text
stringlengths
0
196k
hunda deeggaruu kan qabu walitti dhiheenya qabaniin osoo hin
taane bu'aa isaan buusan irratti hundaa'ee akka ta'u godha.
Sektera Dhuunfaa Biyya keenyatti dhiibbaa faayinaansii fi
birokiraasiitii mootummaatiin; akkasumas, sababa ka'umsa
seenaa biyyattiitiin sekterri dhuunfaa haala hiika-qabeessa ta'een
guddachuu, haala gatii hir'isuun dhiyeessii dabaluus ta'ee carraa
hojii amansiisaa ta'e uumuu hin dandeenye. Sekterri dhuunfaa
shoora diinagdee sochoosuu ol-aanaa kan qabu, sektera haala
salphaadhaan bakka buufamuu kan hin dandeenye dha.
Kanaafuu, sochiin misooma mootummaa abbootii qabeenyaa
dhuunfaa kan busheessu osoo hin taane kan jajjabeessuu fi
babal'isu ta'uu qaba. Galmi mootummaa inni dhumaa abbootiin
qabeenyaa ciccimoon diinagdee keessatti akka uumanan gochuu qaba.
Shoora sektera dhuunfaa guddisuuf haalli waliigalaa daldalaa fi
bizinesii hojii uumuu biyyattii keessa jiruu fooyya'uu qaba.
Sekterichi sochii diinagdee keessatti shoora ol-aanaa akka
taphatu yoo barbaaddame Dirreen bizinesii loogii irraa bilisa kan
ta'ee fi mijataa gochuu barbaachisa. Dirree bizinesii fooyyessuun
fooyya'insa gama faayinaansiitiin taasifamuun wal-utubee
biyyattiin burqaa hojii kalaqaa akka taatukaraa saaqa. Kanaafuu,
hojii uumuu fi dirree bizinesii fooyyessuuf birokiraasii hin
barbaachifne dhabamsiisuu, dhiyeessii kaappitaalaa babal'isuu
fi sirrii ta'uu dambiiwwan jiranii sakatta'uu barbaachisa.
Dabalataanis deeggarsaa fi wabii; akkasumas, haqa qabeessummaa
dhaabbilee misoomaa kan mootummaa; dabalataanis, bu'a-qabeessummaa sekteroota dhuunfaa
kanneen birootiin seerota morman keessa deebi'uun ilaaluun
mootummaarraa eegama. Amma danda'ametti sharafa biyya
alaa argame haala haqa-qabeessa ta'een ramaduun sekteroota
hojii mootummaan dursa kenneef akka hirmaatan kallattii
qabsiisuun deeggarsa guutuu fi humna-galeessa kennuu
barbaachisa. Hojii biyya keessaa uumuus ta'ee investimeentii
kallattii biyya alaa jajjabeessuuf paarkii industirii misooma
bu'uuraa ofkeessatti hamate babal'isuu fi paarkiin industirii
hanga yoonatti hojjataman akka hojii irra oolan gochuu dha.
Abbootiin qabeenyaa biyya keessaas industirii fi
industirii keessa galanii haala ittiin oomishaa
baasuun ce'umsa beekumsaa fi teekinooloojii
barbaachisaa dha.
paarkii agiroo ta'an tooftaa mirkaneessuuf
Hidda Dhiigaa Sirna Diinagdee:
Moodela Faayinaansii Misoomaa Jijjiiruu
Faayinaansiin hidda dhiigaa sirna diinagdeeti. Dhiyeessii fi raabsaan
kaappitaalaa oomisha, dabalata duudhaa fi kuufama qabeenyaa
diinagdee tokkoo; akkasumas, hariiroo qabeenya kuufame gara
industirii oomishtummaatti jijjiiruu dandeessisu , sirna diinagdee isa
xiqqaa dha. Kanaafuu, sirna faayinaansii xixiqqaa biyya keenyaa gama
argannoo faayinaansii fi dhiyeessiitiin ilaaluun barbaachisaa dha.
Gama argannoo faayinaansiitiin, sababa jijjiirama imaammata biyyoota
idil-addunyaa liqii liqeessanii fi arjoomaniitiin faayinaansiin misoomaa
alarraa argamu akka hir'isu ni eegama. Ta'us, dhiibbaa idaa fi jijjiirama
imaammataatiin guddinni diinagdee waggoottan darban
galmeessifaman argannoo moodela faayinaansii wal-fakkaataatiin itti
fufsiisuun hin danda'amne. Misoomichi osoo duubatti hin deebi'in itti
fufsiisuuf argannoo qabeenya biyya keessaa haala hiika qabuun
guddisuu, baasii kaappitaala mootummaaaguuguu barbaachisa.
Galiin mootummaa idilee akka guddatu sirna gibiraa hammayyeessuun
bu'uura galii babal'isuun barbaachisaa dha. Kana milkeessuuf,
sekteroota gibiratti hin hammatamne itti dabaluu, seeraaf bitamuu
hojiitti hiikuu fi dhimmoota gibira irraa bilisa ta'an keessa deebi'uun
ilaaluu barbaachisa.
Dabalataan, sirna bulchiinsa gibiraa teekinooloojiin deeggaramee haala
maamiltoota hin dararreen si'aayinaan gibira teekinooloojiin
deeggaruun funaanuun dandeessisu ijaaruu barbaachisa. Biyya
keenyatti haalli galii gibiraa ittiin funaanan gad-aanaa ta'us kaffalaa
gibiraa ija qixa ta'een ilaaluu fi rakkoon sirnaan keessummeessuu
bal'inaan kan mul'atu dha. Kanaafuu sirna gibiraa hannarraa bilisa ta'e
diriirsuuf, sirnicha iftoomina kan qabu, salphaa fi itti-gaafatamummaa
akka qabaatu gochuu kan danda'u fooyya'iinsa seeraa fi hojmaataa;
akkasumas, teekinooloojiiwwan filachuun duguugee itti fayyadamuu
haala danda'uun irra-deebi'ee fooyya'uu qaba. Namoota galii gibiraa
waan isaan irraa eegamu sirnaan hin kaffalles tarkaanfiiwwan seeraa
irratti fudhatamuu qaba.
Imaammataa fi bulchiinsa gibiraa ifa, haqa-qabeessaa fi kan
teekinooloojiin deeggarame gochuun kaffaltoota gibiraa gibira
dhoksuun bu'aa buufatan irra gibira kanfaluu dhabuun adabbiin isa
eeggatu yaaddoo itti ta'ee seeraaf bitamuu akka qaban kan barsiisu
ta'uu qaba. Dhimmoota gibira irraa bilisa ta'an keessa deebi'uun
ilaaluun kan barbaadameef, biyyi keenya inveesteroota biyya alaatiif
onnachiifftuu gibira irraa bilisa ta'e kennaafii akka turte niyaadatama.
Qorannoowwan akka agarsiisanitti, onnachiiftuu akkanaa fayyadamuu
caala bu'uuraalee gabaa inveesteroota alaa ofitti hawwatu mijeessutu
gaari dha. Isaanis: gabaa galtee fi oomisha iyya keessaa uumuu,
dhiyeessii misooma bu'uuraa, dandeettii hojjattootaa, dhaabbilee
mootummaa hojii si'aawaa fi ifaa ta'e hojjatanii fi tasgabbaa'uu
diinagdee xixiqqaa fa'a dha. Dhimmoota bu'uuraa kanneen
mootummaan milkeessuu yoo danda'e inveestimeentii haalan ofitti
hawwata. Bu'aan isaas, galii gibiraa waan dabaluuf guddina fufiinsa
qabu fiduuf gala gaarii ta'uu danda'a.
Gama dhiyeessii faayinaansiitiin sirni faayinaansii xixiqqaa diinagdee
biyya keenyaa sadarkaa dadhabaa irratti argama. Murtoon dhaabbilee
faayinaansii, faayinaansi gochuu yeroo hunda sadarkaa jedhamuun
seenaa duubaa, didhannaa, bu'a-qabeessummaa, amanamummaa, kkf
kan yaada keessa galfatu dha. Kana ta'uun matuma isaatiin