text stringlengths 0 196k |
|---|
jennu duudhaa lammiileen keenya ofii isaanii birattis warreen kaan |
biratti gatii argachuu fi kabajamuuti. Kabajni qajeelfama faayidaa waloo |
fi sodaa eegsisuuti. Duudhaa namoonni yeroo hundumaa karaa gara |
galmaatti ittiin dhiyaatan otoo hin ta'iin ofiidhuma isaaniitiiyyuu galma |
akka isaan ta'an ittiin amanani dha. |
Kabajni namootaa uumama namoomaa hundumaa, biyyaa fi |
gareedhaan, akkasumas sadarkaa nama dhuunfaatti ilaalamuu danda'a. |
kaayyoowwanii fi duudhaaleen biyya keenyaa kaan isaanii kamiyyuu |
kabaja lammiilee fi biyya keenyaa kan mirkaneessan ta'uu qabu. Biyya |
keenya keessatti mankaraaruu sabummaa irraa kan ka'e waanti |
dadhabaa dhufe inni tokko sabboonummaa biyyaalessaati. Sabummaan |
sadarkaa sabaattis haa ta'uu sadarkaa biyyaatti amala warreen kaan |
waliin wal-dorgomsiisuu yoo qabaatu, sabboonummaan biyyaalessaa |
garuu amala jaalala biyyaa qabaachuu kan of ijaaruu fi ofirraa ittisii irratti |
xiyyeeffate dha. |
Waggoota darban keessatii amalli gootummaa lammiilee biyya keenyaa |
gad-bu'aa dhufeera. Lammiileen biyya isaanii dhiisanii godaanan, |
gareewwan gurmaaanii biyyuma isaanii saaman, taa'anii kanneen gad |
bu'insa biyya isaanii daawwatan, kuni hin ga'u jedhaniis beektonni gad |
bu'insa kana hammeessuudhaaf odeessaa oolan, gootummaanii fi |
sabboonummaan biyyaalessaa laafuu isaatiif agarsiistuuwwani dha. |
Kanaafuu, biyyi keenya soorummaa fi diimokiraasiidhaan akka ceetu yoo |
barbaadame jaalala biyyaa lammiilee dabaluudhaan guddinaa fi |
eenyummaa biyya isaanii irratti gootota mariif hin dhiyaanne gochuu |
barbaachisa. |
Quunnamtiin alaa fi diippiloomaasiin kabaja, eegumsaa fi nageenya |
lammiilee keenya ala jiraataniitiif kan dhimmuu fi falmu ta'uu qaba. |
Hojiileen diippiloomaasii keenyaa kabaja Itoophiyaanotaa fi dhalattoota |
Itoophiyaa eegsisuu ilaalchisee qaawwaa bal'aa kan qaban ta'uun isaanii |
nihubatama. Kabaja biyyaalessaa keenya eegsisuun qajeelfama hojii |
diippiloomaasii keenyaa ta'uutu irra jiraata. Hojiilee diippiloomaasii |
diinagdee fi nageenyaa keenya biroos haa ta'uu mirga lammiilee |
keenyaa kabachiisuu ilaalchisee hojiin nuti hojjennu kabaja biyyaalessaa |
keenya kan eegsisu ta'uu qaba. |
Karaa biraatiin, hammamillee isa qofaa yoo ta'uu baates, kabajni |
biyyyaalessaa kan fedhii otoo hin ta'iin qabiyyee humna biyyummaati. |
Ibsituuwwan ijoo human biyyaa immoo humna ittisaa fi diinagdeeti. |
Taphni humnaa dandeettii ittisa biyyaa hirkoo ijoo kan inni ta'u waraanni |
filannoowwan diippiloomaasii fi siyaasaa duguugamanii yeroo dhuman |
sadarkaa diippiloomaasii isa dhumaa ta'uu isaa hubachuudhaani. |
Kanaafuu, waraanni firii fedhii qaama tokkoo qofaa ta'uu dhiisuu isaatiin |
waraanni haala kamiiniyyuu yoo eegalame garuu humna walitti |
dhufeenya alaa waraana yeroo gabaabaa keessattii fi baasii |
xiqqoodhaan injifachuudhaan xumuruu giddugaleessa godhate ijaaruu |
barbaachisa. Kunis kallattii dhimma dhimma alaa, nageenyaa fi ittisa |
walitti hidhu kan hordofudha jechuu dha. |
Humni wal-ta'e kunis uumameera jedhamuu kan danda'u naannolee |
waraanaa afranuutti (lafa, bishaan, qilleensaa fi saayibarii irratti fedhii fi |
faayidaa biyyaalessaa biyya keenyaa eegsisuu yoo dandeenye dha. |
Waan kana ta'eef, galma guddaa fi kallattii xiyyeeffannoo tasgabbii fi |
nageenya biyya keenyaa ta'uu kan qabu naannolee waraanaa afranuu |
bu'aa qabeessa humna ittiin taasisnu uumuu irratti ta'uu qaba. Dhimmi |
humna bishaan irratti qabnu kabachiisuu wajjiin wal-qabatu inni tokko |
dhimma nageenya biyyaalessaa fi sabboonummaa diinagdee biyyi |
keenya galaana diimaa irratti qabdu dha. Galaanni diimaa daangaa |
Itoophiyaa irraa fageenya gabaabaa (kiiloo meetira 60) irratti naannoo |
argamu dha. Sochiiwwan galii fi ba'ii daldalaa Itoophiyaa akka |
waliigalaatti kan hundaa'an galaana diimaa kana irratti dha. |
Itoophiyaa Afriikaa keessatti biyya dhaabbilee doonii gurguddoo qabdu |
waan ta'eef, shaqaxoonni ba'anii fi galan hedduun isaanii galaanarra |
imalanii kan kan seenanii fi kan ba'an karaa galaana diinaa darbaniiti. |
Waan kana ta'eef, eenyummaan hundagaleessaa Itoophiyaa galaana |
diimaa irra kan dhaabate dha. Diinagdeen biyya keenyaa kallattiinis haa |
ta'u karaa al-kallattii nageenya galaana diimaa wajjiin kan wal-qabate |
dha. Sodaan fuula keenya jiru kunii fi haalli duraan turee fi qorqalbiin |
naannoo kanaa sochii keenya otoo hin daangessiin, akkasumas faayidaa |
keenya otoo hin miidhiin deemuu kan dandeenyu nageenyii fi |
tasgabbiin galaana diimaa fi naannoo sana yoo jiraate qofaa dha. |
Sodaawwan loltummaa, diinagdee, siyaasaa fi diippiloomaasii naannoo |
kanatti uumaman yaaddoowwan nageenya biyyalessaa biyya keenyaati. |
Biyyoonni buufata waraanaa naannoo sanatti ijaarratan gidduu isaaniitti |
waliigaltee dhabuun yoo uumame eenyummaan warreen akka biyyaatti |
dhaabannee rakkoo keessa seena. Yeroo diinagdeen Itoophiyaa |
guddachaa deemutti itti fufinsa isaa eegsisuuf nageenya keessaa qofaa |
otoo hin ta'iin nageenyi naannoo illee nubarbaachisa. Itoophiyaa nagaa |
ta'uu naannoo ishiitii baay'istee barbaaddi. Waan kana ta'eef, Itoophiyaan shooraa fi aangoo galaana diimaa irratti |
qabdu guddisuu qabdi. Yaaddoo guddina diinagdee fi nageenyaa |
naannoo sana jiru hir'isuutu ishii irraa eegama. Galaanni diimaa dirree |
walitti bu'insaa biyyoota guddatanii ta'aa dhufuu isaatiin Itoophiyaanis |
gama kanaan itti fayyadama galaana diimaa ilaalchisee haalli sadarkaa |
idil-addunyaatti fudhatamummaa qabu akka uumamu gochuut irra |
jiraata. Itoophiyaan diippiloomaasii fi fudhatamummaa nageenya |
hiikuu sadarkaa idil-addunyaa, Afriikaa fi naannoo ishii keessatti qabdu |
fayyadamuudhaan hirmaannaa galaana diimaa irratti qabdu |
guddifachuutu irraa eegama. Daddarbinsi dalda'aa galaanarraa nagaa |
ta'e akka jiraatu carraaquu qabdi. Furmaata kallattii danuu barbaaduun, |
kallattiin hunda hirmaachisuu fi iftoomina qabu akka dhufu gochuu |
qabdi. Walitti bu'insoonni jiranis to'annoodhaan ala ba'anii karaa |
darbinsaa akka ishii hin dhoowwanne gochuudhaan shoora |
gaggeessumnaa taphachuu qabdi. |
Haala siyaasaa fi diinagdee addunyaa gegeeddaramaa ta'e kana |
keessatti haalawwan hiriiraa fi caaseffamaa naannoo galaana diimaatti |
taasifamuu danda'an itti dhiyeenyaan hordofuu barbaachisa. Dhimmi |
naannoo kanatti uumamu kamillee Itoophiyaadhaaf murteessaa waan |
ta'eef biyyoota gurguddoo naannoo sanatti bu'uura buusa wajjiin walitti |
dhufeenya uumuunii fi hojii farra waanbadummaa biyyoota kaan wajjiin |
ta'uudhaan haalota to'achuu barbaachisa. |
Biyyi keenya carraaqqiin ishiin meeshaaleen shaqaxaa seenanii fi ba'an |
yaaddoo nageenyaa irraa haala bilisa ta'een karaa galaana diimaa wabii |
ittiin dabarsitu argachuu qaama idil-addunyaa keessatti hammatame |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.