘာ သာ တြက္ ဖို႔ က်ြန္ေ တာ္ ေျပာ ခဲ႔ တယ္။ အခုေတာ့ပိုမိုခိုင္မာတဲ႔ဥပမာေပးနိုင္ရင္ မင္းပိုမွတ္မိနိုင္မွန္းက်ြန္ေတာ္သေဘာေပါက္သြားပါျပီ။ အခုေတာ့ကုန္သြယ္မႈမ်ွေျခကဘယ္လိုျဖစ္ေနသလဲ? တရုတ္ကေနသြားမယ္။ အေမရိကကို အရုပ္ ၆၀ ကို သ ေဘၤာ နဲ႔ ပို႔ မယ္။ ဆို ေတာ့ အ ေမ ရိ က က ၆၀ x၁.၂၅ ေဒၚ လာ နဲ႔ ညီ တာ ကို ျပန္ ပို႔ လိမ့္ မယ္။ အဲ႔ ဒီ ေတာ့ ၇၅ ေဒၚ လာ ေပါ့။ ဟုတ္ သ လား? ဆို လို တာ က မင္း ၇၅ ေဒၚ လာျပန္ ရ မယ္ ကြာ အဲ႔ ဒီ ေတာ့ ၇၅ ေဒၚ လာ က တရုတ္ ကို ျပန္ သြား မယ္။ အရုပ္အရေပါ့ေနာ္။ ဆိုဒါ ကိစၥကိုႀကည့္ရေအာင္။ ဆိုဒါ ၇၅ ဘူး ကို တရုတ္ ကိုျပန္ပို႔မယ္။ တရုတ္ က ၇၅ဘူး ကို ၈ ယြမ္ ေစ်း နဲ႔ တြက္ ျပီး ျပန္ ေပး မယ္။ ၇၅x၈ ဆို ေတာ့ ၆၀၀ ေပါ့။ ၇၅ ဘူး အ တြက္ သူ ၆၀၀ ျပန္ ရ မယ္။ အခုဘယ္လိုျဖစ္သြားျပီလဲ? ဒီ ဘက္ကတရုတ္ထုတ္လုပ္သူက ၇၅ ေဒၚလာကို လဲလွယ္နႈန္း က ၈ ဆို ေတာ့ ေစ်း ကြက္ က ေစ်းအတိုင္းပဲတြက္လိုက္မယ္။ အႀကမ္းအားျဖင့္ ယြမ္ ၆၀၀ ရ မွာ ေပါ့။ ၇၅x၈ က၆၀၀ ေလ။ တစ္ ေဒၚ လာကို ၈ ယြမ္ေလ။ အေမရိကန္ထုတ္လုပ္သူကလည္း ဆိုဒါေရာင္းတာကေနရထားတဲ႔ ၆၀၀ ကို လဲခ်င္တယ္ သူကေနာက္ဆံုးေစ်းနဲ႔ရမယ္လို႔တြက္ရင္ ၆၀၀ ကို ၈နဲ႔စားဟ၇၅ ေဒၚလာရမယ္။ ဆို ေတာ့ ဘာျဖစ္သြားျပီလဲ? အခုေဒၚလာေရာင္းလိုအားနဲ႔ဝယ္လိုအားကညီသြားျပီ။ ယြမ္ရဲ႔ေရာင္းလိုအားနဲ႔ဝယ္လိုအားလည္းညီသြားျပီ။ မင္းရဲ႔အျမင္ေပၚမူတည္ျပီး တရုတ္ကိုျပန္ပို႔တဲ႔ ေဒၚလာပမာဏနဲ႔ အတူတူပဲအေမရိကကိုတို႔ေတြပို႔ႀကမယ္။ တရုတ္ကိုျပန္ပို႔တဲ႔ယြမ္ပမာဏနဲ႔အတူတူပဲအေမရိကကိုပို႔ႀကမယ္။ ေငြေႀကးကျငိမ္သြားျပီ။ အ ေရြ႕ မရွိေတာ့ဘူး။ က်ြနါေတာ္ဒီဥပမာေလးကိုျပန္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ေငြလဲလွယ္နႈန္းကသိပ္ကိုလြတ္လပ္တဲ႔အခါ... တစ္ဖက္ဖက္ကေတာ့ပိုရတတ္တယ္။ ကုန္သြယ္ေရးမညီမ်ွတဲ႔အခါ တစ္ခုက ေစ်းပိုႀကီးတတ္တယ္။ နွစ္ဖက္လံုးမွာဝယ္လိုအားညီ သြားတဲ႔အခါ ကုန္သြယ္မႈကညီသြားပါျပီ။ သိပ္မရႈပ္သြားဘူးလို႔ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ေနာက္ဗြီ ဒီ ယိုမွာ အစိုးရကဘယ္လိုကိုင္တြယ္သလဲဆိုတာနဲ႔ တရုတ္ဗဟိုဘဏ္ကဒီလိုမျဖစ္ေအာင္ဘယ္လိုႀကားခံေနသလဲဆိုတာကိုေျပာပါမယ္ ဒါေႀကာင့္ အေမရိကကိုသြားတဲ႔သေဘၤာကတရုတ္ကိုလာတဲ႔သေဘၤာထက္အျမဲတမ္းပိုမ်ားေနျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။
Five years ago, I experienced a bit of what it must have been like to be Alice in Wonderland.	လွန်ခဲ့တဲ့၅နှစ်ကပါ၊ ကျွန်မဟာ Alice in Wonderland မှာ ရောက်နေတာလား နည်းနည်းလေးခံစားမိခဲ့တယ်။
Penn State asked me, a communications teacher, to teach a communications class for engineering students. And I was scared. (Laughter)	Penn State က ဆက်ဆွယ်ရေးဆရာမဖြစ်သူ ကျွန်မကို အတန်းတစ်တန်းမှာ ဆက်သွယ်ရေး သင်ခန်းစာကို ပို့ချပေးဖို့ပြောခဲ့တယ်။ ကျွန်မ လန့်သွားတာပေါ့။ (ရယ်သံများ) တကယ်ကိုလန့်သွားတာပေါ့ရှင်။ လန့်သွားရတာက ဦနှောက်အကြီးကြီးတွေနဲ့ ကျောင်းသားတွေ၊ စာအုပ်ကြီးတွေနဲ့၊ ကျွန်မ အကျွမ်းတဝင်မရှိလှတဲ့ သူတို့ရဲ့ စကားလုံးကြီးတွေကိုပါ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့နဲ့ ပြောရင်းဆိုရင်း ကျွန်မတွေ့ကြုံလိုက်တာက
I experienced what Alice must have when she went down that rabbit hole and saw that door to a whole new world. That's just how I felt as I had those conversations with the students. I was amazed at the ideas that they had, and I wanted others to experience this wonderland as well.	Alice ယုန်တွင်းထဲကိုဆင်းသွားစဉ် ကမ္ဘာသစ်တစ်ခုဆီ သွားတဲ့ တံခါးကိုတွေ့စဉ်တုန်းကနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင် အရာမျိုးလို့ပေါ့။ ဒါကကျောင်းသားတွေနဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးနေတုန်း ကျွန်မမခံစားခဲ့ရပုံပါ။ သူတို့မှာရှိတဲ့ စိတ်ကူးတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်မတအံ့တဩဖြစ်မိပြီး၊ အခြားသူတွေကိုလည်း ဒီထူးဆန်းထွေလာကမ္ဘာကို တွေ့ကြုံခံစားစေချင်ခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်မယုံကြည်တာက ဒီတံခါးကိုဖွင့်တဲ့သော့ဟာ အရေးပါလှတဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုခြင်းဆိုတာပါ။ ကမ္ဘာကြီးကို ပြောင်းလဲဖို့အတွက် ကျွန်မတို့ရဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ အင်ဂျင်နီယာတွေဆီက အရေးပါတဲ့ ပြောဆိုဆက်သွယ်မှု အရေးတကြီးကို လိုအပ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ရဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ အင်ဂျင်နီယာတွေဟာ အခြားအရာတွေအနက် ကျွန်မတို့ရဲ့ အကြီးကျယ်ဆုံးစိန်ခေါ်မှုတွေဖြစ်တဲ့ စွမ်းအင်ကနေ ပတ်ဝန်းကျင်၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအထိကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနေကြတာပါ။ ပြီးတော့ ဒါကို ကျွန်မတို့က မသိဘူး၊ နားမလည်ဘူးဆိုရင် အလုပ်ကမပြီးတော့ဘူးလေ။ ပြီးတော့ ဒီအပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုတွေကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေမဟုတ်ကြတဲ့ ကျွန်မတို့ဟာ တာဝန်ယူ လုပ်ရမယ်လို့ ကျွန်မယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ အင်ဂျင်နီယာတွေက သူတို့ရဲ့ ထူးဆန်းထွေလာကမ္ဘာကိုကြည့်ရှုဖို့ ကျွန်မတို့ကို မဖိတ်ကြားဘူဆိုရင်တော့ ဒီကြီးကျယ်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ ပေါ်မလာနိုင်ပါဘူး။ ဒီတော့ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးတွေနဲ့ အင်ဂျင်နီယာကြီးတွေရယ် ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ကျွန်မတို့ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းလေး ပြောပြကြပါ။ ကျွန်မအနေနဲ့ ရှင်တို့ရဲ့သိပ္ပံပညာဟာ စွဲဆောင်မှုရှိတယ် ရှင်တို့ရဲ့ အင်ဂျင်နီယာပညာဟာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်ဆိုတာ ကျွန်မတို့မြင်ခွင့်ရအောင်သေချာစေဖို့ ရှင်တို့ ဘယ်လိုလုပ်လို့ရတယ် ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အဓိက အချက်အလက်တစ်ချို့ကို မျှဝေချင်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့အတွက် ဖြေပေးရမယ့် ပထမဆုံးမေးခွန်းက ဒီတော့ ဒါကဘာပါလဲ။ သိပ္ပံပညာဟာ ဘာကြောင့်ကျွန်မတို့နဲ့ သက်ဆိုင်ပါသလဲ ဆိုတာကို ပြောပြကြပါရှင်။ ခန္ဓာဇီဝအကြောအမျှင်တွေကို ရှင်တို့လေ့လာနေတယ် ဆိုတာကိုပဲ မပြောပါနဲ့၊ ဒါပေမဲ့ ခန္ဓာဇီဝအကြောအမျှင်တွေကို ရှင်တို့လေ့လာကြတယ်၊ ဒါတွေဟာ ဆန်ခါကွက်လို တည်ဆောက်မှုရှိပြီး အရိုးပွရောဂါကို နားလည်၊ ကုသရာမှာ အရေးပါနေတာကို ပြောပြကြပါရှင်။ နောက်ပြီး ရှင်တို့ရဲ့ သိပ္ပံပပညာရပ်ကို ရှင်းလင်းပြတဲ့နေရာမှာ ပညာရပ်ဆန်တဲ့ စကားလုံးတွေကို သတိပြုပေးကြပါ။ ပညာရပ်ဆန်တဲ့ စကားလုံးတွေဟာ ရှင်တို့ရဲ့ စိတ်ကူးတွေကို ကျွန်မတို့ နားလည်ဇို့အတွက် အတားအဆီးတစ်ခုပါ။ သေချာတာပေါ့၊ ရှင်တို့က အာကာသဆိုင်ရာနဲ့ ကာလဆိုင်ရာလို့ ပြောနိုင်ကြပေမဲ့ ၊ နေရာနဲ့အချိန်လို့ပဲ ပြောလိုက်ကြပါလား ဒါက ကျွန်မတို့ကို အများကြီးပိုပြီး နားလည်စေတယ်လေ။ ပြီးတော့ ရှင်တို့ရဲ့ စိတ်ကူးတွေကို နားလည်လွယ်အောင် လုပ်လိုက်ခြင်းဟာ ဒါကို သိမ်ဖျင်းပေါ့တန်သွားအောင် လုပ်လိုက်ခြင်းနဲ့မတူပါဘူး၊ အဲဒီအစား Einstein ပြောခဲ့သလိုပဲလေ အရာတိုင်းကို ရိုးရှင်းနိူင်သမျှ ရိုးရှင်းအောင်လုပ်ပါ၊ ဒါပေမဲ့ ဒီထက်ပိုပြီး ရှင်းအောင်တော့မလုပ်ပါနဲ့တဲ့။ ရှင်တို့ရဲ့ သိပ္ပံပညာကို စိတ်ကူးတွေ အပေးအယူလုပ်စရာမလိုပဲ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းလင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုလို့ရတာပေါ့။ အနည်းငယ်ထည့်သွင်း စဉ်းစားရမယ့်ဟာတွေကတော့ နမူနာတွေ၊ ဖြစ်စဉ်တွေ၊ နှိုင်းယှဉ်ချက်တွေရှိနေခြင်းပါ။ ဒါတွေဟာ ရှင်တို့ရဲ့ပါဝင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွန်မတို့ကို စိတ်ဝင်စားတွေပြီး စိတ်လှုပ်ရှားစေတဲ့နည်းတွေပါ။ နောက်ပြီး ရှင်တို့လက်ရာကိုတင်ပြတဲ့အခါ bullet ညွှန်မှတ်တွေသုံးပေးပါ၊ ဒါတွေကို ဘာဖြစ်လို့ bullet ညွှန်မှတ်တွေလို့ ခေါ်တယ်ဆိုတာ ရှင်တို့တွေးမိကြသလားရှင်။ (ရယ်သံများ) bullet တွေကဘာလုပ်လဲ။ bullet တွေက ကိစ္စတုံးပစ်တယ်တယ်လေ၊ ပြီးတော့ bullet က ရှင်တို့ရဲ့ တင်ပြချက်ကို တစ်ချက်တည်း ပြီးမြောက်သွားစေတော့မှာပေါ့။ ဒီလို ဆလိုက်မျိုးဟာဆိုရင် ပျင်းစရာကောင်းရုံတင်မက ကျွန်မတို့ဦးနှောက်ရဲ့ ဘာသာစကား နယ်ပယ်ကို အများကြီးတည်မှီနေပြီး ကျွန်မတို့ကို ဒုက္ခပေးသလို ဖြစ်စေတာပေါ့။ အဲဒီအစား Genevieve Brown ရဲ့ ဒီနမူနာဆလိုက်က အများကြီးပိုပြီး ထိရောက်စေတာပေါ့။ ဒါကဖော်ပြနေတဲ့ ခန္ဓာဇီဝ အကြောအမျှင်တွေရဲ့ အထူးတည်ဆောက်ပုံဟာ အရမ်းကိုအားကောင်းလွန်းတော့ တကယ့်ကိုပဲ Eiffel Tower ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ ဒီဇိုင်းပုံကို စိတ်ထဲမှာပေါ်လာစေပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီမှာရှိတဲ့ လှည့်ကွက်က အကယ်၍ မျက်ခြေပြတ်သွားရင် ပရိတ်သတ်က ပြန်ညွှန်းယူလို့ရတဲ့ တစ်ကြောင်းတည်းသော ဖတ်လို့ရတဲ့ ဝါကျကိုသုံးထားတာဖြစ်ပြီး ကျွန်မတို့ရဲ့အာရုံတွေကို ဖမ်းစားတဲ့ မြင်ကွင်းတွေနဲ့ပံ့ပိုးပေးထားကာ ရှင်းလင်းပြနေတာကို ပိုပြီးနက်ရှိုင်းတဲ့ နားလည်မှုသဘောကို ဖန်တီးပေးတယ်လေ။ ဒီတော့ ကျွန်မအထင် ကျန်တဲ့ကျွန်မတို့အတွက် အဲဒီတံခါးကိုဖွင့်ပြီး သိပ္ပံပညာနဲ့ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်လို့ဆိုတဲ့ ထူးဆန်းထွေလာကမ္ဘာကို မြင်ဖို့ အဓိကအချက်အနည်းငယ်ပဲရှိပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ကျွန်မနဲ့ တွဲပြီးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ အင်ဂျင်နီယာတွေက ကျွန်မကို သင်ကြားပေးတာက ကျွန်မရဲ့ ကိုယ်တွင်းက ရူးသွပ်မှုနဲ့ တကယ်ကို ထိတွေမှုဖြစ်လာဖို့ပဲ ဆိုတာကြောင့်ပါ။ ညီမျှခြင်းတစ်ခုနဲ့ အနှစ်ချုပ်ချင်ပါတယ်။ (ရယ်သံများ) ရှင်တို့ရဲ့ သိပ္ပံပညာကိုယူလိုက်ပါ၊ bullet ညွှန်မှတ်တွေနဲ့ ပညာရပ်စကားလုံးတွေကို နုတ်လိုက်ပြီး စပ်ဆိုင်ရာနဲ့ စားလိုက်ပါ၊ ဆိုချင်တာက ပရိတ်သတ်နဲ့ စပ်ဆိုင်တာကိုပဲ မျှဝေလိုက်ပါ၊ ပြီးတော့ ရှင်တို့လုပ်နေတဲ့ မယုံနိူင်စရာကောင်းလှတဲ့ လက်ရာအတွက် ရှင်တို့မှာရှိနေတဲ့ ထက်သန်မှုနဲ့ မြှောက်လိုက်ပါ။ ပြီးတော့ ဒါဟာ နားလည်မှုအပြည့်ပါတဲ့ မယုံနိူင်စရာကောင်းလှတဲ့ အပြန်အလှန်လုပ်ဆောင်မှုတွေနဲ့ ညီမျှသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒီတော့ သိပ္ပံညာရှင်တွေနဲ့ အင်ဂျင်နီယာကြီးတွေရှင့် ဒီညီမျှခြင်းကို ရှင်တို့ဖြေရှင်းပြီးတဲ့အခါ ရပါတယ်ရှင်၊ ကျွန်မကို နည်းပညာတွေ အကြောင်း ပြောပြကြပါဦးလားရှင်။ (ရယ်သံများ) ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ (လက်ခုပ်သံများ)
I've noticed something interesting about society and culture. Everything risky requires a license. So, learning to drive, owning a gun, getting married.	လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ဆိုင်တဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ သတိထားမိတယ် အရဲစွန့်ရတာတိုင်း လိုင်စင်လိုပါတယ်။ ဒီတော့ ကားမောင်းသင်ခြင်း၊ သေနတ် ပိုင်ဆိုင်ခြင်း လက်ထပ်ခြင်းပေါ့။ တစ်ခုရှိတာက.... (ရယ်သံများ) အရာတိုင်းဟာ စွန့်စားရတယ်ဆိုတာ မှန်ပါတယ်၊ နည်းပညာက လွဲရင်ပေါ့။ ဘာကြောင့်လဲမသိ စံသင်ရိုးမာတိကာမရှိဘူး၊ အခြေခံ သင်တန်းမရှိဘူး။ ခင်ဗျားကို ကွန်ပြူတာ ထည့်ပေးလိုက်ကာ အသိုက်ထဲကနေ ခင်ဗျားကိုကန်ထုတ်တာလေ။ ခင်ဗျားဒါကို လေ့လာသင့်တယ်ပေါ့၊ ဘယ်နည်းနဲ့လဲ။ ယဉ်ပါးမှုအရပဲပေါ့ဗျာ။
Nobody ever sits down and tells you, "This is how it works." So today I'm going to tell you ten things that you thought everybody knew, but it turns out they don't. First of all, on the web, if you want to scroll down, don't pick up the mouse and use the scroll bar.	"ဒါက ဒီလိုဗျ"ဆိုပြီး ဘယ်သူမှ ထိုင်ပြီး မပြောပါဘူး။ ဒီတော့ လူတိုင်းသိတယ်လို့ထင်နေပေမဲ့ မသိဘူးဖြစ်နေတဲ့ ၁၀ ချက်ကိုပြောပြပါမယ်။ ပထမဆုံးက ဝက်ဘ်ပေါ်မှာ ထက်အောက်ရွေ့ချင်ရင် မောက်စ်မသုံးပဲ ရွေ့တဲ့ဘားကို သုံးပါ။ ဒါဟာ အရမ်းအချိန်ကုန်ပါတယ်။ နာရီပိုင်းနဲ့ ပေးရတယ်ဆိုမှပဲ ဒါလုပ်ပါ။ ဒီအစား စပေ့စ်ဘားကို ပုတ်လိုက်ပါ။ စပေ့စ်ဘားက စာတစ်မျက်နှာ ကျလာတယ်။ အပေါ်ကိုရွှေ့ဖို့ Shift ခလုတ် ကိုကိုင်ထားပါ။ ဒီတော့ စာမျက်နှာရွှေ့ဖို့ စပေ့စ်ဘား၊ ရှာဖွေရေး ကိရိယာတိုင်း၊ ကွန်ပြူတာတိုင်းမှာ ရတယ်။ ဝက်ဘ်မှာလည်း ဒီပုံစံတစ်ခုခုမှာ လိပ်စာလိုမျိုးတွေ ဖြည့်တယ်ဆိုရင် အကွက်တစ်ခု ပြောင်းဖို့ TAB ခလုတ်ကိုနှိပ်မရတာ ခင်ဗျားသိတယ်လို့ ထင်တယ်။ ခင်ဗျားပြည်နယ်ကိုဖြည့်တဲ့ ပေါ်လာတဲ့ စာရင်းကွက်ကျတော့ရော။ ေပေါ်လာတဲ့စာရင်းကွက်ကို မဖွင့်ပါနဲ့။ တော်တော် ကယ်လိုရီ ဖြုန်းတဲ့ ဟာပါ။ ပြည်နယ်ရဲ့ ပထမစာလုံးကို ထပ်၊ထပ်ပြီးရိုက်ပါ။ ဒီတော့ Connecticut ကိုလိုချင်ရင် C C C ပေါ့
If you want Texas, go T, T, and you jump right to that thing without even opening the pop-up menu. Also on the web, when the text is too small, what you do is hold down the Control key and hit plus, plus, plus. You make the text larger with each tap.	Texas ကိုဆိုရင် T T ကိုရိုက်ပါ၊ ဒီတော့ ပေါ်လာတဲ့ စာရင်းကွက်ကို မဖွင့်ပဲ ခုန်ရိုက်လို့ရတာပေါ့။ ဝက်ဘ်မှာလည်း စာသား အရမ်းသေးတဲ့အခါ လုပ်ရမှာက Control ခလုတ်ကိုဖိထားပြီး Plus Plus Plus လို့ရိုက်ပါ။ ရိုက်ချက်တိုင်း စာသားကကြီးလာပါတယ်၊ ကွန်ပြူတာအလုပ်တွေ၊ ဝက်ရှာဖွေရေးတိုင်းမှာ ပြန်သေးလာဖို့ minus minus minus ပါ။
If you're on the Mac, it might be Command instead.	Mac မှာဆိုရင်တော့ ဒါအစား Command ဖြစ်လိမ့်မယ်။
When you're typing on your Blackberry, Android, iPhone, don't bother switching layouts to the punctuation layout to hit the period and then a space, then try to capitalize the next letter. Just hit the space bar twice. The phone puts the period, the space, and the capital for you.	Bliackberry Android နဲ့ iPhone မှာရိုက်တဲ့အခါ ပုဒ်ဖြတ်နဲ့ စာခြားတာ ရိုက်ဖို့နဲ့ စာလုံးကြီးလုပ်ဖို့ ဒုက္ခခံပြီး အဖြတ်အထောက် အပြင်အဆင်ကို မပြောင်းလိုက်ပါနဲ့။ စပေ့စ်ဘားကိုပဲ ၂ ချက်ဆက် ရိုက်လိုက်ပါ ဖုန်းကနေ ပုဒ်ဖြတ်တွေ၊ ခြားတာတွေ၊ စာလုံးကြီးတွေလုပ်ပေးတယ်။
Go space, space. It is totally amazing. Also when it comes to cell phones, on all phones, if you want to redial somebody that you've dialed before, all you have to do is hit the call button, and it puts the last phone number into the box for you, and at that point you can hit call again to actually dial it.	Space Space လုပ်လိုက်ပါ။ လုံးဝအံ့စရာကြီးပါ။ ဆဲလ်ဖုန်းတွေ၊ ဖုန်းအားလုံးမှာ အရင်က ကိုယ်ခေါ်ခဲ့တဲ့ လူနံပါတ်ကို ပြန်ခေါ်ချင်ရင် လုပ်ရမှာက "ခေါ်ပါ" ခလုတ်ကိုနှိပ်ရုံပါ။ နောက်ဆုံးနံပါတ်ကို အကွက်မှာထည့်ပေးပြီး ဒီမှာတကယ်ခေါ်ဖို့ "ထပ်ခေါ်ပါ" ဆိုတာကို နှိပ်နိုင်ပါတယ်။ တစ်ယောက်ယောက်ကို ခေါ်နေရင် အရင် ခေါ်တဲ့စာရင်းကို သွားစရာမလိုပဲ
No need to go to the recent calls list if you're trying to call somebody just hit the call button again. Something that drives me crazy: When I call you and leave a message on your voice mail,	"ခေါ်ပါ" ခလုပ်ကိုနှိပ်ရုံပါ။ ကျွန်တော့ကို ရူးစေတာက ခင်ဗျားကိုခေါ်ပြီး voice mail မှာ စာတိုထားတဲ့အခါ
I hear you saying, "Leave a message," and then I get these 15 seconds of freaking instructions, like we haven't had answering machines for 45 years! (Laughter)	"စာတိုထားခဲ့ပါ" ဆိုပြီးကြားရတာပါ။ နောက်ပြီး ဖြေကြားချက် မရှိတာ ၄၅ နှစ်တောင်ရှိသလိုမျိုး ၁၅ စက္ကန့်ကြာ ကြောင်စီစီ ညွှန်ကြားချက်တွေ ရတယ်ဗျာ။ (ရယ်သံများ) ခါးခါးသီးသီး မဖြစ်ပါဘူး။ (ရယ်သံများ) ဒီတော့ ဖြစ်သွားတာက ဒီလို အသံကို တိုက်ရိုက် ခုန်သွားလို့ရတဲ့ ကီးဘုတ် အတိုနည်း တစ်ခုရှိတာပါ။ ဖုန်းသံ၊ ကျေးဇူးပြုပြီး အသံမှာ.. (တီတီ မြည်သံ)
Unfortunately, the carriers didn't adopt the same keystroke, so it's different by carrier, so it devolves upon you to learn the keystroke for the person you're calling.	DP: ဖြစ်ချင်တော့ ဖုန်းကုမ္ပဏီတွေက တူညီတဲ့ ရိုက်ချက်ကို မကျင့်သုံးပဲ ကုမ္ပဏီအလိုက် ကွဲတော့ ရိုက်ချက်ကို ခင်ဗျားခေါ်နေတဲ့ လူအတွက် ခင်ဗျား သင်ယူဖို့ လွှဲပြောင်းပေးတာပေါ့။ ဒါတွေဟာ ပြည့်စုံတယ်လို့ မပြောခဲ့ဘူးနော်။ ဒီတော့ အများစုက Google ကို ဘက်ဘ်စာမျက်နှာရှာကြည့်တဲ့ အရာပဲလို့ ထင်ကြပေမဲ့ အဘိဓါန်လဲပါပါတယ်။
Type the word "define" and the word you want to know. You don't even have to click anything. There's the definition as you type.	Define ဆိုတဲ့စာလုံးနဲ့ ကိုယ်သိချင်တာကို ရိုက်လိုက်ပါ။ ဘာမှနှိပ်စရာတောင် မလိုပါဘူး။ ရိုက်နေတုန်း အဓိပ္ပါယ်ပေါ်လာတယ်။
It's also a complete FAA database. Type the name of the airline and the flight. It shows you where the flight is, the gate, the terminal, how long until it lands.	FAA အချက်အလက် အပြည့်အစုံလည်း ပါပါတယ်။ လေကြောင်း အမည်နဲ့ ခရီးစဉ်ကိုရိုက်လိုက် ခရီးစဉ်၊ ဂိတ်၊ လေဆိပ်က ဘယ်မှာ၊ မဆင်းခင် ဘယ်လောက်ကြာမယ် ဆိုတာ ပြပေးတယ်။
You don't need an app. It's also unit and currency conversion. Again, you don't have to click one of the results.	App မလိုပါဘူး။ ယူနစ်နဲ့ ငွေကြေး ပြောင်းလဲတာရော ပြတယ်။ ထပ်ပြီးတော့ ဒီရလဒ်တွေကို နှိပ်ဖို့မလိုဘူးနော်။ အကွက်ထဲရိုက်ထည့်ရုံပဲ ခင်ဗျား အဖြေရတယ်လေ။ စာသား အကြောင်းပြောတုန်း ထင်ရှားအောင် လုပ်ချင်တဲ့အခါ ဒါကက နမူနာလေးပေါ့။ (ရယ်သံများ) စာလုံးတစ်လုံးကို ထင်ရှားချင်ရင် အသစ်ကလေးလို မောက်စ်နဲ့ ဖြတ်ဆွဲတာနဲ့ ကိုယ့်ဘဝကို မဖြုန်းစမ်းပါနဲ့ စာလုံးကို ၂ ချက်ဆင့် နှိပ်လိုက်ပါ။ ၂၀၀ ကိုကြည့်၊ ၂ ချက်ဆင့်နှိပ်မယ် စာလုံးပဲ သေသေသပ်သပ် မှတ်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ထင်အောင်လုပ်ထားတဲ့ စာလုံးကို မဖျက်လိုက်နဲ့။ အဲဒီအပေါ်က ထပ်ရိုက်လို့ရတယ်။ ဒါက ပရိုဂရမ်တိုင်းမှာ ရှိတယ်။ နောက်ပြီး ဆွဲနေတုန်း ကြီးလာတုဲ့ စာလုံးကို ထင်အောင်လုပ်ဖို့ ၂ ချက်ဆင့် ဆွဲလို့ရပါတယ်။ အများကြီး ပိုတိကျပါတယ်။ နောက်ပြီး ဒုက္ခခံပြီး ဖျက်မနေပါနဲ့။ ထပ်သာရိုက်လိုက်ပါ။ (ရယ်သံများ)
Shutter lag is the time between your pressing the shutter button and the moment the camera actually snaps. It's extremely frustrating on any camera under $1,000. (Camera click) (Laughter)	Shutter ကြားကာလဆိုတာ shutter ခလုတ်ကိုဖိထားစဉ်နဲ့ တကယ်တမ်း ကင်မရာရိုက်တဲ့ ကြားက ကာလပါ။ ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ အောက် ကင်မရာဆို အတော်စိတ်ပျက်ဖို့ ကောင်းတယ်ဗျ။ (ကင်မရာသံ) (ရယ်သံများ) ဒါက ကင်မရာက ဆုံချက်နဲ့ အလင်းဖွင့်တာ တွက်ချက်ဖို့ အချိန်လိုတာကိုး။ ဒါပမေဲ့ တစ်ဝက်နှိပ်ပြီး ကြိုချိန်လိုက်ရင် လက်ညှိုးကို တင်နှိပ်ထားလိုက်တော့၊ ရှပ်တာ နောက်မကျတော့ဘူး။ အချိန်တိုင်း ဒီလိုရပါတယ်။ ဒီနည်းနဲ့ ဒေါ်လာ ၅၀ တန်ကို ၁၀၀၀ တန်ဖြစ်အောင် ပြောင်းပေးလိုက်တာ။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ မကြာခဏဖြစ်တတ်တာက ဟောပြောနေတုန်းမှာ တစ်ခုခုကြောင့် ခင်ဗျားအစား ပရိတ်သတ်က ဆလိုက်ကိုကြည့်နေတာလေ၊ (ရယ်သံများ) ဒီလိုဖြစ်တဲ့အခါဒါက Keynote Power Point မှာ အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်၊ ပရိုဂရမ်တိုင်းမှာ အလုပ်ဖြစ်တယ်၊ လုပ်ရမှာက B စာလုံးကိုရိုက်ရုံပါ။
B for blackout, to black out the slide, make everybody look at you, and then when you're ready to go on, you hit B again, and if you're really on a roll, you can hit the W key for "whiteout," and you white out the slide, and then you can hit W again to un-blank it. So I know I went super fast. If you missed anything, I'll be happy to send you the list of these tips.	B က အမှောင်ချတာ၊ လူတိုင်းကိုယ့်ကို ကြည့်အောင် ဆလိုက်ကို အမှောင်ချဖို့နဲ့ ဆက်ဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်တဲ့အခါ B ကိုပြန်ရိုက်တာပေါ့။ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေရင် ဗလာအတွက် W ခလုတ်ကိုနှိပ်လို့ရပါတယ်။ ဆလိုက်ကို ဗလာချလိုက်ပါ။ နောကိပြီး ဗလာဖျောက်ဖို့ W ကိုပြန်ရိုက်လိုက်ပေါ့။ ကျွန်တော်အရမ်း မြန်သွားတာ သိပါတယ်။ လွတ်သွာတာရှိရင် ဒီနည်းတွေရဲ့စာရင်းကို ပျော်ပျော်ကြီး ပို့ပေးမှာပါ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ၊ ချီးကျူးပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့အားလုံး California နည်းပညာ လိုင်စင်ရပါတယ် ပျော်ရွှင်ကြပါစေဗျာ။ (လက်ခုပ်သံများ)
We're asked to select which fractions add together to make 25 over 22, or 25/22. You can use as many fractions as you need. Put all unused fractions into the trash can.	ကျွန်တော်တို့ကို 22 ပိုင်း 25 ပိုင်း သို့မဟုတ် 25/22 ရဖို့ ဘယ်အပိုင်းကိန်းတွေကိုပေါင်းရမလဲ ဆိုပြီးရွေးခိုင်းတယ်။ လိုချင်သလောက်အပိုင်းကိန်းတွေကိုယူလို့ရတယ်။ မသုံးမယ့် အပိုင်းကိန်းတွေကို trash can ထဲထည့်လိုက်ပါ။ ဒါကိုဘယ်လုပ်လို့ရမလဲ ဆိုတာစဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ကျွန်တော်က အကြီးဆုံးအပိုင်းကိန်းကိုအရင်သုံးချင်တယ်။ ပိုပြီးနီးနီးစပ်စပ်ရအောင်ပေါ့။ ဒီတော့ 16/22 ကိုယူမယ်။ ပြီးတော့ 8/22 နဲ့ပေါင်းကြည့်ရအောင်။ ကျွန်တော်ဘာရမလဲဆိုတော့ 16 အပေါင်း 8 ဆိုတော့ 24/22 ရပါတယ်။ ဒါက 16/22 အပေါင်း 8/22 ဆိုတော့ 24/22 ရပါတယ်။ အကယ်လို့ ကျွန်တော် တစ် တစ်ခုရရင် 25/22 ရပြီ။ ဒါဆိုကျွန်တော် ဒီမသုံးတော့တဲ့ဟာတွေကို trash can ထဲ ထည့်လိုက်မယ်။ ဒီမှာ ကျွန်တော် ဒီအောက်ထဲထည့်လိုက်ပြီ။ ဒါဆိုအဖြေစ်ကို စစ်ကြည့်ရအောင်။ ရပြီ။မှန်တယ်။ နောက်ထပ်နည်းလမ်းတွေနဲ့လည်း ကျွန်တော်တို့ တွက်လို့ရမှာပါတယ်။ တကယ်တော့ တခြားနည်းတွေအများကြီးနဲ့လည်း တွက်လို့ရမှာပါတယ်။ ကြည့်ရအောင် ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုလုပ်လို့ရလဲဆိုပြီ။ ကျွန်တော်တို့ အကယ်လို့ ဒီ 2 နဲ့ 4 ကိုပေါင်းရင်တောင်မှ 8 ကိုလည်းထည့်လိုက်မယ်။ ဒါဆို 2/22 အပေါင်း 4/22 က 6/22 ဖြစ်ပြီး 8/22 နဲ့ ပေါင်းလိုက်တော့ 14/22 ရတယ်။ ပြီးတော့ ဒီထဲမှာ 16/22 ကိုပေါင်းလိုက်ရင် အရမ်းများသွားလိမ့်မယ်။ ဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ လုပ်ခဲ့တဲ့နည်းနဲ့ပဲ လုပ်ရမှာပေါ့။ ဒါဆို ကျွန်တော် ဒီ 2 နဲ့ 4 ကို trash can ထဲထည့်လိုက်မယ်။ ပြီးတော့ ပိုင်းဝေတွေဖြစ်တဲ့ 16,1,8 တို့ကိုပေါင်းလိုက်ရင် ပိုင်းဝေ 25 ကိုရပါတယ်။ ပြီးတော့ ပိုင်းခြေကတော့ 22 ဖြစ်ပါတယ်။
We're asked to use the distributive property to factor this expression. There should be no fractions inside the parentheses in your final answer. So we have 1/2 plus 3/2 m.	ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျဖန္႔ေဝကိန္းဂုဏ္သတၱိကုိအသုံးျပဳၾကမယ္။ ကြင္းစကြင္းပိတ္ထဲမွာ အပုိင္းကိန္းမရွိရပါ။ မင္းရဲ႕ေနာက္ဆုံးအေျဖထဲမွာ အခုကၽြန္ေတာ္တုိ႔မွာ ½ +3/2 မီတာရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္႔ရဲ စာရြက္အၾကမ္းေလးထုတ္ပါရေစ။ 00:00:12,390 --> 00:00:13,750 ဒါဆုိရင္အခုပုစာၦကဟုိမွာရွိတဲ့ပုစာၦနဲ႔အတူတူပါပဲ။ 7 ကၽြန္ေတာ္ေနာက္တစ္ေခါက္ျပန္ေရးပါရေစ။ အခုဆုိရင္ 1/2+3/2 မီတာျဖစ္သြားတယ္။ . ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဘယ္လုိဆခြဲကိန္းလုပ္ရမလဲစဥ္းစားၾကရေအာင္။ ဒီမွာဆုိရင္ ½ ရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့မင္းမွာ 3/2ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ½ကို ဆခြဲကိန္းခြဲလုိ႔ရပါၿပီ။ ပုိၿပီးရွင္းရွင္းလင္းလင္းလုပ္ၾကည့္မယ္။ ကၽြန္ေတာ္ေနာက္တစ္ေခါက္ျပန္ေရးပါရေစ။ ½ ကို ½ x1လို႔ ျပန္ေရးမယ္။ ၿပီးေတာ့ 3/2 မီတာကို ½ x3လုိ႔ျပန္ေရးမယ္။ သတိထားရမွာက ၃မီတာကို ၁/၂ ႏွင့္ေျမွာက္လွ်င္၃/၂ မီတာရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ၃မီတာက၂ထက္ေက်ာ္ေနလိမ့္မယ္။ အဲ့ဒါက ၃/၂မီတာနဲ႔အတူတူပဲ။ ၿပီးေတာ့ ၁/၂x၁ရဲ႕အေျဖက ၁/၂ျဖစ္တယ္။ အခု ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ၁/၂ကို ဆခြဲကိန္းခဲြၾကမယ္။ အဲ့ဒီမွာ ၁/၂ဆခြဲကိန္းက ၁/၂ ထားလုိက္ၾကပါစို႔။ ဒါဆုိရင္ ၁/၂x(၁+၃မီတာ)နဲ႔ညီတယ္။ အခုဆိုရင္ အေျဖမွန္ရေအာင္ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဒီဟာကုိအစားထုိးၾကမယ္။ ဒါဆုိရင္ (၁+၃မီတာ)ကို ၁/၂ ျဖင့္ေျမွာက္သည္။ အခုဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕အေျဖက ၁/၂x(၁+၃မီတာ)ျဖစ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ႔ရဲအေျဖကုိစစ္ၾကည့္ၾကရေအာင္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အေျဖမွန္သြားပါၿပီ။
Determine the domain and range for the relation described by the table and so, what they want us to say, what they want us to figure out, when they say the domain what are all the possible inputs that we could put into, this case, a relation and later we'll see a function and so over here, i guess one way to think about it the inputs that this relationship is defined for and so you can view the x as the input so when x is -1, y is 3 when x is 3, y is -2 when x is 3, again, y is 2 that's why we can't describe this as a function here because we have two y values for a given x value but it can be a relation when x is 4, y is 8 when x is 6, y is -1 so to answer the first part, when they ask us what is the domain of this relation they're really just saying what are all of the inputs, what are all of the x values for which this relation is defined? and they list the x values over here so it is a set, and that is what these curly brackets mean that i'm about to describe a set it is the set of the numbers -1, 3, 4, and 6 so all we're saying here if we saying the domain of this relation is these 4 numbers it says that this relation is defined for any of these four numbers if you give any of these numbers as an x value there is a y, at least one y value associated with it now, when they talk about the range of this relation and the idea also applies to functions, which are a more specific class of relations you can view them as a well behaved relation the range is all the possible output that this relation can give you given the inputs, what are all the possible values that this relation can take on? so here you'll take a look at all the possible y values that this relation can take on we can write them in order, or we don't have to write them in order, but i'll just write them in order actually let's just go straight this way a set does not imply some type of order, it just means a collection of things so the range here, well our y value can take on the value 3, it can take on the value 2, it can take on the value 8, and it can take on the value -1 and we're done! these are the x values for which this relation is defined then you can actually find an association or relationship and these are all the y values these are kind of all the outputs of the relation that it can take on we just look right over here to find them	ဇယားကဖော်ပြထားတဲ့ (ဆက်စပ်မှု) ရဲ့ domain နှင့် range တို့ကိုရှာပါ။ Domain လို့ပြောရင်....သူတို့ဆိုလိုတာ၊ ရှာခိုင်းတာ က ဒီ relation ထဲကို ထည့်နိုင်မည့် ကိန်းဂဏန်း တွေကို ပြောတာပါ။ အခုတော့ relation ပဲ၊ နောက်ပိုင်းမှာ function ကိုပါ ကြည့်မယ်။ ဒီတော့ ဒီနေရာမှာ တစ်မျိုးတွေးကြည့်နိုင်တာက။ ဒီ relationship ဟာ ဘယ်လို ဟာတွေ ထည့်နိုင်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတာလဲ...လို့ပါ။ အဲ့ဒီတော့ x ကို Input လို့ပြောမယ်ဆိုလျှင်၊ x က -1 ဆိုလျှင် y က 3၊ x က 3 ဆိုလျှင် y က -2၊ x က နောက်တစ်ခါ 3 ဆိုလျှင် y က 2။ ဒါကြောင့် ဒီဟာကို function လို့ မပြောနိုင်ပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ x တစ်ခုအတွက် y တန်ဖိုး နှစ်ခုရနေလို့ပဲ။ ဒါဟာ relation တော့ ဖြစ်နိုင်တယ်။ x က 4 ဆိုရင် y က 8၊ x က 6 ဆိုရင် y က -1။ ပထမပိုင်းကိုဖြေဖို့ဆိုရင်၊ သူတို့မေးထားတာက... Domain ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဒီ relation ရဲ့ Domain ဆိုတာ ဘာလဲ တဲ့။ သူတို့ တစ်ကယ်မေးနေတာက. ဒီ relation ကို ပေးနိုင်တဲ့ input တွေ၊ x တန်ဖိုးတွေ ဟာ ဘာလဲ...ဆိုတာပါ။ x ရဲ့ values တွေ ဒီမှာ စီပြီးရေးပြထားတယ်။ အဲဒါတွေဟာ Set (အတွဲ) တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ဒီတွန့်ကွင်း က ဆိုလိုတယ်၊ ကျွန်တော် Set ကို စရေးချတော့မယ်။ ဒီဂဏန်းအတွဲက -1, 3, 4 နှင့် 6 ပါ။ ဘာပြောတာလဲ ဆိုလျှင်၊ ဒီ relation ရဲ့ Domain ဟာ ဒီဂဏန်းလေးခုပါလို့ ပြောတာပါ။ ဒီ relation ဟာ ဒီဂဏန်းလေးလုံးထဲက အလုံးတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားချက်ဖြစ်တယ်။ x တန်ဖိုးကို ဒီဂဏန်းလေးလုံးထဲက တစ်ခုခု ပေးလျှင်၊ သူနဲ့ဆက်နွယ်တဲ့ y ဂဏန်း အနည်းဆုံးတစ်ခုရှိတယ်။ သူတို့က relation ရဲ့ range လို့ ပြော တာက.... ဒီသဘောတရားကို အထူးဆက်စပ်မှု တစ်ခုဖြစ်တဲ့ function အတွက်လဲ သုံးလို့ ရပါတယ်၊ ပိုပြီး တိကျတဲ့ ဆက်စပ်မှုလို့လဲ ယူနိုင်တယ်။ range ဆိုတာ ဒီ relation က ထုတ်ပေးနိုင်မည့် ဂဏန်း တွေကို ပြောတာပါ။ (သို့) ဒီဆက်စပ်မှုထဲ ထည့်နိုင်မည့်ဂဏန်းတွေ ပေးတာလျှင် ထွက်လာနိုင်တဲ့ ဂဏန်းတွေက ဘာတွေလဲ..လို့ပါ။ အဲဒီတော့ ဒီမှာ ဖြစ်နိုင်တဲ့ y values တွေကို ရှာကြည့်နိုင်တယ်။ လိုတော့မလိုအပ်ဘူး၊ ကျွန်တော်ဒီမှာ အစဉ်လိုက်ရေးမယ်။ ကဲ...ဒီဇယားကလာတဲ့အတိုင်းပဲ ရေးရအောင်။
We're told that as part of an experiment about train speed, 4 different train conductors measured the distance that they covered over a certain amount of time during a recent journey. So these are the 4 trains. This is how long it took them to go this many miles.	. ရထားရဲ႕ အျမန္ႏႈန္းနဲ႕ပတ္သက္ျပီး စမ္းသပ္ခ်က္တစ္ခုလုပ္ၾကည့္ရေအာင္ လတ္တေလာသြားေနတဲ့ ခရီးစဥ္မွာ ရထား ၄ စင္းကို ေမာင္းတဲ့သူေတြက တိက်တဲ့အခ်ိန္တစ္ခုအတြင္းမွာ ခုတ္ေမာင္းသြားတဲ့ အကြာအေဝးတစ္ခုကို တိုင္းတာခဲ့တယ္ ဆိုေတာ့ ရထားက ၄ စင္း မိုင္ေပါင္းမ်ားစြာေရာက္ဖို႔အတြက္ အခ်ိန္မ်ားစြာ ယူရမယ္ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အခ်ိန္ကေတာ့တူမွာ မဟုတ္ပါဘူး ဒီလူဆိုလို႔ရွိရင္ ေမာင္းတာ နာရီဝက္ပဲၾကာတယ္ ဒီလူကေတာ့ ၂ နာရီေက်ာ္တယ္ သူတို႔ ႏႈန္းေတြကို ယွဥ္ဖို႔ အခက္အခဲေတြ ရွိခဲ့တယ္ ေပးထားတဲ့ အခ်က္အလက္အေတြအရ စမ္းသပ္မႈအတြင္းမွာ တူညီတဲ့ႏႈန္းေတြနဲ႔ သြားေနၾကတာပဲ ေပးထားတဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ ဒီ ရထားေတြ ဘယ္ေလာက္ေဝးေဝးသြားႏိုင္သလဲဆိုတာမူတည္ျပီး ရထား ၄ စင္းလံုးရဲ႕ အျမန္ႏႈန္းေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲဆိုတာကို အေျဖရွာၾကည့္မယ္ သတိထားရမွာက ဒီအခ်က္ကိုသိျပီးသားျဖစ္ေနရမယ္ အဲဒီ အကြာအေဝးေတြက ႏႈန္းနဲ႕ ၾကာခ်ိန္နဲ႔ကို ေျမွာက္ထားတာနဲ႔ ညီတယ္ ဒါမွမဟုတ္ ဒီညီမ်ွျခင္းရဲ႕ ႏွစ္ဖက္စလံုးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္လဲ စားလို႔ရတယ္ ႏွစ္ဖက္စလံုးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားမယ္ဆိုရင္ ၾကာတဲ့အခ်ိန္က ေၾကသြားျပီးေတာ့ အကြာအေဝးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားလိုက္ရင္ ႏႈန္းကိုရမယ္ . ႏႈန္းက အျမန္ႏႈန္းလိုပဲ ဒီေတာ့ သူ႕ရဲ႕အကြာအေဝးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားရမယ္ မင္းၾကားဖူးမွာပါ .. ၁နာရီကို ၁ မိုင္ႏႈန္း ျပီးရင္ ၁ စကၠန္႕ကို ၁ မီတာ ႏႈန္း ... ၁ နာရီကို ၁ ကီလိုမီတာႏႈန္းဆိုတာေတြေပါ့ အျမန္ႏႈန္းကို လိုခ်င္ရင္ အကြာအေဝးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားရမယ္ ဒီေတာ့ ဒီနည္းလမ္းေလးပဲ သံုးလိုက္ရေအာင္ ရထားတစ္စင္းဆီအတြက္ အကြာအေဝးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားႏိုင္တယ္ ျပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ အျမန္ႏႈန္းေတြကိုလည္းတြက္ၾကည့္လို႔ရတယ္ တြက္ၾကည့္လိုက္ရေအာင္ အျမန္ႏႈန္းေတြကို ေရးခ်မယ္ သူတို႔ရဲ႕ အျမန္ႏႈန္းေတြကိုေတာ့ အျခားတစ္ဖက္မွာ ေရးလိုက္မယ္ ပထမလူက ဘယ္ေလာက္သြားခဲ့လဲ သူက နာရီဝက္အတြင္းမွာ ၂၇.၅ မိုင္သြားခဲ့တယ္ ေနာက္တစ္ေခါက္ေလာက္ ထပ္လုပ္ၾကည့္ရေအာင္ ဒီရထား ၁ အတြက္ တြက္ၾကည့္ရေအာင္ ၀.၅ နဲ႔ စားၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အဲဒါက ၂၇.၅ ကို ၂ နဲ႕ေျမွာက္တာနဲ႕ အတူတူပဲ ၂ နဲ႕ေျမွာက္တာနဲ႕ အတူတူပဲ ဒါဆိုရင္ ၂ နဲ႕ ေျမွာက္ၾကည့္ရေအာင္ ၂၇.၅ ကို ၂ နဲ႕ေျမွာက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ရမလဲ ၅၅ ရတယ္.... တစ္နာရီစာေပါ့ သူ႔ရဲ႕အျမန္ႏႈန္းက တစ္နာရီက္ု ၅၅ မိုင္ႏႈန္းနဲ႕သြားခဲ့တယ္ ဆိုေတာ့ ဒီလူအတြက္ေတာ့ ရွင္းသြားျပီ.... သူက တစ္နာရီကို ၅၅ မိုင္ အတိအက်နဲ႕သြားခဲ့တာ အကြာအေဝးကို ၾကာခ်ိန္နဲ႕စားရင္ ၅၅ ရတယ္ ဒီလူလဲရွင္းသြားျပီ သူလည္း ၅၅ မိုင္ပဲ ပံုေသနည္းထဲမွာ ထည့္ၾကည့္မယ္ ၅၅ ဆိုတာက အကြာအေဝး အခ်ိန္ကေတာ့ ၁ နာရီ ၁ နာရီကို ၅၅ မိုင္နဲ႕ သြားတယ္ ၅၅ m/h ေနာက္တစ္ေယာက္က တစ္နာရီခြဲအတြင္းမွာ ၈၂.၅ မိုင္သြားခဲ့တယ္ ဒါဘာလဲၾကည့္ရေအာင္ ဒါဆိုရင္ တစ္နာရီခြဲအတြင္းမွာ ၈၂.၅ မိုင္သြားခဲ့တယ္ တြက္ၾကည့္ရေအာင္ ဒီလိုတြက္ဖို႔အတြက္ ဒသမကိန္းအနည္းငယ္ကို တြက္ၾကည့္ဖို႔ေတာ့လိုလိမ့္မယ္ ၈၂.၅/၁.၅ ရမယ္ ဒီဂဏန္းႏွစ္ခုလံုးကို ၁၀ နဲ႔ေျမွာက္မယ္ သူတို႔ရဲ႕ ဒသမေတြကို တစ္ေနရာဆီေရႊ႕ရမယ္ ဒါဆိုရင္ ၁၅ ရယ္ ၈၂၅ ရယ္ရလာမယ္ ၁၅ ကို ၈ နဲ႕စားလို႔မျပတ္ဘူး ၈၂ ကို ၅ လီ ဝင္မယ္ ၅ ၅ လီက ၂၅.... ၂ ကိုဆြဲခ် ၅ တစ္လီ ၅... ၂ နဲ႕ေပါင္း... ၇၀ ရမယ္ ၇၅ ထက္ႏုတ္ ၈၂-၇၅ = ၇ ၅ ကိုဆြဲခ် ၇၅ ကို ၁၅ ငါးလီနဲ႕စားရင္ ျပတ္တယ္ ၅ × ၁၅ = ၇၅ ႏုတ္ရင္ သုညရတယ္ တစ္နာရီအတြင္းမွာ ၈၂.၅ မိုင္ႏႈန္းနဲ႕သြားတယ္ နာရီဝက္ အတြင္းသြားတာက တစ္နာရီကို ၅၅ မိုင္နဲ႕သြားခဲ့တာ ေနာက္ဆံုးမွာ ၂ နာရီကို မိုင္ ၁၁၀ နဲ႕သြားခဲ့တယ္ဆိုရင္ ၁၁၀ ကို ၂ နဲ႕စားရင္လည္း ၅၅ ရတယ္ သူတို႔ေတြက စမ္းသပ္ခ်က္အတြင္းမွာ တူညီတဲ့ႏႈန္း (သို႕) တစ္ခ်ိန္တည္းသြားခဲ့ၾကတယ္ .
Simplify the cube root of 125, x to the sixth, y to the third power. So, taking the cube root of something is the same as raising that something to the one third power. So, this is equal to 125, x to the sixth, y to the third power, raised to the one third power.	(125 x6 y3) ရဲ့ ၃ ထပ်ကိန်းရင်း (cube root) ကို ဖြေရှင်းပါ (125 x6 y3) ရဲ့ ၃ ထပ်ကိန်းရင်း (cube root) ကို ဖြေရှင်းပါ ကိန်းတစ်ခုခုရဲ့ cube root (၃ ထပ်ကိန်းရင်း) ကို ယူခြင်း (ဖြေရှင်းခြင်း) သည် အဲဒီကိန်းကို 1/3 ပါဝါ ထပ်ကိန်း တင်လိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ ဒီတော့ ဒါက ညီမျှခြင်း (125 x6 y3) ကို 1/3 power ထပ်ကိန်းတင်တာနဲ့ တူတူပါပဲ ခင်ဗျားက ကိန်းတန်းတစ်စုရဲ့ မြှောက်လဒ်ကို 1/3 power ထိပ်ကိန်း တင်လိုက်ရင် ဒါက ဒီကိန်းတန်းတစ်ခုစီကို 1/3 power ထပ်ကိန်း တင်လိုက်ပြီး သူတို့ရဲ့ မြှောက်လဒ်ကို တွက်ချက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ ဒီတော့ ဒါနဲ့ ညီမျှမှာက (125)1/3 အမြှောက် (x6)1/3 အမြှောက် (y3)1/3 နဲ့ ညီပါတယ် ဒါတွေ တစ်ခုစီကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းနိုင်မလဲလို့ စဉ်းစားကြရအောင် (125)1/3 က ဘာနဲ့ ညီမလဲ ကောင်းပြီ..ဒါကို ဆခွဲကိန်း ခွဲရအောင် ကျွန်တော်တို့ အနည်းဆုံး prime factors (အခြေခံ ဆခွဲကိန်းများ) ၃ ခု ရနိုင်မလားလို့ ကြည့်ရအောင် ဒါမှမဟုတ် prime factor တစ်ခုထက်ပိုပြီး ၃ ခါ ထပ်ဆင့်ပေါ်လာမယ့် prime factors တွေ့မလားလို့ ဒီတော့ 125 က 5 အမြှောက် 25 25 က 5 အမြှောက် 5 ဒီတော့ 125 က 5 အမြှောက် 5 အမြှောက် 5 ခင်ဗျားက 5 ကို သူကိုယ်သူ ၃ ခါ ထပ်မြှောက်ရင် 125 ရမယ် သို့မဟုတ် (125)1/3 က 5 နဲ့ ညီမျှမယ် ဒီတော့ ဒီအတွက် အဖြေက 5 ပေါ့ ပြီးတော့ အမြှောက် (x6)1/3 ရှေ့က ဥပမာ ပုစ္ဆာမှာ ကျွန်တော်တို့ ဒါကို မြင်ဖူးပါတယ် ခင်ဗျားက အခြေခံကိန်းတစ်ခုကို ထပ်ကိန်းတင်လိုက်ပြီး ဒီတစ်ခုလုံး နောက်ထပ်ပြီး ထပ်ကိန်းတင်လိုက်ရင် ခင်ဗျားက ဒီထပ်ကိန်းနှစ်ခုရ မြှောက်လဒ်ကို ယူနိုင်တယ် ဒီတော့ ၆ အမြှောက် 1/3 က 6/3 သို့မဟုတ် 2 ရမယ် ဒီတော့ ဒီမှာရှိတဲ့ အဲဒီအစိတ်အပိုင်းကို ဖြေရှင်းလိုက်ရင် x power ထပ်ကိန်း (6 အပိုင်း 3) သို့မဟုတ် x နှစ်ထပ်ကိန်းရမယ် x နှစ်ထပ်ကိန်း ပြီးတော့ နောက်ဆုံး အဲဒီမှာ အခြေခံသဘောတရား အတူတူပဲ သုံးမယ် y ကို 3 ထပ်ကိန်းတင်ပြီး တဖန် 1/3 power ထပ်ကိန်းတင်လိုက်တယ် ဒီတော့ အဲဒါက (y3)1/3 နဲ့ ညီမယ် သို့မဟုတ် y power တစ်ထပ်ကိန်းနဲ့ ညီမယ် ဒီတော့ အမြှောက် y ဒါဆို ပုစ္ဆာပြီးပါပြီ ခင်ဗျားက အဲဒီအမြှောက်လက္ခဏာလေးတွေကို မရေးချင်ရင် ခင်ဗျားက ဒါကို 5 x2 y လို့ ရေးနိုင်ပါတယ် ကျွန်တော်တို့ ဒါကို ဖြေရှင်းလို့ ပြီးသွားပြီ။
Let's explore a few more methods for solving systems of equations. Let's say I have the equation, 3x plus 4y is equal to 2.5. And I have another equation, 5x minus 4y is equal to 25.5.	ညီမ်ွခ်င္း စနစ္ ေတြ ေျဖရွင္းနည္း စနစ္ ေတြကို ေလ့လာ ရေအာင္။ 3x + 4y = 2.5 ဆိုတဲ့ ညီမ်ွခ်င္း ရွိတယ္ လို. ဆိုပါစို.။ ေနာက္ျပီး 5x - 4y = 25.5 ညီမ်ွခ်င္း ေနာက္၁ခု ရွိတယ္ လို. ဆိုပါစို.။ ညီမ်ွခ်င္း ၂ခု လံုးကို ေျပလည္ ေစတဲ့ x နဲ. y တန္ဖိုး ကို လိုပါတယ္။ မ်ဥ္းပံုတိုင္း စဥ္းစား မယ္ဆိုရင္ ဒါကေတာ့ ဒီ ညီမ်ွခ်င္း ၂ ခု ကို ေျပလည္ ေစတ့ဲ အစု မ်ဥ္းလိုင္း ေတြ ျဖတ္သြား ဒါကို ေတြ.ရ မွာ ျဖစ္တယ္။ ခု ဘယ္လို ဆက္လုပ္ ျကမလဲ။ အႏွတ္ မွာ ေတြ.ခဲ့ တဲ.တိုင္းဘဲ ကိန္းရွင္ ၁ခု ကို ျဖဳတ္ရပါမယ္။ အရင္ ၁ေခါက္တုန္းက အႏုတ္နည္း နဲ. သံုးခဲ့ ပါတယ္။ ခု ေပါင္းစရာ သို. ႏုတ္စရာ ရွိပါ သလား။ ဒီအ၀ါေလး ကိုျကည္. ရေအာင္။ ထိပ္က ညီမ်ွခ်င္း မွာပါ။ ညီမ်ွခ်င္း ၂ဖတ္ လံုးမွာ ေပါင္းစရာ သို. ႏုတ္စရာ ရွိပါ သလား။ ညီမ်ွခ်င္းေတြ ကိုေျဖရွင္းတဲ့ အခါ မွာ ၂ဖတ္ စလံုးကို နံပတ္ အတူတူ ေပါင္း သို. ႏုတ္ေပး ရပါမယ္။ ၂ဖတ္လံုးကို ေပါင္း သို. ႏုတ္ေပး ကိန္းရွင္ ၁ခု ကို ျပဳတ္ေစ မဲ့ အရာ ရွိပါ သလား။ ဒါမွ ညီမ်ွခ်င္း ၁ခုမွာ ကိန္းရွင္ ၁ခုနဲ.
And it's probably not obvious, even though it's sitting right in front of your face. Well, what if we just added this equation to that equation? What I mean by that is, what if we were to add 5x minus 4y to the left-hand side, and add 25.5 to the right-hand side?	ဒါကေတာ့ ေရွ.မွာ ရွိရင္ေတာင္ သိသာတဲ့ အရာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီ ညီမ်ွခ်င္း ကို ဒီ ညီမ်ွခ်င္း နဲ. ေပါင္းလိုက္ ရင္ေကာ။ ဆိုလိုခ်င္တာက 5x - 4y ကို ဘယ္ဘက္မွာ ေပါင္း 25.5 ကို ညာမွာ ေပါင္းမယ္ လို. စဥ္းစား ၾကည္.ပါ။ တကယ္ ေပါင္းၾကည္. ၾကရေအာင္ ဆိုရင္ ေကာ။ ဒီလို လုပ္လို. ရပါ့မလား လို. ေမးေကာင္း ေမးပါ လိပ္မယ္။ မွတ္ထားပါ၊ ညီမ်ွခ်င္း ေျဖရွင္း တဲ. အခါ၊
And remember, when you're doing any equation, if I have any equation of the form-- well, really, any equation-- Ax plus By is equal to C, if I want to do something to this equation, I just have to add the same thing to both sides of the equation. So I could, for example, I could add D to both sides of the equation.	Ax + By = C ပံုစံရွိ တဲ. ညီမ်ွခ်င္း မ်ိဳးဆိုရင္၊ ဒီ ညီမ်ွခ်င္း ကို ၂ဖတ္ လုံးကို တူတူ ေပါင္းေပးရပါ မယ္။ ဥပမာ D ကို ညီမ်ွခ်င္း ၂ဖတ္ လံုး ေပါင္းေပး ပါမယ္။
Because D is equal to D, so I won't be changing the equation.	D = D ျဖစ္တာေၾကာင့္ ညီမ်ွခ်င္း ေျပာင္းေပး ဖို.မလို ပါဘူး။
You would get Ax plus By, plus D is equal to C plus D. And we've seen that multiple, multiple times. Anything you do to one side of the equation, you have to do to the other side.	Ax + By + D = C + D ဆိုတာ ရပါ လိပ္မယ္။ ငါတို. ဒါကို ခဏခဏ ေတြ.ဘူး ပါတယ္။ တဖက္ ကို ဘာလုပ္လုပ္ ေနာက္တဖက္ ကို လည္းတူတူ လုပ္ေပး ရပါ မယ္။ ဘယ္ဘက္ မွာ 5x - 4y ကို ေပါင္းျပီးေတာ့ ညာဘက္ မွာ ေတာ့ 25.5 ကိုေပါင္းထား တယ္လို. ေျပာပါ လိမ့္မယ္။ ေပါင္းထား တာ မတူဘူး လို. ေျပာပါ လိမ္.မယ္။ တကယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါ ဘူး။ 5x - 4y က 25.5 ဆိုတာ သိျပီး သားပါ။ ဒီ အေရအတြက္ ၂ခု လံုးက တူပါ တယ္။ ၂ခု လံုးက 25.5 ဒီ ညီမ်ွခ်င္း က ဒါကို အေသအခ်ာ ေျပာေန ပါတယ္။ ဒီေတာ. ဘယ္ဘက္ ကို 25.5 ေပါင္းလို. ရပါ တယ္။ ညာဘက္ ကိုလည္း 25.5 ေပါင္းလို. ရပါ တယ္။ ဒီေတာ. ဒါကို ဘယ္ဘက္ ေပါင္းမယ္ ဆိုမယ္ ဆိုရင္ 3x + 5x = 8x ပါ။ ဒါဆိုရင္ 4y - 4y က ဘယ္ေလာက္ ပါလဲ။ ဒီ ညီမ်ွခ်င္း ၂ခုလံုး ကို ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ 4y နဲ. အႏုတ္ 4y ရွိပါ တယ္။ သူတို.
If you just add these two together, they are going to cancel out. They're going to be plus 0y. Or that whole term is just going to go away.	၂ခု ကို ေပါင္းတ့ဲ အခါ ေက်သြား ပါတယ္။ ဒီေတာ့ 0y ျဖစ္သြား ပါတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ လံုး၀ မရွိေတာ့ ပါ။ ဒီေတာ့ 2.5 + 25.5 က 28 ပါ။ ၂ ျခမ္းလုံးကို ေခ်လိုက္ပါ။ ဒီေတာ့ 8x = 28 ရပါ မယ္။ ၂ ျခမ္းလုံးကို 8 နဲ. စားလိုက္ရင္ x = 28/8 ပါ။ ဒါမွ မဟုတ္ 4 နဲ.စား လိုက္ပါ။ ဒါဆို 7/2 နဲ.ညီသြား ပါတယ္။ ဒါက x တန္ဖိုး ပါ။ ခု y တန္ဖိုး ရွာခ်င္ ပါတယ္။ ဒါကို ညီမ်ွခ်င္း ၂ခု ထဲက ၁ခုမွာ အစားထိုး လို.ရပါတယ္။ ခုအေပၚက ၁ခု သံုးပါမယ္။ ေအာက္က ၁ခု နဲ. လည္းသံုး လို.ရ ပါတယ္။ 3x နဲ.
So we know that 3 times x, 3 times 7 over 2-- I'm just substituting the x value we figured out into this top equation-- 3 times 7 over 2, plus 4y is equal to 2.5. Let me just write that as 5/2. We're going to stay in the fraction world.	3(7/2) ရွိပါတယ္။ အေပၚမွာ ရွာခဲ့တဲ့ x တန္ဖိုး ကို အစားသြင္း ပါမယ္။ 3(7/2) + 4y = 2.5 ပါ။ 5/2 လို.ေရး ပါမယ္။ ဒီေတာ.
So this is going to be 21 over 2 plus 4y is equal to 5/2. Subtract 21 over 2 from both sides.	21/2 + 4y = 5/2 ျဖစ္သြားပါမယ္။ 21/2 ကို ၂ဖက္လံုး က ႏုတ္လိုက္ ပါ။
So minus 21 over 2, minus 21 over 2. The left-hand side-- you're just left with a 4y, because these two guys cancel out-- is equal to-- this is 5 minus 21 over 2. That's negative 16 over 2.	-21/2, -21/2 ဘယ္ဘက္မွာ 4y ဘဲက်န္ ဘာတယ္။ ဒီ ၂ခု ေက်သြား ပါတယ္။ ဒါက 5 - 21 /2 ပါ။ ဒါက - 16/2 ပါ။ ဒါက - 16/2 ပါ။ ဒါမွ မဟုတ္ 4y= -8 လို.ေရးပါ မယ္။ ၂ဘက္လံုးကို ၄ နဲ.စား၇င္ y = -2 ျဖစ္ပါမယ္။ x ရဲ. အေျဖ က ေတာ့ 7/2 ပါ။ y ရဲ. အေျဖ က ေတာ့ -2 ပါ။ ဒါကေတာ့ သူတို.ျဖတ္သြား တဲ့ ကိုႀသဒိနိတ္ ပါ။ ဒါကို ညီမ်ွခ်င္း ၂ခု လံုးမွာ စမ္းၾကည္.လို. ရပါတယ္။ ဒါက ညီမ်ွခ်င္း ၂ခု လံုးေျပလည္ ေစေၾကာင္း စစ္ေဆး ၾကည္.ရေအာင္။ 7/2 ရဲ.
5 times 7/2 is 35 over 2 minus 4 times negative 2, so minus negative 8. That's equivalent to-- let's see, this is 17.5 plus 8. And that indeed does equal 25.5.	၅ဆ က 2- 4(-2) ထက္ၾကီး ပါတယ္။ ဒီေတာ့ -8 ပါ။ ဒါက 17.5 + 8 ပါ။ ဒါက 25.5 နဲ. ညီပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ညီမ်ွခ်င္း ၂ခု လံုး ေျပလည္ေစ ပါတယ္။ ခု ေလ့လာ ခဲ့တဲ့ဟာကို ပုစာၧ ၁ခု မွာ သံုး ၾကည္.ရေအာင္
So here it says, Nadia and Peter visit the candy store.	Nadia နဲ. Peter တို. မုန္.ဆိုင္၁ခုမွာ ဆိုပါ စို.။
Nadia buys 3 candy bars and 4 Fruit Roll-Ups for $2.84.	Nadiaက သၾကားလံုး ၃ခုနဲ. သီးစံု ၄ခု ကို $2.84 နဲ.၀ယ္ပါတယ္။
Peter also buys 3 candy bars, but can only afford 1 additional Fruit Roll-Up. His purchase costs $1.79. What is the cost of each candy bar and each Fruit Roll-Up?	Peterက သၾကားလံုး ၃ခုနဲ. သီးစံု ၁ခု ဘဲတက္ႏို္င္ပါတယ္။ $1.79 က်ပါတယ္။ သၾကား နဲ. သီးစံု ၁ခုစီ ရဲ. တန္ဖိုးက ဘယ္ေလာက္ ပါလဲ။ ကိန္းရွင္ထား ၾကည္.ရေအာင္။ x နဲ. y ကိုသံုး ပါမယ္။ x ကို သၾကားလံုးတန္ဖိုး နဲ. ညီလိုက္ပါ။ y ကို သီးစံုတန္ဖိုး နဲ. ညီလိုက္ပါ။
So what does this first statement tell us?	ကဲ ဒီ ပထမ စာေၾကာင္းက ဘာေျပာပါသလဲ။
Nadia buys 3 candy bars, so the cost of 3 candy bars is going to be 3x.	Nadia က သၾကားလံုး ၃လံုး ၀ယ္ပါတယ္။ သၾကားလံုး ၃လံုး ရဲ့ တန္ဖိုး ကို 3x လို.ထားပါမယ္။
And 4 Fruit Roll-Ups. Plus 4 times y, the cost of a Fruit Roll-Up. This is how much Nadia spends.	သီးစံု ၄ခု ရဲ့ တန္ဖိုး 4y ေပါင္းပါ မယ္။ ဒါကေတာ.
3 candy bars, 4 Fruit Roll-Ups. And it's going to cost $2.84. That's what this first statement tells us.	Nadia က်ေငြပါ။ သၾကားလံုး ၃လံုး နဲ. သီးစံု ၄ခု ရဲ. တန္ဖိုးက $2.84 ပါ။ ဒါက ပထမ စာေၾကာင္းက ေျပာတာပါ။ ဒီလို ညီမ်ွခ်င္း အျဖစ္ ေျပာင္းလိုက္ ပါတယ္။ ဒုတိယ စာေၾကာင္း ပါ။
Peter also buys 3 candy bars, but could only afford 1 additional Fruit Roll-Up. So plus 1 additional Fruit Roll-Up. His purchase cost is equal to $1.79.	Peterက သၾကားလံုး ၃ခုနဲ. သီးစံု ၁ခု ဘဲတက္ႏို္င္ပါတယ္။ ဒီေတာ. သီးစံု ၁ခု ထပ္ေပါင္း လိုက္ပါ။ က်သင့္ေငြ က $1.79 ပါ။ သၾကားလံုး နဲ. သီးစံု ၁ခုစီ ရဲ. တန္ဖိုးက ဘယ္ေလာက္ ပါလဲ။ ဒါကို ေက်ေအာင္ လုပ္ျပီး ေျဖရွင္း ပါမယ္။ အေပၚမွာ ေတြ.ခဲ. တဲ့ နည္းေတြ အကုန္ လံုးနဲ. ဒါကို ေျဖရွင္းလို. ရပါတယ္။ ခုဘယ္လ ိုရွင္းပါ မလဲ။ ေက်တဲ့ နည္းနဲ. ဆိုရင္ေတာ့ ဒီ အေပၚက ညီမ်ွခ်င္း ကိုၾကည္. ပါမယ္။ ညီမ်ွခ်င္း ၂ဖက္ လံုးကို ထည္.လို. ကိန္းရွင္ ၁ခုခု ကို ေျပလည္ ေစမည္. အရာ ရွိပါ သလား။ ေပါင္းလို.ဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ ႏွတ္လို.ဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ ေရွ.က အတိုင္း ဒီ ညီမ်ွခ်င္း ကို ႏုတ္ သို.
Well, like in the problem we did a little bit earlier in the video, what if we were to subtract this equation, or what if we were to subtract 3x plus y from 3x plus 4y on the left-hand side, and subtract $1.79 from the right-hand side? And remember, by doing that, I would be subtracting the same thing from both sides of the equation.	3x+4y ကို 3x+4y ထဲ က ဘယ္ဘက္ မွာ ႏုတ္ျပီး ညာဘက္ မွာ $1.79 ကို ႏုတ္ရင္ ေကာ။ ဒါဟာ ညီမ်ွခ်င္း ၂ဖက္ လံုး ကို တူတူ ႏုတ္တာပါ။ ဒါက $1.79 ပါ။ ဒါကို ဘယ္လို သိပါသလဲ။ ဒါက $1.79 နဲ. ညီလို.ပါ။ ဒါဆိုရင္ ညီမ်ွခ်င္း ၂ဖက္ လံုး က တူတူ ႏုတ္တာပါ။ ဘယ္ဘက္ ကေန 3x+y ကိုႏုတ္ပါ။

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.