text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
, <PERSOON> way forward in high-income countries <PERSOON> KA, Druzin ML, Socol ML Diagnosis of fetal death in utero by real-time ultrasound Obstet McCully JG Gas in the fetal joints a sign of intrauterine death impact of emotional narratives on members of a qualitative research team <PERSOON> CD Assessment of guidelines for good practice in psychosocial care of mothers after stillbirth a behavior after perinatal death twelve years of observations <PERSOON> management of late fetal pertinent issues in multicultural western Europe European Journal of Obstetrics important tot parents and how do they decide? <PERSOON> sectional survey of parentsâ experience and views of the post mortems examination BMJ ###; #<DATUM> richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## <PERSOON> TY, Downe S A difficult conversation? <PERSOON> views of parents and professionals on the consent process for perinatal postmortems after stillbirth <PERSOON> of macerated stillborn fetuses <PERSOON> E, et al by QF-PCR Assessment on ## ### consecutive clinical samples <PERSOON-##> Hum Reddy UM, Page GP, Saade GR, <PERSOON-##> RM, <PERSOON-##> VR, Parker CB, <PERSOON-##> BM, Dudley DJ, <PERSOON-##> versus microarray testing for genetic abnormalities after stillbirth <PERSOON-##> J Med ### precursor of hypofibrinogenemia following fetal death in utero Obstet Gynecol National Institute for Health and Clinical Excellence Clinical guideline no ## Induction of labour London National Institute for Health and Goldstein DP, <PERSOON-##> JP, Reid DE Management of intrauterine <PERSOON-##> IN Relevance of plasma fibrinogen <PERSOON-##> G, <PERSOON-##> complications after stillbirth â influence of memories and immediate <PERSOON-##> management of late intrauterine death using a combination RÃ¥destad I, <PERSOON-##> B A comparison of womenâs memories of care during pregnancy, labour and delivery after stillbirth Health Clinical guideline Caesarean section London RCOG Press; ### Steel A et al Management of complicated second stage of labor in stillbirths a review of the literature and lessons learnt from two cases in the <PERSOON-##> IM, Evans J richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## <PERSOON-##> L.
| 529 | nvog |
consecutive clinical samples <PERSOON> Hum Reddy UM, Page GP, Saade GR, <PERSOON> RM, <PERSOON> VR, Parker CB, <PERSOON> BM, Dudley DJ, <PERSOON> versus microarray testing for genetic abnormalities after stillbirth <PERSOON> J Med ### precursor of hypofibrinogenemia following fetal death in utero Obstet Gynecol National Institute for Health and Clinical Excellence Clinical guideline no ## Induction of labour London National Institute for Health and Goldstein DP, <PERSOON> JP, Reid DE Management of intrauterine <PERSOON> IN Relevance of plasma fibrinogen <PERSOON> G, <PERSOON-##> complications after stillbirth â influence of memories and immediate <PERSOON-##> management of late intrauterine death using a combination RÃ¥destad I, <PERSOON-##> B A comparison of womenâs memories of care during pregnancy, labour and delivery after stillbirth Health Clinical guideline Caesarean section London RCOG Press; ### Steel A et al Management of complicated second stage of labor in stillbirths a review of the literature and lessons learnt from two cases in the <PERSOON-##> IM, Evans J richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## <PERSOON-##> L intravascular coagulation (DIC) in a cow with endometritis and fetal death] Van <PERSOON-##> MJ, Hanssens M A randomized controlled trial of misoprostol and sulprostone to end pregnancy Guideline No ## Reducing the risk of thrombosis and embolism during <PERSOON-##> NJ Pre-pregnancy weight and the risk of stillbirth and neonatal death <PERSOON-##> HB Treatment for lactation suppression little progress in one hundred years <PERSOON-##> AG,<PERSOON-##> of bromocriptine versus breast puerperal lactation randomised, double blind, multicentre study European Multicentre Study Group for Cabergoline in Lactation Inhibition BMJ of Great Britain British National Formulary (BNF) ## <PERSOON-##> GE, Jakobovits <INSTELLING>, <PERSOON-##> ME, Blake DA, Dubin NH, <PERSOON-##> effect of chlorotrianisene as postpartum lactation suppression on blood richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## National Institute for Health and Clinical Excellence NICE clinical guideline ## Antenatal and postnatal mental health Clinical management <PERSOON-##> that predict infant disorganization in mothers classified as U in pregnancy <PERSOON-##>, correlates and predictors of post-traumatic stress disorder in the pregnancy after stillbirth <PERSOON-##> MF, <PERSOON-##> RA.
| 561 | nvog |
intravascular coagulation (DIC) in a cow with endometritis and fetal death] Van <PERSOON> MJ, Hanssens M A randomized controlled trial of misoprostol and sulprostone to end pregnancy Guideline No ## Reducing the risk of thrombosis and embolism during <PERSOON> NJ Pre-pregnancy weight and the risk of stillbirth and neonatal death <PERSOON> HB Treatment for lactation suppression little progress in one hundred years <PERSOON> AG,<PERSOON> of bromocriptine versus breast puerperal lactation randomised, double blind, multicentre study European Multicentre Study Group for Cabergoline in Lactation Inhibition BMJ of Great Britain British National Formulary (BNF) ## <PERSOON> GE, Jakobovits <INSTELLING>, <PERSOON> ME, Blake DA, Dubin NH, <PERSOON> effect of chlorotrianisene as postpartum lactation suppression on blood richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## National Institute for Health and Clinical Excellence NICE clinical guideline ## Antenatal and postnatal mental health Clinical management <PERSOON> that predict infant disorganization in mothers classified as U in pregnancy <PERSOON-##>, correlates and predictors of post-traumatic stress disorder in the pregnancy after stillbirth <PERSOON-##> MF, <PERSOON-##> PE Long-term impact of perinatal bereavement Comparison of grief reactions after intrauterine versus neonatal death <PERSOON-##> KJ, <PERSOON-##> RA Marriage and cohabitation <PERSOON-##> JD Support after perinatal death a study of support and counselling after perinatal bereavement <PERSOON-##> V,<PERSOON-##> for mothers, fathers and families after perinatal death <PERSOON-##> role of caregivers after a stillbirth views and experiences of parents Birth ###;<DATUM> # Hsu MT,Tseng YF, Banks JM, Kuo LL Interpretations of <PERSOON-##> about grief from normal families <PERSOON-##> PW Long-term outcomes for mothers who have or have not held their experience of losing a child before birth <PERSOON-##> JA, <PERSOON-##> LA,<PERSOON-##> return of pituitary and ovarian activity during lactation inhibition with the new dopamine agonist CV #<DATUM> and during <PERSOON-##> CD Stillbirth as risk factor for depression and anxiety in the subsequent pregnancy cohort study <PERSOON-##> P,<PERSOON-##> impact of stillbirth on fathers in the subsequent pregnancy and richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## <PERSOON-##> GC, Pell JP, Dobbie R.
| 554 | nvog |
PE Long-term impact of perinatal bereavement Comparison of grief reactions after intrauterine versus neonatal death <PERSOON> KJ, <PERSOON> RA Marriage and cohabitation <PERSOON> JD Support after perinatal death a study of support and counselling after perinatal bereavement <PERSOON> V,<PERSOON> for mothers, fathers and families after perinatal death <PERSOON> role of caregivers after a stillbirth views and experiences of parents Birth ###;<DATUM> # Hsu MT,Tseng YF, Banks JM, Kuo LL Interpretations of <PERSOON> about grief from normal families <PERSOON> PW Long-term outcomes for mothers who have or have not held their experience of losing a child before birth <PERSOON> JA, <PERSOON-##> LA,<PERSOON-##> return of pituitary and ovarian activity during lactation inhibition with the new dopamine agonist CV #<DATUM> and during <PERSOON-##> CD Stillbirth as risk factor for depression and anxiety in the subsequent pregnancy cohort study <PERSOON-##> P,<PERSOON-##> impact of stillbirth on fathers in the subsequent pregnancy and richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## <PERSOON-##> GC, Pell JP, Dobbie R preterm birth and neonatal death retrospective cohort study <PERSOON-##> TB, Olsen SF, Secher NJ Exposure to tobacco smoke in utero and the risk of stillbirth and death in the first <PERSOON-##> RW, et al Maternal obesity and pregnancy outcome a study of ###,### pregnancies in population of relatively low-risk mothers Paediatr Perinat Epidemiol ###;## subsequent to intrauterine death in the first pregnancy BJOG ###;#<DATUM> ## Getahun D, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> W, et al <PERSOON-##> association between stillbirth in the first pregnancy and stillbirth resulting from causes other than maternal conditions and fetal <PERSOON-##> RJ, <PERSOON-##> CG Subsequent birth <PERSOON-##> S, et al Identifying the causes of stillbirth a comparison of four classification Gardosi J, <PERSOON-##> SM, McGeown P, <PERSOON-##> of stillbirth by relevant condition at death (ReCoDe) population <PERSOON-##> management of the next pregnancy after an unexplained stillbirth an anonymous postal survey of <PERSOON-##> attachment behaviour among infants born subsequent to stillbirth <PERSOON-##> KJ, Kuznia AL, Hayward RA How physicians cope with stillbirth or neonatal death a national survey of obstetricians Obstet Gynecol.
| 561 | nvog |
birth and neonatal death retrospective cohort study <PERSOON> TB, Olsen SF, Secher NJ Exposure to tobacco smoke in utero and the risk of stillbirth and death in the first <PERSOON> RW, et al Maternal obesity and pregnancy outcome a study of ###,### pregnancies in population of relatively low-risk mothers Paediatr Perinat Epidemiol ###;## subsequent to intrauterine death in the first pregnancy BJOG ###;#<DATUM> ## Getahun D, <PERSOON> C, <PERSOON> W, et al <PERSOON> association between stillbirth in the first pregnancy and stillbirth resulting from causes other than maternal conditions and fetal <PERSOON> RJ, <PERSOON> CG Subsequent birth <PERSOON> S, et al Identifying the causes of stillbirth a comparison of four classification Gardosi J, <PERSOON> SM, McGeown P, <PERSOON-##> of stillbirth by relevant condition at death (ReCoDe) population <PERSOON-##> management of the next pregnancy after an unexplained stillbirth an anonymous postal survey of <PERSOON-##> attachment behaviour among infants born subsequent to stillbirth <PERSOON-##> KJ, Kuznia AL, Hayward RA How physicians cope with stillbirth or neonatal death a national survey of obstetricians Obstet Gynecol Bijlage # Verantwoording en gradering van bewijs en aanbevelingen Deze multidisciplinaire richtlijn is gebaseerd op de Britse Green-top guideline âLate intrauterine Fetal Death and Stillbirthâ, gepubliceerd oktober ### door het Royal College of Obstetricians and Gynecologists en te vinden op de RCOG website In ### wordt door de RCOG beoordeeld of herziening van de RCOG richtlijn nodig is De mate van bewijskracht van de aanbevelingen en de gebruikte literatuur zijn aangegeven zoals in de NVOG richtlijnen gebruikelijk is Tabel Indeling van onderzoeksresultaten naar mate van bewijskracht voor interventiestudies A#-niveau betreffen, waarbij de resultaten van afzonderlijke onderzoeken Gerandomiseerde klinische trials van mindere kwaliteit of onvoldoende Tabel Indeling van de wetenschappelijke bewijsvoering voor een bepaalde bewering richtlijn âBegeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorteâ pagina - ## â van ## © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Deze richtlijn, ontwikkeld door de Koepel Kwaliteit NVOG, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> te <LOCATIE> De richtlijn werd opgesteld door <PERSOON-##>, AIOS gynaecologie, Afdeling Gynaecologie en Obstetrie <INSTELLING> en prof <PERSOON-##>-richtlijnen beschrijven een minimum niveau van zorg te verlenen door een gynaecoloog in gemiddelde omstandigheden Zij hebben een adviserend <INSTELLING> Een gynaecoloog kan geargumenteerd afwijken van een richtlijn wanneer concrete omstandigheden dat noodzakelijk maken Dat kan onder meer het geval zijn wanneer een gynaecoloog tegemoet moet komen aan de objectieve noden en/of subjectieve behoeften Beleid op instellingsniveau kan er incidenteel toe leiden dat (volledige) lokale toepassing.
| 576 | nvog |
Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ); Orde van Medisch Specialisten (OMS) De Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) is een vereniging van en voor anesthesiologen, zij behartigt de belangen van haar leden en draagt bij aan een positief imago van de anesthesiologie en de anesthesiologen in ons land De NVA staat voor een kwalitatief goede en doelmatige uitvoering van de anesthesiologie door het ontwikkelen en uitvoeren van beleid op het gebied van wetenschappelijk onderzoek, medische technologie, De Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) heeft zich de bevordering van de heelkunde ten doel gesteld, alsmede de behartiging van de belangen van de als en praktiserende chirurgen zijn lid van de NVvH Het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO, gevestigd in <LOCATIE>, heeft tot doel ondersteunen bij het verbeteren van de patiëntenzorg Het CBO biedt via programmaâs en projecten ondersteuning en begeleiding bij systematisch en gestructureerd meten, Dhr prof <PERSOON> voor Anesthesiologie, Dhr <PERSOON> voor Anesthesiologie, inhoudelijk Mw <PERSOON> voor Klinische Geriatrie Mw <PERSOON> voor <PERSOON> Dhr prof <PERSOON> Dhr <PERSOON> voor Obstetrie en Mw <PERSOON>, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie Dhr <PERSOON>, Nationaal ICT Instituut in de Zorg Mw <PERSOON-##> voor Dagbehandeling en Dhr <PERSOON-##> voor Plastische Chirurgie Mw <PERSOON-##>, senior adviseur CBO Mw <PERSOON-##>, senior adviseur CBO tot <DATUM> vanaf <DATUM> Orde van Dhr <PERSOON-##>, senior adviseur CBO tot en met december ### Dhr prof <PERSOON-##>, hoogleraar peri-operatieve veiligheid <PERSOON-##>, hoofd <PERSOON-##> In ### verscheen het eerste gedeelte van het rapport Toezicht Operatief Proces (TOP) van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) Dit gedeelte betrof het preoperatieve traject en kreeg als titel Preoperatief traject ontbeert multidisciplinaire en gestandaardiseerde aanpak en teamvorming Het onderzoek van de Inspectie heeft zich toegespitst op communicatie en overdracht van gegevens; gegevens die noodzakelijk zijn voor het verlenen van De inspectie komt naar aanleiding van het onderzoek tot de volgende bevindingen De overdracht van informatie en de samenwerking tussen alle zorgverleners kunnen Communicatie met de patiënt in het kader van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) komt beperkt tot zijn recht en vindt onvoldoende Dossiervoering en verslaglegging zijn zeer divers en onvolledig, informatie ontbreekt of <PERSOON-##> planning van de operatiedatum door het behandelende team vermindert de complexiteit van het traject en biedt direct logistiek houvast.
| 504 | nvog |
Instituut in de Zorg Mw <PERSOON> voor Dagbehandeling en Dhr <PERSOON> voor Plastische Chirurgie Mw <PERSOON>, senior adviseur CBO Mw <PERSOON>, senior adviseur CBO tot <DATUM> vanaf <DATUM> Orde van Dhr <PERSOON>, senior adviseur CBO tot en met december ### Dhr prof <PERSOON>, hoogleraar peri-operatieve veiligheid <PERSOON>, hoofd <PERSOON> In ### verscheen het eerste gedeelte van het rapport Toezicht Operatief Proces (TOP) van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) Dit gedeelte betrof het preoperatieve traject en kreeg als titel Preoperatief traject ontbeert multidisciplinaire en gestandaardiseerde aanpak en teamvorming Het onderzoek van de Inspectie heeft zich toegespitst op communicatie en overdracht van gegevens; gegevens die noodzakelijk zijn voor het verlenen van De inspectie komt naar aanleiding van het onderzoek tot de volgende bevindingen De overdracht van informatie en de samenwerking tussen alle zorgverleners kunnen Communicatie met de patiënt in het kader van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) komt beperkt tot zijn recht en vindt onvoldoende Dossiervoering en verslaglegging zijn zeer divers en onvolledig, informatie ontbreekt of <PERSOON> planning van de operatiedatum door het behandelende team vermindert de complexiteit van het traject en biedt direct logistiek houvast De Inspectie komt tot de conclusie dat de patiënt onvoldoende centraal staat, en eist dat de ziekenhuizen samen met de zorgverleners op korte termijn regels opstellen voor standaardisatie, regie en teamvorming De inspectie zal de uitwerking en implementatie van deze regels binnen een periode van <LEEFTIJD> jaar monitoren en toetsen De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), de Nederlandse Vereniging voor Medisch Specialisten (OMS) (h)erkennen veel van de door de IGZ gevonden tekortkomingen De organisatie is niet meegegroeid met de complexer wordende zorg De ontwikkeling van een gezamenlijke richtlijn betreffende het preoperatieve traject wordt daarom noodzakelijk geacht Standaardisatie van het (pre)operatieve proces en de ontwikkeling van een dossier met een landelijk format kan plaatsvinden door zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande kennis en praktijken Hierbij dient gedacht te worden aan bestaande richtlijnen, klinische paden en âbest practicesâ De NVA, NVvH, NVZ en OMS met steun van het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO het initiatief genomen De richtlijn wordt geacht antwoord te geven op de volgende vragen Wat dient in het preoperatief traject geregeld te worden en waarom? Welke informatie moet preoperatief uitgevraagd en/of gedeeld en vastgelegd worden Daarnaast vormt de beoogde richtlijn een essentiële basis voor EPD (Elektronisch Patiënten De richtlijn heeft betrekking op alle patiënten die in <LOCATIE> electief geopereerd worden Door de WHO (World Health Organization) wordt een operatie als volgt gedefinieerd âAny manipulation, or suturing of tissue, and that usually requires regional or general anaesthesia or profound sedation to control painâ (Weiser ###) De richtlijn is bedoeld voor elke.
| 550 | nvog |
onvoldoende centraal staat, en eist dat de ziekenhuizen samen met de zorgverleners op korte termijn regels opstellen voor standaardisatie, regie en teamvorming De inspectie zal de uitwerking en implementatie van deze regels binnen een periode van <LEEFTIJD> jaar monitoren en toetsen De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), de Nederlandse Vereniging voor Medisch Specialisten (OMS) (h)erkennen veel van de door de IGZ gevonden tekortkomingen De organisatie is niet meegegroeid met de complexer wordende zorg De ontwikkeling van een gezamenlijke richtlijn betreffende het preoperatieve traject wordt daarom noodzakelijk geacht Standaardisatie van het (pre)operatieve proces en de ontwikkeling van een dossier met een landelijk format kan plaatsvinden door zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande kennis en praktijken Hierbij dient gedacht te worden aan bestaande richtlijnen, klinische paden en âbest practicesâ De NVA, NVvH, NVZ en OMS met steun van het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO het initiatief genomen De richtlijn wordt geacht antwoord te geven op de volgende vragen Wat dient in het preoperatief traject geregeld te worden en waarom? Welke informatie moet preoperatief uitgevraagd en/of gedeeld en vastgelegd worden Daarnaast vormt de beoogde richtlijn een essentiële basis voor EPD (Elektronisch Patiënten De richtlijn heeft betrekking op alle patiënten die in <LOCATIE> electief geopereerd worden Door de WHO (World Health Organization) wordt een operatie als volgt gedefinieerd âAny manipulation, or suturing of tissue, and that usually requires regional or general anaesthesia or profound sedation to control painâ (Weiser ###) De richtlijn is bedoeld voor elke De implementatie van de richtlijn is de verantwoordelijkheid van de ziekenhuizen en de op de verantwoordelijkheden van - de verschillende zorgverleners tijdens het preoperatieve traject Bij het preoperatieve traject zijn veel partijen betrokken Centraal staat de patiënt die dit traject doorloopt Binnen het ziekenhuis zijn in ieder geval betrokken de operateur, de anesthesioloog, eventueel geconsulteerde specialisten, verpleegkundigen, en de afdelingen opname en planning Dit maakt het des te belangrijker dat er een systeem bestaat waarin informatie eenduidig en betrouwbaar wordt verzameld, geregistreerd en gecommuniceerd In de richtlijn wordt beschreven welke informatie minimaal noodzakelijk is om het traject veilig te kunnen doorlopen Hierbij wordt de informatie alleen op geaggregeerd niveau beschreven, verantwoordelijkheid voor de invulling van de inhoudelijke details ligt op het niveau van de beroepsgroepen zelf In de regel zal de betreffende informatie ook nu al verzameld worden De bedoeling van deze richtlijn is niet dat de gegevens in de verschillende fasen steeds opnieuw worden geregistreerd, maar dat de vastgelegde informatie uiteindelijk eenduidig en op één plaats beschikbaar is voor alle betrokken zorgverleners en dat de patiënt adequaat geïnformeerd wordt Reeds ingevoerde informatie dient steeds aangevuld te worden Reeds ingevoerde informatie dient wel op juistheid dossier dat door de verschillende zorgverleners wordt opgebouwd, in plaats van afzonderlijke dossiers waarin informatie dubbel of niet eenduidig wordt vastgelegd Zorginstellingen worden daarom opgeroepen om te faciliteren dat op basis van deze richtlijn één perioperatief, voor iedere betrokkene toegankelijk, dossier per patiënt wordt ingevoerd,.
| 569 | nvog |
implementatie van de richtlijn is de verantwoordelijkheid van de ziekenhuizen en de op de verantwoordelijkheden van - de verschillende zorgverleners tijdens het preoperatieve traject Bij het preoperatieve traject zijn veel partijen betrokken Centraal staat de patiënt die dit traject doorloopt Binnen het ziekenhuis zijn in ieder geval betrokken de operateur, de anesthesioloog, eventueel geconsulteerde specialisten, verpleegkundigen, en de afdelingen opname en planning Dit maakt het des te belangrijker dat er een systeem bestaat waarin informatie eenduidig en betrouwbaar wordt verzameld, geregistreerd en gecommuniceerd In de richtlijn wordt beschreven welke informatie minimaal noodzakelijk is om het traject veilig te kunnen doorlopen Hierbij wordt de informatie alleen op geaggregeerd niveau beschreven, verantwoordelijkheid voor de invulling van de inhoudelijke details ligt op het niveau van de beroepsgroepen zelf In de regel zal de betreffende informatie ook nu al verzameld worden De bedoeling van deze richtlijn is niet dat de gegevens in de verschillende fasen steeds opnieuw worden geregistreerd, maar dat de vastgelegde informatie uiteindelijk eenduidig en op één plaats beschikbaar is voor alle betrokken zorgverleners en dat de patiënt adequaat geïnformeerd wordt Reeds ingevoerde informatie dient steeds aangevuld te worden Reeds ingevoerde informatie dient wel op juistheid dossier dat door de verschillende zorgverleners wordt opgebouwd, in plaats van afzonderlijke dossiers waarin informatie dubbel of niet eenduidig wordt vastgelegd Zorginstellingen worden daarom opgeroepen om te faciliteren dat op basis van deze richtlijn één perioperatief, voor iedere betrokkene toegankelijk, dossier per patiënt wordt ingevoerd, ondergaan Voor specifieke patiëntengroepen, bijvoorbeeld kinderen of patiënten met specifieke aandoeningen, wordt geen apart traject beschreven Veelal zullen deze groepen passen binnen de kaders van deze richtlijn, maar zullen de accenten verschillen Waar bijvoorbeeld informed consent genoemd wordt, zal dit voor kinderen en wilsonbekwamen anders ingevuld moeten worden dan voor de gangbare volwassen patiënt patiëntenstromen duidelijk beschrijven in specifieke werkwijzen en richtlijnen, hetgeen de implementatie van de richtlijn ten goede zal komen Voor deze richtlijn wordt het preoperatieve traject gedefinieerd als het traject vanaf het spreekuur bij de operateur tot aan de start van de inleiding van de anesthesie op de De werkgroep heeft beoogd een korte, handzame richtlijn op te stellen, waarin informatieoverdracht en afstemming van verantwoordelijkheden de belangrijkste elementen zijn De kwaliteit van zorg en veiligheid van de patiënt staan hierbij centraal Een kerngroep, ondersteund door het CBO, is verantwoordelijk voor het zoeken en beoordelen van de literatuur, het opstellen van de tekst, de redactie van de richtlijn en de begeleiding van het ontwikkelproces De kerngroep legt haar resultaten voor aan een brede werkgroep van vertegenwoordigers uit het werkveld Omdat er weinig onderzoek is gedaan naar de organisatorische aspecten van het preoperatieve traject, vormen naast bestaande richtlijnen en adviezen, best practices en ervaringen van experts belangrijke onderbouwende elementen De datapakketten in de bijlagen van deze richtlijn zijn, wanneer daartoe beschikbaar, samengesteld uit datasets zoals voorgesteld of beschikbaar gemaakt door wetenschappelijke verenigingen Om deze reden is de conceptrichtlijn dan ook op.
| 545 | nvog |
kinderen of patiënten met specifieke aandoeningen, wordt geen apart traject beschreven Veelal zullen deze groepen passen binnen de kaders van deze richtlijn, maar zullen de accenten verschillen Waar bijvoorbeeld informed consent genoemd wordt, zal dit voor kinderen en wilsonbekwamen anders ingevuld moeten worden dan voor de gangbare volwassen patiënt patiëntenstromen duidelijk beschrijven in specifieke werkwijzen en richtlijnen, hetgeen de implementatie van de richtlijn ten goede zal komen Voor deze richtlijn wordt het preoperatieve traject gedefinieerd als het traject vanaf het spreekuur bij de operateur tot aan de start van de inleiding van de anesthesie op de De werkgroep heeft beoogd een korte, handzame richtlijn op te stellen, waarin informatieoverdracht en afstemming van verantwoordelijkheden de belangrijkste elementen zijn De kwaliteit van zorg en veiligheid van de patiënt staan hierbij centraal Een kerngroep, ondersteund door het CBO, is verantwoordelijk voor het zoeken en beoordelen van de literatuur, het opstellen van de tekst, de redactie van de richtlijn en de begeleiding van het ontwikkelproces De kerngroep legt haar resultaten voor aan een brede werkgroep van vertegenwoordigers uit het werkveld Omdat er weinig onderzoek is gedaan naar de organisatorische aspecten van het preoperatieve traject, vormen naast bestaande richtlijnen en adviezen, best practices en ervaringen van experts belangrijke onderbouwende elementen De datapakketten in de bijlagen van deze richtlijn zijn, wanneer daartoe beschikbaar, samengesteld uit datasets zoals voorgesteld of beschikbaar gemaakt door wetenschappelijke verenigingen Om deze reden is de conceptrichtlijn dan ook op Het gebruik van de conceptrichtlijn is in een vijftal ziekenhuizen getest Aan deze praktijktest namen zowel grote, middelgrote als kleine ziekenhuizen met verschillende âzorgketensâ deel, (bijvoorbeeld hernia, KNO, etc ) Voor de praktijktest zijn voornamelijk eenvoudige zorgketens geselecteerd Dit betekent dat er in de praktijktest geen of nauwelijks ervaring is opgedaan met intensievere trajecten De praktijktest vond plaats in de periode september / oktober ### bij een beperkt aantal patiënten per zorgketen Een belangrijk aandachtspunt bij de praktijktest was de vormgeving van de stopmomenten De praktijktest werd ondersteund door een eenvoudige ICT-tool Deze ICT-tool was door NICTIZ ontworpen en De praktijktest was bedoeld om antwoord te krijgen op de vragen Bij hoeveel patiënten (totaal en per keten) is het niet goed gelopen en waarom? Welke aanpassingen zijn nodig in de organisatie om deze richtlijn uit te voeren? Zijn eventuele problemen gerelateerd aan de richtlijn, het proces of het ziekenhuis? Het aantal patiënten dat het preoperatieve traject volgens de richtlijn doorlopen heeft, varieerde sterk per deelnemend ziekenhuis (#-##) Ziekenhuizen die de praktijktest hadden voorbereid in een multidisciplinair team scoorden hierin beter dan ziekenhuizen waar de Betrokkenen gaven aan dat het vanwege de korte tijd niet altijd mogelijk was om voldoende aanpassingen in de organisatie te maken om volgens de richtlijn te werken Desalniettemin heeft deze beperkte test toch nieuwe inzichten opgeleverd De belangrijkste bevinding uit de praktijktest was dat de structuur van de richtlijn goed is In de meeste ziekenhuizen zullen organisatorische aanpassingen nodig zijn om volgens de richtlijn te werken.
| 561 | nvog |
ziekenhuizen getest Aan deze praktijktest namen zowel grote, middelgrote als kleine ziekenhuizen met verschillende âzorgketensâ deel, (bijvoorbeeld hernia, KNO, etc ) Voor de praktijktest zijn voornamelijk eenvoudige zorgketens geselecteerd Dit betekent dat er in de praktijktest geen of nauwelijks ervaring is opgedaan met intensievere trajecten De praktijktest vond plaats in de periode september / oktober ### bij een beperkt aantal patiënten per zorgketen Een belangrijk aandachtspunt bij de praktijktest was de vormgeving van de stopmomenten De praktijktest werd ondersteund door een eenvoudige ICT-tool Deze ICT-tool was door NICTIZ ontworpen en De praktijktest was bedoeld om antwoord te krijgen op de vragen Bij hoeveel patiënten (totaal en per keten) is het niet goed gelopen en waarom? Welke aanpassingen zijn nodig in de organisatie om deze richtlijn uit te voeren? Zijn eventuele problemen gerelateerd aan de richtlijn, het proces of het ziekenhuis? Het aantal patiënten dat het preoperatieve traject volgens de richtlijn doorlopen heeft, varieerde sterk per deelnemend ziekenhuis (#-##) Ziekenhuizen die de praktijktest hadden voorbereid in een multidisciplinair team scoorden hierin beter dan ziekenhuizen waar de Betrokkenen gaven aan dat het vanwege de korte tijd niet altijd mogelijk was om voldoende aanpassingen in de organisatie te maken om volgens de richtlijn te werken Desalniettemin heeft deze beperkte test toch nieuwe inzichten opgeleverd De belangrijkste bevinding uit de praktijktest was dat de structuur van de richtlijn goed is In de meeste ziekenhuizen zullen organisatorische aanpassingen nodig zijn om volgens de richtlijn te werken Als belangrijk voordeel werd gezien de verbetering van de veiligheid van de patiënt en de duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling Als grootste nadeel werd gezien de grotere administratieve last De komst van het EPD wordt als een belangrijk hulpmiddel gezien Verder bleek dat een aantal zaken in de richtlijn duidelijker moesten worden beschreven De deelnemers aan de praktijktest gaven aan het wenselijk te vinden dat de richtlijn de eindverantwoordelijkheden in iedere fase van het traject beschrijft, maar dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van specifieke taken veelal lokaal kan worden ingevuld (tenzij er goede redenen zijn om die uitvoering wel dwingend voor te schrijven) Op basis van deze bevindingen is de conceptrichtlijn waar nodig aangepast De De richtlijn is uiteraard gericht op verbetering van de zorg rondom de patiënt die een operatie moet ondergaan Bij de ontwikkeling van de richtlijn heeft daarom het Voor de ontwikkeling van deze richtlijn is financiering verkregen van ZorgOnderzoek <LOCATIE> medische wetenschappen (ZonMW) Aan alle werkgroepleden is gevraagd een aangeven Een overzicht van deze belangenverklaringen ligt ter inzage bij het De richtlijn Het Preoperatieve Traject beschrijft het eerste deel van het perioperatieve traject dat een patiënt doorloopt wanneer deze geopereerd wordt De rest van het traject zal in Mede omdat deze richtlijn voor een groot deel gebaseerd is op best practices en expert opinion zal het nodig zijn om de richtlijn te onderhouden op continue basis Het up-to-date houden van richtlijnen op continue basis duiden we aan met het begrip âlevende richtlijnenâ.
| 558 | nvog |
werd gezien de verbetering van de veiligheid van de patiënt en de duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling Als grootste nadeel werd gezien de grotere administratieve last De komst van het EPD wordt als een belangrijk hulpmiddel gezien Verder bleek dat een aantal zaken in de richtlijn duidelijker moesten worden beschreven De deelnemers aan de praktijktest gaven aan het wenselijk te vinden dat de richtlijn de eindverantwoordelijkheden in iedere fase van het traject beschrijft, maar dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van specifieke taken veelal lokaal kan worden ingevuld (tenzij er goede redenen zijn om die uitvoering wel dwingend voor te schrijven) Op basis van deze bevindingen is de conceptrichtlijn waar nodig aangepast De De richtlijn is uiteraard gericht op verbetering van de zorg rondom de patiënt die een operatie moet ondergaan Bij de ontwikkeling van de richtlijn heeft daarom het Voor de ontwikkeling van deze richtlijn is financiering verkregen van ZorgOnderzoek <LOCATIE> medische wetenschappen (ZonMW) Aan alle werkgroepleden is gevraagd een aangeven Een overzicht van deze belangenverklaringen ligt ter inzage bij het De richtlijn Het Preoperatieve Traject beschrijft het eerste deel van het perioperatieve traject dat een patiënt doorloopt wanneer deze geopereerd wordt De rest van het traject zal in Mede omdat deze richtlijn voor een groot deel gebaseerd is op best practices en expert opinion zal het nodig zijn om de richtlijn te onderhouden op continue basis Het up-to-date houden van richtlijnen op continue basis duiden we aan met het begrip âlevende richtlijnenâ Beoogd wordt dat richtlijnen 'leven' bij professionals, dat kennis uit richtlijnen gebruikt wordt door behandelaars, dat er terugkoppeling plaatsvindt over toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk en dat de richtlijnen op grond hiervan op continue basis worden herzien, zodat er voor professionals en patiënten een steeds actueel, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie en de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde zijn samen verantwoordelijk voor het onderhoud van deze richtlijn Bij de richtlijn wordt een conceptset indicatoren opgeleverd, gebaseerd op de belangrijkste aanbevelingen Vanwege de directe aansluiting bij de vervolgrichtlijnen Peroperatief Traject en Postoperatief Traject zal een complete set structuur- , proces- en uitkomstindicatoren gerelateerd aan het hele perioperatieve traject bij richtlijn # (peroperatief traject) en # Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften, maar op âevidenceâ (en waar dat niet zorgverleners moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen Aangezien deze zorgverleners op basis van hun professionele autonomie zo nodig afwijken van de richtlijn Afwijken van richtlijnen kan in bepaalde situaties zelfs noodzakelijk zijn Wanneer van de richtlijn wordt afgeweken, dient dit beargumenteerd en gedocumenteerd te worden Het NOG ziet deze richtlijn niet als evidence based richtlijn, maar als consensusdocument en onderschrijft de inhoud De meeste literatuur die gevonden werd had betrekking op de inhoud van de preoperatieve screening (bij welke patiëntengroepen dient wat te gebeuren) en niet op de procesmatige aspecten zoals verantwoordelijkheden, samenwerking en communicatie (Mambourg ###, NICE ###) De vraag wat de inhoud moet zijn van het preoperatieve onderzoek valt buiten het bestek van deze richtlijn.
| 559 | nvog |
dat richtlijnen 'leven' bij professionals, dat kennis uit richtlijnen gebruikt wordt door behandelaars, dat er terugkoppeling plaatsvindt over toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk en dat de richtlijnen op grond hiervan op continue basis worden herzien, zodat er voor professionals en patiënten een steeds actueel, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie en de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde zijn samen verantwoordelijk voor het onderhoud van deze richtlijn Bij de richtlijn wordt een conceptset indicatoren opgeleverd, gebaseerd op de belangrijkste aanbevelingen Vanwege de directe aansluiting bij de vervolgrichtlijnen Peroperatief Traject en Postoperatief Traject zal een complete set structuur- , proces- en uitkomstindicatoren gerelateerd aan het hele perioperatieve traject bij richtlijn # (peroperatief traject) en # Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften, maar op âevidenceâ (en waar dat niet zorgverleners moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen Aangezien deze zorgverleners op basis van hun professionele autonomie zo nodig afwijken van de richtlijn Afwijken van richtlijnen kan in bepaalde situaties zelfs noodzakelijk zijn Wanneer van de richtlijn wordt afgeweken, dient dit beargumenteerd en gedocumenteerd te worden Het NOG ziet deze richtlijn niet als evidence based richtlijn, maar als consensusdocument en onderschrijft de inhoud De meeste literatuur die gevonden werd had betrekking op de inhoud van de preoperatieve screening (bij welke patiëntengroepen dient wat te gebeuren) en niet op de procesmatige aspecten zoals verantwoordelijkheden, samenwerking en communicatie (Mambourg ###, NICE ###) De vraag wat de inhoud moet zijn van het preoperatieve onderzoek valt buiten het bestek van deze richtlijn In ### heeft de Gezondheidsraad een advies gepubliceerd (Preoperatief onderzoek; een herijking van uitgangspunten), waarin aandacht wordt besteed aan het doel, de inhoud en de opzet van preoperatief onderzoek, maar ook aan de verantwoordelijkheid ervoor en de organisatie ervan Volgens het advies is het doel van het preoperatief onderzoek uitsluitend het schatten en beperken van het gezondheidsrisico van de ingreep en de daarbij toegepaste anesthesie Bovendien geeft het de gelegenheid de patiënt voor te lichten over de ingreep en diens toestemming te vragen Anamnese en lichamelijk onderzoek zijn de kern van het preoperatieve onderzoek In het advies wordt de verantwoordelijkheid voor het preoperatief onderzoek, de risicoschatting en de daarop gebaseerde besluitvorming neergelegd bij de operateur en anesthesioloog samen De anesthesioloog moet de patiënt onderzoeken, het operatierisico inschatten en zo nodig aanvullend onderzoek of een specialistisch consult aanvragen Het perioperatief beleid dient dan in overleg met de operateur bepaald te worden De Gezondheidsraad pleitte in ### voor het instellen van een poliklinische preoperatieve screening door de anesthesioloog, <DATUM> weken voor de geplande operatie Inmiddels is deze poliklinische screening in het grootste deel van de ziekenhuizen Het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN Nederlandse Norm) heeft normen opgesteld voor het zorgproces dagbehandeling bij chirurgische ingrepen (NEN ###, ###) Hierin wordt ook ingegaan op het preoperatieve zorgproces er wordt over het preoperatieve onderzoek bijvoorbeeld gesteld dat het minimaal een medische en verpleegkundige anamnese en een lichamelijk onderzoek betreft, en dat het maximaal # maanden geldig is.
| 571 | nvog |
gepubliceerd (Preoperatief onderzoek; een herijking van uitgangspunten), waarin aandacht wordt besteed aan het doel, de inhoud en de opzet van preoperatief onderzoek, maar ook aan de verantwoordelijkheid ervoor en de organisatie ervan Volgens het advies is het doel van het preoperatief onderzoek uitsluitend het schatten en beperken van het gezondheidsrisico van de ingreep en de daarbij toegepaste anesthesie Bovendien geeft het de gelegenheid de patiënt voor te lichten over de ingreep en diens toestemming te vragen Anamnese en lichamelijk onderzoek zijn de kern van het preoperatieve onderzoek In het advies wordt de verantwoordelijkheid voor het preoperatief onderzoek, de risicoschatting en de daarop gebaseerde besluitvorming neergelegd bij de operateur en anesthesioloog samen De anesthesioloog moet de patiënt onderzoeken, het operatierisico inschatten en zo nodig aanvullend onderzoek of een specialistisch consult aanvragen Het perioperatief beleid dient dan in overleg met de operateur bepaald te worden De Gezondheidsraad pleitte in ### voor het instellen van een poliklinische preoperatieve screening door de anesthesioloog, <DATUM> weken voor de geplande operatie Inmiddels is deze poliklinische screening in het grootste deel van de ziekenhuizen Het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN Nederlandse Norm) heeft normen opgesteld voor het zorgproces dagbehandeling bij chirurgische ingrepen (NEN ###, ###) Hierin wordt ook ingegaan op het preoperatieve zorgproces er wordt over het preoperatieve onderzoek bijvoorbeeld gesteld dat het minimaal een medische en verpleegkundige anamnese en een lichamelijk onderzoek betreft, en dat het maximaal # maanden geldig is aan de patiënt wordt gegeven De operateur informeert de patiënt over het doel, de verwachte resultaten en de risicoâs van de ingreep, de gang van zaken, alternatieven en de maatregelen die thuis moeten worden getroffen De anesthesioloog informeert de patiënt over de anesthesietechnieken, het nuchter zijn en het al dan niet doorgebruiken van medicatie De verpleegkundige geeft informatie over de voorbereiding, het verblijf, en de benodigde <INSTELLING> Ook geeft de verpleegkundige instructie hoe te handelen bij gezondheidstoestand van de patiënt bij opname checkt (maar dat het ook de anesthesioloog informatie aan de patiënt, begeleiding van de patiënt en wachttijden) NIAZ (Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen, ###) Een toenemend aantal ziekenhuizen heeft een NIAZ-accreditatie Op dit moment hanteert het NIAZ een instellingsbrede NIAZ Kwaliteitsnorm Zorginstelling en aparte afdelingsnormen, waaronder normen voor het bureau opname, de dagbehandeling, de klinische (###) worden de afdelingsnormen geïntegreerd, waardoor de aparte afdelingsnormen komen te vervallen De NIAZ-normen hebben vooral betrekking op het aanwezig zijn van afspraken met betrekking tot werkwijze, verantwoordelijkheden en bevoegdheden In ### zijn door de WHO de âSafe Surgery Guidelinesâ gepubliceerd De kern van deze Het team maakt gebruik van methoden die schade door toediening van anesthetica Het team herkent levensbedreigende problemen van luchtweg of ademhaling en is Het team herkent het risico op ernstig bloedverlies en is hierop voorbereid Het team vermijdt het veroorzaken van een allergische reactie op een geneesmiddel of een bijwerking van een geneesmiddel als bekend is dat het risico hierop bij de patiënt.
| 579 | nvog |
over het doel, de verwachte resultaten en de risicoâs van de ingreep, de gang van zaken, alternatieven en de maatregelen die thuis moeten worden getroffen De anesthesioloog informeert de patiënt over de anesthesietechnieken, het nuchter zijn en het al dan niet doorgebruiken van medicatie De verpleegkundige geeft informatie over de voorbereiding, het verblijf, en de benodigde <INSTELLING> Ook geeft de verpleegkundige instructie hoe te handelen bij gezondheidstoestand van de patiënt bij opname checkt (maar dat het ook de anesthesioloog informatie aan de patiënt, begeleiding van de patiënt en wachttijden) NIAZ (Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen, ###) Een toenemend aantal ziekenhuizen heeft een NIAZ-accreditatie Op dit moment hanteert het NIAZ een instellingsbrede NIAZ Kwaliteitsnorm Zorginstelling en aparte afdelingsnormen, waaronder normen voor het bureau opname, de dagbehandeling, de klinische (###) worden de afdelingsnormen geïntegreerd, waardoor de aparte afdelingsnormen komen te vervallen De NIAZ-normen hebben vooral betrekking op het aanwezig zijn van afspraken met betrekking tot werkwijze, verantwoordelijkheden en bevoegdheden In ### zijn door de WHO de âSafe Surgery Guidelinesâ gepubliceerd De kern van deze Het team maakt gebruik van methoden die schade door toediening van anesthetica Het team herkent levensbedreigende problemen van luchtweg of ademhaling en is Het team herkent het risico op ernstig bloedverlies en is hierop voorbereid Het team vermijdt het veroorzaken van een allergische reactie op een geneesmiddel of een bijwerking van een geneesmiddel als bekend is dat het risico hierop bij de patiënt Het team voorkomt het achterblijven van instrumenten of gazen in operatiewonden Het team zorgt voor het veiligstellen en de correcte identificatie van chirurgische Het team zorgt voor effectieve communicatie en overdracht van belangrijke informatie ## Ziekenhuizen en gezondheidszorgsystemen dragen zorg voor regelmatige bewaking Bij de richtlijn is een Surgical Safety Checklist gevoegd, waarop op drie momenten een aantal items moet worden besproken en afgevinkt voor de inleiding van de anesthesie (sign in), voor de incisie (time-out) en voordat de patiënt de operatiekamer verlaat (sign out) De checklist is getest in acht ziekenhuizen in verschillende werelddelen Mortaliteit en complicaties tijdens de opname (binnen ## dagen) werden geregistreerd voor en na invoering van de checklist De auteurs rapporteren een afname van de mortaliteit van #,#% naar #,#% en van complicaties van ##% naar #% Het verschil in aantal complicaties wordt voor een deel verklaard door een afname in aantal wondinfecties in één ziekenhuis Ook het design van de studie kan een rol gespeeld hebben bij het verkrijgen van de gunstige Handreiking medische verantwoordelijkheden met betrekking tot de klinisch De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) heeft in ### de Handreiking inzake (hoofd)behandelaar-, medebehandelaar-, consulent- en waarnemerschap voor medisch specialisten, artsen en andere zelfstandige zorgverleners met betrekking tot de klinisch opgenomen patiënt in een <INSTELLING> opgesteld In deze handreiking wordt de hoofdbehandelaar verantwoordelijk gesteld voor de medische behandeling van een individuele patiënt als geheel Deze zorgt ervoor dat de behandeling gecoördineerd is, is verantwoordelijk voor de besluitvorming en is aanspreekbaar voor de patiënt, diens.
| 605 | nvog |
operatiewonden Het team zorgt voor het veiligstellen en de correcte identificatie van chirurgische Het team zorgt voor effectieve communicatie en overdracht van belangrijke informatie ## Ziekenhuizen en gezondheidszorgsystemen dragen zorg voor regelmatige bewaking Bij de richtlijn is een Surgical Safety Checklist gevoegd, waarop op drie momenten een aantal items moet worden besproken en afgevinkt voor de inleiding van de anesthesie (sign in), voor de incisie (time-out) en voordat de patiënt de operatiekamer verlaat (sign out) De checklist is getest in acht ziekenhuizen in verschillende werelddelen Mortaliteit en complicaties tijdens de opname (binnen ## dagen) werden geregistreerd voor en na invoering van de checklist De auteurs rapporteren een afname van de mortaliteit van #,#% naar #,#% en van complicaties van ##% naar #% Het verschil in aantal complicaties wordt voor een deel verklaard door een afname in aantal wondinfecties in één ziekenhuis Ook het design van de studie kan een rol gespeeld hebben bij het verkrijgen van de gunstige Handreiking medische verantwoordelijkheden met betrekking tot de klinisch De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) heeft in ### de Handreiking inzake (hoofd)behandelaar-, medebehandelaar-, consulent- en waarnemerschap voor medisch specialisten, artsen en andere zelfstandige zorgverleners met betrekking tot de klinisch opgenomen patiënt in een <INSTELLING> opgesteld In deze handreiking wordt de hoofdbehandelaar verantwoordelijk gesteld voor de medische behandeling van een individuele patiënt als geheel Deze zorgt ervoor dat de behandeling gecoördineerd is, is verantwoordelijk voor de besluitvorming en is aanspreekbaar voor de patiënt, diens Wat het perioperatieve traject betreft stelt de handreiking dat de operateur als hoofdbehandelaar verantwoordelijk is voor de indicatiestelling, de informatievoorziening aan de patiënt, de uitvoering van de ingreep en de postoperatieve zorg De anesthesioloog is als zorg en de postoperatieve bewaking op de verkoeverkamer, indien dit valt onder de In het <INSTELLING> is een multidisciplinaire checklist ontwikkeld voor het chirurgische proces, van opname tot ontslag (<PERSOON>) Deze lijst, die vooral gericht is op de overdrachtsmomenten, is multidisciplinair Op de opnamedag vullen zaalarts, operateur en anesthesioloog ieder een deel in Voor vertrek naar de holding wordt het voor de start van de operatie, waarbij operateur, anesthesioloog en operatieassistent aan de hand van de checklist de operatie voorbespreken De checklist bevat ook een postoperatief gedeelte De ervaringen van SURPASS zijn gebruikt bij het opstellen van deze richtlijn De communicatie tussen huisarts en specialist wordt beschreven in de NHG-richtlijn biedt huisarts en specialist een basis voor de overdracht van informatie rond het verwijzen van patiënten De richtlijn geeft een format voor de verwijsbrief, een format voor de retourbrief van de specialist, de geëigende momenten om elkaar te informeren, en beschrijft de relatie met HIS respectievelijk ZIS of EMD voor maximale geautomatiseerde Verzekeraar Medirisk ((WEBLINK) / schadepreventie / schadepreventieOK / OK-project) heeft een project âSchadepreventie op de OKâ Als top-## van de risicoâs op de OK vermeldt de website onbedoeld aansnijden/aanprikken, achterblijvende materialen, verwisselingsfouten, onzorgvuldige fractuurbehandeling, anesthesiegerelateerde schade, materiaal- en apparatuurdefecten, mislukte sterilisatie, medicatiefouten, intubatieschade, en ligging/positioneringsfouten.
| 611 | nvog |
traject betreft stelt de handreiking dat de operateur als hoofdbehandelaar verantwoordelijk is voor de indicatiestelling, de informatievoorziening aan de patiënt, de uitvoering van de ingreep en de postoperatieve zorg De anesthesioloog is als zorg en de postoperatieve bewaking op de verkoeverkamer, indien dit valt onder de In het <INSTELLING> is een multidisciplinaire checklist ontwikkeld voor het chirurgische proces, van opname tot ontslag (<PERSOON>) Deze lijst, die vooral gericht is op de overdrachtsmomenten, is multidisciplinair Op de opnamedag vullen zaalarts, operateur en anesthesioloog ieder een deel in Voor vertrek naar de holding wordt het voor de start van de operatie, waarbij operateur, anesthesioloog en operatieassistent aan de hand van de checklist de operatie voorbespreken De checklist bevat ook een postoperatief gedeelte De ervaringen van SURPASS zijn gebruikt bij het opstellen van deze richtlijn De communicatie tussen huisarts en specialist wordt beschreven in de NHG-richtlijn biedt huisarts en specialist een basis voor de overdracht van informatie rond het verwijzen van patiënten De richtlijn geeft een format voor de verwijsbrief, een format voor de retourbrief van de specialist, de geëigende momenten om elkaar te informeren, en beschrijft de relatie met HIS respectievelijk ZIS of EMD voor maximale geautomatiseerde Verzekeraar Medirisk ((WEBLINK) / schadepreventie / schadepreventieOK / OK-project) heeft een project âSchadepreventie op de OKâ Als top-## van de risicoâs op de OK vermeldt de website onbedoeld aansnijden/aanprikken, achterblijvende materialen, verwisselingsfouten, onzorgvuldige fractuurbehandeling, anesthesiegerelateerde schade, materiaal- en apparatuurdefecten, mislukte sterilisatie, medicatiefouten, intubatieschade, en ligging/positioneringsfouten Richtlijnen voor het vermijden van de verkeerde operatie, een operatie aan de De Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO) heeft in ### het Universal Protocol for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery geïntroduceerd Per <DATUM> wordt dit protocol geactualiseerd (pre-publication version de juiste persoon, juiste plaats en juiste procedure op verschillende momenten Markeren van de plaats van operatie, bij een wakkere patiënt en voordat de patiënt Ook de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) heeft in ### de richtlijn âVermijden verkeerde kant operatieâ opgesteld (NVvH ###) Dit betreft een beknopte handleiding voor het bespreken en markeren van de te opereren zijde Tevens geeft deze richtlijn aan hoe te handelen mocht toch aan de verkeerde kant geopereerd worden In ### verscheen een beknopte richtlijn âOverdracht van medicatiegegevensâ, op initiatief van IGZ en VWS Hieraan werd meegewerkt door een groot aantal (koepel-)organisaties (thuissituatie, eerste lijn, opname, interne overdracht, ontslag, ambulante behandeling) Bij opname moet de voorschrijver van de ziekenhuisapotheker een actueel medicatieoverzicht krijgen De voorschrijver moet dat met de patiënt doornemen en is Bij interne overdracht is de ziekenhuisapotheker ervoor verantwoordelijk dat er een actueel overzicht beschikbaar is De verwijzer moet zorgen dat het overzicht is Bij ontslag moet de voorschrijver de patiënt informeren over wijzigingen in de medicatie De patiënt moet het bespreken met de volgende voorschrijver De voorschrijver in de instelling die de patiënt ontslaat moet afspraken maken wie van het medicatieoverzicht naar volgende apotheker of huisarts.
| 607 | nvog |
voor het vermijden van de verkeerde operatie, een operatie aan de De Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO) heeft in ### het Universal Protocol for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery geïntroduceerd Per <DATUM> wordt dit protocol geactualiseerd (pre-publication version de juiste persoon, juiste plaats en juiste procedure op verschillende momenten Markeren van de plaats van operatie, bij een wakkere patiënt en voordat de patiënt Ook de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) heeft in ### de richtlijn âVermijden verkeerde kant operatieâ opgesteld (NVvH ###) Dit betreft een beknopte handleiding voor het bespreken en markeren van de te opereren zijde Tevens geeft deze richtlijn aan hoe te handelen mocht toch aan de verkeerde kant geopereerd worden In ### verscheen een beknopte richtlijn âOverdracht van medicatiegegevensâ, op initiatief van IGZ en VWS Hieraan werd meegewerkt door een groot aantal (koepel-)organisaties (thuissituatie, eerste lijn, opname, interne overdracht, ontslag, ambulante behandeling) Bij opname moet de voorschrijver van de ziekenhuisapotheker een actueel medicatieoverzicht krijgen De voorschrijver moet dat met de patiënt doornemen en is Bij interne overdracht is de ziekenhuisapotheker ervoor verantwoordelijk dat er een actueel overzicht beschikbaar is De verwijzer moet zorgen dat het overzicht is Bij ontslag moet de voorschrijver de patiënt informeren over wijzigingen in de medicatie De patiënt moet het bespreken met de volgende voorschrijver De voorschrijver in de instelling die de patiënt ontslaat moet afspraken maken wie van het medicatieoverzicht naar volgende apotheker of huisarts ###) De WHO beschrijft twee momenten voor de inductie van de anesthesie (sign in) en In alle gevallen worden gecontroleerd identiteit patiënt, ingreep, locatie van de ingreep en al dan niet toedienen van (profylactische) antibiotica Ook wordt aandacht besteed aan noemen ook de positionering van de patiënt en de beschikbaarheid van relevante uitslagen en beeldvorming Backster (###) pleit voor uitbreiding van de time-out met een âpreparatory pauseâ ter voorkoming van complicaties In deze pauze moeten aan bod komen al of geen profylactische β-adrenerge blokkade, tromboseprofylaxe, antibiotica, normothermie en peroperatieve normoglycaemie In het Oogziekenhuis is na de invoering van de time-out het aantal links-rechts verwisselingen gereduceerd van <DATUM> tot #-# per jaar (ongeveer ## ### oogoperaties) Het aantal bijna-verwisselingen steeg met een vergelijkbaar aantal, met Voor de richtlijn is het preoperatieve traject verdeeld in vier onderdelen, waarbij per onderdeel wordt aangegeven welke informatie relevant is, wie de informatie aanlevert, wie de informatie moet ontvangen en waar de verantwoordelijkheden voor het aanleveren en verwerken/toepassen van de informatie en voor het uitvoeren van bepaalde taken liggen Deze vier onderdelen betreffen de (in de regel) achtereenvolgende delen van het Ook besteedt de richtlijn aandacht aan de (ziekenhuis)-organisatie, die verantwoordelijk is voor de randvoorwaarden van de overige delen van het zorgproces Op een viertal cruciale momenten (figuur #) zijn stopmomenten ingevoerd dit zijn momenten waarop gecontroleerd wordt of het voorafgaande proces volgens afspraak is verlopen, of alle partijen hun taken hebben uitgevoerd, of de benodigde zaken zijn gedocumenteerd en of de.
| 621 | nvog |
WHO beschrijft twee momenten voor de inductie van de anesthesie (sign in) en In alle gevallen worden gecontroleerd identiteit patiënt, ingreep, locatie van de ingreep en al dan niet toedienen van (profylactische) antibiotica Ook wordt aandacht besteed aan noemen ook de positionering van de patiënt en de beschikbaarheid van relevante uitslagen en beeldvorming Backster (###) pleit voor uitbreiding van de time-out met een âpreparatory pauseâ ter voorkoming van complicaties In deze pauze moeten aan bod komen al of geen profylactische β-adrenerge blokkade, tromboseprofylaxe, antibiotica, normothermie en peroperatieve normoglycaemie In het Oogziekenhuis is na de invoering van de time-out het aantal links-rechts verwisselingen gereduceerd van <DATUM> tot #-# per jaar (ongeveer ## ### oogoperaties) Het aantal bijna-verwisselingen steeg met een vergelijkbaar aantal, met Voor de richtlijn is het preoperatieve traject verdeeld in vier onderdelen, waarbij per onderdeel wordt aangegeven welke informatie relevant is, wie de informatie aanlevert, wie de informatie moet ontvangen en waar de verantwoordelijkheden voor het aanleveren en verwerken/toepassen van de informatie en voor het uitvoeren van bepaalde taken liggen Deze vier onderdelen betreffen de (in de regel) achtereenvolgende delen van het Ook besteedt de richtlijn aandacht aan de (ziekenhuis)-organisatie, die verantwoordelijk is voor de randvoorwaarden van de overige delen van het zorgproces Op een viertal cruciale momenten (figuur #) zijn stopmomenten ingevoerd dit zijn momenten waarop gecontroleerd wordt of het voorafgaande proces volgens afspraak is verlopen, of alle partijen hun taken hebben uitgevoerd, of de benodigde zaken zijn gedocumenteerd en of de Deze controlemomenten worden expliciet vastgelegd door de verantwoordelijken voor deze taak Indien er geen groen licht gegeven kan worden dient overleg plaats te vinden tussen de De stopmomenten kunnen alleen hun rol vervullen als ieder die hierbij betrokken is een ander kan aanspreken op zaken die niet volgens afspraak verlopen of informatie die ontbreekt Hiërarchische verschillen mogen daarin geen belemmering zijn Alle medewerkers moeten hierin hun verantwoordelijkheid nemen Alleen op die manier dragen de stopmomenten bij aan de veiligheid van de patiënt en aan de organisatie van het proces De vragen die de anesthesioloog na afloop van de preoperatieve screening moet kunnen <PERSOON> patiënt, operateur en anesthesioloog het perioperatieve risico acceptabel? Zijn de juiste maatregelen getroffen om het perioperatieve risico zoveel mogelijk te Gaat de patiënt akkoord met de operatie, de anesthesiologische behandeling en de Bij het eerste stopmoment wordt door de anesthesioloog gecontroleerd of zowel de operateur als de anesthesioloog akkoord hebben gegeven voor de operatie In de organisatie wordt geborgd dat een bespreking plaatsvindt van de patiënten bij wie de licht kan geven voor de voorgestelde operatie Er vindt dan overleg plaats tussen de Stopmoment # Planning â kan de patiënt ingepland worden voor de operatie? Voordat een definitieve operatiedatum wordt gepland wordt gecontroleerd of aan alle voorwaarden is voldaan zijn alle gegevens bekend, zijn benodigde materialen aanwezig of besteld, is voldoende personeel beschikbaar enz , kortom kan de operatie doorgang vinden?.
| 573 | nvog |
Deze controlemomenten worden expliciet vastgelegd door de verantwoordelijken voor deze taak Indien er geen groen licht gegeven kan worden dient overleg plaats te vinden tussen de De stopmomenten kunnen alleen hun rol vervullen als ieder die hierbij betrokken is een ander kan aanspreken op zaken die niet volgens afspraak verlopen of informatie die ontbreekt Hiërarchische verschillen mogen daarin geen belemmering zijn Alle medewerkers moeten hierin hun verantwoordelijkheid nemen Alleen op die manier dragen de stopmomenten bij aan de veiligheid van de patiënt en aan de organisatie van het proces De vragen die de anesthesioloog na afloop van de preoperatieve screening moet kunnen <PERSOON> patiënt, operateur en anesthesioloog het perioperatieve risico acceptabel? Zijn de juiste maatregelen getroffen om het perioperatieve risico zoveel mogelijk te Gaat de patiënt akkoord met de operatie, de anesthesiologische behandeling en de Bij het eerste stopmoment wordt door de anesthesioloog gecontroleerd of zowel de operateur als de anesthesioloog akkoord hebben gegeven voor de operatie In de organisatie wordt geborgd dat een bespreking plaatsvindt van de patiënten bij wie de licht kan geven voor de voorgestelde operatie Er vindt dan overleg plaats tussen de Stopmoment # Planning â kan de patiënt ingepland worden voor de operatie? Voordat een definitieve operatiedatum wordt gepland wordt gecontroleerd of aan alle voorwaarden is voldaan zijn alle gegevens bekend, zijn benodigde materialen aanwezig of besteld, is voldoende personeel beschikbaar enz , kortom kan de operatie doorgang vinden? ingepland kan worden, wordt nog geen operatiedatum vastgelegd De planningsafdeling stelt degene die verantwoordelijk is voor het aanleveren van de ontbrekende gegevens of materialen op de hoogte dat de patiënt nog niet ingepland kan worden en wat de reden is, en legt dit vast in het dossier Wanneer wel alle gegevens compleet zijn en materialen beschikbaar, wordt de operatiedatum vastgesteld en in het dossier vastgelegd In sommige gevallen (bijvoorbeeld bij wachtlijstbemiddeling) wordt er al een operatiedatum met de patiënt afgesproken voordat de anesthesioloog groen licht geeft, dus ook voordat stopmoment # kan plaatsvinden Degene die de datum met de patiënt afspreekt, moet dan aangeven dat het om een voorlopige datum gaat en dat deze pas na stopmoment # Nadat de patiënt is opgenomen (bij voorkeur op de afdeling maar in ieder geval vóór stopmoment #(a)) wordt nogmaals gecontroleerd of er aan alle voorwaarden voor een veilige operatie is voldaan Zo wordt gecontroleerd of alle afspraken op het gebied van voorbereiding, peroperatieve zorg en nazorg zijn uitgevoerd Met name betreft dit medicatieveiligheid, bloedproducten, de actuele conditie van de patiënt, nuchterheid en eventuele bijzonderheden Op lokaal niveau wordt vastgelegd wie deze controle uitvoert onder de eindverantwoordelijkheid van de in bijlage # genoemde professionals De uitkomst wordt vastgelegd in het dossier De uitvoering van dit controlemoment kan in de praktijk gerealiseerd worden door gebruik van het een veiligheids- en informatieoverdrachtsysteem zoals bijvoorbeeld het SURPASS-systeem waarin de basiselementen van de WHOcontrolelijst ((WEBLINK)) zijn verwerkt Items uit de SURPASSlijst zijn in deze richtlijn opgenomen Als gegevens ontbreken, afspraken niet zijn uitgevoerd,.
| 563 | nvog |
die verantwoordelijk is voor het aanleveren van de ontbrekende gegevens of materialen op de hoogte dat de patiënt nog niet ingepland kan worden en wat de reden is, en legt dit vast in het dossier Wanneer wel alle gegevens compleet zijn en materialen beschikbaar, wordt de operatiedatum vastgesteld en in het dossier vastgelegd In sommige gevallen (bijvoorbeeld bij wachtlijstbemiddeling) wordt er al een operatiedatum met de patiënt afgesproken voordat de anesthesioloog groen licht geeft, dus ook voordat stopmoment # kan plaatsvinden Degene die de datum met de patiënt afspreekt, moet dan aangeven dat het om een voorlopige datum gaat en dat deze pas na stopmoment # Nadat de patiënt is opgenomen (bij voorkeur op de afdeling maar in ieder geval vóór stopmoment #(a)) wordt nogmaals gecontroleerd of er aan alle voorwaarden voor een veilige operatie is voldaan Zo wordt gecontroleerd of alle afspraken op het gebied van voorbereiding, peroperatieve zorg en nazorg zijn uitgevoerd Met name betreft dit medicatieveiligheid, bloedproducten, de actuele conditie van de patiënt, nuchterheid en eventuele bijzonderheden Op lokaal niveau wordt vastgelegd wie deze controle uitvoert onder de eindverantwoordelijkheid van de in bijlage # genoemde professionals De uitkomst wordt vastgelegd in het dossier De uitvoering van dit controlemoment kan in de praktijk gerealiseerd worden door gebruik van het een veiligheids- en informatieoverdrachtsysteem zoals bijvoorbeeld het SURPASS-systeem waarin de basiselementen van de WHOcontrolelijst ((WEBLINK)) zijn verwerkt Items uit de SURPASSlijst zijn in deze richtlijn opgenomen Als gegevens ontbreken, afspraken niet zijn uitgevoerd, patiënt niet veilig geopereerd kan worden, worden acties ondernomen om de belemmeringen op te heffen De operateur, de anesthesioloog, de verpleegafdeling, de OKafdeling en eventuele andere betrokkenen worden hiervan op de hoogte gesteld Indien aan alle voorwaarden is voldaan kan het finale akkoord gegeven worden en kan de patiënt naar de operatiekamer gebracht worden De uitkomst van het stopmoment en eventuele maatregelen worden in het dossier vastgelegd door de operateur (of gedelegeerde) De operateur is eindverantwoordelijk voor het finale akkoord bij dit stopmoment Dit is een Voordat de patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt, vindt een structureel overleg plaats (ook Besproken wordt juiste patiënt, juiste operatie, juiste zijde/locatie, type anesthesie, aanwezigheid personeel en materialen en bijzonderheden Dit overleg dient op de operatiekamer plaats te vinden in aanwezigheid van de patiënt en vóór de inleiding van de anesthesie, terwijl het bij de operatie betrokken team aanwezig is De operateur is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment wordt uitgevoerd en dat dit wordt vastgelegd in het medisch dossier Bepaalde technische aspecten van de operatie kunnen ook na de inleiding van de anesthesie besproken worden door het operatieteam Wanneer er buiten de operatiekamer al invasieve handelingen moeten plaatsvinden (bijvoorbeeld locoregionale anesthesie), kan een zogenaamde pre-time-out worden ingevoegd, waarbij in aanwezigheid van de anesthesioloog en een assisterende samen met de patiënt in ieder geval de identiteit van de patiënt, de plaats van operatie, de soort operatie, de stollingsstatus en eventuele allergieën worden gecontroleerd Deze pre-time-out.
| 569 | nvog |
veilig geopereerd kan worden, worden acties ondernomen om de belemmeringen op te heffen De operateur, de anesthesioloog, de verpleegafdeling, de OKafdeling en eventuele andere betrokkenen worden hiervan op de hoogte gesteld Indien aan alle voorwaarden is voldaan kan het finale akkoord gegeven worden en kan de patiënt naar de operatiekamer gebracht worden De uitkomst van het stopmoment en eventuele maatregelen worden in het dossier vastgelegd door de operateur (of gedelegeerde) De operateur is eindverantwoordelijk voor het finale akkoord bij dit stopmoment Dit is een Voordat de patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt, vindt een structureel overleg plaats (ook Besproken wordt juiste patiënt, juiste operatie, juiste zijde/locatie, type anesthesie, aanwezigheid personeel en materialen en bijzonderheden Dit overleg dient op de operatiekamer plaats te vinden in aanwezigheid van de patiënt en vóór de inleiding van de anesthesie, terwijl het bij de operatie betrokken team aanwezig is De operateur is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment wordt uitgevoerd en dat dit wordt vastgelegd in het medisch dossier Bepaalde technische aspecten van de operatie kunnen ook na de inleiding van de anesthesie besproken worden door het operatieteam Wanneer er buiten de operatiekamer al invasieve handelingen moeten plaatsvinden (bijvoorbeeld locoregionale anesthesie), kan een zogenaamde pre-time-out worden ingevoegd, waarbij in aanwezigheid van de anesthesioloog en een assisterende samen met de patiënt in ieder geval de identiteit van de patiënt, de plaats van operatie, de soort operatie, de stollingsstatus en eventuele allergieën worden gecontroleerd Deze pre-time-out waarin de time-out niet vóór de inleiding van de anesthesie kan plaatsvinden Om het preoperatieve traject veilig te kunnen laten verlopen is het noodzakelijk dat er maar gegevens op meerdere plaatsen worden verzameld en geregistreerd (met een grotere kans maakt waar de patiënt zich bevindt in het perioperatieve zorgtraject tenminste ten aanzien van de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten (track & trace) Dit systeem is in eerste instantie bedoeld voor de communicatie tussen behandelaars/organisatie maar het zou ook gebruikt kunnen worden door patiënten Het moet inzicht geven of het traject verloopt zoals gepland Het moet bovendien helder zijn wie ervoor verantwoordelijk is de voortgang van het proces te bewaken en actie te ondernemen als het proces stagneert Deze verantwoordelijkheid kan bij ongecompliceerde trajecten bij de afdeling planning of opname worden neergelegd, bij de meer complexe processen is dit bij voorkeur een gespecialiseerde procesbewaking kan ook in handen zijn van de operateur of anesthesioloog patiëntpopulaties en de bijbehorende (perioperatieve) processen in kaart te brengen Bij de meer complexe trajecten verdient het de voorkeur dat aanspreekpunt en procesbewaking gecombineerd zijn in één functie en ingevuld worden door personen met Inherent aan het werken volgens de richtlijn is dat op verschillende momenten in het traject de voorgaande stappen gecontroleerd worden De patiënt zal dat merken, deze zal bijvoorbeeld herhaald gevraagd worden naar zijn/haar identiteit en de aard en lokalisatie van de operatie Het is belangrijk om de patiënt duidelijk te maken dat dit de veiligheid moet verhogen en niet een teken is van gebrekkige communicatie tussen zorgverleners.
| 562 | nvog |
anesthesie kan plaatsvinden Om het preoperatieve traject veilig te kunnen laten verlopen is het noodzakelijk dat er maar gegevens op meerdere plaatsen worden verzameld en geregistreerd (met een grotere kans maakt waar de patiënt zich bevindt in het perioperatieve zorgtraject tenminste ten aanzien van de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten (track & trace) Dit systeem is in eerste instantie bedoeld voor de communicatie tussen behandelaars/organisatie maar het zou ook gebruikt kunnen worden door patiënten Het moet inzicht geven of het traject verloopt zoals gepland Het moet bovendien helder zijn wie ervoor verantwoordelijk is de voortgang van het proces te bewaken en actie te ondernemen als het proces stagneert Deze verantwoordelijkheid kan bij ongecompliceerde trajecten bij de afdeling planning of opname worden neergelegd, bij de meer complexe processen is dit bij voorkeur een gespecialiseerde procesbewaking kan ook in handen zijn van de operateur of anesthesioloog patiëntpopulaties en de bijbehorende (perioperatieve) processen in kaart te brengen Bij de meer complexe trajecten verdient het de voorkeur dat aanspreekpunt en procesbewaking gecombineerd zijn in één functie en ingevuld worden door personen met Inherent aan het werken volgens de richtlijn is dat op verschillende momenten in het traject de voorgaande stappen gecontroleerd worden De patiënt zal dat merken, deze zal bijvoorbeeld herhaald gevraagd worden naar zijn/haar identiteit en de aard en lokalisatie van de operatie Het is belangrijk om de patiënt duidelijk te maken dat dit de veiligheid moet verhogen en niet een teken is van gebrekkige communicatie tussen zorgverleners observatie onderzoek van ### meldingen van bijna, geheel, of gedeeltelijk uitgevoerde foutieve operaties (verkeerde patiënt, verkeerde operatie, verkeerde plaats) blijkt als belangrijkste conclusie dat markeren van de operatieplaats en het volgen van een time-out procedure niet voldoende is, maar dat daarnaast herhaalde verificatie de beste manier is om aangepast of gestopt moet worden vóór de operatie Het is tevens van groot belang dat er herstarten of weer aanpassen van de gewijzigde medicatie ná de operatie Dit betreft het vastleggen van de thuismedicatie, het aangeven van veranderingen in de medicatie nodig voor de ingreep en het voorschrijven van medicatie Op enkele plaatsen in ons land wordt op de preoperatieve polikliniek met succes Het postoperatieve medicatiebeleid valt buiten het bestek van deze richtlijn Het is tevens de verantwoordelijkheid van de operateur en de anesthesioloog om, in een lokaal protocol dat opgesteld is volgens de geldende richtlijnen, aan te geven bij welke ingrepen anticoagulantia en antibiotica gewenst zijn Ook dienen schriftelijke afspraken gemaakt te worden wie verantwoordelijk is voor het reserveren/bestellen van de benodigde Soms is het nodig dat de operateur of de anesthesioloog een consult bij een andere specialist aanvraagt alvorens goedkeuring gegeven kan worden voor een operatie De aanvrager van de consulten is verantwoordelijk voor het verwerken van de (medicatie-) Het kan voorkomen dat het traject niet volgens de standaardprocedure verloopt, zoals wanneer een ingreep niet door een chirurg maar door bijvoorbeeld een interventieradioloog of internist gedaan wordt, of wanneer er geen anesthesioloog bij betrokken is Deze.
| 548 | nvog |
van ### meldingen van bijna, geheel, of gedeeltelijk uitgevoerde foutieve operaties (verkeerde patiënt, verkeerde operatie, verkeerde plaats) blijkt als belangrijkste conclusie dat markeren van de operatieplaats en het volgen van een time-out procedure niet voldoende is, maar dat daarnaast herhaalde verificatie de beste manier is om aangepast of gestopt moet worden vóór de operatie Het is tevens van groot belang dat er herstarten of weer aanpassen van de gewijzigde medicatie ná de operatie Dit betreft het vastleggen van de thuismedicatie, het aangeven van veranderingen in de medicatie nodig voor de ingreep en het voorschrijven van medicatie Op enkele plaatsen in ons land wordt op de preoperatieve polikliniek met succes Het postoperatieve medicatiebeleid valt buiten het bestek van deze richtlijn Het is tevens de verantwoordelijkheid van de operateur en de anesthesioloog om, in een lokaal protocol dat opgesteld is volgens de geldende richtlijnen, aan te geven bij welke ingrepen anticoagulantia en antibiotica gewenst zijn Ook dienen schriftelijke afspraken gemaakt te worden wie verantwoordelijk is voor het reserveren/bestellen van de benodigde Soms is het nodig dat de operateur of de anesthesioloog een consult bij een andere specialist aanvraagt alvorens goedkeuring gegeven kan worden voor een operatie De aanvrager van de consulten is verantwoordelijk voor het verwerken van de (medicatie-) Het kan voorkomen dat het traject niet volgens de standaardprocedure verloopt, zoals wanneer een ingreep niet door een chirurg maar door bijvoorbeeld een interventieradioloog of internist gedaan wordt, of wanneer er geen anesthesioloog bij betrokken is Deze Als een radioloog een ingreep doet, is deze radioloog in de terminologie van de richtlijn de operateur In die gevallen waarin geen anesthesioloog bij de ingreep betrokken is, komen de verantwoordelijkheden die volgens de richtlijn aan de anesthesioloog zijn toebedeeld automatisch de operateur toe specifieke onderdeel van belang is Eén operateur moet de coördinatie van het chirurgische deel van de ingreep op zich nemen Deze is ervoor verantwoordelijk dat het chirurgische deel van het proces volgens de richtlijn verloopt en dat het finale (proces)akkoord bij stopmoment # gegeven wordt Alle operateurs moeten zelf hun inhoudelijke akkoord geven De operateur die de operatie start is aanwezig bij de time-out De overige operateurs Bij (herhalings)operaties bij reeds opgenomen patiënten geldt de richtlijn ook De verantwoordelijkheden zijn dan ook zoals in de richtlijn is aangegeven Vanaf het besluit te (her-)opereren moet de richtlijn gevolgd worden en dus de benodigde informatie gegenereerd en de voorgeschreven stopmomenten aangehouden worden Bij herhalingsoperaties maakt het proces als het ware een lus Gegevens die reeds beschikbaar zijn Het komt steeds meer voor dat verpleegkundigen en paramedici (nurse practitioners, physician assistants) onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist taken van deze specialist overnemen Hoe hiermee wordt omgegaan verschilt in verschillende ziekenhuizen Het delegeren van taken aan hiervoor opgeleide zorgverleners laat de eindverantwoordelijkheid van de medisch specialist onverlet De operateur en anesthesioloog blijven bij de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten en bedeling van verantwoordelijkheden hoe dan ook eindverantwoordelijk.
| 544 | nvog |
ingreep doet, is deze radioloog in de terminologie van de richtlijn de operateur In die gevallen waarin geen anesthesioloog bij de ingreep betrokken is, komen de verantwoordelijkheden die volgens de richtlijn aan de anesthesioloog zijn toebedeeld automatisch de operateur toe specifieke onderdeel van belang is Eén operateur moet de coördinatie van het chirurgische deel van de ingreep op zich nemen Deze is ervoor verantwoordelijk dat het chirurgische deel van het proces volgens de richtlijn verloopt en dat het finale (proces)akkoord bij stopmoment # gegeven wordt Alle operateurs moeten zelf hun inhoudelijke akkoord geven De operateur die de operatie start is aanwezig bij de time-out De overige operateurs Bij (herhalings)operaties bij reeds opgenomen patiënten geldt de richtlijn ook De verantwoordelijkheden zijn dan ook zoals in de richtlijn is aangegeven Vanaf het besluit te (her-)opereren moet de richtlijn gevolgd worden en dus de benodigde informatie gegenereerd en de voorgeschreven stopmomenten aangehouden worden Bij herhalingsoperaties maakt het proces als het ware een lus Gegevens die reeds beschikbaar zijn Het komt steeds meer voor dat verpleegkundigen en paramedici (nurse practitioners, physician assistants) onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist taken van deze specialist overnemen Hoe hiermee wordt omgegaan verschilt in verschillende ziekenhuizen Het delegeren van taken aan hiervoor opgeleide zorgverleners laat de eindverantwoordelijkheid van de medisch specialist onverlet De operateur en anesthesioloog blijven bij de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten en bedeling van verantwoordelijkheden hoe dan ook eindverantwoordelijk de anesthesioloog, ook als bepaalde taken door anderen worden uitgevoerd De richtlijn benoemt wát de instelling moet organiseren om de professioneel inhoudelijke én de instellingsverantwoordelijkheid voor verantwoorde zorg waar te kunnen maken De richtlijn zegt niet hoe de instelling dit moet organiseren is voorwaardenscheppend ten aanzien van de beschikbaarheid en uitwisseling van heeft de informatie van de perioperatieve patiënt op één plaats beschikbaar en heeft de patiënt betrokken bij de te verwerven en reeds verzamelde informatie (patient kan te allen tijde aangeven waar de patiënt zich bevindt in het preoperatieve traject heeft een signalerings- en controlefunctie georganiseerd die onafhankelijk is van medewerkers (veiligheid) Dat wil zeggen dat altijd is gewaarborgd dat de voortgang gecontroleerd wordt en dat afwijkingen worden gesignaleerd aan de betrokken heeft op geaggregeerd niveau een controlefunctie georganiseerd in verband met In dit hoofdstuk is op geaggregeerd niveau opgenomen welke informatie onder wiens verantwoordelijkheid in welke fase moet worden vastgelegd De invulling van de informatie valt onder verantwoordelijkheid van de betreffende beroepsgroepen In bijlage # is een Operateur neemt kennis van informatie van verwijzer (operateur verantwoordelijk Informatie vast te leggen door operateur in dossier Operateur licht patiënt in over de voorgenomen operatie en mogelijke chirurgische complicaties en legt dit vast in het medisch dossier Operateur licht verwijzer in over voornemen te opereren en legt dit vast in het medisch Informatie vast te leggen door anesthesioloog in het dossier Informatie over de anesthesie, de operatie en de opname Consulten aangevraagd, reden, welk specialisme, resultaten Anesthesioloog licht patiënt in over de anesthesie en mogelijke.
| 549 | nvog |
uitgevoerd De richtlijn benoemt wát de instelling moet organiseren om de professioneel inhoudelijke én de instellingsverantwoordelijkheid voor verantwoorde zorg waar te kunnen maken De richtlijn zegt niet hoe de instelling dit moet organiseren is voorwaardenscheppend ten aanzien van de beschikbaarheid en uitwisseling van heeft de informatie van de perioperatieve patiënt op één plaats beschikbaar en heeft de patiënt betrokken bij de te verwerven en reeds verzamelde informatie (patient kan te allen tijde aangeven waar de patiënt zich bevindt in het preoperatieve traject heeft een signalerings- en controlefunctie georganiseerd die onafhankelijk is van medewerkers (veiligheid) Dat wil zeggen dat altijd is gewaarborgd dat de voortgang gecontroleerd wordt en dat afwijkingen worden gesignaleerd aan de betrokken heeft op geaggregeerd niveau een controlefunctie georganiseerd in verband met In dit hoofdstuk is op geaggregeerd niveau opgenomen welke informatie onder wiens verantwoordelijkheid in welke fase moet worden vastgelegd De invulling van de informatie valt onder verantwoordelijkheid van de betreffende beroepsgroepen In bijlage # is een Operateur neemt kennis van informatie van verwijzer (operateur verantwoordelijk Informatie vast te leggen door operateur in dossier Operateur licht patiënt in over de voorgenomen operatie en mogelijke chirurgische complicaties en legt dit vast in het medisch dossier Operateur licht verwijzer in over voornemen te opereren en legt dit vast in het medisch Informatie vast te leggen door anesthesioloog in het dossier Informatie over de anesthesie, de operatie en de opname Consulten aangevraagd, reden, welk specialisme, resultaten Anesthesioloog licht patiënt in over de anesthesie en mogelijke Anesthesioloog licht operateur in en legt dit vast in medisch dossier Informatie vast te leggen door verpleegkundige in dossier Verpleegkundige afspraken met betrekking tot voorbereiding, peroperatieve - <PERSOON> patiënt, operateur en anesthesioloog het perioperatieve risico acceptabel? - Zijn de juiste maatregelen getroffen om het perioperatieve risico zoveel mogelijk te - Gaat de patiënt akkoord met de operatie, de anesthesiologische behandeling en de Als op één van deze drie vragen geen positief antwoord gegeven kan worden, vindt overleg plaats tussen operateur, anesthesioloog en eventuele andere behandelaars De patiënt Informatie vast te leggen door planningsmedewerker in het medisch dossier Opnameafdeling controleert of de volgende zaken zijn vastgelegd of uitgevoerd en legt Afspraken vastgelegd en indien nodig uitgevoerd (voorbereiding, peroperatieve Informatie van planning naar patiënt, huisarts, operateur, anesthesioloog, OK en De operatiedatum kan pas definitief worden vastgelegd wanneer aan alle randvoorwaarden is voldaan (akkoord operateur, anesthesioloog, verpleegkundige; afspraken met betrekking tot voorbereiding, peroperatieve bijzonderheden en nazorg zijn uitgevoerd) Indien niet aan alle voorwaarden is voldaan wordt overlegd met de medisch inhoudelijk verantwoordelijke en wordt actie ondernomen Dit wordt in het dossier vastgelegd door de planning Deze stap dient tijdig voor de operatie uitgevoerd te worden Met tijdig wordt bedoeld dat bij fouten correctie nog plaats kan vinden vóór de start van de operatie zonder dat hierdoor vertraging in het rooster ontstaat Het juiste moment kan daarom per operatie verschillen Informatie vast te leggen door operatieassistent in het dossier Na opname (bij voorkeur op afdeling maar in ieder geval vóór stopmoment #(a)).
| 564 | nvog |
operateur in en legt dit vast in medisch dossier Informatie vast te leggen door verpleegkundige in dossier Verpleegkundige afspraken met betrekking tot voorbereiding, peroperatieve - <PERSOON> patiënt, operateur en anesthesioloog het perioperatieve risico acceptabel? - Zijn de juiste maatregelen getroffen om het perioperatieve risico zoveel mogelijk te - Gaat de patiënt akkoord met de operatie, de anesthesiologische behandeling en de Als op één van deze drie vragen geen positief antwoord gegeven kan worden, vindt overleg plaats tussen operateur, anesthesioloog en eventuele andere behandelaars De patiënt Informatie vast te leggen door planningsmedewerker in het medisch dossier Opnameafdeling controleert of de volgende zaken zijn vastgelegd of uitgevoerd en legt Afspraken vastgelegd en indien nodig uitgevoerd (voorbereiding, peroperatieve Informatie van planning naar patiënt, huisarts, operateur, anesthesioloog, OK en De operatiedatum kan pas definitief worden vastgelegd wanneer aan alle randvoorwaarden is voldaan (akkoord operateur, anesthesioloog, verpleegkundige; afspraken met betrekking tot voorbereiding, peroperatieve bijzonderheden en nazorg zijn uitgevoerd) Indien niet aan alle voorwaarden is voldaan wordt overlegd met de medisch inhoudelijk verantwoordelijke en wordt actie ondernomen Dit wordt in het dossier vastgelegd door de planning Deze stap dient tijdig voor de operatie uitgevoerd te worden Met tijdig wordt bedoeld dat bij fouten correctie nog plaats kan vinden vóór de start van de operatie zonder dat hierdoor vertraging in het rooster ontstaat Het juiste moment kan daarom per operatie verschillen Informatie vast te leggen door operatieassistent in het dossier Na opname (bij voorkeur op afdeling maar in ieder geval vóór stopmoment #(a)) Na opname van de patiënt en vóór stopmoment #(a) wordt gecontroleerd of alle preoperatieve afspraken zijn uitgevoerd en er geen veranderingen zijn opgetreden in de conditie van de patiënt Controle hiervan gebeurt onder eindverantwoordelijkheid van de Het bestellen van de patiënt valt onder verantwoordelijkheid van de operateur Pre-time-out bespreking tussen anesthesioloog, assisterende en patiënt Wanneer buiten de operatiekamer invasieve voorbereidende handelingen moeten plaatsvinden, wordt een zogenaamde pre-time-out uitgevoerd Hierbij worden in aanwezigheid van de anesthesioloog en een assisterende, samen met de patiënt, tenminste de identiteit van de patiënt, de plaats/zijde van operatie, de soort operatie, de stollingsstatus en eventuele allergieën gecontroleerd Deze pre-time-out komt niet in plaats van de time-out maar is een extra veiligheidsmoment De anesthesioloog is ervoor verantwoordelijk dat het Op operatiekamer voor de start van de anesthesie (of indien <DATUM> van toepassing Indien van toepassing operateur controleert of pre-time-out bespreking op correcte wijze Time-out bespreking tussen operateur, anesthesioloog, anesthesiemedewerker, operatieassistent (in de aanwezigheid van de patiënt) Voordat de patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt, vindt een structureel overleg plaats juiste patiënt, juiste operatie, zijde/locatie, stollingsstatus, antibioticabeleid, allergieën, comorbiditeit, positionering van de patiënt, aanwezigheid personeel en materialen en bijzonderheden Dit overleg dient op de operatiekamer, vóór de start van de anesthesie, plaats te vinden in aanwezigheid van de patiënt De operateur is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment wordt uitgevoerd en wordt vastgelegd Bepaalde technische aspecten van de operatie kunnen ook na de inleiding van de anesthesie besproken worden door het.
| 593 | nvog |
de patiënt en vóór stopmoment #(a) wordt gecontroleerd of alle preoperatieve afspraken zijn uitgevoerd en er geen veranderingen zijn opgetreden in de conditie van de patiënt Controle hiervan gebeurt onder eindverantwoordelijkheid van de Het bestellen van de patiënt valt onder verantwoordelijkheid van de operateur Pre-time-out bespreking tussen anesthesioloog, assisterende en patiënt Wanneer buiten de operatiekamer invasieve voorbereidende handelingen moeten plaatsvinden, wordt een zogenaamde pre-time-out uitgevoerd Hierbij worden in aanwezigheid van de anesthesioloog en een assisterende, samen met de patiënt, tenminste de identiteit van de patiënt, de plaats/zijde van operatie, de soort operatie, de stollingsstatus en eventuele allergieën gecontroleerd Deze pre-time-out komt niet in plaats van de time-out maar is een extra veiligheidsmoment De anesthesioloog is ervoor verantwoordelijk dat het Op operatiekamer voor de start van de anesthesie (of indien <DATUM> van toepassing Indien van toepassing operateur controleert of pre-time-out bespreking op correcte wijze Time-out bespreking tussen operateur, anesthesioloog, anesthesiemedewerker, operatieassistent (in de aanwezigheid van de patiënt) Voordat de patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt, vindt een structureel overleg plaats juiste patiënt, juiste operatie, zijde/locatie, stollingsstatus, antibioticabeleid, allergieën, comorbiditeit, positionering van de patiënt, aanwezigheid personeel en materialen en bijzonderheden Dit overleg dient op de operatiekamer, vóór de start van de anesthesie, plaats te vinden in aanwezigheid van de patiënt De operateur is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment wordt uitgevoerd en wordt vastgelegd Bepaalde technische aspecten van de operatie kunnen ook na de inleiding van de anesthesie besproken worden door het maar ook het type operatie Een valide risicoclassificatie voor operaties bestaat echter niet Er bestaan wel classificaties voor operaties, maar die zijn voor andere doeleinden ontwikkeld (bijvoorbeeld classificatie van technische moeilijkheidsgraad voor de chirurgische opleiding), en een relatie met risico voor de patiënt is niet aangetoond Om veilige zorg te kunnen leveren is het belangrijk om de risicoâs te kennen en daarop te kunnen anticiperen Daarom acht de werkgroep het van belang dat onderzoek wordt gedaan naar een valide en Wereldwijd is er veel aandacht voor het vergroten van de veiligheid van het perioperatieve traject Het invoeren van stopmomenten zoals time-outs en het gebruik van checklists, maar ook het vastleggen van procedures in protocollen en aandacht voor communicatie zijn elementen die in veel artikelen beschreven worden Toch is er weinig onderzoek gedaan naar het effect van deze interventies op de klinische uitkomst Om het nut van deze maatregelen goed te kunnen onderbouwen zou dat naar de mening van de werkgroep wel <PERSOON> the surgical âtime outâ into a De <PERSOON> in beeld Medisch Contact <PERSOON> EN, Hollmann <PERSOON> SM, Gouma DJ, Boermeester MA Development and validation of the <PERSOON>) checklist <PERSOON> EN, <PERSOON> SM, Gouma DJ, Boermeester MA Alles onder controle Eén checklist voor het hele chirurgische traject Medisch Contact ###;## ###-###.
| 576 | nvog |
risicoclassificatie voor operaties bestaat echter niet Er bestaan wel classificaties voor operaties, maar die zijn voor andere doeleinden ontwikkeld (bijvoorbeeld classificatie van technische moeilijkheidsgraad voor de chirurgische opleiding), en een relatie met risico voor de patiënt is niet aangetoond Om veilige zorg te kunnen leveren is het belangrijk om de risicoâs te kennen en daarop te kunnen anticiperen Daarom acht de werkgroep het van belang dat onderzoek wordt gedaan naar een valide en Wereldwijd is er veel aandacht voor het vergroten van de veiligheid van het perioperatieve traject Het invoeren van stopmomenten zoals time-outs en het gebruik van checklists, maar ook het vastleggen van procedures in protocollen en aandacht voor communicatie zijn elementen die in veel artikelen beschreven worden Toch is er weinig onderzoek gedaan naar het effect van deze interventies op de klinische uitkomst Om het nut van deze maatregelen goed te kunnen onderbouwen zou dat naar de mening van de werkgroep wel <PERSOON> the surgical âtime outâ into a De <PERSOON> in beeld Medisch Contact <PERSOON> EN, Hollmann <PERSOON> SM, Gouma DJ, Boermeester MA Development and validation of the <PERSOON>) checklist <PERSOON> EN, <PERSOON> SM, Gouma DJ, Boermeester MA Alles onder controle Eén checklist voor het hele chirurgische traject Medisch Contact ###;## ###-### checklist to reduce morbidity and mortality in a global population <PERSOON> J Med ###;### ### preoperatieve traject van het operatief proces in algemene en academische ziekenhuizen Den for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery, ### for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery, pre-publication version, <PERSOON> D Het preoperatief onderzoek Brussel Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE); ##<DATUM> KCE Reports vol #<PERSOON-##> (NFU) Handreiking inzake specialisten, artsen en andere zelfstandige zorgverleners met betrekking tot de klinisch Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen NIAZ Kwaliteitsborgingsnorm Operatiekamer, NIAZ Kwaliteitsborgingsnorm Klinische behandel- en verpleegafdeling Oktober Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) Richtlijn âVermijden verkeerde kant operatieâ, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers Conceptrichtlijn âOverdracht van anesthesioloog) in de verschillende fasen van het traject verantwoordelijk is voor het beleid het aangeven van veranderingen in de medicatie nodig voor de ingreep Op de operatiekamer, voor de start van de operatie (#) BIJLAGE # SCHEMA VERANTWOORDELIJKHEDEN RICHTLIJN PREOPERATIEVE TRAJECT Dit schema beschrijft de afzonderlijke processtappen uit de richtlijn Per processtap is er één eindverantwoordelijke In sommige gevallen wordt lokaal afgesproken wie voor deze processtap eindverantwoordelijk is (bijvoorbeeld bij medicatiebeleid) Welke functionaris belast is met de uitvoering van de specifieke taken schrijft de richtlijn in de regel niet voor Dit dient lokaal echter wel vastgelegd te worden Onderstaand.
| 562 | nvog |
mortality in a global population <PERSOON> J Med ###;### ### preoperatieve traject van het operatief proces in algemene en academische ziekenhuizen Den for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery, ### for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery, pre-publication version, <PERSOON> D Het preoperatief onderzoek Brussel Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE); ##<DATUM> KCE Reports vol #<PERSOON> (NFU) Handreiking inzake specialisten, artsen en andere zelfstandige zorgverleners met betrekking tot de klinisch Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen NIAZ Kwaliteitsborgingsnorm Operatiekamer, NIAZ Kwaliteitsborgingsnorm Klinische behandel- en verpleegafdeling Oktober Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) Richtlijn âVermijden verkeerde kant operatieâ, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers Conceptrichtlijn âOverdracht van anesthesioloog) in de verschillende fasen van het traject verantwoordelijk is voor het beleid het aangeven van veranderingen in de medicatie nodig voor de ingreep Op de operatiekamer, voor de start van de operatie (#) BIJLAGE # SCHEMA VERANTWOORDELIJKHEDEN RICHTLIJN PREOPERATIEVE TRAJECT Dit schema beschrijft de afzonderlijke processtappen uit de richtlijn Per processtap is er één eindverantwoordelijke In sommige gevallen wordt lokaal afgesproken wie voor deze processtap eindverantwoordelijk is (bijvoorbeeld bij medicatiebeleid) Welke functionaris belast is met de uitvoering van de specifieke taken schrijft de richtlijn in de regel niet voor Dit dient lokaal echter wel vastgelegd te worden Onderstaand Dit schema kan voor verschillende patiëntenstromen verschillend worden ingevuld * lokaal dient schriftelijk afgesproken te zijn welke delen van het medicatiebeleid onder de verantwoordelijkheid van de operateur dan wel van Adviezen consulenten (al dan niet) uitvoeren Na preoperatief Overleg met chirurg als anesthesioloog niet Na Preoperatief Op lokaal niveau dient afgesproken en schriftelijk vastgelegd te worden wie (operateur of anesthesioloog) in de verschillende fasen van het traject verantwoordelijk is voor het beleid rondom medicatie Mechanische hulpmiddelen zoals pacemaker, bril, contactlenzen, gehoorapparaat, Feitelijke (elektronische) invoer kan evt ook rechtstreeks door verwijzer (HASP) of patiënt Mate van urgentie (binnen ## uur, binnen een week, binnen een maand, wachtlijst of besluiten en vastleggen of advies opgevolgd wordt of niet (zo niet motieven lokaal dient schriftelijk afgesproken te zijn welke delen van het medicatiebeleid onder de verantwoordelijkheid van de operateur dan wel van de anesthesioloog vallen Operateur licht patiënt in en legt dit vast in het medisch dossier Eventueel later binnengekomen uitslagen worden opgestuurd naar de huisarts en de Contactgegevens voor vragen van patiënt (vastleggen wie de casemanager voor deze Operateur licht verwijzer in en legt dit vast in het medisch dossier tractusanamnese cardiaal, vasculair, pulmonaal, renaal, lever, stolling, Check informatie tav voorgenomen ingreep (bijv scopie vs tomie, links, rechts) # Risicoscore volgens model minimale anesthesie dataset op basis van Conditie cardiaal, vasculair, pulmonaal, renaal, hepatisch, stolling, endocrien, indicator, delierkans, Revised Cardiac Risk Index, OSAS, Mallampati # Anesthesietechnieken besproken en afgesproken welke techniek in dit geval Anesthesietechniek en pijnbehandeling algemeen, regionaal, sedatie, opioidgebruik Pre- en postoperatieve zorg.
| 607 | nvog |
dient schriftelijk afgesproken te zijn welke delen van het medicatiebeleid onder de verantwoordelijkheid van de operateur dan wel van Adviezen consulenten (al dan niet) uitvoeren Na preoperatief Overleg met chirurg als anesthesioloog niet Na Preoperatief Op lokaal niveau dient afgesproken en schriftelijk vastgelegd te worden wie (operateur of anesthesioloog) in de verschillende fasen van het traject verantwoordelijk is voor het beleid rondom medicatie Mechanische hulpmiddelen zoals pacemaker, bril, contactlenzen, gehoorapparaat, Feitelijke (elektronische) invoer kan evt ook rechtstreeks door verwijzer (HASP) of patiënt Mate van urgentie (binnen ## uur, binnen een week, binnen een maand, wachtlijst of besluiten en vastleggen of advies opgevolgd wordt of niet (zo niet motieven lokaal dient schriftelijk afgesproken te zijn welke delen van het medicatiebeleid onder de verantwoordelijkheid van de operateur dan wel van de anesthesioloog vallen Operateur licht patiënt in en legt dit vast in het medisch dossier Eventueel later binnengekomen uitslagen worden opgestuurd naar de huisarts en de Contactgegevens voor vragen van patiënt (vastleggen wie de casemanager voor deze Operateur licht verwijzer in en legt dit vast in het medisch dossier tractusanamnese cardiaal, vasculair, pulmonaal, renaal, lever, stolling, Check informatie tav voorgenomen ingreep (bijv scopie vs tomie, links, rechts) # Risicoscore volgens model minimale anesthesie dataset op basis van Conditie cardiaal, vasculair, pulmonaal, renaal, hepatisch, stolling, endocrien, indicator, delierkans, Revised Cardiac Risk Index, OSAS, Mallampati # Anesthesietechnieken besproken en afgesproken welke techniek in dit geval Anesthesietechniek en pijnbehandeling algemeen, regionaal, sedatie, opioidgebruik Pre- en postoperatieve zorg Adviezen over medicatie perioperatief, inclusief afspraken over herstarten van Instructie over hoe te handelen bij veranderingen in de gezondheidstoestand Anesthesioloog licht patiënt in en legt dit vast in medisch dossier Informatie over postoperatieve periode (verkoever, verpleegafdeling, PACU, IC, huis) Anesthesioloog licht operateur in en legt dit vast in medisch dossier Conclusies met wel/niet fiat voorgenomen behandeling (ook naar operateur en Informatie vast te leggen door planningsmedewerker in het dossier Opnameafdeling controleert of de volgende zaken zijn vastgelegd of uitgevoerd en legt dit Standaard afspraken vastgelegd en indien nodig uitgevoerd (medicatie, antibiotica, Plaats en zwaarte van de postoperatieve zorg vastgelegd en/of afgesproken Planningsmedewerker licht partijen in en legt definitieve opname-/operatiedatum vast in het Bij voorkeur vindt de controle of er een postoperatief bed beschikbaar is op de juiste afdeling plaats voor vertrek naar de holding Indien op dit moment nog niet te garanderen dient dit alsnog voor aanvang van de operatie gecontroleerd te worden Is de patiënt volgens protocol of specifieke afspraken voorbereid Het bestellen van de patiënt valt onder verantwoordelijkheid van de chirurg Deze vindt plaats wanneer er buiten de OK al invasieve handelingen moeten plaatsvinden Juiste preoperatieve antibiotica ##-## minuten vóór start van de ingreep gegeven Datapakketten verschillende ziekenhuizen (met dank aan <PERSOON>, Ziekenhuis <INSTELLING> <LOCATIE>, <INSTELLING> Ziekenhuizen <LOCATIE>/<LOCATIE>, Amphia indicatiestelling voor operatie, voor het uitvoeren van de operatie, en voor de postoperatieve zorg Deze rol kan in de verschillende fasen van het traject door verschillende personen worden.
| 593 | nvog |
- <PERSOON> voor Anesthesiologie (NVA), voorzitter - <PERSOON> voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) - <PERSOON> (NOG) - <PERSOON>) - <PERSOON>, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) - <PERSOON> voor Neurochirurgie (NVVN) - <PERSOON>, Nederlandse Vereniging van Anesthesiemedewerkers (NVAM) - <PERSOON> voor Plastische Chirurgie (NVPC) - <PERSOON> voor Radiologie (NVvR) - <PERSOON-##> voor Urologie (NVU) - <PERSOON-##> voor Anesthesiologie (NVA) - <PERSOON-##>, Vereniging voor Hygiëne & Infectiepreventie in de Gezondheidszorg (VHIG) - <PERSOON-##> voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van - <PERSOON-##> voor Thoraxchirurgie (NVT) - <PERSOON-##> voor Klinische Fysica (NVKF) - <PERSOON-##> voor Medische Microbiologie (NVMM) - <PERSOON-##>) - <PERSOON-##> voor Anesthesiologie (NVA) - <PERSOON-##>, Nationaal ICT Instituut in de Zorg (NICTIZ, advies) - <PERSOON-##>, hoogleraar Anesthesiologie en perioperatieve patientveiligheid, <INSTELLING> - <PERSOON-##>, TNO (advies) - <PERSOON-##>, Nederlandse Sociëteit voor <PERSOON-##> Corporale Circulatie (NESECC, advies) - <PERSOON-##>, senior adviseur afdeling Ondersteuning Professionele Kwaliteit, Orde van - <PERSOON-##>, senior onderzoeker, IQ healthcare, <PERSOON-##> MSc, onderzoeker, IQ healthcare, <PERSOON-##> Als vervolg op het in ### verschenen eerste deel van het rapport Toezicht Operatief Proces (TOP) (Preoperatief traject ) van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), is in ### het tweede deel gepubliceerd Dit betrof het peroperatieve traject De titel van het rapport is - Dat de communicatie over de patiënt en de overdracht in het peroperatieve traject - Het gebruik van medische materialen en apparatuur veiliger moet; - Er onvoldoende afstemming en actieve communicatie in de teams is, waardoor onduidelijk is wie direct verantwoordelijk is voor de aspecten van de zorg aan de patiënt De Inspectie ziet de oplossingen in de richting van een gestandaardiseerd basisproces, goede Na het verschijnen van het eerste deel van het rapport, hebben de Nederlandse Vereniging van.
| 499 | nvog |
van den Nieuwenhuyzen, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) - <PERSOON>, Nationaal ICT Instituut in de Zorg (NICTIZ, advies) - <PERSOON>, hoogleraar Anesthesiologie en perioperatieve patientveiligheid, <INSTELLING> - <PERSOON>, TNO (advies) - <PERSOON>, Nederlandse Sociëteit voor <PERSOON> Corporale Circulatie (NESECC, advies) - <PERSOON>, senior adviseur afdeling Ondersteuning Professionele Kwaliteit, Orde van - <PERSOON>, senior onderzoeker, IQ healthcare, <PERSOON> MSc, onderzoeker, IQ healthcare, <PERSOON> Als vervolg op het in ### verschenen eerste deel van het rapport Toezicht Operatief Proces (TOP) (Preoperatief traject ) van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), is in ### het tweede deel gepubliceerd Dit betrof het peroperatieve traject De titel van het rapport is - Dat de communicatie over de patiënt en de overdracht in het peroperatieve traject - Het gebruik van medische materialen en apparatuur veiliger moet; - Er onvoldoende afstemming en actieve communicatie in de teams is, waardoor onduidelijk is wie direct verantwoordelijk is voor de aspecten van de zorg aan de patiënt De Inspectie ziet de oplossingen in de richting van een gestandaardiseerd basisproces, goede Na het verschijnen van het eerste deel van het rapport, hebben de Nederlandse Vereniging van genomen een richtlijn te ontwikkelen voor het preoperatieve proces (<PERSOON-##> Ook nu heeft de NVA samen met andere beroepsgroepen de handschoen opgepakt en is een traject voor richtlijnontwikkeling gestart De ontwikkeling van de richtlijn wordt gefinancierd door het programma Kennisbeleid Kwaliteit Curatieve Zorg van ZonMw De verenigingen herkennen een groot deel van de gesignaleerde problemen en willen zich samen met andere betrokkenen inzetten voor een goede en veilige organisatie van het perioperatieve proces De ontwikkeling van de richtlijn wordt ondersteund door adviseurs van De richtlijn Peroperatief Traject sluit aan op de richtlijn Preoperatief Traject en moet in essentie - Wat dient in het peroperatieve proces geregeld te worden en waarom? Welke informatie moet in het peroperatieve proces uitgevraagd en/of gedeeld en vastgelegd worden om Daarnaast wordt in het peroperatieve traject expliciet aandacht besteed aan veilig gebruik van De richtlijn moet bijdragen aan de ontwikkeling van een EPD (Elektronisch Patiënten Dossier) De richtlijn heeft betrekking op alle patiënten die in <LOCATIE> geopereerd worden, behalve wanneer het spoedeisende <INSTELLING> van de ingreep zodanig is dat het volgen van de richtlijn niet verantwoord is Als in de richtlijn gesproken wordt over ziekenhuizen of instellingen, worden Door de WHO (World Health Organization) wordt een operatie als volgt gedefinieerd âany intervention occurring in a hospital operating theatre involving the incision, excision, manipulation, or suturing of tissue, and that usually requires regional or general anaesthesia or de verantwoordelijkheden van - de verschillende zorgverleners tijdens het peroperatieve traject Bij het perioperatieve proces zijn veel partijen betrokken Centraal staat de patiënt die dit traject doorloopt.
| 555 | nvog |
Ook nu heeft de NVA samen met andere beroepsgroepen de handschoen opgepakt en is een traject voor richtlijnontwikkeling gestart De ontwikkeling van de richtlijn wordt gefinancierd door het programma Kennisbeleid Kwaliteit Curatieve Zorg van ZonMw De verenigingen herkennen een groot deel van de gesignaleerde problemen en willen zich samen met andere betrokkenen inzetten voor een goede en veilige organisatie van het perioperatieve proces De ontwikkeling van de richtlijn wordt ondersteund door adviseurs van De richtlijn Peroperatief Traject sluit aan op de richtlijn Preoperatief Traject en moet in essentie - Wat dient in het peroperatieve proces geregeld te worden en waarom? Welke informatie moet in het peroperatieve proces uitgevraagd en/of gedeeld en vastgelegd worden om Daarnaast wordt in het peroperatieve traject expliciet aandacht besteed aan veilig gebruik van De richtlijn moet bijdragen aan de ontwikkeling van een EPD (Elektronisch Patiënten Dossier) De richtlijn heeft betrekking op alle patiënten die in <LOCATIE> geopereerd worden, behalve wanneer het spoedeisende <INSTELLING> van de ingreep zodanig is dat het volgen van de richtlijn niet verantwoord is Als in de richtlijn gesproken wordt over ziekenhuizen of instellingen, worden Door de WHO (World Health Organization) wordt een operatie als volgt gedefinieerd âany intervention occurring in a hospital operating theatre involving the incision, excision, manipulation, or suturing of tissue, and that usually requires regional or general anaesthesia or de verantwoordelijkheden van - de verschillende zorgverleners tijdens het peroperatieve traject Bij het perioperatieve proces zijn veel partijen betrokken Centraal staat de patiënt die dit traject doorloopt andere zorgverleners Dit maakt het des te belangrijker dat er een systeem bestaat waarin informatie eenduidig en betrouwbaar wordt verzameld, geregistreerd en uitgewisseld In de richtlijn wordt beschreven welke informatie minimaal noodzakelijk is om het traject veilig te kunnen doorlopen In de regel zal deze informatie ook nu al verzameld worden De bedoeling van deze richtlijn is niet dat de gegevens in de verschillende fasen steeds opnieuw worden geregistreerd, maar dat de vastgelegde informatie uiteindelijk eenduidig en op één plaats beschikbaar is voor alle betrokken zorgverleners en dat de patiënt adequaat geïnformeerd wordt Reeds ingevoerde informatie dient steeds aangevuld te worden en dient op juistheid gecontroleerd te worden De richtlijn beoogt daarmee bij te dragen aan één perioperatief dossier dat door de verschillende zorgverleners wordt opgebouwd, in plaats van afzonderlijke dossiers waarin informatie dubbel of niet eenduidig wordt vastgelegd Zorginstellingen worden daarom opgeroepen om te faciliteren dat op basis van deze richtlijn één perioperatief, voor iedere betrokkene toegankelijk, dossier per patiënt wordt ingevoerd, al dan niet elektronisch De richtlijn heeft betrekking op alle patiënten die een chirurgische procedure moeten ondergaan, behalve wanneer het spoedeisende <INSTELLING> van de ingreep zodanig is dat het volgen van de richtlijn niet verantwoord is Voor specifieke patiëntengroepen, bijvoorbeeld kinderen of patiënten met specifieke aandoeningen, wordt geen apart traject beschreven Veelal zullen deze groepen passen binnen de kaders van deze richtlijn, maar zullen de accenten Voor deze richtlijn wordt het peroperatieve traject gedefinieerd als het traject vanaf.
| 554 | nvog |
Dit maakt het des te belangrijker dat er een systeem bestaat waarin informatie eenduidig en betrouwbaar wordt verzameld, geregistreerd en uitgewisseld In de richtlijn wordt beschreven welke informatie minimaal noodzakelijk is om het traject veilig te kunnen doorlopen In de regel zal deze informatie ook nu al verzameld worden De bedoeling van deze richtlijn is niet dat de gegevens in de verschillende fasen steeds opnieuw worden geregistreerd, maar dat de vastgelegde informatie uiteindelijk eenduidig en op één plaats beschikbaar is voor alle betrokken zorgverleners en dat de patiënt adequaat geïnformeerd wordt Reeds ingevoerde informatie dient steeds aangevuld te worden en dient op juistheid gecontroleerd te worden De richtlijn beoogt daarmee bij te dragen aan één perioperatief dossier dat door de verschillende zorgverleners wordt opgebouwd, in plaats van afzonderlijke dossiers waarin informatie dubbel of niet eenduidig wordt vastgelegd Zorginstellingen worden daarom opgeroepen om te faciliteren dat op basis van deze richtlijn één perioperatief, voor iedere betrokkene toegankelijk, dossier per patiënt wordt ingevoerd, al dan niet elektronisch De richtlijn heeft betrekking op alle patiënten die een chirurgische procedure moeten ondergaan, behalve wanneer het spoedeisende <INSTELLING> van de ingreep zodanig is dat het volgen van de richtlijn niet verantwoord is Voor specifieke patiëntengroepen, bijvoorbeeld kinderen of patiënten met specifieke aandoeningen, wordt geen apart traject beschreven Veelal zullen deze groepen passen binnen de kaders van deze richtlijn, maar zullen de accenten Voor deze richtlijn wordt het peroperatieve traject gedefinieerd als het traject vanaf Op deze manier wordt aangesloten bij het traject dat in het tweede TOP-rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg beschreven wordt De consequentie hiervan is dat deze richtlijn een overlap kent met de richtlijn Preoperatief Traject, die het proces beschrijft tot en met de time-out op de operatiekamer Deze time-out is al in de preoperatieve richtlijn opgenomen omdat dat als een essentieel veiligheidselement werd gezien dat op korte termijn geïmplementeerd diende te Doordat de werkgroepen die beide richtlijnen hebben ontwikkeld gedeeltelijk overeenkomen, is gezorgd voor afstemming tussen die delen die overlappen Zowel in de richtlijn Preoperatief Traject als in deze richtlijn worden stopmomenten beschreven - Momenten waarop gecontroleerd wordt of het voorafgaande proces volgens afspraak is - Of de patiënt het beschreven traject verder kan vervolgen (zie ook Hoofdstuk #) De eerste vier stopmomenten uit het perioperatieve traject zijn beschreven in de richtlijn Preoperatief Traject Het betreft de volgende momenten #) na de preoperatieve screening, #) bij inplanning, #) na opname, en #) vlak voor de start van de operatie (time-out) Omdat de richtlijnen uiteindelijk samengevoegd zullen worden tot één richtlijn voor het perioperatieve traject, worden de stappen in het proces doorgenummerd In hoofdstuk # is een flowchart opgenomen van het pre- en peroperatieve gedeelte van het traject Deze richtlijn kan niet alle aspecten beschrijven die van belang zijn voor een goede peroperatieve zorg De nadruk in dit document ligt op standaardisatie van processen, minimale eisen en gestructureerde overdrachten Daarnaast spelen andere aspecten een rol, zoals.
| 566 | nvog |
het traject dat in het tweede TOP-rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg beschreven wordt De consequentie hiervan is dat deze richtlijn een overlap kent met de richtlijn Preoperatief Traject, die het proces beschrijft tot en met de time-out op de operatiekamer Deze time-out is al in de preoperatieve richtlijn opgenomen omdat dat als een essentieel veiligheidselement werd gezien dat op korte termijn geïmplementeerd diende te Doordat de werkgroepen die beide richtlijnen hebben ontwikkeld gedeeltelijk overeenkomen, is gezorgd voor afstemming tussen die delen die overlappen Zowel in de richtlijn Preoperatief Traject als in deze richtlijn worden stopmomenten beschreven - Momenten waarop gecontroleerd wordt of het voorafgaande proces volgens afspraak is - Of de patiënt het beschreven traject verder kan vervolgen (zie ook Hoofdstuk #) De eerste vier stopmomenten uit het perioperatieve traject zijn beschreven in de richtlijn Preoperatief Traject Het betreft de volgende momenten #) na de preoperatieve screening, #) bij inplanning, #) na opname, en #) vlak voor de start van de operatie (time-out) Omdat de richtlijnen uiteindelijk samengevoegd zullen worden tot één richtlijn voor het perioperatieve traject, worden de stappen in het proces doorgenummerd In hoofdstuk # is een flowchart opgenomen van het pre- en peroperatieve gedeelte van het traject Deze richtlijn kan niet alle aspecten beschrijven die van belang zijn voor een goede peroperatieve zorg De nadruk in dit document ligt op standaardisatie van processen, minimale eisen en gestructureerde overdrachten Daarnaast spelen andere aspecten een rol, zoals specialist werkzaamheden uitgevoerd door artsen al dan niet in opleiding tot specialist (A(N)IOS) Waar in deze richtlijn operateur, anesthesioloog, of een andere medisch specialist wordt genoemd, kan ook gelezen worden A(N)IOS onder verantwoordelijkheid van deze specialist De richtlijn is bedoeld voor elke zorgverlener die betrokken is bij een ingreep zoals boven beschreven De implementatie van de richtlijn is de verantwoordelijkheid van de instellingen en de zorgverleners Op basis van deze richtlijn en de richtlijn Preoperatief Traject worden indicatoren en een nalevingsplan ontwikkeld die implementatie moeten bevorderen Het is hierbij essentieel dat de professionals feedback krijgen op hun handelen Het implementeren van deze richtlijn zal voor veel instellingen betekenen dat de organisatie moet worden aangepast en processen opnieuw moeten worden vormgegeven Dit kost tijd en professionals zullen hierbij organisatorisch ondersteund moeten worden De werkgroep ziet hier ook een belangrijke rol Implementatie zal ook bevorderd worden doordat naast de Inspectie andere partijen aandacht besteden aan veiligheid op en rond de OK Binnen het VMS-veiligheidsprogramma heeft een aantal van de themaâs betrekking op het operatieve proces (verwisselingen, postoperatieve wondinfecties), en ook de vangnetten van verzekeraar Medirisk ((WEBLINK)) in het kader van het project âSchadepreventie op de OKâ zijn bedoeld om de veiligheid op de OK te vergroten Deze richtlijn sluit zoveel mogelijk aan bij de VMS-themaâs, en ook de genoemde vangnetten (achterblijvende materialen, verwisselingsfouten, apparatuur en materialen, medicatiefouten, Het doel van deze richtlijn is een bijdrage te leveren aan veilige zorg rondom een operatie Het.
| 573 | nvog |
artsen al dan niet in opleiding tot specialist (A(N)IOS) Waar in deze richtlijn operateur, anesthesioloog, of een andere medisch specialist wordt genoemd, kan ook gelezen worden A(N)IOS onder verantwoordelijkheid van deze specialist De richtlijn is bedoeld voor elke zorgverlener die betrokken is bij een ingreep zoals boven beschreven De implementatie van de richtlijn is de verantwoordelijkheid van de instellingen en de zorgverleners Op basis van deze richtlijn en de richtlijn Preoperatief Traject worden indicatoren en een nalevingsplan ontwikkeld die implementatie moeten bevorderen Het is hierbij essentieel dat de professionals feedback krijgen op hun handelen Het implementeren van deze richtlijn zal voor veel instellingen betekenen dat de organisatie moet worden aangepast en processen opnieuw moeten worden vormgegeven Dit kost tijd en professionals zullen hierbij organisatorisch ondersteund moeten worden De werkgroep ziet hier ook een belangrijke rol Implementatie zal ook bevorderd worden doordat naast de Inspectie andere partijen aandacht besteden aan veiligheid op en rond de OK Binnen het VMS-veiligheidsprogramma heeft een aantal van de themaâs betrekking op het operatieve proces (verwisselingen, postoperatieve wondinfecties), en ook de vangnetten van verzekeraar Medirisk ((WEBLINK)) in het kader van het project âSchadepreventie op de OKâ zijn bedoeld om de veiligheid op de OK te vergroten Deze richtlijn sluit zoveel mogelijk aan bij de VMS-themaâs, en ook de genoemde vangnetten (achterblijvende materialen, verwisselingsfouten, apparatuur en materialen, medicatiefouten, Het doel van deze richtlijn is een bijdrage te leveren aan veilige zorg rondom een operatie Het praktijk Wel is bekend dat voor een goede implementatie de volgende stappen doorlopen - Vaststellen van de wenselijke zorg of het te bereiken doel; - Bepalen waar de zorg afwijkt van de wenselijke zorg zoals beschreven in de richtlijn; Naast het beschrijven van de wenselijke zorg zijn er ten behoeve van de implementatie van de richtlijn ook indicatoren ontwikkeld, is er een barrière-inventarisatie gedaan en worden er suggesties gedaan voor een implementatiestrategie of nalevingsplan Dit is beschreven in De werkgroep heeft beoogd een korte, handzame richtlijn op te stellen, waarin Een kerngroep, ondersteund door adviseurs van de afdeling Ondersteuning Professionele Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten en van IQ healthcare, is verantwoordelijk voor het zoeken en beoordelen van de literatuur, het opstellen van de tekst, de redactie van de richtlijn en de begeleiding van het ontwikkelproces De kerngroep legt haar resultaten voor aan een brede werkgroep van vertegenwoordigers uit het werkveld Evidence based richtlijnontwikkeling houdt in dat op een systematische manier gezocht wordt in de wetenschappelijke literatuur naar onderbouwing van aanbevelingen, waarbij gezocht wordt naar de hoogste graad van bewijs Wanneer geen wetenschappelijke onderbouwing voorhanden is, kunnen ervaringen van deskundigen of goede voorbeeldpraktijken gebruikt worden Omdat er weinig onderzoek is gedaan naar de organisatorische aspecten van het perioperatieve proces, vormen naast bestaande richtlijnen en adviezen, goede praktijken en ervaringen van experts consensusvorming in die gevallen zo gestructureerd en transparant mogelijk te laten verlopen De strategie voor het zoeken naar literatuur wordt beschreven in bijlage #.
| 554 | nvog |
een goede implementatie de volgende stappen doorlopen - Vaststellen van de wenselijke zorg of het te bereiken doel; - Bepalen waar de zorg afwijkt van de wenselijke zorg zoals beschreven in de richtlijn; Naast het beschrijven van de wenselijke zorg zijn er ten behoeve van de implementatie van de richtlijn ook indicatoren ontwikkeld, is er een barrière-inventarisatie gedaan en worden er suggesties gedaan voor een implementatiestrategie of nalevingsplan Dit is beschreven in De werkgroep heeft beoogd een korte, handzame richtlijn op te stellen, waarin Een kerngroep, ondersteund door adviseurs van de afdeling Ondersteuning Professionele Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten en van IQ healthcare, is verantwoordelijk voor het zoeken en beoordelen van de literatuur, het opstellen van de tekst, de redactie van de richtlijn en de begeleiding van het ontwikkelproces De kerngroep legt haar resultaten voor aan een brede werkgroep van vertegenwoordigers uit het werkveld Evidence based richtlijnontwikkeling houdt in dat op een systematische manier gezocht wordt in de wetenschappelijke literatuur naar onderbouwing van aanbevelingen, waarbij gezocht wordt naar de hoogste graad van bewijs Wanneer geen wetenschappelijke onderbouwing voorhanden is, kunnen ervaringen van deskundigen of goede voorbeeldpraktijken gebruikt worden Omdat er weinig onderzoek is gedaan naar de organisatorische aspecten van het perioperatieve proces, vormen naast bestaande richtlijnen en adviezen, goede praktijken en ervaringen van experts consensusvorming in die gevallen zo gestructureerd en transparant mogelijk te laten verlopen De strategie voor het zoeken naar literatuur wordt beschreven in bijlage # verlopen is gebruik gemaakt van Synmind Synmind is een webbased methode waarmee werkgroepleden binnen een periode van enkele weken geconsulteerd werden over de voorgestelde aanbevelingen Hierbij waren commentaren en ideeën direct zichtbaar, waardoor snel helder werd op welke gebieden wel of geen consensus was Deelnemers konden ook op elkaars commentaar reageren Deze werkwijze maakt de manier waarop de aanbevelingen tot stand komen meer transparant en gestructureerd reacties van experts staan op schrift en worden bewaard Via Synmind was snel zichtbaar op welke vlakken mensen het met elkaar eens waren en in welke mate, en op welke vlakken nog weinig consensus bestond Dit hielp om een keuze te maken welke conceptaanbevelingen nadere discussie of bijstelling vergden Doordat deelnemers op een kwantitatieve schaal aangaven in hoeverre zij het eens waren met een aanbeveling en dit grafisch werd weergegeven (spinnewebgrafieken), was in één oogopslag te zien in welke mate er consensus bestond over een aanbeveling Op deze manier konden snel die aanbevelingen worden geïdentificeerd waarvoor breed draagvlak bestond en die welke aanpassing behoefden Omdat deelnemers hun score motiveerden met argumenten, was ook direct zichtbaar waarom deelnemers het al dan niet eens waren met een aanbeveling Op basis van de resultaten van deze consultatie werden door de projectgroep de aanbevelingen Ondersteuning Professionele Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten aanbevelingen waaraan zorgverleners moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen kunnen zorgverleners op basis van hun professionele autonomie zo nodig afwijken van de richtlijn (incidenteel of structureel) Afwijken van richtlijnen kan in bepaalde situaties zelfs.
| 543 | nvog |
webbased methode waarmee werkgroepleden binnen een periode van enkele weken geconsulteerd werden over de voorgestelde aanbevelingen Hierbij waren commentaren en ideeën direct zichtbaar, waardoor snel helder werd op welke gebieden wel of geen consensus was Deelnemers konden ook op elkaars commentaar reageren Deze werkwijze maakt de manier waarop de aanbevelingen tot stand komen meer transparant en gestructureerd reacties van experts staan op schrift en worden bewaard Via Synmind was snel zichtbaar op welke vlakken mensen het met elkaar eens waren en in welke mate, en op welke vlakken nog weinig consensus bestond Dit hielp om een keuze te maken welke conceptaanbevelingen nadere discussie of bijstelling vergden Doordat deelnemers op een kwantitatieve schaal aangaven in hoeverre zij het eens waren met een aanbeveling en dit grafisch werd weergegeven (spinnewebgrafieken), was in één oogopslag te zien in welke mate er consensus bestond over een aanbeveling Op deze manier konden snel die aanbevelingen worden geïdentificeerd waarvoor breed draagvlak bestond en die welke aanpassing behoefden Omdat deelnemers hun score motiveerden met argumenten, was ook direct zichtbaar waarom deelnemers het al dan niet eens waren met een aanbeveling Op basis van de resultaten van deze consultatie werden door de projectgroep de aanbevelingen Ondersteuning Professionele Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten aanbevelingen waaraan zorgverleners moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen kunnen zorgverleners op basis van hun professionele autonomie zo nodig afwijken van de richtlijn (incidenteel of structureel) Afwijken van richtlijnen kan in bepaalde situaties zelfs Wanneer van de richtlijn wordt afgeweken, dient dit beargumenteerd en gedocumenteerd te worden, bij incidentele afwijkingen in het dossier van de patiënt, bij structurele afwijkingen in een lokaal protocol De veiligheid van de patiënt dient gewaarborgd In deze fase van het ontwikkeltraject is nog niet gekeken naar de juridische aspecten van een perioperatief dossier (met name voor wat betreft eigenaarschap en toegankelijkheid van informatie) In een later stadium zal hieraan aandacht besteed worden De richtlijn is uiteraard gericht op verbetering van de veiligheid van zorg rondom de patiënt die een operatie moet ondergaan Bij de ontwikkeling van de richtlijn heeft daarom het patiëntenperspectief een belangrijke rol gespeeld In de kerngroep is geparticipeerd door de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, en in de brede werkgroep is daarnaast vertegenwoordigd de Stichting Kind en Ziekenhuis Een patiëntenversie van de richtlijn, geschreven vanuit het perspectief van en belang voor de patiënt, zal voor het gehele perioperatieve traject met de richtlijn Postoperatief Traject meegeleverd worden Voor de ontwikkeling van deze richtlijn is financiering verkregen van ZorgOnderzoek <LOCATIE> medische wetenschappen (ZonMw) Aan alle werkgroepleden is gevraagd een belangenverklaring in te vullen, waarin ze hun banden met de farmaceutische industrie aangeven Een overzicht van deze belangenverklaringen ligt ter inzage bij de Orde van Medisch Deze richtlijn is voor commentaar voorgelegd aan alle betrokken verenigingen en organisaties Het ontvangen commentaar is door de werkgroep gewogen en waar mogelijk verwerkt Hierna is de aangepaste richtlijn ter autorisatie aangeboden De volgende.
| 542 | nvog |
Wanneer van de richtlijn wordt afgeweken, dient dit beargumenteerd en gedocumenteerd te worden, bij incidentele afwijkingen in het dossier van de patiënt, bij structurele afwijkingen in een lokaal protocol De veiligheid van de patiënt dient gewaarborgd In deze fase van het ontwikkeltraject is nog niet gekeken naar de juridische aspecten van een perioperatief dossier (met name voor wat betreft eigenaarschap en toegankelijkheid van informatie) In een later stadium zal hieraan aandacht besteed worden De richtlijn is uiteraard gericht op verbetering van de veiligheid van zorg rondom de patiënt die een operatie moet ondergaan Bij de ontwikkeling van de richtlijn heeft daarom het patiëntenperspectief een belangrijke rol gespeeld In de kerngroep is geparticipeerd door de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, en in de brede werkgroep is daarnaast vertegenwoordigd de Stichting Kind en Ziekenhuis Een patiëntenversie van de richtlijn, geschreven vanuit het perspectief van en belang voor de patiënt, zal voor het gehele perioperatieve traject met de richtlijn Postoperatief Traject meegeleverd worden Voor de ontwikkeling van deze richtlijn is financiering verkregen van ZorgOnderzoek <LOCATIE> medische wetenschappen (ZonMw) Aan alle werkgroepleden is gevraagd een belangenverklaring in te vullen, waarin ze hun banden met de farmaceutische industrie aangeven Een overzicht van deze belangenverklaringen ligt ter inzage bij de Orde van Medisch Deze richtlijn is voor commentaar voorgelegd aan alle betrokken verenigingen en organisaties Het ontvangen commentaar is door de werkgroep gewogen en waar mogelijk verwerkt Hierna is de aangepaste richtlijn ter autorisatie aangeboden De volgende - Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het HoofdHalsgebied Mede omdat deze richtlijn voor een groot deel gebaseerd is op best practices en expert opinion zal het nodig zijn om de richtlijn te onderhouden op continue basis Het up-to-date houden van richtlijnen op continue basis duiden we aan met het begrip âlevende richtlijnenâ Goedbeschouwd is het meer dan dat Beoogd wordt dat richtlijnen 'leven' bij professionals, dat kennis uit richtlijnen gebruikt wordt door behandelaars, dat er terugkoppeling plaatsvindt over toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk en dat de richtlijnen op grond hiervan op continue basis worden herzien, zodat er voor professionals en patiënten een steeds actueel, hanteerbaar en werkzaam beslissingsondersteunend instrument voorhanden is De Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie en de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde zijn samen verantwoordelijk voor Deze richtlijn sluit aan op de richtlijn Preoperatief Traject en volgt de daarin aangehouden structuur het proces dat de patiënt doorloopt wordt beschreven Per stap in het proces wordt aangegeven welke informatie relevant is, wie de informatie aanlevert, wie de informatie moet ontvangen en waar de verantwoordelijkheden voor het aanleveren en verwerken/toepassen van de informatie en voor het uitvoeren van bepaalde taken liggen Onder <DATUM> wordt het proces schematisch weergegeven De stappen # tot en met # worden beschreven in de richtlijn Preoperatief Traject Bij stap # begint het peroperatieve gedeelte De Schematisch is het pre- en peroperatieve traject als volgt weer te geven (figuur #) De verpleegafdeling waar de patiënt verblijft wordt geïnformeerd dat de patiënt naar de.
| 564 | nvog |
Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het HoofdHalsgebied Mede omdat deze richtlijn voor een groot deel gebaseerd is op best practices en expert opinion zal het nodig zijn om de richtlijn te onderhouden op continue basis Het up-to-date houden van richtlijnen op continue basis duiden we aan met het begrip âlevende richtlijnenâ Goedbeschouwd is het meer dan dat Beoogd wordt dat richtlijnen 'leven' bij professionals, dat kennis uit richtlijnen gebruikt wordt door behandelaars, dat er terugkoppeling plaatsvindt over toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk en dat de richtlijnen op grond hiervan op continue basis worden herzien, zodat er voor professionals en patiënten een steeds actueel, hanteerbaar en werkzaam beslissingsondersteunend instrument voorhanden is De Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie en de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde zijn samen verantwoordelijk voor Deze richtlijn sluit aan op de richtlijn Preoperatief Traject en volgt de daarin aangehouden structuur het proces dat de patiënt doorloopt wordt beschreven Per stap in het proces wordt aangegeven welke informatie relevant is, wie de informatie aanlevert, wie de informatie moet ontvangen en waar de verantwoordelijkheden voor het aanleveren en verwerken/toepassen van de informatie en voor het uitvoeren van bepaalde taken liggen Onder <DATUM> wordt het proces schematisch weergegeven De stappen # tot en met # worden beschreven in de richtlijn Preoperatief Traject Bij stap # begint het peroperatieve gedeelte De Schematisch is het pre- en peroperatieve traject als volgt weer te geven (figuur #) De verpleegafdeling waar de patiënt verblijft wordt geïnformeerd dat de patiënt naar de beschreven in de richtlijn Preoperatief proces De chirurg is verantwoordelijk voor het Bij aankomst op het OK-complex moet het juiste dossier compleet en beschikbaar zijn Hierbij Het uitvoeren van de informatieoverdracht (geven en ontvangen van informatie) vindt plaats door daartoe bekwame medewerkers aan de hand van een checklist - Identiteit patiënt naam, geboortedatum en patiëntnummer Er vindt een identificatie plaats aan de hand van drie onafhankelijke bronnen - (wakkere) patiënt of wettelijk vertegenwoordiger, het EPD/de status en de Deze vindt plaats wanneer er buiten de operatiekamer al invasieve handelingen moeten plaatsvinden (bijvoorbeeld locoregionale anesthesie en inbrengen van centraal veneuze lijn en Pre time-out bespreking tussen anesthesioloog, assisterende en patiënt - Aanwezigheid benodigde materialen voor buiten de OK te verrichten invasieve Wanneer op de holding invasieve voorbereidende handelingen moeten plaatsvinden, wordt een zogenaamde pre time out uitgevoerd Hierbij wordt in aanwezigheid van de anesthesioloog en een assisterende, samen met de patiënt*, tenminste de identiteit van de patiënt, de plaats/zijde van operatie, de soort operatie, allergieën, de stollingsstatus en de aanwezigheid van benodigde materialen gecontroleerd Deze pre time out komt niet in plaats van de time out maar is een extra veiligheidsmoment De anesthesioloog is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment * in het geval van een minderjarige of wilsonbekwame patiënt tevens indien mogelijk in Voordat de patiënt naar de OK gaat wordt het effect van een eventuele regionale blokkade Bij de overdracht van de holding naar de OK (kan zowel op de holding als op de OK plaatsvinden).
| 577 | nvog |
in de richtlijn Preoperatief proces De chirurg is verantwoordelijk voor het Bij aankomst op het OK-complex moet het juiste dossier compleet en beschikbaar zijn Hierbij Het uitvoeren van de informatieoverdracht (geven en ontvangen van informatie) vindt plaats door daartoe bekwame medewerkers aan de hand van een checklist - Identiteit patiënt naam, geboortedatum en patiëntnummer Er vindt een identificatie plaats aan de hand van drie onafhankelijke bronnen - (wakkere) patiënt of wettelijk vertegenwoordiger, het EPD/de status en de Deze vindt plaats wanneer er buiten de operatiekamer al invasieve handelingen moeten plaatsvinden (bijvoorbeeld locoregionale anesthesie en inbrengen van centraal veneuze lijn en Pre time-out bespreking tussen anesthesioloog, assisterende en patiënt - Aanwezigheid benodigde materialen voor buiten de OK te verrichten invasieve Wanneer op de holding invasieve voorbereidende handelingen moeten plaatsvinden, wordt een zogenaamde pre time out uitgevoerd Hierbij wordt in aanwezigheid van de anesthesioloog en een assisterende, samen met de patiënt*, tenminste de identiteit van de patiënt, de plaats/zijde van operatie, de soort operatie, allergieën, de stollingsstatus en de aanwezigheid van benodigde materialen gecontroleerd Deze pre time out komt niet in plaats van de time out maar is een extra veiligheidsmoment De anesthesioloog is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment * in het geval van een minderjarige of wilsonbekwame patiënt tevens indien mogelijk in Voordat de patiënt naar de OK gaat wordt het effect van een eventuele regionale blokkade Bij de overdracht van de holding naar de OK (kan zowel op de holding als op de OK plaatsvinden) Op operatiekamer voor de start van de anesthesie (of indien <DATUM> van toepassing voor de Voor de start van de ingreep vindt een finale controle plaats van apparatuur en Wanneer dit volgens protocol geïndiceerd is, wordt antibioticaprofylaxe ##-## minuten voorafgaand aan de incisie (of bloedleegte) gegeven, en dit wordt in het dossier vastgelegd (naam antibioticum, dosering en tijdstip van toediening) Voor de gift (bij voorkeur op het moment van voorschrijven) wordt gecontroleerd op een eventuele allergie voor het betreffende voorafgaand aan de incisie gegeven Het tijdstip wordt genoteerd in het dossier De operateur en de anesthesioloog dragen zorg voor het communiceren en afstemmen van de handelingen en belangrijke informatie ter voorbereiding van de operatie, bijvoorbeeld te Time out bespreking tussen operateur, anesthesioloog, anesthesiemedewerker, operatieassistent (in de aanwezigheid van de patiënt), vóór de inleiding van anesthesie - Aanwezigheid van bevoegd en bekwaam personeel en van materialen; Indien het aanwezige personeel niet bevoegd en/of bekwaam is ten aanzien van de betreffende operatie of te gebruiken apparatuur, is het de verantwoordelijkheid van de operateur c q de Voordat de patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt, vindt een structureel overleg plaats tussen operatie, zijde/locatie, stollingsstatus, antibioticabeleid, allergieën, comorbiditeit, positionering van de patiënt, aanwezigheid juiste personeel en juiste materialen en bijzonderheden Dit overleg dient op de operatiekamer, vóór de start van de anesthesie, plaats te vinden in aanwezigheid van de patiënt** De operateur is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment wordt uitgevoerd en wordt vastgelegd Bepaalde technische aspecten van de operatie kunnen.
| 591 | nvog |
voor de start van de anesthesie (of indien <DATUM> van toepassing voor de Voor de start van de ingreep vindt een finale controle plaats van apparatuur en Wanneer dit volgens protocol geïndiceerd is, wordt antibioticaprofylaxe ##-## minuten voorafgaand aan de incisie (of bloedleegte) gegeven, en dit wordt in het dossier vastgelegd (naam antibioticum, dosering en tijdstip van toediening) Voor de gift (bij voorkeur op het moment van voorschrijven) wordt gecontroleerd op een eventuele allergie voor het betreffende voorafgaand aan de incisie gegeven Het tijdstip wordt genoteerd in het dossier De operateur en de anesthesioloog dragen zorg voor het communiceren en afstemmen van de handelingen en belangrijke informatie ter voorbereiding van de operatie, bijvoorbeeld te Time out bespreking tussen operateur, anesthesioloog, anesthesiemedewerker, operatieassistent (in de aanwezigheid van de patiënt), vóór de inleiding van anesthesie - Aanwezigheid van bevoegd en bekwaam personeel en van materialen; Indien het aanwezige personeel niet bevoegd en/of bekwaam is ten aanzien van de betreffende operatie of te gebruiken apparatuur, is het de verantwoordelijkheid van de operateur c q de Voordat de patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt, vindt een structureel overleg plaats tussen operatie, zijde/locatie, stollingsstatus, antibioticabeleid, allergieën, comorbiditeit, positionering van de patiënt, aanwezigheid juiste personeel en juiste materialen en bijzonderheden Dit overleg dient op de operatiekamer, vóór de start van de anesthesie, plaats te vinden in aanwezigheid van de patiënt** De operateur is ervoor verantwoordelijk dat het stopmoment wordt uitgevoerd en wordt vastgelegd Bepaalde technische aspecten van de operatie kunnen * In specifieke omstandigheden kan de aanwezigheid bij de time-out door de anesthesioloog gedelegeerd worden naar de anesthesiemedewerker (de eindverantwoordelijkheid blijft in dit - er is sprake van een locoregionale techniek als solitaire anesthesievorm, én - er heeft een pre-time out plaatsgevonden door de anesthesioloog, én - deze werkwijze is vastgelegd in een lokaal protocol dat regelmatig wordt geëvalueerd ** In het geval van een minderjarige of wilsonbekwame patiënt tevens indien mogelijk in De positionering van de patiënt dient reeds bij de planning van de operatie bekend te zijn Het OK-team controleert bij de time-out procedure of de afgesproken positionering correct is Op de operatieafdeling moeten protocollen zijn voor het uitvoeren en controleren van de positionering van de patiënt De operateur is eindverantwoordelijk voor de positionering ten behoeve van de ingreep De anesthesioloog en operateur delen de verantwoordelijkheid voor de Op de operatieafdeling zijn protocollen aanwezig voor het uitvoeren en controleren van de Tijdens de operatie vindt communicatie plaats tussen operateur en anesthesioloog op tenminste - Bij alle gebeurtenissen die raken aan de activiteiten van de ander, of die van belang zijn voor de conditie of veiligheid van de patiënt Voorbeelden start incisie, positieverandering patiënt, zetten vaatklemmen door operateur, verandering in de conditie van de patiënt (bv significante bloeddrukdaling), complicaties, peroperatieve Het vastleggen van deze communicatie heeft tot doel âreal timeâ verslagleggen van het medisch Operateur en anesthesioloog zijn beide verantwoordelijk voor deze communicatie De communicatie tussen anesthesioloog en operateur wordt geregistreerd, in die zin dat zaken die.
| 593 | nvog |
omstandigheden kan de aanwezigheid bij de time-out door de anesthesioloog gedelegeerd worden naar de anesthesiemedewerker (de eindverantwoordelijkheid blijft in dit - er is sprake van een locoregionale techniek als solitaire anesthesievorm, én - er heeft een pre-time out plaatsgevonden door de anesthesioloog, én - deze werkwijze is vastgelegd in een lokaal protocol dat regelmatig wordt geëvalueerd ** In het geval van een minderjarige of wilsonbekwame patiënt tevens indien mogelijk in De positionering van de patiënt dient reeds bij de planning van de operatie bekend te zijn Het OK-team controleert bij de time-out procedure of de afgesproken positionering correct is Op de operatieafdeling moeten protocollen zijn voor het uitvoeren en controleren van de positionering van de patiënt De operateur is eindverantwoordelijk voor de positionering ten behoeve van de ingreep De anesthesioloog en operateur delen de verantwoordelijkheid voor de Op de operatieafdeling zijn protocollen aanwezig voor het uitvoeren en controleren van de Tijdens de operatie vindt communicatie plaats tussen operateur en anesthesioloog op tenminste - Bij alle gebeurtenissen die raken aan de activiteiten van de ander, of die van belang zijn voor de conditie of veiligheid van de patiënt Voorbeelden start incisie, positieverandering patiënt, zetten vaatklemmen door operateur, verandering in de conditie van de patiënt (bv significante bloeddrukdaling), complicaties, peroperatieve Het vastleggen van deze communicatie heeft tot doel âreal timeâ verslagleggen van het medisch Operateur en anesthesioloog zijn beide verantwoordelijk voor deze communicatie De communicatie tussen anesthesioloog en operateur wordt geregistreerd, in die zin dat zaken die In het verslag moeten minimaal de hierboven genoemde momenten (inclusief complicaties) worden vastgelegd en de communicatie met betrekking tot deze momenten Tijdens de operatie worden het aantal deurbewegingen en het aantal in- en uitlopende Het aflossen van instrumenterenden en anesthesiemedewerkers tijdens de ingreep dient zoveel mogelijk voorkomen te worden Indien toch de verwachting is dat instrumenterenden of anesthesiemedewerkers worden afgelost tijdens de operatie wordt dat bij de time-out gemeld Bij aflossen dient de vertrekkende medewerker zorg te dragen voor correcte overdracht van Tijdens de operatie vindt communicatie plaats tussen de operateur en de anesthesioloog* op - Bij alle gebeurtenissen die raken aan de activiteit van de ander, of die van belang zijn voor de De hierboven genoemde momenten en de hieraan gerelateerde communicatie tussen operateur en anesthesioloog worden geregistreerd, zodat essentiële informatie later terug te vinden is De werkgroep beveelt aan dat onderzoek wordt verricht naar de optimale manier om het verloop van de operatie en de hieraan gerelateerde communicatie te registreren * deze taak kan door de anesthesioloog gedelegeerd worden naar de anesthesiemedewerker De operateur geeft aan hoe ver de operatie gevorderd is en wanneer de wond gesloten wordt Voordat de wond wordt gesloten vergewist de operateur zich ervan dat er geen materialen Nadat de wond gesloten is en in ieder geval voordat er iemand van het team of de patiënt de OK verlaat moet een sign out/debriefing plaatsvinden in aanwezigheid van het hele team Hierbij - Instructies t a v maagsonde (uit, hevel, zuig) zijn gegeven;.
| 565 | nvog |
moeten minimaal de hierboven genoemde momenten (inclusief complicaties) worden vastgelegd en de communicatie met betrekking tot deze momenten Tijdens de operatie worden het aantal deurbewegingen en het aantal in- en uitlopende Het aflossen van instrumenterenden en anesthesiemedewerkers tijdens de ingreep dient zoveel mogelijk voorkomen te worden Indien toch de verwachting is dat instrumenterenden of anesthesiemedewerkers worden afgelost tijdens de operatie wordt dat bij de time-out gemeld Bij aflossen dient de vertrekkende medewerker zorg te dragen voor correcte overdracht van Tijdens de operatie vindt communicatie plaats tussen de operateur en de anesthesioloog* op - Bij alle gebeurtenissen die raken aan de activiteit van de ander, of die van belang zijn voor de De hierboven genoemde momenten en de hieraan gerelateerde communicatie tussen operateur en anesthesioloog worden geregistreerd, zodat essentiële informatie later terug te vinden is De werkgroep beveelt aan dat onderzoek wordt verricht naar de optimale manier om het verloop van de operatie en de hieraan gerelateerde communicatie te registreren * deze taak kan door de anesthesioloog gedelegeerd worden naar de anesthesiemedewerker De operateur geeft aan hoe ver de operatie gevorderd is en wanneer de wond gesloten wordt Voordat de wond wordt gesloten vergewist de operateur zich ervan dat er geen materialen Nadat de wond gesloten is en in ieder geval voordat er iemand van het team of de patiënt de OK verlaat moet een sign out/debriefing plaatsvinden in aanwezigheid van het hele team Hierbij - Instructies t a v maagsonde (uit, hevel, zuig) zijn gegeven; ) - Telefoonnummer waaronder operateur en anesthesioloog bereikbaar zijn (<DATUM> ; Postoperatieve orders worden afgestemd tussen operateur en anesthesioloog De operateur controleert met de operatieassistent de identificatie en markering van het patiëntmateriaal van de interventie (bijvoorbeeld biopten, kweekmateriaal of PA-preparaat), en de juistheid en compleetheid van de bijbehorende formulieren Tevens wordt afgesproken Voordat de patiënt de operatiekamer verlaat, vindt een sign out plaats op de operatiekamer in aanwezigheid van het hele team* Minimaal wordt besproken en vastgelegd essentiële informatie over de verrichte procedure, telling materialen, afspraken met betrekking tot postoperatieve zorg De operateur is ervoor (eind)verantwoordelijk dat het stopmoment wordt De eindverantwoordelijkheid voor het anesthesiologisch deel blijft bij de anesthesioloog Het (voorlopige) operatie- en anesthesieverslag moet klaar zijn op het moment dat de patiënt verrichte operatie vastgelegd te zijn en beschikbaar voor alle bij de postoperatieve zorg De richtlijn benoemt wat de instelling moet organiseren om de professioneel inhoudelijke kunnen maken De richtlijn zegt niet hoe de instelling dit moet organiseren - Is voorwaardenscheppend ten aanzien van de beschikbaarheid en uitwisseling van - Heeft de informatie van de perioperatieve patiënt op één plaats beschikbaar en toegankelijk (beveiligd) voor medewerkers die bij de behandeling van de patiënt - Heeft de patiënt betrokken bij de te verwerven en reeds verzamelde informatie (patiënt - Kan te allen tijde aangeven waar de patiënt zich bevindt in het perioperatieve proces - Waarborgt dat de voortgang in het proces systematisch gecontroleerd wordt en dat afwijkingen worden gesignaleerd aan de betrokken zorgverlener of aan de patiënt.
| 571 | nvog |
Telefoonnummer waaronder operateur en anesthesioloog bereikbaar zijn (<DATUM> ; Postoperatieve orders worden afgestemd tussen operateur en anesthesioloog De operateur controleert met de operatieassistent de identificatie en markering van het patiëntmateriaal van de interventie (bijvoorbeeld biopten, kweekmateriaal of PA-preparaat), en de juistheid en compleetheid van de bijbehorende formulieren Tevens wordt afgesproken Voordat de patiënt de operatiekamer verlaat, vindt een sign out plaats op de operatiekamer in aanwezigheid van het hele team* Minimaal wordt besproken en vastgelegd essentiële informatie over de verrichte procedure, telling materialen, afspraken met betrekking tot postoperatieve zorg De operateur is ervoor (eind)verantwoordelijk dat het stopmoment wordt De eindverantwoordelijkheid voor het anesthesiologisch deel blijft bij de anesthesioloog Het (voorlopige) operatie- en anesthesieverslag moet klaar zijn op het moment dat de patiënt verrichte operatie vastgelegd te zijn en beschikbaar voor alle bij de postoperatieve zorg De richtlijn benoemt wat de instelling moet organiseren om de professioneel inhoudelijke kunnen maken De richtlijn zegt niet hoe de instelling dit moet organiseren - Is voorwaardenscheppend ten aanzien van de beschikbaarheid en uitwisseling van - Heeft de informatie van de perioperatieve patiënt op één plaats beschikbaar en toegankelijk (beveiligd) voor medewerkers die bij de behandeling van de patiënt - Heeft de patiënt betrokken bij de te verwerven en reeds verzamelde informatie (patiënt - Kan te allen tijde aangeven waar de patiënt zich bevindt in het perioperatieve proces - Waarborgt dat de voortgang in het proces systematisch gecontroleerd wordt en dat afwijkingen worden gesignaleerd aan de betrokken zorgverlener of aan de patiënt de door het ziekenhuis gebruikte meldmethode (VIM, FONA, MIP), waardoor het maken - Heeft op geaggregeerd niveau een controlefunctie georganiseerd in verband met - Is verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van apparatuur en voor scholing van de Elk ziekenhuis dient te beschrijven bij wie de verantwoordelijkheden met betrekking tot de veiligheid van het perioperatieve proces in de organisatie zijn belegd Op een aantal momenten in het proces is het belangrijk dat de identiteit van de patiënt wordt gecontroleerd om verwisselingen te voorkomen Clarke (###) beschrijft ### gevallen van (bijna) verwisselingen De belangrijkste oorzaken waren positionering, anesthesiologische interventies voor de time-out, niet controleren van consent of markering en het niet uitvoeren van een goede time-outprocedure Een time-outprocedure bleek niet alle gevallen van verwisseling te voorkomen De belangrijkste bijdragen aan het voorkómen van verwisselingen leverden de patiënt zelf, de verpleegkundige en het controleren van het consent Clarke concludeert dat controles op verschillende momenten voor de operatie plaats moeten vinden Op deze momenten dient identificatie altijd plaats te vinden aan de hand van twee van de drie kenmerken geboortenaam, geboortedatum en patiëntnummer Er vindt een identificatie plaats aan de hand van drie onafhankelijke bronnen (wakkere) patiënt of wettelijk vertegenwoordiger, het EPD/de status en het(de) identiteitsbandje(s) Deze identificatie vindt in ieder geval plaats bij aankomst op het OK-complex en bij aankomst op de operatiekamer Deze werkwijze is Identificatie van de patiënt dient plaats te vinden aan de hand van minimaal twee van de drie kenmerken (naam, geboortedatum, patiëntnummer).
| 595 | nvog |
door het ziekenhuis gebruikte meldmethode (VIM, FONA, MIP), waardoor het maken - Heeft op geaggregeerd niveau een controlefunctie georganiseerd in verband met - Is verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van apparatuur en voor scholing van de Elk ziekenhuis dient te beschrijven bij wie de verantwoordelijkheden met betrekking tot de veiligheid van het perioperatieve proces in de organisatie zijn belegd Op een aantal momenten in het proces is het belangrijk dat de identiteit van de patiënt wordt gecontroleerd om verwisselingen te voorkomen Clarke (###) beschrijft ### gevallen van (bijna) verwisselingen De belangrijkste oorzaken waren positionering, anesthesiologische interventies voor de time-out, niet controleren van consent of markering en het niet uitvoeren van een goede time-outprocedure Een time-outprocedure bleek niet alle gevallen van verwisseling te voorkomen De belangrijkste bijdragen aan het voorkómen van verwisselingen leverden de patiënt zelf, de verpleegkundige en het controleren van het consent Clarke concludeert dat controles op verschillende momenten voor de operatie plaats moeten vinden Op deze momenten dient identificatie altijd plaats te vinden aan de hand van twee van de drie kenmerken geboortenaam, geboortedatum en patiëntnummer Er vindt een identificatie plaats aan de hand van drie onafhankelijke bronnen (wakkere) patiënt of wettelijk vertegenwoordiger, het EPD/de status en het(de) identiteitsbandje(s) Deze identificatie vindt in ieder geval plaats bij aankomst op het OK-complex en bij aankomst op de operatiekamer Deze werkwijze is Identificatie van de patiënt dient plaats te vinden aan de hand van minimaal twee van de drie kenmerken (naam, geboortedatum, patiëntnummer) hand van drie onafhankelijke bronnen (wakkere) patiënt of wettelijk vertegenwoordiger, het In een review van chirurgische schadeclaims bleken ## van de ### claims gerelateerd aan communicatie Het bleek in de meeste gevallen (##%) te gaan om één op één communicatie Factoren die bijdroegen aan de oorzaak waren statusverschil (##%) en onduidelijkheid over verantwoordelijkheden (##%) In ##% van de gevallen ging het om overdrachten en in ##% om overplaatsing van de patiënt De volgende interventies worden geadviseerd afspraken over het aanspreken van de operateur door andere zorgverleners, gestructureerde overdrachten en De overdracht van de patiënt tussen verschillende zorgverleners (bijvoorbeeld van de verpleegafdeling naar de holding en van de holding naar de operatiekamer) moet op een gestructureerde manier verlopen Ziekenhuizen moeten ervoor zorg dragen dat deze Bij de overdrachtsmomenten dienen veranderingen ten opzichte van de preoperatief vastgelegde situatie van de patiënt overgedragen te worden tussen daartoe bekwame Een checklist is een systematische lijst met items waarop de gebruiker aangeeft of al dan niet aan die items voldaan wordt Een goede checklist bevat de essentiële criteria waaraan voldaan Het gebruik van checklists in het perioperatieve proces is al niet meer weg te denken Belangrijke intiatieven zijn de Safe Surgery Guidelines van de WHO, waarbij een Surgical Safety Checklist is ontwikkeld (WHO ###), en het Universal Protocol for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery van de Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations Literatuur over de effecten van het gebruik van checklists op klinische uitkomst is er nog weinig,.
| 607 | nvog |
van drie onafhankelijke bronnen (wakkere) patiënt of wettelijk vertegenwoordiger, het In een review van chirurgische schadeclaims bleken ## van de ### claims gerelateerd aan communicatie Het bleek in de meeste gevallen (##%) te gaan om één op één communicatie Factoren die bijdroegen aan de oorzaak waren statusverschil (##%) en onduidelijkheid over verantwoordelijkheden (##%) In ##% van de gevallen ging het om overdrachten en in ##% om overplaatsing van de patiënt De volgende interventies worden geadviseerd afspraken over het aanspreken van de operateur door andere zorgverleners, gestructureerde overdrachten en De overdracht van de patiënt tussen verschillende zorgverleners (bijvoorbeeld van de verpleegafdeling naar de holding en van de holding naar de operatiekamer) moet op een gestructureerde manier verlopen Ziekenhuizen moeten ervoor zorg dragen dat deze Bij de overdrachtsmomenten dienen veranderingen ten opzichte van de preoperatief vastgelegde situatie van de patiënt overgedragen te worden tussen daartoe bekwame Een checklist is een systematische lijst met items waarop de gebruiker aangeeft of al dan niet aan die items voldaan wordt Een goede checklist bevat de essentiële criteria waaraan voldaan Het gebruik van checklists in het perioperatieve proces is al niet meer weg te denken Belangrijke intiatieven zijn de Safe Surgery Guidelines van de WHO, waarbij een Surgical Safety Checklist is ontwikkeld (WHO ###), en het Universal Protocol for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery van de Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations Literatuur over de effecten van het gebruik van checklists op klinische uitkomst is er nog weinig, Auteurs rapporteren dat het gebruik van klinische checklists leidt tot het beter naleven van best practices (<PERSOON> ###), het verminderen van onverwachte vertragingen tijdens operaties (Nundy ###), het tijdiger toedienen van antibiotica (<PERSOON> ###a), het verminderen van verwisselingen (<PERSOON> ###) en zelfs het verminderen van operatiegerelateerde morbiditeit en mortaliteit bij electieve en spoedoperaties (<PERSOON> ###b, Weiser ###) Semel (###) heeft in een beslissingsanalyse berekend dat het gebruik van de Safe Surgery checklist waarschijnlijk ook leidt tot kostenbesparing door het voorkomen van complicaties <PERSOON> (###) concludeert uit een analyse van ### verwisselingen bij oogheelkundige operaties (verkeerde lens, verkeerde oog, verkeerde patiënt) dat ##% te voorkomen was geweest door gebruik van het Universal Protocol van de JCAHO Neily (###) beschrijft dat het invoeren van een trainingsprogramma voor OKteams (waarin opgenomen het werken met stopmomenten aan de hand van checklists, maar Ondanks dat er kanttekeningen te plaatsen zijn bij de gerapporteerde resultaten in een aantal van deze studies, is de werkgroep ervan overtuigd dat het gebruik van checklists de veiligheid Het wordt sterk aanbevolen bij controle- en overdrachtsmomenten gebruik te maken van Om het perioperatieve proces veilig te kunnen laten verlopen is het noodzakelijk dat er maar één multidisciplinair perioperatief patiëntendossier wordt gebruikt Dit dossier bevat alle relevante, juiste en laatste informatie en is bij voorkeur digitaal Alle partijen moeten op ieder moment over dezelfde actuele informatie kunnen beschikken Dit voorkomt ook dat dezelfde gegevens op meerdere plaatsen worden verzameld en geregistreerd (met een grotere kans op.
| 636 | nvog |
Auteurs rapporteren dat het gebruik van klinische checklists leidt tot het beter naleven van best practices (<PERSOON> ###), het verminderen van onverwachte vertragingen tijdens operaties (Nundy ###), het tijdiger toedienen van antibiotica (<PERSOON> ###a), het verminderen van verwisselingen (<PERSOON> ###) en zelfs het verminderen van operatiegerelateerde morbiditeit en mortaliteit bij electieve en spoedoperaties (<PERSOON> ###b, Weiser ###) Semel (###) heeft in een beslissingsanalyse berekend dat het gebruik van de Safe Surgery checklist waarschijnlijk ook leidt tot kostenbesparing door het voorkomen van complicaties <PERSOON> (###) concludeert uit een analyse van ### verwisselingen bij oogheelkundige operaties (verkeerde lens, verkeerde oog, verkeerde patiënt) dat ##% te voorkomen was geweest door gebruik van het Universal Protocol van de JCAHO Neily (###) beschrijft dat het invoeren van een trainingsprogramma voor OKteams (waarin opgenomen het werken met stopmomenten aan de hand van checklists, maar Ondanks dat er kanttekeningen te plaatsen zijn bij de gerapporteerde resultaten in een aantal van deze studies, is de werkgroep ervan overtuigd dat het gebruik van checklists de veiligheid Het wordt sterk aanbevolen bij controle- en overdrachtsmomenten gebruik te maken van Om het perioperatieve proces veilig te kunnen laten verlopen is het noodzakelijk dat er maar één multidisciplinair perioperatief patiëntendossier wordt gebruikt Dit dossier bevat alle relevante, juiste en laatste informatie en is bij voorkeur digitaal Alle partijen moeten op ieder moment over dezelfde actuele informatie kunnen beschikken Dit voorkomt ook dat dezelfde gegevens op meerdere plaatsen worden verzameld en geregistreerd (met een grotere kans op betrokken zorgverleners op het noodzakelijke moment alle relevante gegevens kunnen inzien Binnen het ziekenhuis moet een sluitend systeem aanwezig zijn dat te allen tijde inzichtelijk maakt waar de patiënt zich bevindt in het perioperatieve zorgproces tenminste ten aanzien van de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten (track & trace) Dit systeem is in eerste instantie bedoeld voor de communicatie tussen behandelaars/organisatie maar het zou ook gebruikt kunnen worden door patiënten Het moet inzicht geven of het traject verloopt zoals gepland Het moet bovendien helder zijn wie ervoor verantwoordelijk is de voortgang van het proces te bewaken en actie te ondernemen als het proces stagneert Deze verantwoordelijkheid kan bij ongecompliceerde trajecten bij de afdeling planning of opname worden neergelegd, bij de meer complexe processen is dit bij voorkeur een gespecialiseerde medewerker (gespecialiseerd verpleegkundige, nurse practitioner, physician assistant) De procesbewaking kan ook in handen Om de procesbewaking goed vorm te geven doen ziekenhuizen er goed aan om hun patiëntpopulaties en de bijbehorende (perioperatieve) processen in kaart te brengen Gebruik Het moet voor de patiënt gedurende het hele perioperatieve traject duidelijk zijn bij welk aanspreekpunt hij/zij terecht kan met vragen De manier waarop dit aanspreekpunt vormgegeven wordt kan voor verschillende trajecten anders geregeld zijn Bij de meer complexe trajecten verdient het de voorkeur dat aanspreekpunt en procesbewaking gecombineerd zijn in één functie en ingevuld worden door personen met een zorginhoudelijke Inherent aan het werken volgens de richtlijn is dat op verschillende momenten in het proces de voorgaande stappen gecontroleerd worden.
| 602 | nvog |
betrokken zorgverleners op het noodzakelijke moment alle relevante gegevens kunnen inzien Binnen het ziekenhuis moet een sluitend systeem aanwezig zijn dat te allen tijde inzichtelijk maakt waar de patiënt zich bevindt in het perioperatieve zorgproces tenminste ten aanzien van de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten (track & trace) Dit systeem is in eerste instantie bedoeld voor de communicatie tussen behandelaars/organisatie maar het zou ook gebruikt kunnen worden door patiënten Het moet inzicht geven of het traject verloopt zoals gepland Het moet bovendien helder zijn wie ervoor verantwoordelijk is de voortgang van het proces te bewaken en actie te ondernemen als het proces stagneert Deze verantwoordelijkheid kan bij ongecompliceerde trajecten bij de afdeling planning of opname worden neergelegd, bij de meer complexe processen is dit bij voorkeur een gespecialiseerde medewerker (gespecialiseerd verpleegkundige, nurse practitioner, physician assistant) De procesbewaking kan ook in handen Om de procesbewaking goed vorm te geven doen ziekenhuizen er goed aan om hun patiëntpopulaties en de bijbehorende (perioperatieve) processen in kaart te brengen Gebruik Het moet voor de patiënt gedurende het hele perioperatieve traject duidelijk zijn bij welk aanspreekpunt hij/zij terecht kan met vragen De manier waarop dit aanspreekpunt vormgegeven wordt kan voor verschillende trajecten anders geregeld zijn Bij de meer complexe trajecten verdient het de voorkeur dat aanspreekpunt en procesbewaking gecombineerd zijn in één functie en ingevuld worden door personen met een zorginhoudelijke Inherent aan het werken volgens de richtlijn is dat op verschillende momenten in het proces de voorgaande stappen gecontroleerd worden herhaald gevraagd worden naar zijn/haar identiteit en de aard en lokalisatie van de operatie Het is belangrijk om de patiënt duidelijk te maken dat dit de veiligheid moet verhogen en niet een teken is van gebrekkige communicatie tussen zorgverleners Uit een observationeel onderzoek van ### meldingen van bijna, geheel, of gedeeltelijk uitgevoerde foutieve operaties (verkeerde patiënt, verkeerde operatie, verkeerde plaats) blijkt als belangrijkste conclusie dat markeren van de operatieplaats en het volgen van een time out procedure niet voldoende is, maar dat daarnaast herhaalde verificatie de beste manier is om deze fouten te voorkomen (Clarke ###) Het kan voorkomen dat het traject niet volgens de standaardprocedure verloopt, zoals wanneer een ingreep niet door een chirurg maar door bijvoorbeeld een interventieradioloog of internist gedaan wordt, of wanneer er geen anesthesioloog bij betrokken is Deze uitzonderingen worden niet apart beschreven in de richtlijn Als een radioloog een ingreep doet, is deze radioloog in de terminologie van de richtlijn de operateur In die gevallen waarin geen anesthesioloog bij de ingreep betrokken is, komen de verantwoordelijkheden die volgens de richtlijn aan de In het geval van multidisciplinaire operaties is er niet één operateur maar zijn er meerdere Iedere operateur is verantwoordelijk voor het vastleggen van de informatie die voor zijn/haar specifieke onderdeel van belang is Eén operateur moet de coördinatie van het chirurgische deel van de ingreep op zich nemen Deze is ervoor verantwoordelijk dat het chirurgische deel van het.
| 547 | nvog |
gevraagd worden naar zijn/haar identiteit en de aard en lokalisatie van de operatie Het is belangrijk om de patiënt duidelijk te maken dat dit de veiligheid moet verhogen en niet een teken is van gebrekkige communicatie tussen zorgverleners Uit een observationeel onderzoek van ### meldingen van bijna, geheel, of gedeeltelijk uitgevoerde foutieve operaties (verkeerde patiënt, verkeerde operatie, verkeerde plaats) blijkt als belangrijkste conclusie dat markeren van de operatieplaats en het volgen van een time out procedure niet voldoende is, maar dat daarnaast herhaalde verificatie de beste manier is om deze fouten te voorkomen (Clarke ###) Het kan voorkomen dat het traject niet volgens de standaardprocedure verloopt, zoals wanneer een ingreep niet door een chirurg maar door bijvoorbeeld een interventieradioloog of internist gedaan wordt, of wanneer er geen anesthesioloog bij betrokken is Deze uitzonderingen worden niet apart beschreven in de richtlijn Als een radioloog een ingreep doet, is deze radioloog in de terminologie van de richtlijn de operateur In die gevallen waarin geen anesthesioloog bij de ingreep betrokken is, komen de verantwoordelijkheden die volgens de richtlijn aan de In het geval van multidisciplinaire operaties is er niet één operateur maar zijn er meerdere Iedere operateur is verantwoordelijk voor het vastleggen van de informatie die voor zijn/haar specifieke onderdeel van belang is Eén operateur moet de coördinatie van het chirurgische deel van de ingreep op zich nemen Deze is ervoor verantwoordelijk dat het chirurgische deel van het wordt Alle operateurs moeten zelf hun inhoudelijke akkoord geven De operateur die de operatie start is aanwezig bij de time-out De overige operateurs moeten (telefonisch) verantwoordelijkheden zijn dan ook zoals in de richtlijn is aangegeven Vanaf het besluit te (her-) opereren moet de richtlijn gevolgd worden en dus de benodigde informatie gegenereerd en de voorgeschreven stopmomenten aangehouden worden Bij herhalingsoperaties maakt het proces als het ware een lus Gegevens die reeds beschikbaar zijn dienen gecontroleerd te worden op In die gevallen waarin geen anesthesioloog bij de ingreep betrokken is, komen de verantwoordelijkheden die volgens de richtlijn aan de anesthesioloog zijn toebedeeld Het komt steeds meer voor dat verpleegkundigen en paramedici (nurse practitioners, physician assistants) onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist taken van deze specialist overnemen Hoe hiermee wordt omgegaan verschilt in verschillende ziekenhuizen Het delegeren van taken aan hiervoor opgeleide en bekwame zorgverleners laat de eindverantwoordelijkheid van de medisch specialist onverlet De operateur en anesthesioloog blijven bij de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten en bedeling van verantwoordelijkheden hoe dan ook eindverantwoordelijk In deze richtlijn wordt daarom gesproken van de operateur en de anesthesioloog, ook als bepaalde taken door anderen worden uitgevoerd Het delegeren van taken aan hiervoor bekwame zorgverleners laat de eindverantwoordelijkheid van de medisch specialist met betrekking tot de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten Om de patiënt optimaal voor te bereiden op de operatie kan het zijn dat medicatie gestart, aangepast of gestopt moet worden voor de operatie Het is tevens van groot belang dat er.
| 545 | nvog |
operateur die de operatie start is aanwezig bij de time-out De overige operateurs moeten (telefonisch) verantwoordelijkheden zijn dan ook zoals in de richtlijn is aangegeven Vanaf het besluit te (her-) opereren moet de richtlijn gevolgd worden en dus de benodigde informatie gegenereerd en de voorgeschreven stopmomenten aangehouden worden Bij herhalingsoperaties maakt het proces als het ware een lus Gegevens die reeds beschikbaar zijn dienen gecontroleerd te worden op In die gevallen waarin geen anesthesioloog bij de ingreep betrokken is, komen de verantwoordelijkheden die volgens de richtlijn aan de anesthesioloog zijn toebedeeld Het komt steeds meer voor dat verpleegkundigen en paramedici (nurse practitioners, physician assistants) onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist taken van deze specialist overnemen Hoe hiermee wordt omgegaan verschilt in verschillende ziekenhuizen Het delegeren van taken aan hiervoor opgeleide en bekwame zorgverleners laat de eindverantwoordelijkheid van de medisch specialist onverlet De operateur en anesthesioloog blijven bij de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten en bedeling van verantwoordelijkheden hoe dan ook eindverantwoordelijk In deze richtlijn wordt daarom gesproken van de operateur en de anesthesioloog, ook als bepaalde taken door anderen worden uitgevoerd Het delegeren van taken aan hiervoor bekwame zorgverleners laat de eindverantwoordelijkheid van de medisch specialist met betrekking tot de in de richtlijn gedefinieerde stopmomenten Om de patiënt optimaal voor te bereiden op de operatie kan het zijn dat medicatie gestart, aangepast of gestopt moet worden voor de operatie Het is tevens van groot belang dat er herstarten of weer aanpassen van de gewijzigde medicatie na de operatie Het pre- en postoperatieve medicatiebeleid wordt in de betreffende richtlijnen behandeld Ook voor de Op lokaal niveau dient afgesproken en schriftelijk vastgelegd te worden wie (operateur of anesthesioloog) in welke fase van het perioperatieve traject verantwoordelijk is voor het In iedere fase van het traject wordt de medicatie op eenduidige en transparante wijze in het De NVZA heeft in ### de Ziekenhuisapotheekstandaard (ZAS) opgesteld waarin de taken en Er zijn schriftelijke instructies voor een dubbelcheck bij het klaarmaken en het toedienen van Het is de verantwoordelijkheid van de operateur en de anesthesioloog om, in een lokaal protocol dat opgesteld is volgens de geldende richtlijnen, aan te geven bij welke ingrepen anticoagulantia In iedere fase wordt de medicatie op eenduidige en transparante wijze in het geïntegreerde De aanvrager van de consulten is verantwoordelijk voor het verwerken van de uit het consult Er dient conform de Ziekenhuis Apotheek Standaard (ZAS, NVZA ###) een procedure te zijn waardoor geborgd is dat geneesmiddelen op het moment van aflevering en bij correcte bewaring voor de duur van het gebruik voldoen aan alle relevante kwaliteitseisen In het rapport Toezicht Operatief Proces (TOP #) signaleert de Inspectie op het gebied van - De opslag van materialen is over het algemeen in orde; - In een enkel geval is de uiterste gebruiksdatum van een geneesmiddel of hulpmiddel - Procedures rond gebruik van hulpmiddelen en apparatuur zijn vaak onvoldoende - Diversiteit van apparatuur en materialen waar mogelijk verminderen; - Implantaten zouden altijd traceerbaar moeten zijn tot de patiënt;.
| 554 | nvog |
de operatie Het pre- en postoperatieve medicatiebeleid wordt in de betreffende richtlijnen behandeld Ook voor de Op lokaal niveau dient afgesproken en schriftelijk vastgelegd te worden wie (operateur of anesthesioloog) in welke fase van het perioperatieve traject verantwoordelijk is voor het In iedere fase van het traject wordt de medicatie op eenduidige en transparante wijze in het De NVZA heeft in ### de Ziekenhuisapotheekstandaard (ZAS) opgesteld waarin de taken en Er zijn schriftelijke instructies voor een dubbelcheck bij het klaarmaken en het toedienen van Het is de verantwoordelijkheid van de operateur en de anesthesioloog om, in een lokaal protocol dat opgesteld is volgens de geldende richtlijnen, aan te geven bij welke ingrepen anticoagulantia In iedere fase wordt de medicatie op eenduidige en transparante wijze in het geïntegreerde De aanvrager van de consulten is verantwoordelijk voor het verwerken van de uit het consult Er dient conform de Ziekenhuis Apotheek Standaard (ZAS, NVZA ###) een procedure te zijn waardoor geborgd is dat geneesmiddelen op het moment van aflevering en bij correcte bewaring voor de duur van het gebruik voldoen aan alle relevante kwaliteitseisen In het rapport Toezicht Operatief Proces (TOP #) signaleert de Inspectie op het gebied van - De opslag van materialen is over het algemeen in orde; - In een enkel geval is de uiterste gebruiksdatum van een geneesmiddel of hulpmiddel - Procedures rond gebruik van hulpmiddelen en apparatuur zijn vaak onvoldoende - Diversiteit van apparatuur en materialen waar mogelijk verminderen; - Implantaten zouden altijd traceerbaar moeten zijn tot de patiënt; - Afstand tussen instrumentele dienst en operatieafdeling is vaak groot (heeft niet zozeer betrekking op de fysieke afstand maar op communicatie en bekendheid met elkaars - Onvoldoende controle van gebruikte materialen (instrumenten, disposables, naalden) Naar de mening van de werkgroep is onbekendheid met de uiterste gebruiksdatum van apparatuur zelden de oorzaak van problemen Veel vaker worden problemen veroorzaakt door onoordeelkundig gebruik Veel van bovenstaande bevindingen hangen daarmee samen Implementatie van bestaande richtlijnen en praktijkgidsen is onvoldoende Dit hangt direct samen met o a de âafstandâ tussen OK en instrumentele dienst en de soms bestaande De Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF), de Vereniging voor Ziekenhuis (WIBAZ), verenigd in de Koepel Medische Technologie, zijn met het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ) overeengekomen dat vanaf medio ### in de toetsing van instellingen de medische technologie een nadrukkelijker plaats krijgt Technisch onderlegde auditoren worden aan elk auditteam toegevoegd om het systeem van de inzet van medische technologie in de instelling door te lichten Reden voor dit initiatief is het grote belang van de medische technologie voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg Naar de mening van de werkgroep is de instelling verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van apparatuur en voor scholing van de gebruikers Hiernaast heeft de medisch specialist zelf een verantwoordelijkheid voor het (aantoonbaar) bijhouden van de eigen competenties waar het omgaan met apparatuur betreft Voor andere OK-medewerkers geldt dat de instelling de verantwoordelijkheid heeft te zorgen voor adequate scholing en voor voldoende capaciteit aan.
| 569 | nvog |
tussen instrumentele dienst en operatieafdeling is vaak groot (heeft niet zozeer betrekking op de fysieke afstand maar op communicatie en bekendheid met elkaars - Onvoldoende controle van gebruikte materialen (instrumenten, disposables, naalden) Naar de mening van de werkgroep is onbekendheid met de uiterste gebruiksdatum van apparatuur zelden de oorzaak van problemen Veel vaker worden problemen veroorzaakt door onoordeelkundig gebruik Veel van bovenstaande bevindingen hangen daarmee samen Implementatie van bestaande richtlijnen en praktijkgidsen is onvoldoende Dit hangt direct samen met o a de âafstandâ tussen OK en instrumentele dienst en de soms bestaande De Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF), de Vereniging voor Ziekenhuis (WIBAZ), verenigd in de Koepel Medische Technologie, zijn met het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ) overeengekomen dat vanaf medio ### in de toetsing van instellingen de medische technologie een nadrukkelijker plaats krijgt Technisch onderlegde auditoren worden aan elk auditteam toegevoegd om het systeem van de inzet van medische technologie in de instelling door te lichten Reden voor dit initiatief is het grote belang van de medische technologie voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg Naar de mening van de werkgroep is de instelling verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van apparatuur en voor scholing van de gebruikers Hiernaast heeft de medisch specialist zelf een verantwoordelijkheid voor het (aantoonbaar) bijhouden van de eigen competenties waar het omgaan met apparatuur betreft Voor andere OK-medewerkers geldt dat de instelling de verantwoordelijkheid heeft te zorgen voor adequate scholing en voor voldoende capaciteit aan Het moet inzichtelijk zijn hoe deze verantwoordelijkheid is belegd Een persoon die niet geschoold dan wel bekwaam is voor gebruik van bepaalde apparatuur gebruikt deze apparatuur slechts onder begeleiding van een wel geschoold/bekwaam persoon Voor een deel van deze zaken bestaan al richtlijnen of leidraden Zo heeft de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) een tweetal praktijkgidsen ontwikkeld Kwaliteitsborging medische technologie (###) Deze praktijkgidsen geven praktische aanbevelingen hoe in ziekenhuizen de kwaliteitsborging en het risicomanagement geregeld zouden moeten worden en De praktijkgids Kwaliteitsborging Medische Apparatuur gaat vooral in op de verdeling van de verantwoordelijkheden in het ziekenhuis en het punt dat ziekenhuizen beschikken over een operationeel kwaliteitsbeleid met betrekking tot medische apparatuur Een dergelijk kwaliteitsbeleid dient zich uit te strekken tot alle betrokken diensten en afdelingen (NVZ ###) Het management van de ziekenhuizen is verantwoordelijk voor het helder beleggen van de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de Instrumentele Dienst en andere afdelingen, in het proces van aanschaf, introductie, onderhoud, beheer en gebruik van medische apparatuur Hieronder valt ook de introductie van medische apparatuur bij gebruikers in het Verantwoordelijkheden voor medische technologie vormen een onderdeel van het De Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF) heeft in ### een set prestatieindicatoren voor de kwaliteitsborging van medische systemen ontwikkeld De Orde heeft samen met de NVZ, de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) en de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) de leidraad Verantwoordelijkheid medisch specialist bij onderhoud en beheer van medische apparatuur opgesteld (###), waarin de.
| 568 | nvog |
Het moet inzichtelijk zijn hoe deze verantwoordelijkheid is belegd Een persoon die niet geschoold dan wel bekwaam is voor gebruik van bepaalde apparatuur gebruikt deze apparatuur slechts onder begeleiding van een wel geschoold/bekwaam persoon Voor een deel van deze zaken bestaan al richtlijnen of leidraden Zo heeft de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) een tweetal praktijkgidsen ontwikkeld Kwaliteitsborging medische technologie (###) Deze praktijkgidsen geven praktische aanbevelingen hoe in ziekenhuizen de kwaliteitsborging en het risicomanagement geregeld zouden moeten worden en De praktijkgids Kwaliteitsborging Medische Apparatuur gaat vooral in op de verdeling van de verantwoordelijkheden in het ziekenhuis en het punt dat ziekenhuizen beschikken over een operationeel kwaliteitsbeleid met betrekking tot medische apparatuur Een dergelijk kwaliteitsbeleid dient zich uit te strekken tot alle betrokken diensten en afdelingen (NVZ ###) Het management van de ziekenhuizen is verantwoordelijk voor het helder beleggen van de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de Instrumentele Dienst en andere afdelingen, in het proces van aanschaf, introductie, onderhoud, beheer en gebruik van medische apparatuur Hieronder valt ook de introductie van medische apparatuur bij gebruikers in het Verantwoordelijkheden voor medische technologie vormen een onderdeel van het De Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF) heeft in ### een set prestatieindicatoren voor de kwaliteitsborging van medische systemen ontwikkeld De Orde heeft samen met de NVZ, de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) en de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) de leidraad Verantwoordelijkheid medisch specialist bij onderhoud en beheer van medische apparatuur opgesteld (###), waarin de voor de operatiekamer Zo wordt hierin gesteld dat voor alle medische apparatuur een - Tracering van werkzaamheden aan medische apparatuur voor risicoanalyses en eisen De NVKF, het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI NIRIA), de Werkgroep Instrumentatie Nederlandse Vereniging voor Technisch facilitair management in de Gezondheidszorg (NVTG) hebben hierop gereageerd met een document waarin een aantal voorwaarden zijn beschreven Op dit moment wordt er door het nationale normalisatie instituut NEN een Nederlands Technische Afspraak (NTA) Beheer medische apparatuur ontwikkeld Deze uitbreiding van de NTA gaat naar verwachting de bovengenoemde documenten vanaf medio ### toetsbaar maken De richtlijn Peroperatief Traject verwijst daarom vooralsnog naar de bestaande Onder het omgaan met apparatuur wordt ook verstaan het omgaan met medische gassen Hierover is in ### door de Inspectie voor de Gezondheidszorg een circulaire naar alle Ziekenhuizen dienen een protocol te hebben waarin de procedure voor controle van gebruikt operatiemateriaal is beschreven In ### is de richtlijn Onbedoeld achterblijven operatiemateriaal gepubliceerd, ontwikkeld door de Landelijke Vereniging van Operatieassistenten (LVO) De richtlijn ter voorkoming van het achterblijven van gazen, naalden, instrumenten en disposables is naar alle ziekenhuizen gestuurd Door de IGZ en verzekeringsmaatschappijen als Medirisk zal deze gebruikt worden bij de controle op naleving Voor implantaten en (alle) steriele hulpmiddelen is traceerbaarheid een belangrijk aspect van veiligheid Indien nodig moet het mogelijk zijn om patiënten op te roepen die een bepaald implantaat hebben gekregen of bij wie een bepaald hulpmiddel is gebruikt Ziekenhuizen moeten hun beleid met betrekking tot traceerbaarheid van implantaten en steriele.
| 569 | nvog |
wordt hierin gesteld dat voor alle medische apparatuur een - Tracering van werkzaamheden aan medische apparatuur voor risicoanalyses en eisen De NVKF, het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI NIRIA), de Werkgroep Instrumentatie Nederlandse Vereniging voor Technisch facilitair management in de Gezondheidszorg (NVTG) hebben hierop gereageerd met een document waarin een aantal voorwaarden zijn beschreven Op dit moment wordt er door het nationale normalisatie instituut NEN een Nederlands Technische Afspraak (NTA) Beheer medische apparatuur ontwikkeld Deze uitbreiding van de NTA gaat naar verwachting de bovengenoemde documenten vanaf medio ### toetsbaar maken De richtlijn Peroperatief Traject verwijst daarom vooralsnog naar de bestaande Onder het omgaan met apparatuur wordt ook verstaan het omgaan met medische gassen Hierover is in ### door de Inspectie voor de Gezondheidszorg een circulaire naar alle Ziekenhuizen dienen een protocol te hebben waarin de procedure voor controle van gebruikt operatiemateriaal is beschreven In ### is de richtlijn Onbedoeld achterblijven operatiemateriaal gepubliceerd, ontwikkeld door de Landelijke Vereniging van Operatieassistenten (LVO) De richtlijn ter voorkoming van het achterblijven van gazen, naalden, instrumenten en disposables is naar alle ziekenhuizen gestuurd Door de IGZ en verzekeringsmaatschappijen als Medirisk zal deze gebruikt worden bij de controle op naleving Voor implantaten en (alle) steriele hulpmiddelen is traceerbaarheid een belangrijk aspect van veiligheid Indien nodig moet het mogelijk zijn om patiënten op te roepen die een bepaald implantaat hebben gekregen of bij wie een bepaald hulpmiddel is gebruikt Ziekenhuizen moeten hun beleid met betrekking tot traceerbaarheid van implantaten en steriele Hierbij kan wel onderscheid gemaakt worden tussen verschillende categorieën materialen (implantaten, instrumenten die gesteriliseerd en hergebruikt worden , verbruiksgoederen) De Vereniging van Deskundigen Steriele Medische Hulpmiddelen (VDSMH) heeft hiervoor in ### een veldnorm opgesteld Wetgeving met betrekking tot het op de markt brengen en controleren van medische hulpmiddelen en actieve implantaten is vastgelegd in het Besluit Medische Hulpmiddelen en het Besluit Actieve Elk ziekenhuis dient te beschrijven bij wie de verantwoordelijkheid met betrekking tot aanschaf, introductie, onderhoud, beheer en gebruik van apparatuur en eventuele reservecapaciteit bij Voor alle medische apparatuur is een prospectieve risicoanalyse uitgevoerd, waarin beschreven - Procesbeschrijvingen voor aanschaf, introductie, gebruik en beheer; - Tracering van werkzaamheden aan medische apparatuur voor risicoanalyses; De medisch specialist moet als gebruiker van medische apparatuur (Orde, ###) - Op de hoogte zijn van de kwaliteitscyclus rondom het onderhoud en het beheer van - Zich periodiek vergewissen van de kwaliteit en de veiligheid van de medische apparatuur; - Afwijkingen aan medische apparatuur melden aan degene, die verantwoordelijk is voor het - Bij geconstateerde afwijkingen altijd vervangende apparatuur gebruiken, tenzij, bij een bijzondere omstandigheid, uit een risk-benefit afweging blijkt dat het gebruik van de De werkgroep is van mening dat ieder ziekenhuis het beleid met betrekking tot traceerbaarheid van steriele hulpmiddelen moet hebben vastgelegd en geborgd - Richtlijnen infectiepreventie worden onvoldoende nageleefd (handdesinfectie, kleding, - Preventie van overdracht van HBV en MRSA door tijdelijke medewerkers is onvoldoende; De werkgroep herkent de conclusies van de Inspectie Ziekenhuizen dienen protocollen te ontwikkelen waarin maatregelen met betrekking tot infectiepreventie beschreven zijn.
| 581 | nvog |
onderscheid gemaakt worden tussen verschillende categorieën materialen (implantaten, instrumenten die gesteriliseerd en hergebruikt worden , verbruiksgoederen) De Vereniging van Deskundigen Steriele Medische Hulpmiddelen (VDSMH) heeft hiervoor in ### een veldnorm opgesteld Wetgeving met betrekking tot het op de markt brengen en controleren van medische hulpmiddelen en actieve implantaten is vastgelegd in het Besluit Medische Hulpmiddelen en het Besluit Actieve Elk ziekenhuis dient te beschrijven bij wie de verantwoordelijkheid met betrekking tot aanschaf, introductie, onderhoud, beheer en gebruik van apparatuur en eventuele reservecapaciteit bij Voor alle medische apparatuur is een prospectieve risicoanalyse uitgevoerd, waarin beschreven - Procesbeschrijvingen voor aanschaf, introductie, gebruik en beheer; - Tracering van werkzaamheden aan medische apparatuur voor risicoanalyses; De medisch specialist moet als gebruiker van medische apparatuur (Orde, ###) - Op de hoogte zijn van de kwaliteitscyclus rondom het onderhoud en het beheer van - Zich periodiek vergewissen van de kwaliteit en de veiligheid van de medische apparatuur; - Afwijkingen aan medische apparatuur melden aan degene, die verantwoordelijk is voor het - Bij geconstateerde afwijkingen altijd vervangende apparatuur gebruiken, tenzij, bij een bijzondere omstandigheid, uit een risk-benefit afweging blijkt dat het gebruik van de De werkgroep is van mening dat ieder ziekenhuis het beleid met betrekking tot traceerbaarheid van steriele hulpmiddelen moet hebben vastgelegd en geborgd - Richtlijnen infectiepreventie worden onvoldoende nageleefd (handdesinfectie, kleding, - Preventie van overdracht van HBV en MRSA door tijdelijke medewerkers is onvoldoende; De werkgroep herkent de conclusies van de Inspectie Ziekenhuizen dienen protocollen te ontwikkelen waarin maatregelen met betrekking tot infectiepreventie beschreven zijn Op het gebied van infectiepreventie op de OK bestaan verschillende richtlijnen en leidraden die nagevolgd moeten worden Deze samenvatting beperkt zich daarom tot het vermelden van de Onder beheer van de WIP wordt tevens gewerkt aan revisie van het Beheersplan - Chirurgisch afdekmateriaal, operatiejassen en clean air suits, gebruikt als medische Het afspreken van gedragsregels op de OK is niet alleen van belang voor infectiepreventie, maar ook voor het voorkomen van fouten Lynch (###) observeerde ## operaties en telde ### deurbewegingen, met een variatie van ## tot ## per uur Hoewel er geen literatuur is gevonden die een directe relatie aantoont tussen het aantal deurbewegingen en het optreden van infecties, wordt in een beperkte studie (## operaties in # operatiekamers) wel beschreven dat het aantal deurbewegingen samenhangt met de hoeveelheid bacteriën in de operatiekamer Gezien de veelheid aan regelgeving op dit gebied is het naar de mening van de werkgroep essentieel dat ieder ziekenhuis beschikt over een OK-reglement, waarin de geldende regelgeving is verwerkt en dat geaccordeerd is door alle betrokken vakgroepen Op het gebied van infectiepreventie moet in dit reglement aan de orde komen o wisselingen en aflossen van leden van het OK-team (zo min mogelijk, na overleg Waar lokale afspraken afwijken van de bestaande richtlijnen, dient in dit reglement De operateur is eindverantwoordelijk voor de hygiëne tijdens de operatie De aanbevelingen met betrekking tot hygiëne en infectiepreventie in deze richtlijn gelden voor alle ingrepen, maar voor bepaalde ingrepen (bijvoorbeeld bij implantatiechirurgie) kunnen in.
| 587 | nvog |
het gebied van infectiepreventie op de OK bestaan verschillende richtlijnen en leidraden die nagevolgd moeten worden Deze samenvatting beperkt zich daarom tot het vermelden van de Onder beheer van de WIP wordt tevens gewerkt aan revisie van het Beheersplan - Chirurgisch afdekmateriaal, operatiejassen en clean air suits, gebruikt als medische Het afspreken van gedragsregels op de OK is niet alleen van belang voor infectiepreventie, maar ook voor het voorkomen van fouten Lynch (###) observeerde ## operaties en telde ### deurbewegingen, met een variatie van ## tot ## per uur Hoewel er geen literatuur is gevonden die een directe relatie aantoont tussen het aantal deurbewegingen en het optreden van infecties, wordt in een beperkte studie (## operaties in # operatiekamers) wel beschreven dat het aantal deurbewegingen samenhangt met de hoeveelheid bacteriën in de operatiekamer Gezien de veelheid aan regelgeving op dit gebied is het naar de mening van de werkgroep essentieel dat ieder ziekenhuis beschikt over een OK-reglement, waarin de geldende regelgeving is verwerkt en dat geaccordeerd is door alle betrokken vakgroepen Op het gebied van infectiepreventie moet in dit reglement aan de orde komen o wisselingen en aflossen van leden van het OK-team (zo min mogelijk, na overleg Waar lokale afspraken afwijken van de bestaande richtlijnen, dient in dit reglement De operateur is eindverantwoordelijk voor de hygiëne tijdens de operatie De aanbevelingen met betrekking tot hygiëne en infectiepreventie in deze richtlijn gelden voor alle ingrepen, maar voor bepaalde ingrepen (bijvoorbeeld bij implantatiechirurgie) kunnen in Met betrekking tot de luchtkwaliteit op de OK moet iedere instelling een luchtbeheersplan opstellen Dit plan dient afgestemd te zijn op de lokale omstandigheden Hierin moet ook opgenomen worden welke afspraken er zijn aangaande de dagelijkse vrijgifte van het OKcomplex De instellingen voeren een actief beleid ten aanzien van het voorkomen van besmetting met Hepatitis B en MRSA Hierbij dient expliciet aandacht besteed te worden aan âgasten aan de OKtafelâ Om de veiligheid van de patiënten te waarborgen is een procedure operationeel waarbij de Hepatitis-B-status en het risico op MRSA-overdracht van alle gasten aan de OK-tafel worden geïnventariseerd, vastgelegd en gearchiveerd Dit gebeurt structureel en volledig, naleving hiervan is geborgd Op basis hiervan wordt toestemming verleend voor toegang tot de OK en indien van toepassing autorisatie tot het uitvoeren van risicovolle handelingen Ieder ziekenhuis beschikt over een OK-reglement, waarin de geldende regelgeving is verwerkt en dat geaccordeerd is door alle betrokken vakgroepen In dit reglement zijn onder andere Instellingen hebben een luchtbeheersplan dat specifiek is voor de instelling en afgestemd op het lokale luchtbeheersingssysteem Hierin is ook aangegeven wie verantwoordelijk is voor de Instellingen leggen schriftelijk vast voor hun eigen locatie(s) welke operaties in welk type operatiekamer gedaan mogen worden (op basis van infectierisico) Bij deze afweging wordt de Iedere instelling heeft een lokaal protocol voor perioperatieve antibioticaprofylaxe, vastgesteld door de antibioticacommissie en waarbij de SWAB-richtlijn als uitgangspunt dient Hierin is in ieder geval de timing van antibioticaprofylaxe (##-## minuten voor de incisie of bloedleegte).
| 573 | nvog |
de OK moet iedere instelling een luchtbeheersplan opstellen Dit plan dient afgestemd te zijn op de lokale omstandigheden Hierin moet ook opgenomen worden welke afspraken er zijn aangaande de dagelijkse vrijgifte van het OKcomplex De instellingen voeren een actief beleid ten aanzien van het voorkomen van besmetting met Hepatitis B en MRSA Hierbij dient expliciet aandacht besteed te worden aan âgasten aan de OKtafelâ Om de veiligheid van de patiënten te waarborgen is een procedure operationeel waarbij de Hepatitis-B-status en het risico op MRSA-overdracht van alle gasten aan de OK-tafel worden geïnventariseerd, vastgelegd en gearchiveerd Dit gebeurt structureel en volledig, naleving hiervan is geborgd Op basis hiervan wordt toestemming verleend voor toegang tot de OK en indien van toepassing autorisatie tot het uitvoeren van risicovolle handelingen Ieder ziekenhuis beschikt over een OK-reglement, waarin de geldende regelgeving is verwerkt en dat geaccordeerd is door alle betrokken vakgroepen In dit reglement zijn onder andere Instellingen hebben een luchtbeheersplan dat specifiek is voor de instelling en afgestemd op het lokale luchtbeheersingssysteem Hierin is ook aangegeven wie verantwoordelijk is voor de Instellingen leggen schriftelijk vast voor hun eigen locatie(s) welke operaties in welk type operatiekamer gedaan mogen worden (op basis van infectierisico) Bij deze afweging wordt de Iedere instelling heeft een lokaal protocol voor perioperatieve antibioticaprofylaxe, vastgesteld door de antibioticacommissie en waarbij de SWAB-richtlijn als uitgangspunt dient Hierin is in ieder geval de timing van antibioticaprofylaxe (##-## minuten voor de incisie of bloedleegte) worden naar de OK-medewerkers en de betrokken verpleegafdelingen Hiervan maakt deel uit Iedere instelling heeft een geborgde procedure (in overeenstemming met bestaande richtlijnen) met betrekking tot preventie van overdracht van HBV en MRSA Het doel van deze richtlijn is een bijdrage te leveren aan veilige zorg rondom een operatie Zoals ook in de inleiding al gezegd, is bekend uit de literatuur dat aanbevelingen uit een richtlijn niet vanzelf worden nageleefd in de praktijk Wel is bekend dat voor een goede implementatie de Het implementeren van deze richtlijn zal voor veel instellingen betekenen dat de organisatie moet worden aangepast en processen opnieuw moeten worden vormgegeven Dit kost tijd en professionals zullen hierbij organisatorisch ondersteund moeten worden De werkgroep ziet hier ook een belangrijke rol voor de Raden van Bestuur Om de implementatie van de aanbevelingen in deze richtlijn te bevorderen zijn er op een systematische manier indicatoren ontwikkeld Deze indicatoren zijn getest op meetbaarheid in een praktijktest en tevens is er een barrière-inventarisatie uitgevoerd Op basis van de praktijktest en de barrières is een voorstel geformuleerd voor een implementatieplan Met IGZ In bijlagen # en # worden de methoden en resultaten beschreven van de ontwikkeling van Op basis van de richtlijn zijn een aantal indicatoren ontwikkeld voor het pre- en peroperatief traject Zorgaanbieders zijn niet verplicht om al deze indicatoren continu te registreren De indicatoren zijn bedoeld om zorgaanbieders te helpen bij interne sturing en verbetering, daardoor dienen de aanbieders veelal zelf te bepalen welke indicatoren ze wanneer gebruiken.
| 551 | nvog |
de betrokken verpleegafdelingen Hiervan maakt deel uit Iedere instelling heeft een geborgde procedure (in overeenstemming met bestaande richtlijnen) met betrekking tot preventie van overdracht van HBV en MRSA Het doel van deze richtlijn is een bijdrage te leveren aan veilige zorg rondom een operatie Zoals ook in de inleiding al gezegd, is bekend uit de literatuur dat aanbevelingen uit een richtlijn niet vanzelf worden nageleefd in de praktijk Wel is bekend dat voor een goede implementatie de Het implementeren van deze richtlijn zal voor veel instellingen betekenen dat de organisatie moet worden aangepast en processen opnieuw moeten worden vormgegeven Dit kost tijd en professionals zullen hierbij organisatorisch ondersteund moeten worden De werkgroep ziet hier ook een belangrijke rol voor de Raden van Bestuur Om de implementatie van de aanbevelingen in deze richtlijn te bevorderen zijn er op een systematische manier indicatoren ontwikkeld Deze indicatoren zijn getest op meetbaarheid in een praktijktest en tevens is er een barrière-inventarisatie uitgevoerd Op basis van de praktijktest en de barrières is een voorstel geformuleerd voor een implementatieplan Met IGZ In bijlagen # en # worden de methoden en resultaten beschreven van de ontwikkeling van Op basis van de richtlijn zijn een aantal indicatoren ontwikkeld voor het pre- en peroperatief traject Zorgaanbieders zijn niet verplicht om al deze indicatoren continu te registreren De indicatoren zijn bedoeld om zorgaanbieders te helpen bij interne sturing en verbetering, daardoor dienen de aanbieders veelal zelf te bepalen welke indicatoren ze wanneer gebruiken De indicatoren hebben betrekking op alle patiënten die een chirurgische procedure moeten De indicatoren zijn bedoeld voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij een dergelijke ingreep De implementatie van de richtlijn en het gebruik van de indicatoren is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Raden van Bestuur van de ziekenhuizen en de zorgverleners Op basis van de interviews in de centra die al ervaring hebben met het invoeren van de stopmomenten is onderstaand implementatieplan opgesteld In dit plan is weergegeven wat logische stappen zijn voor de implementatie van de richtlijn c q stopmomenten en staan suggesties voor betrokkenen met betrekking tot te benaderen personen, uit te voeren activiteiten of algemene tips voor uitvoering van de stap Zie bijlage # voor meer informatie over In de rapporten Toezicht Operatief Proces geeft IGZ aan op welke termijn zaken geregeld moeten zijn in de ziekenhuizen en zij gaat daar ook actief op controleren Tegelijkertijd roept IGZ de beroepsverenigingen op een richtlijn te maken en geeft zij aan dat de benodigde Na het gereedkomen van de richtlijn Preoperatief Traject heeft IGZ in overleg met vertegenwoordigers van de beroepsverenigingen een toetsingskader opgesteld, waarin is aangegeven op welke termijn welke onderdelen van het perioperatieve proces in de ziekenhuizen op orde moeten zijn en getoetst worden door de Inspectie Ziekenhuizen kunnen De werkgroep gaat ervan uit dat na het gereedkomen van de richtlijn Peroperatief Trajectwederom in overleg met de beroepsverenigingen - dit toetsingskader wordt aangepast door IGZ.
| 519 | nvog |
De indicatoren hebben betrekking op alle patiënten die een chirurgische procedure moeten De indicatoren zijn bedoeld voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij een dergelijke ingreep De implementatie van de richtlijn en het gebruik van de indicatoren is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Raden van Bestuur van de ziekenhuizen en de zorgverleners Op basis van de interviews in de centra die al ervaring hebben met het invoeren van de stopmomenten is onderstaand implementatieplan opgesteld In dit plan is weergegeven wat logische stappen zijn voor de implementatie van de richtlijn c q stopmomenten en staan suggesties voor betrokkenen met betrekking tot te benaderen personen, uit te voeren activiteiten of algemene tips voor uitvoering van de stap Zie bijlage # voor meer informatie over In de rapporten Toezicht Operatief Proces geeft IGZ aan op welke termijn zaken geregeld moeten zijn in de ziekenhuizen en zij gaat daar ook actief op controleren Tegelijkertijd roept IGZ de beroepsverenigingen op een richtlijn te maken en geeft zij aan dat de benodigde Na het gereedkomen van de richtlijn Preoperatief Traject heeft IGZ in overleg met vertegenwoordigers van de beroepsverenigingen een toetsingskader opgesteld, waarin is aangegeven op welke termijn welke onderdelen van het perioperatieve proces in de ziekenhuizen op orde moeten zijn en getoetst worden door de Inspectie Ziekenhuizen kunnen De werkgroep gaat ervan uit dat na het gereedkomen van de richtlijn Peroperatief Trajectwederom in overleg met de beroepsverenigingen - dit toetsingskader wordt aangepast door IGZ Besluit van <DATUM> houdende regels met betrekking tot het in de handel brengen en het toepassen van medische hulpmiddelen, alsmede tot wijziging van enige algemene Bruijne MC de, <PERSOON> schade in Nederlandse ziekenhuizen Dossieronderzoek van ziekenhuisopnames in ### NIVEL, ### Campbell SM, Cantrill JA, <PERSOON> indicators for UK general practice Delphi Clarke JR, Johnston J, <PERSOON> ED Getting surgery right <PERSOON> EN, <PERSOON>) checklist optimizes timing of antibiotic prophylaxis <PERSOON> EN, <PERSOON> SH, et al, and the <PERSOON> effect of a comprehensive surgical safety system on Greenberg CC, Regenbogen SE, Studdert DM, Lipsitz SR, Rogers SO, Zinner MJ, et al Patterns of communication breakdowns resulting in injury to surgical patients <PERSOON> and failures in the implementation of evidence-based guidelines for clinical <PERSOON-##> over implementatie In <PERSOON-##>; effectieve verbetering van de patiëntenzorg Derde druk <PERSOON-##> factoren bij implementatie In <PERSOON-##>; effectieve verbetering van de patiëntenzorg Derde druk <PERSOON-##> checklistâa tool for error management and performance.
| 502 | nvog |
tot het in de handel brengen en het toepassen van medische hulpmiddelen, alsmede tot wijziging van enige algemene Bruijne MC de, <PERSOON> schade in Nederlandse ziekenhuizen Dossieronderzoek van ziekenhuisopnames in ### NIVEL, ### Campbell SM, Cantrill JA, <PERSOON> indicators for UK general practice Delphi Clarke JR, Johnston J, <PERSOON> ED Getting surgery right <PERSOON> EN, <PERSOON>) checklist optimizes timing of antibiotic prophylaxis <PERSOON> EN, <PERSOON> SH, et al, and the <PERSOON> effect of a comprehensive surgical safety system on Greenberg CC, Regenbogen SE, Studdert DM, Lipsitz SR, Rogers SO, Zinner MJ, et al Patterns of communication breakdowns resulting in injury to surgical patients <PERSOON> and failures in the implementation of evidence-based guidelines for clinical <PERSOON-##> over implementatie In <PERSOON-##>; effectieve verbetering van de patiëntenzorg Derde druk <PERSOON-##> factoren bij implementatie In <PERSOON-##>; effectieve verbetering van de patiëntenzorg Derde druk <PERSOON-##> checklistâa tool for error management and performance A surgical safety checklist to reduce morbidity and mortality in a global population <PERSOON-##> LD, et al Development of quality indicators for diagnosis and treatment of patients with non-small cell lung cancer a first step toward implementing a multidisciplinary, Inspectie voor de Gezondheidszorg Toezicht Operatief Proces Onderzoek naar het preoperatieve traject van het operatief proces in algemene en academische ziekenhuizen Deel # Standaardisatie onmisbaar voor risicovermindering in operatief proces Den Haag, Inspectie voor de Gezondheidszorg Circulaire ##<DATUM> IGZ Medische gassen, ### IOM, Institute of Medicine Crossing the Quality Chasm A New Health System for the ##st Century Washington DC National Academies Press, ### Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO) Universal Protocol for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery, ### KNMG Handreiking verantwoordelijkheidsverdeling bij samenwerking in de zorg ### <PERSOON-##>-indicatoren voor de nieuwe publieke taken van het Landelijke Vereniging van <PERSOON-##> S, et al Measurement of foot traffic in the operating room implications for infection control Am J Med Qual ###;## ##-## <PERSOON-##> DD, Zielhuis GA, et al Variation in Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) Chirurgisch afdekmateriaal, operatiejassen en clean.
| 518 | nvog |
safety checklist to reduce morbidity and mortality in a global population <PERSOON> LD, et al Development of quality indicators for diagnosis and treatment of patients with non-small cell lung cancer a first step toward implementing a multidisciplinary, Inspectie voor de Gezondheidszorg Toezicht Operatief Proces Onderzoek naar het preoperatieve traject van het operatief proces in algemene en academische ziekenhuizen Deel # Standaardisatie onmisbaar voor risicovermindering in operatief proces Den Haag, Inspectie voor de Gezondheidszorg Circulaire ##<DATUM> IGZ Medische gassen, ### IOM, Institute of Medicine Crossing the Quality Chasm A New Health System for the ##st Century Washington DC National Academies Press, ### Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO) Universal Protocol for preventing wrong site, wrong procedure, wrong person surgery, ### KNMG Handreiking verantwoordelijkheidsverdeling bij samenwerking in de zorg ### <PERSOON>-indicatoren voor de nieuwe publieke taken van het Landelijke Vereniging van <PERSOON> S, et al Measurement of foot traffic in the operating room implications for infection control Am J Med Qual ###;## ##-## <PERSOON> DD, Zielhuis GA, et al Variation in Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) Chirurgisch afdekmateriaal, operatiejassen en clean Nederlandse Orthopedische Vereniging Richtlijn Totale heupprothese, ### Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie Standpunt Anesthesiologische zorgverlening <PERSOON> PD, Young-<PERSOON> BT, West <PERSOON> DH et al Association between implementation of a medical team training program and surgical mortality JAMA ###;### NVZ vereniging van ziekenhuizen Kwaliteitsborging van medische systemen Praktische gids NVZ vereniging van ziekenhuizen Praktijkgids Risicomanagement en Medische technologie Praktische gids voor een goede aanpak, ### <PERSOON> JB, Pronovost PJ, Knight A, <PERSOON> LC, et al Impact of Preoperative Briefings on <PERSOON-##> Orde van Medisch Specialisten Leidraad Verantwoordelijkheid medisch specialist bij <PERSOON-##> RP, et al Quality of integrated care for patients with head and neck cancer Development and <INSTELLING> - <INSTELLING> Infectieziektebestrijding Landelijke richtlijn Preventie iatrogene <PERSOON-##> factors for particulate and microbial contamination of air in operating theatres <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> AB, Funk LM, <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> WR, et al Adopting a surgical safety checklist could <INSTELLING> money and improve the quality of care in U S hospitals Health Aff SWAB-richtlijnen voor perioperatieve antibiotische profylaxe Ned Tijdschr Geneeskd Vereniging van Deskundigen Steriele Medische Hulpmiddelen Veldnorm goederenstroom.
| 553 | nvog |
Zie ook de Module Modus partus placenta praevia marginalis, d d <DATUM> Vaginaal bloedverlies in de tweede helft van de zwangerschap kan een symptoom zijn van ernstige obstetrische ziektebeelden Diagnostiek dient onverwijld ingezet te worden om ernstige morbiditeit en mortaliteit bij moeder en kind te voorkomen of te beperken# Het beleid wordt met name bepaald door de aard en de ernst van het bloedverlies, de foetale conditie en de zwangerschapsduur Definitie Een abruptio placentae is een voortijdige loslating van de normaal gelokaliseerde placenta De incidentie wordt in de literatuur meestal opgegeven tussen # en ## per ### geboorten Zij daalt van ca ##/### geboorten onder ## weken naar <DATUM> geboorten bij ## weken# In tabel # staan een aantal risico-indicatoren beschreven Bij circa ##% van de vrouwen die een abruptio placentae hebben doorgemaakt, kunnen metabole en/of De klinische betekenis van eventuele afwijkingen is echter niet bekend Vaginaal bloedverlies (##%) is geen obligaat symptoom, aangezien de bloeding soms beperkt blijft tot Het totale bloedverlies kan aanzienlijk meer zijn dan het waargenomen bloedverlies; ook bij gering Pijn in buik of rug (##%) niet altijd te onderscheiden van weeënactiviteit## Foetale nood (##%) afhankelijk van de omvang van de abruptio kan de foetale conditie variëren van Contractiliteit het beeld kan variëren van geringe contractiliteit tot een âplankharde' uterus (##%)## Stollingsstoornissen op basis van verbruikscoagulopathie treden meestal alleen op bij een totale Abruptio placentae is een klinische diagnose, die wordt vermoed op basis van één of meer van de volgende symptomen vaginaal bloedverlies, buikpijn en/of foetale nood Aanvullende diagnostiek bestaat uit bepaling Echoscopisch kan een retroplacentaire bloeding worden waargenomen Met zekerheid uitsluiten van een abruptio, met name als de placenta op de achterwand van de uterus ligt, is echter niet mogelijk <PERSOON> partum kan de diagnose bevestigd worden door de aanwezigheid van een impressie in het maternale placentaoppervlak met adherent stolsel De abruptio moet echter al enige uren bestaan om de typische delle Achteraf dient de situatie, met de bevindingen tijdens sectio of vaginale bevalling, goed gedocumenteerd te worden en wordt de diagnose gesteld o b v een of meer van de volgende criteria In de literatuur geadviseerd beleid is voornamelijk gebaseerd op klinische impressie en niet op vergelijkend onderzoek Als zodanig moet dit beleidsadvies ook opgevat worden Bij verdenking op abruptio wordt de bloeddruk/pols opgenomen, er wordt een infuus ingebracht en er wordt bloed afgenomen (kruisbloed, Hb, trombocyten, APTT, PTT, fibrinogeen, nier- en leverfuncties) Registratie van de foetale harttonen vindt plaats Bij indicatie voor een spoedsectio hoeft niet op de uitslagen van de stolling te worden gewacht omdat bij aanwezige foetale hartactie de bloedstolling waarschijnlijk (nog) niet is Indien de zwangerschapsduur ( ## weken is, kan ervoor gekozen worden eerst verdere diagnostiek naar de foetale conditie te verrichten (CTG), met name in een onvoorbereide situatie waarbij nog geen corticosteroïden zijn toegediend (bewijskracht niveau D).
| 601 | nvog |
vermoed op basis van één of meer van de volgende symptomen vaginaal bloedverlies, buikpijn en/of foetale nood Aanvullende diagnostiek bestaat uit bepaling Echoscopisch kan een retroplacentaire bloeding worden waargenomen Met zekerheid uitsluiten van een abruptio, met name als de placenta op de achterwand van de uterus ligt, is echter niet mogelijk <PERSOON> partum kan de diagnose bevestigd worden door de aanwezigheid van een impressie in het maternale placentaoppervlak met adherent stolsel De abruptio moet echter al enige uren bestaan om de typische delle Achteraf dient de situatie, met de bevindingen tijdens sectio of vaginale bevalling, goed gedocumenteerd te worden en wordt de diagnose gesteld o b v een of meer van de volgende criteria In de literatuur geadviseerd beleid is voornamelijk gebaseerd op klinische impressie en niet op vergelijkend onderzoek Als zodanig moet dit beleidsadvies ook opgevat worden Bij verdenking op abruptio wordt de bloeddruk/pols opgenomen, er wordt een infuus ingebracht en er wordt bloed afgenomen (kruisbloed, Hb, trombocyten, APTT, PTT, fibrinogeen, nier- en leverfuncties) Registratie van de foetale harttonen vindt plaats Bij indicatie voor een spoedsectio hoeft niet op de uitslagen van de stolling te worden gewacht omdat bij aanwezige foetale hartactie de bloedstolling waarschijnlijk (nog) niet is Indien de zwangerschapsduur ( ## weken is, kan ervoor gekozen worden eerst verdere diagnostiek naar de foetale conditie te verrichten (CTG), met name in een onvoorbereide situatie waarbij nog geen corticosteroïden zijn toegediend (bewijskracht niveau D) bij duidelijke CTG-afwijkingen) Ontstaat op korte termijn een ernstige bradycardie, of is deze reeds aanwezig bij het aansluiten van het CTG, dan kan worden overwogen om geen sectio te verrichten gezien de slechte neonatale prognose In een case-controlstudie van ## neonaten geboren na abruptio placentae bij een gemiddelde zwangerschapsduur van ## weken wordt beschreven dat ##% periventriculaire malacie ontwikkelt, vergeleken met ##% in de controlegroep, gematcht op sekse en zwangerschapsduur Intraventriculaire bloedingen en bloedingen in het hersenparenchym traden bij ##% van de neonaten in de Is het CTG acceptabel, ondanks het feit dat een retroplacentair hematoom wordt waargenomen, dan kan worden afgewacht onder zorgvuldige observatie## ## Vaak zal op basis van het functieverlies van de placenta een foetale groeiretardatie optreden en na enige tijd wegens foetale nood een sectio verricht moeten worden De prognose wordt bepaald door de mate van asfyxie, de zwangerschapsduur en het gehad hebben van corticosteroïden Bij een goede foetale en maternale conditie kan bij een partiële abruptio een vaginale baring In het kader van een dreigende vroeggeboorte kan weeënremming worden overwogen om corticosteroïden te geven voor foetale longrijping (zie NVOG-richtlijn Dreigende vroeggeboorte) Een observationele studie laat in ieder geval geen toegenomen morbiditeit en mortaliteit zien door het gebruik van weeënremming (bewijskracht niveau C)## Bij het gebruik van een bètasympathicomimeticum of calciumantagonist dient men bedacht te zijn op bemoeilijking van de interpretatie van het CTG en verstoring van de maternale circulatoire compensatie bij bloedverlies Bij afwachtend beleid wordt anti-D-gammaglobuline i m geadviseerd bij resusnegatieve.
| 582 | nvog |
bradycardie, of is deze reeds aanwezig bij het aansluiten van het CTG, dan kan worden overwogen om geen sectio te verrichten gezien de slechte neonatale prognose In een case-controlstudie van ## neonaten geboren na abruptio placentae bij een gemiddelde zwangerschapsduur van ## weken wordt beschreven dat ##% periventriculaire malacie ontwikkelt, vergeleken met ##% in de controlegroep, gematcht op sekse en zwangerschapsduur Intraventriculaire bloedingen en bloedingen in het hersenparenchym traden bij ##% van de neonaten in de Is het CTG acceptabel, ondanks het feit dat een retroplacentair hematoom wordt waargenomen, dan kan worden afgewacht onder zorgvuldige observatie## ## Vaak zal op basis van het functieverlies van de placenta een foetale groeiretardatie optreden en na enige tijd wegens foetale nood een sectio verricht moeten worden De prognose wordt bepaald door de mate van asfyxie, de zwangerschapsduur en het gehad hebben van corticosteroïden Bij een goede foetale en maternale conditie kan bij een partiële abruptio een vaginale baring In het kader van een dreigende vroeggeboorte kan weeënremming worden overwogen om corticosteroïden te geven voor foetale longrijping (zie NVOG-richtlijn Dreigende vroeggeboorte) Een observationele studie laat in ieder geval geen toegenomen morbiditeit en mortaliteit zien door het gebruik van weeënremming (bewijskracht niveau C)## Bij het gebruik van een bètasympathicomimeticum of calciumantagonist dient men bedacht te zijn op bemoeilijking van de interpretatie van het CTG en verstoring van de maternale circulatoire compensatie bij bloedverlies Bij afwachtend beleid wordt anti-D-gammaglobuline i m geadviseerd bij resusnegatieve Erytrocytenimmunisatie en zwangerschap) Indien de klinische situatie dit toelaat, dient overleg plaats te vinden met een perinatologisch <INSTELLING> en dient de patiënte eventueel overgeplaatst te worden Indien de zwangerschapsduur groter is dan ## weken wordt de zwangerschap in principe zo snel mogelijk getermineerd Indien de foetale conditie het toelaat, is afwachten bij partiële abruptio (om corticosteroïden te laten inwerken) in geselecteerde casus mogelijk## ## en kan in een later stadium een vaginale baring worden Als geen foetale hartactie kan worden waargenomen, dient het foetale overlijden bevestigd te worden met echoscopisch onderzoek Aansluitend op de abruptio kunnen meer of minder ernstige stollingsstoornissen ontstaan op basis van een verbruikscoagulopathie In samenhang met de intravasale stolling kan een ernstige nierfunctiestoornis optreden, waarbij een eventuele shock de renale conditie verder kan verslechteren Bewaking van de circulatie (pols, tensie, urineproductie) en suppletie van volumeverlies is van groot belang Het bloedverlies is vaak veel meer dan uitwendig wordt waargenomen Eventuele pijn kan bestreden worden met morfine (epidurale analgesie is gecontra-indiceerd bij een gestoorde bloedstolling) Normaliter herstelt de stolling zich weer spontaan na ca ##-## uur Als dit niet gebeurt moet men ook aan andere oorzaken denken, bv aan een sepsis of het HELLP-syndroom Indien patiënte niet spontaan in partu komt, kan ze worden ingeleid (zie NVOG-richtlijn Inductie van de baring) Gezien de bedreigde maternale conditie is sulproston minder geschikt Over het moment waarop de baring moet worden ingeleid bestaat geen Klik hier voor de nieuwe module Modus partus Placenta praevia marginalis, versie <DATUM> ###.
| 596 | nvog |
dit toelaat, dient overleg plaats te vinden met een perinatologisch <INSTELLING> en dient de patiënte eventueel overgeplaatst te worden Indien de zwangerschapsduur groter is dan ## weken wordt de zwangerschap in principe zo snel mogelijk getermineerd Indien de foetale conditie het toelaat, is afwachten bij partiële abruptio (om corticosteroïden te laten inwerken) in geselecteerde casus mogelijk## ## en kan in een later stadium een vaginale baring worden Als geen foetale hartactie kan worden waargenomen, dient het foetale overlijden bevestigd te worden met echoscopisch onderzoek Aansluitend op de abruptio kunnen meer of minder ernstige stollingsstoornissen ontstaan op basis van een verbruikscoagulopathie In samenhang met de intravasale stolling kan een ernstige nierfunctiestoornis optreden, waarbij een eventuele shock de renale conditie verder kan verslechteren Bewaking van de circulatie (pols, tensie, urineproductie) en suppletie van volumeverlies is van groot belang Het bloedverlies is vaak veel meer dan uitwendig wordt waargenomen Eventuele pijn kan bestreden worden met morfine (epidurale analgesie is gecontra-indiceerd bij een gestoorde bloedstolling) Normaliter herstelt de stolling zich weer spontaan na ca ##-## uur Als dit niet gebeurt moet men ook aan andere oorzaken denken, bv aan een sepsis of het HELLP-syndroom Indien patiënte niet spontaan in partu komt, kan ze worden ingeleid (zie NVOG-richtlijn Inductie van de baring) Gezien de bedreigde maternale conditie is sulproston minder geschikt Over het moment waarop de baring moet worden ingeleid bestaat geen Klik hier voor de nieuwe module Modus partus Placenta praevia marginalis, versie <DATUM> Tegenwoordig wordt de diagnose echoscopisch (vaginaal) gesteld, waarbij aangegeven wordt of de placenta over het ostium internum ligt of hoe ver de placenta hiervan verwijderd is## Er zijn vier types## placenta praevia totalis hierbij ligt de placenta over het gehele ostium internum, partiële placenta praevia hierbij bedekt de placenta gedeeltelijk het ostium internum, placenta praevia marginalis hierbij reikt de placenta tot aan het ostium internum laagliggende placenta hierbij is de placenta geïmplanteerd in het onderste uterus segment, maar reikt Voor ## weken ligt de placenta bij ongeveer #% van de zwangerschappen dicht bij het ostium internum Na ## weken neemt dit af tot #%## ## ## Met het groter worden van de baarmoeder kan deze afstand toenemen, zodat wat aanvankelijk een placenta praevia leek, het uiteindelijk niet blijkt te zijn Het is daarom van belang om altijd een echo in het derde trimester te herhalen wanneer er een verdenking is op een placenta praevia## ## Ten tijde van de partus wordt een incidentie van #,#-#,#% beschreven, afhankelijk van de samenstelling van de onderzoekspopulatie, de wijze van vaststellen van de diagnose en de definiëring Een verhoogd risico op placenta praevia bestaat bij vrouwen met een sectio caesarea in de voorgeschiedenis, met een verdere toename van het risico indien meer dan één sectio werd verricht (zie tabel #) Voorts is placenta praevia gerelateerd aan toegenomen pariteit, cocaïnegebruik, roken, zwangerschap na geassisteerde voortplanting en meerlingzwangerschap## ## ##.
| 606 | nvog |
wordt de diagnose echoscopisch (vaginaal) gesteld, waarbij aangegeven wordt of de placenta over het ostium internum ligt of hoe ver de placenta hiervan verwijderd is## Er zijn vier types## placenta praevia totalis hierbij ligt de placenta over het gehele ostium internum, partiële placenta praevia hierbij bedekt de placenta gedeeltelijk het ostium internum, placenta praevia marginalis hierbij reikt de placenta tot aan het ostium internum laagliggende placenta hierbij is de placenta geïmplanteerd in het onderste uterus segment, maar reikt Voor ## weken ligt de placenta bij ongeveer #% van de zwangerschappen dicht bij het ostium internum Na ## weken neemt dit af tot #%## ## ## Met het groter worden van de baarmoeder kan deze afstand toenemen, zodat wat aanvankelijk een placenta praevia leek, het uiteindelijk niet blijkt te zijn Het is daarom van belang om altijd een echo in het derde trimester te herhalen wanneer er een verdenking is op een placenta praevia## ## Ten tijde van de partus wordt een incidentie van #,#-#,#% beschreven, afhankelijk van de samenstelling van de onderzoekspopulatie, de wijze van vaststellen van de diagnose en de definiëring Een verhoogd risico op placenta praevia bestaat bij vrouwen met een sectio caesarea in de voorgeschiedenis, met een verdere toename van het risico indien meer dan één sectio werd verricht (zie tabel #) Voorts is placenta praevia gerelateerd aan toegenomen pariteit, cocaïnegebruik, roken, zwangerschap na geassisteerde voortplanting en meerlingzwangerschap## ## ## De placenta accreta/increta/percreta is uitermate zeldzaam bij de op een normale plaats geïmplanteerde placenta (# ###%)## Bij een placenta accreta, increta of percreta ontbreekt de decidua van het endometrium, waardoor de placenta direct op het myometrum insereert (accreta), is geïnvadeerd in het myometrium (increta) of erdoorheen is gegroeid, soms tot in omliggende structuren of organen (percreta) Het risico is het hoogst onder vrouwen met een placenta praevia komend vanaf de voorwand en een sectio ceasarea in de anamnese In tabel # wordt het risico op placenta praevia en het risico op placenta accreta bij een placenta praevia in relatie tot het aantal voorgaande sectio's beschreven Tabel # Incidentie placenta praevia en placenta praevia-accreta in relatie tot het aantal voorgaande sectio's Bloedverlies kan acuut optreden, meestal zonder weeënactiviteit of buikpijn Bloedverlies treedt vaak periodiek op Typisch bij het klinisch beeld is een niet-ingedaald voorliggend deel of De diagnose wordt gesteld door echoscopisch onderzoek Bij abdominale beeldvorming kan in de helft van de gevallen de exacte lokalisatie van het ostium internum ten opzichte van de placenta moeilijk waargenomen worden Vaginale echoscopie is met betrekking tot beeldvorming superieur## Vaginaal bloedverlies op dat moment is geen contra-indicatie Bij patiënten met placenta praevia worden vaker congenitale afwijkingen gevonden; het mechanisme hiervoor is niet duidelijk (odds ratio #,# (##%-BI #,<DATUM> #) ## De relatie laag geboortegewicht en placenta praevia wordt voornamelijk bepaald door vroeggeboorte Slechts #,#% van de.
| 617 | nvog |
zeldzaam bij de op een normale plaats geïmplanteerde placenta (# ###%)## Bij een placenta accreta, increta of percreta ontbreekt de decidua van het endometrium, waardoor de placenta direct op het myometrum insereert (accreta), is geïnvadeerd in het myometrium (increta) of erdoorheen is gegroeid, soms tot in omliggende structuren of organen (percreta) Het risico is het hoogst onder vrouwen met een placenta praevia komend vanaf de voorwand en een sectio ceasarea in de anamnese In tabel # wordt het risico op placenta praevia en het risico op placenta accreta bij een placenta praevia in relatie tot het aantal voorgaande sectio's beschreven Tabel # Incidentie placenta praevia en placenta praevia-accreta in relatie tot het aantal voorgaande sectio's Bloedverlies kan acuut optreden, meestal zonder weeënactiviteit of buikpijn Bloedverlies treedt vaak periodiek op Typisch bij het klinisch beeld is een niet-ingedaald voorliggend deel of De diagnose wordt gesteld door echoscopisch onderzoek Bij abdominale beeldvorming kan in de helft van de gevallen de exacte lokalisatie van het ostium internum ten opzichte van de placenta moeilijk waargenomen worden Vaginale echoscopie is met betrekking tot beeldvorming superieur## Vaginaal bloedverlies op dat moment is geen contra-indicatie Bij patiënten met placenta praevia worden vaker congenitale afwijkingen gevonden; het mechanisme hiervoor is niet duidelijk (odds ratio #,# (##%-BI #,<DATUM> #) ## De relatie laag geboortegewicht en placenta praevia wordt voornamelijk bepaald door vroeggeboorte Slechts #,#% van de geïmplanteerd, zijn verschillende echoscopische karakteristieken (lacunae, dun myometrium, verlies van de retroplacentaire echolucente ruimte, verhoogde vasculariteit t p v serosa uterus-blaas, turbulente flow in de lacunae (kleurendoppler)), die de mate van waarschijnlijkheid van een placenta accreta of percreta bepalen Voor de verschillende kenmerken worden wisselende getallen voor sensitiviteit en specificiteit opgegeven, maar gecombineerd kan een hoge mate van waarschijnlijkheid worden afgegeven Chou beschrijft een sensitiviteit t a v het opsporen van een placenta accreta van ##,#%, met een specificiteit van ##,#% bij gebruik van kleurendoppler## <PERSOON> beschrijft een sensitiviteit van ###% met specificiteit van ##,# % indien lacunae bestaan bij patiënten met placenta praevia## De klinische toepasbaarheid is echter nog onduidelijk MRI-onderzoek heeft vooralsnog geen aanvullende waarde in de diagnostiek van placenta accreta Het kan wel een toegevoegde waarde hebben voor de operateur in het bepalen van de topografie en uitgebreidheid Het beleid bij een placenta praevia hangt af van het al of niet bestaan van bloedverlies, de ernst van het bloedverlies en de zwangerschapsduur Indien er een verdenking is op een placenta accreta, increta of percreta, dient de patiënt ante partum verwezen te worden naar een <INSTELLING> met intensive-carevoorzieningen, snelle beschikbaarheid van bloedproducten, voldoende chirurgische expertise, en eventueel de beschikbaarheid over een interventieradioloog Indien de placenta <DATUM> # cm van het os internum gelegen is, wordt gesproken van een laagliggende placenta Er kan een vaginale baring worden nagestreefd, het risico op haemorrhagia post partum is echter verhoogd## ## Op basis van enkele.
| 618 | nvog |
verhoogde vasculariteit t p v serosa uterus-blaas, turbulente flow in de lacunae (kleurendoppler)), die de mate van waarschijnlijkheid van een placenta accreta of percreta bepalen Voor de verschillende kenmerken worden wisselende getallen voor sensitiviteit en specificiteit opgegeven, maar gecombineerd kan een hoge mate van waarschijnlijkheid worden afgegeven Chou beschrijft een sensitiviteit t a v het opsporen van een placenta accreta van ##,#%, met een specificiteit van ##,#% bij gebruik van kleurendoppler## <PERSOON> beschrijft een sensitiviteit van ###% met specificiteit van ##,# % indien lacunae bestaan bij patiënten met placenta praevia## De klinische toepasbaarheid is echter nog onduidelijk MRI-onderzoek heeft vooralsnog geen aanvullende waarde in de diagnostiek van placenta accreta Het kan wel een toegevoegde waarde hebben voor de operateur in het bepalen van de topografie en uitgebreidheid Het beleid bij een placenta praevia hangt af van het al of niet bestaan van bloedverlies, de ernst van het bloedverlies en de zwangerschapsduur Indien er een verdenking is op een placenta accreta, increta of percreta, dient de patiënt ante partum verwezen te worden naar een <INSTELLING> met intensive-carevoorzieningen, snelle beschikbaarheid van bloedproducten, voldoende chirurgische expertise, en eventueel de beschikbaarheid over een interventieradioloog Indien de placenta <DATUM> # cm van het os internum gelegen is, wordt gesproken van een laagliggende placenta Er kan een vaginale baring worden nagestreefd, het risico op haemorrhagia post partum is echter verhoogd## ## Op basis van enkele een sectio duidelijk is verhoogd, en dat indien de placenta minder dan # cm van het ostium internum is gelegen, de kans op een sectio kan oplopen tot ###% (bewijskracht niveau C) De werkgroep is echter van mening dat klinische factoren (ante partum bloedverlies, pariteit) een rol moeten spelen in de besluitvorming Sectio caesarea indien het bloedverlies niet adequaat te compenseren is of de foetale conditie hier aanleiding toe geeft Vroeg preterm zal over het algemeen aanzienlijker bloedverlies geaccepteerd worden Indien het bloedverlies overgaat kan patiënte ontslagen worden en worden behandeld zoals onder Aan resusnegatieve vrouwen wordt anti-D-profylaxe (<LOCATIE> gegeven nadat diagnostiek naar een Er dient gestreefd te worden naar een Hb van ) # mmol/l## Na ## weken neemt de kans op onverwacht substantieel bloedverlies toe Hoewel in het verleden in verband hiermee vaak klinische observatie werd geadviseerd, is het verantwoord hiervan af te zien indien de De patiënte dient gecounseld te worden ten aanzien van het risico op een uterusextirpatie bij een Overleg met anesthesist en kinderarts (i v m risico fluxus en foetale anemie) De incisie in de uterus kan zoals gebruikelijk in het onderste uterussegment gemaakt worden, ook als de placenta hier geïmplanteerd is De placenta kan dan langs de kortste weg losgemaakt worden Het is goed om van tevoren te weten of het grootste deel van de placenta zich boven of onder de incisie bevindt (zie figuur #)## Het afklemmen van de navelstreng voor het ontwikkelen van het kind kan worden overwogen om foetale.
| 598 | nvog |
cm van het ostium internum is gelegen, de kans op een sectio kan oplopen tot ###% (bewijskracht niveau C) De werkgroep is echter van mening dat klinische factoren (ante partum bloedverlies, pariteit) een rol moeten spelen in de besluitvorming Sectio caesarea indien het bloedverlies niet adequaat te compenseren is of de foetale conditie hier aanleiding toe geeft Vroeg preterm zal over het algemeen aanzienlijker bloedverlies geaccepteerd worden Indien het bloedverlies overgaat kan patiënte ontslagen worden en worden behandeld zoals onder Aan resusnegatieve vrouwen wordt anti-D-profylaxe (<LOCATIE> gegeven nadat diagnostiek naar een Er dient gestreefd te worden naar een Hb van ) # mmol/l## Na ## weken neemt de kans op onverwacht substantieel bloedverlies toe Hoewel in het verleden in verband hiermee vaak klinische observatie werd geadviseerd, is het verantwoord hiervan af te zien indien de De patiënte dient gecounseld te worden ten aanzien van het risico op een uterusextirpatie bij een Overleg met anesthesist en kinderarts (i v m risico fluxus en foetale anemie) De incisie in de uterus kan zoals gebruikelijk in het onderste uterussegment gemaakt worden, ook als de placenta hier geïmplanteerd is De placenta kan dan langs de kortste weg losgemaakt worden Het is goed om van tevoren te weten of het grootste deel van de placenta zich boven of onder de incisie bevindt (zie figuur #)## Het afklemmen van de navelstreng voor het ontwikkelen van het kind kan worden overwogen om foetale uterussegment en een verminderde capaciteit tot contraheren van dit deel van de uterus Maatregelen om het bloedverlies te reduceren omvatten uterotonica (oxytocine of sulproston i v ), bimanuele compressie van de uterus, (ballon-) tamponnade, <PERSOON>-hechting, matrashechtingen door de uterus, onderbinden van de opstijgende tak van de a uterina, onderbinden van de a iliaca interna, of uterusextirpatie Katheterisatie en embolisatie van de a iliaca interna kan overwogen worden## ## ## ## ## Als peroperatief blijkt dat er sprake is van een placenta accreta, increta of percreta zijn er verschillende ⢠Uterus niet in het placentabed te incideren, maar de placenta in situ te laten, de navelstreng kort af te snijden en de uterus te sluiten, om vervolgens een uterusextirpatie te verrichten Dit kan echter technisch bijzonder moeilijk zijn Het is te overwegen om voor de ingreep embolisatiekathers en ureterkatheters in te brengen, indien sprake is van een geplande sectio (bewijskracht niveau D) De incidentie van de emergency peripartum hysterectomie bedraagt #,## per ### geboortes in <LOCATIE> De helft hiervan werd verricht ⢠Indien de placenta grotendeels verwijderd is, kunnen bovengenoemde conservatieve maatregelen (onder placenta praevia) gebruikt worden om tot acceptabel bloedverlies te komen <PERSOON> de beslissing tot een uterusextirpatie echter niet te lang uit, aangezien dit door de stollingsstoornissen een steeds lastiger ingreep ⢠In geselecteerde casus (bijvoorbeeld ingroei in de blaas of uitdrukkelijke wens tot behoud van de baarmoeder) bestaat de mogelijkheid om de placenta en uterus in situ te houden en verder af te wachten.
| 595 | nvog |
van dit deel van de uterus Maatregelen om het bloedverlies te reduceren omvatten uterotonica (oxytocine of sulproston i v ), bimanuele compressie van de uterus, (ballon-) tamponnade, <PERSOON>-hechting, matrashechtingen door de uterus, onderbinden van de opstijgende tak van de a uterina, onderbinden van de a iliaca interna, of uterusextirpatie Katheterisatie en embolisatie van de a iliaca interna kan overwogen worden## ## ## ## ## Als peroperatief blijkt dat er sprake is van een placenta accreta, increta of percreta zijn er verschillende ⢠Uterus niet in het placentabed te incideren, maar de placenta in situ te laten, de navelstreng kort af te snijden en de uterus te sluiten, om vervolgens een uterusextirpatie te verrichten Dit kan echter technisch bijzonder moeilijk zijn Het is te overwegen om voor de ingreep embolisatiekathers en ureterkatheters in te brengen, indien sprake is van een geplande sectio (bewijskracht niveau D) De incidentie van de emergency peripartum hysterectomie bedraagt #,## per ### geboortes in <LOCATIE> De helft hiervan werd verricht ⢠Indien de placenta grotendeels verwijderd is, kunnen bovengenoemde conservatieve maatregelen (onder placenta praevia) gebruikt worden om tot acceptabel bloedverlies te komen <PERSOON> de beslissing tot een uterusextirpatie echter niet te lang uit, aangezien dit door de stollingsstoornissen een steeds lastiger ingreep ⢠In geselecteerde casus (bijvoorbeeld ingroei in de blaas of uitdrukkelijke wens tot behoud van de baarmoeder) bestaat de mogelijkheid om de placenta en uterus in situ te houden en verder af te wachten Foetaal bloedverlies kan al in een eerder stadium zijn opgetreden en kan ontstaan wanneer de placenta op de uterusvoorwand is gelegen en gedeeltelijk losgemaakt moet worden voordat het kind geboren wordt NVOG - Bloedverlies in de tweede helft zwangerschap (# #) - <DATUM> Definitie Foetale vaten in de vliezen ter plekke van de ontsluitingsopening Dit kunnen navelstrengvaten (of vertakkingen daarvan) zijn in geval van een velamenteuze navelstrenginsertie of verbindendende vaten in geval van een placenta bilobata De incidentie bedraagt ongeveer # per ###-### partus## Indien vasa previa niet ante partum worden gediagnosticeerd, is de perinatale sterfte ##-##% Indien de diagnose wel wordt vastgesteld ante partum, en een sectio caesarea wordt verricht is de perinatale overleving Laagliggende placenta of placenta bilobata Het risico neemt toe indien er eerder in de zwangerschap aanvankelijk sprake was van een placentaslip over het ostium internum## Andere risicofactoren zijn Meestal symptoomloos tot het moment van breken van de vliezen Bij het breken van de vliezen lacereert een vat, waardoor vaginaal bloedverlies kan optreden Dit kan echter ook vrij onopgemerkt verlopen Het kan leiden tot foetale verbloeding met als gevolg CTG-afwijkingen## , asfyxie en overlijden van de foetus Antenatale diagnostiek naar vasa praevia is mogelijk m b v echografie en kleurendoppler bij patiënten met een verdenking op een placenta previa marginalis of placenta bilobata Sensitiviteit en specificiteit zijn in twee grote studies hoog (#<DATUM> en #<DATUM> onderzochte vrouwen, waarbij de diagnose in respectievelijk ## van ##.
| 611 | nvog |
eerder stadium zijn opgetreden en kan ontstaan wanneer de placenta op de uterusvoorwand is gelegen en gedeeltelijk losgemaakt moet worden voordat het kind geboren wordt NVOG - Bloedverlies in de tweede helft zwangerschap (# #) - <DATUM> Definitie Foetale vaten in de vliezen ter plekke van de ontsluitingsopening Dit kunnen navelstrengvaten (of vertakkingen daarvan) zijn in geval van een velamenteuze navelstrenginsertie of verbindendende vaten in geval van een placenta bilobata De incidentie bedraagt ongeveer # per ###-### partus## Indien vasa previa niet ante partum worden gediagnosticeerd, is de perinatale sterfte ##-##% Indien de diagnose wel wordt vastgesteld ante partum, en een sectio caesarea wordt verricht is de perinatale overleving Laagliggende placenta of placenta bilobata Het risico neemt toe indien er eerder in de zwangerschap aanvankelijk sprake was van een placentaslip over het ostium internum## Andere risicofactoren zijn Meestal symptoomloos tot het moment van breken van de vliezen Bij het breken van de vliezen lacereert een vat, waardoor vaginaal bloedverlies kan optreden Dit kan echter ook vrij onopgemerkt verlopen Het kan leiden tot foetale verbloeding met als gevolg CTG-afwijkingen## , asfyxie en overlijden van de foetus Antenatale diagnostiek naar vasa praevia is mogelijk m b v echografie en kleurendoppler bij patiënten met een verdenking op een placenta previa marginalis of placenta bilobata Sensitiviteit en specificiteit zijn in twee grote studies hoog (#<DATUM> en #<DATUM> onderzochte vrouwen, waarbij de diagnose in respectievelijk ## van ## Hierbij dient echter opgemerkt te worden dat de vasa praevia bij de vrouwen die een sectio kregen, niet altijd zouden hebben geleid tot neonatale morbiditeit en mortaliteit en andersom er mogelijk ook vasa praevia zijn geweest, niet leidend tot problemen, bij vrouwen die vaginaal zijn bevallen De werkgroep adviseert om indien de placenta in het tweede trimester laagliggend of praevia was met transvaginale echoscopie naar een eventuele vasa praevia (navelstrenginsertie) te kijken Ook bij een laagliggende placenta in het derde trimester kan de navelstrenginsertie bepaald worden Op het moment van schrijven van deze richtlijn is dit geen onderdeel van het structureel echoscopisch onderzoek Indien tijdens de partus een structuur verdacht voor vasa praevia wordt gevoeld kan amnioscopie de diagnose bevestigen In de praktijk wordt het beleid tijdens de partus bepaald door het optreden van CTG-afwijkingen De diagnose wordt meestal pas achteraf gesteld na onderzoek van de placenta en vliezen Indien de diagnose ante partum wordt vastgesteld dient een electieve sectio te worden verricht In de literatuur wordt n a v kleine series geadviseerd de sectio te verrichten tussen ##-## weken, na toediening van corticosteroïden [##,##] De kans dat de vliezen breken tussen ## en ## weken is #% en tussen ## en ## weken #,# % (NVOG-richtlijn Breken van de vliezen voor het begin van de baring) Derhalve kan opname Indien er tijdens de partus een verdenking op vasa previa is, dient een spoedsectio caesarea te worden verricht als de neonatale levenskansen voldoende geacht worden.
| 594 | nvog |
opgemerkt te worden dat de vasa praevia bij de vrouwen die een sectio kregen, niet altijd zouden hebben geleid tot neonatale morbiditeit en mortaliteit en andersom er mogelijk ook vasa praevia zijn geweest, niet leidend tot problemen, bij vrouwen die vaginaal zijn bevallen De werkgroep adviseert om indien de placenta in het tweede trimester laagliggend of praevia was met transvaginale echoscopie naar een eventuele vasa praevia (navelstrenginsertie) te kijken Ook bij een laagliggende placenta in het derde trimester kan de navelstrenginsertie bepaald worden Op het moment van schrijven van deze richtlijn is dit geen onderdeel van het structureel echoscopisch onderzoek Indien tijdens de partus een structuur verdacht voor vasa praevia wordt gevoeld kan amnioscopie de diagnose bevestigen In de praktijk wordt het beleid tijdens de partus bepaald door het optreden van CTG-afwijkingen De diagnose wordt meestal pas achteraf gesteld na onderzoek van de placenta en vliezen Indien de diagnose ante partum wordt vastgesteld dient een electieve sectio te worden verricht In de literatuur wordt n a v kleine series geadviseerd de sectio te verrichten tussen ##-## weken, na toediening van corticosteroïden [##,##] De kans dat de vliezen breken tussen ## en ## weken is #% en tussen ## en ## weken #,# % (NVOG-richtlijn Breken van de vliezen voor het begin van de baring) Derhalve kan opname Indien er tijdens de partus een verdenking op vasa previa is, dient een spoedsectio caesarea te worden verricht als de neonatale levenskansen voldoende geacht worden cervicale oorzaken te worden uitgevoerd Wordt bij speculumonderzoek cervicaal bloedverlies waargenomen, dan kan als aanvullende diagnostiek een cervixkweek (Chlamydia) en cervixcytologie (bij verdenking op Bij voortdurend of herhaald bloedverlies bestaat, ook als geen diagnose gesteld is, een verhoogd perinataal risico en dient de begeleiding in de tweede lijn plaats te vinden [##] Bij ##% van de vrouwen met bloedverlies blijkt het uiteindelijk niet mogelijk een diagnose te stellen Onverklaarbaar bloedverlies in the tweede trimester Bij kortdurend eenmalig bloedverlies waarbij geen oorzaak is vastgesteld, hoeft de zwangere niet in de tweede # Bij abruptio placentae is bewaking van de maternale circulatie met voldoende suppletie van # In geselecteerde casus is een expectatief beleid met eventueel weeënremming in geval van een partiële abruptio placentae verantwoord, met name om corticosteroïden te laten inwerken (bewijskracht niveau C) Weeënremming op zich is niet bewezen zinvol (bewijskracht niveau C) # De werkgroep is van mening dat bij een abruptio placentae ( ## weken een expectatief (abstinerend) # Trombofilieonderzoek heeft vooralsnog geen therapeutische consequenties en is in het kader van het advies voor een volgende zwangerschap dus niet geïndiceerd (bewijskracht niveau B) # Bij vaginaal bloedverlies of niet-ingedaald voorliggend deel à terme dient de placenta echoscopisch gelokaliseerd te worden Bij verdenking op een placenta praevia dient de diagnose met transvaginale echoscopie gesteld te worden (bloedverlies is geen contra-indicatie) (bewijskracht niveau B) # Bij een sectio vanwege placenta praevia dient men te anticiperen op aanzienlijk bloedverlies #.
| 591 | nvog |
worden uitgevoerd Wordt bij speculumonderzoek cervicaal bloedverlies waargenomen, dan kan als aanvullende diagnostiek een cervixkweek (Chlamydia) en cervixcytologie (bij verdenking op Bij voortdurend of herhaald bloedverlies bestaat, ook als geen diagnose gesteld is, een verhoogd perinataal risico en dient de begeleiding in de tweede lijn plaats te vinden [##] Bij ##% van de vrouwen met bloedverlies blijkt het uiteindelijk niet mogelijk een diagnose te stellen Onverklaarbaar bloedverlies in the tweede trimester Bij kortdurend eenmalig bloedverlies waarbij geen oorzaak is vastgesteld, hoeft de zwangere niet in de tweede # Bij abruptio placentae is bewaking van de maternale circulatie met voldoende suppletie van # In geselecteerde casus is een expectatief beleid met eventueel weeënremming in geval van een partiële abruptio placentae verantwoord, met name om corticosteroïden te laten inwerken (bewijskracht niveau C) Weeënremming op zich is niet bewezen zinvol (bewijskracht niveau C) # De werkgroep is van mening dat bij een abruptio placentae ( ## weken een expectatief (abstinerend) # Trombofilieonderzoek heeft vooralsnog geen therapeutische consequenties en is in het kader van het advies voor een volgende zwangerschap dus niet geïndiceerd (bewijskracht niveau B) # Bij vaginaal bloedverlies of niet-ingedaald voorliggend deel à terme dient de placenta echoscopisch gelokaliseerd te worden Bij verdenking op een placenta praevia dient de diagnose met transvaginale echoscopie gesteld te worden (bloedverlies is geen contra-indicatie) (bewijskracht niveau B) # Bij een sectio vanwege placenta praevia dient men te anticiperen op aanzienlijk bloedverlies # grote kans op een secundaire sectio durante partu wegens overmatig bloedverlies (bewijskracht niveau C) Indien de placenta <DATUM> cm van het ostium ligt is de kans op een sectio ook duidelijk verhoogd, maar de werkgroep is van mening dat klinische factoren een rol kunnen spelen in de beslissing tot een vaginale baring De partus dient klinisch plaats te vinden (bewijskracht niveau D) # Bij een placenta praevia die geïmplanteerd is over een sectiolitteken, moet men rekening houden met de mogelijkheid van placenta accreta/increta/percreta (bewijskracht niveau B) Bij een verdenking hierop dient men de patiënt over te plaatsen naar een <INSTELLING> met adequate logistieke voorzieningen # Bij voortdurend of herhaald bloedverlies bestaat, ook als geen diagnose gesteld is, een verhoogd perinataal risico en zou de begeleiding in de tweede lijn moeten plaatsvinden (bewijskracht niveau B) # <PERSOON> obstetric emergencies and trauma <PERSOON> during the latter half of pregnancy In <PERSOON> care in pregnancy and childbirth Vol # and # <PERSOON> VL Pregnancy outcome following hospitalization for motor vehicle crashes in Washington State from ### to ### <PERSOON> CV Placental abruption Obstet Gynecol ###;#<DATUM> ## # Ananth CV, Wilcox AJ, Savitz DA, Bowes WA, Luther ER.
| 565 | nvog |
durante partu wegens overmatig bloedverlies (bewijskracht niveau C) Indien de placenta <DATUM> cm van het ostium ligt is de kans op een sectio ook duidelijk verhoogd, maar de werkgroep is van mening dat klinische factoren een rol kunnen spelen in de beslissing tot een vaginale baring De partus dient klinisch plaats te vinden (bewijskracht niveau D) # Bij een placenta praevia die geïmplanteerd is over een sectiolitteken, moet men rekening houden met de mogelijkheid van placenta accreta/increta/percreta (bewijskracht niveau B) Bij een verdenking hierop dient men de patiënt over te plaatsen naar een <INSTELLING> met adequate logistieke voorzieningen # Bij voortdurend of herhaald bloedverlies bestaat, ook als geen diagnose gesteld is, een verhoogd perinataal risico en zou de begeleiding in de tweede lijn moeten plaatsvinden (bewijskracht niveau B) # <PERSOON> obstetric emergencies and trauma <PERSOON> during the latter half of pregnancy In <PERSOON> care in pregnancy and childbirth Vol # and # <PERSOON> VL Pregnancy outcome following hospitalization for motor vehicle crashes in Washington State from ### to ### <PERSOON> CV Placental abruption Obstet Gynecol ###;#<DATUM> ## # Ananth CV, Wilcox AJ, Savitz DA, Bowes WA, Luther ER of uteroplacental bleeding disorders in pregnancy <PERSOON> risk factors for placental # <PERSOON> effect on the likelihood of further pregnancy of placental abruption and the rate of its recurrence <PERSOON> prognosis after placental # <PERSOON> MA Placental abruption and its association with hypertension and prolonged rupture of membranes a methodologic review and meta-analysis <PERSOON-##> I, hadar <PERSOON-##>, obstetric risk factors and pregnancy outcome of preterm placental abruption; a retrospective analysis <PERSOON-##> Fet Neonat ## Ananth CV, Savitz DA, Lurther ER Maternal cigarette smoking as a risk factor for placental abruption, placenta previa, and uterine bleeding in pregnancy <PERSOON-##> GK, English <PERSOON-##> CD Assessing the relationship between maternal cocaine use and ## <PERSOON-##> MH, et al Perinatal mortality associated with abruptio placenta in ## <PERSOON-##> HM Ananth CV Previous Cesarean delivery and risks of placenta ## <PERSOON-##> BM, Geijn HP van Hyperhomocysteinaemia and protein S deficiency in complicated pregnancies.
| 499 | nvog |
disorders in pregnancy <PERSOON> risk factors for placental # <PERSOON> effect on the likelihood of further pregnancy of placental abruption and the rate of its recurrence <PERSOON> prognosis after placental # <PERSOON> MA Placental abruption and its association with hypertension and prolonged rupture of membranes a methodologic review and meta-analysis <PERSOON> I, hadar <PERSOON>, obstetric risk factors and pregnancy outcome of preterm placental abruption; a retrospective analysis <PERSOON> Fet Neonat ## Ananth CV, Savitz DA, Lurther ER Maternal cigarette smoking as a risk factor for placental abruption, placenta previa, and uterine bleeding in pregnancy <PERSOON> GK, English <PERSOON> CD Assessing the relationship between maternal cocaine use and ## <PERSOON-##> MH, et al Perinatal mortality associated with abruptio placenta in ## <PERSOON-##> HM Ananth CV Previous Cesarean delivery and risks of placenta ## <PERSOON-##> BM, Geijn HP van Hyperhomocysteinaemia and protein S deficiency in complicated pregnancies ## Kupferminc MJ Thrombophilia and pregnancy Reproductive Biology and <PERSOON-##> and adverse pregnancy outcome <PERSOON-##> JP Selective management of abruptio placentae; a ## Gibbs JM, Weindling AM Neonatal intracranial lesions following placental abruption <PERSOON-##> CA, Nyberg DA, <PERSOON-##> JR, Benedetti TJ Expectant management after sonographic ## <PERSOON-##> AT, <LOCATIE> JC van, <PERSOON-##> dan niet een sectio caesarea bij solutio placentae en tekenen van foetale nood Ned Tijdschr Geneeskd ###;### ###<DATUM> Towers CV, Pircon RA, Heppard M Is tocolysis safe in the management of third-trimester bleeding? ## <PERSOON-##> JW Accuracy and safety of transvaginal ## <PERSOON-##> RS, Lauria <PERSOON-##> CH, Treadwell MC, Kirk JS, <PERSOON-##> W et al Transvaginal ultrasonography for all placentas that appear to be low-lying or over the internal cervical os ## <PERSOON-##> JC Placenta previa, placenta accreta, and vasa previa <PERSOON-##> relevance of placental location at ##-## gestational weeks for prediction of placenta previa at delivery evaluation of ### cases Ultrasound ##.
| 511 | nvog |
MJ Thrombophilia and pregnancy Reproductive Biology and <PERSOON> and adverse pregnancy outcome <PERSOON> JP Selective management of abruptio placentae; a ## Gibbs JM, Weindling AM Neonatal intracranial lesions following placental abruption <PERSOON> CA, Nyberg DA, <PERSOON> JR, Benedetti TJ Expectant management after sonographic ## <PERSOON> AT, <LOCATIE> JC van, <PERSOON> dan niet een sectio caesarea bij solutio placentae en tekenen van foetale nood Ned Tijdschr Geneeskd ###;### ###<DATUM> Towers CV, Pircon RA, Heppard M Is tocolysis safe in the management of third-trimester bleeding? ## <PERSOON> JW Accuracy and safety of transvaginal ## <PERSOON> RS, Lauria <PERSOON> CH, Treadwell MC, Kirk JS, <PERSOON-##> W et al Transvaginal ultrasonography for all placentas that appear to be low-lying or over the internal cervical os ## <PERSOON-##> JC Placenta previa, placenta accreta, and vasa previa <PERSOON-##> relevance of placental location at ##-## gestational weeks for prediction of placenta previa at delivery evaluation of ### cases Ultrasound ## Recent advances in the management of placenta previa Curr Opin Obstet ## RCOG guideline ## Placenta praevia and placenta praevia accreta diagnosis and management ## Miller DA, Chollet JA, Goodwin TM Clinical risk factors for placenta previa - placenta accreta Am J ## <PERSOON-##> RM, Landon MB, Rouse DJ, Leveno KJ, Spong CY, <PERSOON-##> EA, et al Maternal morbidity associated with multiple repeat cesarean deliveries <PERSOON-##> GHA, Bruinse HW Emergency peripartum hysterectomie A prospective study in the <PERSOON-##> ###;#<DATUM> ## ## <PERSOON-##> SL, Koonings PP, Phelan JP Placenta previa/accreta in prior cesarean section Obstet Gynecol ## Usta IM, Hobeika EM, Abu <PERSOON-##> <INSTELLING>, <PERSOON-##> GE, Nassar AH Placenta previa-accreta risk factors ## <PERSOON-##>-vardi <PERSOON-##> praevia; obstetric risk factors and pregnancy outcome <PERSOON-##> JC, <PERSOON-##> AM Relationship among placenta previa, fetal growth ## Chou MM, <PERSOON> ESC, <PERSOON-##> YH Prenatal diagnosis of placenta previa accreta by transabdominal color ## <PERSOON-##> KH, <PERSOON-##> JP, Ryu HS Sonographic findings of placental lacunae and the prediction of adherent placenta in women with placenta previa totalis and prior cesarean section ##.
| 595 | nvog |
Recent advances in the management of placenta previa Curr Opin Obstet ## RCOG guideline ## Placenta praevia and placenta praevia accreta diagnosis and management ## Miller DA, Chollet JA, Goodwin TM Clinical risk factors for placenta previa - placenta accreta Am J ## <PERSOON> RM, Landon MB, Rouse DJ, Leveno KJ, Spong CY, <PERSOON> EA, et al Maternal morbidity associated with multiple repeat cesarean deliveries <PERSOON> GHA, Bruinse HW Emergency peripartum hysterectomie A prospective study in the <PERSOON> ###;#<DATUM> ## ## <PERSOON> SL, Koonings PP, Phelan JP Placenta previa/accreta in prior cesarean section Obstet Gynecol ## Usta IM, Hobeika EM, Abu <PERSOON> <INSTELLING>, <PERSOON> GE, Nassar AH Placenta previa-accreta risk factors ## <PERSOON>-vardi <PERSOON> praevia; obstetric risk factors and pregnancy outcome <PERSOON-##> JC, <PERSOON-##> AM Relationship among placenta previa, fetal growth ## Chou MM, <PERSOON-##> ESC, <PERSOON-##> YH Prenatal diagnosis of placenta previa accreta by transabdominal color ## <PERSOON-##> KH, <PERSOON-##> JP, Ryu HS Sonographic findings of placental lacunae and the prediction of adherent placenta in women with placenta previa totalis and prior cesarean section ## Accuracy of ultrasonography and magnetic resonance imaging in the diagnosis of placenta accreta Obstet ## Comstock CH Antenatal diagnosis of placenta accreta a review Ultrasound Obstet Gynecol ## Palacios Jaraquemada JM, <PERSOON-##> CH Magnetic resonance imaging in ### cases of placenta accreta surgical correlation of new findings <PERSOON-##> edge to internal os distance in the ## <PERSOON-##> DA, <PERSOON-##> RH, Millar LK Management of the symptomatic placenta previa a randomized, controlled trial of inpatient versus outpatient expectant management <PERSOON-##> effect of placenta praevia on neonatal mortality A population-based study in the United States, ### through ### <PERSOON-##> SW, Russel IF Caesarean section for placenta praevia a retrospective study of ## <PERSOON-##> JY, Jee YS, Yoon HJ, <PERSOON-##> SM Comparison of general and epidural anaesthesia in elective caesarean section for placenta praevia totalis Maternal haemodynamics, blood loss and neonatal ## <PERSOON-##> CR Avoiding an incision through the anterior previa at cesarean delivery <PERSOON-##> PHM, Bruinse HW De rol van uetrussparende chirurgische technieken bij het management van ernstige hemorragie postpartum NTOG ###;### ##-## ## Abdrabbo SA Stepwise uterine devascularization.
| 610 | nvog |
magnetic resonance imaging in the diagnosis of placenta accreta Obstet ## Comstock CH Antenatal diagnosis of placenta accreta a review Ultrasound Obstet Gynecol ## Palacios Jaraquemada JM, <PERSOON> CH Magnetic resonance imaging in ### cases of placenta accreta surgical correlation of new findings <PERSOON> edge to internal os distance in the ## <PERSOON> DA, <PERSOON> RH, Millar LK Management of the symptomatic placenta previa a randomized, controlled trial of inpatient versus outpatient expectant management <PERSOON> effect of placenta praevia on neonatal mortality A population-based study in the United States, ### through ### <PERSOON> SW, Russel IF Caesarean section for placenta praevia a retrospective study of ## <PERSOON> JY, Jee YS, Yoon HJ, <PERSOON> SM Comparison of general and epidural anaesthesia in elective caesarean section for placenta praevia totalis Maternal haemodynamics, blood loss and neonatal ## <PERSOON> CR Avoiding an incision through the anterior previa at cesarean delivery <PERSOON-##> PHM, Bruinse HW De rol van uetrussparende chirurgische technieken bij het management van ernstige hemorragie postpartum NTOG ###;### ##-## ## Abdrabbo SA Stepwise uterine devascularization uncontrollable postpartum hemorrhage with preservation of the uterus <PERSOON-##> surgical technique for the control of massive postpartum haemorrhage an alternative to hysterectomy? Five cases reported <PERSOON-##> KL, Baskett TF Uterine compression suteres as an alternative to hysterectomy for severe ## <PERSOON-##> SL, Phelan JP, Yeh SY, <PERSOON-##> SR, <PERSOON> RH Hypogastric artery ligation for obstetric ## Kayem G, <PERSOON-##> F, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> versus extirpative ## <PERSOON-##> previa an avoidable obstetric tragedy <PERSOON-##> previa <PERSOON-##> impact of ## Catanzarite V, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> KM Prenatal sonographic diagnosis of vasa previa ultrasound findings and obstetric outcome in ten cases Ultrasound Obstet ## <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> RS, Comstock CH Vasa previa prenatal diagnosis, natural ## <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> D In vitro fertilization is a risk factor ## <PERSOON-##> JG Ruptured vasa praevia indicated by a sinusoidal fetal heart rate pattern a case report <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> I.
| 574 | nvog |
of the uterus <PERSOON> surgical technique for the control of massive postpartum haemorrhage an alternative to hysterectomy? Five cases reported <PERSOON> KL, Baskett TF Uterine compression suteres as an alternative to hysterectomy for severe ## <PERSOON> SL, Phelan JP, Yeh SY, <PERSOON> SR, <PERSOON> RH Hypogastric artery ligation for obstetric ## Kayem G, <PERSOON> F, <PERSOON> C, <PERSOON> versus extirpative ## <PERSOON> previa an avoidable obstetric tragedy <PERSOON-##> previa <PERSOON-##> impact of ## Catanzarite V, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> KM Prenatal sonographic diagnosis of vasa previa ultrasound findings and obstetric outcome in ten cases Ultrasound Obstet ## <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> RS, Comstock CH Vasa previa prenatal diagnosis, natural ## <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> D In vitro fertilization is a risk factor ## <PERSOON-##> JG Ruptured vasa praevia indicated by a sinusoidal fetal heart rate pattern a case report <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> I distress after elective caesarean section pragmatic randomised trial BMJ ###;#<DATUM> # ## Nielson EC, Varner <PERSOON-##> outcome of pregnancies complicated by bleeding during the ## Magann EF, Cummings JE, <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> JC Antepartum bleeding of unknown origin in the second half of pregnancy a review Obstet and Gynecol Richtlijnen NVOG onder eindverantwoordelijkheid van het Bestuur van de NVOG, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> <PERSOON-##> Deze richtlijn is samengesteld door een werkgroep <PERSOON-##> obstetric emergencies and trauma <PERSOON-##> during the latter half of pregnancy In <PERSOON-##> care in pregnancy and childbirth Vol # and # Oxford Oxford University Press, ###; p ##<DATUM> <PERSOON-##> VL Pregnancy outcome following hospitalization for motor vehicle crashes in Washington Ananth CV, Wilcox AJ, Savitz DA, Bowes WA, Luther ER Effect of maternal age and parity on the risk of uteroplacental bleeding disorders in pregnancy <PERSOON-##> risk factors for placental <PERSOON-##> effect on the likelihood of further pregnancy of placental abruption <PERSOON-##> prognosis after placental abruption.
| 553 | nvog |
pragmatic randomised trial BMJ ###;#<DATUM> # ## Nielson EC, Varner <PERSOON> outcome of pregnancies complicated by bleeding during the ## Magann EF, Cummings JE, <PERSOON> R, <PERSOON> JC Antepartum bleeding of unknown origin in the second half of pregnancy a review Obstet and Gynecol Richtlijnen NVOG onder eindverantwoordelijkheid van het Bestuur van de NVOG, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> <PERSOON> Deze richtlijn is samengesteld door een werkgroep <PERSOON> obstetric emergencies and trauma <PERSOON> during the latter half of pregnancy In <PERSOON> care in pregnancy and childbirth Vol # and # Oxford Oxford University Press, ###; p ##<DATUM> <PERSOON> VL Pregnancy outcome following hospitalization for motor vehicle crashes in Washington Ananth CV, Wilcox AJ, Savitz DA, Bowes WA, Luther ER Effect of maternal age and parity on the risk of uteroplacental bleeding disorders in pregnancy <PERSOON> risk factors for placental <PERSOON-##> effect on the likelihood of further pregnancy of placental abruption <PERSOON-##> prognosis after placental abruption Placental abruption and its association with hypertension and prolonged <PERSOON-##> I, hadar <PERSOON-##>, obstetric risk factors and pregnancy outcome of preterm placental abruption; a retrospective analysis <PERSOON-##> Fet Neonat Med Ananth CV, Savitz DA, Lurther ER Maternal cigarette smoking as a risk factor for placental abruption, Hulse GK, English <PERSOON-##> CD Assessing the relationship between maternal cocaine use and abruptio <PERSOON-##> MH, et al Perinatal mortality associated with abruptio placenta in singletons and <PERSOON-##> HM Ananth CV Previous Cesarean delivery and risks of placenta previa and <PERSOON-##> BM, Geijn HP van Hyperhomocysteinaemia and Kupferminc MJ Thrombophilia and pregnancy Reproductive Biology and <PERSOON-##> and adverse pregnancy outcome <PERSOON-##> JP Selective management of abruptio placentae; a prospective Gibbs JM, Weindling AM Neonatal intracranial lesions following placental abruption <PERSOON-##> CA, Nyberg DA, <PERSOON-##> JR, Benedetti TJ Expectant management after sonographic <PERSOON-##> AT, <LOCATIE> JC van, <PERSOON-##> dan niet een sectio caesarea bij solutio placentae en tekenen van foetale nood Ned Tijdschr Geneeskd ###;### ###<DATUM> Towers CV, Pircon RA, Heppard M Is tocolysis safe in the management of third-trimester bleeding? Am J.
| 540 | nvog |
its association with hypertension and prolonged <PERSOON> I, hadar <PERSOON>, obstetric risk factors and pregnancy outcome of preterm placental abruption; a retrospective analysis <PERSOON> Fet Neonat Med Ananth CV, Savitz DA, Lurther ER Maternal cigarette smoking as a risk factor for placental abruption, Hulse GK, English <PERSOON> CD Assessing the relationship between maternal cocaine use and abruptio <PERSOON> MH, et al Perinatal mortality associated with abruptio placenta in singletons and <PERSOON> HM Ananth CV Previous Cesarean delivery and risks of placenta previa and <PERSOON> BM, Geijn HP van Hyperhomocysteinaemia and Kupferminc MJ Thrombophilia and pregnancy Reproductive Biology and <PERSOON> and adverse pregnancy outcome <PERSOON> JP Selective management of abruptio placentae; a prospective Gibbs JM, Weindling AM Neonatal intracranial lesions following placental abruption <PERSOON-##> CA, Nyberg DA, <PERSOON-##> JR, Benedetti TJ Expectant management after sonographic <PERSOON-##> AT, <LOCATIE> JC van, <PERSOON-##> dan niet een sectio caesarea bij solutio placentae en tekenen van foetale nood Ned Tijdschr Geneeskd ###;### ###<DATUM> Towers CV, Pircon RA, Heppard M Is tocolysis safe in the management of third-trimester bleeding? <PERSOON-##>; ##st ed <PERSOON-##> JW Accuracy and safety of transvaginal <PERSOON-##> RS, Lauria <PERSOON-##> CH, Treadwell MC, Kirk JS, <PERSOON-##> W et al Transvaginal ultrasonography for all placentas that appear to be low-lying or over the internal cervical os <PERSOON-##> JC Placenta previa, placenta accreta, and vasa previa <PERSOON-##> relevance of placental location at ##-## gestational weeks for prediction of placenta previa at delivery evaluation of ### cases <PERSOON-##> advances in the management of placenta previa Curr Opin Obstet Gynecol RCOG guideline ## Placenta praevia and placenta praevia accreta diagnosis and management Miller DA, Chollet JA, Goodwin TM Clinical risk factors for placenta previa - placenta accreta <PERSOON-##> RM, Landon MB, Rouse DJ, Leveno KJ, Spong CY, <PERSOON-##> EA, et al Maternal morbidity associated with <PERSOON-##> GHA, Bruinse HW Emergency peripartum hysterectomie A prospective study in the <PERSOON-##> SL, Koonings PP, Phelan JP Placenta previa/accreta in prior cesarean section Obstet Gynecol Usta IM, Hobeika EM, Abu <PERSOON-##> <INSTELLING>, <PERSOON-##> GE, Nassar AH Placenta previa-accreta risk factors and <PERSOON-##>-vardi <PERSOON-##> praevia; obstetric risk factors <PERSOON-##> JC, <PERSOON-##> AM.
| 593 | nvog |
<PERSOON> JW Accuracy and safety of transvaginal <PERSOON> RS, Lauria <PERSOON> CH, Treadwell MC, Kirk JS, <PERSOON> W et al Transvaginal ultrasonography for all placentas that appear to be low-lying or over the internal cervical os <PERSOON> JC Placenta previa, placenta accreta, and vasa previa <PERSOON> relevance of placental location at ##-## gestational weeks for prediction of placenta previa at delivery evaluation of ### cases <PERSOON> advances in the management of placenta previa Curr Opin Obstet Gynecol RCOG guideline ## Placenta praevia and placenta praevia accreta diagnosis and management Miller DA, Chollet JA, Goodwin TM Clinical risk factors for placenta previa - placenta accreta <PERSOON> RM, Landon MB, Rouse DJ, Leveno KJ, Spong CY, <PERSOON> EA, et al Maternal morbidity associated with <PERSOON-##> GHA, Bruinse HW Emergency peripartum hysterectomie A prospective study in the <PERSOON-##> SL, Koonings PP, Phelan JP Placenta previa/accreta in prior cesarean section Obstet Gynecol Usta IM, Hobeika EM, Abu <PERSOON-##> <INSTELLING>, <PERSOON-##> GE, Nassar AH Placenta previa-accreta risk factors and <PERSOON-##>-vardi <PERSOON-##> praevia; obstetric risk factors <PERSOON-##> JC, <PERSOON-##> AM Chou MM, <PERSOON-##> ESC, <PERSOON> YH Prenatal diagnosis of placenta previa accreta by transabdominal color Doppler <PERSOON-##> KH, <PERSOON> JP, Ryu HS Sonographic findings of placental lacunae and the prediction of adherent placenta in women with placenta previa totalis and prior cesarean section <PERSOON-##> AD, Scioscia AL, <PERSOON-##> of ultrasonography and magnetic resonance imaging in the diagnosis of placenta accreta Obstet Gynecol ###; Comstock CH Antenatal diagnosis of placenta accreta a review Ultrasound Obstet Gynecol ###;## ##-## Palacios Jaraquemada JM, <PERSOON-##> CH Magnetic resonance imaging in ### cases of placenta accreta surgical <PERSOON-##> edge to internal os distance in the late third trimester and mode of delivery in placenta praevia BJOG ###;#<DATUM> # <PERSOON-##> DA, <PERSOON-##> RH, Millar LK Management of the symptomatic placenta previa a randomized, controlled trial of inpatient versus outpatient expectant management <PERSOON-##> effect of placenta praevia on neonatal mortality A population-based study in the United States, ### through ### <PERSOON-##> SW, Russel IF Caesarean section for placenta praevia a retrospective study of <PERSOON-##> JY, Jee YS, Yoon HJ, <PERSOON-##> SM Comparison of general and epidural anaesthesia in elective caesarean.
| 608 | nvog |
MM, <PERSOON> ESC, <PERSOON> YH Prenatal diagnosis of placenta previa accreta by transabdominal color Doppler <PERSOON> KH, <PERSOON> JP, Ryu HS Sonographic findings of placental lacunae and the prediction of adherent placenta in women with placenta previa totalis and prior cesarean section <PERSOON> AD, Scioscia AL, <PERSOON> of ultrasonography and magnetic resonance imaging in the diagnosis of placenta accreta Obstet Gynecol ###; Comstock CH Antenatal diagnosis of placenta accreta a review Ultrasound Obstet Gynecol ###;## ##-## Palacios Jaraquemada JM, <PERSOON> CH Magnetic resonance imaging in ### cases of placenta accreta surgical <PERSOON> edge to internal os distance in the late third trimester and mode of delivery in placenta praevia BJOG ###;#<DATUM> # <PERSOON> DA, <PERSOON> RH, Millar LK Management of the symptomatic placenta previa a randomized, controlled trial of inpatient versus outpatient expectant management <PERSOON-##> effect of placenta praevia on neonatal mortality A population-based study in the United States, ### through ### <PERSOON-##> SW, Russel IF Caesarean section for placenta praevia a retrospective study of <PERSOON-##> JY, Jee YS, Yoon HJ, <PERSOON-##> SM Comparison of general and epidural anaesthesia in elective caesarean Maternal haemodynamics, blood loss and neonatal outcome <PERSOON-##> CR Avoiding an incision through the anterior previa at cesarean delivery <PERSOON-##> PHM, Bruinse HW De rol van uetrussparende chirurgische technieken bij het management van ernstige hemorragie postpartum NTOG ###;### ##-## Abdrabbo SA Stepwise uterine devascularization A novel technique for management of uncontrollable postpartum hemorrhage with preservation of the uterus <PERSOON-##> surgical technique for the control of massive postpartum haemorrhage an alternative to hysterectomy? Five cases reported <PERSOON-##> KL, Baskett TF Uterine compression suteres as an alternative to hysterectomy for severe postpartum <PERSOON-##> SL, Phelan JP, Yeh SY, <PERSOON-##> SR, <PERSOON> RH Hypogastric artery ligation for obstetric hemorrhage Obstet Kayem G, <PERSOON-##> F, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> versus extirpative management <PERSOON-##> previa an avoidable obstetric tragedy <PERSOON-##> previa <PERSOON-##> impact of prenatal Catanzarite V, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> KM Prenatal sonographic diagnosis of vasa previa ultrasound findings and obstetric outcome in ten cases Ultrasound Obstet Gynecol ###;## #<DATUM> <PERSOON> W, <PERSOON-##> RS, Comstock CH.
| 588 | nvog |
Module Lymfadenectomie bij patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom t b v Onderstaande richtlijntekst wordt na het doorlopen van de commentaar- en autorisatiefase Welke plaats/effectiviteit heeft lymfadenectomie in het kader van de behandeling van patiënten met # Wat is de incidentie van lymfekliermetastasen bij klinisch stadium I mucineus # Is er een lagere kans op recidieven (RFS) en betere overleving (OS) bij het standaard verrichten van een lymfeklierdissectie bij klinisch stadium I mucineus ovariumcarcinoom? # Wat is de lokalisatie (pao, unilateraal, pelvien) van lymfekliermetastasen bij mucineus Het epitheliaal ovariumcarcinoom (EOC) kan onderverdeeld worden in meerdere histologische subtypen Ondanks dat deze verschillende typen een ander biologisch gedrag vertonen, worden alle EOC hetzelfde behandeld Voor het klinisch stadium I EOC betekent dit een complete stagering waarbij uterus, adnexen, omentum, peritoneumbiopten en pelviene en para-aortale lymfekliersampling moet worden verricht Of dit zinvol is voor het mucineus ovariumcarcinoom is echter de vraag Om de uitgangsvraag te kunnen beantwoorden, is er een systematische literatuuranalyse verricht naar de volgende zoekvraag (vragen) heeft lymfadenectomie (I) in vergelijking tot geen lymfadenectomie (C) voordelen ten aanzien van totale overleving, kwaliteit van leven en/of bijwerkingen (O) in de behandeling van patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom stadium I (P)? patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom in klinisch vroeg stadium voor cytologie, eventueel hysterectomie en BSO, peritoneumbiopten en infracolische buikspoelvocht voor cytologie, eventueel hysterectomie en BSO, peritoneumbiopten en totale overleving (na vijf en na tien jaar), ziektevrije overleving, kwaliteit van leven, Voor de deelvragen # en # kunnen geen PICOâs worden gemaakt omdat dit geen vergelijking betreft Voor het beantwoorden van de uitgangsvraag zijn echter de incidentie en lokalisatie van metastasen Module lymfadenectomie bij patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom, ### De werkgroep achtte ziektevrije en totale overleving voor de besluitvorming kritieke uitkomstmaten en kwaliteit van leven en bijwerkingen voor de besluitvorming, belangrijke uitkomstmaten De ziektevrije overleving is de periode (in maanden) vanaf de stageringsoperatie tot aan een klinisch of histologisch vastgesteld recidief of door ziekte veroorzaakte sterfte De totale overleving is de periode (in maanden) vanaf de stageringsoperatie tot aan ziekte Kwaliteit van leven wordt gedefinieerd door met behulp van gevalideerde vragenlijst ten vastgelegde Bijwerkingen worden gedefinieerd als nieuwe lichamelijke klachten ontstaan kort na en ten De werkgroep definieerde #% als een klinisch (patiënt) relevant verschil In de databases Medline (via OVID), Embase (via Embase com) en de Cochrane Library (via Wiley) is met relevante zoektermen gezocht naar âmucinous ovarian cancer, mucinous epithelial ovarian cancer, lymph node, sampling, dissection, prognosis, PFS, OS, recurrence, lymph node metastasis, De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording De literatuurzoekactie leverde ### treffers op Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria relevantie voor beantwoording van de uitgangsvraag, origineel onderzoek of systematic review, studiepopulatie die overeenkomt met de patiëntengroep waarvoor de richtlijn bedoeld is en uitkomstmaten komen overeen met de gekozen uitkomstmaten Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie ## studies voorgeselecteerd Na raadpleging van de volledige tekst.
| 604 | nvog |
geen PICOâs worden gemaakt omdat dit geen vergelijking betreft Voor het beantwoorden van de uitgangsvraag zijn echter de incidentie en lokalisatie van metastasen Module lymfadenectomie bij patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom, ### De werkgroep achtte ziektevrije en totale overleving voor de besluitvorming kritieke uitkomstmaten en kwaliteit van leven en bijwerkingen voor de besluitvorming, belangrijke uitkomstmaten De ziektevrije overleving is de periode (in maanden) vanaf de stageringsoperatie tot aan een klinisch of histologisch vastgesteld recidief of door ziekte veroorzaakte sterfte De totale overleving is de periode (in maanden) vanaf de stageringsoperatie tot aan ziekte Kwaliteit van leven wordt gedefinieerd door met behulp van gevalideerde vragenlijst ten vastgelegde Bijwerkingen worden gedefinieerd als nieuwe lichamelijke klachten ontstaan kort na en ten De werkgroep definieerde #% als een klinisch (patiënt) relevant verschil In de databases Medline (via OVID), Embase (via Embase com) en de Cochrane Library (via Wiley) is met relevante zoektermen gezocht naar âmucinous ovarian cancer, mucinous epithelial ovarian cancer, lymph node, sampling, dissection, prognosis, PFS, OS, recurrence, lymph node metastasis, De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording De literatuurzoekactie leverde ### treffers op Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria relevantie voor beantwoording van de uitgangsvraag, origineel onderzoek of systematic review, studiepopulatie die overeenkomt met de patiëntengroep waarvoor de richtlijn bedoeld is en uitkomstmaten komen overeen met de gekozen uitkomstmaten Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie ## studies voorgeselecteerd Na raadpleging van de volledige tekst geëxcludeerd (zie exclusietabel onder het tabblad Verantwoording) In totaal werden ## studies Er zijn ## onderzoeken opgenomen in de literatuuranalyse; zes artikelen hiervan zijn gebruikt om de uitgangsvraag te beantwoorden De belangrijkste studiekarakteristieken en resultaten van deze zes artikelen zijn opgenomen in de evidencetabellen In ## overige artikelen werd bij patiënten met een klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom alleen de incidentie van lymfekliermetastasen beschreven Deze studies zijn opgenomen in de incidentietabel De beoordeling van de individuele Met behulp van een systematisch literatuuronderzoek werden in totaal ## relevante studies gevonden waarin vrouwen met een mucineus ovariumcarcinoom werden onderzocht Over het algemeen beperken de studies zich tot de uitkomstmaten incidentie van lymfekliermetastasen in deze groep patiënten De overige uitkomstmaten inclusief ziektevrije overleving en kwaliteit van leven, worden hoofdzakelijk beschreven voor de gehele patiëntenpopulatie zonder onderverdeling per histologisch type, waarin het mucineus ovariumcarcinoom overwegend de minderheid vormt Mucineus ovariumcarcinoom is een relatief zeldzame ovariumtumor en patiëntenpopulaties in de literatuur zijn In de literatuur wordt een mediane incidentie van lymfekliermetastasen in klinisch vroeg stadium Hierbij moet vermeld worden dat de meeste studies geen onderscheid maken in graad of type groei (expansief versus infiltratief) Alleen de studies van Muyldermans en <PERSOON> beschrijven dit In de studie van <PERSOON> et al (###) werden ### patiënten met een klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom onderzocht waarvan ### patiënten een volledige stagering ondergingen Het bleek dat de histologische differentiatiegraad van de tumor gecorreleerd was met het risico op aanwezigheid van lymfekliermetastasen.
| 589 | nvog |
het tabblad Verantwoording) In totaal werden ## studies Er zijn ## onderzoeken opgenomen in de literatuuranalyse; zes artikelen hiervan zijn gebruikt om de uitgangsvraag te beantwoorden De belangrijkste studiekarakteristieken en resultaten van deze zes artikelen zijn opgenomen in de evidencetabellen In ## overige artikelen werd bij patiënten met een klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom alleen de incidentie van lymfekliermetastasen beschreven Deze studies zijn opgenomen in de incidentietabel De beoordeling van de individuele Met behulp van een systematisch literatuuronderzoek werden in totaal ## relevante studies gevonden waarin vrouwen met een mucineus ovariumcarcinoom werden onderzocht Over het algemeen beperken de studies zich tot de uitkomstmaten incidentie van lymfekliermetastasen in deze groep patiënten De overige uitkomstmaten inclusief ziektevrije overleving en kwaliteit van leven, worden hoofdzakelijk beschreven voor de gehele patiëntenpopulatie zonder onderverdeling per histologisch type, waarin het mucineus ovariumcarcinoom overwegend de minderheid vormt Mucineus ovariumcarcinoom is een relatief zeldzame ovariumtumor en patiëntenpopulaties in de literatuur zijn In de literatuur wordt een mediane incidentie van lymfekliermetastasen in klinisch vroeg stadium Hierbij moet vermeld worden dat de meeste studies geen onderscheid maken in graad of type groei (expansief versus infiltratief) Alleen de studies van Muyldermans en <PERSOON> beschrijven dit In de studie van <PERSOON> et al (###) werden ### patiënten met een klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom onderzocht waarvan ### patiënten een volledige stagering ondergingen Het bleek dat de histologische differentiatiegraad van de tumor gecorreleerd was met het risico op aanwezigheid van lymfekliermetastasen gevonden bij graad # (#,#%) en graad # (#,#%) mucineus ovariumcarcinoom, dan bij graad # (##,#%) Een duidelijk hogere incidentie (##%) van lymfekliermetastasen wordt vermeld in de studie van Muyldermans et al (###) Ook in deze studie was incidentie lymfekliermetastase geassocieerd met histologische tumorgraad Lymfekliermetastasen werden niet gezien bij graad # tumoren (n=#), maar werden bij # uit ## (#,#%) graad # tumoren en bij # uit # (##,#%) graad # tumoren vastgesteld Ondanks de kleine studiepopulatie (n=##) is het opvallend dat al de tumoren, die geassocieerd waren met lymfekliermetastasen, een infiltratief groeipatroon vormden Bij tumoren met een expansiel type *Niet definitief vast te stellen hoeveel klinisch stadium I patiënten geïncludeerd zijn **Zowel patiënten met klinisch stadium I en II werden geïncludeerd, waardoor geen betrouwbare incidentie lymfekliermetastase kan worden bepaald voor klinisch stadium I mucineus ovariumcarcinoom Cho et al (###) beschrijven in een observationele retrospectieve cohortstudie, de recidiefvrije overleving (PFS) van ## patiënten met mucineus ovariumcarcinoom, met een follow-up van ##-## maanden Hiervan hebben ## patiënten een complete stagering gehad en ## een incomplete stagering Bij de gestageerde patiënten werden geen lymfekliermetastasen gevonden Er was geen In de retrospectieve cohortstudie van <PERSOON> et al (###) wordt PFS onderzocht bij alle patiënten die in <LOCATIE> een stagering ondergingen tussen ###-### in verband met een mucineus ovariumcarcinoom In deze studie worden ### patiënten met een klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom onderzocht die een complete stagering inclusief lymfekliersampling ondergingen;.
| 657 | nvog |
(#,#%) en graad # (#,#%) mucineus ovariumcarcinoom, dan bij graad # (##,#%) Een duidelijk hogere incidentie (##%) van lymfekliermetastasen wordt vermeld in de studie van Muyldermans et al (###) Ook in deze studie was incidentie lymfekliermetastase geassocieerd met histologische tumorgraad Lymfekliermetastasen werden niet gezien bij graad # tumoren (n=#), maar werden bij # uit ## (#,#%) graad # tumoren en bij # uit # (##,#%) graad # tumoren vastgesteld Ondanks de kleine studiepopulatie (n=##) is het opvallend dat al de tumoren, die geassocieerd waren met lymfekliermetastasen, een infiltratief groeipatroon vormden Bij tumoren met een expansiel type *Niet definitief vast te stellen hoeveel klinisch stadium I patiënten geïncludeerd zijn **Zowel patiënten met klinisch stadium I en II werden geïncludeerd, waardoor geen betrouwbare incidentie lymfekliermetastase kan worden bepaald voor klinisch stadium I mucineus ovariumcarcinoom Cho et al (###) beschrijven in een observationele retrospectieve cohortstudie, de recidiefvrije overleving (PFS) van ## patiënten met mucineus ovariumcarcinoom, met een follow-up van ##-## maanden Hiervan hebben ## patiënten een complete stagering gehad en ## een incomplete stagering Bij de gestageerde patiënten werden geen lymfekliermetastasen gevonden Er was geen In de retrospectieve cohortstudie van <PERSOON> et al (###) wordt PFS onderzocht bij alle patiënten die in <LOCATIE> een stagering ondergingen tussen ###-### in verband met een mucineus ovariumcarcinoom In deze studie worden ### patiënten met een klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom onderzocht die een complete stagering inclusief lymfekliersampling ondergingen; gelaten tijdens stagering Na een follow-up van )## maanden werden geen significante verschillen gezien in PFS (p=#,##) tussen de groepen met en zonder lymfekliersampling De redenen waarom in de beschreven patiëntenpopulaties gekozen is voor het achterwege laten van lymfekliersampling, zijn echter onbekend in deze studie Daarnaast werd in deze studie een recidief vastgesteld door middel van pathologieverslagen, waardoor mogelijk het aantal recidieven is onderschat Schmeler et al (###) beschrijven een retrospectieve studie vanuit MD <PERSOON> bij ## patiënten met een cT# mucineus ovariumcarcinoom Op basis van âsurgeons preferenceâ werd al of niet een lymfeklierdissectie/-sampling uitgevoerd bij respectievelijk ## en ## patiënten In de groep met klierdissectie werden geen kliermetastasen gevonden De vijf jaar overall survival in beide groepen was met ##% versus ##% niet statistisch significant verschillend In beide groepen werd in de followup bij één patiënt een lymfeklierrecidief gevonden Bijwerkingen of late effecten werden niet geanalyseerd en/of vermeld Van belang is nog wel dat in beide groepen in ##% van de patiënten postoperatieve chemotherapie werd gegeven Als belangrijk punt van kritiek moet genoemd worden dat de uitgebreidheid van de klierdissectie zeer wisselend was, van alleen bekkenklierdissectie tot Oshita et al (###) publiceerden een vierde âcase-controlâ-studie In deze vergelijkende studie (vanuit ## instituten) worden in totaal ### patiënten geanalyseerd, waarvan in een subgroep respectievelijk ## en ## patiënten met een <PERSOON># mucineus ovariumcarcinoom al of niet een complete klierdissectie kregen Bij #/## patiënten met een complete klierdissectie werden metastasen gevonden (onbekend of dit pT# of pT# patiënten waren).
| 719 | nvog |
maanden werden geen significante verschillen gezien in PFS (p=#,##) tussen de groepen met en zonder lymfekliersampling De redenen waarom in de beschreven patiëntenpopulaties gekozen is voor het achterwege laten van lymfekliersampling, zijn echter onbekend in deze studie Daarnaast werd in deze studie een recidief vastgesteld door middel van pathologieverslagen, waardoor mogelijk het aantal recidieven is onderschat Schmeler et al (###) beschrijven een retrospectieve studie vanuit MD <PERSOON> bij ## patiënten met een cT# mucineus ovariumcarcinoom Op basis van âsurgeons preferenceâ werd al of niet een lymfeklierdissectie/-sampling uitgevoerd bij respectievelijk ## en ## patiënten In de groep met klierdissectie werden geen kliermetastasen gevonden De vijf jaar overall survival in beide groepen was met ##% versus ##% niet statistisch significant verschillend In beide groepen werd in de followup bij één patiënt een lymfeklierrecidief gevonden Bijwerkingen of late effecten werden niet geanalyseerd en/of vermeld Van belang is nog wel dat in beide groepen in ##% van de patiënten postoperatieve chemotherapie werd gegeven Als belangrijk punt van kritiek moet genoemd worden dat de uitgebreidheid van de klierdissectie zeer wisselend was, van alleen bekkenklierdissectie tot Oshita et al (###) publiceerden een vierde âcase-controlâ-studie In deze vergelijkende studie (vanuit ## instituten) worden in totaal ### patiënten geanalyseerd, waarvan in een subgroep respectievelijk ## en ## patiënten met een <PERSOON># mucineus ovariumcarcinoom al of niet een complete klierdissectie kregen Bij #/## patiënten met een complete klierdissectie werden metastasen gevonden (onbekend of dit pT# of pT# patiënten waren) policyâ Helaas werden alleen overlevingscijfers (PFS en OS) voor de totale groep geanalyseerd In de totale groep werd geen winst in PFS of OS gezien van de klierdissectie Wel bleek dit het geval in de pT# groep In beide groepen werd aan meer dan ##% van de patiënten chemotherapie gegeven In de groep patiënten die geen klierdissectie hadden ondergaan, verbeterde chemotherapie de overleving wel significant Helaas kunnen geen harde conclusies worden getrokken aangaande de mucineuze subgroep, omdat die niet afzonderlijk werd geanalyseerd Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat in die subgroep wel een overlevingsverschil zou kunnen worden waargenomen omdat er slechts In de studie van Cho (###) was er in de gestageerde groep een langere OK-tijd, meer bloedverlies, langere opnameduur en er waren meer peri-operatieve complicaties In de prospectieve cohortstudie van Ditto (###), wordt een groep patiënten onderzocht die stagering inclusief systematische lymfadenectomie pelvien en para-aortaal onderging, in verband met klinisch stadium I of II epitheliaal ovariumcarcinoom (alle histologische typen) <DATUM> onderzochte patiënten had een mucineus ovariumcarcinoom In de totale groep werd ##,#% complicaties gezien die gerelateerd waren aan de lymfadenectomie Kwaliteit van leven wordt echter in beide studies niet beschreven Geen enkele studie heeft kwaliteit van leven bestudeerd De bewijskracht voor de uitkomstmaat totale overleving is met twee niveaus verlaagd gezien De bewijskracht voor de uitkomstmaat ziektevrije overleving is met één niveau verlaagd, gezien De bewijskracht voor de uitkomstmaat bijwerkingen is met drie niveaus verlaagd, gezien beperkingen in de onderzoeksopzet (risk-of-bias), extrapoleerbaarheid (bias t g.
| 649 | nvog |
Helaas werden alleen overlevingscijfers (PFS en OS) voor de totale groep geanalyseerd In de totale groep werd geen winst in PFS of OS gezien van de klierdissectie Wel bleek dit het geval in de pT# groep In beide groepen werd aan meer dan ##% van de patiënten chemotherapie gegeven In de groep patiënten die geen klierdissectie hadden ondergaan, verbeterde chemotherapie de overleving wel significant Helaas kunnen geen harde conclusies worden getrokken aangaande de mucineuze subgroep, omdat die niet afzonderlijk werd geanalyseerd Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat in die subgroep wel een overlevingsverschil zou kunnen worden waargenomen omdat er slechts In de studie van Cho (###) was er in de gestageerde groep een langere OK-tijd, meer bloedverlies, langere opnameduur en er waren meer peri-operatieve complicaties In de prospectieve cohortstudie van Ditto (###), wordt een groep patiënten onderzocht die stagering inclusief systematische lymfadenectomie pelvien en para-aortaal onderging, in verband met klinisch stadium I of II epitheliaal ovariumcarcinoom (alle histologische typen) <DATUM> onderzochte patiënten had een mucineus ovariumcarcinoom In de totale groep werd ##,#% complicaties gezien die gerelateerd waren aan de lymfadenectomie Kwaliteit van leven wordt echter in beide studies niet beschreven Geen enkele studie heeft kwaliteit van leven bestudeerd De bewijskracht voor de uitkomstmaat totale overleving is met twee niveaus verlaagd gezien De bewijskracht voor de uitkomstmaat ziektevrije overleving is met één niveau verlaagd, gezien De bewijskracht voor de uitkomstmaat bijwerkingen is met drie niveaus verlaagd, gezien beperkingen in de onderzoeksopzet (risk-of-bias), extrapoleerbaarheid (bias t g indirectheid), het geringe aantal De bewijskracht voor de uitkomstmaat incidentie is met één niveau verlaagd, gezien beperkingen in de De bewijskracht voor de uitkomstmaat kwaliteit van leven kan niet worden bepaald omdat er geen studies zijn gevonden die kwaliteit van leven bestudeerd hebben Er is geen betere ziektevrije overleving na het doen van een lymfeklierdissectie bij klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom in vergelijking met het achterwege Er is geen betere vijfjaars totale overleving na het doen van een lymfeklierdissectie bij Er zijn meer bijwerkingen en complicaties na het verrichten van een lymfeklierdissectie De mediane incidentie van lymfekliermetastasen bij klinisch laag stadium mucineus Bronnen (Cass ###; Cho ###; Destelli ###; Ditto ###; Faught ###; Haller ###; Massad ###; Morice ###; Muyldermans ###; Negishi ###; Nomura ###; Onda ###; Oshita ###; Powless ###; Sakuragi ###; Schmeler ###; Kwaliteit van leven na stagering voor mucineus ovariumcarcinoom wordt in de literatuur De incidentie van het mucineus ovariumcarcinoom wordt geschat op <DATUM> van alle EOC (Seidman ###; Shimada ###) Het vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom heeft een goede overleving met een vijfjaarsoverleving van ##,#% (Vergote ###) Ongeveer ##% van de mucineuze ovariumcarcinomen betreft een vroeg stadium ziekte Voor patiënten met klinisch vroeg stadium ziekte wordt een chirurgische stagering geadviseerd Het risico op lymfekliermetastasen in deze groep patiënten blijkt laag, met name voor patiënten met een laaggradig ovariumcarcinoom en/of een In de WHO wordt sinds kort een onderscheid gemaakt in het mucineus en seromucineus ovariumcarcinoom (Kurman ###) Voor de huidige aanvraag worden de seromucineuse.
| 666 | nvog |
indirectheid), het geringe aantal De bewijskracht voor de uitkomstmaat incidentie is met één niveau verlaagd, gezien beperkingen in de De bewijskracht voor de uitkomstmaat kwaliteit van leven kan niet worden bepaald omdat er geen studies zijn gevonden die kwaliteit van leven bestudeerd hebben Er is geen betere ziektevrije overleving na het doen van een lymfeklierdissectie bij klinisch vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom in vergelijking met het achterwege Er is geen betere vijfjaars totale overleving na het doen van een lymfeklierdissectie bij Er zijn meer bijwerkingen en complicaties na het verrichten van een lymfeklierdissectie De mediane incidentie van lymfekliermetastasen bij klinisch laag stadium mucineus Bronnen (Cass ###; Cho ###; Destelli ###; Ditto ###; Faught ###; Haller ###; Massad ###; Morice ###; Muyldermans ###; Negishi ###; Nomura ###; Onda ###; Oshita ###; Powless ###; Sakuragi ###; Schmeler ###; Kwaliteit van leven na stagering voor mucineus ovariumcarcinoom wordt in de literatuur De incidentie van het mucineus ovariumcarcinoom wordt geschat op <DATUM> van alle EOC (Seidman ###; Shimada ###) Het vroeg stadium mucineus ovariumcarcinoom heeft een goede overleving met een vijfjaarsoverleving van ##,#% (Vergote ###) Ongeveer ##% van de mucineuze ovariumcarcinomen betreft een vroeg stadium ziekte Voor patiënten met klinisch vroeg stadium ziekte wordt een chirurgische stagering geadviseerd Het risico op lymfekliermetastasen in deze groep patiënten blijkt laag, met name voor patiënten met een laaggradig ovariumcarcinoom en/of een In de WHO wordt sinds kort een onderscheid gemaakt in het mucineus en seromucineus ovariumcarcinoom (Kurman ###) Voor de huidige aanvraag worden de seromucineuse Mucineuze ovariumcarcinomen worden ook wel onderverdeeld in het expansieve en infiltratieve type (<PERSOON> and Scully ###) Muyldermans onderzocht de verschillen tussen deze groeitypen en concludeerde dat in hun studiepopulatie van ## mucineuze ovariumcarcinomen, geen lymfekliermetastasen werden gezien in het expansieve type In de literatuur is geen andere studie bekend die deze twee groeitypen heeft onderzocht in relatie met morfologisch patroon, nucleaire atypie en aantal mitosen Met deze gradering is een onderscheid tussen graad # en graad # mucineuze ovariumcarcinomen lastig De enige studie die gradering en type mucineuze tumoren betrekt bij de incidentie en behandeling van lymfekliermetastasen, is de studie van <PERSOON> (###) In deze studie worden ### patiënten met een mucineus Ondanks het suboptimale graderingssysteem voor mucineuze ovariumcarcinomen werd een significant hogere incidentie van lymfekliermetastasen gevonden in graad # tumoren, in vergelijking met graad # en # tumoren Ook werd een significant gunstigere ziektevrije overleving gezien voor graad # en # tumoren ten opzichte van graad # tumoren In deze studie werd geen verschil aangetoond in ziektevrije overleving indien lymfekliersampling werd toegevoegd aan de stagering Een nagenoeg gelijke overleving was in deze grote groep echter te verwachten, gezien de zeer lage De mediane incidentie van lymfekliermetastasen bij klinisch laag stadium mucineus ovariumcarcinoom is #,#% en is afhankelijk van de histologische tumorgraad van de tumor Lymfekliermetastasen die gediagnosticeerd worden bij het klinisch laag stadium mucineus ovariumcarcinoom, worden zowel pelvien en/of paraaortaal, alsook ispsilateraal en/of contralateraal Bij een klinisch stadium I laaggradig mucineus ovariumcarcinoom kan een lymfeklierdissectie.
| 658 | nvog |
Mucineuze ovariumcarcinomen worden ook wel onderverdeeld in het expansieve en infiltratieve type (<PERSOON> and Scully ###) Muyldermans onderzocht de verschillen tussen deze groeitypen en concludeerde dat in hun studiepopulatie van ## mucineuze ovariumcarcinomen, geen lymfekliermetastasen werden gezien in het expansieve type In de literatuur is geen andere studie bekend die deze twee groeitypen heeft onderzocht in relatie met morfologisch patroon, nucleaire atypie en aantal mitosen Met deze gradering is een onderscheid tussen graad # en graad # mucineuze ovariumcarcinomen lastig De enige studie die gradering en type mucineuze tumoren betrekt bij de incidentie en behandeling van lymfekliermetastasen, is de studie van <PERSOON> (###) In deze studie worden ### patiënten met een mucineus Ondanks het suboptimale graderingssysteem voor mucineuze ovariumcarcinomen werd een significant hogere incidentie van lymfekliermetastasen gevonden in graad # tumoren, in vergelijking met graad # en # tumoren Ook werd een significant gunstigere ziektevrije overleving gezien voor graad # en # tumoren ten opzichte van graad # tumoren In deze studie werd geen verschil aangetoond in ziektevrije overleving indien lymfekliersampling werd toegevoegd aan de stagering Een nagenoeg gelijke overleving was in deze grote groep echter te verwachten, gezien de zeer lage De mediane incidentie van lymfekliermetastasen bij klinisch laag stadium mucineus ovariumcarcinoom is #,#% en is afhankelijk van de histologische tumorgraad van de tumor Lymfekliermetastasen die gediagnosticeerd worden bij het klinisch laag stadium mucineus ovariumcarcinoom, worden zowel pelvien en/of paraaortaal, alsook ispsilateraal en/of contralateraal Bij een klinisch stadium I laaggradig mucineus ovariumcarcinoom kan een lymfeklierdissectie Bij onbekende gradering of hooggradige (infiltratieve) tumoren moet een lymfekliersampling worden Er zou gebruik moeten worden gemaakt van de binaire onderverdeling van mucineuze Herbeoordeling van deze tekst moet uiterlijk drie jaar na publicatie plaatsvinden door de NVOG © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en <PERSOON> en <PERSOON> De KNMG-code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, NVOG-richtlijnen/modules beschrijven een minimum van zorg te verlenen door een gynaecoloog in geargumenteerd afwijken van een richtlijn/module wanneer concrete omstandigheden dat noodzakelijk objectieve noden en/of subjectieve behoeften van een individuele patiënt Beleid op instellingsniveau kan er incidenteel toe leiden dat (volledige) lokale toepassing van een richtlijn/module niet mogelijk is De NVOG sluit iedere aansprakelijkheid uit voor de opmaak en de inhoud van de NVOGvoorlichtingsfolders, -standpunten, -richtlijnen etc , alsmede voor de gevolgen die de toepassing hiervan in de patiëntenzorg mocht hebben De NVOG stelt zich daarentegen wel open voor attendering op (vermeende) fouten in de opmaak of inhoud van deze voorlichtingsfolders, standpunten of richtlijnen Neemt u dan contact op met het Bureau van de NVOG (e-mail kwalitei(EMAIL)) Het is niet (onvoldoende) onderzocht of lymfklierdissectie bij mucineus ovariumcarcinoom tot een <PERSOON> invasive mucinous ovarian carcinoma of the intestinal type.
| 568 | nvog |
Bij onbekende gradering of hooggradige (infiltratieve) tumoren moet een lymfekliersampling worden Er zou gebruik moeten worden gemaakt van de binaire onderverdeling van mucineuze Herbeoordeling van deze tekst moet uiterlijk drie jaar na publicatie plaatsvinden door de NVOG © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en <PERSOON> en <PERSOON> De KNMG-code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, NVOG-richtlijnen/modules beschrijven een minimum van zorg te verlenen door een gynaecoloog in geargumenteerd afwijken van een richtlijn/module wanneer concrete omstandigheden dat noodzakelijk objectieve noden en/of subjectieve behoeften van een individuele patiënt Beleid op instellingsniveau kan er incidenteel toe leiden dat (volledige) lokale toepassing van een richtlijn/module niet mogelijk is De NVOG sluit iedere aansprakelijkheid uit voor de opmaak en de inhoud van de NVOGvoorlichtingsfolders, -standpunten, -richtlijnen etc , alsmede voor de gevolgen die de toepassing hiervan in de patiëntenzorg mocht hebben De NVOG stelt zich daarentegen wel open voor attendering op (vermeende) fouten in de opmaak of inhoud van deze voorlichtingsfolders, standpunten of richtlijnen Neemt u dan contact op met het Bureau van de NVOG (e-mail kwalitei(EMAIL)) Het is niet (onvoldoende) onderzocht of lymfklierdissectie bij mucineus ovariumcarcinoom tot een <PERSOON> invasive mucinous ovarian carcinoma of the intestinal type infiltrative type in predicting recurrence and lymph node metastases <PERSOON> Vijver <PERSOON> CAR Incidence of lymph node metastases in clinical early-stage mucinous and seromucinous ovarian carcinoma a retrospective cohort study BJOG Accepted ### October; doi <DATUM> <TELEFOONNUMMER>### Cass I, <PERSOON> AJ, Runowicz CD, Fields AL, Goldberg GL, Leuchter RS, Lagasse LD, Karlan BY Pattern of lymph node metastases in clinically unilateral stage I invasive epithelial ovarian carcinomas Gynecol Oncol ### <PERSOON>;##(#) ##-## Cho YH, <PERSOON> DY, <PERSOON> JH, <PERSOON> YM, <PERSOON> KR, <PERSOON> YT, Nam JH Is complete surgical staging necessary in patients with stage I mucinous epithelial ovarian <PERSOON> K, <PERSOON-##> node metastasis in grossly apparent clinical stage Ia epithelial ovarian cancer Hacettepe experience and review of literature <PERSOON-##> ### Nov ##;<DATUM> doi <PERSOON-##> para-aortic and pelvic lymphadenectomy in early stage epithelial ovarian cancer a prospective study <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> ovarian cancer what is the staging impact of retroperitoneal node sampling? <PERSOON-##>.
| 545 | nvog |
predicting recurrence and lymph node metastases <PERSOON> Vijver <PERSOON> CAR Incidence of lymph node metastases in clinical early-stage mucinous and seromucinous ovarian carcinoma a retrospective cohort study BJOG Accepted ### October; doi <DATUM> <TELEFOONNUMMER>### Cass I, <PERSOON> AJ, Runowicz CD, Fields AL, Goldberg GL, Leuchter RS, Lagasse LD, Karlan BY Pattern of lymph node metastases in clinically unilateral stage I invasive epithelial ovarian carcinomas Gynecol Oncol ### <PERSOON>;##(#) ##-## Cho YH, <PERSOON> DY, <PERSOON> JH, <PERSOON> YM, <PERSOON> KR, <PERSOON> YT, Nam JH Is complete surgical staging necessary in patients with stage I mucinous epithelial ovarian <PERSOON> K, <PERSOON> node metastasis in grossly apparent clinical stage Ia epithelial ovarian cancer Hacettepe experience and review of literature <PERSOON> ### Nov ##;<DATUM> doi <PERSOON> para-aortic and pelvic lymphadenectomy in early stage epithelial ovarian cancer a prospective study <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> ovarian cancer what is the staging impact of retroperitoneal node sampling? <PERSOON-##> and distribution of lymph node metastases in epithelial ovarian cancer <PERSOON-##> among Women with Mucinous Adenocarcinoma of the <PERSOON-##> node involvement in epithelial ovarian cancer analysis of ### pelvic and paraaortic lymphadenectomies and surgical implications <PERSOON-##> lymfadenectomie bij patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom, ### <PERSOON-##> mapping and sentinel node identification as related to the primary sites of lymph node metastasis in early stage ovarian cancer <PERSOON-##> node metastasis in grossly apparent stages I and II epithelial ovarian cancer <PERSOON-##> ### Apr;##(#) ##<DATUM> doi <PERSOON-##> of metastases.
| 415 | nvog |
<PERSOON> and distribution of lymph node metastases in epithelial ovarian cancer <PERSOON> among Women with Mucinous Adenocarcinoma of the <PERSOON> node involvement in epithelial ovarian cancer analysis of ### pelvic and paraaortic lymphadenectomies and surgical implications <PERSOON> lymfadenectomie bij patiënten met een invasief mucineus ovariumcarcinoom, ### <PERSOON> mapping and sentinel node identification as related to the primary sites of lymph node metastasis in early stage ovarian cancer <PERSOON> node metastasis in grossly apparent stages I and II epithelial ovarian cancer <PERSOON> ### Apr;##(#) ##<DATUM> doi <PERSOON> of metastases A proposal for essential sites for lymph node biopsy <PERSOON> impact of systematic pelvic and para-aortic lymphadenectomy for pT# and pT# ovarian cancer a retrospective survey by the <PERSOON-##> JN, Cliby WA Risk factors for lymph node metastasis in apparent early-stage epithelial ovarian cancer implications for surgical <DATUM> j ygyno ##<DATUM> ### <PERSOON-##> significance of lymph node metastasis and clear cell histology in ovarian carcinoma limited to the pelvis (<PERSOON-##># and <PERSOON-##> DM, Ramirez <PERSOON-##> of lymph node metastasis in primary mucinous carcinoma of the ovary Obstet Gynecol ### Aug;###(# <PERSOON-##> node metastasis in stage I epithelial ovarian cancer <PERSOON-##> S.
| 309 | nvog |
essential sites for lymph node biopsy <PERSOON> impact of systematic pelvic and para-aortic lymphadenectomy for pT# and pT# ovarian cancer a retrospective survey by the <PERSOON> JN, Cliby WA Risk factors for lymph node metastasis in apparent early-stage epithelial ovarian cancer implications for surgical <DATUM> j ygyno ##<DATUM> ### <PERSOON> significance of lymph node metastasis and clear cell histology in ovarian carcinoma limited to the pelvis (<PERSOON># and <PERSOON> DM, Ramirez <PERSOON> of lymph node metastasis in primary mucinous carcinoma of the ovary Obstet Gynecol ### Aug;###(# <PERSOON> node metastasis in stage I epithelial ovarian cancer <PERSOON> S pelvic and para-aortic lymph node metastasis in epithelial ovarian carcinoma <PERSOON> O, <PERSOON-##> node metastasis in patients with epithelial ovarian cancer macroscopically confined to the ovary review of a single-institution experience <PERSOON-##> histologic type and stage distribution of ovarian carcinomas of surface epithelial origin <PERSOON-##> characteristics of mucinous <DATUM> j ygyno ##<DATUM> ### PubMed PMID <PATIENTNUMMER># Vergote I, De <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> CG Prognostic importance of degree of differentiation and cyst rupture in stage I invasive epithelial ovarian carcinoma <PERSOON-##> RJ, Shih IeM Seromucinous Tumors of the Ovary What's in a <PERSOON-##> ### <PERSOON-##>;##(#) ##-## doi <DATUM> PGP <TELEFOONNUMMER>### PubMed <PERSOON-##> KR, Scully RE Mucinous tumors of the ovary a clinicopathologic study of ### borderline tumors (of intestinal type) and carcinomas, including an evaluation of <DATUM> MeSH descriptor [Lymph Node Excision] explode all trees.
| 401 | nvog |
Dit NVOG/KLEM standpunt is voorbereid door <PERSOON> en <PERSOON> Voor het invriezen van humane embryo's die overblijven na embryo plaatsing bij reguliere IVF/ICSI behandelingen, wordt in de meeste centra in de wereld (waaronder alle centra in <LOCATIE>) gebruikt gemaakt van "slow-cooling" methoden In de laatste jaren is in een aantal centra in het buitenland "vitrificatie" geïntroduceerd als nieuwe methode voor cryopreservatie van embryo's Tevens is beschreven dat vitrificatie ook succesvol is voor de cryopreservatie van humane eicellen, hetgeen niet mogelijk geacht wordt middels slow-cooling Cryopreservatie van eicellen kan plaatsvinden bij het tijdens de IVF/ICSI behandeling ontbreken van spermatozoa, of voorafgaand aan een voor de ovaria mogelijk schadelijke behandeling (bv chemo- of radiotherapie) In een aantal Nederlandse centra speelt de vraag of vitrificatie van embryo's en/of eicellen klinisch toegepast moet/mag worden in <LOCATIE> Vanuit theoretisch oogpunt leidt vitrificatie tot minder schade aan het embryo/de eicel doordat mechanische stress, chilling injury en osmotische schade door ijskristalvorming wordt tegengegaan Bij vitrificatie wordt initieel gestart met een hogere concentratie cryoprotectant maar de incubatieduur bij potentieel schadelijke temperatuursomstandigheden is aanzienlijk korter De gebruikte chemicalien zijn, behoudens hun concentratie, bij slow-cooling en vitrificatie identiek Er bestaan verschillende soorten dragers voor vitrificatie Het is vooralsnog onduidelijk welke dragers het meest Voor alle diersoorten waarbij in vitro reproductie plaatsvindt (rund, varken, muis) zijn vitrificatie protocollen ontwikkeld Grote embryobanken voor (transgene) muizenstammen gebruiken voornamelijk vitrificatie voor embryobanking Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt dat vitrificatie van muis-oöcyten en -embryo's een significante reductie van cryoschade t o v slow freezing laat zien en dat vitrificatie de integriteit en vitaliteit van Uit klinische studies naar eicelvitrificatie lijkt dat de overlevingskans, de klinische zwangerschapskans en het aantal levend geborenen bij vitrificatie hoger is t o v slow-cooling hoewel er geen gerandomiseerde studies gepubliceerd zijn die slow-cooling met vitrificatie vergelijken Ook het vitrificeren van embryo's in verschillende stadia (met name het blastocyste stadium) lijkt tot betere resultaten te leiden hoewel er wederom geen grote Er zijn momenteel slechts geringe data m b t de follow-up van kinderen geboren na vitrificatie van eicellen (## kinderen) of embryo's (### kinderen) Uit deze data lijkt er geen verhoging van het aantal aangeboren afwijkingen te zijn bij vitrificatie <PERSOON> termijn follow-up is vooralsnog niet beschikbaar In theorie zijn er geen grote verschillen tussen vitrificatie en slow cooling Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt dat vitrificatie van eicellen en embryo's veilig en effectief is Vitrificatie van eicellen en embryo's wordt dan ook veelvuldig toegepast bij dieren (bv in transgene muis faciliteiten) Uit klinisch studies bij de mens lijkt vitrificatie van oöcyten en embryo's een effectieve methode te zijn hoewel goed opgezette gerandomiseerde studies ontbreken Ook de follow-up van kinderen geboren na vitrificatie van eicellen of embryo's lijkt gerustellend hoewel het aantal kinderen dat bestudeerd is erg klein is De methode wordt nog te kort toegepast om iets te kunnen zeggen over lange termijn effecten op het nageslacht.
| 576 | nvog |
muis-oöcyten en -embryo's een significante reductie van cryoschade t o v slow freezing laat zien en dat vitrificatie de integriteit en vitaliteit van Uit klinische studies naar eicelvitrificatie lijkt dat de overlevingskans, de klinische zwangerschapskans en het aantal levend geborenen bij vitrificatie hoger is t o v slow-cooling hoewel er geen gerandomiseerde studies gepubliceerd zijn die slow-cooling met vitrificatie vergelijken Ook het vitrificeren van embryo's in verschillende stadia (met name het blastocyste stadium) lijkt tot betere resultaten te leiden hoewel er wederom geen grote Er zijn momenteel slechts geringe data m b t de follow-up van kinderen geboren na vitrificatie van eicellen (## kinderen) of embryo's (### kinderen) Uit deze data lijkt er geen verhoging van het aantal aangeboren afwijkingen te zijn bij vitrificatie <PERSOON> termijn follow-up is vooralsnog niet beschikbaar In theorie zijn er geen grote verschillen tussen vitrificatie en slow cooling Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt dat vitrificatie van eicellen en embryo's veilig en effectief is Vitrificatie van eicellen en embryo's wordt dan ook veelvuldig toegepast bij dieren (bv in transgene muis faciliteiten) Uit klinisch studies bij de mens lijkt vitrificatie van oöcyten en embryo's een effectieve methode te zijn hoewel goed opgezette gerandomiseerde studies ontbreken Ook de follow-up van kinderen geboren na vitrificatie van eicellen of embryo's lijkt gerustellend hoewel het aantal kinderen dat bestudeerd is erg klein is De methode wordt nog te kort toegepast om iets te kunnen zeggen over lange termijn effecten op het nageslacht te staan waarbij er een gedegen follow up moet zijn van kinderen die geboren worden na vitrificatie Daarnaast adviseert de commissie om in een gerandomiseerde studie de effectiviteit van vitrificatie van embryo's ten opzichte van slow-cooling van embryo's te onderzoeken Omdat er in <LOCATIE> voor de vitrificatie van eicellen op dit moment geen alternatief bestaat en vitrificatie van eicellen vooralsnog op beperkte schaal plaats zal vinden, kan hier volstaan worden met een cohort studie met follow up van de Wat is het standpunt van de vereniging voor Klinisch Embryologen (KLEM) en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) ten aanzien van de vitrificatie van humane eicellen en embryo's? Uitganspunt is dat iedere nieuwe techniek in de voortplantingsgeneeskunde in principe in drie categorien te nog onvoldoende bewijs voor "standaard" gebruik (het mag klinisch worden uitgevoerd in voldoende bewijs voorhande omtrent effectiviteit en veiligheid (kan als standaard in de klinische In tabel # zijn de verschillen en overeenkomsten weergegeven tussen slow-cooling en vitrificatie Vanuit theoretisch oogpunt leidt vitrificatie tot minder schade aan het embryo/de eicel doordat mechanische stress, chilling injury en osmotische schade door ijskristalvorming wordt tegengegaan Bij vitrificatie wordt initieel gestart met een hogere concentratie cryoprotectant maar de incubatieduur bij potentieel schadelijke temperatuursomstandigheden is aanzienlijk korter De gebruikte chemicalien zijn, behoudens hun concentratie, bij slow-cooling en vitrificatie identiek Er bestaan verschillende soorten dragers voor vitrificatie (tabel #) In theorie zijn de "gesloten" dragers veiliger m b t de kans op kruisbesmetting dan de "semi-gesloten" dragers.
| 572 | nvog |
waarbij er een gedegen follow up moet zijn van kinderen die geboren worden na vitrificatie Daarnaast adviseert de commissie om in een gerandomiseerde studie de effectiviteit van vitrificatie van embryo's ten opzichte van slow-cooling van embryo's te onderzoeken Omdat er in <LOCATIE> voor de vitrificatie van eicellen op dit moment geen alternatief bestaat en vitrificatie van eicellen vooralsnog op beperkte schaal plaats zal vinden, kan hier volstaan worden met een cohort studie met follow up van de Wat is het standpunt van de vereniging voor Klinisch Embryologen (KLEM) en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) ten aanzien van de vitrificatie van humane eicellen en embryo's? Uitganspunt is dat iedere nieuwe techniek in de voortplantingsgeneeskunde in principe in drie categorien te nog onvoldoende bewijs voor "standaard" gebruik (het mag klinisch worden uitgevoerd in voldoende bewijs voorhande omtrent effectiviteit en veiligheid (kan als standaard in de klinische In tabel # zijn de verschillen en overeenkomsten weergegeven tussen slow-cooling en vitrificatie Vanuit theoretisch oogpunt leidt vitrificatie tot minder schade aan het embryo/de eicel doordat mechanische stress, chilling injury en osmotische schade door ijskristalvorming wordt tegengegaan Bij vitrificatie wordt initieel gestart met een hogere concentratie cryoprotectant maar de incubatieduur bij potentieel schadelijke temperatuursomstandigheden is aanzienlijk korter De gebruikte chemicalien zijn, behoudens hun concentratie, bij slow-cooling en vitrificatie identiek Er bestaan verschillende soorten dragers voor vitrificatie (tabel #) In theorie zijn de "gesloten" dragers veiliger m b t de kans op kruisbesmetting dan de "semi-gesloten" dragers dragers t g v een hogere afkoelingssnelheid Het is vooralsnog onduidelijk welke dragers het meest effectief Voor alle diersoorten waarbij (in grote getallen) in vitro reproductie plaatsvindt zijn vitrificatie protocollen ontwikkeld Dit geldt voor het rund, het varken en de muis In vergelijking met de slow cooling protocollen leidt vitrificatie bij deze diersoorten tot een verbeterde overleving en implantatie van embryo's (<PERSOON> et al , ###), vooral van embryo's die zeer gevoelig zijn voor cryo schade, zoals die van het varken (<PERSOON> et al ###) Grote embryobanken voor (transgene) muizenstammen zoals de <PERSOON> en het <PERSOON> for Developmental Biology and Stem Cell Research gebruiken voornamelijk vitrificatie voor Bij de muis zijn er uiteenlopende studies naar de veiligheid van eicel- en embryo vitrificatie uitgevoerd Het metabolisme, de expressie van eiwitten en de integriteit van de meiotische spindle van oöcyten laten significant minder afwijkingen zien na vitrificatie dan na slow cooling (Gardner et al , ###) In veel gevallen wijken de parameters na vitrificatie nauwelijks af van de waarden van niet gecryopreserveerde eicellen Alle gegevens wijzen erop dat vitrificatie de schade aan eicellen sterk beperkt en de effectiviteit van eicel cryopreservatie significant verbetert ten opzichte van slow cooling In embryo's is er slechts beperkt onderzoek gedaan naar het effect van vitrificatie op de fysiologie van het embryo De expressie van stress gerelateerde genen is tijdelijk verhoogd in gevitrificeerde zygoten van de muis, toch normaliseert de expressie binnen ## uur na ontdooien Ontdooide gevitrificeerde #-cell embryo's.
| 583 | nvog |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.