text stringlengths 0 196k |
|---|
itti fufinsi isaas amansiisaa kan ta'e yoo ta'u, diinagdeen qooda kanaa |
uumama irratti rarra'e garuu waanta dhumu irra kan dhaabate waan |
ta'uufjiraachuu biyyaa fi itti fufinsa hawaasaa kan qoru dha. |
Akka waliigalaatti, biyyi keenya jaarraawwan hedduudhaaf seera |
mootummootaa fi falaasamoota garaagaraatiin kan gaggeeffamte yoo |
ta'ellee, qabsoon uummanni keenya jireenya isaa injifachuuf uumama |
wajjiin taasisu jalaa hin baane. Jireenyi qabsoo bu'uuraatiin liqimfame |
akka kanaa kun agarsiistuuwwan gurguddoo lama qabu. Inni duraa, |
tattaaffiin namni godhu hammamillee carraaqqii fi dhamaatiidhaan kan |
guutame ta'uyyuu, bu'aan argamu baay'ee muraasa; yaaddoowwan |
akka hanqina bokkaatiin dafqasaa kan hin madaalle ta'uu isaati. |
Hirkattoota uumamaa ta'uun keenya kun hammam akka nu miidhe kan |
agarsiisu dha. Sababa kanaatiin horsiisee bulaa fi qotee bulaan biyya |
keenyaa hedduun, akkasumas hawaasni guutummaatti waanjoo |
hiyyummaa jala turuudhaaf dirqameera. Agarsiistuun inni lammaffaa fi |
agarsiistuu jalqanaa wajjiin walitti hidhata qabu immoo namni mana |
hidhaa hiyyummaa keessa jiraatu nyaatasaa guyyaatiif yaadda'uu fi |
dhiphachuurra darbee qabeenya kuufatee, kalaqa sammuu irratti |
bobba'uuf yeroos ta'e boqonnaa argachuu dhiisuu isaati. |
Sababa agarsiistuuwwan kanaatiin biyyoonni seenaa kan keenyarra |
xinnaa ta'e qaban nu darbanii deemaniiru. Duudhaalee hawaasummaa |
hammayyaa, akkasumas hojimaatawwan siyaasaa fi diinagdee kalaqanii |
ofii isaaniitii fi biyyoota biraatiif ibsaa ta'aniiru. Faallaa kana senaa |
xooxeffame kan qabdu biyyi keenya qaroomina seenaa ishee kabajamaa |
durii madaalu saxaxuudhaan akka durii gaggeessituu giddugala |
daldalaa fi falaasamaa addunyaa ta'uu dadhabdeetti. |
Haala gaddisiisaa kana hubachuun dhalli namaa ofii fi ijoollee isaa |
nyaachisee bulchuuf qabsoo uumama wajjiin taasisu injifachuuf |
bu'uuraaleen misoomaa fi teekinooloojiin meeshaalee furtuu ta'uu |
isaanii hubachuudhaan waggoota lSnan darbaniif mootummaan |
qabeenya namaa fi kaappitaalaa biyyittii hedduu gara ijaarsaa fi |
tamsaasa bu'uuraalee misoomaatti ramadeera. Yaada ka'umsaa kanaa |
bu'uuraaleen misoomaa sochii oomishaa namootaa irratti miidhaa fi |
sodaa uumama irraa isa mudatu keessaa ba'uu kan danda'uu fi |
dhamaatii isaa hir'isee oomisha isaa haala gaariin kan bal'isu |
bu'uuraalee misoomaatiin yeroo deeggaramee fi teekinooloojiidhaan |
yeroo fayyadame dha. Gama kanaan ijaarama godhameen jireenya |
uummata keenyaa irratti jijjiiramni qabatamaan mul'ateera, umuriin |
jiraachuu giddugaleessaa dabaleera, hiyyummaan hir'iseera, fooyya'insa |
jireenyaa irratti dhiyeessi tajaajilootaa mureteessaa ta'an babal'ataniiru. |
Injifannoon seena-qabeessi kun hundumtuu yoo galmeeffameyyuu, |
waanti murteessaan tokko garuu baay'ee hin jijjiiramne. Uummanni |
keenya maxxantummaa mootummaa fi qaamolee alaa irraa bilisa ba'ee, |
firii yaada sammuu isaatiin kaka'umsa horatee, hawaasaaf duudhaa |
dabalee, ofii isaa fi warreen kaaniif badhaadhina uumee gara jireenya |
sammuu wal-qixxaataa hammayyaawaatti hin ceene. |
Kanaafuu, dargaggeessi maatii isaa fi akaakayyuu isaa caalaa umurii |
dheeraa akka jiraatu beeku, dhiyeessii barumsaa, fayyaa fi kanneen |
biroo kan isa qaqqabe, amma qabiinsa guddina diinagdee irratti kamii |
guddaa dhiyeessii irratti argama. Sababni ka'umsa kamii kanaa dhalli |
namaa uumama isaatiin nyaatee fi baratee qofaa otoo hin ta'iin, keessa |
isaa humna jiruu fi dandeettii sammuu isaa gargaaramee galtee dabaluu |
fi dhaloota itti aanuuf seenaa kaa'ee darbuuf fedhii fi hawwii ol-aanaa |
kan qabu ta'uu isaati. Waggoota 28tiin duratti mootummaan ofii isaatii |
gaaffiin inni dhiyeesse akkamitti lammiilee beelaa fi daaruu irraa oolchu? |
Tajaajiloota jireenya isaanii fooyyessan akkamitti dhiyeessu? kan jedhu |
ture. Amma immoo gaaffiin uummata irraa mootummaaf dhiyaate, |
seerri siyaasaa fi diinagdee kan lammiileen kalaqaa fi carraaqqii isaanii |
gara badhaadhummaatti akka jijjiiraniif dandeessisu nuuf haa ijaaramu |
kan jedhu dha. |
Gaaffiin kun diinagdee biyya keenyaa keessatti ibsituu abshaalummaa |
uumama dhala namaa kan ta'e sekterri dhuunfaa taatummaa ijoo akka |
qabatuu fi mootummaan immoo shoora deeggarsaa irratti akka |
xiyyeeffatu ce'umsa ergamaa kan barbaadu dha. Kallattiin kun |
injifannoo fi hanqina waggoota darban keessatti argame, fedhii onnee |
uummata keenyaa fi eenyummaa uumamaa dhala namaa giddugaleessa |
godhate, badhaadhummaa sammuu dhuunfaa fi hawaasaa ijaaruuf |
tooftaa sababaati. |
Kallattii haaraa kana tarkaanfachuun dhimma seera waraqaa jijjiiruu miti. |
Seerota qindoomina dhabanii fi nama hojjechiisuu hin dandeenye |
jijjiiruun barbaachisaa ta'ee otoo jiruu, garuu gahaa hin ta'u. |
Dabalataanis, lammiin hundi mootummaa fi qaamolee biroo irraa kan |
eegu, beekees haa ta'u otoo hin beekiin amala tarkaanfachiisu akka |
geeddaru taasisa. Amalli ilmoo yaadaati. Yaanni yoo geeddaramee fi yoo |
sirreeffame seeronni amala bifa qindaa'een jijjiiran, caaseffamni |
dhaabbilee fi seeronni amala qajeelchan biroon akkamitti fooyyeffamuu |
akka qaban ifa ta'a. |
Kanaafuu, tarkaanfiilee fooyyessa diinagdee keenyaa yeroo bocannu, |
sadarkaa barbaadamuun guddachuu dadhabuu omishtummaa biyya |
keenyaatiif sababoota kanneen ta'an hanqina mootummaa, gabaa, |
hawaasa siiviilii fi dhaabbilee barnootaa ni deebisna. Hanqina isaan |
kanaatiif sababa isa tokko kan ta'e akkaataan yaaduu dhaabbanni tokko |
yookiin gurmuun dhaabbilee seera isaa isa uumamaatiin bu'a-qabeessa |
ta'uu yoo dadhabe hojii dhaabbilee kana irraa eegamu gara abbootii |
birootti naannessuu barbaachisa qajeelfama jedhu dha. Fakkeenyaaf, |
dameen dhuunfaa shaqaxoota fayyadama bu'uuraa dhiyeessuu |
dadhabuun yoo irratti mul'ate hojii kana gara gateettii mootummaatti |
naannessuu jechuu dha. Yeroo kana goonu garuu damee dhuunfaa |
caalaatti quucarsaa jirra. Sektrri dhuunfaa dhiyeessii kana dorgomuun |
otoo hojjatee faayidaa qabeenya qusachuu argannu dhabaa jirra. |
Kanaafuu, gara fuulduraatti diinagdeen keenya guddina hundumaaf |
qaqqabu akka nuuf argamsiisuuf rakkoo ga'umsa dhabuu dhaabbilee |
kan hiiknu ergama isaanii dhaabbilee kana irraa butuun ta'uu hin qabu. |
Dhaabbileen kunniin milkaa'oo akka hin taane rakkoolee caaseffamaa fi |
kanneen biroo isaan mudatan addaan baasnee hubachuudhaan mala |
barbaaduudhaan ta'uu qaba. Kana yeroo goonu shoorri akaakuuwwan |
dhaabbilee afranuu (mootummaan, sekterri dhuunfaa, hawaasni siiviilii |
fi dhaabbileen barnootaa) qaban kan bakka hin buufamne ta'uu dhiisuu |
isaatiif beekamtii ni kennina. |
Kurfiin dhaabbilee kanaa ofeeggannoo fi sababa irratti hundoofnee |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.