Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
1991 yilda kurashchilar sulolasi vakili, bir necha Kurash turlari bo‘yicha xalqaro miqyosda sport ustasi Komil Yusupov o‘zbekcha Kurashning xalqaro andozalarga moslangan quyidagi qoidalarini ishlab chikdi: Kurash tushuvchilar 14x14 m dan 16x16 m gacha bo‘lgan, chetroq qismi qizil rangli «xavfli chiziq» bilan belgilangan ko‘k-yashil tusli Kurash gilamida tik turgan holatda bellashadilar G‘olib ishlatilgan usullar va maydondagi hatti-harakatlariga qo‘yiladigan baholarga qarab aniqlanadi Kurashda bo‘g‘ish, raqibga og‘riq beruvchi usullar qo‘llashga ruxsat etilmaydi, kurashuvchilarning biri ko‘k, ikkinchisi yashil rangli yaktak (ayollar yaktak ichidan oq rangli futbolka) kiyadi, belga eni 4-5 sm li tasma (belbog‘) bog‘lanadi, erkaqlar 60, 66, 73, 81, 90, 100 kg va 100 kg dan ziyod, ayollar 48, 52, 57, 63, 70, 78, va 78 kg dan ziyod vazn toifalarida kurashadilar (bolalar, o‘smirlar, o‘spirinlar, yoshi ulug‘lar va qizlar musobaqalarida ham yosh xususiyatlari hisobga olingan holda vazn toifalari belgilanadi) Xalqaro kurash assotsiatsiyasi (IKA)ning 2003 yil Toshkentda o‘tgan kongressi har bir uchrashuvning qizg‘in bo‘lishini ta’minlash maqsadida rasmiy musobaqalarda bellashuv vaqtini 3 minut qilib belgiladi
Mamlakatning iqtisodiy potensiali o‘zaro bog‘liq potensiallar bilan xarakterlanadi: ilmiy-texnikaviy, ishlab chiqarish, qishloq xo‘jaligi va boshqalar, bulardan har biri xalq xo‘jaligida sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish mahsulotlari ishlab chiqariladigan sohalar yig‘indisi bilan belgilanadi. Iqtisodiy potensial iqtisodiy tarmoqlarning mutlaq ishlab chiqarish qobilyatiga va ulardan foydalanish darajasiga bog‘liq. Rivojlangan ishlab "chiqarish kuchlari va kapital boyligi ko‘p bo‘lgan katta davlatlar yuqori darajali iqtisodiy potensialga ega. 8.2. Ilmiy-texnikaviy va sanoat—ishlab chiqarish potensiali Ilmiy-texnikaviy potensial deganda fan va fan sohalariga xizmat qiladigan mehnat, moddiy va moliyaviy resurslar yig‘indisi, umumiy, tabiiy texnikaviy fanlarda to‘plangan bilimlar hamda mamlakat ega bo‘lgan va ilmiy-texnikaviy yutuqlarni amaliyotiga joriy qilish va foydalanish mumkin bo‘lgan ishlabchiqarish tajribasi tushuniladi. Ilmiy-texnikaviy potensialda faoliyat sohasini belgilaydigan axborotlarni to‘plash, qayta ishlash va yetkazish bilan bog‘liq, xalq xo‘jaligining faoliyat ko‘rsatishiga zarur bo‘lgan axborot potensiali muhim rol o‘ynaydi. Ilmiy-texnikaviy potensialning asosiy qismi jamiyat ega bo‘lgan ilmiy — texnikaviy bilimlar yig‘indisi sanaladi chunki ularga asoslangan holda xalq xo‘jalig strukturasida muhim, sifatli siljishlarga, iqtisodiyotning rivojlanish sur’atlarini tezlashtirishga erishish mumkin. Ilmiy-texnikaviy potensialni xarakterlantiruvchi kuchlar sifatida quydag‘ilarii sanab o‘tish mumkin: ilmiy qidiruv . ilmiy-texnikaviy va ishlabchiqarish qarorlari. 122
KIRISH San’at mazmuni—hayot, atrofimizdagi voqelik, insonning o‘zi va uning ichki dunyosi, o‘y-fikrlari, his-tuyg‘ularidir. San’at inson faoliyatining boshqa turlaridan farqli ravishda badiiy obrazlar yaratish orqali voqelikni o‘zlashtiradi. U kishining hissiyoti va ongiga bevosita ta’sir qiluvchi shaklda olamni go‘yoki yangidan yaratadi. Lekin san’atkor hayotni, hodisani, narsalarni nusxa qilib ko‘chirmaydi. U biror obrazga xos bo‘lgan eng umumiy, tipik xususiyatlarni saralab olib, ularning hammasini anglab tushunib, obraz qiyofasini o‘zgartiradi, so‘ng uni rasm, she’r, musiqa asari shaklida gavdalantiradi. Albatta, har qanday san’atkorning asari muallifning shaxs hissiyotini o‘z ichida saqlab qoladi. Chunki tashqi dunyoning obyektiv materiali san’atkorning ongida alohida qayta ishlab chiqilib, original, o‘ziga xos ijod bo‘lib qayta vujudga keladi. Biroq, shu bilan birga har bir ijodiy asar jamoat ongining mahsuloti deb ham hisoblanadi. Negaki, u muayyan bir ijtimoiy psixologiya, mamlakat, tarixiy hodisa bilan bog‘liq bo‘ladi. Badiiy ijodiyotning ijtimoiy tomoni shunda namoyon bo‘ladiki, inson o“z zamondoshlari hamda xalqi o‘tmishi va odamzod bilan aloqadorligini badiiy obrazlar orqali his etadi. Haqiqiy san’at abadiy badiiy qadriyatlar ijod qilar ekan, xuddi avlodlarning uzluksiz bog‘liqligini amalga oshiradi. Shunday qilib, san’at asarlari ham hayot, ham ijodning rasmidir. Ammo san’atning har xil turlari hayotning turli-tuman tomonlarini bir xil darajada tasvirlashga qodir emas. San’atning har bir turi o‘ziga xos mazmun va tamoyillari bilan ajralib turadi. Xo‘sh, musiqa san’ati o‘zi nima? Uning maqsadi, vazifalari nimadan iborat? Musiqa! —ohang (intonatsiya) san’ati, sadolarda ifodalangan voqelikning badiiy aksidir. U borliqni o‘ziga xos tarzda aks ettirib, uni boyitadi, hamda uni tushunib olish va o‘zgartirishga yordam beradi. Ma’lumki, musiqa jamiyat hayotida muhim rol o‘ynaydi. Musiqa insonning turmush tarzi va ijtimoy hayotida, mehnat va dam olish chog‘larida albatta ishtirok etadigan bo‘lib, kishini ma’naviy qadriyatlarga erishtiradigan noyob vositadir. U shaxsning ma’naviy olamini, axloqiy maqsadlarini shakllantiruvchi estetik tarbiyaning samarali quroli hisoblanadi. Musiqaning o‘zi, uning yaratuvchilari, ijro etuvchilari, tinglovchilaridan iborat musiqa madaniyati jamiyat madaniyatidagi muhim bir sohadir. ! Musiqa (yunoncha— uovowxn ) —ilhom parilari san’ati. 3
Javlon Shodmonov ilk marta Mo‘min Oripovning o‘limiga sabab bo‘lgan avtohalokat tafsilotlarini ochiqladi (video) Aktyor va prodyuser Javlon Shodmonov “Daryo” internet-nashriga eksklyuziv intervyu berdi. Intervyuni “Daryo” muxbiri Feruz Muhammad tashkillashtirdi. Javlon Shodmonov ilk marta Mo‘min Oripovning o‘limiga sabab bo‘lgan avtohalokat tafsilotlari haqida gapirib berdi. To‘g‘risini aytsam, bu narsani eslagim kelmaydi. Tojikistonga konsert qo‘ygani borganmiz. Kunduzi Dushanbeda, kechqurun Regar degan joyda konsert qo‘yganmiz. Konsertdan chiqib, Surxondaryoga borganmiz. Xullas, yo‘lda charchab uxlab qolganmiz. Bizning maqsadimiz Termizga yetib olish bo‘lgan. Ikkita seans konsert qo‘yib, kechki o‘nlarda Termizga yo‘l olganmiz. Rosa charchaganmiz. Angor degan joyda uxlab qolganmiz, o‘sha yerda falokat bo‘lgan. Hamma uxlab qolgan. O‘zi doim uzoq yo‘lga chiqsak, gaplashib ketardik. Men doim oldida ketardim. Taqdirda shu narsa yozilgan, afsuski, shunaqa bo‘lgan. Bu voqea 2009-yil 28-iyun sanasida yuz bergan. Mening xavfsizlik kamarim taqilgan bo‘lgan, yelkam singan. Haliyam yelkamda temirim bor. Yelka suyagim sinib, o‘pkamni teshib yuborgan. Keyin umurtqamning pastki qismi singan, haligacha davolanib turaman, har 6 oyda muolaja olib turaman. Peshonamda “shram” ham bor. Ko‘zimni ichi tikilgan, chunki halokatda yirtilib ketgan ekan. Xullas, o‘sha avtohalokatdan keyin 3 marta operatsiya qilinganman. Birinchi Termizda Toshkentdan shifokorlar chaqirib, o‘pkamni operatsiya qilishgan. Termizda 16-shahar shifoxonasining filiali bo‘lgan. Ruslan aka ismli mutaxassisni chaqirishgan, salomat bo‘lsinlar. Tanamni yormasdan, lazer operatsiya qilishgan. Keyin Toshkentga kelganmiz, Toshkentda Doctor D shifoxonasida yotganmiz. U yerda yelka suyagim operatsiya qilingan. Chiqqandan keyin oyog‘im og‘rishni boshlagan, tekshirtirganimizda umurtqa bilan bog‘liq ekanligi, operatsiya qilish kerakligini tushuntirishgan. Operatsiya qilishgan, 6 oy yotganman. 6 oy o‘tirish mumkin bo‘lmagan. Hozir ham tig‘ teggan joylar havo bulut bo‘lgan paytlar og‘rib turadi. O‘sha kunlarni eslashni xohlamayman. Dastlab Mo‘min olamdan o‘tganini bilmaganman, menga aytishmagan. Surxondaryoda 10 kun yotganmiz. Yuragim joyidan siljigan, siqilish mumkin bo‘lmagan. Mo‘min qayerdaligini so‘raganimda Toshkentga olib ketishdi, komada, deyishgan. Telefonlarni olib qo‘yishgan. Orada uyiga ham telefon qilganman, adalari Mahmud akaga. “Mo‘min yaxshimi?” desam, “Ha yaxshi!”, deb qo‘yishgan. Toshkentga keldik, Mo‘minni so‘rayveraman. Xullas, Mo‘min vafot etganini Doctor D shifoxonasida voqeadan 20 kun o‘tib bilganman. Bu xabarni shifoxonadan chiqayotgan kunimiz Dilmurod aka aytganlar. Meni ko‘rgani kelganlarga ham Mo‘min vafot etgani haqida gapirmaslikni tayinlab, ogohlantirib turishgan ekan. Mo‘min mening haqiqiy o‘rtog‘im edi, u bilan shou-biznesdan oldin ham do‘st edik. U bilan birga ishlardik, u rasm chizardi. Do‘konlarga plakat chizib, bir nimalar qilib yurardik. Ko‘zimga birdan yosh kelib ketdi. Javlon Shodmonov, aktyor, rejissor, prodyuser Ma’lumot uchun, “Bojalar” guruhi a’zosi Mo‘min Oripov 2009-yilning 28-iyun kuni mudhish avtohalokat sabab vafot etgan. “Bojalar” guruhi a’zolari Jahongir Poziljonov hamda Mo‘min Oripov kuylagan “Jiyda gullaganda”, “Boyvachcha”, “Achchiq hayot”, “Anhor bo‘yida”, “Eslama meni” kabi qo‘shiqlari muxlislar orasida ommalashgan.
— I Do‘stov H.B. ! kislotalar, ishqorlar va tuzlarning eritmalari ta’siriga chidamli bo‘lib, oksidlovchi muhitlar ta’sirida osongina parchalanishi mumkin. Undan mustaqil konstruksion material sifatida ham foydalanish mumkin. Undan quvurlar, nasos detallari, turli xildagi butlovchi qismlar tayyorlanadi. Vakuum-shakllantirish orqali undan yirik gabaritli armaturalar ham tayyorlash mumkin. Polietilenni qo‘shimcha qqo‘ndirmalarni qo‘llamasdan, qizdirilgan bo‘laklarni birlashtirish orqali yaxlitlash mumkin. Metall konstruksiya-larga ularni korroziyadan yaxshi himoya qiluvchi polietilenni nuqtali yopishtirish va gaz-alangali purkash usullari ishlab chiqilgan. Polietilen lok bilan dastlab ishlov berilgan sirtlarga purkash meto-di yoki uyurmali usulda qoplanadi. Birinchi holda kukunsimon polietilen zarrachalari havo aralashgan asetilen alangasi orqali o‘tadi. Bunda zarrachalar erib, plastik holatdagi suyuq tomchilarga aylanadi va metall sirtiga zarb bilan urilishi natijasida unga yopishib yaxlit qoplama hosil qiladi. Ikkinchi holda kukunsimon polietilen havo oqimi bilan 250-3009S gacha qizdirilgan metall sirtiga yo‘naltiriladi. Polipropilen — polietilenga nisbatanancha chidamli (8.3-jadval). U yuklama ostida 1009S haroratda ham uzoq vaqt ishly oladi. Yumshash haroati 160-1709S bo‘lib, —30-—35 haroratgacha ishchi holatini saqlaydi. Polipropilen kislotalar (9690 gacha bo‘lgan H25SOx; eritmalarida, konsentrlangan HNO; da), organik erituvchilar, aromatik uglevodorodlar, mineral va o‘simlik moylarida yuqori bardoshlilik namoyon etadi. Biroq, oleum, xlorsulfon kislotasi, tutaydigan azot kislotasi va brom suvida barqaror emas. Polipropilendan turli qalinlik va har xil o‘lchamdagi listlar, kuvurlar, elektrotexnik va mashinasozlik detallari, gaz va nam o‘tkazmaydigan plyonkalar tayyorlanadi. Undan apparatlarni futerlash maqsadida ham keng foydalaniladi. Undan u I si O‘quv qo‘llanma !
salsabil—jannatdagi buloqning nomi sam —zahar samand —ot samandar—olovda yashaydigan kalamushga o‘xshash afsonaviy jonivor samar—hosil samum—kuydiruvchi shamol sang—tosh sano—maqtov sanoch—charm xalta, tulum sarbasar—butunlay, boshdan-oyoq sargaron —gangish sarnigun—boshi quyi saromad—ilg‘or sarsar —shamol sarf—morfologiya sarfitna —fitna boshlovchi sarshor —lim-lim to‘ldirmoq safo— ravshapslik, poklik safshikan —saf buzuvchi saxo —saxiylik saxt —qattiq sa’b —mashaqqatli sa’di akbar—baxt yulduzi, Mushtariy sa’y—harakat saqar—do‘zax sahob—bulut — sibyon —bolalar siymbar—kumush badan sikka —pulga, tangaga urilgan tamg‘a - silq —ip siland —isiriq sipehr—osmon sipos —maqtash, minnatdorlik, shukur aytish soyildi —sanchildi » solih—yaxshi ishlar qiluvchi some’ —tinglovchi sohir—sehrgar subhi kozib —aldamchi tong sumanbar—oq badan sutuh —charchagan, horigan sunbuli tar—yashnagan sunbul suxanvar—bilimdon, so‘zamol sug‘ish —urush so‘z—kuyish suzish —kuyish so‘znok —o‘tli, dardli so‘xta—kuygan T taab —mashaqqat — taaddi—zulm qilish taarruz—e’tiroz tabaa—qarashli tabor—nasab, nasl taboh —xarob, buzuq tavil —uzun tavr—odat, usul tavila—otxona tajalli—jilolanish tayyon —o‘ralgan, buklangan taysalon —rido taq-u toz—shitob bilan chopish talaf—nobud talahhuf —afsuslanish tal’at—nur, aks etish tama’gin — tama’gir tamaddun—madaniyat tamkin—chidam taolo—oliy (Xudo) tap(b) —isitma tarabnok —xursand tarsandjon —yuraksiz, qo‘rqoq " tarso—xristian tasarruf—ixtiyoriga olish tasoduq —o‘zaro do‘stlik tafriqa—ajralish tafaruj —sayr tasht —lagan ta’vil —bayon etmoq, sharh: lamoq ta’viq —qaytarish, kechiktirish
Bunda jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarga malaka oshirish kurslaridan o‘tishga hamda ular bilan asosiy ish joyi bo‘yicha mehnat shartnomasi bekor qilingan kundan bir yil o‘tgandan keyin to‘lov shartnoma asosida malakasini oshirishiga ruxsat beriladi. Buning uchun ular Institut va uning filiallariga malakasini oshirish to‘g‘risida ariza bilan murojaat qiladilar. 48. Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimiga quyidagilar kiradi: O‘zbekiston Respublikasi Sportni rivojlantirish vazirligi; tizimida jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislari mavjud vazirliklar, idoralar hamda boshqa tashkilotlar (buyurtmachi). 49. O‘zbekiston Respublikasi Sportni rivojlantirish vazirligi: Institut va filiallar tizimiga umumiy rahbarlik qiladi hamda ularning faoliyatini muvofiqlashtiradi; keyingi kalendar yil uchun O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan malaka oshirish kurslari bo‘yicha taqdim etilgan buyurtmalar asosida reja va jadvallarni tasdiqlaydi; Institut va uning filiallari tomonidan buyurtma va rejalar bajarilishi yuzasidan umumiy nazoratni amalga oshiradi; har yili 15-noyabrga qadar buyurtmachilarning buyurtmanomalari asosida hamda vazirlik tomonidan qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslaridan o‘tish davriyligiga muvofiq keyingi kalendar yil uchun oylar va ta’lim yo‘nalishlari rejasi va ro‘yxatini shakllantiradi; qayta tayyorlash va malaka oshirish yillik rejasi hamda ro‘yxatini har yili 5-dekabrga qadar tasdiqlaydi; qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarining namunaviy o‘quv reja va dasturlarini ta’lim sohasidagi tegishli vazirliklar bilan kelishilgan holda tasdiqlaydi; Institut va filiallar xodimlari hamda pedagoglar tarkibini institut, shuningdek xorijiy davlatlarning yetakchi ta’lim va ilmiy muassasalarida malakasini oshirish choralarini ko‘radi. 50. Buyurtmachi: navbatdagi kalendar yilga jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislar haqida ma’lumotlarni ularning familiyasi, ismi va otasining ismi, qachon va qaysi ta’lim muassasasini bitirganligi, diplom bo‘yicha mutaxassisligi, ish joyi va staji, lavozimi, oxirgi malaka oshirgan vaqti ko‘rsatgan holda Vazirlikka taqdim etadi; tasdiqlangan reja va jadval asosida jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni belgilangan muddatda Institut va filiallarga o‘qishga yetib borishlarini ta’minlaydi. 51. Tinglovchilar qayta tayyorlash kurslari ta’lim dasturlarini o‘zlashtirib bo‘lgandan so‘ng, Institut tomonidan yakuniy attestatsiyadan o‘tkaziladi. Yakuniy attestatsiya suhbat va onlayn test sinovlaridan iborat bo‘ladi. 52. Yakuniy attestatsiya komissiyasi tarkibi kamida 5 kishidan iborat tarkibda Institut tomonidan tuziladi va tasdiqlanadi. 53. Yakuniy attestatsiya komissiyasi tarkibiga Vazirlik, Institut uning filiallari, ta’lim muassasalari, sport maktablari, federatsiyalar, uyushmalar vakillari jalb qilinishi mumkin. 54. Yakuniy attestatsiya komissiyasi tarkibining uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli hisoblanadi. 55. Qayta tayyorlash kurslari tinglovchilari yakuniy attestatsiyasi suhbat va onlayn test sinovlari asosida umumiy 100 ballik tizimda baholanadi. 56. Qayta tayyorlash kurslari tinglovchilari uchun suhbat umumiy 50 ballik mezon asosida baholanadi. Mezon Institut ilmiy kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Mezon tinglovchilarning kasbiy-amaliy faoliyati bo‘yicha savollardan iborat bo‘ladi. Suhbatda beshta yo‘nalishdan bittadan savollar avtomatlashtirilgan tarzda kompyuterda ixtiyoriy tanlanadi. Har bir savol 10 ballik tizimda baholanadi. Bunda, suhbat savollari oldindan Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish institutining rasmiy veb-saytida e’lon qilinadi. Onlayn test qayta tayyorlash kurslari o‘quv rejasidagi barcha modullar bo‘yicha tayyorlangan test savollari asosida o‘tkaziladi. Onlayn test asosida tinglovchining bilim darajasi 50 daqiqa davomida 50 ta test savollari asosida 50 ballik baholash tizimi orqali aniqlanadi. Onlayn test natijasi test yakunlanishi bilan darhol avtomatik tarzda ekranda aks ettiriladi. Ushbu test sinovlarini o‘tkazish Institutning serverida joylashtirilgan elektron tizimga kompyuterlarining ulanishi va test sinovlarini markazlashgan holda videokuzatuvini yozib borish orqali amalga oshiriladi.
belgilangan. Chunki, shu darajaga yetdikki, endi qishloq xo‘jaligida ham tarkibiy o‘zgartirishlarni chuqurlashtirmasdan turib katta muvaffaqiyatga erishib bo‘lmaydi. Zero, mazkur soha zimmasiga hamma aholini turli noz-ne’matlar bilan ta’minlash bilan birga, sanoatni ham eng qimmatli xomashyo bilan ta’minlash yuklangan. Sohada tarkibiy o‘zgarish asosan, mahsulot turlarini diversifikatsiya qilish evaziga amalga oshiriladi. Shundagina qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini izchil rivojlantirishga erishish mumkin. Qishloq xo‘jaligining muhim vazifalaridan biri, mamlakat oziq-ovqat xavfsizligini yanada mustahkamlashga qaratil-gandir. Bu borada ham izchillik, tadbirkorlik va oqilona yondashuvni talab qiladi. Shu o‘rinda, ekologik toza mahsulotlar ishlabchiqarishni kengaytirish barobarida, agrar sektorning eksport salohiyatini sezilarli darajada oshirishga ham erishish mumkin. Hozirgi bosqichda barcha sohalarda yetishtirilgan va ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar xalqaro andozalar darajasida bo‘lishligini va ularning eksport qilinishini ta’minlashga qaratilgandir. Harakatlar strategiyasida qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga qaratilgan yana bir yo‘nalish, bevosita "paxta va boshoqli don ekiladigan maydonlarni qisqartirish, bo‘shagan yerlarga kartoshka, sabzavot, ozuqa va yog‘ olinadigan ekinlarni ekish, shuningdek, yangi intensiv bog‘ va uzumzorlarni joylashtirish Hisobiga ekin maydonlarini yanada optimallashtirish" "ga qaratilgan. Ushbu band ham bevosita yuqoridagi belgilangan ustuvor vazifalarning mantiqiy davomi bo‘lib hisoblanadi. Masalan, paxta va boshoqli don ekiladigan maydonlarni qisqartirish, bo‘shagan yerlarga kartoshka, sabzavot, ozuqa va yog‘ olinadigan ekinlarni ekish masalasi, bevosita soha asosini tarkibiy o‘zgarishlarga yo‘naltirishga qaratilgan. Endigi sharoitda qishloq xo‘jaligida faqat paxta yetishtirish bilan uzoqqa borib bo‘lmaydi. Shuning uchun ham asosiy e’tibor boshqa xalqaro bozorga mos mahsulotlar yetishtirishga qaratilgan. Shuningdek, yangi intensiv bog‘ va uzumzorlarni joylashtirish hisobiga mavjud yer resurslaridan samarali foydalanishga erishilsa, ikkinchidan, ekin maydonlarini yanada optimallashtirish masalasi ham hal bo‘lib boradi. Hozirgi sharoitda qishloq xo‘jaligida asosiy hal qiluvchi rolni fermer xo‘jaliklari o‘ynamoqda. Shu tufayli endilikda "fermer xo‘jaliklari, eng avvalo, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish bilan bir qatorda, qayta ishlash, tayyorlash, saqlash, sotish, qurilish ishlari va xizmatlar ko‘rsatish bilan shug‘ullanayotgan ko‘p tarmoqli fermer xo‘jaliklarini rag‘batlantirish va rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish""" masalasi ham bugungi kunning ustuvor vazifalaridan biri sifatida maydonga chiqmoqda. Hozirgi sharoitda fermer xo‘jaliklari faqat oziq-ovqat mahsulotlarini yetishtirish bilan 28 O‘sha joyda. 29 O‘sha joyda. 64
3.2.1. SDH texnologiyasi Bu texnologiyaning tanlovi asosiy trafik an’anaviy telefon trafigi bo‘lib, boshqa trafiklarning tashkil etuvchilari unchalik katta bo‘lmaganida (1090 gacha, bunda o‘tkazish qobiliyatining samaradorligi taxminan 6090 gacha bo‘ladi) o‘zini oqlaydi (3.6-rasm). O‘zbekistonda SDH texnologiyasi telefon operatorlari tomonidan katta muvafaqqiyat bilan ishlatiladi va yangi SDH tarmoqlari qisman, mavjud tarmoqlar bilan yagona boshqaruvni tashkil etish uchun qurilgan.
jribasi, yoshi bilan o‘quvchi va talabadan farq qiluvchi axassis hisoblanadi. Demak, qayta tayyorlash va malakasini oshirish obyekti hisoblangan tinglovchi o‘zining ijtimoiy maqomi, yoshi va shu yoshdagi psixologik-fiziologik (sezgi, xotira, idrok, tafakkur, xayol, iroda, diqqat) xususiyatga hamda o‘ziga xos bilimga (intellektual salohiyatga) ega bo‘lgan kishi, mutaxassis sifatida gavdalanadi. Bu esa unga bilimli kishi va kasb sohibi sifatida yondashishni taqozo qiladi. Shuning uchun, bunda katta kishilarni o‘qitish - androgogik pedagogika hamda kasb sohibini o‘qitish -kasbiy pedagogika (professional) talablari asosida tashkil qilinishi zaruriy sharti hisoblanadi. Demak, qayta tayyorlash va malakasini oshirish ta’limida amaliyotchi o‘qituvchilar kattalar pedagogikasi (androgogika) hamda kasbiy ta’lim - kasbiy pedagogikaning o‘zaro mujassamlashtirgan talablari asosida o‘qitilishi lozim. Shunday qilib, bu jarayon ikkita nihoyatda muhim va murakkab katta kishilarning ta’lim-tarbiyasi bilan bog‘liq va asosiy faoliyati- o‘qitish, o‘rgatish, yoshlarga ta’lim-tarbiya beruvchi insonlarni va bu maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan mutaxassisni o‘qitishga xos subyekt-obyekt munosabatlarini tashkillashtirishdan iborat. Shu bilan birga qayta tayyorlash va malakasini oshirish ta’limini tashkil qilishda, didaktik prinsiplar, qonuniyatlar, ta’limning mazmuni,
oladi. Biroq kvant sistemalar va yorug‘likning o‘zaro ta’siriga oid ba’zi masalalarni 1917-yilda Eynshteyn yaratgan nurlanishning yarim fenamenologik kvant nazariyasiga tayangan holda o‘rganish mumkin. Shu maqsadda biz bu bobda elektromagnit maydonni klassik, u bilan ta’sirlashuvchi mikrozarrachalarni esa kvantomexanik nuqtayi nazarlardan qaraymiz. Bunday taqribiy yondashish (yaqinlashish) tashqi nurlanish maydonining zarrachalar sistemasiga ta’sirini va demak, yorug‘likning yutilishi hamda majburiy nurlanishi masalalarini yaqqol, to‘g‘ri hal etishga imkon beradi. Lekin u zarrachalarning maydonga ko‘rsatadigan ta’siri, xususan, yorug‘likning spontan nurlanishi bo‘yicha ishonchli xulosalar bera olmaydi. 545, MAJBURIY VA SPONTAN KVANT O‘TISHLAR. EYNSHTEYN KOEFFITSIENTLARI Klassik elektrodinamika qonunlariga ko‘ra yorug‘lik nurlanishi tezlanish bilan harakatlanayotgan zaryadli zarrachalar tomonidan chiqariladi. Uning intensivligi ko‘pchilikka ma’lum bo‘lgan I 2.127» (54.1) kl 3 (3 - formuladan topiladi. Unda s—yorug‘lik tezligi, 4 va = g27 —mos holda zarracha zaryadi va tezlanish kvadratining vaqt bo‘yicha o‘rtacha qiymati. Biror sistemaning nurlanishi klassik nazariyaga binoan uning mexanik xususiyatlari orqali to‘liq aniqlanadi. Masalan, eng sodda hol —chiziqli garmonik ossillyator harakati m = g! cos a, 7 (54.2) uchun nurlanish chastotasi ossillyatorning mexanik tebranish chastotasi «d ga teng yoki unga karrali, intensivligi esa (54.1) va (54.2) larga asosan 20$ — 2 42095 = — «— — 1 33 = a,, » «!» Ye (54.3) qonuniyat bilan ifodalanadi. Oxirgi munosabatlarda — —-day 70 — ossillyatorning elektr dipol! momenti, 206
O’zbekistonning amaldagi milliy valyutasi so’m — O’zbekiston Respublikasi Oliy kengashining 1993 yil 3 sentabrdagi №952-XII qaroriga muvofiq, O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 1994 yil 16 iyundagi PF-870 sonli farmoniga binoan, 1994 yilning 1 iyulida, o’zigacha amalda bo’lgan so’m-kuponga 1:1000 nisbatda muomalaga kiritilgan
46-rasm. Elektrogidravlik yuritmali kolodkali tormoz. 85
37 nahorda o‘tkaziladi. Lekin tekshirish uzoq vaqt davom etgan vaqtda «ochlik» natijasida ichakda yelning paydo bo‘lishini oldini olish uchun, bemorga oz miqdorda quritilgan oq non bilan choy berishga ruxsat etiladi. Sidiq yo‘llariga tugridan-tugri rentgenokontrast moddalarni yuborib, qilingan tekshirish usullarida (rentrograd uretropiyelografiya, antegrad piyelouretrografiya, uretrotsistografiya) ko‘rinishi yuqori darajada bo‘lganligi sababli ichakni puxta tayyorlash talab etilmaydi. Uretrorentgenologik diagnostik tekshirishlar, qorin bo‘shligidagi a’zolarning rentgen tekshirishlaridan avval qilinishi zarur , chunki ichakda saklanib qolgan bariy suratlarda rentgenogrammalarni notugri fikr qilishga olib keladi. Umumiy urogramma. Umumiy urogmma deyarli hamma siydik yo‘llarini uz ichiga oladi-buyrakning yuqori qismidan siydik chiqarish kanalining boshlanishigacha. Xar qanday rentgenologik tekshirishdan avval, bemorni tekshirish uchun umumiy urogrammadan boshlash kerak. ko‘pincha shu bilangina diagnoz kuyish mumkin. (12 rasm.) Siydik yo‘llarining umumiy rentgenogrammasini interpretatsiya qilayotganda suyak tuzilishiga ahamiyat berish kerak. Umurtqa poganasida tugma nuqsonlarni aniqlash (lyumbolizatsiya, sakralizatsiya, spina bifida) suyak skeletida patologik o‘zgarishlarning bo‘lishi (skolioz, deformiruyuщiy spondilyoz, spondilit, sil kasali va boshqalar), o‘smalarning metastazlari katta diagnostik ahamiyatga ega. Buyrakning o‘rnini umurtqa poganasi bo‘yicha aniqlash tugrirok buladi. Chunki kovurgalarning kattaligi va egilish burchagi xar xil buladi. Rentgenogrammalarda odatdagi buyraklarning ko‘rinishi tekis va tugri bo‘lib, ularning ko‘lankasi gomogen buladi. Rentgenogrammalarda bel mushaklarining ko‘lankasi , odatda kesilgan piramidaga o‘xshab yuqori qismi XII ko‘krak umurtqa pog‘onasiga tugri keladi. Bu mushaklarning ko‘rinishini uzgarishiyoki ko‘lankasini yuk bo‘lishi qorin pardasining orqa bo‘shligida patologik zuraishlarning borligining alomati bo‘lib hisoblanadi. O‘zgarmagan siydik yo‘li umumiy urogrammada ko‘rinmaydi. Siydik bilan to‘lgan kovukning ko‘lankasi eeips shakliga o‘xshaydi. Patologik yoki qushimcha ko‘lankalar juda xam turli-tuman bo‘lishi mumkin va ular esa xar xil a’zolarning tukimalariga tegishli buladi. Xar qanday ko‘lanka, siydik yo‘llarining yonida bo‘lib, xar xil zichlikda bo‘lsa, buni tosh deb gumon «ilimi» xam mumkin. Ko‘pincha chanoq sohasida bulgan ko‘lankalarning sababi venalar toshi bachadon fibromatoz tugunlari, qon tomirlarining kotib qolishlari bo‘lishi mumkin. Topilgan toshlarni siydik yo‘llariga aloqasi borligini rentgenokontrast tekshirish usullari yordamida aniqlash mumkin. 12-rasm. Siydik yo‘llarining umumiy rentgenogrammasi. Chap buyrakdagi tosh. Ekskretor urografiya. Urologiya amaliyotida ekskretor urografiya 1929-yilda kullanilgan. Bu usul ma’lum rentgenokontrast moddalarining buyrak orqali ajralib chiqish faoliyatiga asoslangan bo‘lib, shuning uchun rentgenogrammalarda buyrak va siydik yo‘llarining tasviri ko‘rinadi. Ekskretor urografiyani zarurati shundan iboratki, bu orqali buyrak, buyrak jomi, siydik yo‘li va kovukni anatomik holatini va ularning ish faoliyatlarini aniqlashga imkon beradi. Hozirgi vaqtda tekshirish uchun qoidaga binoan uz molekulasida 3 atomli,
2815.64. Lenormant Sh. Introduction a I’histoire de I’Asie Occidental. 1838. –R. 249. 5.65. Lenormant Sh. Manuel d’histoire ancienne de L’ Orient jusqu’aux guerres Mediques. 1836. - P. 255. 5.67. Lyonnet B. Ceramique et peuplement du chalcolitique a la conquete arabe. (Prospections archeologiques en Bactriane orientale (1974-1978). Soes La direction de Jean-Claude Gardin. V.2). - Paris, 1997. –R. 192. 5.67. M.Dhalla. Zoroastrian Civilization. - New York, 1922. –R.107. 5.68. Mackay E. Early Indus civilizations. - London, 1948. –R. 129. 5.69. Mallovan M. Excavations at Brak and chagar Bazar // Iraq, IX, 1947. - P. 31-40. 5.70. Markwart J. Wehrot und Arang. - Leiden, 1938, -R.112. 5.71. Masson V. M. La dialectique des traditions et des innovations dans le developpment culturel de la Bactriane. // L archeologie de ia Bactriane ansienne. Actes de collogue Ffanco-Sovietique. - Paris, 1985. –R.47-55. 5.72. Matthews R.J. Defining the style of the period: Jemdet Nasr 1926-28 // IRAQ, Volume LIV, 1992. - Fig.12 5.73. Mc.Alpin D. Proto-Elamo-Dravidain: The Evidence and its Implications // Transactions of the American Philosophical Society. 1981. V.71. №3. –R. 58-68. 5.74. Mellaart J. Çatal Hüyük. A Neolithic Town in Anatolie. -L., 1967. –R. 218. 5.75. Nîldeke T. Iranisches Nationalepos, Grundriss der Iranische Philologie, II. 1896-1904.-V. 141. 5.76. Nissen H.J. The City Wall of Uruk // Man, Settlement and Urbanism. Ed. by P.J.Ucko, R.Tringham and G.W.Dembleby. -L., 1972. - P.793-798. 5.77. Pampelly R. Explorations in Turkestan. - Washington, 1908. - № II. - R.96. 5.78. Parrot A. Le Temple D’Ishtar. - Paris, 1956. - Fig.93. 5.79. Piggott St. Dating the Hissar Seguence-the Indian Evidence // Antiquity 17, 1943, - P.169-182. 5.80. Prasek J.D. Geschichte der Meder und Perser. Bd. I. - Gotha, 1906. - V. 50-54. 5.81. Rao S.R. Excavations at Rangpur and Other Explorations in Gujarat // Ancient India. Nos. 18-19 (1963). R. 5-207. 5.82. Ray W. Topferei und Tongesehirr im vedischen Indian // AWL. Jg. 1972, 10. –R. 246-252. 5.83. W.Ray. Zur vedischen Altertumskunde // AWL. Jg. 1983, 1. –R. 311327. 5.84. Reisch E. Baktrionoi // Paulys Real-Ensyclopödie. T. II. 1896. 5.85. Renfrew C. The emergence of civilization: The Cuclades and the Aegean in the third millennium B.C. - London, 1972, - P. 213. 5.86. Salonen A. Agricultura Mesopotamica: Annales Asademiae Scientiarum Fennicae-Series. B 149. - Helsinki, 1968.
Shuning uchun, v m" m, 29
qurish bilan shug‘ullansa, to‘xtatmasdilar. Har yili qirq kun ehtisob uchun chiqardilar. Podshoh va akobirlar uyiga bormasdilar. Yetmish besh yoshda ham mujarrad edilar (uylanmagan). Ko‘zlarining burchagida belgi bor edi. Vafotlaridan keyin bu belgi haqida shubha paydo bo‘ldi. Ba’zilar chap ko‘zlarida edi desa, ba’zilari o‘ng ko‘zlarida edi, derdilar. Eshonning muborak ko‘zlari namli edi. Hech qachon o‘z ixtiyorlari bilan nomahram ayol va yigitlarga qaramas edilar. (Shayximiz) Rajab oyining o‘ninchisida, azzamahullohu hurmatan Samarqandga keldilar. Hazrat Xoja Xizr alayhissalom iznlari bilan. Ovozlari yoqimli, bo‘ylari o‘rtacha edi. Barmoqlari uzun-uzun, turk tilini bilmasdilar. Ko‘pincha na’layn (yog‘och kovush) kiyib yurar edilar. Darbix (yamoq) chopon kiyardilar. As’hoblardan biri yamoq chopon kiysa uni yaxshi ko‘rib, ta’zim qilardilar. Umrlari davomida biror marta oyoqlarini uzatib o‘tirmas edilar. Haq taolohdan qo‘rqib, yig‘lardilar. Tillari shirii, gapirganda tabassum qilib gapirardilar. Och yurish va riyozatdan qomatlari xam edi. Aloniya zikri qilmadilar. Muridlari ko‘p edi. Shayx hazratlari davrida Zikri aloniya yo‘q edi. Shayximiz o‘z shayxlarining shayxi Shayx AbulHasan Haraqoniy edi, ko‘rgan edilar. Tug‘ilgan joylari Hamadon, G‘onimiya mahallasi edi. Yayov ko‘p yurardilar. Shanba, juma, payshanba va hayit oqshomlari buzurglar ziyoratiga borardilar. Viloyatlardan kelgan musofirlarga "qaysi viloyatdansan" deb so‘rardilar. "O‘sha viloyatlarda darvishlar bormi, ismlari nima", deb so‘rardilar. Nafas olib zikri qalb aytish bois doim vujudlari ter ichida edi. Farz namozlaridan tashqari uch pora Qur’on o‘qirdilar. G‘atfor mahallasidan Xushrud mahallasigacha (masjidi jome’gacha) Qur’onni o‘qib, xatm qilardilar. Masjidi Jome’dan to Xoja Hasan Andaqiy, Xoja Ahmad Yassaviy uylarigacha yo‘lda "Baqara" surasini o‘qib, xatm qilardilar. Dunyo izzati va nafs uchun zohiriy ko‘rinishga ega bo‘lgan darvesh olim va obidga amrima’ruf qilardilar. Tavba qildirardilar. Tavbasiga turmaganlarni o‘zlariga dushman hisoblab, masjidlaridan haydab chiqarardilar. Nonni suv bilan kam yerdilar Faomma, quruq nonning o‘zini yerdilar. Hech qachon "Men" demasdilar. Hojatmandlarga 14 sir aytardilar. Hech kimni "Sen it, cho‘chqa, badbaxt, la’nat senga, bedavlat (befayz)" deb aytmasdilar. "Issiq, sovuq" demasdilar. Hammomga bormasdilar. Hech kimni duoyi bad qilmasdilar, (o‘zlariga) yaqin mo‘minga "salom" derdilar. Hamma uchun o‘rinlaridan turardilar. Doim xayolga cho‘mgan, g‘amzada edilar.
lar, shu jumladan, inson xo‘jalik faoliyati ta’sirida bir holatdan (muvozanatlashgan) boshqasiga (yangi muvozanat) o‘tish vaqti ko‘p omillar va sabablar bilan belgilanadi. Bularga, ma— salan, landshaft majmuasi komponentlarining o‘z massasi (moddalar) energiyasini saqlab qolish qobiliyati turli ta’sirlarga barqarorligi darajasi, sodir bo‘layotgan jarayonlar va hodisalarning miqyoslari va boshqalar kiradi. Landshaft —tipologik majmualar stabilligi (dinamikligi) bo‘yicha barqaror, nisbatan barqaror va suksessiyali (izchilligi, ketma-ketligi) turlarga bo‘linadi. Landshaftning barqaror holati deganda, uning shunday stabil muvozanati tushuniladiki, unda landshaftning rivojlanishida o‘tgan davrdagi muvozanatni tiklash tendensiyalari ustun bo‘ladi. Sezilarli bo‘lmagan tashqi sabablar ta’sirida landshaftning tashqi qiyofasi va tuzilmasida sezilarli o‘zgarishlar sodir bo‘lsa, bunday hollarda landshaftlar nisbatan barqaror hisoblanadi. Faol sodir bo‘ladigan-u yoki boshqa jarayonlar davomida landshaftlar kuchli o‘zgarishlarga uchrasa (ularning o‘rnida yangi tabiiy yoki antropogen landshaftlar paydo bo‘lsa, landshaftlar modifikatsiyasi sodir bo‘lsa), ular suk-sessiyali o‘zgarish bo‘ladi, ya’ni ularning tashqi va ichki tuzilmasi nisbatan tez o‘zgaradi. Landshaftping suksessiyali tashqi o‘zgarishi asosan antropogen ta’sir orqali yuz beradi. Tabiatda landshaft-ekologik tatni o‘rganish, ayniqsa, TOG‘ tizimlarida, g‘oyat murakkabdir. Shu bilan bir qatorda bunday o‘rganish birinchi darajali muammolar qatoriga kiradi. Shuni ham esdan chiqarmaslik kerakki, landshaftlar tabiatdan foydalanishning asosi sifatidagi xo‘jalik funksiyasidan tashqari, landshaftlar hayotiy funksiya—odam yashashi muhiti funksiyasini ham bajaradi. Tabiatdan foydalanishni strategik rejalashtirishda x3a-monaviy landshaftshunoslik; fani ("Tabiiy geografiya tarmog‘i) yutuqlari va amaliyotiga asoslanish muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. Umuman, "Strategik rejalashtirish fani tabiiy o‘zaro aloqalar va jarayonlar rivojlanishining xususiyatlari va qonuniyatlari, landshaftning tuzilishi va dinamikasini (o‘zgarishini) hartomonlama chuqur hisobga olishga asoslanishi kerak. Ayniqsa antropogen (madaniy) landshaftlarni o‘rganish va rivojlantirish g‘oyat murakkab vazifadir. Landshaftning antropogen og‘irlikka (nagruzkaga) barqarorligi, uning hajmi va oxirgi imkoniyatlarini bilish birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Bularni hisobga olmasliku yoki boshqa mintaqa landshaft tizimining tuzilishi va ishlash muvozanati buzilishiga olib keladi. Shu sababdan landshaftni strategik rejalashti- ! rish mamlakat barqaror rivojlanishi va ekologik xavfsizligini ta’minlashning asosiy instrumentlaridan hisoblanadi. 65
bir narsa—ilhom yetishmadi, chunki mening Borman bilan uchrashuvimga chek qo‘yishdan kim manfaatdor ekanligini tushunib turibsiz. Borman bilan nega uchrashmoqchi bo‘lganligimni qaytib kelgach aytib bera olaman. Hozir esa vaqtim yo‘q: soat beshda meni Borman kutadi. Meni gumdon qilishdan manfaatdor bo‘lmasangiz kerak. —Borman bilan qayerda uchrashasiz2 —Tabiatshunoslik muzeyi yonida. —Rulda kim o‘tiradi) Ikkinchi shofyormi2 — Yo‘q. Uni gestapo orqali Shellenberg sotib olganligi bizga ma’lum. — aBiz» deganingiz kim bo‘ldiyo —Biz deganim —Germaniya va fyurer vatanparvarlari. —Siz uchrashuvga mening mashinamda borasiz, —dedi Myuller, —bu sizning xavfsizligingiz uchun zarur. - U—Rahmat. —Portfelga diktofon solib olib, Borman bilan bo‘lgan hamma gapni yozasiz, shofyor taqdiri haqida ham so‘zlashib olasiz. Siz haqsiz: uni qamashga va uchinchi darajali so‘roq qilishga meni majbur etdilar. Keyin shu yerga qaytib kelasiz va nimalar haqida gaplashganingizni birgalashib tinglaymiz. Mashina sizni o‘sha yerda, muzey oldida kutib turadi. —Bunday qilib bo‘lmas,—javob berdi Shtirlis yuz berishi mumkin bo‘lgan turli ehtimollarni shitob bilan xayolan chamalab ko‘rarkan.—Men o‘rmonda yashayman. Mana mening kalitim. O‘sha yerga boring. Borman o‘tgan gal meni mashinada uyimga eltib qo‘ygan edi: agar shofyor buni aytib berganida, yetti soat davomida meni qiynamagan bo‘lardingiz. —Ehtimol, men buyruqni bajarishga majbur bo‘lib, qiynalishingizni bundan yetti soat oldin tugatar-mndim, —dedi Myuller. —Agar shu narsa yuz berganda, gruppenfyurer, siz shu binoning o‘zida ko‘pgina dushmanlar bilan yuzma-yuz to‘qnashardingiz, sizning yutib chiqishingizga ham ishonchim komil emasdi. Eshik yoniga borganda Shtirlis so‘radi. —Aytgandek, men mo‘ljal qilnb qo‘ygan kombinatsiyada rus ayoli juda kerak. Nega siz uni oldirib kel-madingizyo Berndan olingan shifr yuzasidan quruq may-iavozchilikning nima keragi bor edi2 —Bularning hammasisiz o‘ylagancha ahmoqona gap emas. Bu haqda Babel’sbergda uchrashganimizda, sizii-kida, Borman bilan suhbatdan keyin fikrlashib olamiz. — Xayl’ Gitler) —dedi Shtirlis. —Qo‘ysangiz-chi, —to‘ng‘illadi Myuller, — busiz ham qulog‘im bitgan... —Tushunmadim... —xuddi qandaydir to‘siqqa uchragandek to‘xtadi Shtirlis, qo‘lini qop-qora eshikning vazmin mis tutqichidan olmay turib. —Qo‘ying. Hamma narsani yaxshi tushunasiz. Fyurerning biror narsani hal qilishga hurbi yetmay qoldi, endi Germaniya manfaatlarini Adol’f Gitler shaxsiga aralashtirmaslik kerak. —Nima deyayotganingizin... —Ha, ha, xat Nima deyayotganimni bilib turibman Bu yerda yozib oladigan apparat yo‘q, agar bu gapimni biror kishiga aytmoqchi bo‘lsangiz, hech kim ishonmaydi—birovga aytishga jur’at ham qila olmaysiz. Ammo siz o‘zingiz bilib qo‘ying (menga taklif etayotganingizdan ko‘ra nozikroq o‘yinni chamalamagan bo‘lsangiz, albatta): Gitler Germaniyani halokatga olib keldi. Bu mavjud ahvoldan qutulish yo‘lini ko‘rmayalman. Tushundingizmi? Qo‘rmayapman. O‘tirsangiz-chi, o‘tiring. Hali yigirma minut vaqt bor. Yo‘lingizga besh, ko‘pi bilay yetti minut kerak. Siz Bormanda qutulish plani bor, deb o‘ylaysizmiyo Reyxsfyurerning rejasidan ma’qulro-g‘N-Ya2 Buni o‘ylab ko‘ring... Gimmlerning chet eldagi odamlarining hammasi xavf sstida, u o‘z agentlaridan ish talab qilib, ularga g‘amxo‘rlik qilmasdi. Holbuki, Germaniya—Amerika, Germaniya—Angliya, Germaniya— Braziliya institutlarndan bironta kishi ham qamalgani yo‘q. Gimmler bu dunyoda yashirinib yura olmaydi. Borman esa yashirinib yura oladi. Shuni o‘ylab ko‘ring. Unga bir narsani tushuntiring: —buni qanday qnlib odobliroq qilnb aytishni o‘zingiz o‘ylab ko‘ring —yaqinda hamma narsa halokat bilan tugagach, mutaxassislarsiz ish ko‘ra olmaydi. Gimmlerning chet el banklaridagi omonatlarining ko‘pchiligi ittifoqchilar qo‘liga tushishi turgan gap. Bormanning esa banklardagi omonatlari yuz marta ko‘proq bo‘lib, ularning qayerda ekanligiii hech kim bilmaydi. Hozir, siz, Shtirlis, unga dushmanlarini ag‘darishga yordam berar ekansiz, kelajakda o‘zingiz uchun ham kafolot talab qiling. Gimmlerning oltini—puch narsa, o‘yinchoq. U Borman oltinining niqobi, xolos. Gimmlerning oltini nazoratdan xoli ekanligini va eng yaqin, taktika maqsadlarigagina xizmat qilishi mumkinligini Gitler yaxshi bilardi. Partiya oltini, Bormay oltini esa pachoq agentlar va ministrlarning qayta-qayta sotiladigan shofyorlari (bu shofyorlar o‘z ministrlariga o‘ynash qidirib topardilar va keyinchalik qilmishlari Shellenbergning rasmlarida o‘z aksini topardi) uchun emas, balki ma’lum vaqt o‘tishi bilan dunyoda natsponal-sotsializmdan bo‘lak yo‘l yo‘q ekanligini tushungan va minglab hisoblangan ziyolilar uchun mo‘ljallangan. Partiyaning oltini kelajak tomon tashlangan ko‘prik, hozir bir oylik, bir yashar, uch yashar bo‘lgan bolalarimizga qaratilgan murojaatdir. Hozirgi o‘n yashar balalarga kerak bo‘lmaymiz biz: biz ham, bizning g‘oyalarimiz ham kerak emas, ular och-yalang‘och va bombalar ostida qolganliklari uchun bizni kechirmaydilar. Hozir akln hech nimaga yetmaydiganlar esa bizlarni afsonaviy qahramonlardek tilga olib yura-digap bo‘ladilar, afsonaning o‘zini esa to‘qiy bilish kerak, ya’ni bizning so‘zlarimizni odamzodning yigirma yildan keyingi hayotiga mos ohangga sola oladigan er-takchplarni yetishtirmoq zarur. Biron joyda «salom» so‘zi o‘rniga biror kimsa sharafiga kxayl’o so‘zini 1ii-lata boshlashsa—o‘sha yerda bizni kutib turishgan bo‘ladi, o‘sha yerda biz qayta tug‘ilib, buyuk yo‘lni yana boshlaymiz) 1965- yilga borib necha yoshga kirgan bo‘lasiz Yetmishlarga yaqinlashib qolarsiz2 Siz baxtli odamsiz, siz omon-eson yashab, hali o‘zingizni ko‘rsata olasiz: yetmish yosh—siyosatchining gullagan payti. Men esa sakson yoshni urib qolaman... Shuning uchun kelajak o‘n yilgacha meki qiziqtiradi va agar mendan qo‘rqib emas, balki aksincha, menga tayanib ish ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, bir narsani esdan chiqarmang: Myuller, ya’ni gestapo —keksayib, charchab qolgan bir odam. U bu kursida o‘tirib pul jamg‘argani yo‘q. U o‘zining so‘nggi yillarini zilol sun-li hovuzi bor kichkinagina fermada o‘tkazish niyatida, shuning uchun men hozir tashabbuskorlik ko‘rsatishim mumkin... Yana —buni, albatta, Bormanga aytish kerak emas, ammo o‘zingiz eslab qoling: Berlindan tropik mintaqadagi kichkina fermaga borish uchun shoshilish yaramaydi. Fyurerning ko‘pgina laychalari bu yerdan yaqinda qocha boshlab, qo‘lga tushadilar... Berlinda rus to‘plari-aa NING tuldurosi eshitilayotgan, soldatlar esa har bir uy uchun jang qilayotgan paytda, eshikni taq etib yopmay, xotirjamlik bilan jo‘nab ketish mumkin. Faqat Bormanga va fyurerga ma’lum bo‘lgan partiya oltini sirini olib ketish lozim. Fyurer narigi dunyoga ketganidan keyin, Borman uchui zarur odam bo‘lib qolmoq kerak, unda u yigirmanchi asrning Monte-Qristosi. bo‘lib qoladi. Shunday qilib, hozir, Shtirlis, fursat poylash kurashi ketyapti, buning tagida esa birgina sabab, birgina mohiyat... oddiy va go‘zal odamiylik mohiyati yotardi... Endi ketavering... Diktofonni mashina oldida Sholves topshiradi... Xo‘sh2 Nima deysiz Agar siz Gitlerning g‘alaba qozonishiga aminman desangiz, ishonmayman. Javob qaytarmang, kerak emas. Mashinada ketayotganda aytgan gaplarim ustida o‘ylab ko‘ring. Sizni hech qanday hiyla-nayrang ishlatmay o‘z tarafimga tortib olganim haqida ham o‘zingizga hisob berib qo‘ying. Shellenberg haqida bugun bo‘sh vaqtda gaplashamiz. Ammo Bormanga mening bevosita yordamimsiz Shveysariyada hech narsani eplay ololmasligingizni aytishingiz kerak. g —U chog‘da, —sekin javob berdi Shtirlis, —unga siz kerak bo‘lasiz, men ortiqchalik qilib qolaman... —Bormansizsiz yolg‘iz o‘zim hech nima qila olmasligimni tushunadi. Sizning shefingiz idorasida menga qarashli odamlar unchalik ko‘p emas... Shtirlis ketgach, Myuller bir o‘zi Xoltaff kabinetida uzoq o‘tirib qoldi. U boshini egib, bukchayib, qo‘llarini osiltirib jim o‘tirardi. Keyin tanasini zo‘rg‘a ko‘tarib o‘zxonasiga chiqib ketdi. Sholetsning yonidan o‘ta turib so‘radi: —Xo‘sh, nima gap? —Butun tevarak-atrofni tit-pit qilib chiqdik, ayol-ipi topib bo‘lmadi... – Shtirlis uyida qolganlardan qanday xabar bor? —Hech kim telefon qilmabdn, hech kim kelmabdi ham... — O‘tiraverpishsin. Borman mashinasi Babel’sbergga yo‘l olishi bilan darhol xabar qiling, chiqib ketishsin u yerdan. Xonalarda tamaki chekishmasin, gilamlarga kul tushirishmasin. Hamma stansiyalarga qo‘lida emizikli bolasi bor barcha yosh ayollar ushlansin, deb xabar qiling. Beistisno, hammasi. Qo‘lida bola ko‘targan ayolich q ko‘rdilarmi, politsiyaga olib kelaversinlar. Fotosuratlari bormi joylarda2 F —Ha, tarqatdik. Myuller bosh irg‘ib qo‘yib, o‘z kabinetiga kirdi, po‘lat sandiqni ochib, bir shisha dehqoncha Bavariya arari-ni oldi-da, og‘zidan ikki qultum ichdi. Ket oyog‘i uvushayotganligini sezdi. Qizcha ham uyg‘a-nib ketdi, endi bolalar bir-birlariga jo‘r bo‘lib yig‘lardilar. U tepadagi, podvaldagilarning ovozi eshitilmay qolganini sezdi, ana shu temir qopqoq ustiga yiqilib tushgandagina suvning shovillagan ovozi eshitilganini esladi. Ammo qo‘rqqanidan hamon qopqoqni ochmasdi. U boshi bilan qopqoqni qanday ko‘tarishi kerakligi, avval bolalarni tosh ustiga qo‘yib, tepaga chiqish oldidan bir oz dam alajagini ipidan-ignasigacha o‘ylab oldi. U daqiqa sayin yuqoriga chiqish muddatini ortga suraverdi. U oltmishgacha sanab bo‘lgach, yanglishmadimmi, deb yana boshqatdan sanay boshlardi. Universitetda birinchi kursda o‘qib yurgan paytlarida «Voqea bo‘lib o‘tgan joyni tekshirish» haqida maxsus seminar bo‘lgan edi. Petrovkadan kelgan tergovchilar amaliy kursni qanday olib borganlari{ har qanday mayda alomatlarga ham e’tibor berish kerakligini uqtirganliklari hali-hali uning yodnda. Ana shuning uchun bo‘lsa kerak u qopqoqki yopish oldidan, anval anglamay, g‘oyatda sezgirlik ishlatib, o‘ng qo‘li bilan bolalarni bag‘riga bosib, chap qo‘li bilan tosh-qumlarni sepib qo‘ygandi. {Qancha vaqt o‘tdiyknni 7—o‘ylardi Ket. —Bir soat-Mu? Yo‘q, ko‘proq bo‘lsa kerak. Yoki kamroqmikin» Hech miya ishlamayapti. Yaxshisi qoapqoqni ochaveraman, agar ular shu yerda bo‘lsalar yoki birontasini tashlab ketgan bo‘lsalar, pastga qadam tashlayman, vassalom . U xuddi fotasuratda ko‘rib turgandek, Rol’fning bo‘ynidan aqqan qon halqob bo‘lnb yotgan xona ko‘z oldiga keldi. Rol’fning barmoqlari xuddi parketni ko‘chirmoqchi bo‘lgandek polni tirnardn. Sekin harakat qilayotgan barmoqlar oldida qop-qora to‘pponcha kini yotardi... O‘sha vaqtda u qora qin haqida emas, deraza yonpda, stol ustida yotgan o‘g‘li haqida o‘ylardi. «Aytganday, to‘pponchaning nima keragi bar" Agar» pastga qadam tashlasam—hamma narsa hal bo‘ladi-qo‘ya-302 .
Qashqadaryo viloyati IIB axborot xizmatining xabar berishicha, 2022 yil 11 may kuni Dehqonobod tuman IIBga Surxondaryo viloyati Angor tumani Chinobod mahallasida yashagan, 1995 yilda tug‘ilgan E Z Dehqonobod tumani hududida bedarak yo‘qolgani haqida xabar kelib tushgan Shundan so‘ng viloyat IIB JQB, Qamashi hamda Dehqonobod tumani IIB xodimlari, mahalliy aholi, ovchilar, o‘rmon ishchilari hamda viloyat FVB xodimlaridan iborat qidiruv guruhlari tuzilgan Ular tomonidan Dehqonobod va Qamashi tumanining tog‘li hududlaridagi g‘orlar va soyliklar ko‘zdan kechirilib, yaqin atrofda chorva mollarini boqib yurgan cho‘ponlar bilan tezkor-surishtiruv ishlari olib borilgan Dastlabki surishtiruvlarda aniqlanishicha, 2022 yil 2 aprel kuni E Z Angor tumanida yashovchi J B va J K bilan birga chorva mollarini Jarqo‘rg‘on tumanidan Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumanining Qashqadaryo viloyatining Yakkabog‘ tumaniga tutash tog‘lariga boqish uchun haydab chiqib ketib, 2 may kuni Qamashi tumani davlat o‘rmon xo‘jaligi 13-kvartal Qaloq-Qo‘ton uchastkasi hududida bedarak yo‘qolgan Olib borilgan qidiruv tadbirlari davomida 2022 yilning 20 may kuni Qamashi tumani davlat o‘rmon xo‘jaligining 13-kvartalidagi Qaloq-qo‘ton nomli yer maydoni hududidagi taxminan 100–120 metr chuqurlikdagi jarlik tubidan bedarak yo‘qolgan fuqaro E Z ning jasadi topilib, marhum olib chiqilgan Qayd etilishicha, mazkur holat yuzasidan Qamashi tumani prokuraturasi tomonidan tergovga qadar surishtiruv ishlari olib borilmoqda
O‘zbekistonda 26-fevral, juma kuni qanday ob-havo kuzatilishi ma’lum qilindi Toshkent shahrida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Shamol shimoli-sharqdan 3-8 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 9-11 daraja sovuq, kunduzi 2-4 daraja sovuq bo‘ladi Qoraqalpog‘iston Respublikasida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 15-20 daraja sovuq, kunduzi 3-8 daraja sovuq; Ustyurtda kechasi 18-23 daraja sovuq, kunduzi 10-15 daraja sovuq bo‘ladi Xorazm viloyatida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 10-15 daraja sovuq, kunduzi 1-6 daraja sovuq bo‘ladi Buxoro va Navoiy viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 7-12 daraja sovuq, kunduzi 0-5 daraja sovuq bo‘ladi Toshkent, Samarqand, Jizzax, Sirdaryo viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 7-12 daraja sovuq, kunduzi 2-7 daraja sovuq bo‘ladi Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 4-9 daraja sovuq, kunduzi 3 daraja sovuq-2 daraja iliq bo‘ladi Andijon, Namangan, Farg‘ona viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 5-10 daraja sovuq, kunduzi 3 daraja sovuq-2 daraja iliq bo‘ladi Respublikaning tog‘li hududlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik kutilmaydi Qor ko‘chishi xavfi bor Ba’zi joylarga tuman tushishi mumkin Shamol shimoli-sharqdan 7-12 metr/sekund tezlikda esadi Harorat kechasi 15-20 daraja sovuq, kunduzi 10-15 daraja sovuq bo‘ladi Mavzuga doir: Qishning so‘nggi kunlarida Toshkentda yog‘gan qor — suratlardaMavzuga doir:
9.8-jadval Formula qatori tugmalari T.г. Tugma rasmi Tugma nomi Tugma vazifasi. I — ci Una Kursor turgan yacheykaning nomini ! ko‘rsatadi. 2 БA Bвoл Ma’lumot kiritishni boshlash. 3 Otmena Ma’lumot kiritishni bekor qilish. — Гe Beтaвka . 1 4 Ik) фyнkция Funksiya qo‘yish. 15) HK Yozishjoyi Yozilgan ma’lumotni ko‘rsatib turish. Formula kuritish uchun kerakli yacheyka nomini (umajga yoziladi va (Enter) tugmasi bosiladi. So‘ng yozish joyiga o‘tib, (4) (tenglik) belgisi bosiladi va kerakli formula kiritiladi. Masalan: B4 yacheykaga B2 va B3 yacheykadagi sonlarning yig‘indisini hisoblash kerak bo‘lsin. Buning uchun formula qatoridan fumalga B4 kiritiladi. Yozish joyiga kelib, (82-483) formula yoziladi va (Enter) tugmasi bosiladi. B2 va B3 yacheykaga ixtiyoriy ikki sonni kiriting va ularning natijasi B4 yacheykada hisoblanadi. 238
K 488 O‘ZBEKISTON LKSM MARKAZIY KOMITETI VA O‘ZBEKISTON SSR YOZUVCHILAR SOYUZINING ORGANI I (76) Anpenb Oylik adabiy-badiiy, ijtimoiy-siyosiy jurnal 1982-yildan chiqa boshlagan Bosh redaktor: Omon MATJON Redaksion kollegiya: Erkin A’ZAMOV, Erkin VOHIDOV, Andrey DEMENT’EV, Bahodir JALOLOV, Gulchehra JO‘RAEVA, Jiyanboy IZBOSKANOV, Murodjon MANSUROV (bosh redaktor o‘rinbosari), Ulug‘bek MUSAEV, Farhod MUSAJONOV, Nasriddin MUHAMMADIEV (mas’ul sekretar), Uriye EDEMOVA, Abduqodir ERGASHEV, G‘affor HOTAMOV Toshkent «Yosh gvardiya» nashriyoti
2 Belgilab qo‘yilsinki, mazkur qarorda nazarda tutilgan mehnatga haq to‘lashning takomillashtirilgan tizimi joriy etilishi va uzoq muddat xizmat qilganligi uchun har oyda taqdirlash puli to‘lanishi bilan bog‘liq xarajatlar O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari va tegishli davlat madaniyat muassasalari hamda davlat arxivlarining byudjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi
Champallement Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Clamecy tumani tarkibiga kiradi. Aholisi 27 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 3,6 nafar kishi. Geografiyasi Maydoni — 7,5 km2. Manbalar Nièvre shaharlari
O‘RTA VA KATTA YoSHDAGI BOLALAR UCHUN Iv uzbekskom yazike AYBEK DETSTVO Izdatel’stvo ,Yosh gvardiya"— Tashkent —1963 g. Redaktor Vahob Ro‘zimatov Nashriyot redaktori N. Fozilov Rasmlar redaktori K. Nazarov Texredaktor T. Rahimov Korrektor S. Muhsinova Bosmaxonaga berildi b 163y. Bosishga ruxsat etildi 221168 y. Formati 8410814. Bosma listi 8,625, Shartli bosma listi 14,5. Nashr. listi 15,0, Tiraji 60000. «Yosh gvardiya! nashriyoti, Toshkent, Navoiy ko‘chasi, 30, Shartnoma H 111—62. eQazil O‘zbekiston", 5 Pravda Vostoka" va , O‘zbekistoni . surx" birlashgan nashriyotining bosmaxonasi, oshkent, Pravda Vostoka" ko‘chasi, 16, 1963 y, Zakaz M 2739, Bahosi 65 t.
Rasmiy Pekin nazarida munozarani muloqot yo'li orali hal qilish kerak Rossiya va Xitoy Xavfsizlik Kengashida Eronga nisbatan jazo choralarining kuchaytirilishiga qarshi chiqib keladi Biroq shu bilan birga rasmiy Pekin Eronni Xo'rmuz bo'g'ozini yopmaslikka chaqirmoqda
44 Hujayra va rivojlanish biologiyasi 9-8. Bir membranali organoidlar Endoplazmatik to‘r. 1945-yilda Keyt Robert Porter tomonidan kashf qilingan va Rumin —Amerika biologi Dj. Palade 1974-yilda o‘rganib, Nobel mukofotini oldi. Endoplazmatik to‘r bir membranali bir-biri bilan bog‘langan yassilangan bo‘shliq, naycha, kanalcha, pufakchalar sistemasidan iborat organoid. Kanalchalar bir necha taxlamlarni hosil qiladi. Endoplazmatik to‘rning bo‘shliqlari sitoplazmaning 30—509 ni tashkil qiladi. Endoplazmatik to‘rning ichki qismi (bo‘shliqlari)da fermentlar mavjud. Kanalcha va sisternalar shoxlanib hujayraning hamma organoidlarini bir-biri bilan bog‘laydi, hujayra va sitoplazmani tashqi muhit bilan bog‘laydi, hujayra ehtiyoji uchun sarflanadigan yoki kiritma shaklida saqlanadigan moddalarni turli organoidlarga yetkazib beradi. Ko‘pgina moddalar endoplazmatik to‘rda sintezlanadi. So‘ngra sintezlangan moddalar Golji apparatiga jonatiladi. Endoplazmatik to‘r membranasida birlamchi sintez amalga oshadi. Endoplazmatik to‘r silliq va donador (granulyar) bo‘ladi. Donador endoplazmatik to‘r. Donador endoplazmatik to‘r membranasining tashqarisiga ribosomalar bog‘langan bo‘ladi. Ribosomalar donador endoplazmatik to‘r membranasining tashqi tomonida alohida-alohida joylashgan yoki guruhlashgan shaklda joylashadi (18-rasm). Funksiyasi. Donador endoplazmatik to‘r oqsil sintezida qatnashadi va sintezlagan oqsillarni Golji kompleksiga yetkazib beradi. Asosan hujayradan tashqariga chiqariladigan oqsillar sintezlanadi. Donador endoplazmatik to‘r membranasiga birikkan ribosomalarda sintezlangan oqsillar Golji kompleksiga o‘tadi va hujayradan tashqariga chiqariladi yoki hujayra membranasi, organoidlari tarkibiga qo‘shiladi. Silliq endoplazmatik to‘r. Silliq endoplazmatik to‘r tashqi membranasida ribosoma birikmagan, shuning uchun silliq endo-plazmatik to‘r deyiladi. Silliq endoplazmatik to‘r oqsil sintezida qatnashmaydi. Uning ichki qismida uglevodlar, yog‘lar, fosfolipid-lar va yog‘ gormonlari sintezida ishtirok etuvchi fermentlar mavjud. Silliq endoplazmatik to‘r sintezlangan moddalarni Golji kompleksiga transport qiladi, membrananing boshlang‘ich shakllanishida ishtirok etadi. Bundan tashqari silliq endoplazmatik to‘r zaharli moddalarni zararsizlantiradi. Jigar hujayralarida silliq endo-plazmatik to‘rning miqdori ko‘p. Mushak hujayralarida silliq endo-plazmatik to‘r mushak tolalarining qisqarishida qatnashadi. Jigar
U qalam sohibi qog‘oz va qalamini chiqarib, Farhod aytgan yerning rasmini chiza boshladi. U shunday dilga xush keladigan rasm chizdiki, Farhod aytgandan qilcha ham tafovut qilmas edi. Farhod bu suratni ko‘rib, Shopurning da’vosi to‘g‘ri ekanini bildi. Sevgilisining mamlakatidan nishona topilgach, bir oh tortdiyu, mastlarcha yiqildi. Ey soqiy, menga ishrat piyolasini keltir. Davron maqsad so‘ragan narsalarni berdi. Meni Arman mohi sog‘intirgani uchun bir necha qadahni armanilarcha ko‘taray! XXX Farhodning Shopur yo‘lboshlovchiligida cho‘lu biyobonlarni oshib Yaman mamlakatidan Arman o‘lkasiga yo‘l olgani. Armaniyaning Eram bog‘isimon sabza va chechaklaridan g‘unchadek Ko‘ngli gulday ochilgani. Arman tog‘i kamarida tosh qaziyotgan el ojizligini ko‘rib uning boisini so‘rab bilib, tosh qazishga belini mahkam bog‘lagani va bu xabarning chechan va shirin Mihinbonu va Shiringa yetgani Bu vodiyni kesib o‘tishda baxtli yo‘lboshlovchi maqsad nishonini shunday ko‘rsatdi: Farhod uyqudan ko‘z ochar ekan, Shopur aytgan so‘z yodiga tushdi. Shu bilan Shopur naqshlar bilan loyihasini chizib ko‘rsatgan qog‘ozni ham esladi. Hali qorong‘i ketmay, tong otmay, havo hali ko‘zlarga surmarang bo‘lgan paytda u turib, Shopurning qoshiga bordi. U xuddi Shopurning oyog‘ini o‘pishi uchun boshiga borgandek edi. Uning tovushidan Shopur uyg‘ondi. Farhodning kelishi esa uning kecha qorong‘iligida topilgan nurday bo‘ldi. —Ey qayg‘u va ishq ahlining shohi! Ey, qadamining izi muhabbat ahliga qiblagoh bo‘lgan yigit! Bu kelishdan iltimosing kecha oramizda o‘tgan so‘zdan boshqa narsa bo‘lmasa kerak, —dedi Shopur. Shopur kecha bo‘lib o‘tgan so‘zlarni eslatib o‘tdi. Farhod esa uning oyog‘iga boshini qo‘ydi. U Shopurga qarab dedi: — Ey, dilkash xabarlari jonga tilak, jon bag‘ishlovchi so‘zlari ko‘ngil maqsadi bo‘lgan odam! O‘sha savdolardan ko‘nglim foyda topmoqda. O‘sha so‘zlaringdan hazin jonim tilagiga yetganday bo‘ldi. Endi va’dangga vafo qilishing kerak. Aytgan so‘zlaringning ustidan chiqishing zarur. O‘zi tanho bo‘lgan Shopur bunday so‘zlarni eshitgach: —Ey yuzi zamonamizning sham’i bo‘lgan yigit! —dedi. —Agar sen hamroh bo‘lsang, yo‘lim jannatga borgan bo‘ladi. Istaging shu esa, yo‘lga tushganimiz bo‘lsin. Shopur yo‘lga chiqdi. Dili g‘ash Farhod esa unga hamroh bo‘ldi. Shopur har qadamda uni yupatar, Farhod esa soyaday unga ergashib borardi. Ular hech bir manzilda dam olmay, qadam-baqadam yo‘l bosganlari bosgan edi. Farhod bilan Shopur bir-birlariga ko‘nikishib qolgan. ular yo‘l bo‘yi so‘zlashib, suhbatlashib borishardi. Goho hamrohlikning xosiyatlaridan. goho esa bir ishni bahamjihat bajarishning e’tiborliligidan gap ketardi. vu 434— эн
O‘zbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish davlat qo‘mitasi tomonidan davlat mulki ob’ektlaridan samarali foydalanish va ularni kelgusida tasarruf etish masalalariga bag‘ishlangan matbuot anjumani tashkil etildi. Iqtisodiyotni isloh etish va bozor mexanizmlarini joriy qilish masalalari mulkchilik shakllari tarkibidagi o‘zgarishlar bilan chambarchas bog‘liq. Negaki, mulkchilik shakllarining xilma-xilligi va teng huquqliligi bozor munosabatlarining asosiy tamoyillaridan biridir. Tadbirda Davlat mulkini boshqarish davlat qo‘mitasi raisi vazifasini bajaruvchi A.Abduhakimov Prezidentimiz Islom Karimovning 2012 yil 25 aprelda qabul qilingan 2012-2013 yillarda davlat mulkini xususiylashtirish dasturi to‘g‘risidagi qarori mamlakatimizda iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirish, xususiy mulkning roli va ahamiyatini oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilayotganini ta’kidladi. O‘zbekistonda davlat ob’ektlarining xususiylashtirilayotgani natijasida iqtisodiyotda davlat monopoliyasiga barham berildi va yangi mulkdorlar sinfini shakllantirish imkoni yaratildi. Xususiylashtirishning davlat mulki va korxonalar faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan yangi bosqichiga o‘tish korxonalarni xususiylashtirish va xususiylashtirishdan keyin rivojlantirish jarayonini tartibga soluvchi qonunchilik bazasini takomillashtirishni talab etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012 yil 31 mayda qabul qilingan “Davlat mulki ob’ektlaridan kelgusida samarali foydalanish va ularni tasarruf etish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq, bo‘sh yotgan va foydalanilmayotgan davlat ob’ektlaridan oqilona foydalanishni ta’minlash uchun ayrim yaroqsiz ob’ektlarni buzish, ularni ochiq savdolar orqali xususiylashtirish yoki investorlar tomonidan investitsiya majburiyatlarini qabul qilish orqali “nolinchi” xarid qiymati bo‘yicha sotish, shuningdek, ulardan turar joy sifatida foydalanish maqsadida rekonstruksiya qilish ko‘zda tutilgan. Xususan, bo‘sh yotgan va foydalanish uchun yaroqsiz bo‘lgan 414 ta davlat mulki ob’ektini belgilangan tartibda buzish ko‘zda tutilgan. Shuningdek, 532 ob’ektni ochiq savdolarga qo‘yish yo‘li bilan xususiylashtirish va 47 ob’ektni investitsiya majburiyatlarini qabul qilish sharti bilan nolinchi qiymat bo‘yicha sotish nazarda tutilmoqda. Bo‘sh yotgan 47 ta ko‘p qavatli ob’ekt tadbirkorlik sub’ektlari tomonidan rekonstruksiya qilinadi va aholiga uy-joy sifatida sotiladi. Ularning 20 foizi voyaga yetgan yetim bolalar va vafot etgan harbiy xizmatchilar farzandlarining ijtimoiy ehtiyojlarini ta’minlash uchun tumanlar (shaharlar) hokimlari tasarrufiga beriladi. Bundan tashqari, 147 ta bo‘sh yotgan va foydalanilmayotgan davlat mulki ob’ektlaridan yanada samarali foydalanish ko‘zda tutilgan. Qarorda belgilangan chora-tadbirlarning amalga oshirilishi samarasida texnik va texnologik yangilash uchun xorijiy investitsiyalarni keng jalb qilish va shu asosda raqobatbardosh, import o‘rnini bosadigan mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirish, aholi bandligi hamda farovonligini oshirishga erishish kutilmoqda. Matbuot anjumanida Davlat mulkini boshqarish davlat qo‘mitasi mamlakatimizda xususiylashtirish jarayonlarini amalga oshirish, ularning oshkoraligini ta’minlashda muhim o‘rin tutishi ta’kidlandi.
the conclusions regarding the pecultarities of phraseological units to occur under the influence of various social and psychological factors in the language of the people and to be populariy recognized, as well as, due to their characteristics, to show possession of a certain norm in the aspect of functioning in a standard form, in a stable format, integral semantic unity, and in a generalized figurative meaning used in the preparation of the seripts of TV-programs “Assalom, Bukhoro”, “The Eighth Miracle” for the Bukhara TV channel (certificate No. 1/365 of the Bukhara Regional Television of the National TV and Radio Company of Uzbekistan as of October 10, 2019). As a result, a basis has been ereated for improving the content of materials mtended for television programs, ensuring its scientific popularity and enriching it with new sources and scientific evidence; the conclusions obtaimned as a result of the analysis of the language norms of phraseological units, their traditional features, limitations and violations, their relationship to the literary norm, the popularly recognized form of these units, their meanings, changes in the traditional structure, bave been introduced into the process of teaching the Uzbek language and culture to students of Reformed University in Georgia USA (Reformed University reference as of February 8, 2020). As a result, it served as a source for understanding the diversity of forms and meanings that have arisen according to the literary norm of phraseological units in English and Uzbek dictionaries, as well as for the perception of their functronal aspects. The outline of the thesis. The dissertation consists of Introduction, three chapters, conclusion, and the list of used literature, with a total volume of 134 pages. 47
197 CHO‘LI IROQ (mashqi iroq) M.M. = 92-9686
14 yoshga ham to‘lmagan edim. Men bilan birga ketadigan hech kim chiqmadi. Bitta o‘zimni Toshkentga yuborishadigan bo‘lishdi. Otamning aytgani bo‘ldi. Hikoyamni eshitgan mehmonlar orasida: —Otangizni diydasi qattiq ekan. — Yosh qiz bolani-ya, deganlar ham bo‘ldi. Lekin, bilsak otamning boshqa iloji yo‘q EKAN-E. Ye» kunlaridan birida otam Skadovskiy portiga boradigan, tagiga pichan solingan brichka aravaga meni o‘tkazib, qo‘limda bitta chemodancha, xayrlashib, meni kuzatdilar. Oyim yig‘lab qoldilar. Portgacha boshqa transport yurmagan. Portga kechgacha yetib bordim. Odessaga ketadigan paroxod ertaga ertalab jo‘nar ekan. Pulimni oyimlar belimga bog‘lab qo‘ygan edilar. Kiyim-kechaklarim, oz-moz yeydigan narsalar bilan chamadonimni boshimga qo‘yib, pishiq ekanman, kechasi portda odamlar ko‘p vaqtda ozgina uxlab oldim. Keyin azongacha o‘tirib chiqdim. Uxlolma-dim nuqul oyimlarni sog‘indim. Uyimizni darrov so-Yeindim. Toshkentga ketadigan kunimda otam: —Qizim, poyezdgami, paroxodgami, bilet oladigan vaqtingda, vokzal, yoki port boshlig‘ining oldiga kirib, qayerga borishingni, o‘qishga ketayotganingni aytib yordam berishlarini so‘ra, —deb tayinlagan edilar. Odessaga yetib, Moskvaga boradigan vaqtda shunday qildim. Odessada vokzalning boshlig‘i xotin kishi ekan. Eshikdan kirishim bilanoq, qiz bola. nima qilib adashib yuribdi, degandek qarab, kel, qizim, dedi. Otam tayinlaganlaridek, Moskvaga, undan Toshkentga borishimni aytib, bilet olishga yordam berishini so‘radim. Shunday uzoq yo‘lga bir o‘zim chiqqanimga hayron bo‘lib: — Bir o‘zingmisan? — deb so‘radi, ishonmasdan, gumonsirab. Un to‘rt yoshli qiz bola dunyoning bir chekkasidan bir o‘zi... Albatta bu eshitgan hammani ham hayratlantirardi. Axir bizlar bolalarimizni o‘zimizning mahallamizdagi yoki shahardagi biror joyga borib kel, deb yuboradigan bo‘lsak, albatta, kechga qolib, yana xavotir 31
Angliya Premyer-ligasi 2017/18 yilgi mavsum Saytda yangimisiz?Ro‘yxatdan o‘tish! £100 byudjetni ishlatib Angliya premyer-ligasi klublaridan 15 nafar futbolchidan iborat jamoa tuzing Har bir turdan oldin asosiy tarkib futbolchilarini va sardorni tanlang Kerakmas o'yinchilarni sotib, o'rniga boshqa futbolchilarni oling Batafsil ma'lumot - o'yin qoidalarida
—Nahotki, bizni xavotir oladi deb o‘ylamading? Nahotki, oyingni o‘takasi yorilib ketishini, kuyib-pishishini, yig‘lashini bilmading? —dedi jiddiy ohangda. Mittivoy ko‘rpasida g‘ujanak bo‘lib oldi. —Nega endi tashvishlandinglar? -deb ming‘irladi u. Oyisi uni mahkam quchoqladi. —Gapingni qara-yu! —dedi oyisi. —Tomdan yiqilib tushganingda nima bo‘lardi? Sendan ajrab qolganimizda nima bo‘lardi? —Xafa bolarmidinglar? –Sen nima deb o‘ylovding? —dedi oyisi. -Dunyodagi bor boyliklarga ham seni alishmaymiz. Buni o‘zing ham yaxshi bilasan. —-— Yuz ming million kron berishsa ham ko‘’nmasmidingiz? —deb so‘radi Mittivoy. -Ha, yuz ming million kronga ham гo21 Бo тaвa K. —Demak, men shunchalik qimmat turarkanman-da? -—dedi Mittivoy hayron bolib. —Albatta-da, -dedi oyisi uni yana bir bor quchoqlab. Mittivoy o‘zicha o‘ylay boshladi: yuz ming million kron ozmuncha pulmi, bir qop bo‘ladi-ya! Nahotki u shunaqa qimmat tursa? Axir, kuchukchani, chinakam chiroyli kuchukchani atigi ellik kronga sotib olsa bo‘ladi-ya... —Menga qarang, dada, -dedi to“satdan Mittivoy, —agar men chindan ham yuz ming million kron tursam, hozir menga ellik kron bermaysizlarmi? Kuchukcha sotib olardim. 70
“TELECOM INNOVATIONS” QK “Made in Uzbekistan ” ko`rgazmasida ishtirok etdi. » MCHJ «TELECOM INNOVATIONS» QK » Ko`rgazmalar » “TELECOM INNOVATIONS” QK “Made in Uzbekistan ” ko`rgazmasida ishtirok etdi. Joriy 2017-yilning 7-9 noyabr kunlarida "O'zekspomarkaz” OAJ ning Markaziy pavilonida "Made in Uzbekistan" nomli ko`rgazma tashkil etildi. Ko`rgazma O`zbekiston iqtisodiyotining barcha sanoat tarmoqlari tomonidan sifatli va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqaradigan mahalliy ishlab chiqaruvchilar ishtirok etishdi.Unda 100 dan ortiq yirik sanoat korxonalar bilan bir qatorda "TELECOM INNOVATIONS” QKsi o`zining ishlab chiqarayotgan telekommunikatsiya qurilmalari taqdimotini o`tkazdi. Sohaviy sanoat yarmarkasi va kooperatsiya birjasi 2016 yilning 18-21 may kunlari "TELECOM INNOVATIONS” qo’shma korxonasi mashinasozlik, avtomobil va elektrotexnika sanoatini standartlashtirish hamda axborot kommunikatsiya texnologiyalari kompleksi bo’yicha sohaviy sanoat yarmarkasi va kooperatsiya birjasida ishtirok etdi. "Turkmentel-2016" xalqaro ko'rgazmasi 2016 yilning 28-30 oktyabr kunlari Turkmaniston respublikasining Ashxobod Shahrida "Turmentel-2016” xalqaro axborot telekommunikatsiya texnologiyalari ko’rgazmasi bo’lib o’tdi. Ushbu ko’rgazmada 50 ortiq aloqa, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida mahsulot ishlab X-xalqaro sanoat yarmarkasi va kooperatsiya birjasi 2016 yilning 18-21 may kunlari "TELECOM INNOVATIONS” qo’shma korxonasi mashunasozlik, avtomobil va elektrotexnika ,sanoati, standartlashtirish hamda axborot kommunikatsiya texnologiyalari kompleksi bo’yicha sohaviy sanoat yarmarkasi va kooperatsiya birjasida ishtirok etdi.
M.M. Aripov, B.F. Abdurahimov, A.S. Matyakubov. Kriptografik usullar. Toshkent. 2020 yil. 213 bet. O‘quv qo‘llanmada axborotlarni himoyalashning kriptografik usullari ko‘rib chiqilgan. Simmetrik va nosimmetrik shifrlash tizimlari, elektron raqamli imzo, kalitlarni boshqarish, identifikatsiya sxemalari, kvant kriptografiyasi bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilgan. O‘quv qo‘llanma 5113200-Amaliy matematika va informatika, 5330200-Informatika va axborot texnologiyalari (dasturiy ta’minot), 5330300-Axborot xavfsizligi (kompyuter tizimlari xavfsizligi) bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari hamda mustaqil o‘rganuvchilar uchun mo‘ljallangan. Taqrizchilar: Kabulov A. O‘zbekiston Milliy universiteti, Axborot xavfsizligi kafedrasi professori Xudoyqulov Z. Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, Kriptologiya kafedrasi mudiri Mazkur o‘quv qo‘llanma Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti Matematika fakulteti o‘quv-uslubiy kengashida ko‘rib chiqilgan va nashrga tavsiya etilgan. Mazkur o‘quv qo‘llanma Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti o‘quv-uslubiy kengashida ko‘rib chiqilgan va nashrga tavsiya etilgan.
ta’sirlanmoq 172 ta’sirlanmoq 25 { taqozo i??? ta’sirlantirmoq EN} taqriban sh? - H - t »! ta’sis «84 taqribiy Fin ta’til 11271,25 taqriz 5505). AB » .. d ji. ta’qib (23 } taqsim i tayammum qasi taqsimlamoq — tayanmoq Ko IA tahlil 255 tayanch (Euaz) da s( 2021) 222 } tahorat 2,46 "4 Da 7 i» »?! «o 5 taqa IYI! (zid) iga) TAXPUP i TAKBO 5333 { tahsil "a» taqvodor yil tahsin 55524 –taqdim «a! tahqir "255 taqdim etmoq (23 tahqirlamoq 25 taqdir 728 TEATR-EE? taqdirlamoq (12253) = (05 { tebranmoq Mari 213 46,5 8 A.o dj. «p!» 41, 58, «»»». taqir e?! «o?! 0372) tebratmoq (2) 20) taqiq qda boshini tebratmoq « T taqiq etmoq ( 2254 e «! qalam tebratmoq 2554 ««!) taqiqlamoq (24) 22 525252992 taqlid Il tevarak «» taqlid qilmoq 255 tegirmon 52 «5? taqmoq «(i A «iz? tegishli (IM...)
O‘zbekistonda koronavirus tarqalishining oldini olish maqsadida ta'lim muassasalarining karantinga yopilishi ortidan Toshkent shahrida o‘qiyotgan talabalar doimiy yashash joylariga yuborilmoqda. Ta'til hozircha ikki hafta davom etishi belgilangan. Talabalarni karantin ta'tiliga yuborish – kamdan-kam kuzatiladigan holat. Xo‘sh, Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi bunday tadbirlarga qay darajada tayyor? O‘quvchi-talabalar uchun qanday imkoniyatlar tayyorlandi? Ta'til muddati uzaytirilishi borasidagi gaplar asosga egami? Viloyatlarga qatnovchilar taksilarda narxning sun'iy oshirilishiga qarshi qanday choralar ko‘riladi? Kun.uz muxbiri shu va boshqa mavzular bo‘yicha Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vaziri Inom Majidov bilan suhbatlashdi. «Talabalarni karantin doirasida viloyatlarga yuborish yozgi va qishki ta'til shaklida tashkil qilinadi» O‘quvchi va talabalarni ta'tilga yuborish ishlari qanday tashkil qilinmoqda va bu jarayonda qaysi jihatlarga alohida e'tibor qaratiladi? Vazir Majidovdan dastlab shu haqda so‘radik. «Oliy va o‘rta maxsus ta'lim muassasalarining o‘quvchi va talabalarini ta'tilga chiqarish ishlarini boshladik. Aytganingizdek, kecha Bosh vazir tomonidan o‘tkazilgan alohida yig‘ilishda bu haqda topshiriq berildi. Ta'tilga barcha o‘quvchi va talabalar yuboriladi. Bunda ta'lim shakliga ko‘ra, ham kunduzgi, ham kechki o‘qiydiganlarning dars va tabiiyki, imtihon jarayonlari ham suriladi. Bugun ertalabdan oliy o‘quv yurtlari talabalari tashkillashtirilgan holda viloyatda yashaydiganlari viloyatlarga chiqa boshlashdi. Bugundan barcha dars mashg‘ulotlari to‘xtatilgan», – dedi vazir. Majidovga ko‘ra, bugungi kunda ta'limning barcha shakllari bo‘yicha (akademik litsey, kollej, oliy ta'lim muassasalari – tahr) Toshkent shahrida viloyatlar va Qoraqalpog‘iston Respublikasidan kelgan 80 mingga yaqin o‘quvchi-talaba tahsil oladi. «Bu qanday tashkil qilinadi, dedingiz. Bu xuddiki yozgi va qishki ta'til shaklida tashkil qilinadi. Bu jarayonda asosan 3 kun ichida talabalarning katta massasi chiqib ketishi reja qilinmoqda. Masalan, 15 martning o‘zida «Talabalar shaharchasi»ni 900ga yaqin talaba tark etdi. Bizda buning tashkiliy formalari bor. Toshkentdagi «Talabalar shaharchasi»da 8 mingga yaqin talaba istiqomat qiladi. Biz ular uchun alohida kassalar tashkil qilyapmiz. Talabalarning chiqib ketishi uchun 4 xil transport vositalari tayyorlangan. Talabalarga esa bu transport vositalari uchun chiptalarga chegirmalar beriladi. Bugun ertalabdan chiptalar sotilishi boshlandi. Bundan tashqari, Toshkent irrigatsiya instituti, Toshkent davlat pedagogika universiteti hamda O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida qo‘shimcha kassalar tashkil qilinmoqda», – dedi Majidov. Foto: Talabalar shaharchasidan 30 mingga yaqin talaba uyiga jo‘natildi «Karantin muddati sifatida 2-3 hafta yoki uzog‘i bilan 1 oyni mo‘ljal qilmoqdamiz» Tasavvur qilaylik, karantin vaqti cho‘zilib ketdi. Xo‘sh, ana shunday holatda ta'til muddati qanchagacha uzaytirilishi mumkin? Majidovning aytishicha, vazirlik karantin muddati sifatida 2-3 hafta yoki uzog‘i bilan 1 oyni mo‘ljal qilmoqda. «Baribir yaxshi niyat qilishimiz kerak. Bu unchalik keng tarqalishi kerak emas. Bu, albatta, odamlarni tinchlantirib, jiddiylik darajasini kamaytirish degani emas. Bu – juda jiddiy masala. Shundan kelib chiqib bizga hozircha 2 hafta muddat aytildi», – deydi suhbatdoshimiz. Vazirga ko‘ra, bu ta'til qolgan ta'tillarga qo‘shimcha sifatida berilayotgani yo‘q. Ya'ni, dastur bo‘yicha uning muddati qancha bo‘lishidan qat'i nazar yozgi ta'til hisobidan bo‘ladi. «Bizda yozgi ta'tilga chiqish iyun oyining o‘rtalaridan boshlanib, uchinchi oyining o‘rtalarida tugaydi. Ta'til mana shu kunlar hisobidan bo‘ladi. Ya'ni, tasavvur qiling o‘sha paytdagi bir oylik ta'til hozirgi vaqtga ko‘chirildi», – dedi u. Ma'lum qilinishicha, vazirlik tomonidan talabalarni masofaviy ta'lim shaklida o‘qitish bo‘yicha tayyorgarlik ham qilib qo‘yilgan. Ya'ni, birinchi navbatda sirtqi va malaka oshirishdagi ta'lim hech qanday talafotsiz 1-2 kun ichida masofaviy ta'lim shakliga o‘tkazib yuboriladi. Bu borada vazirning o‘zi quyidagicha fikr bildirdi: «Chunki bizda dasturiy platformalar bor. Bu esa hatto ma'lum yo‘nalishlarda ishlatib kelinayotgan edi. Metodik ishlarning tashkiliy jihatlarini kelishib oldik. Hozir kafedralarda ish davom etadi». «Talabalar ta'tilga chiqdi, ammo o‘qituvchilarga ish jarayoni davom etadi» Karantin tadbirlari doirasida barcha ta'lim muassasalarida o‘qish jarayonlarining bekor bo‘lishi, shuningdek, ommaviy tadbirlarning to‘xtatilishi ortidan saytimizga o‘qituvchilardan ko‘plab murojaatlar yetib keldi. Unga ko‘ra, o‘qituvchilarda karantin sabab o‘qishlar to‘xtatilgan bo‘lsa-da, ish jarayonlari davom ettirilayotgani borasida turli savollar yuzaga kelmoqda. «Biz dars bermasak, ishga borib nima qilamiz, axir ishimiz dars berish bo‘lsa», demoqda ular. Vazir Inom Majidov bu haqda shunday deydi: «OTM o‘qituvchisi haqida gapiradigan bo‘lsak, uning kafedrada qiladigan ishi judayam ko‘p. Birinchidan, o‘zi odatda aprel oyidan boshlab o‘qituvchi keyingi o‘quv yili uchun materiallarini tayyorlashi kerak. Shuning uchun aprel oylaridan oliy o‘quv yurti keyingi o‘quv yilini rejalashtirishni boshlaydi. Bunda keyingi o‘quv yilida qaysi o‘qituvchining qaysi fanlardan dars berishini aniqlash boshlanadi. Bu aniq bo‘lgach, o‘qituvchi uning dasturini ishlab chiqishi kerak. Bundan tashqari, ishchi o‘quv dasturi, o‘zi dars beradigan fani bo‘yicha materiallarni to‘plashi kerak. Oliy ta'limda bir xil materialni har yili berib bo‘lmaydi». – Fikrlaringiz tushunarli, lekin bu mantiq bilan yondashsak talaba tomonidan o‘zlashtiriladigan bilimlar, mavzular juda ko‘p. Men barcha ta'lim muassasalari karantinga olinayotgan bir paytda nega o‘qituvchilarni saqlab qolayotganlaringiz haqida gapiryapman. Ularni ehtiyot qilish kerak emasmi? Vazir bu savolga javoban OTMlar yopilgani bilan ish jarayoni to‘xtamasligini aytdi. «Biz to‘liq karantin qildik, hamma joy yopiq deganimiz yo‘q. Biz faqat talabalarni ta'tilga chiqardik. Agar professor, o‘qituvchilar qaysi biri ta'tilga chiqmoqchi bo‘lsa, bungayam qarshilik bo‘lmaydi. Qonunchilikda ko‘rsatilgan tartibda ta'tilga chiqadi. Ya'ni, mehnat ta'tili. Bu masala kechagi yig‘ilishda ham gapirildi. Bilasiz, bugundan maktabgacha ta'lim muassasalari va maktablar ham yopildi. Agar qaysidir o‘qituvchi farzandlariga qaramoqchi bo‘lsa, ularga ruxsat beriladi. Biz hozir o‘ylayapmizki, agar o‘qituvchi hozir ta'tilga chiqsa va o‘qish jarayonlari 3 haftadan keyin boshlansa, o‘qituvchi yana ishga chaqiriladi. Qolgan qismi esa yozda o‘talaveradi», dedi Inom Majidov. Minglab talabalar uylariga qaytmoqda: taksi narxlari muammosi nima bo‘ladi? Talabalar orasida yengil avtomobil orqali ko‘cha taksilarida uyiga ketadiganlar ko‘p. Afsuski, talabalar yo‘lga chiqishini eshitgan ko‘pchilik taksi haydovchilari xizmat narxini odatdagidan bir necha barobar oshirib yuborgan holatlar ham uchrayapti. Bu holat hukumat tomonidan qanchalik o‘ylangan va nafsini o‘ylagan bu kabi haydovchilarga qanday choralar ko‘riladi? Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vaziri bilan deyarli har ta'til mavsumida takrorlanadigan ushbu holat yuzasidan ham fikrlashdik. U 15 mart kuni Abdulla Aripov boshchiligida o‘tgan yig‘ilishda ham bu haqda so‘z borganini ma'lum qildi. «Bunday haydovchilar qonun oldida javob beradi. Bizda qonunchilik bor va uning oldidagi javobgarlikni hamma sezishi kerak. Bunday nomaqbul ishlar uchun albatta jazo bor, lekin undan tashqari, yo‘llarda doimiy qatnaydigan taksilar bor. Ammo mana shunday vaziyatdan pul topish uchun foydalanadiganlar ham bor. Men litsenziya masalalarini bilmayman, lekin o‘ylaymanki, Ichki ishlar organlarining Yo‘l harakati xavfsizligi organlari buni nazorat qiladi. Mana shu kunlarda nazorat kuchaytirilsa, yana ham yaxshi bo‘lardi. Siz yuqorida bir masalani aytdingiz – millat jipsligi. Birinchidan, tartib bo‘lishi uchun tartibni nazorat qiluvchi organlarning yetarli darajada kuchi bo‘lishi kerak. Bundan ham muhim masala esa millatning jipsligi. Bunday paytda kishilarimiz millat, xalq, vatan va farzandlar uchun mas'uliyatni sezishi kerak. Odamlar shu davlat, xalq va millatga mansubligini sezishi kerak. Insof bo‘lishi kerak kishida. Hech kim aytolmaydiki, bugungi 6 zararlanish holatida yettinchi kishi kim bo‘lishini. Men haydovchilarimizga murojaat qilgan bo‘lardimki, mana shunday og‘ir kunlarda xalqimizga xizmat qilayotganlar avval qanday narxda ishlagan bo‘lsa, shunday xizmat qilsin», dedi Inomjon Majidov. Suhbatni to‘liq shaklda yuqoridagi video orqali tomsha qilishingiz mumkin. #Inom Majidov
Mamlakatimizda “yashil energetika”ga o‘tish, muqobil energiya manbalaridan foydalangan holda aholi va iqtisodiyot tarmoqlarining elektr energiyaga bo‘lgan ehtiyojini ta’minlash bo‘yicha yirik loyihalar amalga oshirilmoqda. Jumladan, joriy yil 1 iyun kuni Prezidentimiz Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida quvvati 457 megavatt bo‘lgan quyosh fotoelektr stansiyasi poydevoriga kapsula qo‘ygan edi. Bundan tashqari, ayni paytda Samarqand viloyatida ham shunday yirik stansiya qurilishi davom etmoqda. Vatanimiz mustaqilligining 30 yillik bayrami arafasida Karmana tumanida qurib bitkazilgan zamonaviy quyosh fotoelektr stansiyasi Yangi O‘zbekiston energetika tizimidagi birinchi ulkan qadam bo‘ldi. Loyiha qiymati 110 million AQSH dollari bo‘lgan mazkur stansiyasining quvvati 100 megavatt. Uni qurish bo‘yicha 2019 yilda salohiyatli kompaniyalar o‘rtasida tanlov e’lon qilingan edi. Tanlovda Birlashgan Arab Amirliklarining “Abu Dhabi Future Energy Company - Masdar” kompaniyasi eng arzon tarif – 1 kilovatt/soat elektr energiyaga 2,679 AQSH dollari senti taklif etib, g‘olib bo‘ldi. Bu yerda yiliga 252 million kilovatt/soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi. Natijada 80 million kub metr tabiiy gaz tejalib, atmosferaga 160 ming tonna issiqxona gazlari chiqishining oldi olinadi. Eng asosiysi, quyosh elektr stansiyasi viloyatdagi 30 mingdan ziyod xonadonni elektr energiya bilan ta’minlash imkonini beradi. Prezidentimiz Vatanimiz mustaqilligining 30 yilligi arafasida shaharu qishloqlarimizda katta-katta o‘zgarishlar bo‘layotgani, buning zamirida yurtimizdagi tinchlik, bunyodkor xalqimizning intilishlari mujassam ekanini alohida ta’kidladi. Karmana tumanida ishga tushirilayotgan ushbu stansiya mamlakatimiz energetika tizimida “birinchi qaldirg‘och” bo‘lib, soha rivojida mutlaqo yangi davrni boshlab berayotgani qayd etildi. Ma’lumki, yurtimizda bir yilda o‘rtacha 320 quyoshli kun kuzatiladi. Lekin shu paytga qadar ana shu ulkan imkoniyatdan foydalanilmasdan kelayotgan edi. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko‘ra, O‘zbekistonda quyosh stansiyalarini qurish orqali jami 600 milliard kilovatt/soat elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyati mavjud. Bu respublikamizning bugungi kunda energiyaga bo‘lgan jami ehtiyojidan 8 barobar ko‘p energiya ishlab chiqarish mumkin, degani. Mamlakatimiz xorijiy investitsiyalar hisobiga 2030 yilgacha quyosh elektr stansiyalari quvvatini kamida 5 ming, shamol elektr stansiyalari bo‘yicha esa 3 ming megavattga yetkazishni maqsad qilgan. – Mana shu stansiya orqali biz bu sohada qo‘yilgan marralarga yetish mumkinligini ko‘rdik. Endi bunday arzon, raqobatbardosh va ekologik toza elektr stansiyalarni yanada ko‘paytirish kerak, – dedi davlatimiz rahbari. Kelgusi ikki yilda Buxoro, Jizzax, Namangan, Samarqand, Xorazm, Surxondaryo va Qashqadaryoda umumiy quvvati 2 ming 100 megavattlik 9 ta quyosh stansiyasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Buxoro va Navoiy viloyatlarida 1 ming 600 megavatt quvvatga ega 4 ta shamol elektr stansiyasi ishga tushirilishi qayd etildi. Karmanada xususiy investor tomonidan barpo etilgan elektr stansiyasi so‘nggi ikki yilda elektr energiyasi sohasida boshlangan islohotlarimizning amaliy natijasi, investorlarning mamlakatimizga nisbatan ishonchi tobora ortib borayotganining yorqin dalili ekani ta’kidlandi. Shundan so‘ng davlatimiz rahbari loyiha ishga tushganini anglatuvchi ramziy dastakni harakatlantirdi va quyosh fotoelektr stansiyasidan birinchi elektr energiyasi tarmoqqa uzatildi. Marosimda Birlashgan Arab Amirliklarining O‘zbekistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Said Al-Qemziy hamda viloyat faollari so‘zga chiqib, mazkur yirik loyiha O‘zbekiston bilan BAA o‘rtasida amalga oshirilayotgan yaqin hamkorlikning mevasi bo‘lib, u xalqimiz farovonligini yanada oshirishda muhim o‘rin tutishini qayd etdi. Matnazar Elmurodov, O‘zA
Qiyomat paydo birinchi yirik ishora bo'lsa, boshqa alomatlar boshqa quyidagi bir qator, bir-bir inju kabi ketma-ket chiqadi
shu kuchning kuch yelkasiga ko‘paytmasiga aytiladi: M, = Yo,.g.. (1.56) Masalan; OO0" aylanish O‘qiga NISBATAN-E, vaR, kuchlarning momenti M, = R.o 7 va M. = G‘.-g, bo‘ladi (1.11-rasm). Ichki kuch momentlarining vektor yig‘indisi nolga teng: U M. = 0. (1.57) —1 (1.55) sa (1.56) formulalarga asosan kuch momentnni l ta moddiy nuqta uchun quyidagicha yozish mumkin: l — 4 KI I=——— (1.57a) - At yoki = U; M, = —. (1.576) Impuls momentining vaqt birligi ichida o‘zgarishi qattiq jismga ta’sir etuvchi kuchlarning kuch momentlarining vektor yig‘indisiga teng. Differensial ko‘rinishda (1.576) tenglama quyidagicha yoziladi: M = (1.578) Endi qattiq jismning qo‘zg‘almas o‘q atrorida aylangandagi impuls momentini ko‘rib chiqamiz (1.10-rasm): l p p 2 ia 1 = U. pitra = 2. gu tu 9) G; = 2; TG; 9; 15 «? = 27 — 7 277 m 2 A E 7 I X " 77 o! 1.11-rasm
hurlik va erkinlikka chorlagan, mustabid tuzum yillarida qatag‘on etilgan fidoyi vatanparvarlarimizning mo‘tabar xotirasini abadiylashtirish, ularning ibratli hayoti va faoliyati, ilmiy-ijodiy merosini chuqur o‘rganish, yoshlar qalbida metin irodali, mard ajdodlarimiz ruhi-pokiga ehtirom, ijtimoiy adolat tantanasiga ishonch, istiqlol g‘oyalariga sadoqat, vatanparvarlik va fidoyilik tuyg‘ularini kuchaytirish maqsadida mustamlakachilik davri qurbonlari xotirasini abadiylashtirish bo‘yicha respublika tashkiliy qo‘mitasi tuzildi va uning tarkibi tasdiqlandi. Qarorga muvofiq Toshkent shahrining Yunusobod tumanidagi Bo‘zsuv qirg‘og‘ida mustamlakachilik davri qurbonlari xotira majmui barpo etildi, mustamlakachilik davri qurbonlari xotirasini abadiylashtirish bo‘yicha jamoatchilik komissiyasi huzurida "Shahidlar xotirasi" xayriya jamg‘armasi tuzildi va u samarali faoliyat ko‘rsata boshladi. Mazkur qaror bilan "Shahidlar xotirasi" xayriya jamg‘armasining maqomi, asosiy vazifalari belgilab berildi. Jumladan, shahid bo‘lgan yurtdoshlarimiz nomini abadiy saqlash va kelgusi avlodlarga yetkazish maqsadida ko‘p jildlik "Qatag‘on qurbonlari" xotira kitobini yaratish va nashr etishdek muhim vazifa ham qo‘yildi. zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 2001-yil 1-mayda "Qatag‘on qurbonlarini yod etish kunini belgilash to‘g‘risida"gi farmoni e’lon qilindi. Unga muvofiq har yil 31-avgust kuni "Qatag‘on qurbonlarini yod etish kuni" qilib belgilandi. Shundan beri bukun har yili nishonlanmoqda. Qarorda Qatag‘on qurbonlari xotira muzeyini tashkil etish ham ko‘rsatilgan edi. Bunday muzey tashkil etilib, mana endilikda u samarali faoliyat ko‘rsatmoqda. Navbatdagi dolzarb vazifalardan biri ko‘p jildlik "Qatag‘on qurbonlari xotira kitobi"ni yaratishdir. Bu vazifani bajarish borasida ancha ishlar qilindi. Monografik tadqiqot va kitoblar yaratildi," "Meros" xalqaro jamg‘armasining o‘zi bu borada salmoqli ishlar qildi," nomzodlik, doktorlik dissertatsiyalari himoya qilindi, ko‘plab risola va ilmiy maqolalar nashr etildi, bir qancha teleko‘rsatuv, radioeshittirishlar efir va havo to‘lqinlari orqali berilmoqda. Mazkur masala bo‘yicha arxiv hujjatlari va materiallari to‘plamlari nashr yuzini ko‘rdi. Bu asarlarda sovet rejimi davrida bolsheviklar olib borgan milliy, agrar va qatag‘on siyosatidan jabr-zulm ko‘rgan, siyosiy qatag‘on tig‘idan halok bo‘lgan taniqli partiya, davlat va jamoat arboblari, rahbar xodimlar, ziyolilar, fan, adabiyot, maorif xodimlari, dehqonlar fojealari, qismatlari ochib berilgan. Ayniqsa 20—30-yillarda zo‘ravonlik bilan o‘tkazilgan kollektivlashtirish va u bilan bog‘liq quloqlashtirishni o‘tkazish jarayonida qatag‘on girdobiga tortilgan qishloq aholisi, dehqonlar ommasi fojeali hayotining ayrim qirralari yangi ma’lumotlar asosida talqin qilingan. O‘zga yurtlarda, Markaziy Rossiyada, Shimoliy Kavkaz o‘lkasida, Ukrainaning Xerson oblastida, Shimoliy Qozog‘istonda, O‘zbekistonning o‘zida quloqlar surgunida takroran qatag‘on bo‘lganlarning ma’lum qismi aniqlandi. So‘nggi vaqtda chiqqan ayrim asarlarda, respublika va xorijda e’lon qilingan qator ilmiy maqolalarda 1937—1938-yillarda qatag‘on bo‘lganlarning ma’lum qismi haqida yangi tarixiy ma’lumotlar ilmiy muomalaga kiritildi. So‘nggi yillarda sovet davri tarixining 20—40-yillardagi tarixi va unda Stalinning tutgan o‘rni va roli haqida, uning hayoti va faoliyati to‘g‘risida ko‘plab yangidan yangi tadqiqotlar e’lon qilindi. Bu o‘rinda Sheyla Fitspatrik, Vladimir Karpov, Yuriy Borev, Yuriy Kozenkov, Vladlen Sirotkin, Vladimir Kryuchkov, Sergey Golotik, Valeriy Minagev, Georgiy Kumanev, Yuriy Ju-kov, Yuriy Muhin, Galina Ivanova, Oleg Mozoxin, Lev Barskiy-lar qalamiga mansub asarlarni qayd etish maqsadga muvofiqdir". Mazkur masalani yangicha talqin etish ma’lum darajadaN. Vert,
Zimbabveda jallod lavozimiga 50 dan ko‘proq odam qiziqish bildirdi Zimbabveda 10 yildan beri bo‘sh qolayotgan jallod lavozimiga 50 dan ko‘proq odam ishga qabul qilish arizasini topshirdi. Bu haqda mamlakat adliya vaziri o‘rinbosari Virginiya Mabxiza ma'lum qildi. Zimbabveda o‘lim jazosi dorga osish orqali amalga oshiriladi. Oxirgi marta oliy jazo 2005 yilda ijro etilgan, biroq mamlakat hukumati o‘lim jazosiga rasman moratoriy e'lon qilmagan. "Odamlar katta qiziqish bildirmoqdalar. Ushbu ishga munosabat bildirganlar ko‘p bo‘ldi, biz jallod lavozimini egallash uchun erkaklar bilan bir qatorda ayollardan ham arizalar oldik. Biz bir necha oy ichida 50 dan ko‘proq ariza oldik", deb aytdi Mabxiza. Biroq u ushbu lavozimga aniq bir kishi qachon tayinlanishini ma'lum qilmagan. Nashrning ta'kidlashicha, Zimbabvening sobiq adliya vaziri Emmerson Mnangagva o‘lim jazosiga qat'iyan qarshi chiqqan, biroq uning izdoshi Xappiton Bonongve bu masala borasida o‘z fikrini hali bayon etmadi.
London imperiya kolleji professori Nil Fergyusonning aytishicha, oxirgi vaqtda koronavirusning yangi shtammi ko‘proq 15 yoshgacha bo‘lgan bolalarda aniqlanmoqda. Koronavirusning Buyuk Britaniyada aniqlangan yangi shtammi bolalar uchun yuqumli bo‘lishi mumkin, dedi London imperiya kolleji professori Nil Fergyuson. Bu haqda Sky News yozmoqda. Ekspertning so‘zlariga ko‘ra, hozircha olimlar bu holatning mexanizmini tushuna olishmayapti, ammo statistik ma'lumotlar shundan darak bermoqda. «Shtammning bolalarga yuqishiga moyilligi kuchli. Biz qandaydir sabab-oqibat bog‘liqligini aniqlay olmadik, ammo buni statistikada ko‘rish mumkin», — dedi u. Fergyusonning aytishicha, oxirgi vaqtda shifokorlar koronavirusning yangi shtammini ko‘proq 15 yoshgacha bo‘lgan bolalarda aniqlamoqda. Professor Vendi Barklay bunday ma'lumotlarga baho berishda ehtiyotkorlikka chaqirdi. «Biz bu virus bolalarga aniq yuqadi demoqchimasmiz. SARS-CoV-2 dastlabki paydo bo‘lgan shaklida kattalarga nisbatan bolalarga kamroq yuqqanini bilamiz va bu borada ko‘plab taxminlar bor», — dedi Barklay. Dekabr o‘rtalarida Britaniya sog‘liqni saqlash vaziri Mett Xenkok mamlakatda virusning yangi turi aniqlangani haqida ma'lum qilgandi. Mamlakat bosh vaziri Boris Jonsonning maslahatchilariga tayanib ma'lum qilishicha, yangi virus oldingisidan 70 foizga yuqumliroq bo‘lishi mumkin.
Mourino ayni damda MYUda ikkinchi yil ishlamoqda U shu kunga qadar klub bilan Angliya Liga kubogi, Angliya Superkubogi hamda Evropa Ligasi kubogini yutdi
Rossiyaning eng boy milliarderlari prezident Vladimir Putinning amaldagi muddati davomida o‘z mol-mulklarini 29,5 milliard dollarga ko‘paytirishga muvaffaq bo‘ldi. Bu haqda “Korrespondent.net” xabar bermoqda. Hisob-kitoblar Bloomberg Billionaires Index ro‘yxatidagi dunyoning 500 eng badavlat kishilari qatoriga kiruvchi 12 nafar rossiyalik milliarderga tegishli. Jumladan, Vladimir Potaninning boyligi o‘tgan 6 yil mobaynida 6,4 milliard dollar, Aleksey Mordashovda 5,9, Vladimir Lisinda 5,8, Andrey Melnichenkoda 3,8, Vagit Alekperovda 3,1, Viktor Vekselbergda 2,9, Leonid Mixelsonda 2,2, Dmitriy Ribolovlevda 1,7, Mixail Fridmanda 1,1 milliard dollarga ko‘paydi. Biroq bu holat hamma milliarderlarga ham tegishli emas. Mixail Proxorov o‘tgan 6 yil mobaynida 1,6, Alisher Usmonov 1,1, Roman Abramovich esa 0,7 milliard dollar yo‘qotdi.
O‘zbek tili ta’limida innovatsion texnologiyalar o‘zbek tili (davlat tili) fanlarini o‘qitish jarayonida, mustaqil ta’limni tashkil qilishda, korxona va muassasalarda xodimlarni sinovlardan o‘tkazishda hamda sinovlarga tayyorlanishda qulay vositadir. Amerika olimlarning bilimlarni o‘zlashtirish borasidagi keyingi tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, bugungi kunda dunyoni bildirishi jihatidan o‘qituvchi oila, axborot vositalari va muhitdan keyingi to‘rtinchi o‘ringa tushib qolgan. Bundan bizning ta’lim tizimimiz ham mustasno emas. Shuning uchun ham ta’lim tizimida innovatsiyalarga ehtiyoj katta. Rgainnovatsiyalar esa uyushgan, rejali, ommaviy yondashuvni talab etadi. Ular kelajak uchun uzoq muddatli imnvestitsiyalardir. T ўayйиҳи, miliar yashayati alar beiz ўйиш). O‘zbekiston kelajagi uchun savodxon avlodni tarbiyalash, layoqatli kadrlarni tayyorlashga oila, maktab, jamiyat mas’uldir. Ti) ta’limi uchun nafaqat kompyuter uchun dasturlar, balki mobil ilovalarni tez va soz yaratish kelajakdagi eng muhim vazifamizdir. Uzluksiz ta’lim tizimi ta’limning sifat darajasini yuqori ko‘tartishdek mashaqqatli davrni boshidan kechirayotgan davrda an’anaviy ta’lim va raqamli texnologiyalarni aralash qo‘llash o‘z hayotini buyruq 115
36-rasm. Gidroid polip obeliya. A—koloniyasi (biroz kattalashtirilgan). B–koloniyaning bir qismi (ayrim individlar ochib ko‘rsatilgan: 1,2 -gidrant, 3— teka, 4-kurtak, 5—meduzali blastotsel, 6— gidroteka, 7-gonoteka,
III ADADDA Nn larda bir necha sujet yo‘nalishlari bo‘lishi mumkin. Asar kompozitsiyasi ham sujetning shu xususiyatiga bog‘liq bo‘ladi. Asar sujetiga asos bo‘lgan voqealar ko‘p ihatdan Quronga tayanadi. Rabg‘uziy ularni o‘z dunyoqarashi hamda tajribasi asosida qayta ishlagan, o‘z badiiy tafakkuri bilan ularni boyitgan. Qissalar o‘zbek nasrining ajovib namunasidir. Ularda xalq tilining o‘sha davrdagi ko‘rinishlari butun boyligi, tarovati, kuchi, qudrati, qo‘yingki, mavjud holati bilan namoyon bo‘lgan. Qissalar tarkibida ba’zan she’riy parchalarning uchrashi esa uning mazmunini boyitgan, ta’sirchanligini yanada oshirgan. Asar hammasi bo‘lib 72 qissadan iborat. Qissalar payg‘ambarlar (Nuh, Muso, Iso, Ya’qub, Sulaymon, Dovud, Muhammad va boshqalar) to‘g‘risidadir. GCGcho bir qissa ichida uning mazmunini to‘ldiruvchi boshqa qissa, rivoyat, hikoyatlar keltiriladi. Qissalar bayonida xalq og‘zaki ijodining bevosita ta’siri ko‘rinadi. Ayniqsa, Sulaymon payg‘ambar, Luqmon hakim, Dovud payg‘ambar bilan bog‘liq qissalarda shu ruh kuchli. Tasvirdagi mubolag‘a, xayolot (fantastika)ning katta mavqeyi, sehrli hodisalar tavsifi, bayondagi ertakona chang ana shu og‘zaki od ta’sirida yuzaga kelgan. Qissalar tarkibida hikoyatlar ham uchraydi. Hikoyatlar qissalardagi muayyan voqea-hodisalar yoki alohida qahramonlarning tegishli xususiyatlarini izohlash vazifasini bajaradi. Hikoyatlar ham nasrda, ham nazmda bitilgan. Ularning hajmi ancha ixcham. Shunga ko‘ra ularning sujeti ham anchayin sodda bo‘ladi. Hikoyat uchun faqat bir epizod tanlab olinadi, voqealarning bundan oldingi yoki keyingi rivojiga ahamiyat berilmaydi. «Uzum hikoyati»da ishtirokchilar shayton va Nuh alav-hissalomdan iborat. Butun hikoyat ular orasida bo‘lib o‘tgan voqealar tasviriga tayanadi. Voqealar Nuhning kemasi ichida bo‘lib o‘tadi. Shayton uzumning urug‘ini o‘g‘irlaydi. Urug‘ ekilgach, dastlabki uch marta sug‘orishni unga topshirish sharti bilan shayton urug‘ni topib beradi.
Mamlakatimiz bank tizimidagi bugungi holat, kreditlar ajratish shartlari, ko‘rsatilayotgan bank xizmatlari, sohada zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish, moliya va boshqa resurslar bilan ta’minlanganlik darajasi, rivojlanish istiqbollari to‘g‘risida keng jamoatchilikni xabardor qilish maqsadida tashkil etilgan ko‘rgazmada O‘zbekiston va xorijiy mamlakatlarning yetakchi banklari, moliya, investitsiya, sug‘urta institutlari, kredit uyushmalari ishtirok etmoqda
1 litr suvdagi erigan moddalarning gramm yoki promille (960) hisobidagi miqdoriga suvning sho‘rlik darajasi deyiladi. Okean va dengiz suvlari sho‘r suv hisoblanadi. Chunki, uning har bir litrida o‘rta hisobda 35 gramm ya’ni 35960 (promille) tuz bo‘ladi. Demak, okean va dengiz suvlarining o‘rtacha sho‘rlik darajasi 35 40o (promille) ga teng ekan. Promille litrda hisoblaganda 760 = grammga, tonnada hisoblaganda eвa 960 = klogrammga teng bo‘ladi. Okean suvining sho‘rligi uning harorati bilan uzviy bog‘liqdir. Bu ikkala xususiyat ham umumiy geografik qonuniyatlarga bo‘ysungan holda o‘zgarib boradi. Dunyo okeani suvi yuzasining o‘rtacha yillik harorati 417,59C ni tashkil etadi. Ammo, suvning harorati har 1000 metr (ya’ni har 1 kilometr) chuqurlikda 29C ga pasaya boradi. Dengiz va okeanlarning chuqurligi exolot deb ataladigan asbob bilan o‘lchanadi. Exolot —kema korpusining pastki qismida o‘rnatilgan maxsus asbob bo‘lib, u suvostiga tovush signali yuboradi. Tovush suv tagiga yetadi va undan aks sado qaytib keladi. Bu aks sado exolot yordamida ushlab olinadi. To‘lqin borib qaytgunga qadar ketgan vaqtga qarab chuqurlik aniqlanadi. Suvda tovush (signal) tezligi sekundiga 1500 metrni tashkil etadi. Mazkur mavzuga doir topshiriqlarni bajarishda yuqoridagi qonuniyatlar hisobga olinadi. Quyida Dunyo okeani suvi xususiyatlari va chuqurligini aniqlashga oid masalalarni ishlaymiz. 1-masala. Boltiq dengizi suvining o‘rtacha sho‘rligi 8 960, ya’ni dengizning har 1 litr suvida o‘rta hisobda $8 gramm erigan tuzlar uchraydi. Ushbu dengizdan olingan 1 tonna suvdan qancha tuzolish mumkin? Yechish: 1 tonna—1000 kilogramm dlitr). 34
o‘sha yulduzlar so‘nib ketgan bo‘lishi mumkin, lekin teleskop ularni ko‘radi. (sababi, ularning shu’lasi Yerga yetib kelgunga qadar milliardlab yillar o‘tadi). Komotning kattaligi qancha? Ushu darajada kattaki, munajjimlar uning ko‘lamini yorug‘lik yillari bilan o‘lchashga majbur bo‘lishadi. Yorug‘lik yili yorug‘lik bir yil davomida bosib o‘tadigan masofani anglatadi. Yorug‘lik sekundiga 300000 (186000 mil) kilometr tezlik bilan harakat qiladi. Shunga asosan, bir yorug‘lik yili 9500000 mln. km.ga teng. Odamzot Koinotning haqiqiy o‘lchamlarini tasavvur qilishi qiyin. Biz uning nechog‘li katta ekanini bilmaymiz, binobarin, qanchalik masofaga cho‘zilib ketganini tasavvur qilishimiz ham qiyin. Agar biz Yerdan uzoqlasha boshlasak, buning sababini anglab yetamiz. Yer— Quyosh sistemasining kichik bir zarrasi. Quyosh sistemasiga uning atrofida aylanadigan sayyoralar, kichik sayyoralardan iborat asteroidlar va meteorlar kiradi. Bizning butun Quyosh sistemamiz o‘z navbatida «galaktika» deb ataluvchi boshqa bir katta sistemaning kichik qismidir. Galaktika million-million yulduzlardan tashkil topgan bo‘lib, o‘sha yulduzlarning ko‘pchiligi bizning Quyoshimizdan ancha kattadir va o‘z quyosh sistemalariga ega. Shunday qilib, biz Somon yo‘li deb ataydigan va kechalari kuzatadigan galaktikadagi yulduzlarning barchasi «quyoshlar»dir. Ularning o‘rtasidagi masofa kilometrlar bilan emas, yoruglik yillari bilan o‘lchanadi. Yorug‘lik bir yil davomida 9 500000000000 km masofani bosib o‘tadi. Bizga eng yaqin va yorqin yulduz bo‘lmish Sentavr Alfasit Yerdan 46000000000000 km uzoqlikda joylashgan. O‘z navbatida bizning galaktikamiz ham undanda kattaroq sistemaning kichik bir bo‘lagidir. Bundan boshqa yana millionlab galaktikalar mavjud bo‘lib, ulardan eng yaqini bilan bizning galaktikamiz o‘rtasidagi masofa 2000000, eng uzog‘i bilan bizning galaktikamiz o‘rtasidagi masofa esa trillionlab yorug‘lik yillariga tengdir. Bularning barchasi bizga ma’lum bo‘lgan Koinotning faqat bir bo‘lagidir. Haqiqatda esa uning o‘lchamlari bundan ham katta bo‘lishi mumkin. Munajjimlarning fikri ham shunday. Asosiy muammo Koinotning aynan qanchalik katta ekanini bilishdadir. Olimlar bu savolga javob topishga harakat qilganda, fazoning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olishlariga to‘g‘ri keladi. Zamonaviy nazariyalarga Koгa, fazo o‘z atrofida egila boradi. Buning ma’nosi shuki, fazoning «tashqarisi»ga chiqish mumkin emas, chunki siz 29
F. Zokirovni “Shuhrat” medali bilan mukofotlash to‘g‘risida Ko‘p yillik samarali xizmati, respublikada estrada san’atini rivojlantirishga qo‘shgan hissasi hamda jamoat hayotida faol qatnashayotganligi uchun O‘zbekiston xalq artisti Farruh Zokirov “Shuhrat” medali bilan mukofotlansin.
Samarqand viloyatidagi maktablarning issiqlik taʼminoti qay darajada? 2017 yildan rahbarlar aholi oldida hisobot beradi Ha, "aravani tortish" iborasi oilada katta ahamiyatga ega Kitob, gazeta oʻqimagan, televizor koʻrmagan, ulfatchilikdan boʻshamaydigan ota-ona farzand tarbiyasini toʻgʻri yoʻlga qoʻya olmaydi Yana oʻsha gap: uning farzandlari tarbiyasi bilan mahalla va boshqa idoralar shugʻullanishadi
18-noyabr kuni Toshkent shahrida “Yevrosiyo tashabbusi va ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish yo‘llari” mavzusida O‘zbekiston — Koreya forumi o‘tkazilishi rejalashtirilmoqda Bu haqda Koreya Respublikasining O‘zbekistondagi elchixonasi axborotiga tayanib, UzReport axborot agentligi xabar bermoqda
— A l ba t ta , k am pir ga qiyin-da... Sem ho» ir ga cha o‘y lanmasang... Uy lan ish ha q ida g i tomdan tar a sh a t u sh ga n de k k uy d z aytilgan bu r a n K am ol ga beixtiyor Oliyani eslatdi. U Oliyani esladi-yu, o‘zining Q osim b il a n q a d r don- l ar singari s uh ba t l a sh i b o‘t ir gan idan bexos g‘ a sh i k yel di. Oli yan i taniganida n buyon K osim bilan o‘r ta da ut gan butun ko‘ngilsiz ga p l ar endi uning yodiga. tushdi. — Y i gi t kishibit ta xotin oli b q o‘y ma s a bo‘lmaydi... Q ish l oq da qiz ko‘p... Chertib-chertib, bittasini ta n l a sh kerak... K am ol ning q ul oq l ar i ga eidi deya r li r a n ki rm asdi . UQ o simnnng uy l a n p sh ha q ida nima l ar d p r deyayot-gaiini his etar, am m o nima ek a ni ga yax sh i t u shunma s edi. Kam ol , ol d in l ar , bu yigituy l a nish da n k o‘p r oq hali-beri uy l a imasli k ni ma s l aha t berib yurgani-yu, ko‘pincha bu bor a da ha f s a l a siz ga p l a sh ga nini esladi. Uni K osimning so‘nggi payt l ar i o‘z ta q d ir i ga kuy i b-pish ib ar a l a sh ayot ga ni hozir nix o ya t da ta a j j u b ga soldi; na z ar ida , Qosimnima uchundir o‘zini t ye z r oq uylan ish ga^ uy l a i ga n da ham Oliya ga emas, q ish l oq da g i «ko‘p qiz-l ar » da n b ir o itasi ga uy l a i ish ga q is tayot gan day b uli b tuyuldi. — Kel, shu t o‘ g‘r ida gap lash may li k ... K am ol uy l a nish ha q ida g i ran , a l ba t ta , Oliya ga bo rib ta q a l ga nida n , Qosimni shun day to‘xtatdi. U notinch x ayol l ar ning mevasi b o‘l gan ma v z ul ar da so‘z ochib, osoyish o‘rniga g‘ a sh li k or t t ir ganida n keyin, Qosim bilan q a n day m av zuda, nim ani ga p l a sh ish ini ham b il ol may qoldi. Q osimning esa, na fa si go‘yo kesildi. U bosh q a bir ma v z uda r a n bosh lab, su h b at ni q iz ita d i ga nga o‘ x sh ama s , afti dan , K am ol ning uy lannsh i-yu , bu x ona don da gi hozirgi ah v ol da n bo‘liq narsa Q osim ni q iz iq t ir ma s ham edi. Qosim bo‘ynini a n dak ichga tortib, yel k a l ar ini qisganicha, kichkina, o j iz , q a n day d ir g‘ari b q i yo fa da o‘tirar, amm o k o‘z l ar i o da t da g ida n x am ortiq kibor va sovuq boqardi. K am ol so‘nggi p ay t l ar da o‘zi-o‘zini a l d ab , Kosim bi l a n bari bir yax sh i mun os a ba t da b o‘lish ga urinayotgani-ni, aslida, da sh t da g i su h ba t da n keyin, Q osim dan butun l ay ko‘ngli qolgani-yu , unga endi hech q a n day ya q in li g i y o‘qli gi ni his etdi..
HALOL MEHNAT Senga bo‘lsa agar o‘rtoq halol mehnat, halol mehnat, Qilur ko‘ksingii yuksak tog‘ halol mehnat, halol mehnat. Tuganmas baxt keltirgay, zafardan taxt keltirgay, Quyoshdan tik berur bayroq halol mehnat, halol mehnat. Berur qat-qat kiyim, tasma palov, barra akbob, manti, Nonushtangga shirin qaymoq halol mehnat, halol mehnat. Muyassar aylaguvchi yor vaslin ham hayotingda, Sen aytgan kundan avvalroq halol mehnat, halol mehnat. Nasib etguchi Ham, to‘y-u tomosha-yu shirin ro‘zg‘or, Qilib yostuqlaring yumshoq halol mehnat, halol mehnat. Muroding gullarini yashnatur tobora-tobora, Qilur vaqtingni hardam chog‘, halol mehnat, halol mehnat. Azizlik, do‘stlik, tinch-u omonlik sozini doim Shirin aylab, qilur yangroq halol mehnat, halol mehnat. Dilingda bo‘lsa muztog‘i, eritgay, aylagay daryo, Olovdan tafti zo‘r qaynoq halol mehnat, halol mehnat. Etar olamda mashhuri zamon, piri badavlat ham, Qiluvchi hammadan boyroq halol mehnat, halol mehnat. Halol mehnat uchun surding qalam, mingdan birin aytding Demak ta’rifi beqirg‘oq halol mehnat, halol mehnat. So‘zingni qisqa qil, Chustiy, halol mehnatni kim bilmas, Vatanda hammaga o‘rtoq halol mehnat, halol mehnat. JON-U JIGARDAN BU Tarannum ayladim yorim eshit jon-u jigardan bu. Dilimga so‘zlaring ta’siri baxsh etgan asardan bu. Quyosh ishqingda oltin sozini chertganda jo‘r bo‘ldim, G‘azal nomi bilan boshlandi u qutlug‘ sahardan bu. Jamoling mo‘jizoti qildi she’rimni sehromuz, Jahonda senki bor qadri oshar qolmas nazardan bu. Yetaklar soda qalbimni ko‘zing har istagan yog‘ga, Kiyik sherni asir etmish ajoyib mujdalardan bu. Yo‘l oldi izma-iz manzilga sen birla yetib bordi, Dil-u qalb-u yurak chomila borgan cho‘lquvardan bu. Sarosar so‘zladim har harfidan la’lingni avsofin, Shirinroqdir desam arziydi bir olam shakardan bu. Visoling davlatin ta’rifini yuzdan birin aytdim, Erur Chustiyga ortiq qancha-ming-ming sim-u-zardan bu.
q Voyaga yetmagan shaxsga nisbatan majburlov choralarini qo‘llash tartibi qanday» Voyaga yetmagan shaxslarga nisbatan quyidagi maj-burloz choralari qo‘llaniladi: " sud belgilaydigan shaklda jabrlanuvchidan uzr so‘rash majburiyagini yuklash; 16 yoshga to‘ gan shaxslar zimmasiga yetkazilgan zararni o‘z mablag‘i hisobidan yoki mehnati bilan to‘lash yoki bartaraf qilish majburiyatini yuklash, ushbu chora agar yetkazilgan zarar belgilangan eng kamoylik ish xaqining 10 baravaridan oshib ketmagan bo‘lsa v aniladi. Boshqa hollarda yetkazilgan zarar fuqaroviy sud ishlarini yuritish tartibida undiriladi; voyaga yetmagan shaxslarini maxsus o‘quv tarbiya muassasalariga joylashtirish, ushbu muassasada ularning bo‘lish muddati va shartlari O‘zbekiston Respublikasining qonunlari bilan belgilanadi.
Vazirlar Mahkamasining “Davlat organlari va tashkilotlarida erkin tarqatiladigan, ochiq kodli dasturiy ta’minotlarni joriy qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori loyihasi muhokama uchun joylashtirildi Davlat organlari va tashkilotlarida 2021-yil 1-yanvardan erkin tarqatiladigan, ochiq kodli, sertifikatlangan va axborot xavfsizligi talablariga javob beradigan barcha turdagi dasturiy ta’minotlardan foydalanish joriy etiladi Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va tashkilotlarida erkin tarqatiladigan, ochiq kodli dasturiy ta’minotlarni joriy qilish chora-tadbirlar rejasi tasdiqlanadi Davlat organlari va tashkilotlari 2021-yil 1-iyuldan texnik tartibga solish sohasidagi me’yoriy hujjatlar bilan o‘rnatilgan, axborot xavfsizligi talablariga muvofiq “Kiberxavfsizlik markazi” davlat unitar korxonasi tomonidan sertifikatsiyadan o‘tkazilgan ochiq kodli dasturiy ta’minotlardan majburiy foydalanish belgilanadi “Kiberxavfsizlik markazi” DUK sertifikatsiyalangan ochiq kodli dasturiy ta’minotlar Yagona reyestrini shakllantiradi va doimiy ravishda yuritib boradi Davlat organlari va tashkilotlari:Qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Vazirlar Mahkamasining IT-texnologiyalar, telekommunikatsiyalar va innovatsion faoliyatni rivojlantirish masalalari departamenti zimmasiga yuklanadi Mavzuga doir:
526 Asqad Muxtor ” sersoya so‘ri ostidagi chorpoyaga cho‘zildi. Dam qayoqqadir shoshib ketayotgan Aziza, dam kamariga qolini tiqib tikilib turgan Farmonov ko‘z oldiga kelar, goh vagonetkalarning tovushi, goh sershovqin do‘stlari tola mashinaning chofllar-da yelib borishi qulog‘iga eshitilar edi. Nimani o‘ylashni, nimada to‘xtashni bilmaydi. Qandaydir o‘t ichidan iljaygan Saidning basharasi ko‘ziga ko‘rinib, o‘ylashga xalaqit beradi. Indinga ketishi kerak... Azizani ko‘rmay ketadimi? Yuragidagi dardini aytmay ketadimi? Nahotki... Nahotki... Bu payt Aziza shaharda Said ijarada turgan uyning eshigini taqillatmoqda edi. «Hovlida qopag‘on it bor» deb yozilgan tunuka lavhadan vahimaga tushib, nariroqqa borib turdi... Eshik ochilavermadi. Yana oyoq uchida .borib asta taqillatdi-da, undan ham nariroqqa qochdi. Muyulishda bozorcha bor ekan, ko‘cha gavjum edi. Ertalabdan beri shahar kezib shu hovlini qidirgan Aziza sumkasini dam u qo‘liga, dam bu qoli-ga olib, oyog‘ida zo‘rg‘a turar, . g‘uborli havoni oftob qizitgandan qizitar edi. "Nihoyat eshik sekin g‘irchillab ochildi. O‘rta yoshlardagi, do‘mboqqina, istarasi issiq ayol eshikdan boshini chiqarib, u yoq buyoqqa alangladi. Aziza «Ayacha, ayacha!» deb yugurib bormasa, eshikni yopib kirib ketadigan. Aziza Saidni soradi. Shu yerda turarkan, lekin hozir ishda ekan. —Siz kimi bo‘lasiz, aylanay? —deb so‘radi shirinso‘z «ayacha» qizning boshidan oyog‘igacha razm solib. .—Men... Men u kishining ilgarigi ishlaydigan joylaridan... Singil qatori...
5.4. Boshqaruv qarorlari........................ili iloni noon sos ss is os ooo non onnan 51 5.5. Menejmentda axborot va texnikaning ahamiyati ............................ 52 6-BOB. MARKETING .............ssosoniovin onni nin ov noon noan ono nn ono nano ooanonnnn 55 6,1. MaгKeип 57 ипcПa 1... шшaшиш noni sri sis isonn nang 55 6.2. Boгoтиит (aп1aп 8... aш шш aш и шишиши шишиши шишиши 56 6.3. Boгoт зepтeпПaтлт шиш... шaн ишa шишиши. шишиши шишaни 57 ИИ CO Pa 20 ekи иa kи 57 6.5. Narx PP EOЛ Я = Яя ion iii o Б ини 59 OЗ —E нг cв —— = — Я= Ян kи 61 6,7. KaдoБбaПaз шy... иши aшaш шишa ши шaшшaшaиш шишaни шиши шинa ги 62 7-BOB. XOMAPOX XO"TAГTTCT............. шиши ишини aш ишини ишини cи cиcилизиз 65 KAЛ CTETOOTБ OM T И Я—ИTP : — = ЯH 65 7.2. Xoпaдoп — 14080aтyoг 180 игoKCБ191 шишa шшишш шинни ини 66 7.3. Xoпaдoпптит 5 Биa)eг cБeвpaгaз .............шшш..шшшшш..шшшиш шиa aшaaшa ишини шиa ши 67 7.4. Xonadon iste’molidagi tanlov шишиши шишaни 68 7.5. Xonadon jamg‘armasi .......... = = = = = = И Би 69 8-BOB. MEHMAT.............шшшш шиш шишиши иaииниз лиш лaиaлизлизлиилaшлaиилизaтизлизлизacи 73 8.1. Mehnat resurslari ......................... ii. iii iii ossis iii ii ii io oo no oo oo non ono anna 73 8.2. Mehnat bozori ...............ш..ш.шшшшшшш шиши иши шa шишaни шишaни ш aш шишиши шишиши шишaни 74 8.3. Ish Бaд... шишa. aш иши ишшшшaшaишшa шишиши иши шишa шишиши шиши 74 8.4. Mehnatga (a1aБ ...........ш.ш..шшшшшшшшшшшшшaшшaaшaиш шиши aшшaшш шишиши шишиши ono anga 76 8.5. Meбпaг ГaKИЙ ши... шиши шaишшaш шишa шшиa шишиши шиa шишиши ишини 77 8.6. Ishsizlik = — Б –— — Я = Я Я Ян Яии 78 8.7. Ishsizlik эпaKПaтт .............ш..шшшшшшш нaшa шиши шaшшa шишa шиишиш aш ишни шишиши шиa ни 80 8.8. Ishsizlik me’yorining darajasi .............ш..шш.шшшшшшa шишa шшиaшишaшшиш шишиши 81 9-BOB. 10 ПT OPГY O"519H.............шшшиш.шшшши ишини иши oo ano o non noan o onnan 84 9.1. Milliy iqtisodiyot (и5ПипcПa 1... шшшшшшшшши шиш шaши шишaни ини 84 9.2. Milliy iqtisodiyotning o‘sishi ............шш.ш.ш.шшшшaшшaшшш aш шшaшш шишиши ишини 85 9.3. Iqtisodiy o‘sish turlari — Я Я— Я Я = oo no oo sinsa 87 9.4. Iqtisodiy o‘sish samaradorligi ...... ooo = = Я 89 PИ ШБO ЎЖOБOЛ иa T Пи иoл = 90 9.6. Sikl turlari ................................2sssssissisi ios onin onnan n ni n non no ши no oa шинa 91 9,7. 1aпвoaтy БeдaгoтИK ............ш...ш..шшшшш.шшшaшaшaш шишa шиa шишиши шишиши ини 93 9.8. Iqtisodiy xavfsizlik == = — = = = = Я no no oo sans 94 10-BOB. MOTГYA YA KEEPTT .............шш шиш on onson onson onnan n oanononnn 96 Ши: ити OK ЛИ —Ё—— = = Я— И 96 10.2. Korxona va tashkilotlar moliyasi ........................................ssss808881 97 10.3. Davlat moliyasi...................................ss88088888088808000808 0000000080088808888098 10.4. MoПya aв 1180 изиШaтт ...........ш..шшшшшaшaшш aш aшшш шишиши шишиши ини игa 100 10.5. Banklar И—ИИ И —— И И Б И И И 101 10.6. Жo a т Бyp И Б = = — Я Ян 102 10.7. Foizlar — ЯИEИO — = = = 103 10.8. Bank turlari Қи и Бoт И na on nin nan 104 10.9. Moliyaviy krizislar ...............................sssss88s08800000000 00000000000000088801060
Shu oʻrinda Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, Global ekologik fond va boshqa hamkor tashkilotlar, donor davlatlar koʻmagida Oʻzbekistonda Orolboʻyidagi ekologik inqiroz oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha olib borilayotgan saʻy-harakatlar haqida qisqacha toʻxtalib oʻtish zarur, deb oʻylayman
1900—1925-yillar «jadidchilik» tushunchasining paydo bo‘lishi va o‘z davrining eng peshqadam hodisasi sifatida baholangan davridir. 20-yillarning boshiga qadar jadid va jadidchilik, uning konkret vakillari atrofidagi fikrlar yo‘l-yo‘lakay, turli voqea va munosabatlari bilan bildirilgan bo‘lib, maxsus tadqiqotlar ko‘zga tashlanmaydi. Sadriddin Ayniyning 1920-yilda e’lon qilgan «Buxoro inqilobi tarixiga materiallar» va Fayzulla Xo‘jayevning «Buxoro inqilobi tarixiga doir» (1926) kitoblari (har ikki kitobning birinchi nashri) bu boradagi dastlabki ishlar edi. Har ikki muallif jadidchilikni zamonning eng peshqadam hodisasi sifatida baholagan edilar. Biroq 20-yillarning ikkinchi yarmidan sharoit o‘zgardi. Aslida bu sal oldin—1923-yildan boshlangan edi. 1923-yilda BXR rahbariyatidagi o‘zgarishlar, besh kishining, xususan Abdurauf Fitrat va Ota Xo‘jayevlarning ishdan olinib, Buxorodan badarg‘a qilinishini eslaylik. Bir necha yil davom etgan fuqarolar urushi, qishloq xo‘jaligining izdan chiqishi mamlakatni halokat yoqasiga keltirib qo‘ydi. Partiya va uning yagona hukmdori bo‘lib qolgan Stalin aybdor qidirishga tushib ketdi, Ayni paytda, partiya faoliyati haqidagi har qanday tanqidiy gap unga hujum sifatida qabul qilindi. Partiyada esa bo‘linish kuchaydi. Shu yil oktyabrda Tros-kiyning qator e’tirozlar ifodalangan xati, izma-iz 446 lar arizasi» Markazqo‘mga kelib tushdi. RKP(b) MQning kengaytirilgan Plenumi chaqirildi. Bahslar 1924-yil yanvarda XPT partkonferensiyada stalinchilikning dastlabki g‘alabasi bilan yakun topdi. Butun mamlakatda dushman izlash boshlandi. 91925-yildan mening kitoblarim va ulardagi mafkura munosabati bilan matbuotda kuchli hujum boshlandi... 1926-yilning oxirlarida o‘z oilam bilan rasman aloqani uzib Moskvaga jo‘nab ketdim», —deb yozadi Munavvarqori Abdurashidxonov 1929-yil 18-dekabrda OGPUga bergan yozma ko‘rsatmasida. Akmal Ikromov O‘ZLKSM MKning 1926-yil 19-may P Plenumidagi nutqida shunday deydi: «Jadidizm ideologiyasi savdo burjuaziyasi ideologiyasidir. Uning bizga hech bir daxli yo‘q. Negaki, u Oktyabrning bir tomonida, biz esa, ikkinchi tomonida turamiz».
qilishdi. Oqibatda, bu ishi uchun-u «Abdu chaqqon» degan laqab orttirdi. —Mamadali aka, —dedi u ich-ichidan xuruj qilayotgan g‘azabini bazo‘r jilovlab, —bu taklifimning sizga yoqmasligi-aniq. Chunki siz kundalik tushimdan ajralasiz. Biroq shaxsiy manfaatni umumnikidan ustun qo‘yish yaxshi emas. Bu qadar xudbin bo‘lmang, aka. —Qachon men shaxsiy manfaatimni ustun qo‘yibman, a? Sahro oftobining kuydiruvchan harorati ostida o‘sib-ulg‘aygan bandasining xulqi birdan yuzaga tepchib, Mamadali shofyor to‘satdan yigitga tashlanib qoldi. Oraga tushganlar uni bir amallab tinchitishgach, chollar boshlarini saraklata-saraklata, sevimli mavzulari — nasihat o‘qimoqqa kirishdilar. Nasihatning bir uchi qiziq ustida tog‘asini pichoqlab qo‘ygan Bashir bangiga borib taqalgach, Abdu chaqqon tag‘in portladi. Avvaliga u xuddi o‘chakishganday allaqayerdan paydo bo‘lib, davrani chir aylanayotgan kichkina quyunning tinishini kutib turdi-da, so‘ng bor ovozda baqirib berdi. —Xo‘sh, quduq qazdiramizmi-yo‘qmi?! Davraga yana jimlik cho‘kib, o‘tirganlar yuzlarini changdan panalay-panalay, barmoqlari orasidan yigitga tikilishdi. —Qachongacha quyunga yem bo‘lamiz, 227 Abdu chaqqon shu gapni ayta-ayta, irg‘ib o‘rnidan turdi-da, qizishib gapira ketdi. U so‘zlarkan, o‘tirganlarning ko‘z o‘ngida quyidagi manzara jonlana boshladi: boshda yer tubidan qaynab chiqqan bir tegirmon suvdan ariqlar to‘lib-toshdi, keyin suvsizlikdan yantoq bosib yotgan tomorqalarda ishkomlar qad rostladi, poliz ekinlari uchun chiroyli-chiroyli jo‘yaklar tortildi. 70-morqalar to‘ridan mevali daraxtlar o‘rin oldi. Ularning bir qismi ko‘cha yoqalariga ham chiqib ketdi. Natijada, yashil tusga kirgan qishloqdan garmsel cho‘chiydigan, betizgin quyunlar ariq bo‘ylarida ko‘kka bo‘y cho‘zgan teraklar safidan nariga o‘tolmay, cho‘l bag‘riga juftak rostlaydigan bo‘ldi. Buni qarangki, oradan o‘n yillar o‘tib, o‘sha teraklar kishilar koriga yarab qoldi. Imorat solmoqchimisan, marhamat, bir boshdan kesib tomga bosaver.
Koronavirus bemorlarida qand miqdorining oshishiga olib keladigan sabablardan biri ma’lum qilindi Koronavirusga qarshi kurashish shtabi Nargiza Nurullayeva koronavirusdan davolanayotgan bemorlarda qand miqdorining oshishi masalasiga izoh berib o‘tdi. Jumladan, mutaxassis “Deksametazon”, “Askorbinka” ukol, “Azitromitsin” va qon suyultiruvchi ukoldan iborat davolash muolajalari vaqtida qonda qand miqdori oshishi ehtimoli xususidagi savolga to‘xtalib o‘tgan. O‘zbekistonda o‘tgan olti oy ichida qaysi kasalliklardan eng ko‘p o‘lim holati qayd etilgani ma’lum qilindi Nurullayeva “Deksametazon” gormoni COVID-19’ga chalingan, kislorod terapiya va o‘pka ventilyatsiyasiga muhtoj bemorlar orasida o‘lim ko‘rsatkichini kamaytirishi, shu bilan birga, gormonlar yordamida davolash glyukoza almashinuvining buzilishiga olib kelishini ta’kidlagan. COVID-19 insulinga rezistentlikni oshiradi va insulin ishlab chiqarilishini kamaytiradi, bu esa giperglikemiyaga olib kelishi mumkin. ‘Deksametazon’ qabul qilishni to‘xtatgandan so‘ng glikemiya holati normal holatga qaytishi mumkin, bunday holatlarda diabet uchun maxsus davo talab etilmaydi. Ammo har uchinchi bemorda diabet rivojlanish xavfini hisobga olgan holda yashash joyi bo‘yicha terapevt shifokorni har yili glikirlangan gemoglobin tahlili o‘tkazilishi lozimligi to‘g‘risida ogohlantirish zarur. Qandli diabeti mavjud bo‘lgan bemorlar esa shifoxonadan chiqqanlaridan so‘ng endokrinolog shifokor nazoratida bo‘lishlari kerak. Shu bilan birga ‘Askorbinka’ va ‘Azitromitsin’ qand almashinuviga ta’sir etmaydi. Nargiza Nurullayeva, Koronavirusga qarshi kurashish shtabi a’zosi Eslatib o‘tamiz, avvalroq Kaliforniya universiteti mutaxassislari qandli diabeti bor koronavirusga chalingan bemorlar boshqa bemorlarga qaraganda olti marotaba ko‘proq shifoxonaga murojaat qilmoqda va ular 12 barobar ko‘proq COVID-19 qurboniga aylanayotganini ma’lum qilingan edi.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 28, 211-moddasi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda. O‘zA
O‘zA - Xorijda Oʻzbekiston bilan hamkorlikda birinchi institut tashkil etiladigan boʻldi Xorijda Oʻzbekiston bilan hamkorlikda birinchi institut tashkil etiladigan boʻldi 2019 yilda Minsk shahrida amaliy mutaxassisliklar boʻyicha kadrlar tayyorlaydigan Oʻzbek-belorus qoʻshma instituti ochiladi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri Inomjon Majidov boshchiligidagi Oʻzbekiston delegatsiyasining Belorussiya davlatiga ishchi tashrifi davomida bu borada shartnoma imzolandi, deb xabar bermoqda vazirlik axborot xizmati
5,17 X, 27 aa И. 5.18 x, in A). 5.19 x.v 42(Vn43 40-4). 5,20 x, =яи(Yт" 43 т –2). 5,21 x, ni 2n), 6-masala 3 1—1 12 6,1 Ф = —66— 4... n n n n tar. 143454..4(2m-1) 2041 0.357 n4l 2 —1824), 6.5 2. 2 == y9п 41 gq x IRIN H43 (744) (742)! 6.9 Xa, (743)! 21—G 6.11 2 = п 277: 45772 6.13 x, = Y. 45 Зи 42 . 7 143454.. (2п –1), 615 x=——962 —2 . “i, 142434. 40 3" 6.17 x 2-544-74..420-12043) n43 lim x, —? a (2041)4(2242)! I. (2743)! 274", 1374 64 x= — I" 2" 43" ИИ 143454...4(2r7-1) mi 142434..42 baq 144474...4(3n-2) ” " Sm 4n 6.10 x Ba 0H (3п 1) " 3n! (7-1) 1 1 1 12—4— to XX, 7 2 g 2 6.12 1 1 18—4—4,4 — 57 5" 37—2" 6.14 Xa 72 2" 7 AN Y" 6.16 xab 3 —2 б 36 6" 7 (21-3) (2п 4215)
O PORYADKE VVEDENIYA V DEYSTVIE ZAKONA RESPUBLIKI UZBEKISTAN «OB OSNOVAX GOSUDARSTVENNOY JILISHNOYOY POLITIKI» POSTANOVLENIE OLIY MAJLISA RESPUBLIKI UZBEKISTAN ot 27 dekabrya 1997 g. ( Vedomosti Oliy Majlisa Respubliki Uzbekistan, : 1997 g., Me 2, st. 51) Oliy Majlis Respubliki Uzbekistan postanov-lyayet: 1. Vvesti v deystviye Zakon Respubliki Uzbekistan Ob osnovax gosudarstvennoy jilishnoy politiki» so dnya opublikovaniya. 2. Kabinet-u Ministrov Respubliki Uzbekistan pri-vesti resheniya pravitelBstva v sootvetstviye s Zakonom Respubliki Uzbekistan «Ob osnovax gosudarstvennoy jilishnoy politikiz, obespechit’ peresmotr i otmenu ministerstvami i vedomstvami respubliki ix norma-tivn’x aktov, protivorechatsix ukazannomu Zakon-u. 3. UstanovitB, chto do privedeniya zakonodatel’stva v sootvetstviye s Zakonom Respubliki Uzbekistan «Ob os-novax gosudarstvennoy jilishnoy politikiz deystvuyu-shee zakonodatel’stvo primenyayetsya v chasti, ne protivo-rechashey ukazannomu Zakon-u. PredsedatelB Oliy Majlisa Respubliki Uzbekistan E. XALILOV 212
"20 I. Abdullayev ’ Tarjimon A. Rasulov «Osor al-boqiya»ning yuqorida ko‘rsatilgan hamma bosma va qo‘lyozma nusxalaridan to‘la foydalangan. Bulardan tashqari, tarjimon Akbar Dona Sirisht Sayrafiyning forscha tarjimasidan ham keng foydalangan, Bu nusxalardagi farqlar izohlarda batafsil ko‘rsatib o‘tildi. Tehron nusxasining mikrofilmini tarjima tugatilgandan keyin qo‘lga oldik. Shuning uchun undan to‘la foydalanilmadi, lekin ba’zi shubhali o‘rinlar solishtirib ko‘rildi. Tarjimon bulardan tashqari yana juda ko‘p qomus va lug‘atlardan foydalangan.. Tarjima va tahrir davomida «Osor al-boqiya» ruscha nusxasi bilan mukammal solishtirib chiqildi va ruscha tarjimada tushib qolgan o‘rinlar hamda ba’zi noto‘g‘ri talqin qilingan jumlalar izohlarda ko‘rsatildi. Asarda har xil tillardan olingan juda ko‘p atoqli otlar keltirilgan. Nusxalarning hech birida unli harflar belgilari qo‘yilmagan. Hatto ba’zi o‘rinlarda Beruniy o‘zi ham u yoki bu otning talaffuz etilishini ajrata olmagan va faqat undosh harflar transkripsiyasini berish bilan kifoyalanib qolgan. Shuning uchun ana shunday otlar ba’zan rus tilidagi talaffuziga binoan to‘g‘rilab yozildi, lekin odatda Sharqda ma’lum usulda talaffuz etib kelinayotgan ba’zi otlar shu talaffuzga asosan olindi (Batlimus — Ptolemey o‘rniga, Daqlityonus — Diokletian o‘rniga, Ibbarx — Gipparx o‘rniga, Jo-lin — Galen o‘rniga kabi). Yulduz va yoritqichlar nomlari ham deyarli o‘z holicha qoldirildi. Butunlay talaffuz etish mumkin bo‘lmagan otlarni faqat undosh harflar bilan ifoda etib, unlilar o‘rniga defis qo‘yib ketildi. Ko‘rsatkichlarni institutning kichik ilmiy xodimi A. L. Qaziberdov tuzgan. «Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar»ning o‘zbek tiliga birinchi marta tarjima qilinishi ulug‘ ensiklopedist olim Abu Rayhon al-Beruniy ilmiy merosini o‘rganishdagi eng katta yutuqlardan biridir. Hozirgacha faqat ayrim mutaxassislargagina ma’lum bo‘lib kelgan bu muhim va mashhur yodgorlik bilan keng xalq ommasi to‘la tanishish va ilm-fan taraqqiyoti yo‘lida undan samarali foydalanish imkoniga ega bo‘ldi. I. Abdullayev
I Qishloq xo‘jaligidagi iqtisodiy islohotlarning yo‘nalishlari . v mulk islohoti; v yerdan foydalanish islohoti; v suvdan foydalanish islohoti; v moliya-kredit va soliq islohoti; v narx-navo islohoti; v institutsional islohotlar. 16.2-chizma Qishloq xo‘jaligidagi iqtisodiy islohotlarning yo‘nalishlari mazmunini yozma bayon qiling. Ko‘’rsatilganlardan tashqari yana qanday yo‘nalishlar bor? Ularni muhimligi bo‘yicha shu ketma-ketlikda qo‘yilishiga qo‘shilasizmi? Fermer xo‘jaliklari sonining dinamikasi 16.2-gistogramma m7 21795 319976
In contusions of medium severity, the clinical picture is preserved for 3 weeks. Ophthalmological examination detects signs of increased intracranial pressure - up to the development of congestive nipples of the optic nerves. Subarachnoid hemorrhage and meningial symptoms are accompanied in almost half of the observations of contusions of medium severity in children of preschool and especially school age. The pressure of cerebrospinal fluid is increased - up to 220-250 mm of EEG water. St. - the displacement of the median line does not reveal, the pressure and composition of cerebrospinal fluid remain normal and only in some observations there is an increase in pressure up to 250 mm of water, st. Computer tomographic examination more often reveals centers of low density. General changes in cerebral edema, ventricular contraction, and changes in the shape and width of the covering tanks in its upper section are more clearly noted. The latter indicates a noncoarse dislocation of the brain. Ultrasound examination (sonography) in infants reveals ischemic and hemorrhagic foci of the same localization. The clinic is characterized by the acute development of hemiparesis, often with a predominance in the hand, an increase in tendon reflexes, Babinsky reflex and low muscle tone in the affected limbs, sometimes joined by central, paresis VII and XII cranial nerves, sensitivity disorders in the form of hemianesthesia on the face and hand, pre determined speech difficulties. Neurological symptoms develop more often immediately after the trauma, within a few minutes to 3 hours, less often after a few days. Stem symptoms are also observed in children in the form of reduced corneal reflexes, nystagmus, gaze pause upwards, hyperreflexion of caloric nystagmus, which regress for 10-12 days. The stable preservation of hemiparese is characteristic. Brain contusion is severe. At a lumbar puncture is often found to be a massive subarachnoid hemorrhage, licvor pressure exceeds the normal manifestations. Changes typical of angiopathy or retinopathy (narrowing, pathological curvature of the arteries, vein dilation, oedema) predominate at the ocular bottom. In 1/3 of the victims stagnant nipples of the optic nerves are found - from the initial to sharply pronounced. Stagnant nipples of the optic nerves are especially often accompanied by focal contusions, combined with massive parenchymatous hemorrhages. In most cases, congestive optic nipples are detected for 2-3 days after the injury and gradually regress during 1.5-2.5 months. Diffuse axonal injury 73
Boshmiya qorinchalari, subaraxnoidal bo‘shliq hamda orqa miya kanalining o‘zaro bog‘liqligi quyidagicha amalga oshgan: 1 — TI qorinchalar ular orasidagi teshik orqali III qorinchaga ochiladi, III qorincha o‘z navbatida Silviy suv yo‘li (kanali) orqali IV qorinchaga ochiladi. Miyaning IV qorinchasi o‘rta va ikkita yon teshigi bilan subarxnoida! bo‘shliqqa, pastdagi o‘rta teshigi orqali orqa miya kanaliga ochiladi. Miyaning orqa arteriyalari (a.a. cerebri posterior) miya ko‘prigi oldida joylashib, miya oyoqchalari bo‘ylab miyaning ensa qismi pastki yuzasi tomon yo‘naladi. Miya kattayarimsharlari venalari tarmoqlangan holda venoz sinuslarga, so‘ngra miya qorinchalari devori va pastki sagittal sinus orqali miyaning katta venasiga quyiladi. MIYA PARDALARINING YOSHGA NISBATAN RIVOJLANISHI I. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda miya qattiq pardasi kalla gumbazi (qopqog‘i) suyaklarining ichki yuzasi bo‘ylab yopishgan bo‘lib, 2 yoshlardan boshlab, uning hajmi kamaya boradi. Miya qattiq pardasi yupqa, tiniq va mayda teshikchali bo‘ladi. Bola o‘sa borgan sari qalinlashib, teshiklari kamayib boradi. 2—3 yoshga yetganda to‘la shakllanadi va umr davomida o‘zgarmay qoladi. 2. Yosh bolalarda venoz sinuslar yetarli darajada rivojlangan bo‘lib, punksiya qilish uchun qulay joy hisoblanadi. Punksiyani, ayniqsa katta liqildoqdan yoki hali to‘la bitmagan sagittal choklardan bajarish mumkin. 3. Yosh bolalarda o‘rgimchaksimon parda juda yupqa plastinkadan iborat bo‘lib, unda qon tomirlari va nerv tolalari bo‘lmaydi. 4. Miyaning yumshoq va o‘rgimchaksimon pardalari orasida bo‘shliq bo‘lib, (subaraxnoida! bo‘shliq) u orqa miya suyuqlig‘i bilan to‘lgan bo‘ladi. Bu bo‘shliq bir necha kengayishlar (sisternalar) hosil qiladi. Ular miyaning IV qorinchasi bilan alohida teshik orqali aloqa qiladi. 28
Qo'mita rahbariyati hamda Sog'liqni saqlash vazirligi huzuridagi Jamiyat salomatligi va sog'liqni saqlashni tashkil etish ilmiy-tadqiqot instituti vakillari ishtirok etgan mazkur tadbirda jahonda kechayotgan bugungi vaziyatda giyohvandlik kabi ofatga nisbatan o'z munosabatimiz bo'lishi zarurligi, bu ofatlarga qarshi kurashish – har birimizning burchimiz bo'lmog'i kerakligi haqida so'z bordi
Malining Bandiagara bozori tomon ketayotgan avtobus noma`lum jangarilar tomonidan o`qqa tutildi. Bu haqda Reuters xabar berdi. Manbada aytilishicha, qurollangan shaxslarning avtobusning o`qqa tutishi oqibatida kamida 31 kishi halok bo`lgan. Bundan tashqari, ko`plab insonlar jarohat olgan va bedarak yo`qolgan. Avtobusda ko`plab insonlar bozorga yo`l olayotgan vaqtida sodir bo`lgan. Ushbu voqea Mopti rayonida bo`lib o`tgan. Ushbu rayonda “Al-Qoida” va IShIDga aloqasi bor guruhlar mavjud.
Ilhom Odiliyning pedagogik tajribasi xususida quruq bahs yuritishdan ko‘ra kasbdosh va shogirdlarning ustoz muallim to‘g‘risidagi xotiralaridan ba’zi bir lavhalarni quyida keltirish maroqliraqdir. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan o‘qituvchi Qodir Nabixo‘jasv o‘z xotiralarida kasbdosh do‘stini bunday samimiy so‘zlar bilan yodga olgan: "Ilhom Odiliy Toshkent shahrida bo‘lgan 14 ta russkiy-tuzemniy makgablarni o‘zbek o‘qituvchilari bilan ta’minlab turgan, nisbatan ancha kichik bo‘lgan Xo‘jaAhror madrasasida o‘kir va mazkur maktablardan birida o‘qituvchilik qilar edi... ...Har xil ochilib turgan qisqa muddatli kurslar biror muntazam bilim berolmas, buning ustiga, biz o‘z tilimizda yozilgan biror pedagogik qo‘llanmaga ham ega emas edik. Ana shunday qiyinchilik bor paytda o‘r.Odiliy kabi ilg‘or o‘qituvchilar yordamga kelishdi– "tap" tashkil etishdi. Shuning uchun "tap"ki, hardam olish kuni 30-40 kishi bittasining uyiga borishar, osh-suv va bir oz chaq-chaqlashishdan so‘ng asosiy ish–ikkinchi qismga o‘tilar edi. Bunda esa, oldingi yig‘ilishda topshiriq olgan o‘qituvchilar ma’lum sinflarda ma’lum fanlardan qanday dars o‘tish to‘g‘risida doklad qilar, munozara boshlanar, bu metod anavi kurslarga karaganda ancha yaxshi natija baxsh etar edi. O‘r. Odiliyga bevosita aloqador bo‘lgan bu "tap"ni xuddi pedagogik seminariyaning o‘zgi-nasi, desa bo‘lardi. Ana shunday ajoyib ishlari bilan o‘z kasbdoshlari orasida hurmatga ega bo‘lgan Ilhomjon akaning obro‘si mehnatkash xalq orasida yana ham zo‘r edi. 24-yili shaharda birinchi bo‘lib "Uchqun" maktabini qurdirib olgach, o‘sha davrda katta nufuzga ega bo‘lgan "Qizil tirnoq" ko‘nchilar soyuzidan barakali foydalandi. Jamoatchilik maktabini uyushtirib, mazkur maktab qoshida katta bir klubning bunyodga ks-lishiga sabab bo‘ldiki, bu klub (hozirgi 22 nomerali ambulatoriya) siyosiy-madaniy o‘choq vazifasini bajargan edi..." Forobiy nomidagi maktabda tahsil ko‘rgan talabalardan biri, O‘zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a’zosi A.Sultonov o‘z xotirasida ustozining bizga ma’lum bo‘lgan ma’rifiy-pedagogik siyratiga bunday yangi chizgilarni qo‘shadi: "Ilhom Odilov, –deb yozadi u, –AbuNasr al-Forobiy nomidagi rus-tuzem maktabi zaminida tashkil topgan birinchi bosqich
Amir Temurning Sabzavorda sarbadorlar davlatini yo‘qotishi. Hirotiing olinishi. Qurtlar sulolasining tugatilishi. Gemurning qizi Tog‘ayshoh Aka Begimning vafoti. Tus, Kalot shaharlarining olinishi. Amir Temurning Samarqandga qaytishi. Amir Temurning butun Xuroson va Mozanlaronni bo‘ysundirishi. Jetaga oltipchi marta qo‘shin yuborilishi. Fors hukmdori Shoh Shujo’ elchilarining kelishi va Forsga elchilar yuborilishi. Amir Temurning xotini Dilshod oqaning va opasi Qutluq Turkon oqaning vafoti. Mozandaron, Seiston va Qaplahorga yangi yurish. Amir Temurning Samarqandga qaytishi.
kislorodda yondirish yoki aluminiy gidroksidni qizdirish yo‘li bilan olinadi: 4A1 430, =2A 1 O,; 2AҚOH), 2AO, 43H,O 2732 Al1,O, suvda erimaydi va u bilan reaksiyaga kirishmaydi. U amfoter kislotalar va ishqorlar bilan reaksiyaga kirishadi. a) xlorid kislota bilan: A1,O, = 6HCT = 2A1CT 4 3H,O b) suyuqlantirilganda qattiq NaOH bilan: Al,O;F2NaOH — 2NaAlO, 4 H,O d) NaOH eritmasi bilan: ATO, = 2MaOH 4 7H,O = 2Ma (AҚOH), (H.O), Amfoter gidroksidlarning ishqoriy eritmalarida erishi gidroksotuzlar (gidroksokomplekslar) hosil bo‘lishi jarayoni sifatida qaraladi. Aluminiy gidroksid. Al(OH), —oq qattiq modda, suvda erimaydi. Bevosita yo‘l bilan aluminiy tuzlariga ishqorlarning eritmalarini ta’sir ettirib olinadi: ACЪ"-З3MaOH=AҚOH) 44 3MaC) yoki APBt 4 30H —A(OHYI AIOH), —haqiqiy amfoter gidroksid. Kislotalar bilan o‘zaro ta’sirlashganda tarkibida ammoniy kationlari bor tuzlar hosil qiladi. Ishqorlarning eritmalari mo‘l miqdordagi H" bilan o‘zaro ta’sir ettirilganda aluminatlar, ya’ni aluminiy anion tarkibiga kiradigan tuzlar hosil qiladi. Masalan, AI(OH), = ЭH" = AP" 4 3H,O AҚOH),5= OH 4 2H,O = (AҚOH)4(H,O), AOH), тa dissotsilanish tenglamasidan ko‘rinib turibdiki, H" tonlari mo‘l bo‘lganda (ya’ni, kislotali muhitda), suvdagi 61
odatda, ilgari ular yetishtirilgan dalaga 3—4-yil oralatib ekilgani ma’qul. Uzbekistonning iqlim sharoitida bir dalaga takroriy ekin ekib, yil davomida ikki marta hosil olish mumkin. Mas, sabzavot ekinlarining 8 da-lali almashlab ekish sxemasida (3:4:1) 1-dalaga beda (birinchi yili beda makkajo‘xori yoki arpa b-n birga ekiladi), 2-dalaga beda (ikki yillik beda), 3-dalaga beda (uch yillik beda), 4-dalaga urtagi sabzavot (pomidor, bodring), 5-dalaga kechki sabzavot (kechki sabzavotdan oldin ertagi kartoshka ekiladi), 6-dalaga kechki kartoshka (kechki kartoshkadan oldin ertagi sabzavot ekinlaridan karam ekiladi), 7-dalaga sabzavot (piyoz), 8-dalaga kechki sabzavot (kechki sabzavotdan oldin ertagi kartoshka) ekiladi. A. e. tizimi k.x. fanlarining yangi yutuqlari va tuplangan tajribaga muvofiq takomillashtirib boriladi. Ad.: Tursunxo‘jayev 3. S, Sorokin M., Fuza —beda almashlab ekish va ularning samaradorligini oshirish yo‘llari, T., 1978; Grechixin V. N. i dr., Sevooborotы v xlopkovodstve: Opыt i problemы, T., 1982; Tursunxodjayev 3. S, Bolkunov A., Nauchnыe osnovы xlopkovыx sevooborotov, T., 1987. Abdurahim Ermatov. ALMASHLAB EKISH DALALARINING AGROTEXNIK PASPORTI har bir almashlab ekish dalasini tavsiflovchi hujjat. Brigada kartasi va dala tarixi daftarining tarkibiy qismi (k. Dala tarixi daftari). ALMASHLAB EKISH ROTATSIYA-SI (lot. rotatio —aylanish, davra), rota-siya davri—ekinlarni tartibi b-n, belgilangan sxemada xar bir dalaga ekish uchun ketgan davr; rotatsiya davri dalalar soniga teng buladi (k. Almashlab ekish). ALMASHTIRISH (matematikada) —xossalari xar xil bo‘ladigan ikki to‘plam elementlarini bir-biriga mos kuyish. Mac, X to‘plamning xar bir x elementiga Y to‘plamning tula aniqlangan u elementa mos quyiladi. Ko‘pincha A. deb ayni bir to‘plamning x va y=f(x) elementlari orasidagi uzaro bir qiymatli moslik tushuniladi. Geom. da ko‘pincha nuqtaviy A. tekshiriladi. Bunda biror ko‘p xillilik (chiziq, sirt, fazo)ning xar bir nuktasiga uning boshqa nuktasi mos quyiladi, boshqacha aytganda, nuqtaviy A. nuqtaviy to‘plamni uz-uziga aks ettirishdan iborat. Geom .da tekislik nuktasini tugri chiziq nuqtalariga va, aksincha, tugri chiziq nuktalarini tekislikka o‘tkazuvchi A.lar xam tekshiriladi. Mac, 2-tartibli egri chizikka nisbatan qutbiy A. shunday A.dir. ALMASHUVCHAN UZARO TA’SIR -ayniy zarralarnit bir-biriga alohida ta’sir ko‘rsatishi. A.u.t. zarralarning diskret xarakteristikalari (zaryadi, spini, massasi) va tulkin funksiyasiga bog‘lik. Ko‘pchilik hodisalar (mas, gomeo-polyar bog‘lanish hosil bo‘lishi, kristallarda zonalar hosil bo‘lishi va x.k.)ga A.u.t. sabab buladi. Ayniy zarralar tizimida ular o‘rnining juft-juft bo‘lib almashinishidan yuzaga keladigan simmetriyani aks ettiruvchi sof kvant effekt; klassik fizikada unga o‘xshash uzaro ta’sir yuk. A.u.t. kattaligi, asosan, zarralar tulkin funksiyalarining ustma-ust tushish darajasi b-n, ya’ni ularning birgalikda fazoning umumiy qismida bo‘lish vaqti b-n belgilanadi, shuning uchun bu zarralar holatlari qancha keskin farq qilsa, A.u.t.ning o‘rni shuncha kam buladi. Zarralar orasida uzaro ta’sir kuchi mavjud bo‘lganida A. u. t. bu kuchni o‘zgartiradi. Mas, atomdagi elektronlarning aynan bir xilligi hisobga olinganda elektronlarning bir-birini itarishi o‘rni kamayadi. Parallel spinli elektronlar itarishish energiyasining effektov kamayishi atomlar, molekulalar va kristallarda muhim urin tutadi. Mas, u ferromagnetizmni vujudga keltiradi. Bu effekt vodorod molekulasi N2 dagi gomeopolyar molekulyar bog‘lanishga asos buladi. A.u.t. xsssasi tizimning zichligi ortishib-n kamayadi.
Muallif: Mirtohir Mirg'ulomov _ Bo'lim: O'zbek estradasi _ 33 ta o'qildi _ Izohlar yo'q Sizning e-mail manzilingiz ko'rinmaydi Majburiy qatorlar quyidagicha belgilangan * Ro'yhatdan o'tish Tug'ilgan kunlar Natijalarni ko'rish Muallif: Mirtohir Mirg'ulomov Bo'lim: O'zbek estradasi Muallif: Mirtohir Mirg'ulomov Bo'lim: O'zbek kinosi, Tanlanganlar Biz bilan aloqa Sayt bo'yicha murojaat:
Futbol bo‘yicha Yevropa Chempionlar Ligasining yarim final o‘yini doirasida “Manchester Siti” va “Real” 26-aprel, seshanba kuni o‘zaro bahs yuritdi. “Etihad”da o‘tgan bahsda jamoalar umumiy hisobda 7 ta gol urdi. 2-daqiqada Kevin de Bryuyne boshi bilan gol urib, hisobni ochdi. 11-daqiqada Gabriel Jezus oradagi farqni 2 taga oshirdi. Biroq 33-daqiqaga kelib, Karim Benzema bir urinish bilan hisobni qisqartirishga erishdi. Jamoalar tanaffusga shu hisobda yo‘l oldi. Ikkinchi 45-daqiqalik avvalida birdaniga 2 ta gol urildi. Dastlab Fil Foden o‘z nomini tabloga yozdirib qo‘yib, oradagi farqni yana ikkitaga oshirgan bo‘lsa, oradan hech qancha o‘tmay Vinisius Junior dahshatli tezligi bilan hisobni qisqartirdi. 74-daqiqada Bernardu Silva super zarbasi bilan to‘pni Tibo Kurtua darvozasining to‘qqizligiga joylab qo‘ydi. 82-daqiqada esa Karim Benzema 11 metrlik jarima zarbasini mohirona amalga oshirdi, biroq bu “qirollik klubi”ni mag‘lubiyatdan qutqarib qola olmadi — 4:3 Shu tariqa Xosep Gvardiola jamoasi dramatik ruhda o‘tgan bahsda Karlo Anchelotti shogirdlaridan ustun keldi. Jamoalarning javob bellashuvi 4-may kuni bo‘lib o‘tadi. Ikkinchi yarim final o‘yinida esa “Liverpul” va “Vilyarreal” 27-aprel sanasida to‘qnash keladi.
IZOHLAR 1. Peter Tomzenning «Falastin adabiyoti» (Leypsih, 1916) kitobida aytilishicha, 1910—1914-yillar orasida yuzdan ortiq «Sayohatnoma»lar bitilgan. Rusiyadan kelgan yahudiylar va musulmonlar yozgan bu asarlar Qozon, Saratov va Odessada chop etilgan. 2. Behbudiyning eng yaqin kishilaridan biri bo‘lmish Hoji Muin ibn Shukrullo «Inqilob»da Sharq yo‘qsullari ozodligiga xizmat etuvchi ikki haftada bir chiqadigan jurnalda Behbudiy vafotiga bag‘ishlab yozgan ta’ziyasini e’lon qilgan («Inqilob», 1922-yil, fevral, 36—38-betlar). Ta’ziyaning sarlavhasi: «Tarjimayi hol Mufti Mahmudxo‘ja Behbudiy hazratlarining qandoq shahid bo‘lganliklari va aning tomonidan yozilgan vasiyatnoma»: «O‘zbek ensiklopediyasi»dagi va «Adabiyot tarixi» kitoblaridagi maqolalar esa, shunchaki xo‘jakorsinga yozilgandir. Ular juda qisqaligi uchun kam ma’lumot beradi. Qayta qurish boshlangach, jadidlik va Behbudiy asarlariga munosabat biroz o‘zgargan bo‘lsa-da, biroq haligacha to‘g‘ri bahosini olgani yo‘q. Qarang: «Qatl etilgan adib» («Guliston», 1988, 10-son). 3. Xuddi shunday talab 1908-yili «Shuhrat» gazetasining 4-sonida Bektemirov degan muallif tomonidan ham ko‘tarib chiqilgan. 4. «Ikki emas, to‘rt til lozim» («Oyna», 1913-yil, 1-son 12—14-betlar). 3. «Istiqbol qayg‘usi» («Oyna», 1913-yil, 2-son). 6. Behbudiy eskicha millat tushunchasi tarafdoridir. Uning fikricha, millat diniy va makoniy nuqtayi nazardan ta’riflanishi kerak. Ammo u qavm yoki millat deb atagan tushunchalarni til va etnik tomonlardan ham ta’riflagani sababli adibning asarlarida ba’zan «musulmon tili», ya’ni O‘rta Osiyoda yashovchi turkiy yoki forsiyda so‘zlashuvchi aholi tili hamda «arab dini», ya’ni Falastinda yashovchi arablarning islom dini degan iboralar ham uchrab turadi. 7. Yerli xalqning tatar tilidagi teatri Turkistonda 1904-yildan beri mavjud edi («Tarjumon», 1904-yil, aprel). Behbudiyning teatr va kinoga qiziqqanligi xususida qarang: «Ovrupoda teyatrolar» («Oyna», 1913-yil, dekabr). 8. Maтaoп Kaйтoпoy. Yзбekckий тeaтp c дpeвнeйшиx вpe-мeн JO 1917 roya. Toshkent, 1981. 9. Aleksandr Benigsen. La presse et le mouvement national xes lez musulmans de russiye avant 1920. Parij, 1964. 10. «Turkistonda odatiy qabiha». «Oyna», 1913-yil, 5-son. 11. Boqchasaroy, 1882-yil. 12. «Oyna»da chop etilgan maqolalarning to‘rtdan uch qismi turkiyning Samarqand shevasida, qolganlari esa forsiyda yozilgan. Behbudiyning «ikki tilda va xalq tilida» yozishi ko‘p martalab tanqidga uchragan. Ba’zi 267
GM Uzbekistan avtomobillarining Qozog‘istonda yig‘ilishi bo‘yicha loyiha mart oyidan to‘liq ishga tushishi kutilmoqda GM Uzbekistan aksiyadorlik jamiyati tomonidan ishlab chiqariladigan avtomobillar Qozog‘istonda yig‘ila boshlanadi. Bu haqda 23-fevralda Toshkentdagi Xalqaro biznes markazida bo‘lib o‘tgan O‘zbekiston Respublikasi va Qozog‘iston Respublikasi o‘rtasidagi ikki yoqlama hamkorlik bo‘yicha Hukumatlararo komissiyaning 16-yig‘ilishida ma’lum qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari Achilboy Ramatovning ma’lum qilishicha, bu yo‘nalishda o‘zaro kelishuvga erishilgan va loyiha mart oyidan to‘liq ishga tushishi kutilmoqda. “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy kanali — @toshqindaryo’ga a’zo bo‘ling!
bog‘lanishlarni tashkil etish uchun katta imkoniyatlarni yaratadi. Undan tashqari tarmoqdan foydalanish uchun ko‘pgina yangi qurilmalarni paydo bo‘lishiga imkon beradi. Ammo simsiz texnologiya oddiy simli tarmoqlarga qaraganda o‘zida ko‘proq tahdidlarni eltadi. Xavfsiz simsiz ilovani yaratish uchun simsiz "xXujumlar" o‘tuvchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha yo‘nalishlarni aniqlash lozim. Afsuski, ilovalar hech qachon butunlay xavfsiz bo‘lmaydi, ammo simsiz texnologiyalardagi xavf-xatarni sinchiklab o‘rganish har xolda himoyalanish darajasini oshishiga yordam beradi. Demak, mumkin bo‘lgan tahdidlarni taxlillab, tarmoqni shunday qurish lozimki, hujumlarga xalaqit berish va nostandart "hujumlar"dan himoyalanishga tayyor turish imkoni bo‘lsin. Nazoratlanmaydigan hudud. Simli va simsiz tarmoqlar orasidagi asosiy farq tarmoq chetki nuqtalari orasidagi mutlaqo nazoratlanmaydigan zona bilan bog‘liq. Uyali tarmoqlarning yetarlicha keng makonida simsiz muhit aslo nazoratlanmaydi. Zamonaviy simsiz texnologiyalar tarmoq makonini boshqarish vositalarining chegaralangan to‘plamini taqdim etadi. Bu simsiz tuzilmalarning yaqinidagi hujum qiluvchilarga simli dunyoda mumkin bo‘lmagan hujumlarni amalga oshirishga imkon beradi. Yashirincha eshitish. Simsiz tarmoqlar kabi ochiq va boshqarilmaydigan muhitda eng tarqalgan muammo–anonim hujumlarning mumkinligi. Anonim zararkunandalar 12.5-rasmda ko‘rsatilganidek radiosignallarni ushlab qolib, uzatiluvchi ma’lumotlarni rasshifrovka qilishi mumkin. Uzatishni ushlab qolish uchun niyati buzuq odam uzatgich (peredatchik) oldida bo‘lishi lozim. Ushlab qolishning bunday turlarini umuman qaydlash mumkin emas va ularga xalaqit berish undan ham qiyin. Antennalar va kuchaytirgichlardan foydalanish, ushlab qolish jarayonida niyati buzuq odamlarga nishondan aytarlicha uzoq masofada bo‘lishlariga imkon beradi. Yashirincha eshitishning yana bir usuli -simsiz tarmoqqa ulanish. Lokal simsiz tarmoqda yashirincha faol eshitish oyatda Adress Resolution Rgoyusog (AER) protokolidan noto‘g‘ri foydalanishga asoslangan. Boshida
Sirdaryo viloyatidagi ayrim mahallalarda eng samarali “o‘sish nuqtalari” sifatida – parrandachilik, tomorqa va issiqxona xo‘jaligi, chorvachilik, tikuvchilik va dexqonchilik kabi yo‘nalishlarga “yetakchi” tadbirkorlik sub’ektlarini jalb qilish orqali aholi bandligini ta’minlash yuzasidan tegishli ishlar amalga oshirilmoqda.Uy xo‘jaliklarida tadbirkorlik shaklini kengaytirish va qo‘llabқuвvaтлаш borasidagi davlat siyosatining olib borilayotgani qator ижтимоийиқтисодий muammolarga yechim topilishiga asos bo‘lyapti.Sirdaryo tumanining “Matonat” mahallasida yashovchi fuqaro Muzaffar No‘monov aslida dehqonchilik qilib, ro‘zg‘or tebratadi. Shunga qaramasdan, dala ishlaridan vaqt orttirib, o‘z uyida parranda parvarishlashning ham uddasidan chiqayapti.Parrandachilik – daromadli, shu bilan birga anchayin nozik soha. Parranda boqish katta xarajat talab qilmaydi, saqlash inshootlari juda oddiy.Ayni vaqtda u yuz bosh kurkaga don sochayapti. Bugun u boqayotgan kurkalarning vazni 15 kg.dan ortgan. Yaqin kelajakda har biridan o‘rtacha 500 ming so‘mdan daromad qilishni reja qilgan.Bir ishning etagini mahkam tutgan kishi aslo xor bo‘lmaydi. Lekin bu yo‘lda ba’zan kimningdir yordami ham kerak bo‘ladi. Muzaffar No‘monov ham tuman 4-sektor rahbaridan parrandachilik bilan shug‘ullanish uchun kredit mablag‘ini olishda yordam so‘ragan edi. Sektor rahbari uning 50 million so‘m kredit mablag‘ini olishida ko‘maklashdi. Shundan so‘ng ishlar yanada jadallashdi.Elimiz birni mingga aylantirish yo‘lini biladigan, tadbirkor, ishbilarmon, mehnatkash el. Biroz qo‘llab-quvvatlov va yaxshi natijaga erishilishi aniq. Viloyatda ana shunday xonadonlar soni ortib bormoqda.Shuhrat Suyarov, Furqat Toshmatov (surat), O‘zA
Bu hikoyani baham ko'ring Baham ko'rish haqida Shaxsiy ma'lumot siyosati
Amerikaning Google korporatsiyasi dovuldan aziyat chekkan Puerto-Riko aholisiga havoga uchirilgan sharlar orqali simsiz ulaniladigan internetdan foydalanish imkonini taqdim etadi, deb xabar beradi “TASS”. Xabarda qayd etilishicha, hozircha maxsus uskunalar bilan ta’minlangan bir nechta sharlar havoga uchirilgan. Ular yerdan 18 ming metr balandlikda joylashgan va sharlar yordamida Wi-Fi’ga ulanish mumkin. Sharlar quyosh energiyasidan quvvat oladi va shuning uchun ularga faqat kunduz kuni ulanish mumkin. Korporatsiya yaqin vaqt ichida yana bir nechta aerostatlarni havoga uchirishni rejalashtirmoqda. Google AQShning aloqa bo‘yicha federal komissiyasi bilan kelishgan holda Puerto-Rikoning eng chekka hududlarida ham internetdan foydalanish imkonini beruvchi 30 ta sharlarni uchirishni rejalashtirgan. Avvalroq, AQShning yetakchi texnologik kompaniyalari vakillari Puerto-Rikoni qo‘llab-quvvatlashga tayyorligi haqida ma’lum qilgan edi. Xususan, Facebook asoschisi Mark Sukerberg orol davlatga dovuldan so‘ng ishdan chiqqan kommunikatsion infratuzilmalarni qayta tiklashga ko‘maklashuvchi mutaxassislar guruhini jo‘natishni rejalashtirayotganini aytgan edi. Tesla korporatsiyasi xodimlari Puerto-Rikodagi shifoxonalarga quyosh batareyalarini o‘rnatishga kirishdi.
bola-chaqa, uzoq yillar, qaynona-qaynota, qiladigan er-xotinlar hozirgi kunda ko'payib xiyonat qiladi yoki bo'lmasa kamida ko'chada tutishiga, muomilasiga, ko'rinishiga va boshqa kelinlaru-ba’zan qattiqqo’lroq bo’lib shunday qarama-qarshi fikrlardan so’ng qancha narsani o’rgangan bo’lardim
732)�(�) ∈ �([�, �]\ �{�� }) va� = �� < �� <. . . < �� = �nuqtalar�(�) funksiyaning 1-tur uzilishnuqtalari; 3) cheklisondaginuqtalardantashqarida�′(�)hosilamavjud; 4)�′(�)hosila [�, �] kesmada absolyut integrallanuvchi. U holda � �(�)��(�) � � Stiltesintegralimavjudbo‘ladivaquyidagitenglikbajariladi: (�) � �(�)��(�) � � = (�) � �(�)��(�)�� + �(�) ∙ [�(� + �) − �(�)] + + � �(�� ) ∙ [�(�� + 0) − �(�� − 0)] + �(�) ∙ [�(�) − �(� − 0)](19) Izoh. Agar�(�) ∈ �[�, �]bo‘lsa, unda (8)formula (5)formulagaaylanadi, ya’ni3-teoremadan2-teoremakelibchiqadi. Isbot.Yozuvnisoddalashtirishuchunquyidagibelgilashlarnikiritami z: �� = �(�� + 0) − �(��), � = 0, � − 1 ��, �� = �(��) − �(�� − 0), � = 0, � ��). Unda! ≤ � ≤ � − 1uchun�� − �� = �(�� + 0) − �(�� − 0)bo‘ladi. Quyidagiyordamchifunksiyaniolamiz: ��(�) = � �� (� − ��) − � �� (�� − �) � �� . Aniqlangan��(�)funksiya�(�)funksiyaningbarchauzilishlarinio‘zid asaqlaydiva ��(�) = �(�) − ��(�) funksiya uzluksiz funksiya bo‘ladi. Demak, 1) � ≠ ��bo‘lsa, ��(�)funksiyauzluksizfunksiyalarningayirmasisifatidauzluksizbo‘ladi; 2) � = ��bo‘lsin. Avval��(�)funksiyaning��(� < �)nuqtadao‘ngdanuzluksizbo‘lishiniko‘rsatamiz. � ∈ [��, �� + 0]bo‘lsin: ��(�) = �(�) − �� (� − ��) ⇒ ��(��) = �(��) − �� (0) = �(��). Ikkinchitomondan, lim �→�� (�) = lim �→��[�(�) − �� (�) − ��] = �(�� + 0) − �� =
O’zining ko’ngiliga xush yoquvchi xonishlari ila xalq e’tiborini qozongan san’atkor, O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan artist Ilhom
Yaponiya yetakchi kompaniyalarining 300 ga yaqin rahbari va vakillari ishtirok etgan mazkur anjuman O‘zbekiston hukumati delegatsiyasining o‘tgan yil dekabr oyida Yaponiyaga tashrifi chog‘ida erishilgan kelishuvlar amaliy ijrosi davomi bo‘lib, O‘zbekistonda biznes yuritish va mamlakatimizga xorijiy investitsiya jalb etish uchun yaratilayotgan qulay shart-sharoitlarni keng targ‘ib qilishga qaratilgan. Tadbirda Yaponiya tomoniga Federatsiyaning “Yaponiya – MDH” biznes hamkorligi Qo‘mitasi raisi Fumiya Kokubu rahbarlik qildi. Biznes-anjumanda “Itochu Corporation”, “Japan Tabako”, Yaponiya tashqi savdoni rivojlantirish tashkiloti (JETRO), Yaponiya xalqaro hamkorlik banki (JBIC), “Marubeni Corporation”, “Mitsubishi Corporation”, “Mitsubishi Electric”, “Nippon Express”, “Mitsui & Co.”, “Panasonic Corporation”, “Shimizu Corporation”, “Sumitomo Corporation”, “Toyota Tsuse Corporation”, “Yokogawa Electric” singari Keydanrenga a’zo 25 yetakchi tashkilot rahbarlari ham ishtirok etdi. Tadbir doirasida O‘zbekiston tomoni Yaponiya bilan siyosiy, diplomatik hamda savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirishning joriy holati va istiqboli xususida atroflicha ma’lumot berdi. Shuningdek, O‘zbekiston bozorida Yaponiya biznesi tizimli ravishda qo‘llab-quvvatlanishi davom ettirilishiga sodiqlik bildirildi. F.Kokubu ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy, moliyaviy, texnik va investitsiyaviy hamkorlikni rivojlantirish jarayonidagi ijobiy o‘sish tendensiyani qayd etdi. Buning zamirida 2019 yil dekabr oyida Yaponiyaga oliy darajadagi tashrif yakunida erishilgan kelishuvlarni izchil amalga oshirishga qaratilgan tegishli vazirlik, idoralarning samarali hamkorligi yotibdi. Ochiq muloqot tarzida kechgan biznes-anjuman davomida Yaponiya ishbilarmon doiralari vakillari O‘zbekistonda yangi qo‘shma investitsiya loyihalarini amalga oshirishda ishtirok etishi istiqbolini, kelgusida sheriklik munosabatini yo‘lga qo‘yish uchun eng jozibador sohalarni belgilash imkoni paydo bo‘ldi. Bu Yaponiya ishbilarmon doiralarining O‘zbekiston bozoriga qiziqishi ortib borayotganidan dalolat. Uchrashuvning savol-javob qismida yaponiyalik ishbilarmonlar va tadbirkorlar o‘zlarini qiziqtirgan masalalar yuzasidan atroflicha ma’lumotga ega bo‘ldilar. Tadbir yakunida “Yaponiya – MDH” biznes hamkorligi Qo‘mitasi raisi Fumiya Kokubu boshchiligidagi Keydanren delegatsiyasining O‘zbekistonga tashrifini tashkil etish hamda Toshkent shahrida O‘zbekiston – Yaponiya biznes forumini o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi. O‘zA
* * * “Richard III” dramasi qo‘yilayotgan paytda bosh rolni ijro etuvchi taniqli aktyor Sullivan: Ot qani? Otni keltiring! Ot keltirgan odamga yarim podsholigimni beraman, —deb qichqiribdi. Pastda o‘tirgan tomoshabinlardan biri odamlarni kuldirish niyatida aktyorga murojaat etib: —Janob Sullivan! Ot o‘rniga eshak ham bo‘laveradimi! — debdi. —Albatta bo‘laveradi! —debdi Sullivan. —Ot o‘rniga eshak minish ayb emas... Qani, tezroq kela qoling. * * * Oksford universitetining o‘qituvchisi Keroll "Alisa ajoyibotlar o‘lkasida" sarlavhali ertak yozibdi-da, matbuotda e’lon qildiribdi. Ertak Angliya qirolichasiga juda ma’qul tushibdi. Qarolichaning buyrug‘i bilan Kerollning boshqa asarlarini ham toptirib kelishibdi. Qizig‘i shundaki, Kerollning o‘sha ertakdan boshqa barcha yozganlari oliy matematikaga oid asarlar ekan... * * * Ingliz yozuvchisi Entoni Trollop butun hayoti davomida qirq yettita roman yozgan ekan. Undan: — Eng yaxshi asaringiz qaysi? —deb so‘rashganlarida Trolopp: —Pochta qutisi, —deb javob beribdi. Chunki bu yozuvchi Angliya pochtasining bosh direktor o‘rinbosari vaqtida pochta qutisini o‘ylab topgan ekan. * * * Fizik olim Kirxgof bir kuni spektrlar analizi paytida qilgan kashfiyoti haqida gapirib: —Quyosh spektri, —debdi u, —quyoshda oltin borligidan dalolatdir. 48
differensiyalanish —maxsuslanish fazasi; 4) yetilish fazasi; 5) qarish fazasi. Bu fazalar orasida chegara deyarli sezilmaydi. Embrional fazada hujayralar uncha katga bo‘lmasdan yupqa birlamchi qobiq bilan o‘ralgan bo‘ladi. O‘sish fazasi hujayra bo‘linishidan so‘ng boshlanadi. Hujayraning o‘sishi hujayra qobig‘i hajmining kattalashishi, protoplast va vakuolaning hajmining kattalashishi va organellalar sonining ko‘payishi natijasida vujudga keladi. Hujayraning umumiy hajmi yuz va undan ham ko‘proq marotaba kattalashadi. Hujayraning o‘sishi uning suv shimish xususiyatiga bog‘liq buladi. Differensiatsiya fazasi hujayraning o‘yssh davridayoq boshlanadi. Bu fazada o‘suvchi hujayralar tuzilishi va vazifasi jihatidan bir-birlaridan farq qiladilar. Turli hujayralarda turlicha organellalarning va hujayra qobig‘ining o‘zgarishi yuz beradi. Bir xil hujaylarning sitoplazmasi tarkibida xloroplastlar kuli rivojlanib – fotosintez jarayoniga qatnashuvchi hujayralar vujudga keladi. Ikkinchi xil hujayralarda esa mag‘iz yo‘qolib, tonoplast yemirilib – organik moddalarni o‘tkazuvchi hujayralar (elaksimon naylar) paydo bo‘ladi. Uchinchi xil hujayralarda hujayra qobig‘i qavtlari paydo bo‘lib, mustahkam tayanch hujayralar hosil bo‘ladi. Voyaga yetgan har bir hujayra bajaradigan vazifasiga qarab, o‘ziga xos organellalar soniga, hujayra po‘stiga va tuzilishiga ega bo‘ladi. Hujayra voyaga yetgandan so‘ng, hayotiy jarayoni susayib tuzilishi soddalashadi. Demak, u qariy boshlaydi. Avvalo hujayraning asosiy vazifasi susayadi, nafas olishi pasayadi, sitoplazmada oqsil, uglevodlarning va RNK ning miqdori organellalarning soni kamayadi, plastidlarda fotosintez jarayoni yo‘qolib, xloroplast xromoplastlarga aylanadi. Qarish fazasining oxirida organellalarning soni juda kamayib, ular mag‘iz atrofida to‘planadi, ribosomalar va diktiosomalar mutlaqo yo‘qoladi va natijada hujayra o‘ladi. Shunday qilib, o‘simlik hujayrasi, qobiq, mag‘iz, sitoplazma va undagi organoidlar, kiritmalar va vakuoladan iborat. Hujayrada moddalar almashinuvi natijasida to‘plangan suvda eruvchan moddalar tsitoplazmadan ajralgan holda to‘planadi. Suvda erigan moddalar hujayra shirasi deb atalib, ular joylashgan bo‘shliq vakuola deyiladi. Vakuolalar hujayraning osmotik hodisalarida muhim rol o‘ynaydi. Shuningdek, moddalar almashinuvi natijasida hosil bo‘lgan mahsulotlar kraxmal donachalari, moy tomchilari, oqsillar va ba’zi bir kristallar ko‘p miqdorda to‘planishi mumkin. Vakuollar barcha o‘simlik hujayralariga xos. Ularning ichi hujayra shirasi bilan to‘lgan. Yosh o‘simlik hujayralarida vakuolalar mayda va ko‘p bo‘lib, voyaga yetgan hujayralarda vakuolalar qo‘shilib hujayraning 90 foizga yaqin qismini egallaydi. Hujayra hajmining kattalashishi vakuolaning o‘sishiga bog‘liq bo‘ladi. 36
15—19-may kunlari Moskva oliy umumqo‘shin qo‘mondonlik bilim yurtida MDHga a’zo davlatlar Mudofaa vazirliklarining kursantlari o‘rtasida “Harbiy-kasbiy tayyorgarlik” bo‘yicha IV Xalqaro olimpiadaning navbatdagi bahslari bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston Mudofaa vazirligi kursantlari birinchi marta ishtirok etishiga qaramay, ikkinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi. Chirchiq oliy tank qo‘mondonlik-muhandislik bilim yurti taktika kafedrasi boshlig‘i podpolkovnik G‘ani To‘rayev va bilim yurtining otish tayyorgarligi kafedrasi katta o‘qituvchisi podpolkovnik Mirzohid Hasanov boshchiligida kursantlar MDHga a’zo mamlakatlarning oliy harbiy ta’lim muassasalaridan ishtirok etgan 300 nafardan ziyod eng sara kursantlari o‘rtasida taktik va taktik maxsus, otish, harbiy-sport tayyorgarliklari hamda ijtimoiy missiya kabi shartlarida bellashdi. Olimpiadaning ushbu yo‘nalishida to‘rtta shartdan o‘zbekistonlik kursantlar uchtasida ikkinchi va bittasida to‘rtinchi o‘rinni egallab, umumjamoa hisobida Moskva oliy umumqo‘shin qo‘mondonlik bilim yurtidan keyingi pog‘onani zabt etdi. Uchinchi o‘rinni esa Qozog‘iston Quruqlikdagi qo‘shinlar harbiy instituti jamoasi egalladi. G‘olib va sovrindorlar kubok, medal va esdalik sovg‘alari bilan taqdirlandi. O‘zbekiston sharafini xalqaro musobaqada munosib himoya qilgan harbiy xizmatchilar Islom Karimov nomidagi Toshkent xalqaro aeroportida munosib kutib olindi. MDHga a’zo mamlakatlarning oliy harbiy ta’lim muassasalari kursantlari o‘rtasidagi IV Xalqaro olimpiadada ilk bor ishtirok etgan O‘zbekiston Mudofaa vazirligi vakillari 5 ta yo‘nalishi bo‘yicha bittadan ikkinchi va to‘rtinchi, uchtasida esa uchinchi o‘rinlarni qo‘lga kiritdi.
23-rasm. Marrani kesib o‘tish (a) va marraga tashlanish sxemasi (b). Boshqacha usul ham qo‘llaniladi: Yuguruvchi, oldinga engashib, bir vaqtning o‘zida marradagi lentaga o‘ng yoki chap yelkasi bilan tegish uchun yon tomoni bilan buriladi. Bu ikkala usul deyarli bir xil. Ular yugurish tezligini oshirmaydi, balki yuguruvchining lentaga tegishini tezlashtiradi. Bu bir nechta yuguruvchi birgalikda marra chizig‘ini kesib o‘tgan paytda juda muhim. Faqat shunday harakat bilangina g‘alaba qozonish mumkin. Fotofinish yuqori texnika bilan marra chizig‘ini kesib o‘tgan yuguruvchini aniqlab beradi. Marrani kesib o‘tish texnikasini hali o‘zlashtirmagan yuguruvchilarga, lentaga tashlanish to‘g‘risida o‘ylab o‘tirmay, marra chizig‘ini to‘liq tezlikda chopib o‘tish tavsiya qilinadi. 24-rasmda marra chizig‘ini har xil usulda kesib o‘tish turlarini ko‘rishimiz mumkin.
Zoyir akaning gulxanlari 170 – Ko‘-o‘p. Har qadamda, –dedi Zoyir va yana quvnab so‘radi: –Hikoya ma’qulmi? –Ma’qul. Yozing. – "Sharq yulduzi"ga oboraman. Keyinsiz ham fikr aytarsiz? –Chiqsin-chi. (Hikoya "Muyulishdagi eshik" nomi bilan "Sharq yulduzi"damas, "O‘zbekiston adabiyoti va san’ati" gazetasida (1986-yil 23 oktyabr! sonida) bosilib chiqdi va kelgusi yili–Yillik nasr muhokamasida yaxshi baho oldi. Ammo ungacha... 5 Mengziyoning ovozida «Qalay, qadrdon?q deyishidayoq seziladigan pafosdan asar ham yo‘q, uning o‘rnini botiniy alam va nafrat egallagan, xuddi bu kayfiyatiga men ham aybdordek, zo‘riqib: – Zoyirboy qamalib qoldi-kut–dedi. –Qamashdi... Biz: "Bir-ikki kunda chiqarib yuborishar, dev uriptimi", deb kutib yurdik. Sizgayam xabar bermadik, do‘stim... Mana, bugunga kelib, sud bo‘ladi. Prokuror sakkiz yil so‘rab turibdi... Men go‘yo tildan qolgandim. Mengziyoning anchayin gaplari denovlik–do‘stlarning holatini anglatib bo‘lgan, ammo Zoyirning.. bu yorug‘ olamdan ajratib olib, qandaydir qorong‘u hujraga tiqib qo‘yilishi –sira aqlimga sig‘masdi: u qanday qilib o‘tirgan ekan? Chidab.. Dod deb boshini devorga urayotgandir-ov.. U axir, o‘zi qilayotgan ishlarning haqligiga mutlaqo ishonar, xalqqayam ishonar edi... Shoshma, balki biron sabab bilan.. –Nima bo‘ldi o‘zi? –deb so‘radim. –Nima bo‘lardi.. Feleton-da, – jerkibroq dedi Mengziyo. –Amaldorlarning nozik qalblarini ranjitgan-da bu xumpar.. Endi, Shukurvoy, tezda yetib kelmasangiz bo‘lmaydi. Zoyirdan ajralib qolamiz. Hali yosh narsa.. "Ha, uni sindirishadi", degan gap tilimga keldi-yu, darhol g‘oyib bo‘ldi: u ruhan sinmaydi. Uning qovurg‘alarini sindirish.- –Mengziyo, qachon yetib borishim kerak? –deb so‘radim, illo Termizga kirish tashvishi esimga tushib ketgan edi. –Ertadan kechikmang, –dedi u.–Biletni to‘g‘ri Sariosiyoga olasiz. Denov bilan ora bir qadam. Biz sizni aeroportda kutib olamiz. –E, Sariosiyoga samolyot uchadi-ya? –Albatta. – Bo‘pti. Birinchi reys bilan yetib boraman. –O‘zi ikkita reys bo‘ladi. Birinchisi soat o‘nlarga yetib keladi. Biz aeroportda bo‘lamiz. –Ko‘rishguncha.. Ertalab birinchi reysda uchish haqidagi gaplarim o‘z-o‘zidan og‘zimdan chiqib ketdi; Mengziyoning gapini ikki qilishim yoki uning men aytgan gapini yerda qoldirishi–oramizda istisno hodisa edi, aftidan, shu "istisnolik" mening beixtiyor javobimga birinchi sabab bo‘ldi; ikkinchi sabab– tabiiy Zoyirdan tashvish ediki, uning mushkulini qandaydir (darajadamiy) oson qilish uchun bo-rajagim, nihoyat, o‘zimga anglashilarli bo‘lib, bu ishni qanday qilib amalga oshirish o‘yi borlig‘imni qamrab oldi. Xuddiki o‘zim bemalol kirishim mumkin bo‘lgan mevali bog‘ yonidaman-u, bog‘ eshigini topolmay turganga o‘xshardim. Shunda "sud, prokuror" so‘zlari tilimga kelib, yuragim siqilib ketdi: ularga nima deb kiraman) Nima men–kimman o‘zim.. ular uchun? Shunchaki Toshkentda yashayotgan yozuvchi yurtdoshlari.. Zoyir akaning gulxanlari
336 = hayvonlarning go‘ngini parchalab, uning chirishiga, ya’ni tuproq hosil bo‘lishiga yordam beradi. Hasharotlardan olinadigan mahsulotlar inson uchun oziq va kiyim-kechak, farmatseftika va bo‘yoqchilik sanoati uchun zarur xomashyo hisoblanadi, Shuning bilan bir qatorda, hasharotlar orasida tirik o‘simlik to‘qimalari bilan oziqlanib, qishloq xo‘jalik ekinlari va bog‘larga katta zarar keltiruvchi turlari ham anchagina. Hasharotlardan burgalar, bitlar, ko‘pchilik ikki qanotlilar (chivinlar, iskabtoparlar, pashshalar) va ayrim qandalalar qon so‘rib, odam va hayvonlarni bezovta qiladi; hayvonlarning mahsuldorligini keskin kamayib ketishiga sabab bo‘ladi. Parazit hasharotlar kasallik tarqatuvchilar sifatida ayniqsa, katta ziyon yetkazadi. Ulardan bir guruhi (chivinlar, moshkarlar, iskabto» parlar, qonso‘ruvchi pashshalar) kasallik ko‘zg‘atuvchi mikroorga» nizmlarni og‘iz organlari orqali yuqtirsa, boshqalari (bitlar, burgalar, pashshalar) so‘lagi, axlati yoki boshqa iflosliklari orqali yuqtiradi. Bezgak chivinlari odamlarga bezgak parazitini qon so‘rayotganida yuqtiradi. Toshmali terlama kasal ko‘zg‘atuvchisi bitlarning axlati bilan odam terisiga tushib qoladi va keyin jarohatlangan teri orqali qonga o‘tadi. Pashshalar bakteriyalar va gelmintlarning tuxumlarini oyoqlari, xartumi yoki ichagidan chiqadigan axlati orqali yuqtiradi. Yuqorida kektirilgan ma’lumotlardan ko‘rinib turibdi-ki, hasharot» larning ko‘pchiligi tabiatda, inson hayotida va qishloq xo‘jaligida muhim ijobiy ahamiyatga ega. Shu bilan bir qatorda, hasharotlar sinfiga kiruvchi bir qancha turlari parazitlar hisoblanib, mahsuldor hayvonlarga va odamlar sog‘ligiga jiddiy ziyon yetkazadi. Shu sababli hashoratlarni o‘rganish nazariy va amaliy jihatidan muhim ahamiyatga ega. Zoologiyaning hashoratlarni o‘rganuvchi bo‘limi—entomologiya deb ataladi. Quyida mahsuldor hayvonlar va odamlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi. Parxo"rlar (Mallopbaga) turkumi vakillari qanotsiz, mayda yassi hashoratlar bo‘lib, parrandalar va sutemizuvchilarda parazitlik qilib hayot kechiradi. Parxo‘rlarning boshi yirik, ko‘krak qismi juda keng, ko‘zlari o‘z navbatida reduksiyaga uchragan. Og‘iz apparati kemiruvchi tipda, parazitlik hayotiga maxsus moslashgan, Oyoq panjalari 1-2 bo‘g‘imdan iborat bo‘lib, bitta yoki ikkita «timoqcha» bilan tugallanadi. Parxo‘rlar o‘zlarining tuzilishi bilan bir tomondan pichanxo‘rlarga o‘xshasa, ikkinchi tomondan bitlarga o‘xshab ketadi.
birlari “bilan qo‘shilib ketmagan edi. Xristianlik o‘zining transsendental xususiyatiga ko‘ra, Xudo bilan koinotga hukmronlik davosini qildi. Xuddi o‘sha hukmdor Xudoning inson tanasiga o‘rnashib olishi ajablanarli holat edi. Xristianlik ta’limotiga ko‘ra, jon tanadan tashqarida yashay olmaydi (Platonning tushuntirishicha esa, jon o‘lmas, tana o‘lganidan so‘ng ham boshqa tanaga ko‘chib yashayveradi), degan aqida o‘rta asr xristian falsafasida, jon va tana muammosining asosini tashkil etdi. Inson to‘g‘risida ta’limot yaratishga uringan o‘rta asr xristian faylasuflaridan biri Origendir’. Uning fikricha, inson degan tirik mavjudot jon, qalb va tanadan iborat. Inson joni o‘ziga bog‘liq emas, chunki u Xudo tomonidan in’om etiladi, hamisha yaxshilik va haqiqat tomon intiladi. Qalb kishining o“z «Men»idir va insonda individuallik boshlanayotganligidan dalolat beradi. Ori-genning tushuntirishicha, xuddi o‘sha qalb, yaxshilik va yomonlikni tanlab oladi. O‘z tabiatiga ko‘ra, u hamisha jon oldida, tana esa—qalb oldida qarzdordir. Lekin qalb o‘zida ikki qutbni (yaxshilikni ham yomonlikni ham qabul qila olgani uchun) mujassamlashtirgani uchun uning pastki qismi ba’zan yuqoriga chiqib oladi va insonda turli havas, ishtiyoqlarni uyg‘otadi. Bunday holat inson odatiga aylangunga qadar u gunohkor mavjudot bo‘lib qoladi, yaratuvchi tomonidan yaratilgan tabiatning tartib-intizomiga amal qiladi. Shunda oliy qashshoqlikka bo‘ysunadi. Xuddi shunday yo‘l bilan olamga yomonlik kirib oladi. Shunday qilib, yomonlik Xudodan ham, tabiatdan ham kelib chiqmaydi, tanada ham paydo bo‘lmaydi, balki u insonning o‘zida hosil bo‘ladi. Ongenning fikriga asosan, yomonlik Xudo tomonidan insonga in’om etilgan erkinlikning suiste’mol qilinishi tufayli vujudga keladi. Shuning uchun o‘rta asr xristian falsafasi inson erki bilan bog‘liq bo“lgan muammolarni o‘rganishni birinchi o‘ringa qo‘ydi. Boshqacha qilib aytganimiz- ! Xristian ilohiyotchisi, faylasufi Origen milodning 184-yilida Aleksandriyada tug‘ilgan. Ilk patristika namoyondasi qadimgi zamon yunon falsafasi, ayniqsa Platon falsafasini har tomonlama o‘rgangan. 217-yildan e’tiboran Aleksandriya-dagi xristian maktabiga rahbarlik qilgan. 231-yilda Aleksandriya cherkovining qattiq tanqidiga giriftor bo‘lgan va o‘zining o‘qituvchilik faoliyatini Falastinda davom ettirgan. Xristianlik g‘oyalariga qarshi, degan shubha bilan qamoqqa olingan va 254-yilda vafot etgan. Uning diniy, falsafiy qarashlari «Bibliya» matni tanqid etilgan ma’ruzalarida bayon qilingan. 59
–Janob Joys, Sizni ko‘rib turganimdan baxtiyorman. Tug‘ilgan yurtingiz, unib-o‘sgan oilangiz va ota-onangiz haqida gapirib bersangiz? –Kamina Irlandiya poytaxtidan janubroqdagi Ratgar shaharchasida tavallud topganman (2-fevral, 1882-yil). Otam Dublinda otning qashqasiday tanig‘liq odamlardan biri edi. Ishga mas’uliyatsizligi tufayli tez-tez kasbi-korini o‘zgartirardi. Shuning uchun oilamiz bilan shaharning u chekkasidan bu chekkasiga ko‘chib yurganmiz. Otam shinavanda odam bo‘lib, ulfatlar davrasini yoqtirardi. Biroq mayxo‘rlikdan tiyila olmagani bois obro‘-e’tiborini yo‘qotib qo‘ygandi. Onam bechora o‘n beshbola tug‘ib, afsuski, shulardan o‘ntasini voyaga yetkazgan uy bekasi edi. Mening shaxsiyatimga onamning fidokorligi, sabr-toqatidan ancha narsa o‘tgan. Oilada ikkinchi farzand bo‘lganim uchun men onamni yaxshi tushunardim. –Irlandiyadagi eng yaxshi maktablardan biri Klongouz Vudda ta’lim olgansiz. Ammo otasining cho‘ntagida hemiri yo‘q bolaga u yerda o‘qishga yo‘l bo‘lsin... –Otam har doim bankrot bo‘lib yurgan. Biroq uning qo‘lidagi bor puli mening Klongouz Vudda o‘qishni boshlashim uchun kifoya qilgan. Bu maktabda ko‘p fanlarga qiziqqan bo‘lsam-da, asosan til va adabiyotni chuqur o‘rganishga intilganman. Lekin oradan biroz vaqt o‘tib, otamning puli tugadi va men boshqa maktabga qatnashga majbur bo‘ldim. Oilamiz o‘shandan keyin tanazzuldan chiqa olmadi. –Serfarzand oilasini qulay, farovon hayot bilan ta’minlamagani uchun otangizdan ranjiganmisiz? –Men bolaligimda ham, o‘smirligimda ham mas’uliyatsiz va irodasiz emas edim. Hozir ham. Doim qadr-qimmatimni bilganman. Ezgulik va hamdardlik tuyg‘ularini yaxshi his qilaman. O‘sha paytlar oilani boqish uchun oxirgi tangasini sarflayotgan onamga rahmim kelardi. Otamga nisbatan nafaqat menda, balki aka-ukalarim va opa-singillarimda ham achinish va nafratga o‘xshash qorishiq tuyg‘u bor. Asarlarimdagi qahramonlarning ayrim jihatlarini aynan otamdan olib yozganman. –Adabiyotga qiziqish qanday boshlangan? Ijod charxpalagi o‘z-o‘zidan aylanib ketmagandir? –Dublin universitetida o‘qiyotgan chog‘larimda Henrik Ibsen ijodi haqida esse yozdim (u sevimli yozuvchim). Keyinchalik “Biz o‘lganlar uyg‘onganimizda” pesasiga “Ibsenning yangi dramasi” degan taqriz ham qoraladim. Londondagi “Ikki haftalik sharh” jurnalida puxta-pishig‘gina holda chop etildi. Tez orada adibdan minnatdorlik va maqtov xatini oldim (albatta, jurnaldan qalamhaqini ham). 20000 Yozuv stolida soat Uni 1914-yilning 1-martidan yoza boshladim, birinchi jahon urushi yillarida 20000 soat vaqtim ketdi. 41 YOSHLIK 3 / 2016

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.