text
stringlengths
0
196k
Qormaata Miira Hubannaa fi Ga'umsaa
Mul'ata waloo gabbifachuu dhabuutti aansee hogganummaan akka hin
gabbanne kan godhu sababiin biroo dhimma miira hubanaa fi
ga'umsaati. Hogganummaan waan barbaadu keessaa tokko too'annaa
miira hubannaa fi ga'umsaati. Kana jechuun miironni keenya akka
nurratti qarooman osoo hin taane hubannaa fi ga'umsa nuti isaan irratti
ittiin qaroomnu jechuu dha. Biyya keenya keessatti yaaliin keenya
mul'ata fudhachiisuuf goonu gufuun yeroo mudate tarkaanfii miiraan
guutame nuti fudhannuu fi karaan miiraan guutame nuti hordofnu biyya
keenya karaa hallayyaa dhuma hin qabnetti kan geessu dha. Seenaa
biyya keenyaa keessatti qormaanni hogganummaa mudatu inni tokko
qaroomuu dhabuu miira keenyaati. Hogganaan miira hogganamoota
isaas ta'ee miira ofii isaa hin hubannee fi hin too'anne xurii seenaa ta'a.
Hoggantoonni akkanaa gara gita-bittaatti kan jijjiiramanidha; gita
bittootni immoo garbicha miira ofii isaaniiti.
Biyya keenyatti duguuggaa sanyii baay'ee suukanneessaa ta'an dugda
duuba dadhabinni qaroomina miiraa jiraachuun hin shakkisiisu. Bara
hoggansa Dargii, shororka adii fi shororka diimaatiif gumaachi
dadhabbina kanaa guddaa dha. Kanaan duras ta'ee booda
dhangala'uun dhiigaa fi rakkoowwan hamaan turan dadhabbina
qaroomina miiraa waliin sababoota hidhata baay'ee cimaa ta'e
qabanidha. Gocha dhala namaa irratti jaarraa 21ffaa keessa raawwachuu
hin qabne mana hidhaa dukkanaa fi bakka dhoksaa ruuqa ta'e dhalli
namaa itti dararamu keessatti kan raawwatamaa turan hoggantoota
qaroomina miiraa hin qabnee fi ajajamtoota hanga hoggantoota isaanii
hin geenye, maaliif jedhanii of-gaafachuu kan hin dandeenye
bitamtoota miiraa hunda dabalata.
Dadhabbinoota miiraa wajjin wal-qabate bakka lamatti qoodnee ilaaluu
ni dandeenya. Inni duraa, rakkoo miira uummataa hubachuu dhabuu
dha. Hogganaan tokko miira duuka-buutota isaa yookiin uummataa yoo
hubachuu baateefi sababoota miirichaa fi wantoota fidee dhufuu
danda'u dursee xiinxaluu yoo dadhabe qaroominni miira isaa kufaadha
jechuu ni dandeenya. Uummataa fi duuka-buutota ofii yoo garaan
boora'e maaliif akka garaa n boora'e xiinxaluu, hangaa fi kallattii maraan
isaa hubachuu; akkasumas, miirichi balaa geessisuu danda'u
tilmaamuun barbaachisaa dha. Hoggantoonni robotii miti, nama dha
Kanaaf miira duuka-buutota yookiin uummataa isaanii sirriitti hubachuu
qabu. Miira namummaas namoota waliin ni qooddatu. Hogganaa kan
ta'aniifis nama waan ta'aniifidha. Hoggantoonni miira hogganemtootaa
qofa osoo hintaane haala miirri ofii isaanii irra jirus hubachaa deemuu
qabu, of-dhaggeeffachuu qabu. Biyya keenya keessatti miira ofiis ta'ee
miira duuka-buutota ofii dhaggeeffachaa deemuun kun baay'ee gadi
bu'aa dha.
Miironni hoggantoota irratti waan qaroomaniif hogganaa fi
hogganamaan kan wal-qunnaman dambalii miiraa too'annaa isaaniitiin
ala ta'e keessatti. Haalli wal-qunnamtii waliigalaa hoomachi miiraa kan
itti baay'atuu fi haala tasgabbii fi hubannoon hin jirre keessatti dha.
Hogganaan obsa fixachuu fi aarii uummataa yeroo fi qixa sirrii ta'een
hubachuu hin dandeenye uummata bitaa jira malee bulchaa hin jiru.
Rakkoon inni lammataa miira ofii too'achuu dadhabuu dha. Biyya
keenya keessatti hoggantoota mul'ata ofii malaan fudhachiisuun itti
ulfaatu uummata humnaan bituuf yeroo yaalanii fi milkaa'uu wayita
dadhaban aarii hamaa keessa galuun miirri isaanii danfa.
Hogganamtoonni mul'ata isaanii waan hin fudhanneef isaanis humnaan
bitaa waan jiraniif guyyaa tokko aangorraa na buusa jechuun sodaatu.
Sodaa kanaan guutamuudhaan uummata gara-jabinaan dararu. Miira
sodaa isaanii sirnaan too'achuu waan hin dandeenyeef nama argatan
hunda ni miidhu, ni hidhu, ni rukutu, ni ajjeesus. Dhimmichi kanarra
darbee miirri gita-bittaa fi bitamaa irra caalatti wal-dhiibaa wayita dhufe
immoo sodaan hoggantootaa gara aariitti ol-guddata. Kunis biyyattii
gara jeequmsa hamaa fi dhiiga wal-lolaasuutti geessa.
Kanaaf, hoggantoonni jalqaba irratti miira isaanii too'achuu qabu kan
jedhamuuf. Hoggantoonnii fi gita-bittoonni kan ittiin adda ta'an sababni
guddaan inni jalqabaa gita-bittoonni mul'ata isaanii uummata irratti
fe'uuf wayita yaalan malaan deemuurra miiraan oofamuu fi miira
hogganamtootaas ta'ee miira ofii isaanii to'achuu dadhabuu isaaniiti.
Kunis hogganamaa amansiisuun osoo hin taane humnaa fi
adabbiidhaan mul'ata isaanii fudhachiisuu yaaluu waan ta'eef hiikaa
hogganummaa isa bu'uuraa ni faallessa.
Dhimmoonni lamaan olitti eeraman, jechuun mul'ata waloo uumuu fi
adeemsa mul'aticha uumuu keessatti miira ofiis ta'ee hogganamtootaa
haalan too'achuu danda'uun biyya keenyatti dhimmoota gurguddoo
lama hoggantoota biyya keenyaa qoranidha. Sababa qormaata lamaan
kanaatiin biyya keenyatti hogganummaan dhimma qormaanni hedduun
mudatu dha. Hogganaan qormaata lamaan kana darbee mul'ata isaa
onnee hogganamtootaa keessatti malaan kan ijaaru, adeemsa kanas
qormaanni yeroo mudatu miira ofii isaa fi miira uummataa kan haalaan
too'atuu fi miiricha akka galmaatti fudhachuun waan gaariif kan itti
fayyadamu ta'uu qaba.
Gosa Hoggansaa Biyya Keenyatti Ijaaruu Barbaadnu
Jijjiiramni dimookiraasii amma biyyi keenya keessa seenaa jirtu jijjiirama
gam-tokkee qofa osoo hin taane jijjiirama akaakuu fi qulqullinaati. Kunis
amala jijjiirama bu'uuraati. Jijjiirama bu'uuraa kanas karaa hubannoo
jijjiirama guddinaa barame qofaan fiduu hin dandeenyu. Hogganaan
jijjiirama kana hubatuu fijijjiiramicha galmaan ga'uu danda'u argachuun
dhimma ariifachiisaa kan ta'es kanumaafidha. Hoggantoota nu ceesisuu
danda'an akkanaa kan argannu qofa ossoo hin taane kan uummannu
akka ta'e yaaduun furtuu furmaataatti. Kanaafuu yeroo gabaabaa
keessatti hoggantoota ga'uumsa qabaan tarsiimoo ittiin argachuu fi
uummachuu dandeenyu baafachuurra darbee aadaa hogganummaa
bu'uuraa keenya jijjiiruuf hojii bal'aa hojjjachuutu irra jira.
Uummata sammuudhaanis ta'ee miirraan hogganuun gara galma
yaadameetti geessuuf hawaasa keessaaa sadarkaa sadarkaan fooyyee
kan qaban, hayyoota gara hoggansaatti fiduun barbaachisaa dha. Kana
gochuu dhabuu keenyaan mul'anni fudlnachiifnu hafuun hogganaa ofii
isaatinuu mul'ata hin qabne sadaukaa adda addaatti uumuu
dandeenyeerra. Mul'ata hin qabu taanaan hogganamtoota ofitti