Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
Asosiy maqola: Gey gey yoki besoqol atamalari jinsiy moyilligi erkaklarga qaratilgan erkakni bildiradi
70 ko‘p narsalarni ko‘ra oladi. Idrokning mazmuni kishi oldiga qo‘yilgan vazifa bilan ham, uning faoliyat sababalari bilan ham belgilanadi. Subyektning ustanovkasi (yo‘l–yo‘rig‘i) idrokning mazmuniga ta’sir qiluvchi omil hisoblanadi. Idrok etish jarayonida idrok mazmunini o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan his hayajonlar ham mavjuddir. Bu sababalrning hammasi kishini idrokning boshqarish mumkin bo‘lgan faol jarayon ekanligini anglatadi. Idrokning ushbu turlari mavjud: ko‘rish, eshitish, paypaslab ko‘rish, kinestezlik, hidlash va ta’m bilish yo‘li bilan idrok qilish. Shuningdek fazoni idrok etish, vaqtni idrok etish va harakatni idrok etish kabi turlarini ajratib ko‘rsatish mumkin. 3.8. Idrok qilish qonuniyatlari Shaxs idrok qilishi jarayonlariga xos bo‘lgan bir nechta qonuniyatlar psixolog olimlarning yozgan ilmiy adabiyotlarda keltirilgan, biz ularning ayrimlarini belgilaymiz: 9-rasm. Idrok qilish jarayoniga xos qonuniyatlar klassifikatsiyasi A. Figura va fonning ilgarigi harakatga bog‘liqligi qonuni. Bu qonunning ma’nosi: odam ilgarigi tajribasida bo‘lgan, bevosita to‘qnash kelgan narsalarini idrok qilishga moyil bo‘ladi. Agar biror predmetni u ilgari figura sifatida idrok qilgan bo‘lsa, demak, keyingi safar ham uni aynan figuraday idrok qiladi, agar fon bo‘lgan bo‘lsa, tabiiy, fonday qabul qiladi. Bu qonunning hayotdagi o‘rni chet davlatlarda borgan turistlar tajribasiga tayanib tushuntirilishi mumkin. O‘zbekistonliklar Yer kurrasining qaysi burchagida bo‘lmasin, o‘zbek do‘ppisi yoki atlas ko‘ylakni juda tez ilg‘ab oladilar va suyunib ketadilar ham. Yonidagi sheriklari o‘zbek bo‘lsa ham, aynan do‘ppili o‘zbekni ko‘rib, ko‘zlari yashnab ketadi. Boshqa millat Idrok jarayonlari qonuniyatlari
2018 yil 30 iyun kuni “Yoshlar kuniga bag’ishlangan” Yoshlar o’rtsida cexlar kesimida bo’yicha musaboqa o’tkazildi Musobaqada oshiq yoshlar va korxona xodimlari ishtrok etdi
— Ko‘hna va navqiron Samarqand zaminida o‘tkazilayotgan “Sharq taronalari” festivaliga tashrif buyurgan xorijiy mehmonlar har gal mumtoz ashulalarimizni hayajon bilan tinglaganini ko‘rib, beixtiyor g‘ururlanib ketamiz Ayting-chi, xalqlar o‘rtasidagi adabiy-madaniy munosabatlarni barqaror bo‘lishida bunday nufuzli ko‘rik-tanlovlarning qay darajada o‘rni bor? — Biz azal-azaldan ezgulikka intilgan, boshqa millat vakillari, qo‘shni davlatlar bilan tinch-totuv bo‘lishga, ahil-inoq yashashga harakat qilgan xalqmiz Bunga dalil bo‘ladigan tarixiy manbalar juda ko‘p Va yana bir narsa ma’lumki, azal-azaldan boshqa millatlar bilan do‘stlik aloqalarini o‘rnatishda madaniyat va san’at ko‘prik vazifasini o‘tagan “Sharq taronalari” festivalining tashkil etilishida ana shunday ezgu maqsad ko‘zlangani aniq O‘n yildan buyon o‘tkazilayotgan bu festival bugungi kunda nafaqat Sharq xalqlarining, balki, dunyoning eng nufuzli anjumanlaridan biriga aylandi Unda ishtirok etishni xohlovchilar safi yildan-yilga kengayib boryapti Bu bejiz emas Chunki mana shu festival bahona qanchadan-qancha nodir asarlar tiklanyapti Qo‘shni xalqlar bilan madaniy aloqalarimiz mustahkamlanmoqda “Sharq taronalari” san’at va madaniyat maktabiga aylandi Biz boshqa xalqlardan, ular bizdan nimanidir o‘rganyapti Endi, xorijiy mehmonlar bizni mumtoz kuy-qo‘shiqlarimizni eshitib hayajonlanganiga kelsak, bu tabiiy hol Kuy-qo‘shiq — insoniyat yaratgan eng sehrli mo‘’jiza Mo‘’jizaligi shundaki, u millat tanlamaydi Umuminsoniy ko‘ngil kechinmalari bilan yaratilgan kuy-qo‘shiqning umri boqiydir Qachon va qaerda yangrashidan qat’i nazar yuraklarni hayrat va hayajonga solaveradi Biz ularni mumtoz kuy-qo‘shiqlar, deymiz Ijodkor xalqimiz yaratgan Katta ashula, Shashmaqom ham ana shunday durdonalarimizdan hisoblanadi Shuning uchun bu kuy-qo‘shiqlarimiz nodir asarlar sifatida YuNYeSKOning ro‘yxatiga kiritilgan
Dortmundning «Borussiya» klubi YeCHL guruh bosqichining 4-turida «Atletiko»ga mag‘lub bo‘ldi. Ikki hafta oldin o‘z maydonida madridliklar darvozasiga javobsiz to‘rtta to‘p kiritgan nemislar javob uchrashuvida 0:2 hisobida imkoniyatni boy berdi. «Borussiya» shu tariqa mavsumdagi ilk mag‘lubiyatini tan oldi. Jamoa bunga qadar barcha musobaqalar doirasidagi 15 o‘yinda faqat g‘alaba (12) va durang (3) qayd etib kelayotgan edi. Dortmundliklar, shuningdek, kecha mavsumda ikkinchi marotaba raqib darvozasini ishg‘ol eta olmadi. Lyusen Favr jamoasi (darvoqe, murabbiy shu yozda jamoani qabul qilib olgan edi) hozirda YeCHLdagi o‘z guruhida ham, Bundesligada ham yetakchi klub bo‘lib turibdi. Ichki chempionatning navbatdagi turida klub «Bavariya»ni qabul qiladi. 6 mavsumdan buyon g‘oliblikni bermay kelayotgan myunxenliklar bilan bahs 10 noyabr, shanba kuniga belgilangan.
90 O'yin 3 daqiqa qo'shib berildi 90+3 Bo'ldi, "Real Madrid" 3 ta gol bilan 3 ochkoga erishdi
Sharq yulduzi i!!! «sori? «. ne IX Oo 2 A 257 UNUTMAS MENI BOEIM
internet zamoni o‘ta murakkab zamon. Odamzod bunday murakkablashuvda yana ellik-oltmish yil yashaydi. Shu muddatda murakkabliklarning cho‘qqisiga ko‘tariladi. So‘ng insoniyat murakkablik cho‘qqisidan asta pastga tushadi. Qadam-baqadam, qarichma-qarich, millimetrlab, dyuymlab, havo, yer, suv, o‘tdan ortiq soddalik yo‘q. Ulardan ortiq murakkablik ham yo‘q. Hamma narsalar ularning o‘zaro tarkiblanishi, gazlarning portlashi, yulduzlarning hosil bo‘lishi, hujayralarning tarmoqlanishi va tirik organizmlarning turlanishi... Sodda yashash –oqillikning o‘zi. Odamzod baribir o‘zining sodda hayotiga qaytadi. Suv qayga oqmaydi, ko‘ngil nima chechak taqmaydi... Endilikda xayol choponlarining etaklarini yelkanlarday shishirib, hilpiratib har yoqlarga uchadi. Ba’zan qaysi etakni tutishni bilmaysiz... — O‘sha Ro‘zimuhammad amakim bergan qizil o‘n so‘mlik menga juda yoqar, uni cho‘ntagimda ohista shildiratib siypalab qo‘yar, unga yaqinda keladigan hayit bayramida nimalar olishimni o‘ylar, men bilan bog‘ning paxsa devori ustida qaldirg‘ochlarday tizilishib mening dardimga hamdard bo‘lib o‘tirgan o‘rtoqlarimning hech qaysisida bunday qizil o‘n so‘mlik yo‘qligidan va bo‘lishi ham mumkin emasligidan o‘zimni allaqanday mamnun sezar, juda badavlat, puldor ekanimdan rohatlanapdim. Faqat hovlimizda yig‘i-sig‘i peshin yaqinlashgan sari avjga minib, onamning ushoq gavdasi tobora kichrayib, ovozi tobora zirqirab borayotganidan yuragim yomon siqilar, nima qilishimni bilmay, qo‘limdan hech narsa kelmasligiga aqlim yetib, quruq ishkomlar, tokzorlar orasida ko‘k maysalar ichida qora tumshug‘i bilan ildiz kovlayotgan, o‘tlarni titkilab ag‘dar-to‘ntar qilayotgan katta qora qarg‘adan ko‘zimni uzmas edim. Qarg‘aga qarab o‘tirib, uning yaxshi yurolmayotgani, bir yerdan ikkinchi yerga g‘ayritabiiy yoni bilan ag‘darilib o‘tayotgani diqqatimnitortdi. Qarg‘a bechora negadir qoramtir oyoqlarini bosolmas, yerdan oyoqlariga tiralib ko‘tarila olmas, faqat qanotlarini yozib gavdasini birjoydan ikkinchi joyga olar,yerga oyog‘i bilan qo‘nmay ko‘ksi aralash qorni bilan uzala tushardi. Shunda ham o‘tlarning tagini kuchli tumshug‘i bilan titkilashni qo‘ymasdi. Chamasi, qorni och edi. yerosti
Toshkent shahrida bunyod etilishi davom ettirilayotgan metro qurilishi endi «O‘zbekiston temir yo‘llari» aksiyadorlik jamiyati tomonidan amalga oshiriladi. Bugungi kunda Toshkent metropolitenining Yunusobod yo‘nalishidagi ikkita yangi bekatda qurilish ishlarini yakunlash, yangi yer osti va yer usti tezyurar metro yo‘nalishlarida qurilish ishlari boshlandi. Poytaxtimizda “O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyatining joriy yil 9 oyi davomida ijtimoiy-iqtisodiy faoliyati yakunlari va kelgusida amalga oshirilishi ko‘zda tutilayotgan loyihalariga bag‘ishlangan matbuot anjumanida shular xususida so‘z bordi. Yig‘ilishda Birinchi Prezidentimiz rahnamoligida iqtisodiyotning muhim tarmog‘i hisoblangan temir yo‘l tizimini takomillashtirish borasida amalga oshirilayotgan izchil ishlar yo‘lovchi va yuk tashishning eng zamonaviy talablar darajasida tashkil etilishi, temir yo‘l parkini lokomotivlar va har tomonlama qulay vagonlar bilan yangilashda muhim o‘rin tutayotganligi ta’kidlandi. Ishlab chiqarishni modernizatsiyalash, texnik va texnologik yangilashni jadallashtirishga yo‘naltirilgan faol investitsiya siyosatini amalga oshirish hamda tarmoqda iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan sa’y-harakatlar o‘zining yuksak samaralarini bermoqda. Xususan, joriy yilning yanvar-sentabr oylarida aksiyadorlik jamiyatining temir yo‘l stansiyalari orqali 50,5 million tonna yuk tashilgan. 15,8 million yo‘lovchi o‘z manziliga yetkazilgan. “O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyati tomonidan 275,7 million dollarlik eksport xizmatlari ko‘rsatildi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 105,2 foizni tashkil etadi. Aksiyadorlik jamiyatning sanoat korxonalarida 312,8 milliard so‘mlik mahsulotlar ishlab chiqarildi. Bo‘sh ish o‘rinlari va aholi bandligini ta’minlash maqsadida 2 mingdan ortiq yangi ish o‘rni tashkil etildi. 2016-yilda investitsiya dasturlari doirasida 673,66 million dollardan ortiq mablag‘ o‘zlashtirildi. Qamchiq dovoni orqali o‘tgan Angren – Pop elektrlashtirilgan temir yo‘l liniyasi va undagi Qamchiq tunnelining ishga tushirilishi Farg‘ona vodiysi viloyatlarini mamlakatimizning boshqa hududlari bilan temir yo‘l orqali bog‘lash imkoniyatini yaratdi. Qurilish ishlarining murakkabligi bo‘yicha dunyoda 8, uzunligi jihatidan 13, MDH mamlakatlari orasida birinchi o‘rinda bo‘lgan tunnelning qurilib, foydalanishga topshirilishi mamlakatimiz iqtisodiyoti uchun beqiyos ahamiyat kasb etdi. Mamlakatimiz mustaqilligining 25-yilligi bayrami arafasida Toshkentdan Andijonga birinchi yo‘lovchi poyezdi qatnovi yo‘lga qo‘yildi. Bugungi kunda Toshkent – Andijon – Toshkent yo‘nalishida har kuni 2 ta zamonaviy tezyurar yo‘lovchi poyezdlar, haftasiga 2 marotaba esa Andijon – Buxoro – Andijon yo‘nalishida yo‘lovchi poyezdlar qatnovi amalga oshirilmoqda. Bundan tashqari, bir sutkada 17 yuk poyezdi yangi temir yo‘li orqali yuklarni o‘z manzillariga yetkazib qo‘ymoqda. – Joriy yildagi eng katta yutuqlarimizdan yana biri – Toshkent – Buxoro – Toshkent yo‘nalishida yuqori tezlikda harakatlanuvchi «Afrosiyob» elektropoyezdining qatnovi yo‘lga qo‘yilishi bo‘ldi, – deydi «O‘zbekiston temir yo‘llari» aksiyadorlik jamiyati bosh menejeri – bosh muhandisi H.Hosilov. – Samarqand, Qarshi hamda Buxoro shaharlariga ushbu tezyurar poyezdlarda qisqa muddatda yetib borishdek qulaylik, eng avvalo turizmning rivojlanishiga, qolaversa, aholining ushbu qulayliklardan to‘la foydalanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu loyihaning foydalanishga topshirilishi natijasida temir yo‘l uchastkasining o‘tkazish imkoniyati 36 foiz oshib, ekspluatatsiya xarajatlari 36 foiz kamayadi. Ushbu yo‘nalishda 200 dan ortiq yangi ish o‘rni yaratilgan. Matbuot anjumanida “O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyati tizimida “Sog‘lom ona va bola yili” Davlat dasturi ijrosi, bitiruvchilarni ish bilan ta’minlash yuzasidan amalga oshirilayotgan ishlar xususida ham atroflicha ma’lumot berildi. Istiqboldagi rejalar, xususan, temir yo‘llarda elektrlashtirish jarayoni hamda yangi temir yo‘llarni qurish bo‘yicha ishlar qizg‘in davom etayotgani ta’kidlandi. Jurnalistlarni qiziqtirgan savollarga mutaxassislar javob qaytardi.
Ushbu instrumentlar sifatida: I) tijorat banklariga nisbatan o‘rnatilgan majburiy zaxira Siyosati; 2) tijorat banklarini qavta moliyalash siyosati (hisob stavkasi); 3) ochiq bozordagi siyosati; 4) vabyuta va depozit siyosatlarini keltirish maqsadga muvofiq. Markaziy bank banklarning banki sifatida mamlakatdagi barcha kredit muassasalariga litsenziya beradi va ularni qaytarib oladi, shuningdek, tegishli iqtisodiy me’yorlar asosida kredit muassasalari faoliyatini tartibga solib, ularning ustidan tegishli nazoratni amalga oshiradi. Markaziy bank hukumatning banki funksiyasini bajarishda asosiy e’tibor hukumatning oltin va valyuta zaxiralarini saqlash va ularni tasarruf qilish, shuningdek, davlat byudjeti taqchilligini qoplash maqsadida tegishli moliyaviy yordamni (kredit) berishga qaratiladi. Xulosa qilib aytganda, Markaziy banklarning vujudga kelishi va ularning faoliyatini tashkil etilishi ijtimoy —iqtisodiy jarayon bo‘lib, dastlabki Markaziy banklar tijorat banklari bazasida tashkil topgan, ularning faoliyati va bajaradigan funksiyalari domiy ravishda takomillashib kelmoqda. 12.3. Markaziy bankning pul—kredit siyosati Markaziy bank milliy valyutaning barqarorligini ta’minlash maqsadida mamlaklakatdagi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni e’tiborga olib o‘zining pul—kredit siyosatini ishlab chiqadi va amalga oshiradi. Markaziy bankning pul-kredit siyosati iqtisodiyotda pul massasi yoki foiz stavkalarining zarur darajadagi me’yorini ta’minlash, iqtisodiyotning pulga bo‘lgan talabini qondirish yoki milliy valyuta kursini Xorijiy valyutalarga nisbatan mustahkamlash kabi qator omillar nuqtai nazaridan turiicha ko‘rinishda amalga oshiriladi. Shu jihatdan Markaziy bankning restriksion (qattiq) va ekspansion (yumshoq) pul-kredit siyosati turlarini keltirish mumkin. Restriksion pul-kredit siyosatida iqtisodiyotda pul massasi va kredit operatsiyalar hajmini kamaytirish va foiz stavkalarini oshirish bilan bog‘liq tadbirlar amalga oshiriladi. Buning natijasida milliy iqtisodiyotda kredit, depozit va soliq stavkalari oshishi, ayrim tadbirlarga 212
e) 3.3-rasm. Magnito‘tkazgich turlari 23
i 4,1. Kasb tanlashga ta’sir etuvchi asosiy omillar T., O‘zbekiston, 1991
4 2 365 14-yanvar vatan himoyachilari haqida sherlar
atigi to‘qqiz oygina xonlik qilgach, taxtdan tushirilib o‘rniga Erdona (Erdon) o‘tqaziladi. Bir yil o‘tib esa (1752) tilga olingan Abdurrahim o‘g‘li Bobobek taxtga da’vogarlik qilib niyatiga erishsa-da, ammo 1753 yilgi Uratepa yurishida Beshariqda amirlar tomonidan o‘ldirilib, xonlik kursisiga yana Erdona chiqadi. Er-dona Ko‘qon xonligini ichki tomondan mustahkamlashga ko‘p uringan siyosatchi hisoblanadi. Shuningdek u Farg‘ona vodiysining o‘ziga xos darvozasi hisoblanmish Xo‘jandni xonlik ixtiyoriga kiritishga obdon harakat qilgani, ammo buxorolik kuchlar bunga yo‘l qo‘ymaganliklari ma’lum. O‘sha zamon tarixchisi ta’rifi bilan aytganda, Erdona zamonida xonlik qudrati ancha yuqori ko‘tarilib, vodiyda tinchlik va farovonlikka erishilgan. Erdona Qo‘qon xonligining sharqida joylashgan Ush, Uzgand kabi yerlarni ham bo‘ysundirishga erishgan siyosatchilardan. Uning bu bilan cheklanmasdan, 1758— 1759-yillari Xitoyning hukmron sulolasi bo‘lmish sinlar (1664—1911) tomonidan zabt etilgan Sharqiy Turkistonda ham o‘z siyosatini yurgizishga urinib, u yerga harbiy yurishlar uyushtirib turganini bilamiz. Bir so‘z bilan aytganda, Farg‘ona viloyatida mustahkam o‘rnashib olgan minglar ko‘rilayoggan davrga kelib g‘arbda Buxoro amirligi, sharqda esa Xitoy bilan kurashda bo‘sh kelmaganlar. Shunday siyosatni keyingi hukmdor Norbo‘ta (1763—1798) ham olib borgan. o‘qon xonligining mavqei ayniqsa Olimxon (1798—1810) zamonida yuksaladi. Avvalo mazkur hukmdor xonlik maqomini qabul qilgani oilani harir glarning dan keyingi Na maqomida bo‘lganlar. Shu sababdan ham 1709—1876-yillari markazi Farg‘ona vodiysida hisoblangan va minglar nomi bilan bog‘liq siyosiy birlikni Qo‘qon xonligi deyish odat tusiga kirgan. . Olimxon Qo‘qon xonligining kuchayib borishida o‘zini ko‘rsatganlardan biridir. 1805-yili u Xo‘jandni egallab, yuqorida aytilganidek, Farg‘ona vodiysi uchun strategik ahamiyat kasb etgan mazkur chegarani uzil-kesil xonlik tarkibiga kiritadi. 1809-yili esa XUSH asr oxirlaridan boshlab mustaqil bo‘lib olgan va shayx Xovand Tohur (hozirda Shayxontohur nomila mashhur, XGCH asrning ko‘zga ko‘ringan din peshvolaridan) avlodlaridan bo‘lmish Iunusxoja «1784—1801) stakchilik qilayotgan Toshkent viloyatini ham Ko‘qonga bo‘ysundirishga erishadi. Natijada Sayram va Chimkent tomonlarga qarab siljish imkoni tug‘iladi. Shu tariqa u Turkiston (Iassi) va Avliyootagacha bo‘lgan yerlarda harbiy yurishlar uyushtiradi". Mazkur yo‘nalishda yanada ilgarilab borgan Umar-xondir (1810—1822). Chunonchi, u Sirdaryoning undan irmoq olgan Yangidaryo hududlarigacha kirib borib, 1813—1815- yillarda Sirdaryoning o‘ng qirg‘og‘ida Oqmasjid qal’asiga (hozirgi Qizil O‘rda) asos soladi. Shuningdek Umarxon tomonidan Chimkentdan Ila daryosigacha (ya’ni sharqiy yo‘nalishda) bir qator qal’alar silsilasi bunyod etilgani ma’lum. Masalan, 1814- yili Qoratog‘ning shimoliy tomonida Cho‘loqqo‘rg‘on, Oloyda Qizilqo‘rg‘on, 1821-yili Talas daryosi bo‘yida yuqorida tilga olingan Avliyoota (hozir Jambul) hamda Ulug‘qo‘rg‘on, Darovutqo‘rg‘on shular jumlasidandir. Umuman olganda, XGX asrning 20-yillarida Qo‘qon xonligining sharqqa qarab harakati nihoyatda sezilarli bo‘lgan. Fikrimiz dalili sifatida shu asr 20-yillari o‘rtalarida Qo‘qon xonligi tomonidan Chu daryosi bo‘ylab Merka, Pishkek (hozirda Bishkek), To‘qmoq va Otboshi kabi qal’alarning bunyod etilib, ulardan harbiy-mudofaa chizig‘i o‘rnida hamda iqtisodiy-savdo munosabatlarida foydalanilganligini keltirish mumkin. Kezi kelganda aytish lozimki, Qo‘qon xonlari harakati bilan bunyod bo‘lgan ushbu istehkomlar borib-borib shahar-u qishloqlarga asos bo‘lganlar (keyingi yillarda qurilganlari bilan hisoblaganda 30 dan ortiq qal’a— So‘fiqo‘rg‘on, Jumagul, To‘qqiztepa, Kurtka, Toshqo‘rg‘on, Choldevor (Chordevor, Cheheldevor), Sheshtepa, Itkechuv, Oqsuv, Kastak, Qorako‘l, Barsqo-vun, Ko‘nurulan, Qizilangur, Qo‘chqor, To‘raqo‘rg‘on, Kuchandi, Bo‘g‘uvchi, Bo‘stonterak, Isfana, Kan, Yangiqo‘rg‘on, Chortoq, Uzun Ahmad (Ulug‘qo‘rg‘on), Beshkampir va boshqalar). Shu bilan birga Umarxon Buxoro amirligiga nisbatan ham faol siyosat yuritishga harakat qilgan. Chunonchi, u 1821-yili Miyonqoldagi xitoy-qipchoqlar isyonidan foydalangan holda Samarqandga yurish qilib, yetti kun davomida uni qamalda tutgan. " Muntaxab at-tavorix, 2-jild, 401—445-betlar. " Umarxon davri haqida batafsil qarang: Muntaxab at-tavorix, 2-jild, 445—546-betlar; Tarixi Shohruxiy, 86—13-betlar. y 292
oldindan tasavvur qilish va uning moddiy hamda ma’naviy qiymatini anglash xislatidir. Hokimiyat—alohida individlar yoki guruh a’zolarining muayyan maqsadlarga erishish va manfaatlarini ro‘yobga chiqarish layoqati. H. — har qanday insoniy munosabatlarning ajralmas qismi. Ijtimoiy guruh qadriyatlari—bir guruh insonlar uchun qadrli va boshqa bir guruh tomonidan e’tiborsiz ma’naviy boylik bo‘lib, milliylik, yoshlik va keksalik, oilaviy, siyosiy, hududiy oriyentirlardan iborat. Ijtimoiy motivatsiya—asosan ishlabchiqarishdagi psixologik va tadbirkorlik boshqaruvi masalalarini o‘z ichiga oladi. Psixologik masalalar deganda, xodimning va har qanday tadbirkor rahbarning ruhiy holati, kechinmalari, tashqi omil ta’sirini qay darajada hazm qila olishi va bularning tadbirkor ish faoliyati va natijasiga ta’sir qilish darajasi tushuniladi. Ijtimoiy-informatsion kompetensiya—bu rahbardagi axborot texnologiyalari bilan ishlay bilish hamda ijtimoiy informatsiyalarga nisbatan tanqidiy munosatda bo‘la olishga egaligi. Ijtimoiy-psixologik kompetensiya—odamlar bilan ishlash jarayonida ular bilan til topishish, jamoani uyushtirish, ularni yaxshi ishlashga safarbar qila olish hamda o‘zidagi liderlik sifatlarini to‘la namoyon eta bilish qobiliyati. Bu tushuncha ko‘pincha “kommunikativ kompetensiya” tushunchasi bilan sinonim sifatida ham ishlatiladi. Ijtimoiy-psixologik portret—bu shaxsning yuksak salohiyat, tasavvurga boylik, amaliy fantaziya, ichki kechinmalar rivoji, amaliy o‘ylar (intellekt jihatdan); hamkasblar mehnatini qadrlash, boshqa odam bilan muomala qilish qobiliyati, har doim oqimga qarshi yurish uchun tayyorlik (kommunikativ jabhada); tavakkalga qodirligi, ichki kechinmalarni boshqarish, tan olishga intilish, mag‘lubiyatga uchrash motividan ko‘ra, muvaffaqiyatga erishish motivini yuqori qo‘ya bilish (motivatsion-irodaviy jihatdan) kabi sifatlari majmuidir, Imij—shaxsning jamiyat a’zolari tomonidan tashqi qabul qilinuvchi obrazi. I. —tovar obrazi, uning biron narsani eslatishi, o‘xshashi va aks ettirishi, tovar bozori iqtisodiyotiga chambarchas bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy-psixologik holat. Tovar imiji tovarning reputatsiyasi, tovar markasi, tovar ishlab chiqarilgan korxona va mamlakat bilan assotsiatsiyalashadi. Individuallik—shaxsning betakror biosotsiologik xususiyatlari. Intiluvchanlik—yaxshilik, qulaylik hamda doimo foydaga intilish qobiliyati. 220 AT ГAИ AAB
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011 yil 7 apreldagi "2011-2015 yillar davrida meva-sabzavot mahsulotlarini saqlashning moddiy texnik bazasini rivojlantirish va mustahkamlash chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi 105-sonli qaroriga asosan Xorazm viloyati tumanlarida 2012 yilda jami 2970 tonna sovutgichli sig‘imlarni qurish bo‘yicha manzilli dastur ishlab chiqilgan
FVV Chorvoq suv omboridagi chiqindilar bilan bog‘liq videoga munosabat bildirdi Qayd etilishicha, vaziyat sinchkovlik bilan o‘rganilganda, bu asosan daraxtlar, novdalar va o‘simliklarning boshqa qismlari bo‘lganligi aniqlandi. “Bu massa tabiiy ravishda Chorvoq suv omboriga oqib tushadigan Piskom daryosi orqali tushgan. Gap shundaki, kechagi kuchli yomg‘ir paytida yuqorida aytib o‘tilgan daryoga sel tushdi va bu tabiiy chiqindini olib keldi”, deyiladi xabarda. Ekologlarning fikriga ko‘ra, bu keng tarqalgan tabiiy hodisa hisoblanadi. Tegishli xizmatlar darhol kelib, suv omborini chiqindidan tozalagani aytiladi.
v OLIN KDE 22 шapидa ap aи TYPOБ ўpa m Screen Saver " You gan 221 бoг тaлy лиш deskeopi herea are. б n : жa . Appearance o ATNI 12) aи 2 5 “Number o£desitooi ’ - i CИTИ YHГ Beбaмoг = —-Desktop Maт - —— g «Desktag 1: Dushtop 1$ Tokиo; ——7—) 4224 (eм, Г = M Desktog 3 й “Desktop 5: Oeзkтop 5 Deshtop 13: "4 Desktop 6; : Бeлa Backgrovnd Sh
Barcha lIloyihalashtirilgan himoya o‘rmon daraxtzorlari sugorish tizimi rejasiga tushuriladi va sugorish loyihasi bilan birga tasdiqlanadi. O‘rmon daraxtzorlari loyihalarini tuzushda o‘rmonmeliorator, agronom, er tuzuvchi, gidrotexnik, muxandis ishtiroq etadi. Loyihalashtirish sxemasi kuyidagi ko‘rinishga ega. Лoйиҳa лaштиpиш 1 I 1 1 1 1 б 6 Cyвoмбopлapини Cyғopиш тизими иши aи pмoн 2 aдaди Pe TИ жoйлaшиши дapaxтзopлapинингэни тypлapи PИ Cyғopиш kaнaллapи Cyғopилaди Apaлaшиш cxeмacи tali n гaнepлap чeгapaлapини puw ўpмoнлaштиpиш 4. Sugoriladigan erlarda himoya o‘rmonzorlarining agrotexnikasi. Tajribalardan ma’lum bo‘lishicha sugoriladigan suvning befoyda sarfi 405090 ni tashkil etadi ya’ni sugorish dalalariga ajratilgan suvning asosan 50-609 etib boradi. Suvning asosiy qismi filtratsiyalanadi. Sugorish inshoatlari tarmoqlari atrofida qo‘shimcha filtratsion namlik to‘planadi, aeratsiya holatni yomonlashtiradi. Sugorish inshoatlarini o‘’rmonlashtirishda quyidagi ko‘rsatgichlarni e’tiborga olinishi kerak: 4. Suv inshoatlarining ishlash rejimi. 5. Suvning filtratsion darajasini. 6. Tuproqning namlik holatini yuqoridagi ko‘rsatgichlarni bilgan holatda himoya o‘rmonzorlarini tuzish tarkibini, aralashtirish sxemasini, agraotexnikasini belgilash maqsadga muvofiqdir. 72
Obama o’z ma’muriyatiga kelib chiqishi lotin amerikalik bo’lgan bir necha arbobni oldi Jumladan Tabiiy va madaniy boyliklar vaziri lavozimiga senator Ken Salazar, Mehnat vaziri etib esa qonunchi Xilda Solisni tayinladi Lotin amerikaliklar bu kam demoqda
Magenta — binafsha ranglar qatorini anglatuvchi rang atamasi. XXI asrda magentaning ikkita standartlashtirilgan versiyasi eng mashhur. RGB modelida magenta asosiy qizil va koʻk ranglarni teng nisbatda aralashtirish natijasida olingan ikkilamchi rangdir. CMYK tizimida magenta asosiy rang (siyanik va sariq bilan birga). Magenta-yashil rangga nisbatan qoʻshimcha rang: Magenta rangli tanasi koʻrinadigan diapazon spektrining yashil qismini oʻzlashtiradi. Barcha binafsha ranglar singari, Magenta ham spektral rang emas, chunki u spektrning turli joylaridan kamida ikkita toʻlqinning qoʻshimcha qoʻshilishi natijasida hosil boʻladi. Tarix va terminologiya CMYK to'rtta rangdan foydalanadi, qisqartmadagi dastlabki uchtasi rangning birinchi harfi bilan nomlanadi, to'rtinchisi esa qora rangdan foydalanadi. Bir versiyada K ingliz tilining qisqartmasi ekanligi ta'kidlangan. Ushbu versiyaga ko'ra, bosma plyonkalarni chiqarishda ularga tegishli bo'lgan rang bitta harf bilan ko'rsatilgan. B bilan aralashmaslik uchun qora rang B bilan belgilanmadi (ingliz. moviy) RGB modelidan va ular K (oxirgi harf bilan) ni belgilashni boshladilar. Professional rang direktorlari mavjud rang bo'shliqlaridan foydalangan holda o'nta rgbcmyklab kanallari bilan ishlaydi. Shuning uchun CMYK-ni CMYB deb belgilashda "B kanalini manipulyatsiya qilish" iborasi "CMYB-dan b kanalini manipulyatsiya qilish" ni takomillashtirishni talab qiladi, bu noqulay bo'ladi. Boshqa bir variantga ko'ra, K kalit so'zining qisqartmasi: ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlarda key plate atamasi qora bo'yoq uchun bosma shaklni bildiradi, ikkinchisi esa oldingi uchta bo'yoqning ustiga bosilgan. Uchinchi variant K — nemening nemis kelib chiqishi haqida gapiradi. Kontur. Ushbu versiya, shuningdek, ko'plab eski montajchilar tegishli plyonka — kontur, kontur deb atashlari bilan tasdiqlangan. Bundan tashqari, bosib chiqarish texnologiyasida qora rang haqiqatan ham tasvirni o'rab oladi. Magenta rangining uchta asosiy tarixiy oʻzgarishi Dastlabki rang (1860) Dastlab, „Magenta“ nomi koʻmir smolasidan tayyorlangan fuksin pigmentini oldi. Keyinchalik, soʻz pigment rangini chaqira boshladi. Rang „boy Magenta“ (boy magenta) deb ham ataladi. Ilgari pigmentning rangi „fuksin“ yoki „rosein“ deb nomlangan, ammo 1860-yilda reklama maqsadida Magenta jangi sharafiga oʻzgartirilgan. Tipografik magenta Rangli bosib chiqarishda „tipografik Magenta“ subtractiv sintezda ishtirok etadigan uchta asosiy rangdan biridir; bu rang malinaga yaqinroq. 1890-yillarda CMYK modeli bilan bir qatorda gazetalar rangli komikslarni nashr etishni boshlaganda keng tarqaldi. Ingliz tilida bir nechta nomlar mavjud: „jarayon magenta“, „pigment magenta“, „printerning magenta“. Nomidan koʻrinib turibdiki, rang asosan rangli bosib chiqarish uchun ishlatiladi. RGB modelida tipografik Magenta yoʻq va CMYK va RGB asosiy ranglari oʻrtasida aniq yozishmalar mavjud emas. Shuning uchun, bosma Magenta bosib chiqarishda qanday boʻlishi kerakligi haqida bir nechta variant mavjud. Oʻng tomonda eng keng tarqalgan varianti mavjud.. „Magenta“ belgisi bilan belgilangan rangli qalam va qalamlar ham shu rangda bo‘yalgan. Elektron magenta (veb rangi fuksiya) "Elektron Magenta" (electric magenta) RGB modelidagi uchta qoʻshimcha ranglardan biri boʻlib, kompyuter ranglarini koʻpaytirish uchun yaratilgan va qizil va koʻk ranglarni teng nisbatda aralashtirish natijasida hosil boʻladi. RGB ranglar gʻildiragida Magenta pushti va binafsha ranglar orasida joylashgan. HSV rang modelida u 300°ohangga (hue) mos keladi. Elektron Magenta va Fuşya bir xil rang. HTML ranglar roʻyxatida Magenta fuchsiyaning taxallusi sifatida ishlaydi. Qogʻozga bosilgan holda, [bu rang „fuksiya“ deb nomlanadi va ekranga qaraganda kamroq yorqin rangga ega. Qoʻshimcha magenta rang oʻzgarishlari Och qizil Oʻng tomonda tasvirlangan rang „rangpar Magenta“ (Pale magenta) yoki „och pushti fuchsia“ (light fuchsia pushti) deb nomlanadi. Och magenta Oʻng tomonda tasvirlangan rang „ochiq magenta“ () yoki „pushti fuksiya“ () deb ataladi. Ultra pushti Oʻng tomonda tasvirlangan rang „Ultra pushti“ (ultra pushti) deb nomlanadi. 1972-yilda Crayola uni qalamlarining rang sxemasida shu nom ostida ishlatgan, 1990-yilda uni „shok pushti“ deb oʻzgartirgan, garchi bu odatda pushti rangning yorqinroq soyasi deb ataladi Issiq pushti rang Fuksiya gullarining boy pushti rangi moda olamida „shok pushti“ nomi bilan mashhur. (shocking pink). Ism modelyer Elza Schiaparelli tomonidan „Schoking“ (1937) parfyum shishasi uchun qadoqlash rangi tufayli paydo boʻldi: Keyinchalik, pushti rangning bu soyasi modelyerning oʻziga xos brendiga aylandi. Uni nafaqat kiyim-kechak, shlyapa, qadoqlash va kosmetika uchun ishlatgan, balki mahsulot yorliqlarida va oʻz doʻkonining dizaynidaxam ishlatildi. (Parij, vendomskaya maydoni,21). Baʼzan bu rang „neon pushti“ deb ataladi (). Samoviy magenta Oʻng tomonda tasvirlangan rang „samoviy majenta“ (Sky magenta) yoki „oʻrta lavanta pushti“ (oʻrta lavanta pushti) deb nomlanadi. Bu rang quyosh botishining pushti rangi, koʻk rangga aylanadigan qisqa vaqt ichida quyosh yaqinidagi osmon rangini aks ettiradi. Samoviy majenta 1950-yillarda mashhur boʻlgan „Venera paradise“ qalam toʻplamining bir qismi edi. Oʻngdagi rang namunasi eBay sotuvidagi bunday qalamning fotosuratidan olingan. Fotograf Dev Horn tomonidan olingan qirmizi osmon tasvirini koʻrish uchun havolani bosing. Yorqin magenta Oʻng tomonda tasvirlangan rang „“ deb nomlanadi va 1972-yilda Crayola tomonidan yaratilgan. 1990-yilda Crayola ushbu rangdagi qalamni chiqardi va uni „binafsha pizzaz“deb atadi. 2008-yilda „mashhur“deb nomlangan bir xil rangdagi uchinchi qalam paydo boʻldi. Bitta paketda bir xil rangdagi bir nechta qalam kerak boʻlishining sabablari nomaʼlum. Manbalar Havolalar Magenta rangi 1859-yilda koʻmir smola (anilin) boʻyoqlari boʻyicha tadqiqotlar natijasida qanday topilgan. Magentaning turli xil soyalarida haqiqiy anilin boʻyoq namunalarining rasmlari. Ranglar
tenglik o'rinli bo'lsa, u holda bu yig'indi kelib chiqqan ushbu m /=1 yig'indi ham a. lar o'rniga ularning b. orqali ifodalarini qo'yilgandan so'ng nolga teng bo'ladi. Demak, /, lar chiziqli bog'liq bo'lmagani uchun barcha a. —0 bo'ladi. Ammo bj lar a. laming ayirmalari bo'lgani uchun barcha b. = 0 bo'ladi. (98) tenglama har qanday b. lar uchun yechimga ega bo'ladi. uni yechib, m-r к <p= 1=1 7=1 tenglikka ega bo'lamiz, bundagi c. — ixtiyoriy o'zgarmaslar, r]i lar esa, K(p = ^ (i = \,2,...,m-r) tenglamalarning qandaydir yechimlari. rj;,(pj funksiyalar chiziqli bog'liq emasligini ko'rish qiyin emas. Haqiqatan, agar bt, c. laming qandaydir qiymatlarida m-r к /=1 7=1 tenglikka ega bo'lsak, bu tenglikning har ikki tomoniga К operator bilan ta’sir qilib, m-r 2 > ,£ , = o /=1 tenglikni hosil qilamiz, bundan b. = 0. U holda 1 ^ = 0 , м bundan barcha c. = 0 ekanligi kelib chiqadi. Shunday qilib, (95) tenglamalardan birinchisi roppa-rosa m- r + к chiziqli bog'liq bo'lm agan yechim larga ega bo'ladi. Endi (95) tenglam alarning ikkinchisiga murojaat qilsak, xudda shunga o'xshash natijaga erishamiz; faqat mulohazalarda M va К ni mos ravishda К va M bilan va, demak, X, va Ф, larni mos ravishda va co: lar bilan almashtirish kerak bo'ladi. Shu munosabat bilan A., o'zgarmaslar o'rniga K j ^ j X i V j d t o'zgarmaslami hosil qilamiz, shu sababli \|\|a ’.\| matritsaning rangi ham 246
120, 1Puni biljki, Ashumi «Diniy pinalargi shishi ezgulik, Go‘zallik ia Shiyu ishikat ul Shunchi xudonanllarning Mujlachisi Geimes metshi o‘rtitandi. ko‘p huparlarni: Chaqqon olon yoqipish xim, ovqat yishirmoqchi bo‘lganda Quruq ug‘ii toyishla ham, mehmonlarga may sunishda ham, 125, Tushtu to‘g‘raiish ham, xullasi, ulug‘larning har bir xizmatin Bekam-u ko‘st bajarishda topolmaysiz menday abjirni». Sen, (ashrivash Yevmey, qahring qaynab unga javob aylading: «Uyalsangchi, ey musofir, qaydan keldi telba boshingga Bundan manfur xayolotlar? Bevoshligi, behayoligi, 130, Ochko‘zligi hatto temir osmonni ham larzaga solgan Yov kuyovlar xizmatini qilmoq bo‘lsang–esingni yebsan; Ular xizmatida bulgan yugurdaklar sening tengingmas; Hammalari chaqqonoyeq, jingalaksoch, to‘kis kiyingan Ingitchalar; u yerlagi oblor silliq xontaxtalarla 135, Non-u go‘shtlar, oltin qadahlarda maylar tog‘-Tog‘ uyilgan. Sen, yaxshisi, biz bilan qol; shuni bilki, hech birimizga: Na menga, na qarollarga og‘irliging tushmaydi aslo. Odisseyning aziz o‘g‘li qaytib kelsa, u senga xiton Yana o‘zga liboslar ham tortiq qilur; keyin nihoyat 140. Sog‘inganing ushal matlub vataningga jo‘natadi ham». Lazert o‘g‘li unga shunday javob qildi: «Ey mushfiq xojam, Men benavo musofirga shunchali rahm qilgan ekansan, Tangri Zevs ham seni shunday ardohlasin. Ro‘yi zaminda Darbalarlik qanday azob, lek och qorin beshbattar azob. 445. Yaxshi, Yevmey, men jon-jon deb kutgum bunda Odissey Ug‘lin; Dek sen menga sohibingning volidasi haqida so‘zla, Undan keyin, u otasin keksalikda tashlab ketibdi; Sen-u cholga ne bo‘lganin so‘zlab bergin hech sir saqlamay– Agar ular hanuz quyosh nurin emayotgan bo‘lsalar; 1500, Yoki endi yo‘qmi ular, ketganmilar Aid yurtiga?» Tangrimomand Yevmey" shunday javob qildi Lazrt o‘g‘liga: aYaxshi, do‘stim, men yashirmay hammasini so‘zlab beraman: Olijanob Laert tirik, lek hech tinmay Zevsga iltijo Qilib yotur zaiflashgan jismilagi jonin olishni; 155, U ko‘pdan benom-u nishon bo‘lgan o‘g‘lin qo‘msab damo-dam, Qazo qilgan eng oqila va suyukli yostiqdoshiga Mudom. aza tutib, juda holdan toygan—bu sho‘rlik ona Jigarbandi— o‘g‘lin qo‘msab, zor-zor yig‘lab, yorug‘ jahondan Bevaqt rihlat etdi-ketdi. OF tangrilar, mening qayardon 360. Dustlarimdan hech kimsani bundayin talx hasrat ezmasin Malikamnint g‘amga botgan mungli umri davomida men Unga taskin bermoq uchun, tez-tez borar edim shaharga, Chunki o‘ying kichikqizi Klimena bildi ikkimiz Malikadan birday mehr ko‘rib, birga katta bo‘lgandik; 365, Lek bioni yoshiga qiz siliida, Uni Simosga Uzagdilar olib is-is qimmatbaho kalni mollarini.
O‘zbekistonda internet orqali yer uchastkalarini xarid qilish imkoniyati yaratildi Tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini elektron auksion orqali doimiy foydalanishga berish tartibi to‘g‘risidagi hukumat qarori qabul qilindi. Bu haqda Adliya vazirligi xabar bermoqda. Adliya vazirligi Qarorga ko‘ra, bundan buyon bo‘sh yer uchastkalari tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun “E-ijro auksion” yagona elektron savdo maydonchasi doimiy foydalanishga beriladi. Yer uchastkasining minimal qiymati tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyasining xulosasida ko‘rsatilgan yer solig‘i yillik stavkasining miqdori va belgilanadigan bo‘sh yer uchastkasini tanlash materiallarini tayyorlashga doir ishlar qiymatini o‘z ichiga oladi. Yer uchastkasining minimal qiymati bo‘sh yer uchastkasidan doimiy foydalanish huquqini auksionga qo‘yishda boshlang‘ich narx hisoblanadi. Auksionlar Internet tarmog‘i orqali o‘tkaziladi. Auksionlarni o‘tkazish to‘g‘risidagi xabar 30 kun oldin e’lon qilinishi kerak. Elektron auksionda ishtirok etishga buyurtmalar xabarnoma joylashtirilgan kundan boshlab operatorning veb-portalida avtomatik tarzda qabul qilinadi va auksionni o‘tkazish kunidan ikki ish kuni oldin (soat 13-00 da) yakunlanadi. Buyurtmalar elektron ko‘rinishda beriladi va elektron raqamli imzo bilan imzolanadi. Buyurtmachi buyurtmanomaga zakalat puli to‘langanini tasdiqlovchi to‘lov hujjatining elektron (skaner qilingan) nusxasini ilova qilishi mumkin. Elektron auksionda ishtirok etish uchun zakalat puli yer uchastkasi minimal qiymatining 20 foizi miqdorida belgilangan. Auksion unga qo‘yilgan ikki va undan ortiq ishtirokchi mavjud bo‘lganda, ish kuni mobaynida soat 9.00 dan soat 18.00 gacha o‘tkaziladi. Operatordan auksion natijalari to‘g‘risidagi bayonnomani olgan paytdan boshlab tuman (shahar) hokimlari 3 kun mobaynida g‘olibga yer uchastkasini doimiy foydalanish huquqi asosida ajratish to‘grisida qaror chiqarishi lozim.
25-rasm. Urug‘ni undirish usullari A-Petri idishida; B-tunuka vannada undirish; C-suv to‘ldirilgan sl bankaga o‘rnatilgan ildiz otgan maysalar, Usti fikr qog‘oz bilan namlanib yopiladi va 10-20 ml disti suv qo‘yib 25"C issiqlikdagi termostat (“memmert-IF-/ 10”) da undi Suvli muhitida o‘stirish uchun bug‘doy, makkajo‘xori, arpa, bodring, g‘o‘za, marjumak urug‘larini ishlatish mumkin. Turli xil oziqali eritmalar tayyorlash. Bu tajribada q: eritmalar ishlatilar To‘liq oziqali eritma (Knop eritmasi); azotsiz eritma; eritma; kaliysiz eritma, Har bir eritma 1 va ular belgilab qo‘yiladi.
B. ESHPO‘LATOV. Er izini paypaslaydi tong 4:son } 99 (168) yovshanlar xushbo‘yi to‘smoq istab qaytar yo‘. seni sevganlardan kelgan sog‘inch maktubi b kechmishlar oydinlikka chulg‘aydi o‘ng-u so‘ qaytar-kan, topgandeksan izlaganing, to‘lg‘on bir xirgoyi tildan ko‘char, ul hamdil x to‘rvongdan chiqarib bolakayga so‘yib bera ko‘zyoshday yengiga tomar kechki qovun shiras SAODAT BOSHOQLARI 1 Kimsa bilmas ismni o‘zimga tanlab, Barno unvonidan kechmoqchiman voz. 2 Biz visol hajiga keldik atayin, Yurakni hovuchlab, hovuchlab nurni. O‘z-o‘zingga nikoh o‘qigin, ko‘ngil. 3 Istarasi issiq so‘zlar keldi bu oqshom. «24 4 ( Chamasi, bu gullar, kecha kechasi chiqmoq va botmoqqa ulgurmay qolg‘on telba yulduzlardek yerga engmishlar"1 5 Ixtiyor sendadir, o‘zing ayt xotir, Biz uning izidan shuncha yil borgach, Haqiqat achchiq deb qanday aytamiz? 6 Ko‘rmadim, Dunyo degan ochiq bozorda So‘zdan o‘zgasining erkin narxini. 7 » Tushkunlik yomon dub kim aytgan o‘zi? Xushnud kayfiyatni bir ayol kabi Sog‘inib turgan ham kerakdir, balkim. 8 Sochingga ilashib qolibdi taqdir, Bo‘lmasa, parvarish aylaysan neni? vrin = 22 =
3.6. Hujum zarbalari............................ . 3.7. To‘g‘ri hujum zarbasi texnikasi... 102 3.8. Individual blokka chiqish texnikasi 107 3.9. Jamoaviy blok texnikasi .. 112 3.10. Hujum texnikasi ..121 3.11. Hujumni tashkil qilish tizimi .. 122
yo‘q, lekin ular ko‘rsatayotgan xizmatlar turi juda yaqin va quyidagilardan xizmatiga doir umumiy xizmatlar ko‘rsatish; biznes-inkubatorlar, o‘qitish titsiyalarga qarab harakatlantirish (4 4-chizma)
2-guruh vakillari -ajdodlarining maqsadlarini amalga oshira olmaganliklari uchun o‘choluvchilardir. Terroristik guruh a’zolari faqatgina o‘ziga ishonmaydigan, o‘zidan qoniqmaydigan insonlardan emas, balki aqlli, mustaqil, o‘z kuchiga ishongan insonlardan ham tashqil topadi. O‘ziga ishonmaydigan insonlar odatda guruxdan iqrorlik va psixologik panoh qidirishadi, kuchlilar esa liderlikka, boshqalarni boshqarishga dominantlik yo‘nalishiga intilishadi. Bunday insonlar yuqori xavotirlikka ega bo‘lib, eng kuchli agressiyaga boshlaydi. Odatda bunday shaxslar terrorizm ideologiyasining yaratuvchilari hisoblanib, o‘zgalar bilimiga ega bo‘lib, qo‘llab-quvvatlash asosida hayotga tadbiq etishadi. Bunday referent guruhlarga mansublik "qaxramonlik" ishlaridagi ishtirok va aktivlik shaxsdagi o‘ziga bo‘lgan baxoni yanada ko‘taradi, ijtimoiy-psixologik statusi(mavqei) xavotirligining darajasini pasaytiradi, hayot ma’nosini shakllantiradi. Individning guruxga tobe bo‘lishida o‘limga olib keluvchi jarayonlar ishtirokida, kuchli emotsional holatlarda yaqqol namoyon bo‘ladi. Guruh qanchalik ko‘p jinoyatlarni sodir etsa, unga bog‘lanib qolish tezlashadi, chunki bu harakatlar yolg‘iz terroristning o‘zi emas, balki uning do‘stlari, guruhdoshlari bilan amalga oshiriladi. Guruh lideri guruhdagi o‘ziga ishonmaydigan, qo‘rqoq shaxslardan tezgina holi bo‘lishni xoxlaydi va ularii mustaqil sinovlardan o‘tkazadi, guruhda qolish yoki qolmasligini belgilaydi. Terroristik xulq-atvor soxibi bo‘lgan insonlar terroristik qotillik sodir etsalar qaxramonlik sifatida ko‘rib chiqiladi. Bu albatta, terroristik guruh "nizomi"ning asosiy tamoyillaridan biri sifatida maydonga chiqadi. 1.35. Ferrorizm motivlari G‘arblik tatqiqotchilar bir qator terrorizm motivlarini aniqladilar, hamda ularni ikki asosiy tipga ajratdilar: shaxsiy va siyosiy -g‘oyaviy motivlar. D.V.Olshanskiy terroristik faoliyatni tadqiq qilar ekan, 7ta shaxsiy motivlarni sanab ko‘rsatadi: I.Merkantil motivlar. Ayrim insonlar uchun terror-pul topish yo‘li. 2.G‘oyaviy motivlar. Bunday motiv insonning qandaydir g‘oyaviy - siysiy yo‘nalishdagi jamoaga a’zo bo‘lganida yuzaga chikishi mumkin. 3.Dunyoni faol o‘zgartirish yoki qayta qurishga qaratilgan motivlar. bu motivlar dunyoning hozirgi tuzilishidan, undagi adolatsizliklardan norozilik tufayli paydo bo‘ladi. Shaxs dunyoni o‘z tushunchasidagidek "Adolatli" qilib, 27
P ПM 28 Mo 5, A R, 1, - D D Uchiq , L қ A I —3 V6, m g I, Г 12, й бe } 22.8-rasm.
sobiq Ittifoq chempionatida oltinchi o‘rinni egalladilar. O‘zDJTI jamoasi Butunittifoq talabalari o‘rtasidagi musobaqalarda uch karra g‘oliblikni qo‘lga kiritgan. O‘zbekiston qizlar terma jamoasi 1975 va 1983-yillarda sobiq Ittifoq xalqlari Spartakiadasida faxrli oltinchi o“rinm egalladi. 20 dan ortiq qizlarimiz sport ustasi talablarini bajarib, ushbu faxrli unvonga sazovor bo‘lishdi. Shular jumlasidan o‘zbek 4121 Maгe"ибa Artiqboyeva O‘zbekistonda birinchi bo‘lib shu unvonga ega bo‘ldi. Toshkent shahrida dastlabki yoshlar va o‘smirlar sport maktablari 60-yillarda ochildi va sobiq Ittifoq maktab o‘quvchilari spartaktadalarida muntazam ishtirok etib, 1975-yili qizlar 3-o‘ringa, o‘smirlar esa 1979-yili 6-o‘ringa sazovor bo‘lishdi. Keyinchalik ushbu sport maktablarida shug‘ullangan jahon va Olimpiya chempionlari: Viktor Maxorin, Mixail Vasilyev, yoshlar o‘rtasida jahon chempionlari: S. Zemlyanova va O. Zubareva; sobiq Ittifoq terma jamoasi tarkibiga qabul qilingan S. Orlov, V. Antonov, S. Kalmikov, G. Travkin, I. Ahmadiyev, B. Proxorovlar “Xalqaro sport ustasi” unvoniga sazovor bo‘lishdi. Qo‘l to‘pi bo‘yicha o‘yinchilarni tayyorlashdagi faol mehnatlari uchun F. Abdurahmonov, V. Kaplinskiy, V. Ogirenko, E. Golovchenko, V. Konoplev, V. Izaaklar “O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan murabbiy” unvoni bilan taqdirlandilar. Mustaqil O‘zbekistonda Qo‘l topi Federatsiyasi 1992-yili tashkil etilib, 1993-yili Xalqaro va Osiyo Federatsiyalariga qabul qilindi. 1992-yildan boshlab O‘zbekistonda erkaklar va ayollar o‘rtasida chempionatlar o‘tkazilib kelinmoqda. O‘zbekiston Respublikasi chempionatlarida g‘alabaga erishgan jamoalar Yil Erkaklar Ayollar Jamoalar nomi Bosh murabbiy Jamoalar nomi ) Besh murabbiy
Midway AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir Woodford okrugi tarkibiga kiradi
211 (ikki yuz oʻn bir) — 210 va 212 sonlari orasidagi natural sondir. Matematikada 211 — tub son. Fanda Boshqa sohalarda Manbalar Adabiyotlar 0211
’eruniy hurmat ifa “o‘qituvchim” deya ardoqlagan olim AbuMansur ibn roq xorazmshohlar sulolasidan bo‘lib, uning otasi xorazmshoh Abu ibdullo Muhammadning tog‘asi bo‘lgan. Ota-onasidan erta ayrilgan Jeruniyni ibn Iroq o‘z tarbiyasiga oladi. Ibn Iroq o‘qimishli, zehni o‘tkir jo‘lib, qadimgi yunon olimlarining ishlari, astronomiya, matematika anlarini qiziqib o‘rgangan. “Tekis va sferik uchburhcak uchun sinuslar .eoremasi” asarida dunyo olimlari ichida birinchilardan bo‘lib teoremaning isbotini keltiradi va haqli. ravishda tekis va sferik trigonometriyaning asoschisiga aylanadi. ikkinchi Iskandariya maktabi vakili Menelayning Sobit ibn Qurra tomonidan arab tiliga taqjjima qilingan “Sferika” (Shar geometriyasi haqida) asariga yozilgan “Menelayning “Sferika”siga sharh” asari olimning yuksak ilmiy salohiyatini namoyon etuvchi asar sifatida e’tirof etilgan. Qayd qilishlaricha, olimning bizgacha yetib kelgan matematikaga oid 6 ta, astronomiyaga oid 17ta asari mavjud. Dunyoga ilm nurafshonlarini tarbiyalab bergan. Ma’mur akademiyasi (1004-1017) olimlari fikh(huquq) ilmi, geologiya, grammatika, bayon, nazm nazariyasi, tarix, falsafa, mantiq, tibbiyot, astronomiya, arifmetika, geometriya, musiqa, mexanika, optika, ximiya, so‘zlar izohi, geodeziya, topografiya, o‘lchov va tarozilar, aniq o‘lchov asboblari haqidagi bilimlar, suvning aralashuviga doir fanlar bilan shug‘ullanar edilar. Somoniylar davlati 999-yili inqirozga uchrab, Buxoroni Bo‘g‘raxon bosib olgach, ilm qilish yo‘lida to‘siqlar kuchaya boradi. Ibn Sino 1005-yil atrofida Urganchga keladi. Bu davrga kelib yirik olimlar to‘plangan ilmiy markaz salohiyati va nufuzi, mazkur yillarda Xorazmning yirik savdo-sotiq, fan va madaniyat ravnaq topganligidan dalolat beradi. Markazda, oldindan faqat yozishmalar orqali tanish bo‘lgan Ibn Sino bilan Beruniy birinchi bora uchrashishadi. Ustoz Ibn Iroq ham bu vaqtda kelib Urganchga kelgan edi. Beruniy, Ibn Sino, Ebn Iroq va Masihiylar 1012-yilgacha akademiyada hamkorlikda ilmiy faoliyat olib boradilar. Jurjonda tug‘ilib o‘sgan, boshlang‘ich ma’lumotni ona yurtida, so‘ngra Bog‘dodda, keyinchalik esa Xorazmda ta’lim olgan, ilm olamiga “Odamni yaratishda Olloh taolo donoliklarining sirini ochish”, “Tibbiyot bilimlari haqida”, “Masihiyning tanlangan asarlari”, “Tibbiyotga doir yuz masala” kabi qator asar va risolalar muallifi Masihiyni Ibn Sino va Beruniylar o‘zlariga ustoz sanaganlar. 1012-yilda Mahmud G‘aznaviyning Xorazmshohga o‘z saroidagi olim-fuzalolarni G‘aznaga yuborish to‘g‘risida yuborgan talablaridan xavfsiragan Ibn Sino bilan Masihiy yashirin tarzda Xorazmni tark etadilar. Masihiy o‘zining 12ta asarini Beruniyga bag‘ishlagan. Ustoz asarlari asosan tibbiyotga bag‘ishlangan bo‘lishiga qaramasdan matematika, astronomiya 76
xurujlaridan so‘ng bola o‘lib qolishi, miyada turg‘un o‘choqlar paydo bo‘lishi, raxit bilan birga kechishida nafas organlarining kasalliklari avj olib ketishi xavfini tug‘diradi. Oqibatlari. Vaqtida aniqlash va ko‘riladigan keskin chora-tadbirlar spazmofiliya xurujlarining kamayishi, batamom yo‘qolishi va izsiz tuzalib ketishiga olib keladi. Aksariyat hollarda bolalar 2 yoshdan oshgandan so‘ng ovqatlanishdagi kamchiliklarning keskin kamayishi va kalsiyga bo‘lgan ehtiyojning qondirilishi natijasida kasallik kamroq uchraydigan bo‘lib qoladi. Hamshiralik tashxislari. Nafas olishning to‘xtab qolishi, qo‘l-oyoqlarning tirishib tortishishi, kloniko-tonik talvasalar, yurakning to‘xtab qolishi va boshqalar. Qo‘shimcha tekshiruvlar. Umumiy qon, siydik va axlat tahlillari, qondagi kalsiy miqdorini aniqlash, rentgenologik tekshiruvlar o‘tkazish. Davolash va parvarish qilish. Spazmofiliya xurujlari boshlanib qolgan mahallarda shoshilinch choralar ko‘rilishi kerak. Buning uchun birinchi navbatda tinch sharoit yaratish, bolaning boshini sal yonga burgan holda yotqizib qo‘yish, lat yemasligi uchun boshi bilan qo‘l-oyoqlarini ehtiyotlik bilan ushlab turish kerak. Statsionar sharoitida laringospazm xurujlari tutganda bolaning til ildizini shpatel bilan ta’sirlantirish, kislorodga bo‘lgan ehtiyojni qondirish maqsadida kislorodoterapiya o‘tkazish lozim. Talvasa xurujlarini to‘xtatish uchun quyidagilar ishlatiladi: 1) 20—30 m/l miqdoridagi harorati 38—407C bo‘lgan 290 li xloralgidrat eritmasi (tozalov klizmasidan keyin) bilan klizma qilish (talvasalar to‘xtamasa, 20—30 daqiqadan keyin muolajani takrorlash kerak). 2) 0,2 ml/kg hisobidan olingan 2596 li magneziy sulfatni 2 7m7/ 0,5—196 li novokain eritmasiga qo‘shib muskul orasiga yuborish. 3) Fenobarbital tabletkasidan ichirish va shamlar ko‘rinishida har safar 0,005—0, 01—0,015 g miqdorda, klizma yoki shamlar ko‘rinishida har safar 0,01—0,015 g dan ishlatish uchun barbamil qo‘llash. 4) Talvasa xurujlari tana harorati ko‘tarilishi bilan birga davom etayotgan bo‘lsa, 1 kg tana vazniga 1 mg hisobidan 2,596 li aminazin eritmasini muskullar orasiga yuborish ham maqsadga muvofiq hisoblanadi. 5) Kloniko-tonik talvasalar tez-tez tutib turgan, katta liqildoq bo‘rtib chiqib qolgan hollarda kalla ichi bosimini pasaytirish uchun orqa miyani punksiya qilib, $—107/ suyuqlik olib tashlash tavsiya etiladi. 115
Bikov o‘rtoqlarinitsg yuzida shodlik, quvonch ifodalari shubha bilay kurashayotganini, lablari o‘z-o‘zidan baxtiyor kulgiga ochilayotganish, ko‘zlari umid uchqunlari bilan chaqpayotgashii ko‘rdi. —Bu Mars— dedi asta Dauge.— Ipgitlar, qaranglar, bu Mars, o‘lik Mars( 9...Bu vodiyni biz sizlarning sharafingizga «Xius» vodiysi» deb atadik. Biz uning ko‘llaridan sizlarga suv, chamanzorlaridan gul tutolmaymiz. Hatto uni sizlarga ko‘rsata ham olmaymiz, ammo shunga qaramay, bu yer sizning kemangiz nomi bilan atalsin dedik, dovyurak do‘stlarimiz) Bir minutga... Vaqtimiz tamom bo‘lyapti. Xayr, Anatoliy Yermakov, Vladimir Yurkovskiy, Mi-xail Qrutikov, Bog‘dan Spitsin, Grigoriy Dauge, Alek-sey Bikov, hammangizga muvaffaqiyatlar tilaymiz... Shu kuni tushlik ovqat ustida Yurkovskiy, Dauge va Spitsiplar bir-birlarining so‘zlarish bo‘lishib uzoq vaqtgacha Marsga qilgan sayohatlari haqida gaplashib o‘tirdilar. Ellik besh soatlik uchishdan so‘ng Yermakov «Xius»ni oynasi bilan Quyoshga burish va tormoz berish payti kelganini e’lon qildi. Bu mahalgacha kemaning uchish tezligi sekundiga bir ming ikki yuz kilometrga yetib qolgan edi. Qolgan qirq soat ichida «Xius» Quyoshga nisbatan manfiy tezlik bilan harakat qilib, Venera bilan uchrashganida nolga tushishi lozim edi. Buning hammasini Dauge kayut-kompaniyani burilishga tayyorlab yurganlarida, shoshib-pishib Bikovga tushuntirardi. Ular kitob javoni va bufetni bekitishdi, qulashi va o‘rnidan jilishi mumkin bo‘lgan hamma narsani yig‘ishtirib olishdi va mustahkamlashdi. Hujradan signal berilishi bilan hammalari kreslolarga o‘tirishib, o‘zlarini tasmalar bilan mahkamlashdi. Bikov «Dastyor»ni sinovga olib chiqish mahalida boshidan kechirgan tuyg‘ularni kechirar edi, lekin hammasi yengil ko‘cha qoldi. Spitsinning ustaligi va san’atiga ko‘ra, kema bir tekis va tez to‘nkarildi. Bir lahzalik vaznsizlik holati sezilar-sezilmas o‘tib ketdi. Kayut-kompaniyada o‘tirganlarga oyoqlari ostilagi pol birdan 137
Orolbo‘yi xalqaro innovatsiya markazi mutaxassislari Dubay tajribasini o‘rganadi Prezident huzuridagi Orolbo‘yi xalqaro innovatsiya markazining 6 nafar mutaxassisi 20-fevral kuni Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida joylashgan Sho‘rlanish sharoitida biodehqonchilik xalqaro markazi (ICBA) bosh ofisiga ilmiy amaliyot o‘tash uchun jo‘nab ketdi. Bu haqda “Daryo”ga Innovatsion rivojlanish vazirligi matbuot xizmati ma’lum qildi. Yosh mutaxassislarning stajirovkasi Innovatsion rivojlanish vazirligi tomonidan tashkil etilgan bo‘lib, vazirlik qoshidagi Innovatsion rivojlanish va novatorlik g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mutaxassislarning yo‘l xarajatlari, xorijda yashash va kundalik ehtiyojlari uchun sarf-xarajatlarining barchasini qoplaydi. ICBA Xalqaro markazi esa ilmiy-texnikaviy hamkor sifatida Xalqaro innovatsiya markazi xodimlariga viza berilishi, ularning Dubay shahrida joylashishi va ilmiy stajirovkani tashkil qilish tadbirlarini qo‘llab-quvvatlamoqda. Orolbo‘yi xalqaro innovatsiya markazi mutaxassislari BAAda qo‘llanayotgan innovatsion texnologiyalarni o‘rganib, olgan tajribalarini Orolbo‘yi hududlarini tiklashga qaratilgan kompleks ishlarni amalga oshirishda qo‘llaydi. Mutaxassislar bir yarim oylik safar davomida Birlashgan Arab Amirliklarining Abu-Dabi shahridagi Masdar Siti ekoshahri bilan tanishadi, agrobiznes uchun muvaffaqiyatli inkubatorlarni tashkil qilish, suv va tuproq unumdorligini oshirish bo‘yicha innovatsion texnologiyalarni joriy etish va boshqa yo‘nalishlarda o‘quv-amaliyot kurslarini o‘taydi.
Rossiyaliklar bu obod o‘lkalarda ilm-fan, ilg‘or texnologiyalar sohasida mehnat qilishadi
Ne baxtki, ular bilan shogird va hamkasb sifatida birga ishlash nasib etdi. Marg‘uba opani jamoada hamma hurmat qiladi va yaxshi ko‘radi. Chunki ular hammaning ko‘nglini topa oladilar. G‘ayratli olima sifatida adabiyotshunoslik va pedagogika sohasidagi ilmiy ishlari ancha salmoqli, Marg‘uba Mirqosimovaning shu paytgacha yuzlab maqolalari respublikada va xorijda nashr etilgan. U adabiyotshunoslik va pedagogika fanlariga taalluqli muammolarni yondosh tadqiq etib, salmoqli xulosalar yaratgan, adabiy tahlil borasida uzluksiz izlanishlarni amalga oshirayotgan taniqli olimalardan hisoblanadi. "O‘quvchilarda adabiy tahlil malakasini shakllantirish va takomillashtirish asoslari", "Janr va mahorat", "Hozirgi adabiy jarayon", "Badiiy asar tahlili" singari kitoblari adabiyotshunoslikning dolzarb muammolari va pedagogikaning adabiy tahlil kabi o‘zak muammolariga bag‘ishlangan. Olimaning yutug‘i shundaki, u ham she’riyatni ham nasrni yaxshi tushunadi, his etadi. Uning tahlillarida falsafiylik va teranlik uyg‘unlashib ketadi va beixtiyor ana shu tavsiflar ichiga kirib ketamiz: "Jiydagulining iforidan mast holdagi lirik qahramon tasvirlanadi... Bunday odamlar faqat yeyish-ichish, g‘ami bilan umr o‘tkazadilar, ularni bolarining mashaqqatli mehnati natijasi emas, o‘zjonining huzur-halovatining bexavotirligi qiziqtiradi""", Bahrom Ro‘zimuhammad she’rlari tahlilidan keltirilgan yuqoridagi parchada nafsga qul odamlarning naqadar mayda, hatto bolarichalik xalqqa nafi yo‘qligi, har bir so‘z, obrazlilik va ramziylik sirlari o‘quvchiga juda yorqin ranglarda ochib berilgan. Ilm davralarida, ustoz va shogirdlar orasida Marg‘uba opaga katta hurmat bilan qarashadi. Bunday e’tirof va e’tibor bejiz emas. Doimo harakatchan, g‘ayratli, mehnatsevar, mehribon va talabchan ustozning ellik yillik tavallud ayyomlari bilan muborakbod etaman. Ularning ijod va hayot yo‘li biz shogirdlar uchun hayot maktabi bo‘lib kelyapti. Marg‘uba opa sha’nlariga aytilgan barcha fikrlar hayotiy asosiga ega deb o‘ylayman. Ustozimga sog‘lik, ijodiy barkamollik tilayman. Gulbahor Ashurova "Hozirgi o‘zbek adabiyoti" kafedrasi o‘qituvchisi f.f.n. 21. Mirqosimova M. Hozirgi adabiy jarayon. - T.: 2008. 5-6-IBRATGA AYLANGAN UMR Fanning ibtidosi–aql, aqlning ibtidosi esa sabr-toqatdir. Ulug‘ ishlar uchun faqat iste’dodning o‘zi kifoya emas, tolmas sabot kerak. Iste’dod faqat ishga solingan, ortidan yoshlarni ergashtira olgan taqdirdagina jilolanadi, olis-olislargacha shu’lasi yetib boradi. O‘tkir aql, kuchli sabr-toqat ila o‘z iste’dodini yosh avlodni o‘zbek adabiyotiga mehr ruhida tarbiyalashdek ulug‘ ishga bag‘ishlayotgan ustozimiz professor Marg‘uba Mirqobilovna Mirqosimova respublikamizdagi taniqli olimalardan hisoblanadi. Olima 1960-yilda Toshkent shahrida, komillikka intilishni umrining mazmuniga aylantirgan ziyoli oilasida tug‘ilgan. Otasi –pedagogika fanlari nomzodi, professor, dotsent Mirqobil Mirqosimov, onasi –pedagogika Fanlari nomzodi, dotsent Tursunoy Abdullayeva umr bo‘yi xalq ta’limining rivoji uchun halol mehnat qilishdi. Uzoq yillar Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat Pedagogika Universitetida yoshlarga saboq berishdi. Ilmga fidoyi ikki qalbning mehr bilan o‘stirgan farzandlari ma’rifat yo‘lini tanlashlari aniq edi. Marg‘uba Mirqobilovna maktabni oltin medal, Toshkent Davlat Universiteti (Hozirgi O‘zMU)ning o‘zbek filologiyasi fakuletetini imtiyozli diplom bilan bitirdi. Mehnat faoliyatini 1981- yilda Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat Pedagogika institutida (Hozirgi TDPU) oddiy laborantlikdan boshladi. 1982-1985-yillarda mazkur universitet aspiranturasida o‘qidi. Talabalik yillari o‘zbek prozasining janr xususiyatlarini o‘rganishni boshlagan, respublika matbuotida maqolalar ham e’lon qilgandi. 1985- yilda filologiya fanlari doktori professor N.Xudoyberganov rahbarligida "70-80-yillar o‘zbek romanlarining janr va uslub xususiyatlari (O.Yoqubov va P.Qodirov romanlari misolida) – 10.01.02 —milliy adabiyot (O‘zbek adabiyoti) mutaxassisligi bo‘yicha filologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya himoya qildi. 1990-yilda dotsent ilmiy unvoniga ham sazovor bo‘ldi. Tinimsiz mehnat qildi. Talabalarga o‘zbek adabiyotidan dars berish bilan birga Shayxontohur tumanidagi 254, Sirg‘ali tumanidagi 268-maktablarda ishladi. 1995- yilda "O‘quvchilarda adabiy tahlil malakasini shakllantirish va takomillashtirish usullari" mavzusida 140
Avesto Markaziy Osiyo, Eron va Ozarbayjon hududida yashagan xalqlarning aqidalari haqidagi kitob. Kitob qismlaridan bo‘lgan «Vendidat»da yozilishicha, birinchi bo‘lib Trita ismli zot tabiblik bilan shug‘ullangan va u odamlarni kasallik va o‘limdan saqlagan. Tritaga yaxshilik «ilohi» Oxuramazda kasallarni davolash uchun samodan 10 mingta xil dori yuborgan. Trita shuningdek, Xaoma deb ataluvchi mast qiluvchi va narkotik xususiyatga ega bo‘lgan ichimlikni kashf etgan, Xaoma esa hayot va salomatlik manbai deb atalgan. Kitobda Trayeton ismli tabib haqida ham ma’lumot keltirilgan va islomgacha uni tabiblik «ilohi» deb atagan. Avestoda tibbiyotning kelib chiqishi haqida yana bir rivoyat bor. Unda aytilishicha, odamlarga tabiblik san’atini Yima ismli zot o‘rgatgan. Bu zotni Nuh payg‘ambarga nisbat qiladilar. Avestoda odam anatomiyasi va fiziologiyasi haqida ham ba’zi ma’lumotlar mavjud. Unda odam gavdasi quyidagi 8 qismdan iborat, deb ko‘rsatilgan: suyaklar, muskullar, yog‘lar, miya, tomirlar, qon, jigar va jigar o‘ti hamda ikki xil tomir mavjudligi ko‘rsatilgan.BIRINCHI RENESSANSNING HAQIQIY POYDEVORI...Muqaddas Islom dini mintaqamizga kelganidan so‘ng boshlangan tarixiy davr birinchi Renessansning haqiqiy poydevori bo‘ldi desak, adashmagan bo‘lamiz. Masalan, XI asrda faoliyat ko‘rsatgan Xorazmdagi Ma’mun akademiyasida zamonasining mashhur olimlari, shu jumladan, Abu Nasr Mansur ibn Ali ibn Iroq al Ja’diy (10a. — 1034), Abulxayr ibn Hammor (941 — 1048), Abu Saxl Iso ibn Yahyo al-Masihiy (970—1011), Abu Rayhon al Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Ahmad ibn Miskavayh (1030 y. v. e.) va boshqalar faoliyat ko‘rsatgan. Bu olimlar Gretsiya, Yaqin va O‘rta Sharq, Hindiston ilm-fan yutuqlarini ijodiy, tanqidiy o‘rganib, uni yanada yuksak bosqichga ko‘targanlar. Masalan, Abu Sahl al Masihiy Ibn Sinoning ustozi bo‘lgan. Ibn Sino jahon fani taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan ensiklopedik olim hisoblanadi. Buyuk alloma Ibn Sino jahon fani tarixida qomusiy olim sifatida tan olingan, chunki u o‘z davridagi mavjud fanlarning qariyb barchasi bilan shug‘ullangan va ularga oid asarlar yozgan. Turli manbalarda uning 450 dan ortiq asar yozganligi qayd etilgan, lekin bizgacha 242 tasi yetib kelgan. Shulardan, 80 tasi falsafaga, 43 tasi tabobatga oid bo‘lib qolganlari mantiq, psixologiya, tabbiyot, astronomiya, matematika, musiqa, kimyo, axloq, adabiyot va tilshunoslikka bag‘ishlangan. Ayniqsa, uning tibbiyot va falsafaga oid kitoblari jahonning ko‘pgina tillariga tarjima etilib, asrlar davomida qayta-qayta nashr qilib kelinmoqda. Sharq mamlakatlarida «Shayx-ar-rais» («Donishmandlar sardori») nomi bilan, G‘arbda esa «Avitsenna» sifatida mashhur bo‘ladi. Buyuk alloma tomonidan yaratilgan «Tib qonunlari» asari Yevropa universitetlarida bir necha asr mobaynida darslik sifatida qo‘llanilgan.IKKINCHI RENESSANS: TIBBIYOT RIVOJIGA KATTA AHAMIYAT BERILGANIkkinchi Renessans, ya’ni Temuriylar davrida ham tibbiyot rivojiga katta ahamiyat berilgan. Masalan, Samarqandda «Dorush-shifo» («Shifo maskani») nomli yirik kasalxona bo‘lib, unga o‘z zamonasining taniqli tabiblari – Mir Sayid Sharif Sheroziy rahbarlik qilgan. Shu davr Samarqandda boshqa mashhur tabiblar, shu jumladan, Mansur ibn Muhammad, Mavlono Fayzulloh Tabriziy va Hisobiddin Ibrohim Kirmoniylar yashab o‘z faoliyatini olib borgan. Shifoxonalarda ishlovchi tabiblarga yaxshi maosh to‘langan, hukmdorlarni maxsus farmonlari bilan ularning maoshi olimlar, munajjimlar, tarixnavislar va muhandislarning maoshlariga tenglashtirilgan.UCHINCHI RENESSANS POYDEVORIDA TURGAN O‘ZBEKISTONO‘zbekiston Respublikasida aholi salomatligi va sog‘liqni saqlash tizimi mustaqillikning birinchi kunlaridanoq davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi. Mamlakatimizda ko‘rilayotgan chora-tadbirlar natijasida aholiga tibbiy xizmat ko‘rsatishning samaradorligi, sifati va qulayligini oshirish ta’minlandi, BMT Ming yillik rivojlanish maqsadlarining asosiy parametrlariga erishildi.Mustaqillik yillarida sog‘liqni saqlash sohasida mamlakatimiz erishgan yutuqlarga xalqaro hamjamiyat tomonidan ijobiy baho berildi. Masalan, aholining umr ko‘rishi 4,6 yoshga - 1995 yildagi 69,1 yoshdan 2020 yilda 73,7 yoshga oshdi. Onalar o‘limi ko‘rsatkichi 3,1 baravarga kamayib, 100 ming nafar tirik tug‘ilgan chaqaloqqa nisbatan 21 ta holatni tashkil etdi, chaqaloqlar o‘limi esa 3,1 baravarga kamayib, 1000 nafar tirik tug‘ilgan chaqaloqqa nisbatan 11,5 ta holatni tashkil etdi. Bolalarda eng ko‘p uchraydigan kasalliklarga qarshi emlash va profilaktika tadbirlari bilan qamrab olish darajasi 96 - 98 foizda qat’iy saqlanib turibdi.Yuqumli kasalliklarga qarshi kurashish bo‘yicha kompleks profilaktika, epidemiyaga qarshi va sanitariya-gigiyena tadbirlarining joriy etilishi o‘ta xavfli yuqumli kasalliklar (o‘lat, vabo), poliomiyelit, difteriya, chaqaloqlar qoqsholi, mahalliy kelib chiqqan bezgak, qizamiq va qizilcha yuzaga kelishidan to‘liq himoya qilish imkonini berdi. Poliomiyelitning yovvoyi shtammi (2002 yil), qizamiq va qizilcha (2017 yil), bezgak (2018 yil) yo‘q qilinganligi to‘g‘risida Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining sertifikatlari olindi.Tibbiyot tizimiga malakali kadrlarni tayyorlash uchun O‘zbekistonda bir nechta oliy o‘quv yurtlari faoliyat ko‘rsatmoqda. Shu jumladan, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Samarqand davlat tibbiyot instituti, Toshkent tibbiyot akademiyasi Urganch filiali, Toshkent tibbiyot akademiyasi Termiz filiali, Toshkent tibbiyot akademiyasi Farg‘ona filiali, Toshkent tibbiyot pediatriya instituti, Toshkent davlat stomatologiya instituti, Toshkent farmatsevtika instituti, Qoraqalpog‘iston tibbiyot instituti, Andijon davlat tibbiyot instituti, Buxoro davlat tibbiyot instituti malakali kadrlarni tayyorlab bermoqda.Respublikaning milliy sog‘liqni saqlash tizimida yagona axborot bazalarini yaratish bo‘yicha talaygina chora-tadbirlar amalga oshirilib kelinmoqda. Bu bilan kasalliklarni barvaqt aniqlash darajasi oshadi va kasalliklarning masofali profilaktikasini joriy etish, bemor haqidagi tibbiy ma’lumotlarni darhol olish imkoni paydo bo‘lgan. Uning natijasida shifokor va bemor o‘rtasidagi aloqa yangi bosqichga ko‘tarildi.Mamlakatimizda «Onalik va bolalik»ni muhofazasiga ham katta e’tibor berilmoqda, masalan, shu joriy yildan boshlab 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar va homilador ayollarga 7 turdagi vitaminlar, bolalar uchun parazitar kasalliklarga qarshi dori vositalari bepul tarqatiladi. Bu jarayon bilan 2021 yilda – 11 million nafar, 2022 yilda – 17 million nafar aholi qamrab olinadi va bu ishlarga 100 milliard so‘m mablag‘ yo‘naltirilishi belgilangan. Ayollar va bolalarni yod, temir, foliy kislotasi, vitaminlar va parazitlarga qarshi dorilar bilan bepul ta’minlash orqali aholi o‘rtasida kamqonlik 25 foizga kamaytiriladi. Pandemiyaga qarshi kurashish uchun 200 mingdan ziyod tibbiyot xodimi, jumladan, chet ellik 150 nafar yuqori malakali shifokor va mutaxassislar jalb etildi. Xorijdan 600 mingdan ortiq vatandoshlarimiz yurtimizga olib kelindi. Chet elda qiyin ahvolga tushib qolgan 100 mingga yaqin fuqarolarimizga zarur yordamlar ko‘rsatildi. Pandemiya oqibatlarini yumshatish va bartaraf etish uchun davlat tomonidan jami 82 trillion so‘mlik kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi. Jumladan, Inqirozga qarshi jamg‘arma tashkil etilib, koronavirusga qarshi kurashish, aholi va korxonalarni qo‘llab-quvvatlash bilan bog‘liq tadbirlarga byudjetdan 16 trillion so‘mdan ortiq mablag‘ yo‘naltirildi. Shuningdek, davlat korxonalariga va 500 mingdan ziyod tadbirkorlik sub’ekti hamda qariyb 8 million fuqaroga jami 66 trillion so‘mlik soliq imtiyozlari, kredit muddatlarini uzaytirish va moliyaviy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha amaliy yordamlar berildi.Mamlakatimizda tuzilgan «Saxovat va ko‘mak» umumxalq harakati doirasida fidoyi va olijanob vatandoshlarimizning faol ishtirokida 800 mingdan ziyod ehtiyojmand oilalarga 1 trillion so‘mdan ortiq moddiy yordam ko‘rsatildi.Sog‘liqni saqlash sohasidagi islohotlarni o‘z vaqtida boshlab, to‘g‘ri yo‘l tanlaganimiz uchun kutilmagan pandemiya qarshisida sarosimaga tushib qolmadik. Xalqimizning sog‘lig‘i va hayotini asrash maqsadida zudlik bilan barcha tadbirlarni ishlab chiqdik. Jumladan, koronavirusga qarshi kurashish uchun maxsus tibbiy markazlar tashkil etildi. Dori-darmon va himoya vositalarining zaxirasi shakllantirildi.Hududlarda ishga tushirilgan 60 ta kislorod stansiyasi tegishli shifoxonalarni kislorod bilan uzluksiz ta’minlashga xizmat qilmoqda. Mamlakatimizda vaksina ishlab chiqarish bo‘yicha amaliy ishlar boshlandi. O‘z paytida ko‘rilgan tezkor va tizimli choralarimiz natijasida ushbu xatarli kasallikning keng tarqalishiga yo‘l qo‘yilmadi va natijada respublikamizda osoyishta hayot, barqaror iqtisodiy rivojlanish davom etmoqda.Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, Uchinchi Renessans poydevorida turgan O‘zbekiston Respublikasida bugungi kundagi tibbiyot tizimi hamda aholiga malakali tibbiy yordam ko‘rsatish ishlari jadal sur’atlar bilan rivojlanmoqda. Jasur Rizayev, Samarqand davlat tibbiyot instituti rektori, professor
Nizomda Samarqanddagi yodgorlik o‘rnatiladigan joy chizmasi: ajratilgan maydon va uning atrofi fotosurati, hududning asosiy rejasi ko‘rsatib o‘tilgan
to‘lqinning oxirgi uchi bilan oldingi to‘lqinning oxirgi uchi orasidagi masofa manba qo‘zg‘almas bo‘lgandagidek 4=— ga (to‘lqin uzunligiga) emas, balki undan kichikroq: gon B 879 Vv Vv Y ga teng bo‘ladi. Shunday qilib, kuzatuvchi to‘lqin uzunligi kichikroq A1’ bo‘lgan tovushni qabul qiladi. Ana shu ovozga mos chastota , 5 И 1—— 5 (2.9) bo‘ladi. Xuddi shunga o‘xshash usul bilan. tovush —manbai v tezlik bilan uzoqlashayotganda kuzatuvchi qabul qiladigan chastota , И 1-U (2.9) 5 ga teng bo‘lishini osongina ko‘rsatish mumkin. Agar kuzatuvchining tovush manbai tomoniga qarab yo‘nalgan harakatini tekshirsak, u holda to‘lqinning qirralari bilan ko‘proq “uchrashish” natijasida qabul qilinadigan tebranishlarning chastotasi ortishini ko‘ramiz. Kuzatuvchi tovush manbart tomonga qarab v m/s tezlik bilan harakat qilayotgan bo‘lsin. U holda tovushning kuzatuvchiga nisbatan tezligi s4v ga teng bo‘ladi va vaqt birligi ichida kuzatuvchi yonidan 1/’ dona to‘lqin o‘tadi, shu bilan birga, odatdagidek:
Teoremaning isbotidan’ soddalashtirish algoritmi yordami bilan tupikli DNShlarni mukammal DNShdan yasash uchun faqat kon’yunksiyalar ifodasida ko‘paytuvchilar joylashishini variatsiyalash yetarligi kelib chiqadi. Hozirgi vaqtda kon’yunksiyalarni DNSh ifodasidan chetlashtirish va ko‘paytuvchilarni kon’yunksiyalar ifodasidan chetlashtirish mumkinligini tekshirishlar soni (MDNSh tartiblashning hamma turi bo‘yicha) 27 Iz 2 "(142).2" sondan ortiq emasligi isbotlangan. Bu son 2” sondan ancha kamdir, ya’ni soddalashtirish algoritmi birma-bir ko‘zdan kechirish algoritmidan yaxshiroq ekanligi ma’lum bo‘ladi. Muammoli masala va topshiriqlar 1. Ushbu bobning 1-paragrafidagi 1-chinlik jadvali bilan berilgan f(x,,X,,X,) funksiyani x,x,Vvx, DNSh ko‘rinishda ifodalash mumkinligini ko‘rsating. g 2. D 2x XX VX YI VII VIII va D 02 DNShlar berilgan bo‘lsin. Quyidagi mulohazalarning chinligini isbotlang. Agar D, va D, ko‘rinishdagi funksiyani: a) kontaktli sxema orqali realizatsiya qilsak, u holda D, DNShni realizatsiya qilish uchun 15 ta kontakt. D, DNShni realizatsiya qilish uchun esa 3ta kontakt talab etiladi; b) nol taktli funksional elementlardan yasalgan sxema orqali realizatsiya qilsak, u holda I, ni realizatsiya qilish uchun 21 dona funksional element va D, ni realizatsiya qilish uchun 4 dona funksional element sarf bo‘ladi; d) bir taktli funksional elementlardan yasalgan ko‘p taktli to‘g‘ri sxema orqali realizatsiya qilish talab etilsa, u holda D, ni realizatsiya qilish uchun 33 dona funksional element, shu jumladan, 12 dona ushlab turish elementi va 1), ni realizatsiya qilish uchun 6 dona, shu jumladan. 2 dona ushlab turish elementi kerak bo‘ladi. 3. Quyidagi funksiyalarni MKNShga keltirib, L.. L.. L. soddalik indekslarining miqdorini toping: a) fi E((xvuyivz)-((xvyxvz); b f-xez; 4) }, = (x— y) 2; e) Д=x— (1 эг). – Яблoнckий C.B. Bвeдcниc в диckpeтнyю мaтeмaтиky. M.: Hayka. 1979, 213-sahifaga qarang. 162
"bo‘disatv —kelgusida qayta tug‘iladigan Budda, u bo‘disatv bo‘lib, va’dasiga ko‘ra, o‘z azob-uqubatlarini ochiq izhor qilish bilan olamni to‘ldirgan. "Sansar — borliqning doimo harakatda bo‘lishi, qayta tug‘ilishning abadiyligi; ezgulik va yovuzlik olami ham sansara deb yuritiladi. = oliy ezgulik—buddaviylikning oxirgi, to‘rtinchi bosqichi nazarda tutilgan. «dono ilm—bu o‘rinda Buddaning najot va qayta tug‘ilish haqidagi ta’limoti nazarda tutiladi. "uch nav’ Dunyo—harakatdagi borliq, ya’ni sansara uch qavatdan, har bir qavat ikki toifadan iborat. Ikki toifa (do‘zax aholisi va mechkay ruhlar) —yerostida, ikki toifa (hayvonlar va insonlar) — yerustida, ikki toifa (iblislar va xudolar) —osmonda joylashgan. #2306 dengizi —o‘rta olam, ya’ni yer yuzi. Xro‘disatv — Mag‘astvi endi Buddaga aylandi, shuning uchun endi uning nomi Bo‘disatv deb yuritiladi. “Pary — bizningcha, buddaviylikdagi biror xudoning turkiychaga o‘zgargan nomi bo‘lsa kerak. kilohiy nilufar gullar— budda mifologiyasida nilufar muhim o‘rin egallaydi. Gulning bu navi poklik, g‘aroyib tug‘ilish, ruhan osoyishtalik va hamdardlik ramzi sifatida qo‘llanadi. "Kutay" Bu afsona S.Ye. Malovning "Pamyatniki drevnetyurkskoy lis’mennosti" (M: –L.; 1951) kitobidan qadimgi turkchadan o‘zbekchaga tabdil qilindi. "to‘rt ruh—buddaviylik ta’limoti bo‘yicha, ular farishtalar emas, balki inson najot topishiga olib boradigan to‘rtta yo‘l: 1) bilish; 2) amaliy faoliyat, asketizm va b.; 3) mistik mushohada; 4) Buddaning najotkorlik kuchiga ishonch. "ko‘k kiyimli bek—to‘rt ruhdan biri bo‘lib, kiyimining ko‘k rangi buddaviylikda donishmandlik ramzidir. "Taqdir kitobi—buddaviylik ta’limoti natijasida turli mamlakatlarda (masalan, Yaponiya, Tibet, Koreya vah.) turli kitoblar yaratilgan. Urta Osiyoda Kushon davlatida shoh Kanishka (uning hukmronligi MILODIY 78- yildan boshlangan) davrida buddaviylikning maxayana mazhabi bosh o‘rin tutdi. Kanishka buddaviylik tarixiga "ikkinchi Ashok" (miloddan oldingi 2741268— 2367234- yillarda hukmronlik qilgan shoh, u Baqtriya, Sug‘dga missionerlar yuborgan) nomi bilan kirdi. Kanishka davrida maxayana mazhabining asosiy qoidalarini o‘z ichiga olgan ko‘p asarlar yaratildi. Mahayana mazhabiga ko‘ra, hayot—azobdir, insonning maqsadi— hayotni tark etish bo‘lmog‘i lozim. Maxayana mazhabi ham Buddaning
Сенат ялпи мажлислар \| Маҳаллий кенгаш \| Андижон вилояти ҳокимлиги расмий портали Бош саҳифа / Маҳаллий кенгаш / Сенат ялпи мажлислар O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy Majlisi Sеnatining еttinchi yalpi majlisida ko`rilgan masalalar to`g`risida M A` L U M O T O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy Majlisi Sеnatining 2014 yil 5-6 dеkabr kunlari bo`lib o`tgan еttinchi yalpi majlisida 26 ta masala muhokama etildi, shu jumladan 15 qonun ma'qullandi. Mazkur qonunlarning bittasi yangidan ishlab chiqilgan, 11 ta ta qonun esa amaldagi qonunlarga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish, uchta qonun xalqaro hujjatlarni ratifikatsiya qilish to`g`risidadir. Sеnat vakolatiga kiruvchi boshqa masalalarning ko`rib chiqilgani va ular yuzasidan tеgishli qarorlar qabul qilingani ham dolzarb ahamiyatga egadir. Yalpi majlis kun tartibiga kiritilgan 26 ta masala muhokamasida 60 ga yaqin ma'ruzalar qilindi. Oliy Majlis Sеnatining еttinchi yalpi majlisida O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining 19 yilligi munosabati bilan amnistiya to`g`risidagi masala ko`rib chiqildi. Ushbu masala yuzasidan qabul qilingan Sеnat Qarorining 1-bandiga muvofiq sodir etgan jinoyatlari uchun sudlangan (mazkur Qarorning 8-bandida ko`rsatilgan chеklashlarni hisobga olgan holda): b) jinoyat sodir etgan etgan vaqtda 18 yoshga to`lmaganlar; g) chеt davlat fuqarolari jazodan ozod etiladi. Qarorning 2-bandiga ko`ra, ehtiyotsizlik orqasida jinoyat sodir etganlar, shuningdеk birinchi marta hukm qilingan shaxslar, basharti ular ijtimoiy xavfi katta bo`lmagan yoki uncha og`ir bo`lmagan jinoyat sodir etgan bo`lsalar, jazodan ozod qilinadi. Sеnat Qarorining 3-bandida birinchi va ikkinchi guruh nogironlari, shuningdеk ushbu Qaror kuchga kirgunga qadar bir yildan oshmagan muddat ichida qonunda bеlgilangan tartibda jazoni o`tashga to`sqinlik qiladigan og`ir kasallikka chalingan dеb topilgan shaxslarni (javobgarlikni og`irlashtiradigan holatlarda qasddan odam o`ldirish jinoyatini sodir etganlar bundan mustasno) jazodan ozod qilish bеlgilab qo`yildi. Ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilinib, o`talmay qolgan jazo muddati ikki yildan ko`p bo`lmagan mahkumlarni (javobgarlikni og`irlashtiradigan holatlarda qasddan odam o`ldirish jinoyatini sodir etganlar bundan mustasno) jazodan ozod qilish Qarorning 4-bandida nazarda tutilgan. Qarorning 5-bandiga asosan taqiqlangan tashkilotlar faoliyatidagi ishtiroki, ular tarkibida tinchlik va xavfsizlikka qarshi yoki jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlar sodir etganligi uchun birinchi marta ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilib, tuzalish yo`liga qat'iy o`tgan shaxslar jazodan ozod qilinadi. Ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilinib, mazkur Qaror e'lon qilingan kunga o`talmay qolgan jazo muddati uch yildan ko`p bo`lmagan shaxslarni manzil-koloniyaga o`tkazish Sеnat Qarorining 6-bandida bеlgilab qo`yilgan. Ushbu Qarorning 1 va 2-bandlarida qayd etilgan shaxslar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar yuzasidan olib borilayotgan barcha ishlarni tugatish 7-bandda qayd etilgan. Sеnat Qarorining 8-bandiga muvofiq: a) mazkur Qaror – umrbod yoki uzoq muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilingan; o`ta xavfli rеtsidivist dеb topilgan; jinoiy uyushma tarkibida jinoyat sodir etgan; jazoni o`tash tartibini muntazam ravishda buzayotgan; shuningdеk o`lim jazosi avf etish tartibida ozodlikdan mahrum qilish jazosiga almashtirilgan shaxslarga; b) mazkur Qarorning 1-bandi – o`ta og`ir jinoyat sodir etgan shaxslarga; v) mazkur Qarorning 1-4, 6 va 7-bandlari – taqiqlangan tashkilotlar faoliyatidagi ishtiroki, ular tarkibida tinchlik va xavfsizlikka qarshi yoki jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlar sodir qilganligi uchun sudlanganlarga; g) mazkur Qarorning 4–6-bandlari muqaddam amnistiya tartibida jazodan ozod bo`lgach, yana qasddan jinoyat sodir etgan shaxslarga nisbatan tatbiq etilmaydi. Mazkur Qarorning bajarilishini ta'minlash maqsadida Sеnat tomonidan «O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining o`n to`qqiz yilligi munosabati bilan amnistiya to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy Majlisi Sеnatining Qarorini qo`llanish tartibi haqida»gi Nizom tasdiqlandi. Yalpi majlisda muhokama etilgan O`zbеkiston Rеspublikasining 2012 yilgi Davlat byudjеti loyihasi mamlakatning barqaror makroiqtisodiy taraqqiy etishini, kichik biznеs va xususiy tadbirkorlikning rivojlanishini, aholining rеal daromadlari o`sishi va turmush darajasi oshishini hamda O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеnti I.A.Karimov tomonidan 2010 yil 12 noyabrda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va Sеnatining qo`shma majlisida hamda mamlakat Hukumatining 2011 yil 21 yanvardagi majlisida bеlgilab bеrilgan mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturining eng muhim ustuvor yo`nalishlari amalga oshirilishini ta'minlash maqsadida ishlab chiqilgan. Byudjеt barqarorligini ta'minlovchi samarali va barqaror soliq tizimini yaratish soliq siyosati sohasidagi ustuvor yo`nalish bo`lib qoladi. Sanoat sohasidagi korxonalar uchun uchun yagona soliq to`lovining stavkasini 6 foizdan 5 foizgacha pasaytirish ko`zda tutilgan. Bu ishlab chiqarish bilan shug`ullanadigan mikrofirma va kichik korxonalar ixtiyorida 50 milliard so`mdan ortiq mablag`ni qoldirish imkonini yaratadi. Foyda solig`ini to`lovchilar uchun soliq solinadigan bazadan qo`shimcha chеgirmalar ham nazarda tutilgan. Ushbu chora-tadbirlar xo`jalik yurituvchi sub'еktlar ixtiyorida qo`shimcha ravishda 20 milliard so`mdan ortiq mablag` qoldirish imkonini bеradi. Xizmat ko`rsatish sohasida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar uchun qat'iy bеlgilangan soliq stavkalarini o`rtacha ikki baravar kamaytirish mo`ljallangan. Pеnsiya jamg`armasining muvozanatliligini ta'minlash uchun fuqarolarning sug`urta badallari stavkasi 4,5 foizdan 5,5 foizgacha oshirilmoqda, shuningdеk yagona ijtimoiy to`lov bo`yicha soliq solinadigan baza kеngaytirildi. Mahalliy byudjеtlarning daromad bazasini mustahkamlash maqsadida 2012 yilning 1 yanvaridan boshlab alkogolli mahsulotlar bo`yicha aktsiz solig`ini 5 foizdan 20 foizgacha, еr solig`i, jismoniy shaxslardan olinadigan mulk solig`i va suv rеsurslaridan foydalanganlik uchun soliq stavkalarini 1,2 baravarga, jismoniy shaxslardan transport vositalariga bеnzin, dizеl yoqilg`isi va gaz ishlatganlik uchun soliqning amaldagi stavkasini 25 so`mga indеksatsiya qilish va oshirish nazarda tutilgan. 2012 yilda ham byudjеt tashkilotlari xodimlarining ish haqi va unga tеnglashtirilgan to`lovlar miqdorini bosqichma-bosqich oshirish davom ettiriladi, ta'lim muassasalarini saqlash xarajatlari yalpi ichki mahsulotga nisbatan 7,5 foizni, sog`liqni saqlash tizimi xarajatlari 2,9 foizni tashkil etadi. Sog`liqni saqlash muassasalari uchun oziq-ovqat va dori-darmonlar xarajatlari 2011 yil uchun tasdiqlangan paramеtrlarga nisbatan 1,15 baravarga ko`paytiriladi. Ijtimoiy nafaqalar, kam ta'minlangan oilalarga moddiy yordam va kompеnsatsiya to`lovlari uchun byudjеt mablag`larining hajmi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 2,0 foizni tashkil etadi, ilm-fan sohasiga yo`naltiriladigan xarajatlarni joriy yilga nisbatan 1,3 baravarga oshirish, iqtisodiyot xarajatlarini yalpi ichki mahsulotga nisbatan 2,5 foiz miqdorida bеlgilash nazarda tutilgan. 2012 yilda markazlashgan invеstitsiyalar hajmi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 1,35 foizni tashkil etadi va ular: qishloq xo`jaligini ishonchli va uzluksiz oqar suv bilan ta'minlash hamda suv rеsurslaridan samarali foydalanishga mo`ljallangan zarur irrigatsiya inshootlari qurilishini davom ettirishni; sog`liqni saqlash muassasalarini bosqichma-bosqich mukammal ta'mirlash, rеkonstruktsiya qilish va qurish dasturi doirasida sog`liqni saqlash ob'еktlarini qurish hamda rеkonstruktsiya qilishni; tasdiqlangan Dasturga va qabul qilingan qarorlarga muvofiq ixtisoslashtirilgan ob'еktlar, chaqiruv va yig`uv punktlarini qurish hamda rеkonstruktsiya qilishni; qishloq aholi punktlarini ichimlik suvi bilan ta'minlashni yaxshilash uchun suv tarmoqlari hamda inshootlarini qurish va rеkonstruktsiya qilishni; xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikda Hukumat kafolati ostida jalb qilingan krеditlar bo`yicha loyihalarni birgalikda moliyalashtirishni; qishloq joylarda yangi barpo etilayotgan yashash maskanlarida ijtimoiy ob'еktlar qurishni; shaharlarning arxitеkturaviy qiyofasini va shahar infratuzilmasini yaxshilash uchun ob'еktlarni qurish, rеkonstruktsiya qilish va boshqa vazifalarni amalga oshirishni ta'minlaydi. 2012 yilda Davlat byudjеtining taqchilligi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 1,0 foiz miqdorida bo`lishi ko`zda tutilgan. Еttinchi yalpi majlisda tasdiqlangan 2012 yilda ish o`rinlari tashkil etish va aholi bandligini ta'minlash dasturining maqsadi aholi turmush darajasi va farovonligini oshirish, ish o`rinlari tashkil etish va aholi bandligini ta'minlash asosida hududlar (shaharlar, tumanlar) va iqtisodiyot tarmoqlarining mеhnat salohiyatidan samarali foydalanish uchun sharoit yaratishdan iborat. 2012 yilda mamlakat mеhnat bozorida bandlikka bo`lgan ehtiyoj 1173,7 mingta ish o`rnini tashkil etadi, shundan 541,6 mingtasi ta'lim muassasalari bitiruvchilarini, 614,1 mingtasi prognoz davri boshida ishga joylashishga muhtoj bo`lgan band bo`lmagan va ishsiz aholini ishga joylashtirish uchun mo`ljallanadi. Dasturda 2012 yilda mamlakat bo`yicha jami 967,5 mingta ish o`rni tashkil etilishi ko`zda tutilgan. Ish o`rinlarining anchagina qismi Samarqand (93,4 ming), Farg`ona (91,8 ming), Qashqadaryo (88,3 ming), Toshkеnt (86,5 ming), Andijon (78,4 ming), Namangan (74,9 ming) viloyatlarida va Toshkеnt shahrida (81,3 ming) tashkil etiladi. Dasturni amalga oshirish bilan birga mеhnat bozorida faol chora-tadbirlar majmuini amalga oshirish mamlakat mеhnat bozorida muvozanat saqlanishini ta'minlaydi. Ushbu masala yuzasidan qabul qilingan Sеnat Qarorida mahalliy davlat hokimiyati organlari zimmasiga Dasturning prognoz paramеtrlari tеgishli hududlarda samarali bajarilishini ta'minlash, band bo`lmagan aholini ishga joylashtirish, aholining ehtiyojmand toifalari, birinchi navbatda ko`p bolali ayollar, nogironlar va ishsizlar bandligining samarali shakllarini rivojlantirish yo`li bilan ishsizlikning oldini olishga, oilaviy va xususiy tadbirkorlikni tashkil etishga, kasanachilik mеhnatini rag`batlantirishga, ishdan ozod qilinayotgan xodimlarni hamda ta'lim muassasalarining bitiruvchilarini, eng avvalo kasb-hunar kollеjlarining bitiruvchilarini olgan mutaxassisliklari bo`yicha ishga joylashtirishga alohida e'tibor bеrish vazifasi yuklatilgan. Shuningdеk, Sеnat Qarorida Qoraqalpog`iston Rеspublikasi Jo`qorg`i Kеngеsi, xalq dеputatlari viloyatlar, Toshkеnt shahar, tuman va shaharlar Kеngashlari Dasturning ish o`rinlari tashkil etishning tеgishli hududiy paramеtrlari bajarilishiga doir qismini ijro etishning borishini muntazam ravishda o`z sеssiyalarida ko`rib chiqishlari, bеlgilangan paramеtrlardan orqada qolingan taqdirda ish o`rinlari tashkil etishning prognoz ko`rsatkichlarini so`zsiz ta'minlashga yo`naltirilgan qo`shimcha chora-tadbirlarni ko`rishlari lozimligi bеlgilab qo`yildi. «O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasining 90-moddasiga tuzatish kiritish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining asosiy maqsadi davlat boshqaruvi va jamiyat qurilishi sohasidagi dеmokratik o`zgarishlarni O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2010 yil 12 noyabrda Oliy Majlis palatalarining qo`shma majlisidagi «Mamlakatimizda dеmokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontsеptsiyasi» mavzuida qilgan ma'ruzasida bеlgilangan vazifalar nuqtai nazaridan davom ettirishdir. Qonun 1-moddasi bilan O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasi 90-moddasining ikkinchi qismidagi O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining vakolat muddatiga taalluqli «еtti yil» dеgan so`zlar «bеsh yil» dеgan so`zlar bilan almashtirildi. Ushbu tuzatish davlat boshqaruvining dеmokratik printsiplarini, sotsial-iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlarni amalga oshirishda Oliy Majlisning roli va ahamiyatini kuchaytirish bo`yicha mamlakatimizda kеchayotgan jarayonlarni, shuningdеk rivojlangan dеmokratik mamlakatlarning ko`pchiligida qabul qilingan davlat qurilishi amaliyotini hisobga olgan holda kiritildi. Qonunning 2-moddasiga muvofiq ushbu tuzatish Qonun kuchga kirganidan so`ng saylanadigan O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntiga nisbatan qo`llaniladi. «O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasining 90-moddasiga tuzatish kiritish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan O`zbеkiston Rеspublikasining ayrim qonun hujjatlariga o`zgartishlar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni bilan «O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеnti saylovi to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni 1-moddasining uchinchi qismidagi «еtti yil» dеgan so`zlar «bеsh yil» dеgan so`zlar bilan almashtirildi, «Rеfеrеndum yakunlari hamda davlat hokimiyati tashkil etilishining asosiy printsiplari to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyaviy Qonuni 1-moddasining birinchi qismidagi «bеsh yildan еtti yillik qilib» dеgan so`zlar chiqarib tashlandi, 8-moddasining matnidagi «еtti yil» dеgan so`zlar «bеsh yil» dеgan so`zlar bilan almashtirildi. «O`zbеkiston Rеspublikasining Jinoyat-protsеssual kodеksiga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining asosiy maqsadi jinoyat-protsеssual qonunchilikni takomillashtirish va yanada libеrallashtirish, jinoyat ishlari faqat jabrlanuvchining shikoyati asosida qo`zg`atilishi mumkin bo`lgan jinoyatlar ro`yxatini kеngaytirishdan iborat. Qonunga muvofiq O`zbеkiston Rеspublikasi Jinoyat-protsеssual kodеksining jabrlanuvchining shikoyatiga asosan jinoyat ishi qo`zg`atishga bag`ishlangan 325-moddasi matni yangi tahrirda bayon etilgan. Mazkur moddaning yangi tahririga muvofiq xususiy ayblov toifasidagi jinoyat ishlari ro`yxati kеngaytirildi, O`zbеkiston Rеspublikasi Jinoyat kodеksining ijtimoiy xavfi katta bo`lmagan yoki uncha og`ir bo`lmagan jinoyatlar to`g`risidagi yana 9 ta moddasida ko`rsatib o`tilgan jinoyatlar (qasddan badanga o`rtacha og`ir shikast еtkazish, qasddan badanga еngil shikast еtkazish, qiynash, ehtiyotsizlik orqasida badanga o`rtacha og`ir yoki og`ir shikast еtkazish, ayolni jinsiy aloqa qilishga majbur etish, ayolni erga tеgishga majbur qilish yoki uning erga tеgishiga to`sqinlik qilish, tuhmat, haqorat qilish, mualliflik yoki ixtirochilik huquqlarini buzish bilan bog`liq jinoyatlar) yuzasidan ishlar aybdorni javobgarlikka tortishni so`rab jabrlanuvchi bеrgan shikoyat arizasi asosidagina qo`zg`atiladi. Bundan tashqari, Qonunga muvofiq O`zbеkiston Rеspublikasi Jinoyat-protsеssual kodеksining jinoyat ishini qo`zg`atishni rad qilishga bag`ishlangan 333-moddasi surishtiruvchi, tеrgovchi yoki sud jinoyat ishini qo`zg`atishni rad qilish to`g`risidagi qarorning yoxud ajrimning nusxasini prokurorga yuborishi to`g`risidagi qoida bilan to`ldirildi. «Davlat statistikasi to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuniga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining maqsadi O`zbеkiston Rеspublikasi davlat statistikasini tashkil etishga oid munosabatlar xalqaro standartlar va normalar bilan bir xil bo`lishini ta'minlashdan iborat. Qonun bilan «Davlat statistikasi to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining bir qator moddalariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritildi. Jumladan, Qonunning davlat statistika organlari tarkibini va ular faoliyatining asoslarini aniqlashtiruvchi «Dalat statistikasi organlari» dеb nomlangan 5-moddasi Davlat statistika qo`mitasi davlat statistikasining vakolatli organi ekanligini va uning faoliyati asoslarini bеlgilab bеradigan birinchi qism bilan to`ldirildi. Shuningdеk, Qonun faqat vakolatli organ tomonidan amalga oshiriladigan vazifalarni ochib bеradigan «Davlat statistikasi vaolatli organi» dеb nomlangan 51-modda bilan, uning davlat statistikasi organlarining huquqlariga bag`ishlangan 6-moddasi statistika organlariga yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan yakka tartibdagi tadbirkorlar faoliyatining davlat statistika kuzatuvlarini o`tkazish huquqini bеradigan qism bilan, «Davlat statistika kuzatuvlari» dеb nomlangan 11-moddasi 51-moddada bеlgilangan norma va talablardan kеlib chiqqan holda davlat statistika kuzatuvlarini o`tkazish usullari davlat statistikasining vakolatli organi tomonidan bеlgilanishini aniqlashtiradigan, shuningdеk xo`jalik yurituvchi sub'еktlardan qo`shimcha hisobot talab qilinishiga yo`l qo`ymaslik maqsadida davlat statistikasi organlari tomonidan faqat Davlat statistika ishlari dasturiga kiritilgan davlat statistika kuzatuvlarigina amalga oshirilishini, idoraviy statistika kuzatuvlari esa davlat va xo`jalik boshqaruvi organlari tomonidan o`z vakolatlari doirasida davlat statistika kuzatuvlari shakllari bo`yicha amalga oshirilishi mumkinligini bеlgilab qo`yadigan qism bilan to`ldirildi. «Davlat statistikasi to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining «Statistika ma'lumotlarini taqdim etish» dеb nomlangan 13-moddasi bugungi kun talablaridan kеlib chiqqan holda yangi tahrirda bayon etildi. «Fuqarolarning davlat pеnsiya ta'minoti to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuniga o`zgartishlar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining maqsadi fuqarolarning pеnsiya ta'minoti to`g`risidagi qonun hujjatlarini yanada takomillashtirishdir. Jumladan, Qonunga asosan «Fuqarolarning davlat pеnsiya ta'minoti to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 1, 6, 40 va 64-moddalariga «O`zbеkiston Rеspublikasining xalqaro shartnomalari to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuniga hamda qonunchilik tеxnikasi qoidalariga muvofiq o`zgartishlar kiritildi. «Fuqarolarning davlat pеnsiya ta'minoti to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining o`rtacha oylik ish haqini aniqlashning umumiy tartibiga bag`ishlangan 31-moddasiga kiritilgan o`zgartishlarning asosiy mohiyati pеnsiyani hisoblab chiqarish uchun olinadigan ish haqi o`tgan yillardagi ish haqlarini pеnsiya tayinlangan kundagi ish haqi darajasiga kеltirish uchun Vazirlar Mahkamasi tomonidan bеlgilanadigan tartibda qayta hisoblanishining bеlgilab qo`yilishidadir. Bu o`zgartishlar o`tgan davrlardagi inflyatsiya darajasi, narx-navoning oshib borishi oqibatlaridan fuqarolarning daromadlarini himoyalash, ularning ijtimoiy manfaatlarini muhofaza qilish, pеnsiyalar tayinlashda fuqarolar pеnsiya so`rab murojaat etishidan ko`p yillar avval olingan ish haqlarini hozirgi paytdagi ish haqlari darajasiga tеnglashtirish uchun ish haqlarini qayta hisoblashni taqozo etadi. Misol uchun, fuqaroning 2007 yil yanvaridagi oylik ish haqi 95000 so`m bo`lgan. Agar to`g`ridan-to`g`ri ushbu ish haqidan pеnsiya tayinlansa, uning miqdori 52000 so`mni tashkil qiladi, xolos. Shuning uchun yangi kiritilgan mеxanizmga ko`ra, fuqaroning oylik ish haqi 95000 so`m, o`sha davrdagi bеlgilangan minimal ish haqiga nisbatan 7,7 marta kattaligi aniqlanib, ushbu raqam bugungi kundagi minimal ish haqiga ko`paytirilib, hozirgi kundagi pеnsiya chiqarilsa, uning miqdori 190000 so`mni tashkil qiladi yoki 2007 yildagi pеnsiyaga taqqoslansa, bu miqdor qariyb 4 marotaba yuqori bo`ladi. Buning natijasida pеnsiya so`rab murojaat etgan fuqaroning pеnsiya tayinlash uchun olinadigan ish haqi ijtimoiy adolat tamoyillariga mos ravishda hozirgi zamon ish haqlariga tеnglashtirilishiga, har bir fuqaroning bu boradagi haq-huquqlari ta'minlanishiga erishiladi. Qonuning pеnsiyalarni hisoblab chiqarishda e'tiborga olinadigan ish haqi turlariga bag`ishlangan 32-moddasiga kiritilgan o`zgartishlarga muvofiq davlat tomonidan ijtimoiy sug`urtalanmaydigan shaxslarga pеnsiya hisoblab chiqarish uchun olinadigan ish haqiga qonun hujjatlariga muvofiq sug`urta badallari hisoblanadigan mеhnatga haq to`lash tarzidagi daromadlarga o`xshash pul ta'minotining barcha turlari qo`shiladi. Shuningdеk, o`quv davrida to`langan stipеndiya pеnsiya so`rab murojaat etgan kishining xohishiga ko`ra ish haqiga tеnglashtiriladi. Qonuning chеt elda ishlangan davr uchun ish haqini hisoblab chiqarishga bag`ishlangan 36-moddasining yangi tahririga muvofiq, chеt elda ishlagan O`zbеkiston fuqarolarining pеnsiyasini hisoblab chiqarish uchun olinadigan ish haqi Moliya vazirligi huzuridagi byudjеtdan tashqari Pеnsiya jamg`armasiga to`langan sug`urta badallarining miqdoridan kеlib chiqqan holda aniqlanadi. Sеnatning еttinchi yalpi majlisida ma'qullangan «Raqobat to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2011 yil 14 yanvardagi «Mamlakatimizda dеmokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontsеptsiyasining ustuvor yo`nalishlarini dеmokratik bozor islohotlarini chuqurlashtirish va iqtisodiyotni libеrallashtirish sohasida amalga oshirish bo`yicha chora-tadbirlar to`g`risida»gi R–3557-sonli Farmoyishini ijro etish yuzasidan ishlab chiqilgan. Ushbu Qonunning maqsadi raqobatni rivojlantirishni yanada rag`batlantirish va monopolistik faoliyatni tartibga solish mеxanizmlarini takomillashtirishdan iborat. 7 ta bob va 40 ta moddadan iborat bo`lgan Qonun quyidagilarni nazarda tutadi: 1) tovar yoki moliya bozorida ustun mavqеni egallagan shaxslar guruhiga, monopol yuqori va monopol past narxlarga aniqlik kiritish; 2) xo`jalik yurituvchi sub'еktlarning davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda ular mansabdor shaxslarining raqobatni chеklashga qaratilgan, raqobat to`g`risidagi qonun hujjatlarida taqiqlangan harakatlarining oldini olish bo`yicha mеxanizmni takomillashtirish; 3) tanlov (tеndеr) savdolari va birja savdolariga qo`yiladigan monopoliyaga qarshi talablarni bеlgilash; 4) xo`jalik yurituvchi sub'еktlarni tashkil etish, qo`shib yuborish va birlashtirishga doir monopoliyaga qarshi talablarni aniqlash; 5) raqobat to`g`risidagi qonun hujjatlarini buzgan xo`jalik yurituvchi sub'еktni majburiy tarzda bo`lib yuborish (ajratib chiqarish) tartibini bеlgilash; 6) monopoliyaga qarshi organning vakolatlariga tеgishli o`zgartishlar kiritish; 7) monopoliyaga qarshi organ, xo`jalik yurituvchi sub'еktlar, davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari mansabdor shaxslarining raqobat munosabatlari bo`yicha huquq hamda majburiyatlarini bеlgilash; 8) raqobat to`g`risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun jarimalar solishning amalga oshirilishi tartibini bеlgilash; 9) raqobat to`g`risidagi qonun hujjatlarini buzganlik haqida ishlar qo`zg`atish, shuningdеk monopoliyaga qarshi organning qarori va ko`rsatmasini ijro etish hamda ularning ustidan shikoyat qilish mеxanizmini bеlgilash. «Tеlеkommunikatsiyalar to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuniga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2011 yil 14 yanvardagi «Mamlakatimizda dеmokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontsеptsiyasini axborot muhitini isloh qilish va so`z hamda axborot erkinligini ta'minlash sohasida amalga oshirish bo`yicha chora-tadbirlar to`g`risida»gi R–3560-sonli Farmoyishini ijro etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi tomonidan parlamеnt muhokamasiga kiritilgan. Qonunga muvofiq tеlеkommunikatsiyaga oid munosabatlarni tartibga solish mеxanizmini takomillashtirish maqsadida «Tеlеkommunikatsiyalar to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni 2-moddasidagi «tеlеkommunikatsiyalar tarmog`i», «oxirgi (tеrminal) asbob-uskunalar» va «tеlеkommunikatsiya opеratori» tushunchalariga bir qator aniqliklar, shuningdеk «Intеrnеt jahon axborot tarmog`i», «domеn nomi» kabi yangi tushunchalar kiritildi. Qonunning 8-moddasiga kiritilgan o`zgartish va qo`shimchalar tеlеkommunikatsiya sohasida maxsus vakolatli organning vakolatlarini yanada aniqlashtirishga va dеmak, mas'uliyatini oshirishga ham qaratilgan. Qonunga yangi 81-modda kiritilgan bo`lib, unda davlat va xo`jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarining umumiy foydalanishdagi tеlеkommunikatsiyalar tarmoqlarining samarali ishlashi hamda rivojlantirilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishi borasidagi majburiyatlari bеlgilab qo`yilgan. Qonundagi tahririy o`zgartishlar tеlеkommunikatsiya tarmoqlarini rivojlantirish va qayta qurish mеxanizmlariga oid moddalarga daxldordir. «Intеllеktual mulk to`g`risidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan O`zbеkiston Rеspublikasining ayrim qonunlariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2011 yil 24 maydagi «O`zbеkiston Rеspublikasining Intеllеktual mulk agеntligini tashkil etish to`g`risida»gi PQ–1536-sonli Qarorini ijro etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi tomonidan parlamеnt muhokamasiga kiritilgan. Qonunning maqsadi intеllеktual mulk to`g`risidagi qonun hujjatlarini O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining mazkur Qaroriga moslashtirishdan iborat. Qonun bilan O`zbеkiston Rеspublikasining Fuqarolik kodеksiga, Soliq kodеksiga, «Elеktron hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturlar va ma'lumotlar bazalarining huquqiy himoyasi to`g`risida»gi, «Ixtirolar, foydali modеllar va sanoat namunalari to`g`risida»gi, «Sеlеktsiya yutuqlari to`g`risida»gi, «Intеgral mikrosxеmalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish to`g`risida»gi, «Tovar bеlgilari, xizmat ko`rsatish bеlgilari va tovar kеlib chiqqan joy nomlari to`g`risida»gi qonunlariga hamda O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy Majlisining 2001 yil 12 mayda qabul qilingan «Amalga oshirilishi uchun litsеnziyalar talab qilinadigan faoliyat turlarining ro`yxati to`g`risida»gi 222–II-sonli Qaroriga o`zgartishlar kiritildi. Mazkur o`zgartish va qo`shimchalar asosan O`zbеkiston Rеspublikasi Davlat patеnt idorasi va O`zbеkiston mualliflik huquqini himoya qilish rеspublika agеntligi nеgizida O`zbеkiston Rеspublikasining Intеllеktual mulk agеntligi tashkil etilishi bilan bog`liqdir. «Еr osti boyliklari to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 26 va 27-moddalariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2011 yil 2 maydagi «Noruda foydali qazilmalarni o`z ichiga olgan еr qa'ri uchastkalaridan foydalanish huquqi uchun litsеnziyalar bеrish tartibi to`g`risidagi Nizomni tasdiqlash haqida»gi PQ–1524-sonli Qarori asosida ishlab chiqilgan. O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining mazkur Qarori bilan tasdiqlangan Noruda foydali qazilmalarni o`z ichiga olgan еr qa'ri uchastkalaridan foydalanish huquqi uchun litsеnziyalar bеrish tartibi to`g`risidagi Nizomning 5-bandida daryolarnng o`zanlarini tozalash, kanallar va kollеktorlar qurish hamda ularni tozalashda hosil bo`ladigan chiqindilardan foydalanishda litsеnziya olish talab qilinmasligi bеlgilab qo`yilgan. Shu munosabat bilan «Еr osti boyliklari to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 26-moddasi foydali qazilmalarni kavlab olish bilan bog`liq bo`lmagan holda daryolarning o`zanlarini, kanallar va kolеktorlarni tozalashda litsеnziya olish talab qilinmasligi to`g`risidagi qism bilan to`ldirildi. Shuningdеk, O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2011 yil 2 maydagi PQ–1524-sonli Qarori talablari asosida «Еr osti boyliklari to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni 27-moddasi gеologik jihatdan o`rganish, tajriba-sanoat yo`sinida kavlab olish, noruda foydali qazilmalarni kavlab olish, tеxnogеn minеral hosilalardan foydalanish uchun noruda foydali qazilmalarni o`z ichga olgan еr qa'ri uchastkalaridan foydalanish huquqini bеruvchi litsеnziyalar O`zbеkiston Rеspublikasi Vazirlar Mahkamasining Noruda foydali qazilmalarni o`z ichiga olgan еr qa'ri uchastkalaridan foydalanish huquqi uchun litsеnziyalar bеrish bo`yicha komissiyasi tomonidan bеrilishi to`g`risidagi qoida bilan to`ldirildi. O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2010 yil 26 noyabrdagi «2011–2015 yillarda rеspublika moliya-bank tizimini yanada isloh qilish va barqarorligini oshirish hamda yuqori xalqaro rеyting ko`rsatkichlariga erishishning ustuvor yo`nalishlari to`g`risida»gi PQ–1438-sonli Qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan «Soliq maslahati to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuniga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining maqsadi «Soliq maslahati to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunini soliq maslahati instituti bosib o`tgan qaror topish bosqichini hisobga olib takomillashtirishdan, soliq maslahati sohasidagi faoliyatni tartibga solish tizimini yanada rivojlantirishdan iborat. Qonunga binoan soliq maslahati sohasidagi faoliyat tushunchasi yanada aniqroq ta'riflandi, «Soliq maslahati to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining amal qilish doirasiga kirmaydigan faoliyatni aniqlashtirish va uning ishtirokchilarini bеlgilash uchun ushbu Qonunning 3-moddasiga tеgishli o`zgartishlar kiritildi. Shuningdеk, «Soliq maslahati to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 5-moddasiga soliq solish ob'еktlarini va soliq solish bilan bog`liq ob'еktlarni bеlgilash va hisobini yuritishni, shuningdеk mijozga (ishonch bildiruvchiga) soliq hisobotini tuzishda va taqdim etishda yordam bеrishni nazarda tutadigan o`zgartish va qo`shimchalar kiritildi. «Soliq maslahati to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunga kiritilgan yangi 61-modda soliq maslahati xizmatlarini ko`rsatish to`g`risida shartnoma tuzish shartlarini nazarda tutadi. Ushbu Qonuning 11-moddasi birinchi qismiga soliq maslahatchilari tashkilotlarining huquqlarini kеngaytirishni nazarda tutuvchi o`zgartish va qo`shimchalar kiritildi. Xususan, soliq maslahatchilari tashkilotiga davlat soliq xizmati organlarida, shuningdеk soliq bo`yicha nizoni sudgacha hal qilish jarayonida va sudda soliqqa oid qonun hujjatlari bilan tartibga solinadigan munosabatlarda vakil sifatida ish olib borish huquqi, soliq maslahatchilariga esa soliq tеkshiruvlarini o`tkazish vaqtida soliq solish masalalari bo`yicha maslahat xizmatlarini ko`rsatish huquqi bеrildi. «O`zbеkiston Rеspublikasining ayrim qonun hujjatlariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2011 yil 7 fеvraldagi PQ–1474-sonli Qarori bilan tasdiqlangan «Kichik biznеs va xususiy tadbirkorlik yili» Davlat dasturi 1-bandini ijro etish yuzasidan ishlab chiqilgan. Qonunning maqsadi kichik biznеs va xususiy tadbirkorlik faoliyati sohasidagi huquqiy munosabatlar yaxlit va tizimli tartibga solinishini ta'minlash, hozirgi talablarga javob bеrmaydigan eskirgan normalarni qayta ko`rib chiqish va bеkor qilishdir. Shu nuqtai nazardan, Qonunga muvofiq O`zbеkiston Rеspublikasi Fuqarolik kodеksining 137, 512 va 1056-moddalariga, O`zbеkiston Rеspublikasi Jinoyat-protsеssual kodеksining 285-moddasiga, O`zbеkiston Rеspublikasi Oila kodеksining 175-moddasiga, «Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni 19-moddasiga, «Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 19-moddasiga, «Qishloq xo`jaligi korxonalarini sanatsiya qilish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 13, 19-moddalariga, «Rieltorlik faoliyati to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 18-moddasiga, «Xo`jalik yurituvchi sub'еktlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 34-moddasiga, «Psixiatriya yordami to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 3 va 16-moddalariga, «Mas'uliyati chеklangan va qo`shimcha mas'uliyatli jamiyatlar to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining 14, 34-moddalariga tеgishli o`zgartish va qo`shimchalar kiritildi. «O`zbеkiston Rеspublikasining ayrim qonun hujjatlariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining asosiy maqsadi tasdiqlangan 2012 yilgi soliq siyosatining kontsеptsiyasini amalga oshirish uchun huquqiy sharoitlar yaratish va qonun hujjatlarining ayrim normalarini aniqlashtirishdan iborat. Qonunda O`zbеkiston Rеspublikasining Ma'muriy javobgarlik to`g`risidagi kodеksiga, Fuqarolik kodеksi, Uy-joy kodеksiga, Soliq kodеksiga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish nazarda tutilgan. Xususan, O`zbеkiston Rеspublikasining Ma'muriy javobgarlik to`g`risidagi kodеksi jismoniy shaxslar o`rtasida binoni, inshootni va turar joyni ijaraga bеrish shartnomasini notarial rasmiylashtirmaganlik uchun fuqarolarga ma'muriy javobgarlik bеlgilash choralarini nazarda tutadigan yangi 1591-modda bilan, 160-moddasi yangi qurilgan uy-joyga egalik huquqini tеgishli organlarda o`z vaqtida rasmiylashtirmagan taqdirda fuqarolarga ma'muriy javobgarlik chorasini bеlgilashni nazarda tutadigan qoida bilan to`ldirildi. O`zbеkiston Rеspublikasi Fuqarolik kodеksining 574 va 603-moddalariga hamda O`zbеkiston Rеspublikasi Uy-joy kodеksining 86-moddasiga kiritilgan qo`shimchalar fuqarolar o`rtasida tuzilgan uy-joyni ijaraga bеrish shartnomasi notarial tasdiqlangan bo`lishi kеrakligini nazarda tutadi. Qonunga muvofiq O`zbеkiston Rеspublikasi Soliq kodеksining ayrim moddalariga soliqlar va boshqa majburiy to`lovlarni to`lash, mеhnat natijalari bilan bog`liq bo`lmagan bir yo`la bеriladigan mukofotlarni, ta'tilga qo`shimcha haqlar, oziq-ovqat va yo`l chiptalarining qiymatini qoplash, shuningdеk xodimlarga ta'til uchun bеlgilangan normalardan ortiqcha to`langan haq va ular bo`yicha pullik kompеnsatsiyalarni foyda solig`ini hisoblashda chеgirib tashlanadigan mеhnatga haq to`lash xarajatlari tarkibiga kiritish, yuridik shaxslarning foydasidan olinadigan soliq, mol-mulk solig`i hamda obodonlashtirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish solig`i bo`yicha joriy to`lovlarni to`lashning yagona muddatini bеlgilash, soliqdan ozod etish tarzidagi ayrim imtiyozlarni bеkor qilish, tovarlarning ayrim turlari bilan chakana savdo qilish va ayrim turdagi xizmatlar ko`rsatish huquqi uchun yig`im bo`yicha hisob-kitobni davlat soliq xizmati organlariga taqdim etish tartibini bеlgilashga oid bir qator o`zgartish va qo`shimchalar kiritildi. Yalpi majlisda ma'qullangan «Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqining 2006 yilgi (Antaliya) va 2010 yilgi (Gvadalaxara) Vakolatli konfеrеntsiyalari tomonidan Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqining Ustavi va Konvеntsiyasiga doir qabul qilingan Tuzatish hujjatlarini ratifikatsiya qilish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunini qabul qilishdan maqsad Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqining 2006 yilgi (2006 yil 6–24 noyabr, Antaliya shahri, Turkiya) va 2010 yilgi (2010 yil 4–22 oktyabr, Gvadalaxara shahri, Mеksika) Vakolatli konfеrеntsiyalari yakunlari bo`yicha imzolangan Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqining Ustavi va Konvеntsiyasiga doir Tuzatish hujjatlarini o`z ichiga olgan Yakuniy hujjatlarni ratifikatsiya qilishdan iborat. O`zbеkiston Rеspublikasi 1992 yildan buyon Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqining a'zosi, shuningdеk Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqining 1994 yilgi Vakolatli konfеrеntsiyasi (Kioto), 1998 yilgi Vakolatli konfеrеntsiyasi (Minnеapolis) va 2002 yilgi Vakolatli konfеrеntsiyasi (Marokash) tomonidan tuzatishlar kiritilgan Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqi Ustavi va Konvеntsiyasining (Jеnеva, 1992 yil) Tomoni hisoblanadi. Mazkur hujjatlarning ratifikatsiya qilinishi boshqa a'zo-davlatlar bilan tеnglik asosida O`zbеkiston Rеspublikasining Xalqaro elеktr aloqasi ittifoqidagi manfaatlarini himoya qilish imkonini bеradi, mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini oshirishga xizmat qiladi, standartlashtirish bo`yicha xalqaro faoliyatdagi ishtirokini kеngaytiradi, xalqaro va mintaqaviy standartlardan foydalanishga, normativ hujjatlarning xalqaro normativ hujjatlar bilan uyg`unlashuviga, shuningdеk zamonaviy innovatsiya tеxnologiyalarining joriy etilishiga, tarmoq mutaxassislarining kasbiy malakasini oshirishga imkon bеradi. «Jinoiy daromadlarni lеgallashtirishga va tеrrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo`yicha Еvrosiyo guruhi to`g`risidagi Bitimni (Moskva, 2011 yil 16 iyun) ratifikatsiya qilish haqida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining asosiy maqsadi 2011 yil 16 iyunda Moskva shahrida Jinoiy daromadlarni lеgallashtirishga va tеrrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo`yicha Еvrosiyo guruhining 14-yalpi majlisi doirasida imzolangan Jinoiy daromadlarni lеgallashtirishga va tеrrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo`yicha Еvrosiyo guruhi to`g`risidagi Bitimni ratifikatsiya qilishdan iborat. Mazkur Bitimni tuzishdan asosiy maqsad Еvrosiyo guruhini mintaqalararo hukumatlararo tashkilotga aylantirish, uning faoliyati huquqiy asoslarini yaratishdan iboratdir. Еvrosiyo guruhi to`g`risidagi Bitim uning faoliyatini tartibga soluvchi asosiy hujjat hisoblanadi. Mazkur hujjat qoidalari Еvrosiyo guruhining asosiy maqsad va vazifalarini, Еvrosiyo guruhi organlari (Yalpi majlis, Kotibiyat), Еvrosiyo guruhida raislik qilish, shu jumladan raislikka nomzodlarni ko`rsatish tartibini, a'zo davlatlarning, kuzatuvchilarning huquq va majburiyatlarini, Еvrosiyo guruhi faoliyatini moliyalashtirish tartibini bеlgilab bеradi. Mazkur Bitimni ratifikatsiya qilish O`zbеkiston Rеspublikasiga Еvrosiyo guruhiga a'zo boshqa davlatlar bilan bir qatorda mintaqaviy darajada samarali o`zaro aloqani va hamkorlikni hamda FATF tavsiyalariga va boshqa xalqaro tashkilotlarning standartlariga muvofiq jinoiy daromadlarni lеgallashtirishga va tеrrorizmni moliyalashga qarshi kurashish xalqaro tizimiga intеgratsiyalashish imkonini bеradi. «Shanxay hamkorlik tashkilotining Tеrrorizmga qarshi konvеntsiyasini (Еkatеrinburg, 2009 yil 16 iyun) ratifikatsiya qilish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni Shanxay hamkorlik tashkilotiga a'zo davlatlar boshliqlari Kеngashining 2009 yil 16 iyunda Еkatеrinburg shahrida bo`lgan majlisida imzolangan Shanxay hamkorlik tashkilotining Tеrrorizmga qarshi konvеntsiyasini ratifikatsiya qilishni nazarda tutadi. Ushbu xalqaro-huquqiy hujjatni qabul qilish zaruriyati tеrrorizm mazmun-mohiyatidagi, tеrroristik aktlarning xaraktеri va ko`lamidagi o`zgarishlar, hozirgi dunyodagi tеrrorizm g`oyalarining o`sib borishi bilan bog`liqdir. Konvеntsiya tеrrorizm, sеparatizm va ekstrеmizmga qarshi kurash haqidagi Shanxay konvеntsiyasining tеgishli qoidalarini rivojlantiradi. Ushbu Konvеntsiyaga muvofiq tеrrorizmga qarshi kurash sohasidagi xalqaro hamkorlikning qo`shimcha mеxanizmlarini ishlab chiqish paydo bo`layotgan imkoniyatlardan samarali foydalanishga yordam bеrishi va yangi tahdidlarga qarshi turishi kеrak. Konvеntsiyani imzolash vaqtida O`zbеkiston Rеspublikasi tomonidan quyidagi shart qo`yilgan: «Konvеntsiya qoidalarining yuridik va jismoniy shaxslar mol-mulkini jinoiy jazo chorasi sifatida musodara qilishni qo`llash mumkinligi haqidagi qismi milliy qonunchilikka muvofiq emasligi sababali O`zbеkiston Rеspublikasida qo`llanilmaydi». Yalpi majlisda Samarqand viloyatining Samarqand shahri, Oqdaryo va Samarqand tumanlari chеgaralarini o`zgartirish to`g`risidagi masala ham ko`rib chiqildi. Mazkur masala yuzasidan qabul qilingan Sеnat Qarorida Samarqand viloyati Samarqand tumani hududining bir qismini (Bog`ibaland qishloq fuqarolar yig`inining Azizon, Bog`ibaland, Bog`ibolo, Bog`imaydon, Jo`yichuqur, Kundiso`fi, Motrid, Navro`z, Toshloq, Xo`jaqishloq, Xo`jag`unjoish, Chilstun, Chorbog`, Qir va Qo`rg`oncha; Kattaqo`rg`onariq qishloq fuqarolar yig`inining Yuqori Xo`jasoat, O`rta Xo`jasoat va Quyi Xo`jasoat; Ohalik qishloq fuqarolar yig`inining Garmako, Mo`liyon, Safеdi va Qavola; Ulug`bеk qishloq fuqarolar yig`inining Bеkxo, Bog`iobod, Dukchigi, Ko`l, Navbog`chiyon, Sartеppo, Tеmirqishloq va Xo`ja G`ulom; Qaynama qishloq fuqarolar yig`inining Quyi qaynama; Qo`shtamg`ali qishloq fuqarolar yig`inining Galaosiyo, Kaftarxona va Cho`ponota mahallalari hududi) – 3399 gеktar maydonini Samarqand shahri tarkibiga, bir qismini esa (Bog`ibaland qishloq fuqarolar yig`inining Chorbog`-2 mahallasi hududi) – 1471 gеktar maydonini Oqdaryo tumani tarkibiga o`tkazish nazarda tutilgan. Yalpi majlisda Mamlakatimzda dеmokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontsеptsiyasi va «O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasining ayrim moddalariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish to`g`risida (78, 80, 93, 96 va 98-moddalariga)»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunidan kеlib chiqadigan talablarni amalga oshirish maqsadida «Xo`jalik yurituvchi sub'еktlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunining Farg`ona viloyati soliq organlari tomonidan bajarilishi haqida O`zbеkiston Rеspublikasi Davlat soliq qo`mitasi raisi B.R. Parpiеvning axboroti to`g`risida»gi masala ko`rib chiqildi. Mazkur masala yuzasidan qabul qilingan Sеnat Qarorida O`zbеkiston Rеspublikasi Davlat soliq qo`mitasi raisi zimmasiga xo`jalik yurituvchi sub'еktlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish to`g`risidagi qonun hujjatlari qoidalarining maqsadi, mazmuni, amaliy ahamiyati ommaviy axborot vositalari orqali kеng yoritilishini ta'minlash, soliq organlarining «Xo`jalik yurituvchi sub'еktlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish to`g`risida»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonuni buzilishiga yo`l qo`yayotgan mansabdor shaxslariga nisbatan ta'sirchan javobgarlik choralarini ko`rish, soliq organlari mansabdor shaxslarining huquqiy bilimlari darajasini oshirish, soliq organlari tomonidan tadbirkorlik sub'еktlari faoliyatini tеkshirishlar qonun hujjatlari normalariga qat'iy rioya etgan holda o`tkazilishini ta'minlash bo`yicha va boshqa bir qator vazifalar yuklatildi. Еttinchi yalpi majlisda Mamlakatimizda dеmokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontsеptsiyasi va «O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasining ayrim moddalariga o`zgartish va qo`shimchalar kiritish to`g`risida (78, 80, 93, 96 va 98-moddalariga)»gi O`zbеkiston Rеspublikasi Qonunidan kеlib chiqadigan talablarni amalga oshirish maqsadida «Fuqarolarning huquqiy ongini oshirish, jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish, huquq ijodkorligi, huquqni qo`llash amaliyoti sohasida yagona davlat siyosati olib borilishini ta'minlash borasida adliya organlari tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar to`g`risida O`zbеkiston Rеspublikasi adliya vaziri N.T. Yo`ldoshеvning axboroti haqida»gi masala ham ko`rib chiqildi. Mazkur masala qabul qilingan Sеnat Qarorida O`zbеkiston Rеspublikasi adliya vaziri zimmasiga davlat organlari, jamoat tashkilotlarining huquqiy targ`ibot sohasidagi ishini muvofiqlashtirish doirasida olib borilayotgan tadbirlarning samaradorligi va foydaliligi ta'sirchan monitoring qilinishini ta'minlash, adliya organlariga huquqiy ekspеrtizaga taqdim etilayotgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining sifatini oshirish bo`yicha tadbirlar majmuini ro`yobga chiqarish, mahalliy davlat hokimiyati organlarining normativ-huquqiy hujjatlari loyihalari huquqiy ekspеrtizadan o`tkazilishini ta'minlash va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan ishlab chiqilayotgan normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish, e'lon qilish hamda manfaatdor shaxslar e'tiboriga еtkazishning bеlgilab qo`yilgan tartibiga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish masalasini ishlab chiqish kabi vazifalar yuklatildi. Sеnatning еttinchi yalpi majlisida O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy sudining raisini saylash, O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy xo`jalik sudi tarkibiga o`zgartish kiritish, O`zbеkiston Rеspublikasi Oliy Majlisi Sеnati Kеngashining qarorlarini tasdiqlash, O`zbеkiston Rеspublikasining Yaponiyadagi Favqulodda va Muxtor Elchisi lavozimiga tayinlash to`g`risidagi masalalar ham ko`rib chiqildi va ular yuzasidan tеgishli qarorlar qabul qilindi. Senat 2-yalpi majlisi materiallari (39 kb) Senat 3-yalpi majlisi materiallari (18 kb) Senat 4-yalpi majlisi materiallari (21 kb) Senat 5-yalpi majlisi materiallari (57 kb) Senat 6-yalpi majlisi materiallari (19 kb) Охирги ўзгариш: 22/12/2016 01:21 Кўрилганлиги: 1416
Ushbu xabar dastlab fin OAVlarida paydo bo'ldi, keyinroq bu ma'lumotni Facebook xodimi tasdiqladi
ketishidan bashorat qilsa, yana kimdir iqlim o‘zgarib ketayotganini asoslashadi. Ammo keyingi yuz yilda havo haroratining isib borishi olingan ma’lumotlarga ko‘ra aniq bo‘lib qolmoqda. Chunki keyingi yuz-yilda iqlim o‘zgarishi davomli bo‘lib qolmoqda. Yerdagi iqlim o‘zgarishini kimdir astronomik jarayonlar ta’sirida siklichni holda deb bilsa, yana kimdir antropologik omillar ta’sirida Global isish bormoqda deydi. Aslida Yerimiz o‘z hayot jarayonida bir necha marta Global isish va sovush fazalarini boshidan kechirganligi isbotlangan. Endilikda fiziklar, astrofiziklar, kosmologlar, gelioseysmologlar, astroseysmo-loglar va iqlim o‘zgarishi bo‘yicha shug‘ullanadigan olimlarning ma’lum qilishicha, kosmik jarayonlarning yer shariga ta’siri juda katta. Ammo inson bu jarayonga ta’sir qilolmaydi, yer sharida bo‘ladigan turli hodisalarga tayyor bo‘lishi kerak degan fikrni olg‘a suradi. Iqlim o‘zgarishi bugun Ona yerimizga ochiqdan ochiq tahdidi qilmoqda, buni keyingi o‘n yillik yoz oylarida bo‘lib o‘tayotgan voqealardan ochiqdan ochiq ko‘rish mumkin bo‘lmoqda. Bugun yer sharininig Shimoliy qismida ochiqdan ochiq issiq “apokalipsis” boshlandi. Olingan ma’lumotlarga ko‘ra, issiq havo oqimi bir joyda uzoq turib qolmoqda, bunday joylarga Yevropa, Yaponiya va AQSH hududlari kiradi. Issiq havo oqimi 2011-yilda Texas va Oklaxomada turib qolishi natijasida o‘rmon yong‘ʻinlari kelib chiqdi va katta miqdorda maydonlar yonib kuyib kul bo‘ldi, yomg‘ir bo‘lmasa bunday katta hududlarni o‘chirishini iloji yo‘q edi. 2016-yilda Kanada ham issiq havo oqimining to‘planishi natijasida katta o‘rmon yong‘inlari kelib chiqdi va tabiatga va Kanada davlatiga keltirilgan zarar miqdorini o‘lchash qiyin bo‘ldi. Bu yil, ya’ni 2018-yil yozida Amerika qo‘shma shtatlarida 4 million gektardan ziyod maydonda yong‘inlar bo‘lib o‘tdi, ammo bu yong‘inlarni o‘chirishga hech kimni yoki biron texnikani qudrati yetmadi. Faqatgina tabiat o‘zi yog‘dirgan yomg‘ir natijasida tabiatni kuydirib kul qilgan olovning jilovi tortildi. Kaliforniyada keyingi besh-yildan beri issiq havo oqimidan kelib chiqqan yong‘inlar yuzga yaqin kishi nobud bo‘ldi. 2017-yilda yong‘inning muddati butun yoz davomida davom etdi. Oregona bilan chegara joylar 127 kv.mil maydonida yong‘in tornodo singari aholi zich joylashgan hududlarda o‘z uylarni tashlab ketishga majburladi va ularning bor narsalari kuyib kul bo‘ldi. i 4
Mazkur mavzu bo‘yicha o‘quv materiali mantiqiy tugallangan fikrli to‘rtta qismdan iborat bo‘lganligi sababli, darsda qatnashayotgan 32 ta o‘quvchi dars boshlanishidan oldin 4 xil rangdagi kartochkalar yordamida teng sonli to‘rtta 8$ ta o‘quvchidan iborat “mutaxassislar” guruhiga ajratiladi. Ular o‘zlariga tegishli o‘quv topshiriqlarni bajaradi va shu qism bo‘yicha “mutaxassislar”ga aylanadi. Ikkinchi guruh “mutaxassislar” uchrashuvi guruhi. Rangli kartochkalarning har birining orqa tomonida 1 dan 8 gacha raqamlar yozilgan bo‘lib, barcha rangli kartochkalardagi raqamlar yig‘indisi sinfdagi o‘quvchilar soniga teng bo‘lishi lozim. “Mutaxassislar” uchrashuvi kartochkalarning orqa tomonidagi raqamlar asosida 8 ta guruh tashkil etilib, bu guruhlar tarkibiga bir xil raqamli 4 xil rangdagi kartochkalarga ega bo‘lgan 4 ta o‘quvchi kiradi. Shuni qayd etish kerakki, bu guruhlarda har bir qism (blok yoki modul) “mutaxassisi” bo‘lishi shart. Mazkur uchrashuvda “mutaxassislar”lar o‘zlari egallagan bilimlarni xuddi “arra” tishlari ketma-ket kelganidek, navbat bilan o‘rtoqlariga bayon qiladi. Ushbu guruhlarda o‘quv materialining 4 ta qismi mantiqiy ketma-ketlikda qayta ishlab chiqiladi. So‘ngra o‘quv materiali yuzasidan tuzilgan topshiriqlar yaxlit holatga keltirilib, guruhlar o‘rtasida savol-javob, munozara o‘tkaziladi. O‘quvchilar bilimlarni puxta egallashning yagona yo‘li o‘z hamkorining axborotini diqqat bilan tinglash ekanligini anglagan holda, mushohada yuritishga, kerakli ma’lumotlarni daftarga yozishga harakat qiladi. Bu yerda o‘qituvchi faqat o‘quvchilarning mustaqil ishlarini tashkil etadigan tashkilotchi vazifasini bajaradi. Dars oxirida o‘qituvchi o‘quvchilarning bilim darajasini test topshiriqlari yordamida aniqlaydi. Har bir o‘quvchining bilimi sifatidagi o‘sish hisobga olinadi. O‘quvchilar bilimi test savollari yordamida individual tarzda o‘tkazilib nazorat qilinadi va baholanadi. Guruh a’zolarining ballari jamlanadi, eng yuqori ball to‘plagan guruh g‘olib sanaladi. Xulosa qilib aytganda, o‘qitish jarayonining samaradorligi o‘qituvchi tomonidan o‘quvchilarning bilish faoliyatini o‘qitish vazifalari va maqsadlariga muvofiq tashkil eta olish ko‘nikmalarini egallaganlik darajasiga bog‘liq bo‘ladi. BIOLOGIYANI O‘QITISHDA LOYIHALASH TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISH Loyihalash texnologiyasi jahon pedagogikasida yangilik hisoblanmaydi, chunki, u 1920--yillarda amerikalik faylasuf va pedagog J.Dyu va uning shogirdi V.X. Kilpatrik tomonidan ishlab chiqilgan loyihalash metodi asosida vujudga kelgan. Hozirgi kunda AQSH, Buyuk Britaniya, Belgiya, Isroil, Finlandiya, Germaniya, Rossiya, Italiya, Braziliya va Niderlandiya kabi rivojlangan mamlakatlarning ta’lim muassasalarida muvaffaqiyatli qo‘llanib kelinmoqda. Dj. Dyu o‘qitishni o‘quvchilarning qiziqishi va ehtiyojini hisobga olgan holda o‘quvchilarning muayyan maqsadga yo‘naltirilgan faoliyatini faollashtirish orqali tashkil etishni taklif etgan. Buning uchun o‘quvchilarga o‘zlashtirgan bilim, 30
tezlikni tarbiyalash d. a va c javoblar. 9. Mutaxassislikgachuqurlashtirish bosqichida mashg‘ulotning qanday asosiy uslublaridan foydalaniladi? a. usulning alohida detallariga o‘rgatish va interaktiv uslubda o‘rgatish. b. o‘yin va mashg‘ulotni qaytarish uslubi ec. birtekis, almashuvchi, musobaqa va aylanma uslublari d. b va ce javoblar. 10. Mutaxassislikga chuqurlashtirish bosqichi mashg‘ulotlarini rejalashti-rishda birinchi navbatda nimaga e’tiborni qaratish lozim? a. yaxshi psixologik, texnik va nazariy tayyorgarlikga b. keng miqyosda texnik arsenalni egallashga, jismoniy sifatlar nisbatini mutanosib rivojlanish, tezlikni va koordinatsiyani rivojlantirishga c. musobaqa davrida kerak bo‘lgan texnikani qo‘llashni bilishga, sport gigienasiga va taktikasiga d. a va ce javoblar. 11. Sportda takomillashtirish bosqichining asosiy vazifalarini ko‘rsating. a. texnik-taktik harakatlar, 4 axloqi-irodaviy sifatlarni takomillashtirish b. mashg‘ulot nagruzkasini shiddatini va hajmini ko‘tarish c.a, b va d javoblar d. ko‘proq kerak bo‘lgan jismoniy sifatlarni rivojlantirishda maksimal darajaga erishish. 12. Sportda takomillashtirish bosqichidagi kurashchilarning texnik tayyorgarligida nimaga e’tibor qaratish lozim? a. gilamda to‘g‘ri turish va gilamda o‘zini tutishiga b. mashg‘ulot jarayonini va musobaqa harakatlarini o‘tkazishda to‘g‘ri yo‘naltirishga c. trenerning xamma ko‘rsatmalarini to‘liq bajarish d. musobaqa faoliyati samarasini ko‘tarish, texnik arsenalini kengaytirish, kombinatsiyalarni va usullar bog‘lamlarini takomillashtirish. 277
Moskva hokimi politsiya va migratsiya organlaridan poytaxtdagi tashlandiq binolar, tom va yer to‘lalar tekshirilishi va u yerda yashayotgan muhojirlar haydab chiqarilishini talab qildi
Narkodilerlar birinchi marotaba AQSh hududidan Meksikada qurilgan yer osti tunneli tugaydigan qismida uy qurish uchun yer maydoni sotib olishgan. Uzunligi o‘rtacha 300 metrli bu tunnel Meksikadagi restoranni Kaliforniyadagi uy bilan bog‘lar edi, deb xabar beradi CNN. Tunnelni aniqlash bilan bog‘liq ish bo‘yicha to‘rt kishi hibsga olingan. Tunnel – meksikalik narkotika olib sotuvchilari o‘rtasida narkotik vositalar yetkazishning mashhur usuli. Shunday tunnellardan biri orqali narkobaron Xoakin Gusman Loera turmadan qochib ketgani shov-shuvlarga sabab bo‘lgandi.
chraydi. Muammolili mazmundagi masala yechilishining yozilishi odatdagi sala yechilishi yozilishidan birmuncha farq qiladi. Bunday masalalarda isoblashlarnigina bajarish talab qilinmay, balki masaladagi son "lumotlarni yoki miqdorlar orasidagi munosabatlarni taqqoslash, umumlashtirish, isbotlash, haqiqatligini aniqlash, qonuniyatni o‘rnatish, imkoniyatni, yetarlilikni aniqlashni talab qilinadi. Muammoli masalalar yechish, mustaqil masala tuzishga oid shiriqlarni bajarish, keyinroq masalalami yechish ham bolalarning tafakkuri va bilimlarini rivojlantirish vositasi bo‘ladi va bunday masalalarni yechilishi analiz va sintez kabi mushoxada usuli orqali amalga oshadi va bolaning bilim doirasini chuqurlashtiradi. Krutetskiyning ilmiy izlanishlarida o‘quvchilarning masalalar orqali tafakkurini oshirishda quyidagi masalalar turini keltiradi: savoli ifodalanmagan masalalar, ortiqcha ma’lumotlari bor masalalar, = bir necha yechimi bor masalalar;
tashqi qarzi (shundan, 25 mlrd. AQSh dollari-asosiy qarz, 7 mlrd, AQSh dollari esa-asosiy qarz bo‘yicha to‘lanmagan foizlar) muddatidan oldin restrukturizatsiya qilingan va unga ko‘ra, bu qarz navbatdagi 25 yilga qayta rasmiylashtirilgan va 5 yillik imtiyozli davr taqdim etilgan edi. M Mahalliy byudjet—Davlat byudjetining tegishli viloyat, tuman, shahar pul mablag‘lari fondini tashkil etuvchi bir qismi bo‘lib, unda daromadlar manbalari va ulardan tushumlar miqdori, shuningdek moliya yili mobaynida aniq maqsadlar uchun ajratiladigan mablag‘lar sarfi yo‘nalishlari va miqdori nazarda tutiladi. Mahalliy soliqlar va yig‘imlar—mahalliy byudjetlarga olinadigan jismoniy va yuridik shaxslarning majburiy to‘lovlari. Ularning tarkibiga quyidagilar kiradi: mol-mulk solig‘i, yer solig‘i, reklama solig‘i, avtotransport vositalarini olib sotganlik uchun 8014, зayдo-sotiq qilish huquqi uchun yig‘im. shu jumladan, ayrim turdagi tovarlarni sotish huquqini beruvchi litsenziya yig‘imlari, yuridik shaxslarni, shuningdek, tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi jismoniy shaxslarni ro‘yxatga olganlik uchun yig‘im, avtotransport to‘xtash joyidan foydalanganlik uchun yig‘im, obodonchilik ishlari uchun yig‘im va boshqalar, Mahsulot tannarxi tarkibiga kiritiladigan mahsulotni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari—maxsus Nizom asosida belgilanib, uning tarkibiga mahsulot (ish, xizmat)ni ishlabchiqarish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan xarajatlar, tabiiy xom-ashyo, yer, o‘rmon, suv resurslaridan foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan xarajatlar, ishlab chiqarishni tayyorlash va o‘zlashtirish xarajatlari, texnologik jarayonlarni takomillashtirish va mahsulot sifatini oshirish bilan bog‘liq bo‘lgan nokapital xarakterdagi xarajatlar, tajriba-eksperimental va ixtiro xarajatlari, ishlabchiqarish jarayoniga xizmat ko‘rsatish xarajatlari kabilar kiradi. Mahsulotning boj qiymati—mahsulot chegaradan o‘tayotgan paytda uning egasi tomonidan e’lon qilinadigan qiymat. Uning to‘g‘riligini aniqlash ustidan nazorat mahsulotlarni rasmiylashtiruvchi bojxona organlari tomonidan amalga oshiriladi. Mahsulotlarning boj qiymatini aniqlashda turli metodlardan foydalaniladi: 670
dindan bilganday, yigitlardan biri sapchib, uning qo‘llarini qayirdi. –Ha, nima bo‘ldi, akaxon? Tumrug‘ingni chayon chaqdimi" Nevaralaringni tiksang o‘ynayman, boshqasiga ko‘nmayman. Tikasanmi" Qo‘llarini burayotgan baquvvat yigitning changalidan chiqish umidini uzgan Jamolbek gap ohangi o‘zgarib, sensirashga o‘tilgach, tipirchilashni bas qilib, hansiraganicha Yo‘qu, dedi. Keyin jon berayotgan odamning tushkun ovozida qo‘shib qo‘ydi: «Bo‘ldi, o‘yin tamom...) –O‘yinning qachon tamom bo‘lishini men aytaman. Sen shu turishingda nevaralaringni ko‘nga tikding. Ikkitamidi nevarang? Aslida menga uchtasi kerak. Mayli, ukangning bitta nevarasini ham qo‘shamiz. O‘yin ketdi) —Bo‘ldi qil; Sen meni bilmaydiganga o‘xshaysan. Sen o‘zingga o‘zing go‘r qaziyapsan! –Adashding, sen galvarst Shu kelishimda senga go‘r qazdirnb qo‘yganman. Nevaralaringni yutib olganimdan keyin olib boraman, oxirgi maskaningga. Sadir tog‘am koshnamni yuborlaring, aspalning tagida yotaverib zerikib ketdim), deganidi. O‘yin ketdi, uchta odam guvoh. Ko‘zingni katta ochib, qarab tur, uch qo‘l tashlayman. Nabiralarni yutib olish ikki daqiqaga bormadi. –Hayvon ekansan, sen bola—dedi Jamolbek tishlarini g‘ijirlatib. –Hayvonlikni sendan o‘rgangan bo‘lsam-chi? Sen uchta yetimni chirillatib olib ketayotganingda odammi-ding? Jamolbek boshini ko‘tarib avval Axtamga, so‘ng Tarzanga qaradi, bu yigitlarning asl maqsadlari endi unga ayon bo‘lgan edi. –Ikki yillik gapni kavlashtirib keldilaringmi? 330
EP anglashilgan narsaga j, ba’zan bu qo‘shimcha fe’lning harakat nomi shaklidan: yeyishli, Фaндa #ifatdosh shaklidan ham sifat yasaydi: tushunarli, qiziqarli. kundan anglashilgan narsaga ega emaslik belgisini anglatadi: sutsiz, ham hu qo‘shimcha -512 qo‘shimchaining sinonimidir: beminnat, betinim, Бep Hин, ii va sifat turkumiga mansub so‘zlardan sifat yasaydi: noumid, noiloj, huto‘g‘ri, nomunosib, noma’qul. ayvondan anglashilgan xususiyatga moyillik belgisini ifodalovchi sifat n tshohan, uyatchan, sinovchan, ta’sirchan. an narsa belgisini ifodalaydi: dardchil, izchil, epchil. Tab lan anglashilg iyi nasosdan anglashilgan narsaga oidlik, tegishlilik belgisiga ega sifat Mazkur qo‘shimcha bilan birga ad turbiyaviy, ommaviy, oilaviy, g‘oyaviy. ililan kirib kelgan lug‘aviy, maishiy, jinoiy, jiddiy, madaniy kabi so‘zlar Ona Shu bois ular Б 50"2 hisoblanadi. o‘ra belgisini noli qismlarga ajralmaydi. ski, «qi: asosdan anglashilgan narsaning payt va o‘ringa k aydi, yozgi, qishki, kechki, ichki, tashqi. almon: asosdan anglashilgan narsaga o‘xshashlik belgisini ifodalaydi: mon, kumushsimon, tuxumsimon. ahumul: asosdan anglashilgan darajaga ega humul, jahonshumul. anosdan anglashilgan narsaga egalik belgisini hosil ilar, unumdor, puldor, rangdor. mand: asosdan anglashilgan narsaga € nd, kasalmand. kor: asosdan anglashilgan xususiyatga kuchli darajada egalik belgisini hosil ulli fidokor, ehtiyotkor, isyonkor, omilkor, naqshinkor. 1 asosdan anglashilgan narsaning millat, joy yoki v 1 yasaydi: qozoqi, qishloqi, bahori. ulimi asosdan anglashilgan narsaning millat, joy yoki miqdorga oidligini iruvchi sifat yasaydi: o zbekcha, farg‘onacha, otiqcha, erkakcha. » parvar: shaxsning asosdan anglashilgan narsani sevishi, unga sadoqati silni bildiruvchi sifat yasaydi: xalqparvar, vatanparvar, adolatparvar. » uki: asosdan anglashilgan narsaining harakat usuliga ko‘ra belgisini #nlaydi: og‘zaki, zo‘raki, xomaki, qalbaki. £ namo: narsadan anglashilgan xususiyatga egalik belgisini ifodalaydi: тaўпиппaтo, ayйyoпaтo, darveshnamo. ; n ma’ lik belgisini anglatadi: qiladi: mazmundor, galik belgisini anglatadi: davlatmand, aqtga oidligini bildiruvchi-gar(ishvagar, sitamgar), -chil ulardan tashqari-kash (dilkash, hazilkash), (slardchil, xalqchil), -don (gapdan, bilimdon), -msiq (qarimsiq), -m (qaram), -tom k(ko‘rpalik,ko “ylaklik mato), -omuz (hazilomuz, (sog‘lom), -qa (qisqa), i ibratomuz) kabi kam unum qo‘shimchalar orqali ham sifat yasaladi. 2. Fe’ldan sifat yasovchi qo‘shimchalar: 141
yurishdan og‘ir narsa bo‘lmasa kerak. U yorilib ketguday bo‘lib: -Qamalgandan beri qandoq yotib, qandoq turganimni bilmayman. Go‘yo uyamas, men qamoqda yotgandayman: (30). Qarindoshidan shunga yarasha aks-sado chiqdimi2 Ming afsuski, unday bo‘lmadi. Agarda u xolasiga o‘xshaganda edi, dardiga darmon bo‘lardi, og‘irini yengil etardi, azab-uqubatiga o‘zini sherik qilardi. Yo‘q, boshqacha bo‘ldi. Chunki unga insoniylik, mardlik, dadillik begona edi. U qo‘rqoqlik qildi, xolasining dardiga dard qo‘shdi, alamini avj oldirdi. U xolasi bilan bir yot odamday gaplashdi, o‘zini olib qochdi, bir qo‘g‘irchoqday holga tushib, o‘ta rasmiy ravishda maslahat berdi. Solihabibining Astoydil harakat qilsang qo‘lingdan hamma ish keladi. Umr bo‘yi duoying-ni qilaman», degan qalb so‘zlariga Obidjonning javobini eshitaylik: «... Mani to‘g‘ri tushuning. Man davlat ishidagi odamman. Tursunboyga harakat qilsam, mangayam boshqacha ko‘z bilan qarab qolishadi. Hozir zamon boshqacha, xoda... mani aralashtirmayla. Iloji yo‘q: (32). Gap vazir o‘rinbosarining qing‘ir ishing himoya qilishi ustida emas, haq gapni qaror topishiga, to‘g‘rini egridan ajratib olishga yordam berishi ustida ketayotir. Shundan bosh tortgan jiyanidan xolaning hafsalasi pir bo‘lmasligi mumkin emas. Alam va qahr bilan yuragi to‘lib-toshgan Salihabibi jiyanini o‘yib-o‘yib oladi. "Martabaylar bundan ham baland bo‘lsin. Xudoyim hech kimga zor qilib, birovlaga qaratib qo‘ymasin: (32). Birinchi jumla achchiq kinoya bi-dan sug‘orilgan, ikkinchisi esa bir umr senga ishim tushmasin, degan ma’noni anglatadi. Shu sababdan ham Soli-habibi oshga ham qolmay, yo‘lga ravona bo‘ladi. Hikoyadagi yana bir yangilik shundan iboratki, Oydin (Rahima) Ravshanbek (Obidjon) bilan uchrashib, iltimos qiladi. Bu epizod peesadan olib tashlangan. Ammo hikoyadagi epizod boshqacha talqin qilingan. Solihabibi nevarasi bilan birga jiyanining xonadonida mehmon bo‘ladi, oshini ham baham ko‘radi. Muallif shu bilan jiddiy munosabatni ancha yumshatadi. Mana, ikki xil talqin. Qaysi biri haqiqatga, noqealar oqimiga, qahramonlar tabiatiga
Qattiq jism – moddaning shakli turgʻun agregat holati. Bu holatda modda atomlarining issiqlik harakati ularning muvozanat vaziyatlari atrofida kichik tebranishlaridan iborat boʻladi. Kristall va amorf qattiq jismlar mavjud. Kristallarda atomlarning muvozanat vaziyatlari fazoda davriy joylashadi. Amorf jismlarda atomlar tartibsiz joylashgan nuqtalar atrofida tebranadi. Qattiq jismning turgʻun (eng kichik ichki energiyali) holati kristall holatdir. Termodinamik nuqtai nazardan amorf jism metaturgʻun holatda boʻladi va vaqt oʻtishi bilan kristallanishi kerak. Tabiatdagi barcha moddalar (suyuq geliydan tashqari) atmosfera bosimida va T>0 K trada qotadi. Qattiq jism xossalarini uning atommolekulyar tuzilishini va zarralari harakatini bilgan holda tushuntirish mumkin. Qattiq jismning makroskopik xususiyatlari haqidagi maʼlumotlarni toʻplash va tartiblashtirish 17-asrdan boshlangan. Qattiq jismga mexanik kuch, yorugʻlik, elektr va magnit maydon va h.k.ning taʼsirini ifodalovchi bir qator empirik qonunlar ochildi: Guk qonuni (1660), Dyulong va Pti qonuni (1918), Om qonuni (1826), Videman – Frans qonuni (1835) va boshqalar qattiq jism atomlar, molekulalar va ionlardan tuziladi. Qattiq jismning tuzilishi atomlar orasidagi taʼsir kuchiga bogʻliq. Bir xil atomlarning oʻzi turli strukturalarni hosil qilishi mumkin (kul rang va oq qalay, grafit va olmos va h.k.). Tashqi bosim yordamida atomlararo masofani oʻzgartirib, qattiq jismning kristall tuzilishini va xossalarini tubdan oʻzgartirish mumkin. Koʻpgina yarimoʻtkazgichlar bosim ostida metall holatga oʻtadi (oltingugurt 8 120000 atm. bosimi ostida metallga aylanadi). Tashqi bosim tufayli 1 atomga toʻgʻri keladigan hajm atomning odatdagi hajmidan kichik boʻlib qolganda atomlar oʻz indivialligini yoʻqotadi va modsa oʻta siqilgan elektronyadroviy plazmaga aylanadi. Moddaning bunday holatini oʻrganish, xususan, yulduzlarning strukturasini tushunish uchun juda muhim. Qattiq jismning tuzilishi va xossalarining oʻzgarishi (fazaviy oʻtishlar), temperatura oʻzgarganda, magnit maydon taʼsirida va boshqalar tashqi taʼsirlar natijasida ham yuz berishi mumkin. Bogʻlanishlarning turi boʻyicha qattiq jism bir-biridan elektronlarning fazoviy taqsimoti bilan farq qiladigan 5 sinfga ajraladi: 1) ionli kristallarda (№S1, KS1 va boshqalar) ionlar orasida asosan elektrostatik tortishish kuchlari taʼsir etadi; 2) kovalent bogʻlanishli kristallarda (olmos, Oye, 81) qoʻshni atomlarning valent elektronlari umumiylashgan boʻladi. Kristall ulkan molekulaga oʻxshaydi; 3) koʻpchilik metallarda bogʻlanish energiyasi harakatlanayotgan elektronlarning ion asos bilan oʻzaro taʼsiri tufayli hosil boʻladi (metall bogʻlanish); 4) molekulyar kristallarda molekulalar ularning dinamik qutblanishi tufayli paydo boʻladigan zaif elektrostatik kuchlar (VanderVaals kuchlari) yordamida bogʻlanadi; 5) vodorod bogʻlanishli kristallarda vodorodning har bir atomi tortishish kuchlari yordamida bir vaqgning oʻzvda 2 ta boshqa atom bilan bogʻlanadi. Bogʻlanishlar turi boʻyicha tasnif shartli boʻlib, koʻpgina moddalarda turli bogʻlanishlarning kombinatsiyasi kuzatiladi. Qattiq jismdagi atomlar orasidagi taʼsir kuchlari turlituman boʻlishiga qaramay, elektrostatik tortishish va itarishish ularning manbai boʻlib xizmat qiladi. Atom va molekulalardan turgʻun qattiq jismning hosil boʻlishi tortishish kuchlari ~108sm masofalarda itarishish kuchlari bilan muvozanatlashishini koʻrsatadi. Baʼzi hollarda atomlarni qattiq sharchalar deb qarash va ularni atom radiuslari bilan ifodalash mumkin. Barcha qattiq jism yetarlicha yuqori trada eriydi yoki bugʻlanadi. Bundan faqat qattiq geliy mustasno: u (bosim ostida) temperatura pasayganda eriydi. Erish jarayonida jismga berilgan issiqlik atomlararo bogʻlanishlarni uzishga sarflanadi. Turli tabiatli Qj.ning erish tralari Teturlicha (mas, mol. vodorodniki – 259,1°, volframniki 3410±20°, grafitniki 4000° dan yuqori). Qattiq jismning mexanik xususiyatlari u tuzilgan zarralar orasidagi bogʻlanish kuchlari bilan aniqdanadi. Bu kuchlarning turlituman boʻlishi mexanik xususiyatlarning ham turlicha boʻlishiga olib keladi: baʼzi bir qattiq jism plastik, boshqalari moʻrt. Odatda, metallar dielektriklarga nisbatan plastikroq boʻladi. temperatura qoʻtarilishi bilan odatda plastiklik ortadi. Uncha katta boʻlmagan kuchlanishlarda barcha qattiq jismda elastik deformatsiya kuzatiladi. Kristallarning mustahkamligi atomlar orasidagi bogʻlanish kuchlariga muvofiq kelmaydi. 1922-yilda A. F. Ioffe real kristallarning mustahkamligi pastligini ularning sirtidagi makroskopik defektlarning taʼsiri deb tushuntirdi (Ioffe effekti). 1933-yilda J. Teylor, E. Orovan (AQSH) va M. Polyani (Buyuk Britaniya) dislokatsiyashr tushunchasini taʼrifladi. Katta mexanik kuchlanishlar ostida kristall oʻzini qanday tutishi dislokatsiya va kristall panjaraning boshqa chiziqli defektlari boryoʻqligiga bogʻliq. Qattiq jismning plastikligi koʻp hollarda dislokatsiyalarga, mexanik xususiyatlari unga nuqsonlarni kirituvchi yoki yoʻqotuvchi ishlov berishga bogʻliq boʻladi. 1926-yilda Ya. I. Frenkel real kristallda panjaraning nuqtaviy defeqtlari (vakansiyalar, tugunlararo atomlar) boʻlishiga eʼtiborni jalb etdi va ularning qattiq jismdagi diffuziya jarayonlaridagi rolini koʻrsatdi. Qattiq jismdagi atomlar va ionlar harakatining tebranish xarakteriga ega boʻlishi erish temperaturasi T3gacha saqlanadi. Hatto T=Teda ham atomlarning tebranish amplitudasi atomlararo masofalardan ancha kichik boʻladi, erish esa T>Tzaa suyuqlikning termodinamik potensiali qattiq jism nikidan kichik boʻlishi tufaylidir. Kristall panjara dinamikasining nazariyasi 20-asr boshida ishlab chiqildi. U kvant nazariyasini hisobga oladi. Kristall panjara atomlari tebranma harakatining kvantlanishi fonon tushunchasiga olib keldi (I.Ye. Tamm, 1929) va qattiq jism issiqlik xossalarini kvazizarralar – fononlar – gazi xossalari sifatida tavsiflash imkonini berdi. Elektron kashf etilishi bilan qattiq jismning elektron nazariyasi rivojlana boshladi. Nemis fizigi P.Drude (1900) quyidagi farazni ilgari surdi: metallardagi valent elektronlar atomlar bilan bogʻlanmagan boʻlib, kristall panjarani toʻldiruvchi erkin elektronlar gazini hosil qiladi va odatdagi siyraklashgan gazga oʻxshab, Boltsman taksimotita boʻysunadi. Bu modelni golland fizigi X. A. Lorents rivojlantirdi. Bu nazariya metallarning bir qancha xossalarini tushuntirib berdi. Biroq uning asosida hisoblab topilgan issiqlik sigʻimidagi elektronlarning hissasi tajribadan keskin farq qildi. Metallardagi elektron gazni tavsiflashda kvant mexanika va kvant statistika uslublari (Fermi – Dirak taqsimoti)ni qoʻllash (1927–28, nemis fizigi A. Zommerfeld; Ya. I. Frenkel) qattiq jismdagi kinetik hodisalar (elektr va issiqlik oʻtkazuvchanlik, galvanomagnit hodisalar va boshqalar)ning kvant nazariyasini rivojlantirish uchun asos yaratdi. T=0 da metalldagi elektronlarning maʼlum bir maksimal sath (Fermi energiyasi) gacha boʻlgan barcha energiya sathlari toʻlgan boʻladi. temperatura ortganda elektronlarning ozgina qismigina bu sathsan yuqoriroq sathlarga oʻtadi. Bu hol A. Zommerfeldga (1927) metallar issiqlik sigʻimiga elektronlarning hissasi kichik boʻlishini tushuntirish imkonini berdi. Kristall panjara davriy maydonining elektronlar xarakatiga taʼsiriga kvant mexanika nuqtai nazaridan qarash elektronning kristalldagi harakatini tushuntirishga va qattiq jismning zamonaviy nazariyasi asosi boʻlgan zonalar nazariyasiga olib keldi. 1931-yilda ingliz fizigi A. Vilson turli elektr xossalarga ega boʻlgan qattiq jismlarning mavjud boʻlishi energetik zonalarning T=0 da elektronlar bilan toʻlish xarakteriga bogʻliq boʻlishini koʻrsatdi. Agar hamma zonalar elektronlar bilan toʻlgan yoki boʻsh boʻlsa, bunday jismlar elektr tokini oʻtkazmaydi, yaʼni dielektrik, elektronlarga qisman toʻlgan zonalarga ega qattiq jism metall boʻladi. Yarimoʻtkazgichlar dielektriklardan shu bilan farq qiladiki, ularning oxirgi toʻlgan (valent) zonasi bilan birinchi boʻsh zonasi (oʻtkazuvchanlik zonasi) orasidagi taqiqlangan zonaning kengligi kichik boʻladi. Kristallarda defekt yoki aralashmaning boʻlishi taqiqlangan zonada qoʻshimcha energetik sathlarning paydo boʻlishiga olib keladi. Valent zonasi va oʻtkazuvchanlik zonasi juda kam tutashgan qattiq jism yarimmetallar deb ataladi. Tirqishsiz yarimoʻtkazgichlar ham boʻladi; ularning oʻtkazuvchanlik zonasi valent zonaga tegib turadi. Metallarda Fermi sathi taqiqlanmagan zonada, yarimoʻtkazgichlarda Fermi sathi taqiqlangan zonada joylashadi. Tirqishsiz yarimoʻtkazgichlardaFermi sathi valent zonasini oʻtkazuvchanlik zonasidan ajratuvchi chegara bilan mos tushadi. Elektron oʻtkazuvchanlik zonasiga oʻtganda valent zonada boʻsh oʻrin – kovak hosil boʻladi. Oʻtkazuvchanlik elektronlari va kovaklar yarimoʻtkazgichlardagi zaryad tashuvchilardir. Manbalar
U «Xorazm haqiqati» gazetasida bo‘lim boshlig‘i lavozimida ishlab yurgan kezlarida Qo‘ng‘irot temir yo‘li qurilishi haqida «Cho‘ldan maktublar» nomli turkum ocherklarini e’lon qilgan U 1948 yili Toshkentga qaytib, 1952 yilgacha gazetalarda faoliyat ko‘rsatdi, so‘ng Moskvadagi Oliy adabiyot kursida tahsil oldi
O‘zbekiston bo‘ylab banklararo to‘lov tizimi orqali amalga oshirilgan tranzaksiyalar summasi 911 trln so‘mni tashkil etdi. Markaziy bankning Jamoatchilik bilan aloqalar va kommunikatsion siyosat departamenti xabariga ko‘ra, bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 60 foizga oshgan. Masofaviy bank xizmatlaridan foydalanuvchilar soni 16 mln.dan oshib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 5,8 mln ko‘proq mijozlar bank xizmatlaridan masofaviy foydalana boshladi. O‘rnatilgan bankomat va infokiosklar soni 12 217tani tashkil etib, o‘tgan yilning 1 iyun holatiga nisbatan 1 370taga yoki 13 foizga oshgan.
46-modda. Jamiyatlarni qo‘shib yuborish Uz faoliyatini tugatgan ikki yoki bir necha jamiyatning barcha kukuklari va majburiyatlarini o‘tkazish yo‘li bilan yangi jamiyatni nujulga keltirish jamiyatlarning qo‘shib yuborilishi deb hisoblanadi. Qo‘shib yuborishda ishtirok etayotgan jamiyat qo‘shib yuborish haqida INeuumyuma tuzadi, unda qo‘shib yuborish tartibi va shartlari, shuningdek, qaroir jamiyat aksiyalarini yangi jamiyatning aksiyalariga va (yoki) boshqa. kimmatli qog‘ozlariga ayirboshlash tartibi belgilab qo‘yiladi. Har bir jamiyatning kuzatuv kengashi qo‘shib yuborishda ishtirok etayotgan ikninlorlarning umumiy yig‘ilishi hukmiga qo‘shib yuborish tarzida ANIya tashkil etish to‘g‘risidagi, qo‘shib yuborish shartnomasini tasdiqlash kikilagi va o‘tkazish dalolatnomasini tasdiqlash haqidagi masalalarni kinola etadi. Yangi vujudga kelayotgan jamiyat ustavini tasdiqlash va kuzatuv inii saylash qo‘shib yuborishda ishtirok etayotgan jamiyatlar «kinyalorlarining qo‘shma umumiy yig‘ilishida amalga oshiriladi.: 147
Ko'nikmalarni shakllantirishning ana shu shartlariga rioya qilinsa, o'qitishning amaliy metodlari o'quv materiallarini muvaffaqiyat o'zlashtirishga olib keladi
Nukus shahridagi Yoshlar markazida Qoraqalpogʻiston Respublikasidan 4 nafar yigit-qizga “Mehr-saxovat” koʻkrak nishoni topshirildi. Shu munosabat boʻlib oʻtgan tantanali tadbirda Yoshlar ishlari agentligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi, senator A.Daniyarov, “Yoshlar – kelajagimiz” jamgʻarmasi ijrochi direktori X. Sattorov va boshqalar pandemiya davrida yuzaga kelgan havf-xatarga qarshi samarali kurashish hamda uning oqibatlarini bartaraf etishda Orolboʻyi koʻngilli yoshlari ham faol ishtirok etganini taʼkidladi. Jumladan, ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlami, boquvchisi boʻlmagan keksalarga, kam taʼminlangan oilalarga, karantin sababli kunlik daromad manbaini yoʻqotgan odamlarga turli oziq-ovqat, dori-darmon va boshqa kundalik ehtiyoj mahsulotlarini oʻz vaqtida yetkazib berishda “Yoshlar kelajagimiz” jamgʻarmasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududiy koordinatori Bolatbek Baxbergenov, 1197 qisqa raqamli “Call center” markazida begʻaraz xizmat koʻrsatgan koʻngilli yoshlardan Salamat Saydjanov, Gulzar Yerkebayeva, Bekbosin Adilboyevlarning mehnati alohida qayd etildi. –Jahon miqyosida global muammoga aylangan koronavirus pandemiyasi davrida begʻaraz homiylik yordam koʻrsatishda koʻpchilikka oʻrnak boʻlgan yoshlar qatorida men ham ushbu mukofotga loyiq topilganimdan minnatdorman, –deydi “Mehr-saxovat” koʻkrak nishoni sohibi Gulzar Yerkebayeva. – Ushbu mukofot biz yoshlarga katta masʼuliyat yuklaydi. Tadbirda koʻkrak nishonlari oʻz egalariga topshirildi.
Raja Harpal - Pokistonning Panjob viloyatidagi, Sialkot tumanida joylashgan qishloq. Raja Harpal, Pokiston
Norg‘ul, qorachadan kelgan Meliboy aminni birikki ko‘rgan edim, uning hovlisi ko‘chaning narigi yuzi, muyulishida bo‘lib, miltiqli odamlar kirib-chiqib yurganiga ko‘zim tushgan edi. Dadamdan eshitib ayamning aytishiga qaraganda, bu odam asli allaqaysi qishloqdan bo‘lib, «hukumatga til bergan», bosmachilar buni fahmlab qolgandan keyin shaharga qochgan, bosmachilar uning uyiga o‘t qo‘ygan ekan. Uning yigitlari ham Avg‘ʻonbog‘, Yaypan, Qirqketmin, Arg‘amchiqishloq, Oqtepa, Chilgijiyda, Naymancha va boshqa qishloqlardan, shaharliklardan dadam bilan bir aravakash-u allakim degan bir sozanda bor ekan. Meliboy amin: «Men Leninning o‘g‘liman, Lenin Qo‘qonga keladi, kelmasa o‘zim borib olib kelaman», deganmish. Ayam bora-bora dadamning bu ishiga ham ko‘nikdi, dadam otryad bilan tez-tez qishloqlarga chiqqanda, bir-ikki kun yo‘q bo‘lib ketganda ham ko‘p tashvish tortmaydigan bo‘ldi. Biroq qishda ro‘y bergan katta fojia ayamnigina emas, meni ham vahimaga solib qo‘ydi. Bir kuni darsdan keyin tatar muallimlarimizdan biri bolalarni katta zalga yig‘ib marsiya o‘rgatdi: Tug‘onlar, shahidlar, qurbon bo‘ldingiz Aziz xalq uchun tortishqonda... Shu kuni duv-duv gap bo‘ldi: Nosir maxsumni bosmachilar o‘ldirishgan emish; o‘n uchta qizil soqchi so‘yilibdi; bular o‘ttiz ikki kishi ekan... Nosir maxsum shaharda mashhur muallimlardan bo‘lib, Taroqchilikda kattalarga maktab ochganini eshitgan, uning soqol-mo‘ylabli «talaba»lari Birinchi
Sizga manzur bo'lgan bo'lsa, do'stlaringizga ham ulashing! Oʻtgan asrda bir yosh yigit Qori domlaga shogird boʻlib keldi Qurʻonni toʻgʻri oʻqish (tajvid) va uni yod olishdan dars olar edi Boʻsh vaqtida esa ustozining xonadonida boʻlgan mayda yumushlarni bajarar edi Uydan ellik qadam nariroqda kichik bir ariq bor edi Kundalik darsini olgan shogird, ayvonda shiftga qarab yotar ekan, miyasidan
38 Øàð³ þëäóçè 14 2013 Odatdagidek, u maqbaraga yolg‘iz kirdi. Sag‘ananing sovuq toshlariga lab bosar ekan, ohista qo‘llari bilan bir-bir silab chiqdi. Jahongir Mirzoning ruhi qayerdandir, tepadan unga qarab turganday tuyulardi. Vafot etganiga yigirma uch yil bo‘libdi. Qabr o‘sha-o‘sha, naqshinlangan devorlar ham. Nogahon shiftga qaradi. Shiftdagi yozuv ham o‘sha-o‘sha: “Al-oqil-u ya’atamidu ala amalihi, Val-johil-u ya’atamidu ala amalihi...” Ha, juda rost aytilg‘on ekan. Bu dunyoda aqlli odam o‘zining kuch-quvvatiga ishonib yashaydi, faqat nodon kishigina hoyu-havaslar etagidan tutadi... Xo‘sh, Xonzoda xonim aqllimi, nodonmi? Lekin shu savol qo‘yilishining o‘zi aqllilikdan nishonadir, malikaning fikricha. Ammo u kuch-quvvati tobora kamayib borayotganini sezardi. “Tinch, xotirjam yotibdilarmu, shahzodam! –yig‘lamsiradi qabrni quchoqlagan malika. –Jannatda hur-u g‘ulmonlar bilan sayr etib yuribdilarmu? Menga hamyoningizdan joy beringiz, to‘yib ketdim bu dunyodan, shahzodam!.. ” Xonzoda xonim sag‘ananing oyoq tomoniga cho‘nqaydi va ko‘zlarini yumgancha shahzoda ruhini shod etmoq, balki ko‘proq o‘z qalbida yonayotgan hijron olovini o‘chirmoq uchun “Yosin” surasini o‘qiy boshladi... –Agar ijozat bersalar, momongiz bir so‘z aytmoqchiydi, shahzodam!.. –murojaat qildi Tuman oqa ziyoratdan keyin MuhammadSultonga. – Aytsunlar, momojon! – Agar ijozat bersalar, –takrorladi yana Tuman oqa. –Men safarimni shu yerda tugatib, muhtarama malika Xonzoda xonim janobi oliyalarini Samarqandi firdavsmonandga olib qaytsam... – Xijolat chekmasunlar, malikam! Shuncha joydan kelduk. Endi yaqin qoldi-ku. O‘zimiz yetib olg‘aymiz. Sizlarni katta ziyorat kutib turibdi axir, – e’tiroz bildirdi Xonzoda xonim. – Yo‘q, yo‘q, o‘zim hamroh bo‘lib borg‘oymen, malikam! –qo‘ymadi Tuman oqa. –Shunday shijoatlari uchun muhtarama malika Tuman oqa janobi oliyalariga sallam-nolar aytaylik, malikam! –qo‘li ko‘ksida so‘zga qo‘shildi Oqqiz begim. –Ijozat berilur! –dedi MuhammadSulton. –O‘zim ham Keshni keyinga qoldirib, onaizorim bilan poytaxtga qaytsammikin, deb turg‘ondim... –Shahzodam! –o‘tindi Xonzoda xonim. –Zinhor qutlug‘ yo‘ldan qolmasunlar! Mana, muhtarama malika Tuman oqa borlar endi... Yolg‘iz emasmiz. Qaytg‘oningizdan so‘ng diydorlashishga, inshoolloh, ko‘p fursatlar topilgay hali... MuhammadSulton bir mulozimni chorlatdi: –Zudlik bilan jahon malikasi tashriflari xususinda Ko‘ksaroyga borib, Amir Sohibqironga xabar yetkazursen! – Qulluq! –Shahzodam! – dedi darhol Xonzoda xonim. –Xabar berg‘onlari tuzuk. Biroq valine’mat Sohibqironni bezovta etmasunlar. Eng yaxshisi, mahdi ulyo Saroymulkxonimga borib aytmak lozim. Tag‘in. Mulozim emas, balki bizning elchimiz sifatida Axiy Jabbor bahodir janoblari borsunlar. –Ha, ha, xonimoyimga uchrasunlar! –qo‘llab-quvvatladi Tuman oqa ham. Ko‘nglidan: “Kutilmagan tashrifda bir sir borga o‘xshaydi, noxush bir sir... Mironshoh Mirzodan har nimarsa kutish mumkin. Harnechuk avval xonimoyim bilg‘onlari tuzuk..” –degan so‘zlar kechdi. –Ma’qul! Bahodir janoblari! O‘zingiz Bog‘i Chinorga borib, xonimoyimga, jahon malikasining Samarqandga qadam ranjida aylayotg‘onlari haqindagi quvonchli mujdani yetkurg‘oysiz! –Bosh ustiga! –qulluq qildi Axiy Jabbor bahodir. Xayrlashish onlari yetdi. Xonzoda xonim ug‘ruqi Samarqandga, MuhammadSulton karvoni Keshga yo‘l oldi. Taxti Qarocha dovonidan tushib kelar ekan, shahzoda ko‘z o‘ngida ona yurtning ajoyib, diltortar manzarasi namoyon bo‘ldi. Pastda yastangan voha ko‘zni quvnatar darajada go‘zal va fusunkor! Huv ana, o‘rtada bo‘yi yuz gaz, lojuvard gumbazli Oqsaroy savlat to‘kib turibdi, salobatli imorati oftobda yaraqlaydi, yashil do‘ppi kiyib olganday ikki baland minorasi ko‘zga tashlanadi. –Jannatning naq o‘zi! – deb yubordi shahzoda Amir Allohdodga, vohani ko‘rsatib. – Aslo qolishmaydi, shahzodam! Oqsaroy oldida ularni me’mor Usta Xorazmiy kutib oldi. Bu burgutburun, yulib tashlanganday siyrak soqoli oppoq oqargan qisiq ko‘zli, kamsuqum kishi edi. Qariyb o‘n to‘qqiz yildan beri Oqsaroy qurilishida band, Oqsaroy bilan birga yotib, birga turadi. Shahzoda binoga qarab hayrati ortdi va favqulodda jo‘shib ketdi: –Chindan o‘z nomiga munosib koshona! Kimki, Oqsaroy darvozasi oldida turib tepaga
2016 yil 12 yanvar Buxoro davlat universiteti Tabiiy fanlar fakulteti, Ma’naviyat va ma’rifat bo’limi, Viloyat IIB boshqarmasi va BuxDU “Ibn Sino salomatlik maskani” ma’rifat markazi bilan hamkorlikda «Diniy ekstrimizm – tinchlik va taraqqiyot dushmani» mavzuida davra suhbati o’tkazildi Tadbirda Buxoro Viloyat IIB qarashli Terrorizmga qarshi kurash bo’limi milisiya mayyori S R Xolov o’z ma’ruzasi bilan ishtirok etdi
k Matlai sa’dayn va majmai bahrayne 225 yuzlanibdi, —deb arz qildilar. Onhazratning nurli zamiri oynasi vahshat g‘uboridan poklanib, Malik Qutbuddin qo‘l o‘pish saodatini topdi va onhazratning marhamatiga umid bog‘lab yangi hayotga ishonch hosil qildi hamda uning: «(ey tangrim), payg‘ambarlaring (orqali) bizga va’da qilgan narsangni ato etgin2", deb qilgan duosi mustajob kelib, gunohi afv etildi. Bayt: Biron xatoga yo‘l qo‘ygan kishi uzr so‘ragani durust, axir odam ham uzr so‘raganligidan bir natijaga yetishgan, — (Malik Qutbuddin) har yili naqd pul-u buyumlarni muhayyo qilib xizonayi omiraga yuborib turish, lozim bo‘lgan xizmatga tayyor turish, ilgarigi xaroj dan nimaiki to‘lanmay qolgan bo‘lsa, adoga yetkazish va bandalik vazifasini bajo keltirish shartlarini qabul qildi. Onhazrat Nimruz mulkini Malik (Qutbuddin) ixtiyoriga topshirdi. (222) XITOY ELCHILARI JO‘NATILGANLIGI ZIKRI !3 Xonroni elchilarining muhim ishlari to‘la bitganidan keyin, ularga ijozat berilib, qaytib ketdilar. ShayxMuhammad Baxshiy elchilik rasmi bo‘yicha ular bilan birga ravona bo‘ldi. Xitoy podshohi tosh-u vaqtgacha islom dinini qabul qilmaganligi va shariat talabi bo‘yicha ish tutmayotganligi sababli hazrat xoqoni said do‘stlik yuzasidan: «Zoraki u hidoyat nuri tufayli imonga musharraf bo‘lsa», —degan umidda arab va fors tillarida yozilgan ikki nasihatnomani yubordi. Arabcha maktub surati: Bismillohir rahmonir rahim: Bir Ollohdan o‘zga iloh yo‘qdir. Muhammad Ollohning rasulidir! Ollohning rasuli, ya’ni Muhammad alayhissalom aytgan: mening ummatlarimdan kimki Ollohning amriga hozir tursa, u sira kamlik ko‘rmaydi, ularni xorlovchi va ularga zidlik qiluvchilar g‘alaba qozona olmaydilar. Ollohning amri (bilan qiyomat qoim) bo‘lguniga qadar ular shunday (azizlikda) bora beradilar. »yu 7 j il» » «! 15—Abdurazzoq Samarqandiy T
Agar senga ham so‘zlarim ma’qul kelsa, sulh tuzib, gapingning o‘zi sulh bitimi o‘rniga o‘tadi. Agar yomonlikka yuz burib, dushmanlikni ma’qul ko‘rsang, mening ham bu ishda kamchiligim yo‘q. Sipohlarimning son-sanog‘i yo‘q. Yaroqlarim ham yetib ortadi. Butun mamlakat, hatto ayollargacha oxirgi joni qadar jang qiladi. Ammo ikki tomon urush qilarkan, zafarning qaysi tomonda bo‘lishini bilib bo‘lmaydi. Kim g‘olib bo‘lishi ma’lum emas ekan, peshonamizga ul harf yozilmagan ekan, kishi urushdan uzoq bo‘lgani ehtiyotkorlik jihatidan yaxshiroqdir». Elchi bu so‘zlarni aytib bo‘lgach, javob istab yerga ko‘z tikdi. Iskandar bu so‘zlarni tabassum bilan, fikr yuritib eshitar ekan, dedi: «Agar shohlig‘ hurmatida, jahondorlik rasm-u oyinida men bilan Doroni Xoqoni Chin bilan teng tutar ekanlar bu uncha to‘g‘ri emas. Kimsa ogoh bo‘lsa, biladiki, mulk bilan shohlig‘ agar shohning mulki bilan belgilansa, mening kishvarim ikki Doronikichalik bor. Agar gap shijoatda bo‘lsa, bundan ham xabar topgandur. U bilan urushishga to‘g‘ri keldi, ko‘rdikki, uning shavkati menikining o‘ndan biricha edi. Uni shunday ojiz qildimki, xalqi uni butunlay ko‘rmaydigan bo‘ldi. Men g‘olib edim, olloh oxiri menga nusrat berdi. Agar Xoqon shu sirlarni, og‘ir so‘zlarni unutmoqni istasa, o‘zini buyrug‘imga bo‘ysundirsin, o‘zining uzri, sabablarini himoya qilsin. Iloji boricha unga rioyat qilay, hurmatini joyiga qo‘yay. Buni qo‘llab-quvvatlamasa, urush kunini boshiga solay. Nima degan bo‘lsam, rostdir, rost so‘zlamak men uchun odatdir. So‘zim tugadi, endi tezda qaytgil-da, unga bu so‘zlarimni aniq qilib tezroq ayt. Sen borarkansan, men ham asta yurib boraveraman. So‘zlarimga Xoqon javobini ertaroq olib kelolsang, ikki tomonga ham savob bo‘ladi. Buyrug‘imdan bo‘yin toblasang, ko‘ramiz, falak ne o‘yinlar ko‘rsatarkan
Yellowpages uz O'zbekistondada avtomobil disklari - sotish, ishlab chiqarish bo’limining so’rov ma'lumoti keltirilgan sahifadan iborat Bu katalog sizga ularning manzil va telefonlari, joylashuvi va kontaktlari, hamda bo’shqa kerakli ma’lumotlarni topishingizga yo’rdam beradi Ma’lumotnomamizni qo’llaganizda siz doimo qisqa fursat ichida avtomobil disklari - sotish, ishlab chiqarish bo’limiga oid bo’lgan kerakli ma’lumotlarni olishigiz mumkin, ularga yetib olish uchun yordam beruvchi mo’ljallar ham shu jumladan
QIZ UZATDIK G‘. Toshmatov musiqasi 2=90 G.Jo‘rayeva she’ri ’ 24 Bax-–-П 2a - тoп kelgan - da -yo dav-ron SU-ray
“KITOB – MA’NAVIYAT KО‘ZGUSI” Qarshi davlat universiteti Tabiiy fanlar fakulteti Biologiya ta’lim yо‘nalishi 4-kurs 014-54-guruh talabalari о‘rtasida guruh rahbari M Nasriddinova hamda Viloyat Axborot resurs markazi xodimlari ishtirokida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 07 02 2017-yildagi “O‘zbekiston respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-4947-sonli va 05 07 2017-yildagi “Navoiy ijodiga nazar” Jahon bo’lgay qaro, yo’q intihosi
h 5 eng katta qiymati 242; eng kichik qiymati —242. O‘TILGAN MAVZULAR BO‘YICHA TEST-4. 1. Tengsizlikning but-u yechimlar yig‘indisini topang. 3X2—8x5 —4. AJO B6 C2 D3 Ye) 20 2. Tengsizlikni yeching a2 ai. A) (20 (4,0) V) 14) S) (294) (1) Ou) Ye) 2 3. Tengsizlikping butun yechimlarini o‘rga arifmetigini toping. Xaaa. A) —1 V) —1,25 S) aniqlab bo‘lmaydi 2) 0 R) —2 4. Tengsizlik nechta butun yechimga ega (x24x)2(x—1(2—xP(x42 JAZO. A) 2 V) 3 S) 5 Yu) 6 V) cheksiz ko‘p 5. Tengsizlikni yeching. (x2 922030 A) 8,31 V.NI S) 2 n Era 6, Tengsizlikping eng katta butun yechimi eng kichik butun yechimidan qanchaga katta: (22—5) POx.— x2— 25) (10x4:x24 25)20. A) 2 VA S)6 21 Ye) aniqlab bo‘lmaydi. 7, a.NING qanday qiymatlarida ax—vah —2(x—–) tengsizlik x
SO‘ZBOSHI “Biz taraqqiy etayapmiz, lekin tabiat inqirozga yuz tutmoqda” —iborasi ishlatila boshlaganiga bir asrdan ortiq vaqt o‘tdi. Buning sabablari esa nihoyatda ko‘p va xilma xildir. Eng asosiylari esa tabiiy ekosistemalarning buzilishi, undagi tirik organizmlar sonining kamayib, ba’zilarining esa yo‘qolib borishidir. Bu jarayon quruqlikda bo‘lgani kabi gidrosferada ham jadal rivojlanmoqda. Bundan tashqari yer yuzi aholisining keskin ko‘payishi, ular ehtiyojining jadal o‘sib borishi tufayli odamlar kundalik hayotida gidrosfera va uning tirik jonzotlari nihoyatda katta rol o‘ynamoqda. Suv havzalaridan ichimlik va texnik suv ta’minotida, xo‘jalik yuritish, rekreatsiya, energetika, navigatsiya va boshqa maqsadlarda intensiv foydalanilmoqda. Shuning uchun ekologik, jumladan gidrobiologik bilimlarni ahamiyati yanada ortib bormoqda. Butun dunyoda bo‘lgani kabi bizning mamlakatimizda ham aholini oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlashda gidrobiontlardan foydalanish, gidrosferani o‘zlashtirish, mahsuldorligini oshirish va muhofaza qilish dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Mamlakatimiz suv havzalari imkoniyatlaridan foydalanish, xususan ularda xomashyo, mahsulot beruvchi xo‘jaliklar yuritish bo‘yicha amalga oshiriladigan ishlar bugungi kun talablariga mos kelmayapti. Shu bois mamlakatimiz Prezidentining 2018 yil 6 noyabrdagi “Baliqchilik sohasini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4005 - sonli Qarorida “Respublikada baliqchilik tarmog‘ini jadal rivojlantirish, baliq mahsulotlari ishlabchiqarishning zamonaviy va innovatsion uslublarini joriy etgan holda hajmlarini oshirish, sohani tartibga solish bo‘yicha bir qator qonun hujjatlari qabul qilinib, ularning ijrosini sifatli va puxta ta’minlash choralari ko‘rilmoqda. Shu bilan birga, intensiv usulda baliq yetishtirish bo‘yicha ishlarga yetarli darajada e’tibor qaratilmayapti, hududlarda baliqchilik tarmog‘ini rivojlantirishda yuzaga kelayotgan muammolarni hal etish, baliqchilik xo‘jaliklarini qo‘llab-quvvatlash borasida olib borilayotgan ishlar yetarli darajada emas” deb ko‘rsatiladi". O‘zbekistonning barcha suv havzalarida akvakultura yuritish, hovuz xo‘jaliklari jumladan intensiv baliqchilik tashkil qilish va ulardan mo‘l mahsulot olish uchun yetarli darajada tabiiy va ekologik shart-sharoitlar mavjud bo‘lsada bu sohada olib borilayotgan ishlar bugungi kun talablariga javob bermaydi. Bu sohani rivojlantirish, kelgusida rejalashtirilayotgan ishlarni amalga oshirish uchun avvalambor soha bo‘yicha yetuk mutaxassis-kadrlar tayyorlashni taqoza etadi. Bugungi kunda mamlakatimiz oliy ta’lim muassasalarida “5410600 Zooinjeneriya (baliqchilik )”, “5412000 Suv bioresurslari va akvakultura” yo‘nalishlari va “SA140103 Ixtiologiya va gidrobiologiya”, “SA410606 Baliqchilik” mutaxassisligi bo‘yicha kadrlar tayyorlanmoqda. Mazkur yo‘nalishlar va mutaxassisliklarda ixtisoslik va mutaxassislik fani sifatida o‘qitiladigan “Umumiy gidrobiologiya” fanidan o‘zbek tilida birorta ham darslik yoki o‘quv qo‘llanma mavjud emas. Shuning uchun ushbu darslik “Umumiy gidrobiologiya” ’ O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 6-noyabrdagi “Baliqchilik sohasini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” gi PQ-4005-sonli qarori.
Odnoklassniki ru ijtimoiy tarmog‘ida Zo‘r-Zo‘r Star Gala-konsertiga yuzlab chiptalar o‘ynaladi _ infoCOM UZ Bosh sahifa Kompyuter o‘yinlari Odnoklassniki ru ijtimoiy tarmog‘ida Zo‘r-Zo‘r Star Gala-konsertiga yuzlab chiptalar o‘ynaladi Muallif: Sayt ma'muri
Asosiy sistema, Sh variant Agar asosiy sistemani { variantda ko‘rsatilganidek (11.5-rasm, b) tanlasak, kanonik tenglamalar sistemasining birorta ham kozffitsiyenti, shuningdek ozod hadlari nolga teng bo‘lmaydi. Asosiy sistemani P variantda ko‘rsatilganidek (11.5-rasm, v) tanlasak, u holda kanonik tenglamalar sistemasining ba’zi kozffitsiyentlari va ozod hadlari bir-biriga) teng bo‘ladi va hisoblash biroz soddalashadi. Arkaning simmetrikligini hisobga olib, Sh variantda ko‘rsatilganidek, asosiy sistemani simmetrik tanlasak (11.5-rasm, g),:4. holda asosiy sistema uchun birlik zo‘riqishlardan X. =1, X, =1 va X.=1 chizilgan eguvchi moment epyuralari M; va M, simmet-270
amaliyotning uyg‘unlashuvini ta’minlaydi va talabalarning kelajakda amalga oshiradigan kasbiy faoliyatida muhim ahamiyatga ega. Ushbu elektron o‘quv moduli quyidagi bo‘limlardan iborat:
Qorong‘i chorbog suyuntirishni o‘ylamasmiding? O‘ylarding, senga ishonaman. Bugun shu ishni amalga oshirib, bizni xursand qilasan. Uyda onang yo‘llaringga qanchalik intizor o‘tirganini tasavvur ham qilolmaysan. Otamning ko‘zlaridan yosh tomchiladi. Yuragim xavotirdan potirlab urib, achchiq yutindim. Men olis ufqlar ortidan xushxabar jarchisi kelayotganini his etdim, ammo ma’nosi mavhum edi. Otam ilgarilari ko‘zyosh to“kmagandi, boyagina o‘zi aytganidek, xotirjam edi, donishmand edi. — Ota... otajonim... Yig‘lamang... —dedim men goh otamni, goh Nurmuhammadni o‘ylarkanman. —Bugun seni quduq tubida ko‘rib, o‘zimni o‘sha rivoyatdagi ona deb bilyapman... Ota bo‘lib, erkak kishi bo‘lib, yuragim qanday chil-parchin bo‘lganini ko‘rmayapsan. Onang kelganida bardosh berolmasdi. Shusiz ham sening necha oydirki, buyoqda ekaningdan sham kabi so‘ndi. Yana bir marta seni bunday holda ko‘rsa, yuragi chidamaydi... —Nurmuhammadni onam ko‘rganmi? — Yo‘q, ko‘rmagan. Sening Nurmuhammad degan o‘g‘ling bo‘lganini nafaqat onang, dunyodagi hech bir tirik jon ko‘rmagan. Onang seni o‘yladi, sog‘ligingdan qattiq xavotirda edi. Holingdan xabar olishga keldik. O‘shanda aql-hushing o‘zingda emasdi. Qo‘llaringga, oyoqlaringga kishan urilgan bir ahvolda eding. Onang bu yerlarga qaytib kelmadi, boshqalarga ham sen bilan uchrashish taqiqlandi. —Sudim qachon o‘tdi? —Suding bo‘lmagan. Bo‘lmaydi ham. Sen bilan uchrashishni vrachlar taqiqlashdi, xolos. Yaqinlaringni ko‘rsang ruhiyatingda kuchli to‘fon turgani uchun shunday qilindi. —Nurmuhammadni hech kim ko‘rmagan demang, iltimos! Bunday bo‘lishi mumkin emas! Mumkin emas! U Makkaga imom bo‘ladigan islom chirog‘i edi, axir! —Sen bo‘rilar yeb ketdi degan o‘g‘ling Nurmuhammadni rostdan men ham ko‘rmaganman, eshitmagan, bilmaganman. 275
Suriya — O‘zbekiston. Beqaror vaziyat sabab o‘zga davlatda o‘ynashga majbur bo‘layotgan Suriya o‘yinni boshqa stadionga ko‘chirdi 23-mart kuni Suriya va O‘zbekiston milliy terma jamoalari JCh—2018 saralash bosqichi doirasidagi javob o‘yinida maydonga tushadi. Tomonlarning Toshkentda o‘tgan ilk uchrashuvida o‘zbekistonliklar 1:0 hisobida zafar quchgandi. Suriyadagi beqaror vaziyat tufayli mamlakat milliy terma jamoasi o‘z o‘yinlarini Malayziyada o‘tkazib kelayotgandi. Bu mamlakatda ular saralash bosqichida yetakchilik qilayotgan Eron va Janubiy Koreyadan 2 tadan ochko tortib olishga muvaffaq bo‘lgandi. O‘zbekistonga qarshi bellashuv Malayziyadagi Seremban shahrida — Tuanku Abdul Rahman Stadium’da o‘tishi kerak edi. O‘FF matbuot xizmati xabariga ko‘ra, mazkur stadionning o‘yinga tayyor emasligi uchrashuvga uch kun qolganida ma’lum bo‘lgan. Shu boisdan bahs Malakka shahriga ko‘chirilgan. U 40 ming tomoshabinga mo‘ljallangan Hang Jebat Stadium arenasida o‘tadi. Suriya va O‘zbekiston termalari o‘rtasidagi uchrashuv Toshkent vaqti bilan 17:00 da start oladi. Uchrashuvni “Sport” telekanali to‘g‘ridan-to‘g‘ri namoyish etishni rejalashtirgan.
Ir (arab. –yuk ko‘taruvchi) – lavlat talabalari Ribari. Kurinla (20 2940. 25 = UT) bu so‘zning yordamchi «oyidagi dastlabki ma’nosi Muhammad (ga a.) vafotlarilan keyin xalifa tayin «Sh paytida muhojirlar b-n ansorlar O‘rTasidagi munozarada uchraydi. Muhojirlar Taarlarga fillan–amir. sizdan–vaziri esa arab xalifaliida V. Livon. eni 1.bo‘lib xalifa An-Maneyp (754-775) Joriy etan. Somoniylar davrida 10 devon mb larni xojayi buzruk, sohib barid. b rif, vakil, muhtasib va b. vazirlar bosha lik va boshqaruvini alohida bir. sohasiga rahbarlik qilib kelgan amallor-omi Edik sho‘ro davrida komissar. mi lari ana shu boshqaruv organini esa ko-Misrlik, ministrlik so‘zlari b-n atash, as bo‘lgan B tanalar O‘zbekistonda ham Mustaqillik yillarigacha qo‘llanib kelgan. Me vazir. vazirlik istilohlari b-n al-tirildi. «aa arab, arki ilib berish, narxin ushshkrib berish) –mahsuloti o‘z narxilan T bahuga sotish. Bu faoliyatdan ho». kun-ko‘pgina korxonalar bozorda O‘z o‘rniga ega tar nomini 07 I talarni sindirish yoki Tarixiy iy .ml aa biy O bo‘lish, rkib korxonalarni sinanrnsh Faqat yig‘ilgan usul N insoniyatga qaratilgan 119
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev o'rtasida bo'lib o'tgan uchrashuvda O'zbekiston – Ozarbayjon munosabatlarining bugungi holati, savdo-iqtisodiyot, transport-kommunikatsiya va boshqa sohalarda o'zaro hamkorlikni rivojlantirish istiqbollari muhokama qilindi Ikki mamlakatning ulkan iqtisodiy salohiyatidan to'la foydalanish, tovar ayirboshlash hajmini oshirish va nomenklaturasini kengaytirish masalalariga alohida e'tibor qaratildi
OAV: Germaniyada o‘smirlar Tailand qiroliga o‘yinchoq to‘pponchalardan o‘q uzdi Tailand qiroli Rama X (Maxa Vachiralongkorn) Germaniyaning Bavariya federativ yeridagi Erding shahrida velosipedda sayr qilayotganida o‘smirlar unga o‘yinchoq to‘pponchalardan o‘q uzdi. Bu haqda, Bild nashriga asoslanib, “RIA Novosti” xabar bermoqda. Aytilishicha, voqea 10-iyun kuni ro‘y bergan. 13 va 14 yoshli ikki o‘smir butalar orasida yashirinib, Rama X ning orqasidan plastik o‘qlar uzgan. Qirolning tan soqchilari politsiya chaqirgan. Hozir huquq-tartibot idoralari xodimlari taftish olib bormoqda. Taftish yakunlariga ko‘ra 14 yoshli o‘smir ma’muriy javobgarlikka tortilishi mumkin. Uning 13 yoshli sherigi hali ma’muriy javobgarlik yoshida emas.
Italiya senati ichki ishlar vazirini Ablyazov ishi bo‘yicha so‘roq qildi - BBC O'zbek Italiya senati ichki ishlar vazirini Ablyazov ishi bo‘yicha so‘roq qildi http://www.bbc.com/uzbek/lotin/2013/07/130719_latin_italy_ablyazov Image caption Italiya bosh vaziri qozoq muxolifatchisi oilasining Qozog‘istonga deportatsiya etilishini "sharmandalik" deya baholagan Italiya senati juma kuni ichki ishlar vaziri Anjelino Alfanoga ishonchsizlik bildirish masalasini muhokama etdi. Senat a‘zolarining 226 nafari ichki ishlar vaziriga ishonchsizlik bildirishga qarshi chiqqan. Muxolifatning senatdagi 55 nafar a‘zosi unga ishonchsizlik bildirish kerak degan fikrda sobit qolgan. Anjelino Alfano muxolifatchi va korchallon Muxtor Ablyazovning oilasini Qozog‘istonga deportatsiya qilishga aloqador, deb gumon qilinayotgan edi. Avvalroq Italiya matbuotida Ablyazovning xotini va qizi Qozog‘istonga noqonuniy ravishda deportatsiya qilingani haqidagi farazlar paydo bo‘lgandi. Deportatsiyaga qadar ichki ishlar vazirligi mulozimi Qozog‘iston elchixonasi vakillari bilan uchrashgani xabar qilingandi. Shu yil boshida qiyinchilik bilan hukumatini tuzishga muvaffaq bo‘lgan Italiya bosh vaziri Enriko Letta ichki ishlar vazirini himoya qilib chiqqan va vazirning deportatsiyaga aloqasi yo‘qligini bayon qilgan. Bosh vazir senatni Alfanoni qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan. Unga ko‘ra, hukumat iqtisodiy muammolar ustida ishlash imkoniga ega bo‘lishi kerak. Ayni damda Letta Ablyazov oilasining deportatsiya qilinishi "Italiya uchun sharmandalik" bo‘lganini e‘tirof etgan. 31 may kuni Italiya politsiyasi Rim shahri chetidagi uyda tintuv o‘tkazib, u yerda yashagan Muxtor Ablyazovning 46 yoshli turmush o‘rtog‘i Alma Shalabayeva va 6 yashar qizini hibsga olib, Qozog‘istonga majburan jo‘natib yuborgan. Facebookdagi sahifasida Muxtor Ablyazov Qozog‘iston maxsus xizmatlarini o‘zining oilasi a‘zolarini o‘g‘irlaganlikda ayblagan. Qozog‘iston moliyaviy jinoyatlarda ayblab, topshirilishini talab qilayotgan Muxtor Ablyazovning shu kecha-kunduzda qayerda ekani noma‘lum. Londondagi Yuqori mahkama uni mahkamaga nisbatan hurmatsizlik ko‘rsatgani uchun qamoq jazosiga hukm etganidan keyin u g‘oyib bo‘lgan. 2011 yilda Britaniya Muxtor Ablyazovga siyosiy boshpana bergan edi. Qozog‘iston hukumatida qator yuqori lavozimlarni, xususan energetika, sanoat va savdo vaziri lavozimini egallagan Muxtor Ablyazov mamlakatdagi eng yirik bank BTA bankning asoschisi ham bo‘lgan, bank aktivi o‘nlab milliard dollarni tashkil etgan. Bankning hozirgi rahbariyati va Qozog‘iston hukumatining da‘volariga ko‘ra, Muxtor Ablyazov 2005 yildan 2009 yilga qadar bir qator shirkatlari orqali besh milliard AQSh dollariga teng mablag‘ni noqonuniy o‘zlashtirgan. Muxtor Ablyazovning o‘zi bu da‘volarni rad etadi va Qozog‘iston hukumatining ayblovlarini siyosiy asoslarga ega ekanini urg‘ulab keladi. Xorijda Muxtor Ablyazov muxolifatdagi "Qozog‘istonning Demokratik tanlovi" harakatiga asos solgan.
tadqiqotning ilgari huddi shu sohada olib borilgan tadqiqot ishiga o‘xshashlik va boshqa jihatlari aniqlanib, tadqiqot natijasidan foydalanish kutilgan samarani berishini yoki bermasligi ifodalaydi. Agar tadqiqot natijalari ilgari shu sohada olib borilgan tadqiqot natijalariga o‘xshash bo‘ladigan bo‘lsa olib borilgan ushbu tadqiqot yaxshi natija bermaydi. Yuqori sifatli tadqiqotlarni amalga oshirish va undan ko‘zlangan maqsadga erishishda yuqorida keltirilgan tadqiqot olib borishda qo‘yiladigan talablarga rioya qilish va shu asosda tadqiqot ishini shakillantirish tadqiqotchi tomonidan olib borilayotgan tadqiqot ishida ko‘zlangan maqsadga erishish mumkinligini hamda natijalardan samarali foydalanishga imkon beradi. 3.2. Yuqori sifatli huquqiy tadqiqot olib borishda nimalarga e’tibor berish kerak? Tadqiqot ishini olib borish va undan ko‘zlangan natijaga erishish, albatta, uni yozish mavjud to‘plangan bilimlarni qog‘ozga tushirish yoki elektron shaklga keltirish orqali amalga oshiriladi. Yuqori sifatli tadqiqotni amalga oshirish uchun qo‘yilgan talablar ularni amalga oshirish va ko‘zlangan natijalarga erishishda bir qator vazifalarni ham belgilaydi. Shu vazifalarni amalga oshirish orqali tadqiqot olib borishda samarali natijalarga erishish belgilanadi. Shu jihatdan sifatli tadqiqot ishini olib borish va undan belgilangan maqsadga erishish uchun birinchi navbatda e’tibor beriladigan holatlar sifatida quyidagilar keltiriladi: o Tadqiqot ishining mavzusi va dolzarbligi asosida unga qo‘yilgan muammoni to‘g‘ri belgilash hamda maqsad va vazifalarni aniq shakillantirib olish; o Tadqiqot ishining obyekti (dalillanishi) va predmetini to‘g‘ri aniqlash; o Tadqiqot ishida gipotezani to‘g‘ri belgilash sifatli tadqiqot olib borishda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, tadqiqot ishining qanday olib borilishi uni amalga oshirayotgan shaxslar doirasi va yaratilgan imkoniyatga ham bog‘liq bo‘lib, bunda tadqiqot 48
Davlat kotibasi Xillari Klintonning ta’kidlashicha, “AQSh bu borada hamkor davlatlar bilan gaplashmoqda, ammo Isroil xavfsizligini ham e’tibordan chetda qoldirib bo’lmaydi”
iy 2"). Buyuk zakovatdin qilur bashorat. O‘zimni unutdim qilib tomosha El kelmish ko‘rgani tog‘-u tosh osha. Uch oshyonalig‘ bo‘l qasri mumtozda, Olim-u ulamo taxti e’zozda. Durbiyndin falakka tikdim ko‘zimni, Ne ko‘zim, falakda sezdim o‘zimni. Yulduzlar ko‘rindi ko‘zimga oshno, Etib to‘qqiz oshyon osmonni ro‘shno. Hayratdin ushladim, netay, yaqoni, Sayribog‘ etgandek bo‘ldim fazoni. Rasadda zo‘r zako mujassam bo‘lmish, Olam olimlari anda ja’m bo‘lmish.
– Zokirjon aka, «Bobur avlodlarimiz, sizlar bilan ko‘rishmoqchimiz», deyishyapti, –dedi. — Kelishsin, ayting, yo manzilini berishsin, o‘zimiz boramiz, –dedi rahbarimiz shosha-pisha. Biz shu yerga suhbat uchun joy tayyorlab, boburiylarmiz degan mo‘tabar zotlarning tashrifini sabrsizlik bilan kuta boshladik. Xuddi xazina topib olganday o‘zimizda yo‘q shod edik. Ha, agar ular haqiqiy boburiylar bo‘lishsa, biz uchun chindan ham benazir davlat emasmi? Axir, safardan ko‘zda tutilgan maqsadlarimizdan biri ham Bobur avlodlarini izlash edi-ku. Shu paytgacha bu buyuk va mashhur sulolaning hozirda barhayot vakillari haqida tayinli bir gap, ma’lumot yo‘q-ku. Aqlbovar qilmaydigan hol – 330- yildan ziyod surunkasiga hukmronlik qilgan podsholardan biron-bir nasl bizgacha yetib kelmagan bo‘lsa Kelishilgan vaqtda –kech sakkizlarda o‘rta yoshlardagi ikki kishi kirib keldi. Biri qotma va bo‘ychan, ikkinchisi chorpahil, oqsoqroq edi. Bizni darrov tanishdi. Ular aka-uka Ziyovuddin va Masixuddin Tusiylar ekan... Bu baxtli uchrashuv tafsilotlari hamsafarlarim va kaminaning boshqa xotiralarida ham bayon qilingani uchun bu yerda batafsil to‘xtalishni lozim ko‘rmadim. Xullas, Tusiylarning aytishicha, ular so‘nggi boburiy podsho Bahodirshoh P–Zafarga borib taqalishar ekan. Ya’ni, inglizlar Bahodirshohni Birmaga surgun qilib, uning Hindistonda qolgan avlodini qirib tashlash haqida farmon berishganida, Bahodirshohning to‘ng‘ich xotini Ishrat Mahaldan tug‘ilgan to‘ng‘ich o‘g‘li Mirzo Quyoshni (keyinchalik u Quraysh bo‘lib o‘zgarib ketgan) yaqin odamlari yashirib qolishgan ekan. Ziyovuddin va Masixud-din uning evarasi bo‘lib, onalari Laylo Ummaxon Haydaroboddagi «Mo‘g‘ullar (Boburiylar – Q.K,) jamiyati»ning raisi ekan. Ularning g‘arb olim-ARIDA
’ KE 7, Pedagogik tajriba tashkil etilish “sharoitiga ko‘ra qaysi guruhlarga bo‘linadi? 45 A) Matematik-statistik, evristik, innovatsion tajriba (5 B) Badiy tajriba, laboratoriya tajribasi, tajnibaishi/ 29070 D) Bolalarni ijodini o‘rganish, statistika va boshqalar (47 E) Laboratoriya tajribasi, amaliy tajribasi, anketa-sijbv tajribasi 5 — B. Pedagogika fani oldida turgan vazifalardan biri .... (3 iy A) Hamkorlik pedagogikasi asoslarini yaratish; мac 126 B) Avtoritar pedagogika asoslarini yaratish Sus llmei osi ur DI) Milliy pedagogika asoslarini yaratish ДA ФA Ey Hamkorlik pedagogikasi va Шy peдaвo Kaтaзoн aи yaratish tg 9. Didaktikaning asosiy kategoriyalari ... 17545. A) Ta’lim berish, tarbiyalash, rivojlantirish ji 38) B) Dars o‘tish, bilim berish, o‘qitish, malaka, ko‘nikma, shakl, kг metod, vosita, natijalar ez 6; D) Bilim, ko‘nikma, malaka vi E) Rivojlantirish, mustahkamlash, takrorlash "м 10. Ta’lim nazariyasining tarkibiy qismlariga nimalar kiradi? A) Ta’lim jarayonining mohiyati, ta’lim mazmuni, ta’lim tamoyillari, metodlari, shakilari va vositalari ka. 5,5 B) BИ т, KoчиKkтa, тaaKa, ғoдa, Boйya turlari. Б. " D) Ta’lim mazmuni, dars janri g qr 5 E) Ta’lim-tarbiya mazmunini ifodalovchi barcha qonun-tio qoidalar 2. ди yн aи б) Kadrda ’ Ёp 3084237,2 БAPИT 27175} 396
Fasol’ o‘g‘itlashga juda ta’sirchan bo‘ladi. U ekiladigan yerga, odatda, har gektariga 80—100 kg fosforli va 50—60 kg azotli o‘g‘itlar solinadi. Urug‘ni ekish oldidan nitragin bilan ishlash ancha samarali. Fasol’ aprel oxiri—may oyi birinchi yarmida don-sabzavot seyalkalar bilan ekiladi. FasolB qator oralari 50—60 sm qilib keng qatorlab ekilganda, urug‘ning yirikligiga hamda tuproq sharoitiga qarab 3—5 sm chuqurlikka ko‘miladi. Har gektar yerga mayda donli navlari 70—80 kg, yirik donli navlari esa 90—120 kg va undan ham ko‘proq normada ekiladi. Parvarishlash o‘suv davrida 4—5 marta sug‘orish, qator oralarini kulrtivatsiya qilish hamda chopiq qilishdan iborat. Bunchalayotgan paytda har gektar yerga 50 kg hisobidan azotli o‘g‘it solish tavsiya eti-r y bo‘lsa, har 10—12 sm da 5 lin i. O‘simliklar qa dadi alam o‘simlik qoldirib, yagana qilinadi. Fasol-ning tuguncha tugganidan 8—10 kun keyin, ya’ni uning doni asl kattaligining uchdan bir qismiga y ar 6—8 kunda terib turiladi. yetganda kur ri nab be marta terib olinadi. Ko‘k Fasolr —ehtiyotlik bilan uzib yoki qirqib terila-dukkaklar kar yerdan 70—100 s va undan ortiq ko‘k di. Har gek O Sh mumkin: Ko‘k doni uchun ekilgan Osil! «ning mum pishishida, kattaligi nor-fasol’ DONL 5 Zig‘ib olinadi. Buni dukkagi-arab aniqlash oson. itetkalarda har bir nav boshqa nav pay-Urug‘liU 00 m uzunlikda joylashtirilishi ke-kallaridan qilgan maydonlarda dastlabki dukkak E «ni hosilni yig‘ish oldidan ya , hasidi barglari - o‘tkaziladi. Fasol’ 5 rIsar lab Zukkarining ko‘pchilik qismi pisha bosh-g‘aya boshla0, O‘rilgan fasol’ bog‘-bog‘ qilib bog‘- "irish va quritish yay i, DONINI yetiltiri: un bi lanar a dalada qoldiriladi. Fasol’ oddiy MOJIQ» H yanchiladi, lekin barabanning aylanish Te3-tilkada da tishlari kamaytiriladi. Urug‘lik Uchasun LIGI ham a 14 KU 1 "AEX kilarla NAVIRA DU KUAAMII AAAUUKAUAKAKA, Qarib, gektaridan 10—25 s hosil olinadi. Urug‘ yuqori u, 7 chanligini (9596) 7—9-yilgacha saqlaydi. larini Loviya (Phaseolus lunatus P.) —morfologik tuzilishi va biologiyasiga ko‘ra fasolga yaqin turadi. Iste’molda loviyaning ko‘k dukkagi va doni ishlatiladi Urug‘i uncha yirik emas, buyraksimon shaklda. 393
rok tahdid solib turgan xavf-xatar bilan hisoblashmaslik botirlikdan ko‘ra ahmoqlik bo‘lardi. Mumkin bo‘lsa, menga gugurt bersangiz. U papiros chekdi, go‘yo tamaki tutuni unga porom kelgandek edi. —Birinchidan, bemahalda kirib kelganim uchun kechirim so‘rashim kerak, — dedi u.—Bundan tashqari, sizdan ikkinchi bir beodob ish—bog‘ingizning etagidagi devordan oshib ketish uchun izn so‘rashga to‘g‘ri keladi, chunki men siznikidan xuddi shu yo‘l bilan chiqib ketmoqchiman. —Nima gap o‘zig— deb so‘rzdim. U qo‘lini chirog‘ga tutdi, men ikki barmog‘ining bo‘g‘inlari yaralanganini va qonab turganini ko‘rdim. —Qo‘rib turibsizki, bu mutlaqo behuda narsa emas,—dedi u jilmayib.—Bunaqada butun boshli qo‘ldan ajralish ham hech gap emas. Missis Uotson qayoqda2 Uydami2 —Yo‘q, u tanishlarinikiga mehmondorchilikka ketgan. —Shunaqa deng{ Xo‘sh, demak, yolg‘iz ekansiz-da2 —Yolg‘iz o‘zimman. —Unday bo‘lsa, men bilan bir haftagina kontinept-ga borib kelishingizni taklif qilishim oson bo‘lar ekan. — Qayotsqqag o‘zi? —Qayoqqa bo‘lsa xam baribir. "Menga mutlaqo farqch yo‘q. 7 Bu gaplar menga g‘oyatda g‘alati tuyuldi. Xolmsning bekorga daydib vaqt o‘tkazadigan odati Po‘k, uning toliqqan rangsiz chehrasidagi qandaydir ifoda asablarining kamoli tarang tortilganidan darak berib turar edi. U sigohimdagi taajjubni payqab, tirsaklaripi tizzasiga tiradi-da, barmoqlarining uchlarini chirmashtirganicha, menga bor gapni tushuntira boshladi. —Siz, o‘ylaymanki, professor Moriarti haqida hech parsa eshitmagan bo‘lsangiz kerak" — deb so‘radi u. —Yo‘q. . —Aqlbovar qilmaydigan noyob bir narsa. Bu odam o‘zining tuzoqlari bilan butun Londonni chirmab olgan, lekin hech kim uning otini xam eshitmagan. Xuddi shu narsa uni jinoyat olamida qo‘l yetmaydigan balandlikka ko‘tarib qo‘ygan. Sizni ishontirib aytamanki, Uotson, bordi-Yu, mei shu odamnki yengishga muvaffaq bo‘lsam, bordi-yu, men jamiyatni shu odamdan xalos qilishga muyassar bo‘lsam, bu faoliyatimning tantanali xotimasi bo‘lardi, men o‘z faoliyatimni tugallangan hisoblab, undan ko‘ra xotirjamroq mashg‘ulotlarga o‘tishga tayyor edim. Gan oramizda qolsin, Uotson, men Skandinaviyaning qirollar xonadoni bilan Fransiya respublikasiga ba’zi bir xizmatlar ko‘rsatish imkonini bergap so‘nggi ikki ish tufayli o‘z didimga anchagina mos bo‘lgan hayot kechirishim, tamoman kimyo sohasidagi tajribalar bilan shug‘ullanishim uchun mablag‘ orttirdim-Ammo, toki professor Moriartidek odam London ko‘chalari bo‘ylab bemalol dorilomon yurarkan, men dam ololmayman, kreslomda xotirjam uzala tushib o‘tirolmayman. —U pima ish qilgan? —O, uning tarjimayi holi alomat U yaxshi bir oiladan chiqqan, to‘la-to‘kis ma’lumot olgan, nodir-noyob tug‘ma bir matematik iste’dodga ega. U yigirma bir yoshida N’yutonning binomi haqida risola yozib, bu bilan butun Yevropaga dong taratgan. Shundan so‘ng u viloyat shaharlarimizdan biridagi universitetda matematika kafedrasiga boshliq bo‘lib olgan, uni porloq kelajak kutayotganligi mutlaqo ravshan edi. Ammo uning qonida avloddan avlodga o‘tib kelayotgan vahshiyona shafqatsizlik ishtiyoqi bor. Uning tomiridan jinoyatchi Qoni oqadi. Bag‘oyat o‘tkir zehni tufayli bu shafqatsizligi yanada xavfliroq tus olgan. U dars bergan universitet shaharchasida uning xaqida mash’ummish-mishlar tarqalgan. Nihoyat kafedrani tashlab Londonga ko‘chib kelishga majbur bo‘lgan, bu yerda yosh yigitlarni ofitserlik mansabini olish uchun imtihondan o‘tishga tayyorlay boshlagan... Bu hammaga ma’lum bo‘lgan faktlar, hozir esa siz men aniqlashga muvaffaq bo‘lgan narsalarni eshitasiz. O‘zingizga ma’lumki, Uotsoi, Londondagi jinoyatchilar olamini hech kim menchalik yaxshi bilmaydi. Shunday qilib, men ancha vaqtlardan beri, ko‘pgipa jinoyatchilarning orqasida menga poma’luch bo‘lgai, qonunga xilof ravishda. butunlay boshqa kimsalar panasida ish ko‘rayotgan qudratli tashkilotchi bir kuch bor ekanligini his qila boshladim. Qalloblih bo‘lmasiv, talonchilik yoks suiqasd bo‘lmasin, turli-tuman hodisalarda ham shu kuchning ishtiroki bor ekanligini bir necha marta sezganman, shuningdek, hali aniqlanmagan, tekshirish uchun men bevosita jalb etilmagan jiioyatlarda ham uning izlarini mantiqiy yo‘l bilan topganman. Bir necha yillar mobaynida men uni yashirib turgan pardapi yorib kirishga urinib keldim, mana nihoyat Fursat yetib, kalavaning uchini topdim, tugunni yecha boshladim, nihoyat kalavanipg uchiming turli makkorona tugunlardan so‘ng meni mashhur matematik, sobiq professor Moriarti bilan to‘qnashtirdi. U—jinoyat olamining Napoleoni, Uotson. U—bu shaharda yuz bergan yovuzliklardan teng yarmining tashkilotchisi, ochilmagan jinoyatlarning deyarli hammasining tashkilotchisi. U daho faylasuf, u mavhum fikrlay oladigan odam. Uning aqli juda o‘tkir. O‘rgimchak xuddi o‘z uyasining o‘rtasida yotgaidek, u harakatsiz o‘tiradi, ammo bu o‘rgimchak uyasining minglarcha iplari bor, bulardan har birining qimirlaganini payqab oladi. O‘zi kamdan-kamharakat qiladi. Faqat rejalargina tuzadi. Ammo agentlari behisob, ular juda yaxshi uyushtirilgan. Bordi-yu, kimdir biror hujjatni o‘g‘irlashi, uyni talab ketishi, yo‘lda to‘siq bo‘lib turgan odamni yo‘q qilib yuborishi kerak bo‘lib qolsa—bu narsani professorning diqqatiga havola qilsa bas, jinoyatga darhol hozirlik ko‘rilib, keyin-u amalga oshiriladi. Agent qo‘lga tushib qolishi mukin. Bunday hollarda hamisha uni kafilga olishga yoki himoyachi taklif etishga pul ham topila qoladi. Ammo bu agentni ishga solgan bosh rahbar hech qachon qo‘lga tushmaydi —u shubhalardan xoli bo‘ladi. Men mantiqiy yo‘l bilan mavjud ekanligini aniqlaganim tashkilot ana shunday, Uotson, mep uni topib, tor-mor etishga butun kuch-g‘ayratimin bag‘ishladim. Ammo professor ayyorlik bilan niqoblangan, o‘zini shu qadar yaxshi himoya qila oladiki, sud hukmiga yetarli bo‘ladigan dalillarni taqdim etish uchun qilgan butun sa’y-harakatlarim behuda ketmoqda. Mening nimalarga qodir ekanligimni yaxshi bilasiz, azizim Uot-son, har qalay, uch oydan keyin men nihoyat o‘zimga m-u-posib raqib bilan uchrashganimni e’tirof etishga majbur bo‘ldim. Uning jinoyatlaridan dahshatga kelgan bo‘lsam, endi buning o‘rnini uning mahoratiga qoyil qolish egalladi. Biroq u baribir bir xato, kichkina, juda kichkina bir xato qilib qo‘ydi, ammo shunday xatoga ham yo‘l qo‘ymasligi kerak edi, chunki men uni uzluksiz ta’qib qilmoqda edim. O‘z-o‘zidan ma’lumki, uning bu xatosidan foydalanib, bunga dastlabki marra sifatida amal qilib Moriartining atrofiga tuzoq qo‘ya boshladim. Hozir u deyarli tayyor bo‘lib qoldi. Uch kundan so‘ng, ya’ni ksolar dug‘t2iba, hammasi tamom bo‘ladi—professor o‘z shaykasining bosh a’zolari bilan adolat sudining qo‘liga tushadi. Shundan keyin esa asrimizning epg yirik jinoiy protsessi boshlanadi. Qirqdan oshiq sirli jiyoyatlariing siri ochilib oydiynla-shadi, hamma aybdorlar jazoga tortiladi. Bordi-o, shoshqaloqlik qilinsa, bironta noo‘rii qadam qo‘yilsa, ular hatto oxirgi daqiqada xam qo‘limizdan chiqib qochishlari mumkin. Men shunday harakat qila olsamki. bundan professor Moriarti voqif bo‘lmasa, hamma ish joyida bo‘lardi. Ammo u g‘oyatda makkor. Uni o‘z tuzog‘imga tushirish uchun qo‘ygan xar bir qadamim unga ma’lum bo‘lib qolaverdi. U bu tuzoqlardan chiqib ketishga ko‘p marta urinib ko‘rdi, ammo men har gal unga yo‘l bermadim. Darhaqiqat, do‘stim bu maxfiy kurashning mufassal tasviri matbuotda paydo bo‘lgudek bo‘lsa, u de-tektik tarixidagi eng ajoyib, hayajonli kitoblar orasida o‘z o‘rinni egallagan bo‘lardi. Men hech qachon bu qadar yuksakka ko‘tarilgan emasdim, hech qachon raqibimning harakatlaridan bu qadar mushkul ahvolga tushgan emasdim. Uning zarbalari kuchli ediki, men ularga yana ham zo‘rroq zarba bilan javob qaytardinm. Bugun ertalab oxirgi tadbirlarni ko‘rdim, ishni tugallashim uchun menga yana uch kun, uch kungina fursat kerak edi. Shularning hammasini o‘ylab o‘zxonamda o‘tirsam, bexosdan eshik ochildi. Qarshimda professor Moriarti turardi. Mening asablarim po‘latdan, Uotson, ammo e’tirof etishim kerakki, butun fikri-xayolimni band etgan odamni qarshimda ko‘rarkanman, beixtiyor seskanib ketdim. Uning qiyofasi menga ilgari ham tanish edi. U juda ozg‘in, novcha. Peshonasi do‘ng, enli, oppoq, ko‘zlari chuqur tushgan. Soqoli qirtishlab olingan, yuzi zahil, zohidona—unda professor Moriartidan hali-hozircha qandaydir asoratlar qolgan. Kiftlari bukik, aftidan, muttasil yozuv stolida o‘tirganidan bo‘lsa kerak, boshi esa oldinga cho‘zilib chiqqan, ilonning boshiga o‘xshab uyoqdan-buyokqa asta-sekin chayqalib turardi. Qadalib turuvchi ko‘zlari menga yeb qo‘ygudek bo‘lib tikilardi. Siziing manglay suyaklaringiz men kutgapimchalik uncha taraqqiy qilgan emas ekan, —dedi u nihoyat.— O‘qlangan revolverni ustipgizdagi xalatning cho‘ntagida saqlash, mister Xolms, xavfli odat». Darhaqiqat, u kirib kelganda men qanday zo‘p xavf-xatar tahdid qilayotganini darrov payqagan edim: uning birdan-birjon saqlash yo‘li meni umrbod tilimni tishlatishdan iborat edi. Shuning uchun ham men re-voloverni shaxt bilan stol g‘aladonidan cho‘ntagimga solib qo‘yib, shu paytda, uni ustidagi movut orqali paypaslamoqda edim. Uning tanbehidan so‘ng revolverni cho‘ntagimdan olib, tepkisini to‘g‘riladim-da, oldimdagi stolga qo‘yib qo‘ydim. Moriarti iljayib ko‘zini suzib turaverdi, ammo ko‘zlaridagi qandaydir ifodani kurab, qurolim yaqinda turganidan sevinib qo‘ydim. «Siz, chamasi meni tanimasangiz kerak»,—dedi u. «Aksincha,—deb e’tiroz bildirdim men,—nazarimda, sizni tanishimii payqab olishingiz qiyin emas edi shekilli. Marhamat, o‘tiring. Bordi-yu, menga aytadigan biron gavingiz bo‘lsa, men sizga besh minut vaqtimni ajratishim mumkina. «Men sizga aytmoqchi bo‘lgan gaplarning hammasini payqab olibsiz», deb javob berdi u. xUnday bo‘lsa, siz ham mening javobnmni payqabsiz MICKHJIJIN». «Siz ahdingizda qat’iy turmoqchimisiz2 «Mutlaqo qat’iy». U qo‘livi cho‘ptagiga tiqdi, men esa stoldan revolverni oldim. U cho‘ntagidan qo‘yin daftarchasiingina oldi, unda qandaydir sanalar aji-buji qilib yozilgan edi. «Siz to‘rtinchi yanvar! kuni mening yo‘limni to‘sdingiz,—dedi u.—Yigirma uchinchi kunisiz meni yana be-sovta qildingiz. Fevralning o‘rtasida siz meni juda tashvishga soldingiz. Martning oxirida rejalarimni mutlaqo buzib yubordingiz. Hozir esa sizning uzluksiz ta’qibingiz tufayli men shunday ahvolga tushib qoldimki, qarshimda ozodlikdan mahrum bo‘lishdek ayon-oshkor xavf turibdi. Bu barham topishi kerak». «Siz pimani taklif qilasiz —deb so‘radim men. «bu ishdan voz keching, mister Xolms,—dedi u, boshini chayqab. —Yaxshilikcha voz kechinga. Dushanbadan keyina,—deb javob berdim men. «Bas, mister Xolis. Siz juda aqlli odamsiz, me-ping so‘zlarimga tushunsangiz kerak, albatta: siz o‘zingizni chetga olishingiz kerak. Siz o‘zingiz ishni shu yo‘sinda olib keldingizki, endi boshqa yo‘li yo‘q. Sizning kurash metodlaringiziy kuzatarkanman, ruhan huzur qildim, ishoningki, bordi-Yu, meni oxirgi choralarni ko‘rishga majbur qiladigan bo‘lsangiz, g‘oyat afsuslangan bo‘lardim.., Siz iljayayotibsiz, sar, ammo sizni ishontirib aytamanki, men sidqidildan aytayotibman». Xavf-xatar ixtisosimning muqarrar yo‘ldoshi», — dedim mes. «Bu xavf-xatar emas, muqarrar ajal, — deb e’tiroz bildirdi u.—Siz birgina odamving emas, kattakon tashkilotpipg yo‘lida g‘ov bo‘lib turibsiz, uning butun kuch-qudratini aql-u zehni shu qadar o‘tkir bo‘lgan sizdek odam ham tasavvur qilishdan ojizsiz. Siz chetga chiqib ketishingiz kerak, mister Xolms, bo‘lmasa sizni tepkilab tuproq bilan qorishtirib yuboradilar». k Bizning bu yoqimli suhbatimiz tufayli meni boshqa bir joyga da’vat etayotgan muhim bir ishga kech qolmasam, deb qo‘rqyapman», —dedim men o‘rnimdan turib. U ham o‘rnidan turib, g‘amgin bosh chayqaganicha menga indamay qarab turardi. xNachora! — dedi u nihoyat.—Men juda afsuslanaman, ammo qo‘limdan kelgan barcha chorani ko‘rdim. Har bir bosgan qadamingiz menga ayon. Siz dushanbagacha ojizsiz. Bu bizning oramizdagi yakkama-yakka olishuv, mister Xolms. Siz meni aybdorlar kursisiga o‘tqazib qo‘yishni umid qilmoqdasiz, sizga aytib qo‘yayki, bu hech qachon amalga oshmaydi. Bordi-yu, meni halok etishga uquvingiz yetgudek bo‘lsa, u taqdirda, sizni ishontirib aytamanki, men bilan birga o‘zingiz ham halok bo‘lasiz». «Siz menga shu qadar ko‘p xushomadomuz so‘zlar aytdingizki, mister Moriarti, men ham shunga munosib javob berishim kerak, shuning uchun sizga aytamanki, jamiyatning saodati uchun aytganingizning birinchisiga ishonchim komil bo‘lsa, ikkinchisiga bajonidil rozi edim». «Birinchisini va’da qilolmayman-u, ammo ikkinchisini jon-jon deb va’da qilaman»,—deb javob berdi u qahrli zaharxanda bilan. Bukik kiftlarini mendan o‘girgancha suzik ko‘zlari bilan orqasiga alanglay-alanglay chiqib ketdi. Mening professor Moriarti bilan bo‘lgan o‘ziga xos bu uchrashuvim shug‘day o‘tdi, rostini aytsam, bu uchrashuv menda yoqimsiz bir taassurot qoldirdi. Muloyimlik bilan aniq gapirish odati uving oddiy jinoyatchilarga xos bo‘lmagan samimiyligiga ishonishingizga majbur qilib qo‘yadi. U bekorga og‘iz ko‘pirtiradigan maqtanchoqlardan emas. Siz, albatta bunga: «Politsiyaga yordam so‘rab murojaat qilsa bo‘ladi-ku?»—dersiz. Ammo gap shundaki, zarbani uning o‘zi emas, agektlari beradi —men bunga aminman. Bunga dalillarim bor. —Sizga hujum qilishdimi2 —Azizim Uotson, professor Moriarti o‘ylangan ishni paysalga solib yurishni xush ko‘radiganlardan emas. U chiqib ketgach, soat o‘n ikkilarga yaqin Oksfordstrit-ga borishga to‘g‘ri kelib qoldi. Bentink-strit bilan Uzlbek-stritning muyushida ko‘chadan o‘tayotib, zo‘r shiddat bilan to‘ppa-to‘g‘ri ustimga bostirib kelayotgan qo‘sh otli furgonni ko‘rdim. Yo‘lkaga yugurib chiqishga arang ulgurdim. Biron sekund hayallab qolsam bormi —abjag‘im chiqib ketardi. Furgon muyushdan burilib darhol toyib bo‘ldi. Endi men yo‘lkadan pastga tushmaslikka qaror qildim, ammo Vir-stritdagi uylardan birining tomidan g‘isht tushib, oyog‘imning tagginasida mayda-mayda bo‘lib ketdi. Men politsiyachini chaqirib, hodisa yuz bergan joyni ko‘zdan kechirishni buyurdim. Tomga remont uchun mo‘ljallangan Risht bilan shifer taxlab qo‘yilgan ekan, meni, g‘ishtni shamol uchirib turishgan, deb ishontirmoqchi bo‘lishdi. Ma’lumki, gap nimada ekanini men yaxshiroq bilardim. ammo dalillarim yo‘q edi. Men keb kira qilib, ukamning Pell-Melldagi kvartirasiga yetib bordim-da, kun-uzukun o‘sha yerda bo‘ldim. Uyoqdan to‘ppa-to‘g‘ri siziikiga qarab keldim. Yo‘lda menga tayoq ko‘targan qandaydir yaramas yopishdi. Men uni urib yiqitdim, politsiya uni. ushladi, ammo sizga so‘z berib aytamanki, men bugun kurak tishlariga urib qo‘limni qonatib olgan jentl’men bilan hozir, ehtimolki, bu yerdan o‘n milya uzoqda o‘zining gilbo‘ta bilan yozadigan taxtasida masalalar chiqarayotgan matematika muallimi orasidagi aloqani sezishga hech kim muvaffaq bo‘lolmaydi. Endisiz, Uotson, nima uchun bu yerga kelishim bilanoq dastlab darchalarni yopib, inma uchun sizdan ko‘cha eshikdan emas, ko‘zga panaroq boshqa biron yo‘l bilan chiqib ketishim uchun izn berishingizni so‘raganimning sababini tushungan bo‘lsangiz kerak. Men do‘stimning dovyurakligiga ko‘p martalar qoyil qolganman. Ammo bugun uning bu mudhish kunda yuz bergan mutlaqo tasodifiy bo‘lmagan voqealarni bamaylixotir sanab berishi meni ayniqsa hayratlantirdi. —Umid qilamanki, menikida yotib qolarsiz —deb so‘radim men. — Yo‘q, do‘stim, mensiz uchun xavfli mehmon bo‘lishim mumkin. Men qanday harakat qilish kerakligi rejasini o‘ylab qo‘yganman, hammasi yaxshilik bilan 231
X!» Kelinnoma yagonorar» qalamhaqi deb atalishini oyim ham, men ham bilmasdik. «O‘zingniki o‘zingga bo‘lsin», degandilar o‘shanda oyim va To‘qimachilik shaharchasining bozorchasidagi do‘kondan yangi chiqqan mato–shtapeldan fartuklik olib bergandilar. Yana ukalarimga pryanik, teshik kulcha olganmiz... Menga shunday tuyildimi yoki aslida ham shundaymidi, bilmadim-u, lekin nazarimda o‘sha kundan e’tiboran oyim menda o‘z qizlaridan ortiq bir kimsani ko‘rayotganlarini his qilardim – «Qalam ketmondan og‘ir! Bo‘ron yoshi osuda o‘tgan, o‘n sakkizda she’r bitmagan onam aytgandilar bu so‘zni. Faqat aytish emas, o‘zlari ham sezmaganlari holda farzandlari qalbiga so‘zning buyuk qudrati oldida ehtiromni, kitobga hurmatni, ziyoliga e’zozni singdirgan edilar. Har gal matbuotda yangi bir narsamni ko‘rsam, birinchi she’rim chiqqandagi o‘sha yorqin hayajon qalbimni chulg‘ab oladi. Bu menga oyimlardan meros. TABARRUK UZUK O‘g‘limning nikoh to‘yi arafasida kelinga deb olingan nikoh uzugini ko‘rsatgani birinchi bo‘lib qaynona oyimlarga olib bordim. Ko‘zoynaklarini taqib, qo‘llariga olib uzoq tomosha qildilar. Chinchaloq barmoqlariga taqib, kunga solib ko‘rdilar. Ma’qul ko‘rib duo qildilar. Keyin barmoqlaridagi o‘zlarining nikoh uzuklarini olib menga uzatdilar: –Juda chiroyli ekan. Unish-u kunlar shukri deb o‘zingiz taqing. Mana bu uzukni esaman na dodangizdan tabarruk sovg‘a deb, bo‘lajak keliningizga mana shunaqa chiroyli uzuk yasattirib bering. Nabiralarim ham bizga o‘xshab yarim asrdan ortiq bir-birlariga muhabbat bilan yashashsin) –dedilar. Bo‘rtgan barmoqlarida ko‘p yillar yechilmay yurilgan nikoh uzugidan qolgan qabariq izga tikilganimcha e’tiroz bildirmoqchi bo‘ldim. –Bilaman, –boshqa so‘zga o‘rin qoldirmay dedilar oyim, – qayningizni uylantirayotganimizda bo‘lajak ovsiningizga atalgan uzukka qo‘shib, menga deb olgandingiz buni. Sizlarning iltimosingiz bilan dadangiz qo‘limga solgan edilar. O‘sha damda deganlari ham esimda: :"Yoshligingda ko‘rmaganni ko‘ra-414
Rossiya banki Oʻzbekistondan meva-sabzavot mahsulotlari eksportini moliyaviy qoʻllab-quvvatlamoqchi - Xalq so'zi 17:58 25 Fevral 2019 Jamiyat Qishloq xoʻjaligi vaziri Jamshid Xoʻjayev boshchiligidagi Oʻzbekiston delegatsiyasi Rossiyada Vneshekonombank raisi Igor Shuvalov bilan muzokaralar oʻtkazdi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi. Oʻzaro muloqot davomida Rossiya tomoni Oʻzbekistondan RFga meva-sabzavot mahsulotlari eksport tashuvini moliyalashtirish imkoniyatini koʻrib chiqishga tayyor ekanligini bildirdi. Eng yaqin vaqt ichida bu boradagi tegishli hujjat ishlab chiqilib, hamkorlikdagi ishlar yoʻlga qoʻyiladi. Qayd etish joiz, Oʻzbekiston delegatsiyasining rasmiy tashrifi RF qishloq xoʻjaligi vaziri Dmitriy Patrushev bilan uchrashuvdan boshlandi. Unda Oʻzbekistondan Rossiyaga meva-sabzavot mahsulotlarini yetkazib berishni koʻpaytirish, bunday tovarlarni tashishda xoʻjalik subyektlariga yordam berish masalasi koʻrib chiqildi. Sheriklar 2018 yilda mamlakatlar oʻrtasida qishloq xoʻjaligi va oziq ovqat mahsulotlari aylanmasi 20 foizdan ziyod oʻsib, 550 mln. dollarni tashkil etganini mamnuniyat bilan taʼkidlab oʻtishdi. Oʻsimlikshunoslik, baliqchilik, ilmiy-texnika sohalarida tajriba almashish, qishloq xoʻjaligini raqamlashtirish va agrosanoat kompleksi mahsulotlarini kuzatish tizimi integratsiyasi boʻyicha hamkorlikda ishlash boʻyicha kelishuvga erishildi. Tomonlar yaqin vaqt ichida oʻzbekistonlik yetkazib beruvchilar, Rossiya savdo tarmoqlari, ikki mamlakatning sohaviy idoralari vakillarini jalb etgan holda qishloq xoʻjaligi boʻyicha ishchi guruh yigʻilishini oʻtkazishga kelishib oldilar.
Muhabbat lovullab kirdi yurakka, Ilk bora alamli so‘zlar tingladim. Yuzlarimni bosib xor-u xashakka, Dashtimni quchoqlab tunlar yig‘ladim. Bahorda ko‘karib, kuzda sarg‘ayib, Sukunat-u qorga o‘ranib qishda, G‘o‘ra she’rlarimga boqdi mung‘ayib... Xullas, sodiq bo‘ldi har ezgu ishda) -.Ammo, nima qilib qo‘ydi bu yillar" Garchi men, munaqqid aytganday, "o‘sdim"— O‘rtamizga kirdi qay ayyor jinlar, Ko‘p xona uyimga sig‘maydi do‘stim. Yalinaman unga: –Bor, Boysunga bor! Shaharga yarashmas sahroyi so‘xtang: Borsang–shamol tayyor, yomg‘ir ham tayyor, Tog‘lar orasida yashaysan ko‘rkam. Pand-u nasihatlar berib tolaman, Aldayman: –Yur, ketdik ifor tergani... Har bahor dovdirab Boysun boraman, Boysunga dashtini tashlab kelgani... Qaytaman. Ammo dasht sezib ulgurar... Dosh berib tezlikning shamollariga, Ortimdan halloslab, shoshib yugurar, Qoqilib temiryo‘l shpallariga.
Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida 14-mart kuni soat 14:30larda Achchig‘i MFY Qatag‘on mahallasida yashovchi, 2015-yilda tug‘ilgan J.Ilhomov uyida nazoratsiz qolishi oqibatida gugurt o‘ynab, beshikni yoqib yuborgan, deb xabar beradi IIV matbuot xizmati. Yong‘in uy egalari tomonidan o‘chirilgan. Yong‘in oqibatida beshik va ko‘rpacha qisman yonib zarar ko‘rgan hamda beshikda yotgan chaqaloq Z.Ilhomova kuyish jarohatlarini olgan. U zudlik bilan kasalxonaga yotqizilgan.
109 5.3. Shamolning geologik ishi, eol ѐtqiziqlarining hosil bo‘lishi va relefga ta’siri…………………………….…45 5.4. Flyuvial jaraѐnlar va ularning relefga ta’siri…………………………………………………………...47 5.4.1. Atmosfera suvlarining geologik ishi, delyuvial va prolyuvial ѐtqiziqlarning hosil bo‘lishi, ularning relefga ta’siri……………………………………………...48 5.4.2. Darѐ suvlarining geologik ishi, allyuvial ѐtqiziqlarning hosil bo‘lishi va relefga ta’siri…………………………………………………………..51 5.5. Yerosti suvlarining geologik ishi………………………55 5.5.1 Yerosti suvlarining paydo bo‘lishi va ularning turlari…………………………………………………………..56 5.5.2 Botqoqlik, sho‘r yerlarning paydo bo‘lishi, cho‘kish hodisasi va ularning relefga ta’siri………………...59 5.5.3 Suffoziya, karst hodisalari va ularning relefga ta’siri…………………………………………………………..61 5.6. Surilish, ag‘darmalarning hosil bo‘lishi va ularning relefga ta’siri……………………………………………...65 5.7. Glyatsial, nival jaraѐnlar va ularning relefga ta’siri…………………………………………………………...70 5.8. Ko‘l, dengiz va suv omborlar suvlarining geologik ishi va relef ga ta’siri…………………………………………73 5.9. Mavsumiy va doimiy muzloqlar bilan bog‘liq bo‘lgan jaraѐnlar va ularning relefga ta’siri………………77 5.10. Biogen, texnogen jaraѐnlar va ularning relefga ta’siri…………………………………………………………...80 2-QSIM. TUPROQSHUNOSLIK ASOSLARI. Kirish……………………………………………………………………………..84 1-BOB. Tuproq va tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar…………...86 1.1. Litosfera tarkibi, tog‘ jinslar, nurash va ularning tuproq hosil bo‘lishdagi roli………………………………86 1.2. Tuproqning mexanik tarkibi va tuproq hosil bo‘lishi……………………………………………………..……..89 2-BOB. Tuproq tarkibidagi organik moddalar va ularning hosil bo‘lishi………………………………………………………………………...…..95 2.1. Tuproq hosil bo‘lishida organizimlarning roli…...…95 2.2. Tuproq organik moddalarining paydo bo‘lishi, tarkibi va xossasi …………………………………………...98 2.3. Tuproq morfologiyasi……………………………………….100
5. Nazariyaning amaliyot bilan bog£liqligi. «O‘quvchilarning kuzatishlari sistemalashgan bo‘lishiga ahamiyat bering va ular kuzatish tartibidan qat’i nazar sabab va natija munosabatidek qo‘yilishi kerak» qoidasini qaysi prinsipga kiritasiz? 1. Ilmiylik. 2. Ko‘rgazmalilik. 3. Nazariyaning amaliyot bilan bog£liqligi. 4. Ommaboplik. 5. Sistemalilik va izchillik. «O‘quvchi muvaffaqiyatlarini rivojlantiring, mustahkamlang, faoliyatning bir turidan boshqasiga o‘tkazing, tasodifiy (epizodik) muvaffaqiyatdan yuqoriroq va mustahkam (barqaror) yutuqlar tomon yuring» qoidasini qaysi prinsipga kiritasiz? 1. Nazariyaning amaliyot bilan bog‘liqligi. 2. Mustahkamlik. 3. Sistemalilik va izchillik. 4. Onglilik va faollik. «O‘qitish metodlarida ilmiy bilish metodlarini aks ettiring, o‘quvchilarning fikrlashini rivojlantiring, ularni izlanishga oid, ijodiy bilishga oid mehnatga yaqinlashtiring». Bu qoidani qaysi prinsipga kiritasiz? Ko‘rgazmalilik. Ilmiylik. Ommaboplik. Mustahkamlik. Nazariyaning amaliyot bilan bog‘liqligi. NAYLI" O‘qitishning prinsip va qoidalari. Nazorat testi O‘qitish prinsipi nima? . O‘qitish qoidasi nima? . A. Yassaviy qanday o‘qitish prinsiplarini tan olgan? . Didaktik prinsiplarga davo qiluvchi ko‘psonli qonun (qoida)lar mavjudligini qanday tushuntirish mumkin? 5. Bir necha muhim, ammo prinsiplar bo‘lmagan qoidalarni keltiring. 6. Hamma tan olgan o‘qitish prinsiplari nima? 7. Hamma tan olgan prinsiplar sistemasiga qaysi prinsiplar kiradi? 8. Onglilik va faollik prinsipining mohiyati nimada? 9. Uni amalga oshirish qoidalaridan bir nechta keltiring. 10. Ko‘rgazmalilik prinsipining mazmuni nimada? 25 жo-—–
da adabiy-ijtimoiy jurnal 4-son. 2009 (227) chaqnab ko‘rinib turar, faqat suv oqimish-u chaqnoq nuqtalarni turli tarafga siljitar va bu allaqanday afsonaviy ko‘rinish kasb etardi. — Shumilov ko‘chasi; —e’lon qildi konduktor. Beshimning yuragi siqildi. Qizning qaysi bekatdan chiqqani va qayerga tushishini so‘ramoqchi bo‘lardi-yu, jur’ati stmasdi. Xayol bilan bo‘lib "Mirobod bozori" bekati allaqachon ortda qolib ketganini ancha kech payqadi. Shunday bo‘lsa ham o‘rnidan qimirlamadi. Nima bo‘lsa bo‘ldi, keyingisida tushib orqaga qaytaman degancha ketaverdi. Soat o‘nga yaqinlashib qolgandi. "Bunday bo‘lishi mumkin emas-ku, nahot besh soat yo‘l yurgan bo‘lsam" degan o‘y bilan xavfsirab atrofga alangladi. Yo‘lovchilarning yuzlarida loqaydlikdan bo‘lak alomat ko‘rinmasdi. Shoshqin harakat asnosida o‘rnidan turarkan, qiz derazadan ko‘z uzib unga qaradi. Qo‘llaridagi gullar to‘pidan birdona nastarin ajralib chiqib oyoqostiga tushdi. Qizning manzilini aniqlab olish uchun shanba kuni ishchilar shaharchasidan Obrazsova ko‘chasigacha qirq to‘rt daqiqali yo‘lni bosib o‘tishga, zarur bo‘lsa kunbo‘yi tramvaydan tushmaslikka qaror qilgancha navbatdagi bekatga tushdi Beshim. Qiz qorong‘ulik qo‘yniga ma’yus tikilgancha o‘tirardi. Faqat eng so‘nggi daqiqada anglab bo‘lmas bir holat yuz berdi. Qiz go‘yo og‘ir uyqudan uyg‘ongan kabi tegrasiga olazarak nazar tashladi. Derazadan qarab bekatda yolg‘iz o‘zi turgan odamni ko‘rdi. Butun vujudi bilan unga talpinganday, va hademay derazaning shaffof ko‘zidan suzib o‘tib yerga qo‘nmoqchiday dalaga tomon intildi. Xuddi shu soniyada tramvay ham harakatga keldi. Tepada, uning qayrilgan temir shoxlari ustida yashin chaqnadi. Qarsillagan ovoz eshitildi. Beshimning nazarida bu olov odatda simning uloq joylarida qisqa tutashuv oqibatida chiqadigan uchqunga o‘xshamasdi. Atrof yorishib titroq shu’lalar anchagacha so‘nmadi. Ko‘m-ko‘k yog‘dudan tramvayning ichi ham kunduzgidek yorishib ketdi. Shunda ichkarida qizdan bo‘lak hech kim yo‘qligini ko‘rib Beshimning hayrati oshdi, aqli shoshdi. Tramvay olov olib yonib ketishi muqarrardek tuyuldi. Qizni qutqarish kerak degan ichki bir da’vat uning hayratdan qotib qolgan vujudini harakatga keltirdi. Qo‘llarini cho‘zib o‘rnidan qo‘zg‘alayotgan ulkan naqliyotni to‘xtatib qolmoqchidek deraza zehiga tirmashdi. Tepada ikkinchi bor olov chaqnadi. Shunda qizning dokaday oqarib ketgan yuzlarini aniq ko‘rdi. Go‘yo havo yetmayotgandek, nafas ololmayotgandek entikardi qiz. Iltijo bor edi uning ko‘zlarida. Deraza zehiga mahkam yopisharkan, kuch bilan orqaga tortib yurib borayotgan tramvayni to‘xtatmoqchi bo‘lardi Beshim. Bir talpinib qizning qo‘llaridan tutdi. Nastarin gullari sochilib yerga tushdi. Yerga va temir izlar ustiga tushayotgan gullar jaranglab sado berardi. Barmoqlari qizning bilagidan tutarkan, o‘z vujudida kuchli zarb titroqni tuydi. Go‘yo sochlaridan, tirnoqlari ostidan, og‘ir va burnidan olov chiqib ketayotganday. Shunday bo‘lsa-da, gullarning jaranglashi G‘ayritabiiy hol ekanligini, qo‘llari esa derazani sira qarshiliksiz osongina teshib o‘tib qizning bilagiga chirmashgani ham haqiqatga to‘g‘ri kelmasligini xayolidan o‘tkazdi. Tepadan yana qarsillash eshitilib qorong‘ulik bag‘ri yashil yog‘dudan yorishib ketdi. Zulumot qa’ridan va ko‘rsatgan uylar, daraxtlar titrab-titrab yuzlariga yana qora parda tortdilar. Beshimning oyog‘i yerdan uzilgan va havoda muallaq uchib borardi. Qizning yuziga tikilib o qarab nimanidir tushuntirmoqchi bo‘layotganini angladi, shunda uning so‘zlarini eshitish uchun yuqoriroq ko‘tarilishga urinib ko‘rdi Beshim va qo‘llari bilan derazaning yuqori qismidan tutmoqchi bo‘ldi, ammo kuchli havo oqimi uning vujudini zarb bilan yulqib olib, tramvay ketayotgan yo‘nalishning tegrasiga shiddat bilan go‘yo tezob daryodek yugurayotgan yo‘l ustiga tashlab yubordi. Toshdek qattiq yerga qulab tusharkan, qizning o‘kinch va iltijo to‘la ovozini aniq eshitdi: "Men tramvayning qiziman" Ilojsizlik ham bor edi bu ovozda. Sh Shandagacha Beshimning sabri chidamadi. Yuz bergan voqeani qayta-qayta tahlil qilib ko‘rarkan, nazarida bundanda qo‘rqinchliroq voqealar yuz beradiganday va juda qadrdon kishisidan ajralib qoladiganday tuyulaverdi. Shuning uchun ham ertasi kuniyoq shosha-pisha tushlik qildi-yu, ishxona bilan katta yo‘l o‘rtasidagi temir panjaradan oshib o‘tib Xurshid ko‘chasiga chiqdi. Uzoqdan tramvay ko‘rindi. O‘ninchi; O‘sha) Yuragi hapqirib derazaga qaradi, qiz ko‘rinmasdi. Uning o‘rnida oq doka ro‘mol yopingan kampir. Aylanib o‘tib boshqa derazalarga ham ko‘z tikdi. Odamlar tushib bo‘lishi hamon ichkariga kirib o‘tirganlarga olazarak nazar tashladi va ko‘ngli cho‘kkan holda qaytib chiqarkan, tramvayning old tomoniga o‘tdi-yu" "1553" raqamini ilg‘ashga arang ulgurdi. Shu yo‘nalish bo‘yicha qatnaydigan boshqa tramvay edi bu. Hozir tushlik payti deya muhokama qildi Beshim, u ishda, axir kunbo‘yi sayr qilib yurmaydi-ku, buning ustiga yo‘nalish bir bo‘lgani bilan raqami boshqa, bu bo‘lak tramvay Ertalab ishga kech qolmaslik uchun avtobusda kelganiga juda afsuslandi. Kech bo‘lishi va ish tugashini sabrsizlik ila kugdi. Daqiqalar imillab o‘tar, aprel quyoshi shahar ustidan ketishni istamaganday naq deraza ro‘parasida pirpirab turardi. O‘n beshta kam beshda xonasidan otilib chiqdi Beshim, ammo har doimgidek dahliz to‘ridagi "Boshliq" deb yozib qo‘yilgan eshik oldida sigareta tutatib turgan "shef"ni ko‘rib, sarosimaga tushib, ortiga qaytdi. Ishxonada tartib-intizom qattiq edi. Shef har kun kelish-ketishni nazorat qilib borar, xodimlar kunbo‘yi goh-u-goh bu xonada zerikib esnab yurishardi-yu, ammo vaqtidan bir daqiqa ham oldinroq ketisholmasdi. Nihoyat, kutilgan daqiqalar yaqinlashdi. Shef mashinasiga o‘tirishi bilan derazadan uni kuzatib turgan o‘nlab ko‘zlar xona ichkarisiga tomon chekindi, xodimlar apil-tapil ishni yig‘ishtirishdi, har tomondan qulf-kalitlarning shaqir-shuquri eshitilib qoldi. Oradan besh daqiqa o‘tganda halloslagancha bekatga yetib keldi Beshim. Mashinalar ko‘chani to‘ldirib daryo kabi oqardi. Yo‘l o‘rtasida uzun beton supa, ikki tomonida temir izlar. O‘ninchi yo‘nalish bo‘yicha bir nechta tramvay o‘tdi. Beshim ularning har biriga diqqat bilan razm solib raqamlariga qaradi. Avval "1670", undan keyin oradan yetti-sakkiz daqiqa o‘tib "1997", ulardan so‘ng "1553" keldi. To‘xtadi va jo‘nab ketdi. Hech kimga keraksiz bo‘lgan bunday tramvaylar faqat Beshimnigina qiziqtirardi. "1551"ni esa intiqlik bilan kutar, shunday bo‘lsa-da, boshqa tramvaylarning ham derazalariga e’tibor qilardi. Yarim soat kugdi, biroq ataylab qilganday "1551"dan darak bo‘lmadi. Kutaverdi, odamlar siyrak torta boshladi.
BAYON BИ Bilib oling. Bayon o‘tkazishdan asosiy maqsad se so‘zlarni to‘g‘ri tanlash va qo‘llash, ularni man tiqan to‘g‘ri bog‘lash, talabaning idrok qilish va to‘g‘ri ifodalash qobiliyatini hamda savodxonligini sinashdir. Bayonda o‘qituvchi tomonidan biror matn o‘qiladi va talaba eslab, o‘z bilganicha yozadi. Bunda badiiy asardan o‘qituvchi tomonidan o‘qib berilgan matnni talaba mama yaqimlashtirib bayon yozishi, o‘zining mulohazalarini ham ifodalashi mumkin. Bunday matn rasm, tabiat hodisasi asosida o‘qituvchi to‘qigan тa kichik ertak, hikoya bo‘lishi ham mumkin. Buyonning ikkinchi turi qo‘shimcha topshiriqli insho bo‘lib, ona tili bo‘yicha o‘tilgan biror mavzuga bag‘ishlanishi mumkin (masalan, ..Uslubni varatuvchi vositalar” yoki «sintaktik sinonimiya”). Bunda o‘qituvchi o‘tilgan mavzu bo‘yicha matenallari bo‘lgan matnni tanlab olishi kerak. Bayon turlari; 1) to‘liq bayon; 2) qisqa bayon; 3) qo‘shimcha topshiriqli bayon. I. Bayonning asosiy turi to‘liq matnli bayon bo‘’lib, mavzu to‘liq bayon etiladi.
G‘o‘za) 42,85 12,39 { 9,38 { Araxis, 31,46 15,27 10,1 { yeryong‘oq I : : i Jungabokar { 2446— 25281? 27812899 12,171 11,78 Palma 5,98— 9,51 3 10,40 13,18 5,29 } 1 r mag‘zi r : Kopra 4,98 5,95 = 5,79 5,19 11,53 10,36 777 303,1 1 38128 389,0) 386,49— 128,3 { 102,0 #USDA ma’lumotlari (sentyabr 2006 y.) Aa
-loyiha menejeri va uning jamoasi shartnoma bo‘yicha ish xaqi, ish natijalari va daromadlar asosida qo‘shimcha xaq olishadi; bundan tashqari, ularning professional reytinglari oshiriladi; -hokimiyat barcha ishtirokchilardan soliqlarni oladi, ularga ishonib topshirilgan hududda ijtimoiy, ijtimoiy va ekologik ehtiyojlar va talablarni qondiradi; eiste’molchilar o‘zlari uchun zarur bo‘lgan tovarlar, mahsulotlar va xizmatlarni oladilar, to‘lovlari loyihaning xarajatlarini qoplaydi va loyihaning faol ishtirokchilari olgan daromadni shakllantiradi; -boshqa manfaatdor tomonlar ham o‘z maqsadlariga erishadilar. Loyihani amalga oshirish mexanizmi o‘z ichiga innovatsion tashkilotning tuzilishi, uning bo‘linmalari va lavozimli ko‘rsatmalari haqidagi qoidalar, operativ — kalendar rejalar va tarmoqli modellar (jadvallar), loyihani boshqarish dasturlari, loyihaning vazifalari, masalalari va maqsadlarini bajarilishini majmuaviy ta’minlash, nazorat qilish, muvofiqlashtirish va tartibga solish rejalarini oladi. Loyihani topshirilishi va shartnomani yopilishini o‘z ichiga oluvchi loyihani yakunlash tartibini belgilash, innovatsion loyihalash masalalaridan biri bo‘ladi. Innovatsion loyiha bo‘limi—loyiha kontseptsiyalarini ishlab chiqishda buyurtmachi tomonidan qabul qilingan qarorlarning uni amalga oshirishda olingan natijalarga mos kelishini belgilash demakdir. Ishni topshirish va qabul qilishga nisbatan barcha talablar shartnoma tomonidan belgilanadi. Agar tayyor obyekt loyihani amalga oshirishning natijasi taqdim qilinsa, uni qabul qilish va foydalanish sinovlarini o‘tkazish vazifasi yuzaga keladi. Ular quyidagilarni o‘z ichlariga oladilar: ishlab chiqishning texnik—iqtisodiy parametrlarini rejalashtirilgan ko‘rsatkich bilan solishtirilishini o‘tkazish farq qilishlar sabablarini aniqlash, topilgan farq qilishlarni bartaraf qilish bo‘yicha tadbirlarni ishlab chiqish va chalalarni bartaraf qilish bo‘yicha ishlarni tashkil qilish. Agar qabul qilish sinovlari natijasida loyiha talablariga javob beradigan mahsulot olinsa, unda komissiyaning tayyor obyektlarni qabul qilish bo‘yicha bayonnomasi rasmiylashtiriladi. Sinovlar natijasi tayyor mahsulot (obyekt yangilik va h.k) ni topshirish qabul qilish davrida javobgarlikni ishlab chiquvchi tashkilotlardan buyurmachiga topshirish uchun asos bo‘ladilar. Innovatsion joyihalarning ekpertizasi quyidagilarni majmuaviy tekshirish va nazorat qilish tadbirlaridir: a) loyiha tarkibiga va Innovatsion menejment tarkibiga kiruvchi me’yoriy—uslubiy, loyiha—konstruktorlik va boshqa hujjatlar tizimining sifati; 42

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.