text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
vrouwen die behandeld worden of in het verleden behandeld zijn voor Kans op een recidief in de zwangerschap en het te verwachten natuurlijk beloop van de psychiatrische stoornis tijdens de zwangerschap en in de postpartum Risicoâs van het staken van de medicatie tijdens de zwangerschap en in het kraambed voor de psychische gezondheid van de moeder en effect ervan op het Bespreek bij het voorschrijven van psychiatrische medicatie aan vrouwen in de De wenselijkheid van een preconceptioneel advies bij kinderwens <PERSOON> eventueel de keuze van medicatie aan indien kinderwens (in de toekomst) â Handboek Psychiatrie en zwangerschap <PERSOON> voor een goed begin <PERSOON> RA Hoe vaak komt depressie voor en bij wie? Uit NIVEL Zorgregistraties eerste lijn [internet] ### [Laatst gewijzigd op <DATUM> schildklier) en hyperthreoïdie (te snelwerkende schildklier) Hypothyreoïdie komt voor bij ## op de ### vrouwen tussen de ## tot <LEEFTIJD> jaar In dezelfde leeftijdsgroep hebben # op de ### vrouwen hyperthyreoïdie (NHG, ###) Hypothyreoïdie leidt onbehandeld door een verlaagd metabolisme tot klachten als gewichtstoename, kouwelijkheid, obstipatie, bradycardie, myxoedeem en traagheid Hyperthyreoïdie kan leiden tot klachten als gewichtsverlies ondanks goede eetlust, diarree, nervositeit, oftalmopathie en hartkloppingen Zowel hypo- als hyperthyreoïdie kunnen gepaard gaan met moeheid en menstruatiestoornissen (NHG, ###) Soms behoeft een hyperthyreoïdie na verloop van tijd geen behandeling meer preconceptieconsult omdat er aanpassingen nodig kunnen zijn in de behandeling Onbehandelde hypothyreoïdie en hyperthyreoïdie hebben een negatief effect op de uitkomst van de een Wat zijn de gevolgen van schildklieraandoeningen voor de uitkomst van de zwangerschap en Zijn er effectieve interventies mogelijk voorafgaand aan de zwangerschap die de uitkomst van Guideline âDiagnosis and Management of Thyroid Disease During Pregnancy and the Verloskundig Vademecum â Verloskundige Indicatie Lijst Herziene onderwerpen (VIL, ###); In tot wel #% van alle zwangerschappen speelt een schildklierfunctiestoornis een rol Een slecht zwangerschap stijgt de behoefte aan schildklierhormoon met gemiddeld ## tot ##% De toegenomen behoefte aan schildklierhormoon start vanaf ongeveer vijf weken zwangerschapsduur en stabiliseert bij een zwangerschapsduur van ## tot ## weken (NHG, ###) Bij hyperthyroïdie is het preconceptioneel optimaliseren van de behandeling van belang om complicaties te voorkomen Bij hypothyroïdie is het van belang de vrouw met kinderwens voor te bereiden op de verwachte Onbehandelde hypothyreoïdie is geassocieerd met anovulatie en een verhoogd risico op miskramen Daarnaast worden later in de zwangerschap complicaties gezien waaronder hypertensie en preeclampsie, placentaloslating, anemie, foetale sterfte, vroeggeboorte, laag geboortegewicht, foetale mortaliteit en bloedingen postpartum Maternale hypothyreoïdie, met name in het eerste trimester, is geassocieerd met lagere neonatale psychomotore en neurocognitieve ontwikkelingsscores van het Subklinische hypothyroïdie is een zuiver biochemische diagnose waarbij in het bloed een verhoogd thyroïd stimulerend hormoon (TSH )# mU/L) met een normaal vrije T# schildklierhormoon (FT#) wordt gevonden De betrokkene heeft doorgaans geen klachten Subklinische hypothyreoïdie tijdens de.
| 598 | nvog |
nodig kunnen zijn in de behandeling Onbehandelde hypothyreoïdie en hyperthyreoïdie hebben een negatief effect op de uitkomst van de een Wat zijn de gevolgen van schildklieraandoeningen voor de uitkomst van de zwangerschap en Zijn er effectieve interventies mogelijk voorafgaand aan de zwangerschap die de uitkomst van Guideline âDiagnosis and Management of Thyroid Disease During Pregnancy and the Verloskundig Vademecum â Verloskundige Indicatie Lijst Herziene onderwerpen (VIL, ###); In tot wel #% van alle zwangerschappen speelt een schildklierfunctiestoornis een rol Een slecht zwangerschap stijgt de behoefte aan schildklierhormoon met gemiddeld ## tot ##% De toegenomen behoefte aan schildklierhormoon start vanaf ongeveer vijf weken zwangerschapsduur en stabiliseert bij een zwangerschapsduur van ## tot ## weken (NHG, ###) Bij hyperthyroïdie is het preconceptioneel optimaliseren van de behandeling van belang om complicaties te voorkomen Bij hypothyroïdie is het van belang de vrouw met kinderwens voor te bereiden op de verwachte Onbehandelde hypothyreoïdie is geassocieerd met anovulatie en een verhoogd risico op miskramen Daarnaast worden later in de zwangerschap complicaties gezien waaronder hypertensie en preeclampsie, placentaloslating, anemie, foetale sterfte, vroeggeboorte, laag geboortegewicht, foetale mortaliteit en bloedingen postpartum Maternale hypothyreoïdie, met name in het eerste trimester, is geassocieerd met lagere neonatale psychomotore en neurocognitieve ontwikkelingsscores van het Subklinische hypothyroïdie is een zuiver biochemische diagnose waarbij in het bloed een verhoogd thyroïd stimulerend hormoon (TSH )# mU/L) met een normaal vrije T# schildklierhormoon (FT#) wordt gevonden De betrokkene heeft doorgaans geen klachten Subklinische hypothyreoïdie tijdens de vroeggeboorte en perinatale mortaliteit (NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) Daarnaast is er mogelijk een verband tussen subklinische hypothyreoïdie en neurocognitieve gebreken bij het kind (NHG, ###; Onbehandelde hyperthyreoïdie is gerelateerd aan een verhoogd risico op pre-eclampsie, placentaloslating, hartfalen en thyreotoxische crisis Bij het kind kan intra-uteriene groeibeperking, vroeggeboorte, foetale sterfte en laag geboortegewicht voorkomen (NHG, ###; NHG, ###; NIV, Na het bereiken van euthyreoïdie met geneesmiddelen, radioactief jodium of operatie, kunnen bij de ziekte van Graves TSH-receptor antistoffen aanwezig blijven Deze kunnen de placenta passeren en foetale en neonatale hyperthyreoïdie veroorzaken Foetale hyperthyreoïdie wordt in # tot #% van de zwangerschappen bij vrouwen met de ziekte van Graves gezien Dit kan leiden tot groeivertraging en foetale tachycardie ()###/min) met als gevolg (foetaal) hartfalen Er kan ook sprake zijn van een vergrote schildklier van de foetus In ongeveer ##% van de gevallen van foetale hyperthyreoïdie treedt intra-uteriene sterfte op In het geval van de aanwezigheid van TSH-receptor antistoffen kan bij de Bij schildklierfunctiestoornissen nu of in het verleden wordt geadviseerd niet met anticonceptie te stoppen alvorens de instelling is geoptimaliseerd Met een goede instelling zijn eerdergenoemde ongunstige zwangerschapsuitkomsten namelijk te voorkomen De behandelend arts controleert de instelling van de schildklierfunctie door de TSH- en FT#-spiegels te meten Bij vrouwen (ook de voorheen behandelde) met de ziekte van Graves wordt daarnaast bepaald of er TSHreceptorantistoffen aanwezig zijn (TBII) (NHG, ###; NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) In verband met de fysiologische verhoogde behoefte aan schildklierhormoon is tijdens de eerste helft van de.
| 661 | nvog |
NVOG, ###) Daarnaast is er mogelijk een verband tussen subklinische hypothyreoïdie en neurocognitieve gebreken bij het kind (NHG, ###; Onbehandelde hyperthyreoïdie is gerelateerd aan een verhoogd risico op pre-eclampsie, placentaloslating, hartfalen en thyreotoxische crisis Bij het kind kan intra-uteriene groeibeperking, vroeggeboorte, foetale sterfte en laag geboortegewicht voorkomen (NHG, ###; NHG, ###; NIV, Na het bereiken van euthyreoïdie met geneesmiddelen, radioactief jodium of operatie, kunnen bij de ziekte van Graves TSH-receptor antistoffen aanwezig blijven Deze kunnen de placenta passeren en foetale en neonatale hyperthyreoïdie veroorzaken Foetale hyperthyreoïdie wordt in # tot #% van de zwangerschappen bij vrouwen met de ziekte van Graves gezien Dit kan leiden tot groeivertraging en foetale tachycardie ()###/min) met als gevolg (foetaal) hartfalen Er kan ook sprake zijn van een vergrote schildklier van de foetus In ongeveer ##% van de gevallen van foetale hyperthyreoïdie treedt intra-uteriene sterfte op In het geval van de aanwezigheid van TSH-receptor antistoffen kan bij de Bij schildklierfunctiestoornissen nu of in het verleden wordt geadviseerd niet met anticonceptie te stoppen alvorens de instelling is geoptimaliseerd Met een goede instelling zijn eerdergenoemde ongunstige zwangerschapsuitkomsten namelijk te voorkomen De behandelend arts controleert de instelling van de schildklierfunctie door de TSH- en FT#-spiegels te meten Bij vrouwen (ook de voorheen behandelde) met de ziekte van Graves wordt daarnaast bepaald of er TSHreceptorantistoffen aanwezig zijn (TBII) (NHG, ###; NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) In verband met de fysiologische verhoogde behoefte aan schildklierhormoon is tijdens de eerste helft van de Bij vrouwen met hypothyreoïdie (meestal door de ziekte van Hashimoto) en een kinderwens wordt gestreefd naar TSH-waarden van <DATUM> mU/L (NHG, ###) Vrouwen worden geïnstrueerd om na één gemiste menstruatie of bij een positieve zwangerschapstest hun dosis levothyroxine met circa ## tot ##% te verhogen en contact op te nemen met de behandeld arts (NHG, ###; NIV, ###) Elke # tot # weken Over de noodzaak tot behandeling van subklinische hypothyreoïdie bij vrouwen met een kinderwens bestaat geen consensus Er is een associatie aangetoond tussen subklinische hypothyreoïdie en van het kind (NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) De NIV en de NHG stellen dat er onvoldoende bewijs is om in de zwangerschap behandeling van een subklinische hypothyroïdie aan- of af te raden, ongeacht de aanwezigheid van schildklierautoantistoffen (anti-TPO) (NHG, ###; NIV, ###) Inde tussentijd is er echter veel nieuwe literatuur verschenen op dit vlak, recentelijk meegenomen in de Amerikaanse richtlijn, waarop het advies is aangepast dat subklinische hypothyreoïdie voor of tijdens de zwangerschap behandeld dient te worden (ATA, ###) De Nederlandse Vereniging voor Endocrinologie (NVE) is voornemens de richtlijn aan te passen conform dit advies Hyperthyroïdie kan chirurgisch behandeld worden, met radioactief jodium of medicamenten De voorkeur gaat preconceptioneel uit naar een definitieve behandeling door middel van een subtotale thyroïdectomie of het gebruik van radioactief jodium (NHG, ###; NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) Na deze therapieën kan er sprake zijn van resterende hyperthyreoïdie, euthyreoïdie of hypothyreoïdie.
| 696 | nvog |
Bij vrouwen met hypothyreoïdie (meestal door de ziekte van Hashimoto) en een kinderwens wordt gestreefd naar TSH-waarden van <DATUM> mU/L (NHG, ###) Vrouwen worden geïnstrueerd om na één gemiste menstruatie of bij een positieve zwangerschapstest hun dosis levothyroxine met circa ## tot ##% te verhogen en contact op te nemen met de behandeld arts (NHG, ###; NIV, ###) Elke # tot # weken Over de noodzaak tot behandeling van subklinische hypothyreoïdie bij vrouwen met een kinderwens bestaat geen consensus Er is een associatie aangetoond tussen subklinische hypothyreoïdie en van het kind (NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) De NIV en de NHG stellen dat er onvoldoende bewijs is om in de zwangerschap behandeling van een subklinische hypothyroïdie aan- of af te raden, ongeacht de aanwezigheid van schildklierautoantistoffen (anti-TPO) (NHG, ###; NIV, ###) Inde tussentijd is er echter veel nieuwe literatuur verschenen op dit vlak, recentelijk meegenomen in de Amerikaanse richtlijn, waarop het advies is aangepast dat subklinische hypothyreoïdie voor of tijdens de zwangerschap behandeld dient te worden (ATA, ###) De Nederlandse Vereniging voor Endocrinologie (NVE) is voornemens de richtlijn aan te passen conform dit advies Hyperthyroïdie kan chirurgisch behandeld worden, met radioactief jodium of medicamenten De voorkeur gaat preconceptioneel uit naar een definitieve behandeling door middel van een subtotale thyroïdectomie of het gebruik van radioactief jodium (NHG, ###; NHG, ###; NIV, ###; NVOG, ###) Na deze therapieën kan er sprake zijn van resterende hyperthyreoïdie, euthyreoïdie of hypothyreoïdie niet met levothyroxinesuppletie Gemiddeld is pas na <DATUM> maanden duidelijk of de behandeling met radioactief jodium voldoende effectief was (NHG, ###; NHG, ###) Tevens is een zwangerschap in de eerste # maanden na behandeling met radioactief jodium gecontraïndiceerd vanwege de verhoogde kans op aangeboren afwijkingen (teratogeen effect) als gevolg van de behandeling (TIS) Medicamenten die de schildklierfunctie remmen (thyreostatica; PTU en Thiamazol/Strumazol), zijn geassocieerd met een verhoogd risico op aangeboren aandoeningen (deze medicamenten leiden in ##% van de gevallen tot aangeboren aandoeningen) (TIS; ATA, ###) Er wordt gestreefd naar een zo TSH dient bepaald te worden indien er in de anamnese aanwijzingen zijn voor schildklierfunctiestoornissen of een verhoogde kans daarop (NHG, ###; NIV, ###) Van het laatste is schildklierfunctiestoornissen of de aanwezigheid van struma, familieleden met schildklierziekten, partus minder dan een jaar geleden of post-partum-thryreoïditis, cyclusstoornissen, medicatie die de schildklier beïnvloedt (amiodarone, lithium, recent gebruik van jodiumhoudend contrastmiddel), radiotherapie in hoofdhals gebied, auto-immuun ziekten (zoals diabetes mellitus type #), BMI â¥## kg/m# en Down syndroom (NHG, ###; NIV, ###; ATA, ###) Ook vrouwen met meerdere miskramen of vroeggeboorte hebben een hoger risico op schildklierfunctiestoornissen (NIV, ###; VIL, ###) Er kan overwogen worden het TSH preconceptioneel al te bepalen, anders dient de bepaling in elk geval De schildklierwaarden worden door de huisarts gecontroleerd indien er geen TSH-receptorantistoffen zijn gevonden (NHG, ###; NHG, ###) De huisarts verwijst naar de gynaecoloog indien er TSHreceptorantistoffen (TBII) aanwezig zijn De huisarts verwijst naar de internist bij aanhoudend slecht ingestelde hypothyreoïdie (herhaaldelijk.
| 729 | nvog |
maanden duidelijk of de behandeling met radioactief jodium voldoende effectief was (NHG, ###; NHG, ###) Tevens is een zwangerschap in de eerste # maanden na behandeling met radioactief jodium gecontraïndiceerd vanwege de verhoogde kans op aangeboren afwijkingen (teratogeen effect) als gevolg van de behandeling (TIS) Medicamenten die de schildklierfunctie remmen (thyreostatica; PTU en Thiamazol/Strumazol), zijn geassocieerd met een verhoogd risico op aangeboren aandoeningen (deze medicamenten leiden in ##% van de gevallen tot aangeboren aandoeningen) (TIS; ATA, ###) Er wordt gestreefd naar een zo TSH dient bepaald te worden indien er in de anamnese aanwijzingen zijn voor schildklierfunctiestoornissen of een verhoogde kans daarop (NHG, ###; NIV, ###) Van het laatste is schildklierfunctiestoornissen of de aanwezigheid van struma, familieleden met schildklierziekten, partus minder dan een jaar geleden of post-partum-thryreoïditis, cyclusstoornissen, medicatie die de schildklier beïnvloedt (amiodarone, lithium, recent gebruik van jodiumhoudend contrastmiddel), radiotherapie in hoofdhals gebied, auto-immuun ziekten (zoals diabetes mellitus type #), BMI â¥## kg/m# en Down syndroom (NHG, ###; NIV, ###; ATA, ###) Ook vrouwen met meerdere miskramen of vroeggeboorte hebben een hoger risico op schildklierfunctiestoornissen (NIV, ###; VIL, ###) Er kan overwogen worden het TSH preconceptioneel al te bepalen, anders dient de bepaling in elk geval De schildklierwaarden worden door de huisarts gecontroleerd indien er geen TSH-receptorantistoffen zijn gevonden (NHG, ###; NHG, ###) De huisarts verwijst naar de gynaecoloog indien er TSHreceptorantistoffen (TBII) aanwezig zijn De huisarts verwijst naar de internist bij aanhoudend slecht ingestelde hypothyreoïdie (herhaaldelijk De behandeling van hyperthyroïdie ligt meestal bij de internist, maar kan ook verzorgd worden door de huisarts Bij kinderwens kan het nodig zijn de medicatie aan te passen en daarom wordt een preconceptioneel consult bij de internist geadviseerd De begeleiding van een mogelijke zwangerschap zal in de tweede lijn plaatsvinden (VIL) De huisarts/internist verwijst naar de gynaecoloog indien er bij Alle richtlijnen onderschrijven de noodzaak TSH en FT# preconceptioneel te bepalen bij vrouwen die met schildklierfunctiestoornissen bekend zijn en bij vrouwen die in het verleden schildlierfunctiestoornissen hebben gehad Bij vrouwen die voor Graves worden of werden Vrouwen moeten tijdens een preconceptieconsult geïnformeerd worden over de noodzaak om in overleg met de behandelend arts de schildklierfunctie te evalueren en de instelling te optimaliseren Vrouwen met hyperthyreoïdie en bij vrouwen met positieve TSH-receptor antistoffen (TBII) zullen voor verdere behandeling verwezen worden naar de internist, die de Bij schildklierfunctiestoornissen nu of in het verleden wordt geadviseerd niet met anticonceptie te stoppen alvorens te controleren of er sprake is van een optimale instelling dan wel alvorens Bij een zwangere met een subklinische hypothyreoïdie wordt, op basis van recente literatuur, behandeling aangeraden, maar dit advies is niet conform de vigerende Nederlandse richtlijnen Screenen op schildklierproblematiek wordt door de NHG en de NIV alleen aanbevolen bij groepen die een verhoogd risico hebben op of indien er aanwijzingen zijn voor een schildklierziekte De PILwerkgroep adviseert om deze groep preconceptioneel te testen en zo nodig te behandelen, omdat er reeds bij vijf weken zwangerschap een verhoogde behoefte is aan schildklierhormonen.
| 637 | nvog |
kan ook verzorgd worden door de huisarts Bij kinderwens kan het nodig zijn de medicatie aan te passen en daarom wordt een preconceptioneel consult bij de internist geadviseerd De begeleiding van een mogelijke zwangerschap zal in de tweede lijn plaatsvinden (VIL) De huisarts/internist verwijst naar de gynaecoloog indien er bij Alle richtlijnen onderschrijven de noodzaak TSH en FT# preconceptioneel te bepalen bij vrouwen die met schildklierfunctiestoornissen bekend zijn en bij vrouwen die in het verleden schildlierfunctiestoornissen hebben gehad Bij vrouwen die voor Graves worden of werden Vrouwen moeten tijdens een preconceptieconsult geïnformeerd worden over de noodzaak om in overleg met de behandelend arts de schildklierfunctie te evalueren en de instelling te optimaliseren Vrouwen met hyperthyreoïdie en bij vrouwen met positieve TSH-receptor antistoffen (TBII) zullen voor verdere behandeling verwezen worden naar de internist, die de Bij schildklierfunctiestoornissen nu of in het verleden wordt geadviseerd niet met anticonceptie te stoppen alvorens te controleren of er sprake is van een optimale instelling dan wel alvorens Bij een zwangere met een subklinische hypothyreoïdie wordt, op basis van recente literatuur, behandeling aangeraden, maar dit advies is niet conform de vigerende Nederlandse richtlijnen Screenen op schildklierproblematiek wordt door de NHG en de NIV alleen aanbevolen bij groepen die een verhoogd risico hebben op of indien er aanwijzingen zijn voor een schildklierziekte De PILwerkgroep adviseert om deze groep preconceptioneel te testen en zo nodig te behandelen, omdat er reeds bij vijf weken zwangerschap een verhoogde behoefte is aan schildklierhormonen Maternale complicaties te voorkomen (o a verhoogde bloeddruk, preeclampsie, placentaloslating); Foetale complicaties te voorkomen (o a groeivertraging, vroeggeboorte, intra-uteriene vruchtdood en nadelige invloed ontwikkeling hersenen van TSH-receptor antistoffen (TBII) bij vrouwen met de ziekte van Graves (ook Adviseer vrouwen met schildklierfunctiestoornissen nu of in het verleden niet met Instrueer de vrouw direct haar dosis thyroxine met ##-##% te verhogen als de zwangerschapstest positief is en zich direct te melden voor verdere Bepaal TSH en vrij T# preconceptioneel en elke <DATUM> weken indien noodzakelijk om instelling te optimaliseren In de zwangerschap is controle elke <DATUM> weken aangewezen in de eerste helft van de zwangerschap Bepaal preconceptioneel TSH bij vrouwen met een verhoogd risico op een Voldoende schildklierhormoon essentieel is voor de ontwikkeling van het Controleer in samenspraak met vrouwen geregeld of er zich geen klinische Een trombus is een bloedstolsel in een bloedvat en kan leiden tot afsluiting van ader of slagader Bij diepe veneuze trombose (DVT) is er sprake van een partiële of complete afsluiting van een van de diep veneuze vaten door een trombus Bij longembolie is er sprake van één of meerdere embolieën (losgelaten stolsels) in een longarterie Veneuze trombo-embolie (VTE) wordt voor zowel DVT als voor Een neiging tot vorming van een trombo-embolie wordt gedefinieerd als trombofilie Hierbij kunnen erfelijke en verworven afwijkingen van het stollingssysteem een rol spelen Bij aandoeningen die de bloedsamenstelling en daarmee de hemostase beïnvloeden kan het dus gaan om genetisch bepaalde (erfelijke) aandoeningen Het merendeel van de aandoeningen die invloed hebben op de bloedstroom.
| 567 | nvog |
verhoogde bloeddruk, preeclampsie, placentaloslating); Foetale complicaties te voorkomen (o a groeivertraging, vroeggeboorte, intra-uteriene vruchtdood en nadelige invloed ontwikkeling hersenen van TSH-receptor antistoffen (TBII) bij vrouwen met de ziekte van Graves (ook Adviseer vrouwen met schildklierfunctiestoornissen nu of in het verleden niet met Instrueer de vrouw direct haar dosis thyroxine met ##-##% te verhogen als de zwangerschapstest positief is en zich direct te melden voor verdere Bepaal TSH en vrij T# preconceptioneel en elke <DATUM> weken indien noodzakelijk om instelling te optimaliseren In de zwangerschap is controle elke <DATUM> weken aangewezen in de eerste helft van de zwangerschap Bepaal preconceptioneel TSH bij vrouwen met een verhoogd risico op een Voldoende schildklierhormoon essentieel is voor de ontwikkeling van het Controleer in samenspraak met vrouwen geregeld of er zich geen klinische Een trombus is een bloedstolsel in een bloedvat en kan leiden tot afsluiting van ader of slagader Bij diepe veneuze trombose (DVT) is er sprake van een partiële of complete afsluiting van een van de diep veneuze vaten door een trombus Bij longembolie is er sprake van één of meerdere embolieën (losgelaten stolsels) in een longarterie Veneuze trombo-embolie (VTE) wordt voor zowel DVT als voor Een neiging tot vorming van een trombo-embolie wordt gedefinieerd als trombofilie Hierbij kunnen erfelijke en verworven afwijkingen van het stollingssysteem een rol spelen Bij aandoeningen die de bloedsamenstelling en daarmee de hemostase beïnvloeden kan het dus gaan om genetisch bepaalde (erfelijke) aandoeningen Het merendeel van de aandoeningen die invloed hebben op de bloedstroom hemostase en daarmee met een kans op het ontstaan van een trombo-embolie Deze veranderingen kunnen optreden door hormonale invloeden zoals het gebruik van anticonceptie, bij een zwangerschap en tijdens de kraamperiode Een andere risicofactor voor het ontwikkelen van een trombo-embolie is de aanwezigheid van antifosfolipidenantistoffen Dit zijn antistoffen die in de loop van het leven kunnen ontstaan (verworven) Er is sprake van het antifosfolipidensyndroom (een autoimmuunziekte) bij aanwezigheid van deze antistoffen in combinatie met (recidiverende) veneuze en/of arteriële trombussen en/of (recidiverende) zwangerschapscomplicaties Er zijn ook nog andere - veelal De incidentie van VTE in de zwangerschap wordt geschat op #,# tot # per ### zwangerschappen Dit is ongeveer vijfmaal hoger dan bij niet-zwangere vrouwen van dezelfde leeftijd In de eerste drie maanden postpartum is het absolute risico op het ontstaan van een VTE ongeveer <DATUM> per ### Het risico hierop is het hoogst is na een secundaire (in opzet niet geplande) sectio caesarea (NIV & NVOG, ###) VTE in de zwangerschap kan gepaard gaan met morbiditeit en mortaliteit van moeder en kind Preconceptionele identificatie van vrouwen met een verhoogd risico op VTE biedt de mogelijkheid tot counseling over de risicoâs op VTE en het bespreken van de mogelijkheden van (profylactische) Wat zijn de risicofactoren voor het ontwikkelen van VTE in de zwangerschap en wat zijn de risicoâs voor vrouwen met een verhoogd risico op VTE in de zwangerschap? Green-top Guideline No ##b <PERSOON> Acute Management of Thrombosis and Embolism during.
| 596 | nvog |
en daarmee met een kans op het ontstaan van een trombo-embolie Deze veranderingen kunnen optreden door hormonale invloeden zoals het gebruik van anticonceptie, bij een zwangerschap en tijdens de kraamperiode Een andere risicofactor voor het ontwikkelen van een trombo-embolie is de aanwezigheid van antifosfolipidenantistoffen Dit zijn antistoffen die in de loop van het leven kunnen ontstaan (verworven) Er is sprake van het antifosfolipidensyndroom (een autoimmuunziekte) bij aanwezigheid van deze antistoffen in combinatie met (recidiverende) veneuze en/of arteriële trombussen en/of (recidiverende) zwangerschapscomplicaties Er zijn ook nog andere - veelal De incidentie van VTE in de zwangerschap wordt geschat op #,# tot # per ### zwangerschappen Dit is ongeveer vijfmaal hoger dan bij niet-zwangere vrouwen van dezelfde leeftijd In de eerste drie maanden postpartum is het absolute risico op het ontstaan van een VTE ongeveer <DATUM> per ### Het risico hierop is het hoogst is na een secundaire (in opzet niet geplande) sectio caesarea (NIV & NVOG, ###) VTE in de zwangerschap kan gepaard gaan met morbiditeit en mortaliteit van moeder en kind Preconceptionele identificatie van vrouwen met een verhoogd risico op VTE biedt de mogelijkheid tot counseling over de risicoâs op VTE en het bespreken van de mogelijkheden van (profylactische) Wat zijn de risicofactoren voor het ontwikkelen van VTE in de zwangerschap en wat zijn de risicoâs voor vrouwen met een verhoogd risico op VTE in de zwangerschap? Green-top Guideline No ##b <PERSOON> Acute Management of Thrombosis and Embolism during Zwangere vrouwen hebben door de hormonale veranderingen die zich voordoen in de zwangerschap en de postpartum periode een hoger risico op het ontwikkelen van een VTE dan vrouwen die niet zwanger zijn VTE in de zwangerschap kan leiden tot trombose en embolieën in longen en hersenen Fatale longembolieën zijn een belangrijke oorzaak van maternale sterfte in de westerse wereld (NIV, ###) Verder gaat trombofilie gepaard met een hoger risico op arteriële trombo-embolische processen, ernstige pre-eclampsie, miskramen, infarcering van de placenta, placentaloslating, foetale Naast zwangerschap als risicofactor worden in de richtlijnmodule Preventie van veneuze tromboembolie in de verloskunde diverse risicofactoren voor VTE beschreven (NIV & NVOG, ###) Een eerder doorgemaakte VTE geeft een kans van #% op VTE in een zwangerschap indien er geen profylactische behandeling plaatsvindt De kans is hoger bij vrouwen bij wie de VTE optrad zonder aanwijsbare uitlokkende factor (zoals operatie of strikte immobiliteit) of als de VTE was Draagsters van erfelijke trombofilie hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een VTE tijdens de zwangerschap en in het kraambed ook wanneer zij nog niet eerder een VTE doormaakten Vrouwen met een homozygote factor V Leiden mutatie of homozygote protrombine ###A mutatie én een positieve familieanamnese voor VTE hebben het hoogste risico op het ontwikkelen van een VTE in de zwangerschap en de kraamperiode De relatieve risicoâs en de absolute risicoâs van VTE gerelateerd aan zwangerschap en kraambed worden Vrouwen met tenminste één eerstegraads familielid met doorgemaakte VTE hebben een #,# tot.
| 593 | nvog |
hormonale veranderingen die zich voordoen in de zwangerschap en de postpartum periode een hoger risico op het ontwikkelen van een VTE dan vrouwen die niet zwanger zijn VTE in de zwangerschap kan leiden tot trombose en embolieën in longen en hersenen Fatale longembolieën zijn een belangrijke oorzaak van maternale sterfte in de westerse wereld (NIV, ###) Verder gaat trombofilie gepaard met een hoger risico op arteriële trombo-embolische processen, ernstige pre-eclampsie, miskramen, infarcering van de placenta, placentaloslating, foetale Naast zwangerschap als risicofactor worden in de richtlijnmodule Preventie van veneuze tromboembolie in de verloskunde diverse risicofactoren voor VTE beschreven (NIV & NVOG, ###) Een eerder doorgemaakte VTE geeft een kans van #% op VTE in een zwangerschap indien er geen profylactische behandeling plaatsvindt De kans is hoger bij vrouwen bij wie de VTE optrad zonder aanwijsbare uitlokkende factor (zoals operatie of strikte immobiliteit) of als de VTE was Draagsters van erfelijke trombofilie hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een VTE tijdens de zwangerschap en in het kraambed ook wanneer zij nog niet eerder een VTE doormaakten Vrouwen met een homozygote factor V Leiden mutatie of homozygote protrombine ###A mutatie én een positieve familieanamnese voor VTE hebben het hoogste risico op het ontwikkelen van een VTE in de zwangerschap en de kraamperiode De relatieve risicoâs en de absolute risicoâs van VTE gerelateerd aan zwangerschap en kraambed worden Vrouwen met tenminste één eerstegraads familielid met doorgemaakte VTE hebben een #,# tot Overige risicofactoren voor VTE zijn een voorgeschiedenis van oppervlakkige tromboflebitis en obesitas Vanaf een body mass index (BMI) van meer dan ## kg/m # hebben vrouwen (niet specifiek zwangere vrouwen) een twee- tot driemaal hogere kans op VTE (NIV & NVOG, ###) Het is onbekend of er een interactie bestaat tussen obesitas en zwangerschap en het risico op VTE, of dat de Indien er een indicatie bestaat voor het levenslang gebruik van antistolling in verband met recidiverende VTE wordt preconceptioneel met deze vrouwen besproken wat de risicoâs zijn van het gebruik van de medicatie Er is onvoldoende ervaring met directe orale anticoagulantia (DOACâs) in de zwangerschap Vrouwen met een zwangerschapswens die een DOAC gebruiken, dienen over te stappen naar een cumarinederivaat (orale vitamine-K-antagonisten), bij voorkeur acenocoumarol Acenocoumarol heeft een kortere halfwaardetijd dan andere cumarinederivaten zoals fenprocoumon (NIV & NVOG, ###) Cumarinederivaten hebben geen teratogeen effect tijdens de eerste zes weken van de zwangerschap (gerekend vanaf de eerste dag vanaf de laatste menstruatie) Na afloop van deze periode bestaat over de veiligheid van cumarinederivaten enige onzekerheid (NIV & NVOG, ###; TIS) Bij een daadwerkelijke zwangerschap (positieve zwangerschapstest) dient de vrouw daarom over te stappen op een laagmoleculair gewicht heparine (LMHW) (NIV & NVOG, ###) LMHW passeert de placenta niet en wordt daardoor veilig geacht in de zwangerschap Bij overzetting van orale anticoagulantia naar LMWH voorafgaand aan de zesde zwangerschapsweek wordt geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen gevonden (NIV & NVOG, ###; TIS) Vrouwen die een.
| 609 | nvog |
tromboflebitis en obesitas Vanaf een body mass index (BMI) van meer dan ## kg/m # hebben vrouwen (niet specifiek zwangere vrouwen) een twee- tot driemaal hogere kans op VTE (NIV & NVOG, ###) Het is onbekend of er een interactie bestaat tussen obesitas en zwangerschap en het risico op VTE, of dat de Indien er een indicatie bestaat voor het levenslang gebruik van antistolling in verband met recidiverende VTE wordt preconceptioneel met deze vrouwen besproken wat de risicoâs zijn van het gebruik van de medicatie Er is onvoldoende ervaring met directe orale anticoagulantia (DOACâs) in de zwangerschap Vrouwen met een zwangerschapswens die een DOAC gebruiken, dienen over te stappen naar een cumarinederivaat (orale vitamine-K-antagonisten), bij voorkeur acenocoumarol Acenocoumarol heeft een kortere halfwaardetijd dan andere cumarinederivaten zoals fenprocoumon (NIV & NVOG, ###) Cumarinederivaten hebben geen teratogeen effect tijdens de eerste zes weken van de zwangerschap (gerekend vanaf de eerste dag vanaf de laatste menstruatie) Na afloop van deze periode bestaat over de veiligheid van cumarinederivaten enige onzekerheid (NIV & NVOG, ###; TIS) Bij een daadwerkelijke zwangerschap (positieve zwangerschapstest) dient de vrouw daarom over te stappen op een laagmoleculair gewicht heparine (LMHW) (NIV & NVOG, ###) LMHW passeert de placenta niet en wordt daardoor veilig geacht in de zwangerschap Bij overzetting van orale anticoagulantia naar LMWH voorafgaand aan de zesde zwangerschapsweek wordt geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen gevonden (NIV & NVOG, ###; TIS) Vrouwen die een doen na een gemiste menstruatie zodat de medicatie tijdig kan worden omgezet in LMHW Dit traject Alleen bij een recidief VTE of bij een eerste episode van VTE met aangetoond familiair VTE (gedefinieerd als verschillende familieleden in meer dan één generatie met VTE) spreekt de NHGstandaard over de optie voor verder onderzoek door de internist (NHG, ###) Het is niet gebruikelijk om bij een eerste episode van VTE routinematig onderzoek naar erfelijke trombofilie te doen, omdat de uitslag in het algemeen geen gevolgen voor het therapeutisch beleid heeft (NHG, ###) De richtlijnmodule Preventie van veneuze trombo-embolie in de verloskunde is explicieter in de indicatiestelling voor profylaxe in de zwangerschap en in de postpartum periode (zie ook de tabel Vrouwen waarbij de VTE optrad zonder aanwijsbare uitlokkende factor (dus geen sprake van immobilisatie of een operatie) dan wel als deze op basis van hormonale invloeden was Vrouwen met een hoog risico op basis van multipele episodes van VTE zonder risicofactoren of Vrouwen met een homozygote factor V Leiden mutatie of homozygote protrombine ###A mutatie én een positieve familieanamnese voor VTE (tenminste één eerstegraads familielid met Naast bovenstaande indicaties voor profylaxe in de hele zwangerschap expliciteert de richtlijn ook wanneer er een indicatie is voor postpartum profylaxe bij de verschillende vormen van erfelijke trombofilie De indicatie is afhankelijk van het type erfelijke trombofilie en of er een positieve **antitrombine, proteïne C of proteïne S-deficiëntie of heterozygote factor V Leiden of heterozygote protrombine mutatie, of dubbelheterozygotie voor factor De diagnostiek en behandeling van DVT vindt in het algemeen steeds meer plaats bij de huisarts.
| 614 | nvog |
worden omgezet in LMHW Dit traject Alleen bij een recidief VTE of bij een eerste episode van VTE met aangetoond familiair VTE (gedefinieerd als verschillende familieleden in meer dan één generatie met VTE) spreekt de NHGstandaard over de optie voor verder onderzoek door de internist (NHG, ###) Het is niet gebruikelijk om bij een eerste episode van VTE routinematig onderzoek naar erfelijke trombofilie te doen, omdat de uitslag in het algemeen geen gevolgen voor het therapeutisch beleid heeft (NHG, ###) De richtlijnmodule Preventie van veneuze trombo-embolie in de verloskunde is explicieter in de indicatiestelling voor profylaxe in de zwangerschap en in de postpartum periode (zie ook de tabel Vrouwen waarbij de VTE optrad zonder aanwijsbare uitlokkende factor (dus geen sprake van immobilisatie of een operatie) dan wel als deze op basis van hormonale invloeden was Vrouwen met een hoog risico op basis van multipele episodes van VTE zonder risicofactoren of Vrouwen met een homozygote factor V Leiden mutatie of homozygote protrombine ###A mutatie én een positieve familieanamnese voor VTE (tenminste één eerstegraads familielid met Naast bovenstaande indicaties voor profylaxe in de hele zwangerschap expliciteert de richtlijn ook wanneer er een indicatie is voor postpartum profylaxe bij de verschillende vormen van erfelijke trombofilie De indicatie is afhankelijk van het type erfelijke trombofilie en of er een positieve **antitrombine, proteïne C of proteïne S-deficiëntie of heterozygote factor V Leiden of heterozygote protrombine mutatie, of dubbelheterozygotie voor factor De diagnostiek en behandeling van DVT vindt in het algemeen steeds meer plaats bij de huisarts (vermoeden op) longembolie is altijd een indicatie om te verwijzen naar de tweede lijn (internist of longarts, afhankelijk van hoe de zorg in het regionale ziekenhuis is georganiseerd) (NHG, ###) Bij vrouwen die al antistolling gebruiken, beoordeelt de gynaecoloog de medicatie De internist zal indien noodzakelijk deze vrouwen instellen op acenocoumarol In de preconceptieperiode bespreekt de gynaecoloog de risicoâs van het gebruik van medicatie met de vrouwen die in verband met Aanvullend onderzoek naar trombofilie bij vrouwen na de eerste episode VTE heeft geen Bij één of meerdere eerstegraads familieleden met een VTE is er een verhoogd risico op VTE in Afhankelijk van de aanwezigheid en type van trombofilie bij de aanstaande zwangere wordt VTE Profylaxe is na een voorafgaande VTE hoe dan ook geïndiceerd in de hele zwangerschap behalve als de VTE is uitgelokt door een operatie of strikte immobilisatie In dat geval kan VTEprofylaxe beperkt blijven tot de postpartum periode LMWH heeft de voorkeur in geval van een indicatie tot tromboseprofylaxe tijdens de zwangerschap Tijdens de zwangerschap is het gebruik van vitamine K- antagonisten (na eerste De PIL-werkgroep is van mening dat onderzoek naar erfelijke trombofilie bij de internist is geïndiceerd bij vrouwen met één of meerdere eerstegraads familieleden met VTE om vast te stellen of er een indicatie bestaat voor VTE profylaxe in de zwangerschap of het kraambed Vrouwen die homozygoot zijn voor factor V Leiden of protrombine genmutatie met eerstegraads familieleden met VTE worden gecounseld over de mogelijkheden en gevolgen van profylactische antistolling gedurende de hele.
| 573 | nvog |
op) longembolie is altijd een indicatie om te verwijzen naar de tweede lijn (internist of longarts, afhankelijk van hoe de zorg in het regionale ziekenhuis is georganiseerd) (NHG, ###) Bij vrouwen die al antistolling gebruiken, beoordeelt de gynaecoloog de medicatie De internist zal indien noodzakelijk deze vrouwen instellen op acenocoumarol In de preconceptieperiode bespreekt de gynaecoloog de risicoâs van het gebruik van medicatie met de vrouwen die in verband met Aanvullend onderzoek naar trombofilie bij vrouwen na de eerste episode VTE heeft geen Bij één of meerdere eerstegraads familieleden met een VTE is er een verhoogd risico op VTE in Afhankelijk van de aanwezigheid en type van trombofilie bij de aanstaande zwangere wordt VTE Profylaxe is na een voorafgaande VTE hoe dan ook geïndiceerd in de hele zwangerschap behalve als de VTE is uitgelokt door een operatie of strikte immobilisatie In dat geval kan VTEprofylaxe beperkt blijven tot de postpartum periode LMWH heeft de voorkeur in geval van een indicatie tot tromboseprofylaxe tijdens de zwangerschap Tijdens de zwangerschap is het gebruik van vitamine K- antagonisten (na eerste De PIL-werkgroep is van mening dat onderzoek naar erfelijke trombofilie bij de internist is geïndiceerd bij vrouwen met één of meerdere eerstegraads familieleden met VTE om vast te stellen of er een indicatie bestaat voor VTE profylaxe in de zwangerschap of het kraambed Vrouwen die homozygoot zijn voor factor V Leiden of protrombine genmutatie met eerstegraads familieleden met VTE worden gecounseld over de mogelijkheden en gevolgen van profylactische antistolling gedurende de hele De internist zal dit schriftelijk met de gynaecoloog afstemmen Vrouwen met een indicatie voor profylactische behandeling gedurende de hele zwangerschap worden preconceptioneel verwezen naar de gynaecoloog De gynaecoloog geeft voorlichting over de risicoâs Indien er geen noodzaak is tot het gebruik van profylactische antistolling in de zwangerschap en deze beperkt kan blijven tot de postpartum periode, kan dit preconceptioneel met de zwangere besproken worden Het moment van starten met VTE-profylaxe in de zwangerschap bij risicogroepen wordt niet in de richtlijnen gemeld De RCOG-guideline noemt dat er zo vroeg mogelijk in de zwangerschap kan worden begonnen met LMWH (RCOG, ###) Het is ook een optie om vrouwen reeds preconceptioneel van een tijdelijke risicofactor (zoals na operatie of immobilisatie) dat Aanbevelingen bij vrouwen zonder VTE maar bekend met erfelijke Informeer vrouwen die zelf nooit een VTE hebben doorgemaakt Vrouwen die homozygoot zijn voor factor V Leiden of protrombine met een eerstegraads familielid die VTE heeft Andere vormen van trombofilie komen soms in aanmerking <PERSOON> vrouwen die zelf nooit een VTE hebben doorgemaakt maar een eerstegraads familielid hebben die wel een VTE heeft doorgemaakt, door naar een internist voor verder onderzoek Uit onderzoek blijkt dat bijna ##% van de vrouwen op enig moment tijdens de zwangerschap een geneesmiddel gebruikt (NHG, ###; TIS) Sommige middelen kunnen een nadelig effect hebben op de vruchtbaarheid van de vrouw en man, de zwangerschap en/of het kind De grootte van het effect is.
| 552 | nvog |
De internist zal dit schriftelijk met de gynaecoloog afstemmen Vrouwen met een indicatie voor profylactische behandeling gedurende de hele zwangerschap worden preconceptioneel verwezen naar de gynaecoloog De gynaecoloog geeft voorlichting over de risicoâs Indien er geen noodzaak is tot het gebruik van profylactische antistolling in de zwangerschap en deze beperkt kan blijven tot de postpartum periode, kan dit preconceptioneel met de zwangere besproken worden Het moment van starten met VTE-profylaxe in de zwangerschap bij risicogroepen wordt niet in de richtlijnen gemeld De RCOG-guideline noemt dat er zo vroeg mogelijk in de zwangerschap kan worden begonnen met LMWH (RCOG, ###) Het is ook een optie om vrouwen reeds preconceptioneel van een tijdelijke risicofactor (zoals na operatie of immobilisatie) dat Aanbevelingen bij vrouwen zonder VTE maar bekend met erfelijke Informeer vrouwen die zelf nooit een VTE hebben doorgemaakt Vrouwen die homozygoot zijn voor factor V Leiden of protrombine met een eerstegraads familielid die VTE heeft Andere vormen van trombofilie komen soms in aanmerking <PERSOON> vrouwen die zelf nooit een VTE hebben doorgemaakt maar een eerstegraads familielid hebben die wel een VTE heeft doorgemaakt, door naar een internist voor verder onderzoek Uit onderzoek blijkt dat bijna ##% van de vrouwen op enig moment tijdens de zwangerschap een geneesmiddel gebruikt (NHG, ###; TIS) Sommige middelen kunnen een nadelig effect hebben op de vruchtbaarheid van de vrouw en man, de zwangerschap en/of het kind De grootte van het effect is Vooral inname in het eerste trimester kan leiden tot een spontane miskraam of structurele afwijkingen Inname in het tweede en derde trimester kan farmacologische effecten hebben op de foetus en de pasgeborene Te denken valt onder andere aan hartritmestoornissen, verminderde aanmaak van vruchtwater, hypoglykemie, ontwenningsverschijnselen, groeivertraging en nadelige Door preconceptioneel het medicijngebruik - zowel medicijnen op voorschrift, zelfzorgmiddelen, kruidenmiddelen en voedingssupplementen - van de toekomstige moeder te evalueren, kan tijdig aanpassing plaatsvinden Door het stoppen met voorgeschreven medicijnen zonder overleg kan onderbehandeling ontstaan met een hoger risico op ongunstige zwangerschapsuitkomsten Bij een preconceptionele medicatie-evaluatie zal optimalisatie van de medicatie en evaluatie van het ziektebeeld altijd samengaan Zie hiervoor ook het hoofdstuk Medische anamnese over de medische Hoe dient te worden omgegaan met medicatiegebruik bij vrouwen met een Wie kan een actueel medicatieoverzicht opstellen, de medicatiebeoordeling uitvoeren en zo Voorafgaande aan een preconceptieconsult kan met behulp van een ingevulde vragenlijst Zwangerwijzer nl na worden gegaan welke medicatie de vrouw gebruikt (NHG, ###) Tijdens het preconceptieconsult wordt uitgelegd dat medicatie mogelijk heroverwogen moet worden of dat medicatie eventueel vervangen moet worden door veiliger alternatieven (NHG, ###) Voorlichting over medicatie kan dienen als waarschuwing, maar ook als geruststelling wanneer het gaat om medicatie die geen effect heeft op de fertiliteit of veilig gebruikt kan worden tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###) In geval van chronisch medicatiegebruik door vrouwen bij wie kinderwens ooit een rol zal gaan spelen is het indien noodzakelijk belangrijk om tijdig te kiezen voor een veilig.
| 557 | nvog |
miskraam of structurele afwijkingen Inname in het tweede en derde trimester kan farmacologische effecten hebben op de foetus en de pasgeborene Te denken valt onder andere aan hartritmestoornissen, verminderde aanmaak van vruchtwater, hypoglykemie, ontwenningsverschijnselen, groeivertraging en nadelige Door preconceptioneel het medicijngebruik - zowel medicijnen op voorschrift, zelfzorgmiddelen, kruidenmiddelen en voedingssupplementen - van de toekomstige moeder te evalueren, kan tijdig aanpassing plaatsvinden Door het stoppen met voorgeschreven medicijnen zonder overleg kan onderbehandeling ontstaan met een hoger risico op ongunstige zwangerschapsuitkomsten Bij een preconceptionele medicatie-evaluatie zal optimalisatie van de medicatie en evaluatie van het ziektebeeld altijd samengaan Zie hiervoor ook het hoofdstuk Medische anamnese over de medische Hoe dient te worden omgegaan met medicatiegebruik bij vrouwen met een Wie kan een actueel medicatieoverzicht opstellen, de medicatiebeoordeling uitvoeren en zo Voorafgaande aan een preconceptieconsult kan met behulp van een ingevulde vragenlijst Zwangerwijzer nl na worden gegaan welke medicatie de vrouw gebruikt (NHG, ###) Tijdens het preconceptieconsult wordt uitgelegd dat medicatie mogelijk heroverwogen moet worden of dat medicatie eventueel vervangen moet worden door veiliger alternatieven (NHG, ###) Voorlichting over medicatie kan dienen als waarschuwing, maar ook als geruststelling wanneer het gaat om medicatie die geen effect heeft op de fertiliteit of veilig gebruikt kan worden tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###) In geval van chronisch medicatiegebruik door vrouwen bij wie kinderwens ooit een rol zal gaan spelen is het indien noodzakelijk belangrijk om tijdig te kiezen voor een veilig ervaring in de zwangerschap mee is) (NHG, ###; NHG, NVOG, NVU, ###) Er kan onderscheid gemaakt worden tussen medicijnen op recept en zelfzorgmiddelen (hieronder De NHG-Standaard Preconceptiezorg benoemt een lijst met teratogene medicatie Deze lijst is niet volledig en middelen die niet worden genoemd zijn niet per definitie veilig tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Het bewijs dat een middel veilig is in de zwangerschap is doorgaans niet te leveren In de regel reikt de kennis niet verder dan dat toegenomen risicoâs op aangeboren afwijkingen of (toxische) bijwerkingen, ondanks veelvuldig gebruik tot dusverre niet bekend zijn Daarbij zijn in het verleden middelen onverwachts toch schadelijk gebleken (NHG, ###) Preconceptioneel en tijdens de zwangerschap dient medicatie alleen op indicatie te worden voorgeschreven, daarbij rekening Bij (chronische) aandoeningen die een nadelige invloed kunnen hebben op de uitkomst van de zwangerschap wordt een optimale instelling van medicatie nagestreefd Een betere behandeling van het ziektebeeld (bijvoorbeeld optimalisering van de glucoseregulatie bij diabetes) met de meest veilige medicatie kan ongunstige zwangerschapsuitkomsten voorkomen (zie hoofdstuk #) Onderbehandeling van een ziektebeeld is een risico dat kan ontstaan uit angst voor medicatiegebruik in de zwangerschap Tijdens een medicatiebeoordeling zal de arts hier aandacht voor moeten hebben In hoofdstuk # over medische aandoeningen worden per ziektebeeld de noodzakelijke zorg en bijbehorende Ook met zelfzorgmiddelen is voorzichtigheid geboden en er wordt geadviseerd deze alleen te gebruiken wanneer strikt noodzakelijk (NHG, ###) Vrouwen met kinderwens worden geadviseerd om preconceptioneel alleen zelfzorgmiddelen te gebruiken na overleg met de huisarts of apotheker Dit advies geldt ook tijdens de zwangerschap.
| 589 | nvog |
kan onderscheid gemaakt worden tussen medicijnen op recept en zelfzorgmiddelen (hieronder De NHG-Standaard Preconceptiezorg benoemt een lijst met teratogene medicatie Deze lijst is niet volledig en middelen die niet worden genoemd zijn niet per definitie veilig tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Het bewijs dat een middel veilig is in de zwangerschap is doorgaans niet te leveren In de regel reikt de kennis niet verder dan dat toegenomen risicoâs op aangeboren afwijkingen of (toxische) bijwerkingen, ondanks veelvuldig gebruik tot dusverre niet bekend zijn Daarbij zijn in het verleden middelen onverwachts toch schadelijk gebleken (NHG, ###) Preconceptioneel en tijdens de zwangerschap dient medicatie alleen op indicatie te worden voorgeschreven, daarbij rekening Bij (chronische) aandoeningen die een nadelige invloed kunnen hebben op de uitkomst van de zwangerschap wordt een optimale instelling van medicatie nagestreefd Een betere behandeling van het ziektebeeld (bijvoorbeeld optimalisering van de glucoseregulatie bij diabetes) met de meest veilige medicatie kan ongunstige zwangerschapsuitkomsten voorkomen (zie hoofdstuk #) Onderbehandeling van een ziektebeeld is een risico dat kan ontstaan uit angst voor medicatiegebruik in de zwangerschap Tijdens een medicatiebeoordeling zal de arts hier aandacht voor moeten hebben In hoofdstuk # over medische aandoeningen worden per ziektebeeld de noodzakelijke zorg en bijbehorende Ook met zelfzorgmiddelen is voorzichtigheid geboden en er wordt geadviseerd deze alleen te gebruiken wanneer strikt noodzakelijk (NHG, ###) Vrouwen met kinderwens worden geadviseerd om preconceptioneel alleen zelfzorgmiddelen te gebruiken na overleg met de huisarts of apotheker Dit advies geldt ook tijdens de zwangerschap met haar verloskundige hulpverlener Een uitzondering geldt voor paracetamol Dit middel mag zonder overleg kortdurend gebruikt worden De TIS-website biedt actuele informatie over de meest gebruikte Gebruik van non-steroid anti-inflammatory drugs (NSAIDâs) wordt afgeraden in de zwangerschap (NHG, ###) Hieronder vallen onder andere ibuprofen, diclofenac, naproxen en salicylaten zoals aspirine Er bestaan aanwijzingen dat deze middelen het risico op spontane miskraam en hartafwijkingen licht verhogen bij gebruik in het eerste trimester In de tweede helft van de zwangerschap wordt het gebruik van NSAIDâs in verband gebracht met vertraagde weeënactiviteit, vroegtijdige sluiting van ductus arteriosus en meer bloedverlies tijdens de bevalling In hogere doseringen kan er bij het gebruik van deze medicatie sprake zijn van verminderde foetale urineproductie (NHG, ###) Op strikte indicatie mogen diclofenac, ibuprofen of naproxen in de eerste helft van de zwangerschap kortdurend gebruikt worden Bijvoorbeeld wanneer paracetamol onvoldoende pijnstilling biedt Het gebruik van NSAIDâs in combinatie met misoprostol (ter veroorzaken Dit kan leiden tot uterusbloedingen, miskraam of vroeggeboorte Ook kan misprostol Er zijn over het algemeen weinig studies bekend die de (on)veiligheid van homeopathische en kunnen een nadelige invloed hebben op het verloop van de zwangerschap en de ontwikkeling van het ongeboren kind en worden daarom afgeraden (TIS) <PERSOON> verdunde homeopathische middelen kunnen gebruikt worden tijdens de zwangerschap mits deze geen alcohol bevatten (TIS) Conform de multidisciplinaire richtlijn Overdracht van medicatiegegevens in de keten (###) dient de voorschrijver bij elk contact een actueel medicatieoverzicht op te stellen Een actueel.
| 589 | nvog |
hulpverlener Een uitzondering geldt voor paracetamol Dit middel mag zonder overleg kortdurend gebruikt worden De TIS-website biedt actuele informatie over de meest gebruikte Gebruik van non-steroid anti-inflammatory drugs (NSAIDâs) wordt afgeraden in de zwangerschap (NHG, ###) Hieronder vallen onder andere ibuprofen, diclofenac, naproxen en salicylaten zoals aspirine Er bestaan aanwijzingen dat deze middelen het risico op spontane miskraam en hartafwijkingen licht verhogen bij gebruik in het eerste trimester In de tweede helft van de zwangerschap wordt het gebruik van NSAIDâs in verband gebracht met vertraagde weeënactiviteit, vroegtijdige sluiting van ductus arteriosus en meer bloedverlies tijdens de bevalling In hogere doseringen kan er bij het gebruik van deze medicatie sprake zijn van verminderde foetale urineproductie (NHG, ###) Op strikte indicatie mogen diclofenac, ibuprofen of naproxen in de eerste helft van de zwangerschap kortdurend gebruikt worden Bijvoorbeeld wanneer paracetamol onvoldoende pijnstilling biedt Het gebruik van NSAIDâs in combinatie met misoprostol (ter veroorzaken Dit kan leiden tot uterusbloedingen, miskraam of vroeggeboorte Ook kan misprostol Er zijn over het algemeen weinig studies bekend die de (on)veiligheid van homeopathische en kunnen een nadelige invloed hebben op het verloop van de zwangerschap en de ontwikkeling van het ongeboren kind en worden daarom afgeraden (TIS) <PERSOON> verdunde homeopathische middelen kunnen gebruikt worden tijdens de zwangerschap mits deze geen alcohol bevatten (TIS) Conform de multidisciplinaire richtlijn Overdracht van medicatiegegevens in de keten (###) dient de voorschrijver bij elk contact een actueel medicatieoverzicht op te stellen Een actueel van de patiënt over daadwerkelijk gebruik van de voorgeschreven medicatie en aangevuld is met informatie over het gebruik van zelfzorgmiddelen Tijdens het preconceptieconsult wordt systematisch de medicatie, al dan niet op recept, geïnventariseerd Eerstelijns zorgpartijen hebben een Landelijke Alle medicijnen dienen in een medicatiebeoordeling door de (voorschrijvende) arts beoordeeld te worden op het effect op de fertiliteit en de veiligheid, zowel preconceptioneel en als tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###; TIS; NHG, ###; NHG ###) Bij de beoordeling van chronisch medicatiegebruik door vrouwen die zwanger willen worden, is het ook van belang te vragen naar de wens om borstvoeding te geven Sommige medicijnen kunnen wel gebruikt worden tijdens de zwangerschap maar niet tijdens het geven van borstvoeding In het preconceptioneel consult kan gezocht worden naar een alternatief dat tegemoetkomt aan de voorgenomen wensen van de vrouw De medicatie wordt door de huisarts of voorschrijvende arts kritisch beoordeeld (NHG, ###; Gezondheidsraad, ###; TIS) Indien bijstelling van de medicatie wenselijk lijkt wordt zo nodig doorverwezen naar de behandelend specialist (zie ook hoofdstuk # Medische anamnese) Tijdens het preconceptieconsult dient het medicatieoverzicht â met zowel voorgeschreven Bij voorkeur wordt preconceptioneel en tijdens de zwangerschap de noodzaak tot indien er een medische indicatie voor het gebruik van een geneesmiddel bestaat (NHG, ###) Paren kunnen gealarmeerd zijn door de tekst op de bijsluiter van medicatie of zelfhulpmiddelen Deze teksten zijn om juridische redenen vaak terughoudend over medicatiegebruik in de zwangerschap Een groot deel van de huisartsen en specialisten raadpleegt (onder andere) het Farmacotherapeutisch.
| 606 | nvog |
patiënt over daadwerkelijk gebruik van de voorgeschreven medicatie en aangevuld is met informatie over het gebruik van zelfzorgmiddelen Tijdens het preconceptieconsult wordt systematisch de medicatie, al dan niet op recept, geïnventariseerd Eerstelijns zorgpartijen hebben een Landelijke Alle medicijnen dienen in een medicatiebeoordeling door de (voorschrijvende) arts beoordeeld te worden op het effect op de fertiliteit en de veiligheid, zowel preconceptioneel en als tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###; TIS; NHG, ###; NHG ###) Bij de beoordeling van chronisch medicatiegebruik door vrouwen die zwanger willen worden, is het ook van belang te vragen naar de wens om borstvoeding te geven Sommige medicijnen kunnen wel gebruikt worden tijdens de zwangerschap maar niet tijdens het geven van borstvoeding In het preconceptioneel consult kan gezocht worden naar een alternatief dat tegemoetkomt aan de voorgenomen wensen van de vrouw De medicatie wordt door de huisarts of voorschrijvende arts kritisch beoordeeld (NHG, ###; Gezondheidsraad, ###; TIS) Indien bijstelling van de medicatie wenselijk lijkt wordt zo nodig doorverwezen naar de behandelend specialist (zie ook hoofdstuk # Medische anamnese) Tijdens het preconceptieconsult dient het medicatieoverzicht â met zowel voorgeschreven Bij voorkeur wordt preconceptioneel en tijdens de zwangerschap de noodzaak tot indien er een medische indicatie voor het gebruik van een geneesmiddel bestaat (NHG, ###) Paren kunnen gealarmeerd zijn door de tekst op de bijsluiter van medicatie of zelfhulpmiddelen Deze teksten zijn om juridische redenen vaak terughoudend over medicatiegebruik in de zwangerschap Een groot deel van de huisartsen en specialisten raadpleegt (onder andere) het Farmacotherapeutisch zwangerschap en lactatie (Weits, ###) Het Farmacotherapeutisch Kompas is grotendeels gebaseerd op de officiële productinformatie met dezelfde beperkingen als de bijsluiter De TIS-website (https //(WEBLINK)) biedt genuanceerde informatie met een overzicht per medicatiegroep van veilige alternatieven Daarnaast biedt TIS een telefoonservice ter ondersteuning van zorgverleners bij een individuele risico-inschatting Met de verkregen informatie kan de arts met de patiënt op basis van gedeelde besluitvorming tot een weloverwogen beslissing over het gebruik van de medicatie komen Eventueel kan de arts overleggen met de apotheker De publieke medicijnwebsite Apotheek nl biedt ondersteuning voor de patiënt De adviezen op Apotheek nl sluiten Zorgverleners die medicatie voorschrijven of adviseren, dienen bij vrouwen in de fertiele levensfase na te gaan of er een actieve kinderwens bestaat zodat de zorg hier zo nodig kan worden aangepast Bij een actieve kinderwens is het de verantwoordelijkheid van deze specialist om de voorgeschreven medicatie kritisch te beoordelen en alternatieve, niet-medicamenteuze behandelingen te overwegen, eventueel in overleg met de gynaecoloog Bovendien is een actieve kinderwens een goede reden om het paar te adviseren een afspraak te maken voor een preconceptieconsult Indien geen actieve kinderwens bestaat is het belangrijk om bij chronische medicatie te wijzen op eventuele schadelijke gevolgen voor een toekomstige zwangerschap en op het belang van adequate anticonceptie Het is wenselijk dat conform het advies bij zwangerschapsmelding in de LESA Medicatieoverdracht, ook kinderwens op dezelfde wijze gerapporteerd wordt aan huisarts en vaste apotheker Met medicatieverstrekking vanuit één apotheek kan een optimale medicatiebewaking gegarandeerd.
| 587 | nvog |
zwangerschap en lactatie (Weits, ###) Het Farmacotherapeutisch Kompas is grotendeels gebaseerd op de officiële productinformatie met dezelfde beperkingen als de bijsluiter De TIS-website (https //(WEBLINK)) biedt genuanceerde informatie met een overzicht per medicatiegroep van veilige alternatieven Daarnaast biedt TIS een telefoonservice ter ondersteuning van zorgverleners bij een individuele risico-inschatting Met de verkregen informatie kan de arts met de patiënt op basis van gedeelde besluitvorming tot een weloverwogen beslissing over het gebruik van de medicatie komen Eventueel kan de arts overleggen met de apotheker De publieke medicijnwebsite Apotheek nl biedt ondersteuning voor de patiënt De adviezen op Apotheek nl sluiten Zorgverleners die medicatie voorschrijven of adviseren, dienen bij vrouwen in de fertiele levensfase na te gaan of er een actieve kinderwens bestaat zodat de zorg hier zo nodig kan worden aangepast Bij een actieve kinderwens is het de verantwoordelijkheid van deze specialist om de voorgeschreven medicatie kritisch te beoordelen en alternatieve, niet-medicamenteuze behandelingen te overwegen, eventueel in overleg met de gynaecoloog Bovendien is een actieve kinderwens een goede reden om het paar te adviseren een afspraak te maken voor een preconceptieconsult Indien geen actieve kinderwens bestaat is het belangrijk om bij chronische medicatie te wijzen op eventuele schadelijke gevolgen voor een toekomstige zwangerschap en op het belang van adequate anticonceptie Het is wenselijk dat conform het advies bij zwangerschapsmelding in de LESA Medicatieoverdracht, ook kinderwens op dezelfde wijze gerapporteerd wordt aan huisarts en vaste apotheker Met medicatieverstrekking vanuit één apotheek kan een optimale medicatiebewaking gegarandeerd De apotheker verwerkt namelijk alle voorschriften en verkoop van zelfzorgzorgmiddelen in het Apothekers Informatie Systeem (AIS) Dit systeem kent een geautomatiseerd bewakingssignaal (contra-indicatie) waardoor expliciet bewaakt wordt dat schadelijke (zelfzorg)medicatie niet zondermeer verstrekt kan worden aan vrouwen met kinderwens De huisartsen informatiesystemen (HISSEN) kennen een soortgelijke medicatiebewaking bij kinderwens De apotheker kan in het AIS (zelfzorg)medicatie opnemen in het bewakingssysteem die elders zijn verkregen mits de patiënt deze Alle vrouwen met een actieve kinderwens wordt geadviseerd, ook indien zij op het moment van het preconceptieconsult geen medicijnen gebruiken, om haar kinderwens te melden aan huisarts, behandelend specialist en apotheker Tevens is het advies om een vaste apotheker te hebben zodat De zorgverlener die het algemene preconceptiezorgconsult verleent, stelt een actueel medicatieoverzicht op met het paar Indien vrouwen medicijnen gebruiken, worden zij verwezen naar haar huisarts of de behandelend arts voor de beoordeling van medicatie Hierbij is het ook van belang aandacht te hebben voor de medicatie van de man en de eventuele invloed ervan op de fertiliteit De huisarts zal in veel gevallen de aangewezen zorgverlener zijn om de medicatiebeoordeling uit te voeren omdat deze vaak chronische zieken begeleidt of de herhaalmedicatie heeft overgenomen van de specialist Indien wenselijk overlegt de huisarts met de desbetreffende specialist of verwijst de De afspraken over het medicatiegebruik worden gedocumenteerd door de huisarts of voorschrijvende arts die de medicatiebeoordeling uitvoert De arts zal de medicatiebeoordeling communiceren, indien.
| 543 | nvog |
De apotheker verwerkt namelijk alle voorschriften en verkoop van zelfzorgzorgmiddelen in het Apothekers Informatie Systeem (AIS) Dit systeem kent een geautomatiseerd bewakingssignaal (contra-indicatie) waardoor expliciet bewaakt wordt dat schadelijke (zelfzorg)medicatie niet zondermeer verstrekt kan worden aan vrouwen met kinderwens De huisartsen informatiesystemen (HISSEN) kennen een soortgelijke medicatiebewaking bij kinderwens De apotheker kan in het AIS (zelfzorg)medicatie opnemen in het bewakingssysteem die elders zijn verkregen mits de patiënt deze Alle vrouwen met een actieve kinderwens wordt geadviseerd, ook indien zij op het moment van het preconceptieconsult geen medicijnen gebruiken, om haar kinderwens te melden aan huisarts, behandelend specialist en apotheker Tevens is het advies om een vaste apotheker te hebben zodat De zorgverlener die het algemene preconceptiezorgconsult verleent, stelt een actueel medicatieoverzicht op met het paar Indien vrouwen medicijnen gebruiken, worden zij verwezen naar haar huisarts of de behandelend arts voor de beoordeling van medicatie Hierbij is het ook van belang aandacht te hebben voor de medicatie van de man en de eventuele invloed ervan op de fertiliteit De huisarts zal in veel gevallen de aangewezen zorgverlener zijn om de medicatiebeoordeling uit te voeren omdat deze vaak chronische zieken begeleidt of de herhaalmedicatie heeft overgenomen van de specialist Indien wenselijk overlegt de huisarts met de desbetreffende specialist of verwijst de De afspraken over het medicatiegebruik worden gedocumenteerd door de huisarts of voorschrijvende arts die de medicatiebeoordeling uitvoert De arts zal de medicatiebeoordeling communiceren, indien discrepanties tussen zorgverleners te voorkomen Overdracht van de uitkomsten van een medicatiebeoordeling dan wel overdracht van het feit dat iemand een actuele kinderwens heeft, kan alleen met toestemming van de vrouw Indien zij hier geen toestemming voor geeft, wordt een overzicht van de gegevens door de betreffende zorgverlener op papier meegegeven aan de vrouw met kinderwens, zodat zij de gegevens zelf door kan geven aan de vaste apotheker en huisarts De vrouw wordt hierbij geattendeerd op het belang dat zorgverleners over relevante gegevens moeten kunnen beschikken en dat de vrouw met kinderwens hier dan zelf verantwoordelijk voor is (Rendering, ###) Lokaal zullen afspraken gemaakt moeten worden tussen apotheker, huisarts, verloskundige zorgverleners en eventueel overige medische zorgverleners, op welke wijze onderling gegevens over medicatie uitgewisseld worden Hiervoor zal bij de invoering van het Perinataal web-based dossier expliciet aandacht moeten zijn Afspraken over de gegevensuitwisseling over medicatie zullen verankerd moeten worden in de lokale afspraken die al bestaan tussen zorgverleners op basis <PERSOON> tijdens een preconceptieconsult samen met het paar een ⢠Medicatie op recept met de naam van de voorschrijvende arts ⢠Haar kinderwens te melden aan huisarts, behandelend specialist en ⢠Zelfzorgmiddelen alleen te starten na overleg met haar huisarts of ⢠Het doel van een medicatiebeoordeling, namelijk om bij alle middelen kritisch te kijken naar de indicatie, de veiligheid van het middel en ⢠Het uitgangspunt is dat middelen waar onvoldoende kennis over de veiligheid bestaat, worden afgeraden behalve als strikt noodzakelijk voor ⢠Niet zelfstandig medicatie te stoppen en contact op te nemen met de.
| 556 | nvog |
dan wel overdracht van het feit dat iemand een actuele kinderwens heeft, kan alleen met toestemming van de vrouw Indien zij hier geen toestemming voor geeft, wordt een overzicht van de gegevens door de betreffende zorgverlener op papier meegegeven aan de vrouw met kinderwens, zodat zij de gegevens zelf door kan geven aan de vaste apotheker en huisarts De vrouw wordt hierbij geattendeerd op het belang dat zorgverleners over relevante gegevens moeten kunnen beschikken en dat de vrouw met kinderwens hier dan zelf verantwoordelijk voor is (Rendering, ###) Lokaal zullen afspraken gemaakt moeten worden tussen apotheker, huisarts, verloskundige zorgverleners en eventueel overige medische zorgverleners, op welke wijze onderling gegevens over medicatie uitgewisseld worden Hiervoor zal bij de invoering van het Perinataal web-based dossier expliciet aandacht moeten zijn Afspraken over de gegevensuitwisseling over medicatie zullen verankerd moeten worden in de lokale afspraken die al bestaan tussen zorgverleners op basis <PERSOON> tijdens een preconceptieconsult samen met het paar een ⢠Medicatie op recept met de naam van de voorschrijvende arts ⢠Haar kinderwens te melden aan huisarts, behandelend specialist en ⢠Zelfzorgmiddelen alleen te starten na overleg met haar huisarts of ⢠Het doel van een medicatiebeoordeling, namelijk om bij alle middelen kritisch te kijken naar de indicatie, de veiligheid van het middel en ⢠Het uitgangspunt is dat middelen waar onvoldoende kennis over de veiligheid bestaat, worden afgeraden behalve als strikt noodzakelijk voor ⢠Niet zelfstandig medicatie te stoppen en contact op te nemen met de ⢠Enkelvoudige medicatie naar de huisarts of voorschrijvend arts ⢠Meerdere voorschriften naar de huisarts voor medicatiebeoordeling Evalueer de noodzaak tot wijziging of bijstelling van medicatie op recept op Neem in deze beoordeling de wens van de vrouw om borstvoeding te geven Indien medicatie wordt aangepast, informeer (met toestemming van de Vraag bij het voorschrijven van medicatie aan alle vrouwen in de vruchtbare Benadruk bij chronische medicatie de wenselijkheid om bij kinderwens op tijd de medicatie te heroverwegen in overleg met de arts â Apothekers hebben via de Kennisbank van de KNMP toegang tot aanvullende informatie ⪠Adviezen bij contra-indicatie Zwangerschap, borstvoeding, kinderwens vrouw en kinderwens man, afkomstig uit de <PERSOON>)) De verschillende elektronische voorschrijven (EVS) systemen kunnen via de G-standaard van informatie worden voorzien ten aanzien van veiligheid van medicatievoorschriften Ongeveer ##% van de apothekers en huisartsen hebben hier toegang toe via hun informatiesysteem maken hier gebruik van In de ziekenhuizen die een informatiesysteem hebben geïmplementeerd (ZIS) hebbende specialisten ook toegang tot de ⢠Rendering, JM Juridisch kader overdracht medicatiegegevens voor zorgverleners ⢠<PERSOON> van eerdere zwangerschappen kunnen gepaard gaan met een verhoogd herhalingsrisico bij een volgende zwangerschap De etiologie van complicaties tijdens de zwangerschap, geboorte en/of kraamperiode, is vaak multifactorieel De herhalingskans zal dan ook afhangen van de oorzaak en de mogelijkheid tot het behandelen/interveniëren van beïnvloedbare factoren zoals leefstijl- en werk gerelateerde risicoâs Deze onderwerpen en eventuele bijbehorende interventies worden.
| 568 | nvog |
de huisarts of voorschrijvend arts ⢠Meerdere voorschriften naar de huisarts voor medicatiebeoordeling Evalueer de noodzaak tot wijziging of bijstelling van medicatie op recept op Neem in deze beoordeling de wens van de vrouw om borstvoeding te geven Indien medicatie wordt aangepast, informeer (met toestemming van de Vraag bij het voorschrijven van medicatie aan alle vrouwen in de vruchtbare Benadruk bij chronische medicatie de wenselijkheid om bij kinderwens op tijd de medicatie te heroverwegen in overleg met de arts â Apothekers hebben via de Kennisbank van de KNMP toegang tot aanvullende informatie ⪠Adviezen bij contra-indicatie Zwangerschap, borstvoeding, kinderwens vrouw en kinderwens man, afkomstig uit de <PERSOON>)) De verschillende elektronische voorschrijven (EVS) systemen kunnen via de G-standaard van informatie worden voorzien ten aanzien van veiligheid van medicatievoorschriften Ongeveer ##% van de apothekers en huisartsen hebben hier toegang toe via hun informatiesysteem maken hier gebruik van In de ziekenhuizen die een informatiesysteem hebben geïmplementeerd (ZIS) hebbende specialisten ook toegang tot de ⢠Rendering, JM Juridisch kader overdracht medicatiegegevens voor zorgverleners ⢠<PERSOON> van eerdere zwangerschappen kunnen gepaard gaan met een verhoogd herhalingsrisico bij een volgende zwangerschap De etiologie van complicaties tijdens de zwangerschap, geboorte en/of kraamperiode, is vaak multifactorieel De herhalingskans zal dan ook afhangen van de oorzaak en de mogelijkheid tot het behandelen/interveniëren van beïnvloedbare factoren zoals leefstijl- en werk gerelateerde risicoâs Deze onderwerpen en eventuele bijbehorende interventies worden Zowel een kort ((# maanden) interval tussen twee zwangerschappen als een lang interval ()<LEEFTIJD> jaar) verhogen het risico van complicaties bij de pasgeborene, vooral vroeggeboorte of een laag geboortegewichten/of Er is niet altijd een effectieve interventie voorhanden voor een vrouw met een belaste obstetrische voorgeschiedenis Herhaling kan niet altijd worden voorkomen en de ernst van de complicaties zijn ook niet altijd te beperken Het doel van het preconceptieconsult is het informeren van het paar ten aanzien van het herhalingsrisico, de bestaande risicofactoren en het gezamenlijk opstellen van een In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan bod herhaalde miskramen, intra-uteriene groeirestrictie, vroeggeboorte, zwangerschapshypertensie en perinatale sterfte Voor wat betreft Zijn er effectieve interventies mogelijk voor de nieuwe zwangerschap die de uitkomst hiervan interval van tenminste # maanden en maximaal <LEEFTIJD> jaar na te streven (miskraam, groeivertraging, vroeggeboorte, hypertensie, perinatale Informeer alle paren over het herhalingsrisico van eerder <PERSOON> een individueel zorgplan op (op basis van gezamenlijke ⢠Agustin Conde-Agudelo, Anyeli Rosas-Bermúdez, <PERSOON> and Bij twee of meer geobjectiveerde miskramen is sprake van âherhaalde miskramenâ (NHG, ###; NVOG, ###) In geval van drie of meer miskramen in het eerste of in het tweede trimester (tot ## weken) wordt er volgens de RCOG-richtlijn van herhaalde miskraam gesproken (RCOG, ###) Ongeveer #% van de vrouwen in <LOCATIE> maakt twee klinisch geobjectiveerde miskramen door en #% maakt er <PERSOON> and Treatment of Couples with Recurrent First-trimester and Bij tenminste de helft van de paren met herhaalde miskraam levert de diagnostiek geen onderliggende.
| 606 | nvog |
interval tussen twee zwangerschappen als een lang interval ()<LEEFTIJD> jaar) verhogen het risico van complicaties bij de pasgeborene, vooral vroeggeboorte of een laag geboortegewichten/of Er is niet altijd een effectieve interventie voorhanden voor een vrouw met een belaste obstetrische voorgeschiedenis Herhaling kan niet altijd worden voorkomen en de ernst van de complicaties zijn ook niet altijd te beperken Het doel van het preconceptieconsult is het informeren van het paar ten aanzien van het herhalingsrisico, de bestaande risicofactoren en het gezamenlijk opstellen van een In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan bod herhaalde miskramen, intra-uteriene groeirestrictie, vroeggeboorte, zwangerschapshypertensie en perinatale sterfte Voor wat betreft Zijn er effectieve interventies mogelijk voor de nieuwe zwangerschap die de uitkomst hiervan interval van tenminste # maanden en maximaal <LEEFTIJD> jaar na te streven (miskraam, groeivertraging, vroeggeboorte, hypertensie, perinatale Informeer alle paren over het herhalingsrisico van eerder <PERSOON> een individueel zorgplan op (op basis van gezamenlijke ⢠Agustin Conde-Agudelo, Anyeli Rosas-Bermúdez, <PERSOON> and Bij twee of meer geobjectiveerde miskramen is sprake van âherhaalde miskramenâ (NHG, ###; NVOG, ###) In geval van drie of meer miskramen in het eerste of in het tweede trimester (tot ## weken) wordt er volgens de RCOG-richtlijn van herhaalde miskraam gesproken (RCOG, ###) Ongeveer #% van de vrouwen in <LOCATIE> maakt twee klinisch geobjectiveerde miskramen door en #% maakt er <PERSOON> and Treatment of Couples with Recurrent First-trimester and Bij tenminste de helft van de paren met herhaalde miskraam levert de diagnostiek geen onderliggende De belangrijkste risicofactor voor het krijgen van een miskraam is toename van de maternale leeftijd Ook een hogere leeftijd van de man ()<LEEFTIJD> jaar) is, onafhankelijk van de leeftijd van de moeder, geassocieerd met een verhoogde kans op miskramen (zie ook hoofdstuk <DATUM> Leeftijd) Een erkende onderliggende oorzaak of risicofactor speelt een rol bij ongeveer de helft van de paren Chromosoomafwijkingen bij de foetus Deze zijn bij ##-##% van de paren met herhaalde Chromosomale afwijkingen bij j een van de ouders Deze spelen een rol bij <DATUM> van de Endocriene ziekten zoals schildklierfunctiestoornissen of diabetes (zie ook hoofdstuk <DATUM> iabetes en <DATUM> Schildklierfunctiestoornissen) (NVOG, ###) Over het belang hiervan bestaat discussie (NHG, ###) De recentere RCOG-richtlijn vermeldt eveneens een verhoogd risico bij endocriene afwijkingen; echter alleen indien deze onbehandeld blijven (RCOG, ###) Zie Erfelijke trombofiliefactoren (antitrombine III, proteïne C, proteïne S, F V Leiden, factor II, factor VIII) (zie ook hoofdstuk <DATUM> Trombose) Een erfelijke trombofiliefactor geeft over het algemeen Vormafwijkingen van de uterus (NHG, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) Milde maternale hyperhomocysteïnemie (prevalentie vrouwen in NL #,#%) geeft mogelijk een Naast deze risicofactoren speelt leefstijl een rol Onder andere roken, het gebruik van alcohol of drugs en overgewicht tijdens de zwangerschap kunnen het risico op een miskraam verhogen (zie ook Volgens alle genoemde richtlijnen is verder onderzoek naar de mogelijke oorzaak geïndiceerd indien er sprake is van herhaalde miskramen (NHG, ###; NHG ###; LESA, ###; NVOG, ###; RCOG, ###).
| 677 | nvog |
De belangrijkste risicofactor voor het krijgen van een miskraam is toename van de maternale leeftijd Ook een hogere leeftijd van de man ()<LEEFTIJD> jaar) is, onafhankelijk van de leeftijd van de moeder, geassocieerd met een verhoogde kans op miskramen (zie ook hoofdstuk <DATUM> Leeftijd) Een erkende onderliggende oorzaak of risicofactor speelt een rol bij ongeveer de helft van de paren Chromosoomafwijkingen bij de foetus Deze zijn bij ##-##% van de paren met herhaalde Chromosomale afwijkingen bij j een van de ouders Deze spelen een rol bij <DATUM> van de Endocriene ziekten zoals schildklierfunctiestoornissen of diabetes (zie ook hoofdstuk <DATUM> iabetes en <DATUM> Schildklierfunctiestoornissen) (NVOG, ###) Over het belang hiervan bestaat discussie (NHG, ###) De recentere RCOG-richtlijn vermeldt eveneens een verhoogd risico bij endocriene afwijkingen; echter alleen indien deze onbehandeld blijven (RCOG, ###) Zie Erfelijke trombofiliefactoren (antitrombine III, proteïne C, proteïne S, F V Leiden, factor II, factor VIII) (zie ook hoofdstuk <DATUM> Trombose) Een erfelijke trombofiliefactor geeft over het algemeen Vormafwijkingen van de uterus (NHG, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) Milde maternale hyperhomocysteïnemie (prevalentie vrouwen in NL #,#%) geeft mogelijk een Naast deze risicofactoren speelt leefstijl een rol Onder andere roken, het gebruik van alcohol of drugs en overgewicht tijdens de zwangerschap kunnen het risico op een miskraam verhogen (zie ook Volgens alle genoemde richtlijnen is verder onderzoek naar de mogelijke oorzaak geïndiceerd indien er sprake is van herhaalde miskramen (NHG, ###; NHG ###; LESA, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) ###) Effectieve interventies met als doel een ongunstige zwangerschapsuitkomst te voorkomen, zijn Karyotypering (chromosoomonderzoek) kan volgens de richtlijnen aangeboden bij twee of meer miskramen, mits de vrouw jonger is dan <LEEFTIJD> jaar (NVOG, ###) De kans dat er dan een genetische afwijking bij een van de ouders gevonden wordt, varieert van <DATUM> en hangt af van het aantal miskramen dat iemand zelf heeft doorgemaakt, het voorkomen van miskramen bij eerstegraads familieleden en de leeftijd van de vrouw Indien er een afwijking gevonden wordt, dient er een verwijzing plaats te vinden naar een klinisch geneticus Door middel van bloedonderzoek (lupus anticoagulans, anticardiolipine antistoffen, anti-bèta # glycoproteïne) kan de diagnose antifosfolipidesyndroom worden vastgesteld en als zodanig behandeld worden tijdens een eventuele volgende zwangerschap (NVOG, ###; RCOG, ###) Indien het antifosfolipidesyndroom gevonden wordt, kan door middel van een behandeling met aspirine en laag-moleculairgewicht-heparine (LMWH) vanaf positieve hartactie bij een zo vroeg mogelijke termijn de kans op een doorgaande zwangerschap worden verhoogd (NVOG, ###) Bij een voorgeschiedenis met aanwijzingen op een stollingsstoornis (doorgemaakte longembolie of trombosebeen) of bij een positieve familieanamnese voor trombose en/of trombofilie wordt zowel in de NVOG-richtlijn als in de RCOG-richtlijn geadviseerd te testen op erfelijke trombofiliefactoren (antitrombine III, proteïne C, proteïne S, F V Leiden, factor II, factor VIII) Beschikbare therapie voor erfelijke trombofilie is afhankelijk van het gevonden type afwijking Heparinebehandeling kan de kans op een doorgaande zwangerschap vergroten Dit wordt Het verrichten van een resectie van een eventueel uterusseptum wordt niet aangeraden (NVOG, (NVOG, ###).
| 692 | nvog |
Effectieve interventies met als doel een ongunstige zwangerschapsuitkomst te voorkomen, zijn Karyotypering (chromosoomonderzoek) kan volgens de richtlijnen aangeboden bij twee of meer miskramen, mits de vrouw jonger is dan <LEEFTIJD> jaar (NVOG, ###) De kans dat er dan een genetische afwijking bij een van de ouders gevonden wordt, varieert van <DATUM> en hangt af van het aantal miskramen dat iemand zelf heeft doorgemaakt, het voorkomen van miskramen bij eerstegraads familieleden en de leeftijd van de vrouw Indien er een afwijking gevonden wordt, dient er een verwijzing plaats te vinden naar een klinisch geneticus Door middel van bloedonderzoek (lupus anticoagulans, anticardiolipine antistoffen, anti-bèta # glycoproteïne) kan de diagnose antifosfolipidesyndroom worden vastgesteld en als zodanig behandeld worden tijdens een eventuele volgende zwangerschap (NVOG, ###; RCOG, ###) Indien het antifosfolipidesyndroom gevonden wordt, kan door middel van een behandeling met aspirine en laag-moleculairgewicht-heparine (LMWH) vanaf positieve hartactie bij een zo vroeg mogelijke termijn de kans op een doorgaande zwangerschap worden verhoogd (NVOG, ###) Bij een voorgeschiedenis met aanwijzingen op een stollingsstoornis (doorgemaakte longembolie of trombosebeen) of bij een positieve familieanamnese voor trombose en/of trombofilie wordt zowel in de NVOG-richtlijn als in de RCOG-richtlijn geadviseerd te testen op erfelijke trombofiliefactoren (antitrombine III, proteïne C, proteïne S, F V Leiden, factor II, factor VIII) Beschikbare therapie voor erfelijke trombofilie is afhankelijk van het gevonden type afwijking Heparinebehandeling kan de kans op een doorgaande zwangerschap vergroten Dit wordt Het verrichten van een resectie van een eventueel uterusseptum wordt niet aangeraden (NVOG, (NVOG, ###) voor dit beleid en dat de aanbeveling mogelijk verandert bij herziening van de richtlijn, in De huisarts bespreekt met het paar de mogelijkheid tot chromosoomonderzoek wanneer er sprake is van twee of meer miskramen (NHG, ###) Bij vrouwen met herhaalde miskramen is chromosoomonderzoek in de eerste lijn niet meer geïndiceerd; dit onderzoek vindt alleen in de tweede lijn plaats op strikte indicatie Hiervoor verwijst de huisarts naar de gynaecoloog (NHG, ###) Deze verwijst het paar door naar het regionale klinisch-genetisch <INSTELLING> voor verdere voorlichting en Herhaalde miskramen zijn op zichzelf geen reden voor zwangerschapscontroles door de specialist of tot (poli)klinische partus (NHG, ###) Wel kan de huisarts overwegen het paar na twee of meer spontane miskramen te verwijzen naar de gynaecoloog Hierbij wordt door de huisarts met het paar besproken dat de kans klein is dat er een onderliggende afwijking wordt gevonden waarvan de Bij tenminste ##% van de paren met herhaalde miskramen blijft de oorzaak onbekend De belangrijkste risicofactor voor herhaalde miskramen is een toenemende maternale leeftijd Onderzoek naar een mogelijke oorzaak is bij meer dan twee miskramen is aangewezen Op basis van de beschikbare richtlijnen adviseert de PIL-werkgroep om na twee of meer miskramen het beleid rondom herhaalde miskramen met de vrouw of het paar te bespreken, waarbij de huisarts of verloskundige een verwijzing naar de gynaecoloog overweegt (NHG, ###; NVOG, ###) In sommige regioâs bestaat de mogelijkheid het paar naar een gespecialiseerd spreekuur (herhaalde miskraam of.
| 619 | nvog |
beleid en dat de aanbeveling mogelijk verandert bij herziening van de richtlijn, in De huisarts bespreekt met het paar de mogelijkheid tot chromosoomonderzoek wanneer er sprake is van twee of meer miskramen (NHG, ###) Bij vrouwen met herhaalde miskramen is chromosoomonderzoek in de eerste lijn niet meer geïndiceerd; dit onderzoek vindt alleen in de tweede lijn plaats op strikte indicatie Hiervoor verwijst de huisarts naar de gynaecoloog (NHG, ###) Deze verwijst het paar door naar het regionale klinisch-genetisch <INSTELLING> voor verdere voorlichting en Herhaalde miskramen zijn op zichzelf geen reden voor zwangerschapscontroles door de specialist of tot (poli)klinische partus (NHG, ###) Wel kan de huisarts overwegen het paar na twee of meer spontane miskramen te verwijzen naar de gynaecoloog Hierbij wordt door de huisarts met het paar besproken dat de kans klein is dat er een onderliggende afwijking wordt gevonden waarvan de Bij tenminste ##% van de paren met herhaalde miskramen blijft de oorzaak onbekend De belangrijkste risicofactor voor herhaalde miskramen is een toenemende maternale leeftijd Onderzoek naar een mogelijke oorzaak is bij meer dan twee miskramen is aangewezen Op basis van de beschikbare richtlijnen adviseert de PIL-werkgroep om na twee of meer miskramen het beleid rondom herhaalde miskramen met de vrouw of het paar te bespreken, waarbij de huisarts of verloskundige een verwijzing naar de gynaecoloog overweegt (NHG, ###; NVOG, ###) In sommige regioâs bestaat de mogelijkheid het paar naar een gespecialiseerd spreekuur (herhaalde miskraam of behandelingen bekend Aan paren met onverklaarde herhaalde miskramen kan dan worden uitgelegd - door de huisarts, verloskundige of gynaecoloog - dat de kans op een doorgaande zwangerschap gemiddeld ##-##% is Deze kans is afhankelijk van de leeftijd van de vrouw en het aantal doorgemaakte miskramen Begeleiding in geval van onverklaarde herhaalde miskraam dient gericht te zijn op Dat in (tenminste) ##% van de gevallen de oorzaak van de miskramen Dat de kans op een miskraam groter wordt met het toenemen van de Bespreek leefstijl en mogelijke interventies in relatie tot een miskraam (overgewicht, roken en alcoholgebruik, blootstelling aan chemicaliën en <PERSOON> paren met twee of meer miskramen naar een gynaecoloog Richt begeleiding in het geval van onverklaarde herhaalde miskramen op adequate Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad, ###; Foetale groeirestrictie (FGR), ook wel Intra-uteriene groeirestrictie (IUGR) genoemd, gaat gepaard met een verhoogde kans op perinatale morbiditeit en mortaliteit en een verhoogd risico op een gestoorde ontwikkeling, op diabetes en hypertensie in het latere leven van het kind De prevalentie hangt af van de definitie van foetale groeirestrictie en ligt tussen de <DATUM> Groeirestrictie wordt gedefinieerd als een echoscopisch geschat foetaal gewicht onder de p##, echoscopische buikomvang onder de p## of afbuigende groei (definitie afbuiging van het echoscopisch foetaal gewicht of de echoscopische buikomvang van minimaal ## percentielen, bijv van p## naar p## met een minimum interval van # weken) (KNOV, ###; NVOG, ###) Een neonaat met een te laag geboortegewicht voor de termijn van.
| 615 | nvog |
dan worden uitgelegd - door de huisarts, verloskundige of gynaecoloog - dat de kans op een doorgaande zwangerschap gemiddeld ##-##% is Deze kans is afhankelijk van de leeftijd van de vrouw en het aantal doorgemaakte miskramen Begeleiding in geval van onverklaarde herhaalde miskraam dient gericht te zijn op Dat in (tenminste) ##% van de gevallen de oorzaak van de miskramen Dat de kans op een miskraam groter wordt met het toenemen van de Bespreek leefstijl en mogelijke interventies in relatie tot een miskraam (overgewicht, roken en alcoholgebruik, blootstelling aan chemicaliën en <PERSOON> paren met twee of meer miskramen naar een gynaecoloog Richt begeleiding in het geval van onverklaarde herhaalde miskramen op adequate Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad, ###; Foetale groeirestrictie (FGR), ook wel Intra-uteriene groeirestrictie (IUGR) genoemd, gaat gepaard met een verhoogde kans op perinatale morbiditeit en mortaliteit en een verhoogd risico op een gestoorde ontwikkeling, op diabetes en hypertensie in het latere leven van het kind De prevalentie hangt af van de definitie van foetale groeirestrictie en ligt tussen de <DATUM> Groeirestrictie wordt gedefinieerd als een echoscopisch geschat foetaal gewicht onder de p##, echoscopische buikomvang onder de p## of afbuigende groei (definitie afbuiging van het echoscopisch foetaal gewicht of de echoscopische buikomvang van minimaal ## percentielen, bijv van p## naar p## met een minimum interval van # weken) (KNOV, ###; NVOG, ###) Een neonaat met een te laag geboortegewicht voor de termijn van In ### was er bij ##% van de gevallen van à terme perinatale sterfte (N=###) sprake van een geboortegewicht (p## (Perinatale Foetale groeirestrictie in de voorgeschiedenis gaat gepaard met een verhoogd herhalingsrisico in een volgende zwangerschap (tweede zwangerschap RR <DATUM> derde zwangerschap na tweemaal te klein kind RR <DATUM> derde zwangerschap na eenmaal te klein kind RR <DATUM> (KNOV, ###; NVOG, ###) Wegens de verhoogde kans op perinatale morbiditeit en mortaliteit is het belangrijk dat risicofactoren voor foetale groeirestrictie worden opgespoord en waar mogelijk behandeld worden Het preconceptieconsult biedt de mogelijkheid om de herhalingsrisicoâs, het beleid en de inhoud van het zorgplan met het paar te bespreken (KNOV, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) Bekende risicofactoren voor een FGR zijn onder andere een small for gestational age kind in de anamnese, eerdere zwangerschap met hypertensie, infecties, chronische hypertensie, diabetes met vaatlijden, nierziekte, antifosfolipide syndroom, zwangerschapsinterval van minder dan zes maanden of meer dan ## maanden, verhoogde maternale leeftijd ()<LEEFTIJD> jaar), zwangerschap (<LEEFTIJD> jaar, IVFzwangerschap, alcohol- en cocaïnegebruik, roken, obesitas, ondergewicht, lage sociaaleconomische status (SES), een lage fruitinname (minder dan een stuk fruit per week) en dagelijks intensieve lichaamsbeweging (activiteit waarvan men buiten adem raakt), (KNOV, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) Daarnaast is small for gestational age bij een van de ouders zelf ook een belangrijke risicofactor Alle gebruikte richtlijnen geven aan dat het vermijden van risicofactoren zoals roken, drugs, alcohol en stress de belangrijkste interventies zijn om FGR te voorkomen (KNOV, ###; NHG, ###; NVOG, ###; RCOG, ###).
| 697 | nvog |
##% van de gevallen van à terme perinatale sterfte (N=###) sprake van een geboortegewicht (p## (Perinatale Foetale groeirestrictie in de voorgeschiedenis gaat gepaard met een verhoogd herhalingsrisico in een volgende zwangerschap (tweede zwangerschap RR <DATUM> derde zwangerschap na tweemaal te klein kind RR <DATUM> derde zwangerschap na eenmaal te klein kind RR <DATUM> (KNOV, ###; NVOG, ###) Wegens de verhoogde kans op perinatale morbiditeit en mortaliteit is het belangrijk dat risicofactoren voor foetale groeirestrictie worden opgespoord en waar mogelijk behandeld worden Het preconceptieconsult biedt de mogelijkheid om de herhalingsrisicoâs, het beleid en de inhoud van het zorgplan met het paar te bespreken (KNOV, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) Bekende risicofactoren voor een FGR zijn onder andere een small for gestational age kind in de anamnese, eerdere zwangerschap met hypertensie, infecties, chronische hypertensie, diabetes met vaatlijden, nierziekte, antifosfolipide syndroom, zwangerschapsinterval van minder dan zes maanden of meer dan ## maanden, verhoogde maternale leeftijd ()<LEEFTIJD> jaar), zwangerschap (<LEEFTIJD> jaar, IVFzwangerschap, alcohol- en cocaïnegebruik, roken, obesitas, ondergewicht, lage sociaaleconomische status (SES), een lage fruitinname (minder dan een stuk fruit per week) en dagelijks intensieve lichaamsbeweging (activiteit waarvan men buiten adem raakt), (KNOV, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) Daarnaast is small for gestational age bij een van de ouders zelf ook een belangrijke risicofactor Alle gebruikte richtlijnen geven aan dat het vermijden van risicofactoren zoals roken, drugs, alcohol en stress de belangrijkste interventies zijn om FGR te voorkomen (KNOV, ###; NHG, ###; NVOG, ###; RCOG, ###) starten Overweeg bij over- of ondergewicht desgewenst verwijzing naar een diëtist (KNOV, ###) Naast opsporing en behandeling of vermijden van risicofactoren zijn er geen effectieve interventies Acetylsalicylzuur lijkt een gunstig effect te hebben op neonatale uitkomst bij vrouwen met een hoog risico op foetale groeirestrictie op basis van placentaire insufficiëntie indien dit vóór een zwangerschapsduur van zestien weken wordt gestart en gegeven tot een zwangerschapsduur van ## weken Op basis van de literatuur is het niet mogelijk aan te geven welke risicofactoren of indicaties het beste gebruikt kunnen worden voor het stellen van de indicatie voor preventie van groeivertraging Bij FGR in de anamnese wordt aanbevolen een gynaecoloog te consulteren (NHG, ###) Het huidige beleid zoals in de VIL staat omschreven, beveelt dit aan in geval van groeirestrictie in de anamnese bij Paren met een groei vertraagd kind in de anamnese hebben een verhoogd herhalingsrisico Slechte leefstijlgewoontes, lage sociaaleconomische status (SES) en maternale ziekte zijn Wanneer een kind geboren wordt met een te laag gewicht gegeven de zwangerschapsduur (gewicht (p#) en direct postpartum onder de zorg van de kinderarts valt, dan adviseert de PIL-werkgroep preconceptiezorg ter sprake te brengen tijdens de nacontrole door zowel de kinder- als de jeugdarts Een preconceptioneel consult bij de gynaecoloog of het interprofessioneel geboorteteam is dan geïndiceerd en wordt met het paar besproken Tijdens het preconceptioneel consult dient aandacht besteed te worden aan de opsporing van risicofactoren voor FGR Voorlichting ten aanzien van de risicofactoren is dan essentieel Ook dient profylaxe met acetylsalicylzuur reeds preconceptioneel.
| 663 | nvog |
ondergewicht desgewenst verwijzing naar een diëtist (KNOV, ###) Naast opsporing en behandeling of vermijden van risicofactoren zijn er geen effectieve interventies Acetylsalicylzuur lijkt een gunstig effect te hebben op neonatale uitkomst bij vrouwen met een hoog risico op foetale groeirestrictie op basis van placentaire insufficiëntie indien dit vóór een zwangerschapsduur van zestien weken wordt gestart en gegeven tot een zwangerschapsduur van ## weken Op basis van de literatuur is het niet mogelijk aan te geven welke risicofactoren of indicaties het beste gebruikt kunnen worden voor het stellen van de indicatie voor preventie van groeivertraging Bij FGR in de anamnese wordt aanbevolen een gynaecoloog te consulteren (NHG, ###) Het huidige beleid zoals in de VIL staat omschreven, beveelt dit aan in geval van groeirestrictie in de anamnese bij Paren met een groei vertraagd kind in de anamnese hebben een verhoogd herhalingsrisico Slechte leefstijlgewoontes, lage sociaaleconomische status (SES) en maternale ziekte zijn Wanneer een kind geboren wordt met een te laag gewicht gegeven de zwangerschapsduur (gewicht (p#) en direct postpartum onder de zorg van de kinderarts valt, dan adviseert de PIL-werkgroep preconceptiezorg ter sprake te brengen tijdens de nacontrole door zowel de kinder- als de jeugdarts Een preconceptioneel consult bij de gynaecoloog of het interprofessioneel geboorteteam is dan geïndiceerd en wordt met het paar besproken Tijdens het preconceptioneel consult dient aandacht besteed te worden aan de opsporing van risicofactoren voor FGR Voorlichting ten aanzien van de risicofactoren is dan essentieel Ook dient profylaxe met acetylsalicylzuur reeds preconceptioneel Bespreek het beleid bij een volgende zwangerschap met paren met Vroeggeboorte is gedefinieerd als geboorte bij een zwangerschapsduur vanaf ## weken en korter dan ## weken Het is de belangrijkste oorzaak van perinatale sterfte in <LOCATIE> en de complicaties bij het kind op de lange termijn kunnen aanzienlijk zijn (NVOG, ###) De incidentie van vroeggeboorte in <LOCATIE> is # tot #% (NVOG, ###) De meeste vroeggeboortes vinden plaats tussen de ##e en ##e week van de zwangerschap Ongeveer #,#% van de vroeggeboortes vinden plaats bij een Vrouwen die eerder een prematuur kind kregen, hebben een vijfmaal grotere kans op herhaling van risicofactoren beschreven uterusanomalie, exconisatie van de cervix, meerlingzwangerschap, bacteriële vaginose, asymptomatische bacteriurie, maternale leeftijd (<LEEFTIJD> jaar, matig (<DATUM> sigaretten per dag) tot veel ()## sigaretten per dag) roken, cocaïnegebruik, ondergewicht (BMI(## kg/m#), peridontitis, werken in ploegendienst en een cervixlengte korter dan ## mm (NHG, ###; NVOG, ###) Risicoscoringssystemen die het risico op een vroeggeboorte bepalen, zijn weinig sensitief en hebben een lage voorspellende waarde Deze systemen worden niet zinvol geacht bij vrouwen met een vroeggeboorte in de voorgeschiedenis om de herhalingskans te bepalen (NVOG, ###) Daarnaast wordt de meerwaarde van het uitvoeren van een fibronectine test om het risico op vroeggeboorte te berekenen betwijfelt, zolang er geen studies zijn die het nut van interventies aantonen (NVOG, ###) Tevens is er onvoldoende bewijs voor het screenen op bacteriële vaginose of asymptomatische bacteriurie (NVOG, ###) Het behandelen van parodontitis tijdens de zwangerschap heeft geen bewezen nut (ACOG, ###; NVOG, ###).
| 649 | nvog |
een volgende zwangerschap met paren met Vroeggeboorte is gedefinieerd als geboorte bij een zwangerschapsduur vanaf ## weken en korter dan ## weken Het is de belangrijkste oorzaak van perinatale sterfte in <LOCATIE> en de complicaties bij het kind op de lange termijn kunnen aanzienlijk zijn (NVOG, ###) De incidentie van vroeggeboorte in <LOCATIE> is # tot #% (NVOG, ###) De meeste vroeggeboortes vinden plaats tussen de ##e en ##e week van de zwangerschap Ongeveer #,#% van de vroeggeboortes vinden plaats bij een Vrouwen die eerder een prematuur kind kregen, hebben een vijfmaal grotere kans op herhaling van risicofactoren beschreven uterusanomalie, exconisatie van de cervix, meerlingzwangerschap, bacteriële vaginose, asymptomatische bacteriurie, maternale leeftijd (<LEEFTIJD> jaar, matig (<DATUM> sigaretten per dag) tot veel ()## sigaretten per dag) roken, cocaïnegebruik, ondergewicht (BMI(## kg/m#), peridontitis, werken in ploegendienst en een cervixlengte korter dan ## mm (NHG, ###; NVOG, ###) Risicoscoringssystemen die het risico op een vroeggeboorte bepalen, zijn weinig sensitief en hebben een lage voorspellende waarde Deze systemen worden niet zinvol geacht bij vrouwen met een vroeggeboorte in de voorgeschiedenis om de herhalingskans te bepalen (NVOG, ###) Daarnaast wordt de meerwaarde van het uitvoeren van een fibronectine test om het risico op vroeggeboorte te berekenen betwijfelt, zolang er geen studies zijn die het nut van interventies aantonen (NVOG, ###) Tevens is er onvoldoende bewijs voor het screenen op bacteriële vaginose of asymptomatische bacteriurie (NVOG, ###) Het behandelen van parodontitis tijdens de zwangerschap heeft geen bewezen nut (ACOG, ###; NVOG, ###) van een algemene goede gezondheid, vrouwen moeten worden gecounseld over het belang van een Bij een vrouwen met een spontane vroeggeboorte onder de ## weken in de anamnese wordt de optie om in een volgende zwangerschap vanaf week ## tot week ##, wekelijks progesteron voor te schrijven om een recidief vroeggeboorte te voorkomen besproken (NVOG, ###) Nieuwe recentere studies zijn niet meegenomen in de onderbouwing van deze gedateerde richtlijn De NICE-richtlijn adviseert Het herhaaldelijk meten van de cervixlengte vanaf een zwangerschapsduur van ##-## weken is geïndiceerd bij vrouwen met een hoog risico op vroeggeboorte (NVOG, ###) Wanneer er sprake is van een voorgaande vroeggeboorte en een cervixlengte korter dan ## mm gemeten tussen week ## en ## van de zwangerschap wordt internationaal geadviseerd het plaatsen van een cerclage te Bij vroeggeboorte (## weken in de anamnese wordt aanbevolen om preconceptioneel te verwijzen naar de gynaecoloog om de mogelijkheid van profylaxe met progesteron te bespreken (NVOG, ###) Vrouwen die eerder prematuur bevallen zijn hebben een verhoogde herhalingskans Het herhalingsrisico is mede afhankelijk van de eventuele bijkomende risicofactoren De optie van het preventief voorschrijven van progesteron vanaf week ## dient besproken te worden met vrouwen die een (onverklaarde) vroeggeboorte onder de ## weken in de anamnese Het serieel meten van de cervixlengte vanaf ##-## weken is geïndiceerd bij vrouwen met een Het plaatsen van een cerclage wordt geadviseerd bij een cervixinsufficiëntie in de anamnese en kan worden overwogen bij een cervix korter dan ## mm.
| 672 | nvog |
een algemene goede gezondheid, vrouwen moeten worden gecounseld over het belang van een Bij een vrouwen met een spontane vroeggeboorte onder de ## weken in de anamnese wordt de optie om in een volgende zwangerschap vanaf week ## tot week ##, wekelijks progesteron voor te schrijven om een recidief vroeggeboorte te voorkomen besproken (NVOG, ###) Nieuwe recentere studies zijn niet meegenomen in de onderbouwing van deze gedateerde richtlijn De NICE-richtlijn adviseert Het herhaaldelijk meten van de cervixlengte vanaf een zwangerschapsduur van ##-## weken is geïndiceerd bij vrouwen met een hoog risico op vroeggeboorte (NVOG, ###) Wanneer er sprake is van een voorgaande vroeggeboorte en een cervixlengte korter dan ## mm gemeten tussen week ## en ## van de zwangerschap wordt internationaal geadviseerd het plaatsen van een cerclage te Bij vroeggeboorte (## weken in de anamnese wordt aanbevolen om preconceptioneel te verwijzen naar de gynaecoloog om de mogelijkheid van profylaxe met progesteron te bespreken (NVOG, ###) Vrouwen die eerder prematuur bevallen zijn hebben een verhoogde herhalingskans Het herhalingsrisico is mede afhankelijk van de eventuele bijkomende risicofactoren De optie van het preventief voorschrijven van progesteron vanaf week ## dient besproken te worden met vrouwen die een (onverklaarde) vroeggeboorte onder de ## weken in de anamnese Het serieel meten van de cervixlengte vanaf ##-## weken is geïndiceerd bij vrouwen met een Het plaatsen van een cerclage wordt geadviseerd bij een cervixinsufficiëntie in de anamnese en kan worden overwogen bij een cervix korter dan ## mm bespreken bij een vroeggeboorte van (## weken in de voorgeschiedenis In dit geval kan de gynaecoloog in overleg met het paar een tijdige behandeling met progesteron tijdens een toekomstige zwangerschap overwegen en een antenataal zorgplan opstellen Ook wordt dan het serieel meten van Het bewijs voor een goede mondhygiëne voor de zwangerschap ter voorkoming van vroeggeboorte is niet evident Wel blijkt het effectief ter voorkoming van zwangerschapshypertensie en is een goede mondhygiëne in ieder geval van belang voor iedereen De PIL-werkgroep beveelt conform de richtlijnen geen standaard verwijzing naar de tandarts of mondhygiëniste aan Uiteraard kan naar Ten aanzien van extreme vroeggeboorte (##-## weken) in de voorgeschiedenis kan een consult bij de kinderarts of klinisch geneticus overwogen worden en dient dit besproken te worden door de gynaecoloog, verloskundige of huisarts De kinderarts of klinisch geneticus kan de ouders ondersteunen bij een realistische beeldvorming van de prognose van een vroeggeboren kind indien de kans zich herhaalt in de toekomst Ook kunnen ze informatie verschaffen over de herhalingskans al drugsgebruik, ondergewicht, zie hoofdstuk #) met paren met <PERSOON> bij een vroeggeboorte (## weken in de anamnese naar de Bespreek het te verwachten beleid bij een volgende zwangerschap met Seriële cervixlengtemeting bij vrouwen met een hoog risico Bespreek het belang van goede mondhygiëne en verwijs indien gewenst Hypertensieve aandoeningen tijdens de zwangerschap, met name de complicaties van pre-eclampsie, eclampsie en HELLP (Hemolyse, Elevated Liver enzymes Low Platelets (afbraak van de rode bloedcellen, verhoogde leverenzymen en een laag aantal bloedplaatjes)), vormen een belangrijke oorzaak van hoofdstuk #.
| 606 | nvog |
weken in de voorgeschiedenis In dit geval kan de gynaecoloog in overleg met het paar een tijdige behandeling met progesteron tijdens een toekomstige zwangerschap overwegen en een antenataal zorgplan opstellen Ook wordt dan het serieel meten van Het bewijs voor een goede mondhygiëne voor de zwangerschap ter voorkoming van vroeggeboorte is niet evident Wel blijkt het effectief ter voorkoming van zwangerschapshypertensie en is een goede mondhygiëne in ieder geval van belang voor iedereen De PIL-werkgroep beveelt conform de richtlijnen geen standaard verwijzing naar de tandarts of mondhygiëniste aan Uiteraard kan naar Ten aanzien van extreme vroeggeboorte (##-## weken) in de voorgeschiedenis kan een consult bij de kinderarts of klinisch geneticus overwogen worden en dient dit besproken te worden door de gynaecoloog, verloskundige of huisarts De kinderarts of klinisch geneticus kan de ouders ondersteunen bij een realistische beeldvorming van de prognose van een vroeggeboren kind indien de kans zich herhaalt in de toekomst Ook kunnen ze informatie verschaffen over de herhalingskans al drugsgebruik, ondergewicht, zie hoofdstuk #) met paren met <PERSOON> bij een vroeggeboorte (## weken in de anamnese naar de Bespreek het te verwachten beleid bij een volgende zwangerschap met Seriële cervixlengtemeting bij vrouwen met een hoog risico Bespreek het belang van goede mondhygiëne en verwijs indien gewenst Hypertensieve aandoeningen tijdens de zwangerschap, met name de complicaties van pre-eclampsie, eclampsie en HELLP (Hemolyse, Elevated Liver enzymes Low Platelets (afbraak van de rode bloedcellen, verhoogde leverenzymen en een laag aantal bloedplaatjes)), vormen een belangrijke oorzaak van hoofdstuk # Dit hoofdstuk gaat alleen over hypertensieve aandoeningen die zich hebben ontwikkeld tijdens een (voorgaande) zwangerschap Onder zwangerschapshypertensie wordt verstaan een systolische bloeddruk â¥### mmHg en/of diastolische bloeddruk â¥## mmHg na ## weken zwangerschapsduur, tweemaal gemeten met een tussenpoos van minimaal # uur, bij een vrouw die voordien een normale bloeddruk had (conform de ISSHP-definitie) (KNOV, ###; NVOG, ###; Tranquilli, ###) Bij een systolische bloeddruk â¥### mmHg en/of een diastolische bloeddruk â¥### mmHg wordt er gesproken van een ernstige Er is sprake van pre-eclampsie in geval van zwangerschapshypertensie in combinatie met proteïnurie (⥠### mg/## uur) (KNOV, ###; NVOG ###) Internationale richtlijnen laten deze definitie los en spreken van een pre-eclampsie wanneer er sprake is van hypertensie en ten minste een van de volgende drie kernmerken proteïnurie, nieuwe neurologische klachten of foetale groeivertraging (ISSHP, ###) Ongeveer een op de tien zwangeren ontwikkelt een hypertensieve aandoening in de Vrouwen met ernstige hypertensie of vrouwen die pre-eclampsie ontwikkelen, hebben een grotere kans op foetale groeirestrictie, vroeggeboorte, neonatale morbiditeit en perinatale sterfte dan vrouwen die geen pre-eclampsie krijgen Hoe vroeger in de zwangerschap de manifestatie van de hypertensie, hoe groter de gevolgen voor de moeder en het kind zijn (KNOV, ###) Omdat een doorgemaakte pre-eclampsie en HELLP gepaard gaan met een herhalingskans op een hypertensieve aandoening tijdens een volgende zwangerschap, moet er ten tijde van een preconceptioneel consult aandacht worden besteed aan het bestaan van hypertensie in een Voor de inhoud en organisatie van zorg zijn de volgende kwaliteitsdocumenten geraadpleegd.
| 636 | nvog |
hoofdstuk gaat alleen over hypertensieve aandoeningen die zich hebben ontwikkeld tijdens een (voorgaande) zwangerschap Onder zwangerschapshypertensie wordt verstaan een systolische bloeddruk â¥### mmHg en/of diastolische bloeddruk â¥## mmHg na ## weken zwangerschapsduur, tweemaal gemeten met een tussenpoos van minimaal # uur, bij een vrouw die voordien een normale bloeddruk had (conform de ISSHP-definitie) (KNOV, ###; NVOG, ###; Tranquilli, ###) Bij een systolische bloeddruk â¥### mmHg en/of een diastolische bloeddruk â¥### mmHg wordt er gesproken van een ernstige Er is sprake van pre-eclampsie in geval van zwangerschapshypertensie in combinatie met proteïnurie (⥠### mg/## uur) (KNOV, ###; NVOG ###) Internationale richtlijnen laten deze definitie los en spreken van een pre-eclampsie wanneer er sprake is van hypertensie en ten minste een van de volgende drie kernmerken proteïnurie, nieuwe neurologische klachten of foetale groeivertraging (ISSHP, ###) Ongeveer een op de tien zwangeren ontwikkelt een hypertensieve aandoening in de Vrouwen met ernstige hypertensie of vrouwen die pre-eclampsie ontwikkelen, hebben een grotere kans op foetale groeirestrictie, vroeggeboorte, neonatale morbiditeit en perinatale sterfte dan vrouwen die geen pre-eclampsie krijgen Hoe vroeger in de zwangerschap de manifestatie van de hypertensie, hoe groter de gevolgen voor de moeder en het kind zijn (KNOV, ###) Omdat een doorgemaakte pre-eclampsie en HELLP gepaard gaan met een herhalingskans op een hypertensieve aandoening tijdens een volgende zwangerschap, moet er ten tijde van een preconceptioneel consult aandacht worden besteed aan het bestaan van hypertensie in een Voor de inhoud en organisatie van zorg zijn de volgende kwaliteitsdocumenten geraadpleegd Een doorgemaakte pre-eclampsie en/of HELLP gaan gepaard met een herhalingskans op een hypertensieve aandoening tijdens een volgende zwangerschap (KNOV, ###; NHG, ###) De herhalingskans van zwangerschapshypertensie varieert tussen de ## en ##% en in geval van preeclampsie #-##% (KNOV, ###) Andere risicofactoren voor een hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap zijn BMI hoger dan ## kg/m# voor de zwangerschap en het ontbreken van de âmidpregnancy dropâ of bloeddrukstijging voor de ##e week (NHG, ###a) Mogelijke risicofactoren waar het verband minder duidelijk is, zijn nullipariteit, pre-eclampsie in de familie, een van de aanstaande ouders is zelf geboren uit een zwangerschap met pre-eclampsie, leeftijd )<LEEFTIJD> jaar, peridontale infecties, fysiek zwaar werk met veel tillen en opstaan (zie hoofdstuk # Arbeidsomstandigheden), een partner van een andere etnische afkomst dan de zwangere (KNOV, ###, NHG, ###a) Het tijdsinterval tussen zwangerschappen beïnvloedt ook het risico op pre-eclampsie Een periode van minder dan twee jaar tussen de zwangerschappen vermindert het risico op pre-eclampsie met bijna de helft Een lange periode tussen twee zwangerschappen (vijf jaar of meer) lijkt het risico op pre-eclampsie te verhogen (KNOV, ###a) Bedraagt de periode meer dan tien jaar, dan is het risico weer gelijk aan dat van een nullipara (KNOV, Van de vrouwen die pre-eclampsie hebben gehad is er bij respectievelijk ##% en ##% drie maanden na de bevalling nog sprake van hypertensie en proteïnurie Na twee jaar zijn deze percentages gedaald tot respectievelijk ##% en #% (KNOV, ###) Na een zwangerschap met pre-eclampsie hebben.
| 707 | nvog |
en/of HELLP gaan gepaard met een herhalingskans op een hypertensieve aandoening tijdens een volgende zwangerschap (KNOV, ###; NHG, ###) De herhalingskans van zwangerschapshypertensie varieert tussen de ## en ##% en in geval van preeclampsie #-##% (KNOV, ###) Andere risicofactoren voor een hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap zijn BMI hoger dan ## kg/m# voor de zwangerschap en het ontbreken van de âmidpregnancy dropâ of bloeddrukstijging voor de ##e week (NHG, ###a) Mogelijke risicofactoren waar het verband minder duidelijk is, zijn nullipariteit, pre-eclampsie in de familie, een van de aanstaande ouders is zelf geboren uit een zwangerschap met pre-eclampsie, leeftijd )<LEEFTIJD> jaar, peridontale infecties, fysiek zwaar werk met veel tillen en opstaan (zie hoofdstuk # Arbeidsomstandigheden), een partner van een andere etnische afkomst dan de zwangere (KNOV, ###, NHG, ###a) Het tijdsinterval tussen zwangerschappen beïnvloedt ook het risico op pre-eclampsie Een periode van minder dan twee jaar tussen de zwangerschappen vermindert het risico op pre-eclampsie met bijna de helft Een lange periode tussen twee zwangerschappen (vijf jaar of meer) lijkt het risico op pre-eclampsie te verhogen (KNOV, ###a) Bedraagt de periode meer dan tien jaar, dan is het risico weer gelijk aan dat van een nullipara (KNOV, Van de vrouwen die pre-eclampsie hebben gehad is er bij respectievelijk ##% en ##% drie maanden na de bevalling nog sprake van hypertensie en proteïnurie Na twee jaar zijn deze percentages gedaald tot respectievelijk ##% en #% (KNOV, ###) Na een zwangerschap met pre-eclampsie hebben op hypertensie vergeleken met vrouwen die een ongecompliceerde zwangerschap hebben doorgemaakt (KNOV, ###; NVOG, ###) Vrouwen die tijdens een vorige zwangerschap zwangerschapshypertensie hadden, hebben een #,# keer verhoogd risico op hart- en vaatziekten en een vier keer zo hoge kans op hypertensie (NVOG, ###) Het toegenomen relatieve risico op hart- en vaatziekten bij vrouwen met een pre-eclampsie in de voorgeschiedenis zijn een reden voor verdere diagnostiek en behandeling met betrekking tot cardiovasculair risicomanagement (NVOG, ###) Voor relatieve risicoâs geen reden om verdere diagnostiek en behandeling in te zetten (NVOG, ###) Volgens de NHG-standaard is er bij vrouwen die zwangerschapscomplicaties (zoals hypertensie en preeclampsie) hebben doorgemaakt aanleiding om een risicoprofiel voor hart- en vaatziekten op te stellen De NVOG-richtlijn gaat niet in op risicoselectie en andere preventieve maatregelen anders dan preconceptieconsult aandacht te besteden aan het identificeren van risicofactoren voor een hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap Deze risicofactoren kunnen dan aanleiding geven tot een advies dat kan leiden tot preventie of een afgenomen kans op een hypertensieve aandoening vaststellen van eventuele chronische hypertensie door het meten van de bloeddruk; bij een SBD â¥### en/ of DBD â¥## geven van voorlichting over de mogelijke risicoâs voor een eventuele zwangerschap en doorverwijzen naar de huisarts voor verdere evaluatie en eventuele geven van voorlichting over het belang van een gezond gewicht het vermijden van fysiek zwaar geven van het advies om voorafgaande aan een zwangerschap te zorgen voor goede nagaan of herhalingsrisicoâs al besproken zijn na een gecompliceerde vorige zwangerschap Bij.
| 670 | nvog |
die een ongecompliceerde zwangerschap hebben doorgemaakt (KNOV, ###; NVOG, ###) Vrouwen die tijdens een vorige zwangerschap zwangerschapshypertensie hadden, hebben een #,# keer verhoogd risico op hart- en vaatziekten en een vier keer zo hoge kans op hypertensie (NVOG, ###) Het toegenomen relatieve risico op hart- en vaatziekten bij vrouwen met een pre-eclampsie in de voorgeschiedenis zijn een reden voor verdere diagnostiek en behandeling met betrekking tot cardiovasculair risicomanagement (NVOG, ###) Voor relatieve risicoâs geen reden om verdere diagnostiek en behandeling in te zetten (NVOG, ###) Volgens de NHG-standaard is er bij vrouwen die zwangerschapscomplicaties (zoals hypertensie en preeclampsie) hebben doorgemaakt aanleiding om een risicoprofiel voor hart- en vaatziekten op te stellen De NVOG-richtlijn gaat niet in op risicoselectie en andere preventieve maatregelen anders dan preconceptieconsult aandacht te besteden aan het identificeren van risicofactoren voor een hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap Deze risicofactoren kunnen dan aanleiding geven tot een advies dat kan leiden tot preventie of een afgenomen kans op een hypertensieve aandoening vaststellen van eventuele chronische hypertensie door het meten van de bloeddruk; bij een SBD â¥### en/ of DBD â¥## geven van voorlichting over de mogelijke risicoâs voor een eventuele zwangerschap en doorverwijzen naar de huisarts voor verdere evaluatie en eventuele geven van voorlichting over het belang van een gezond gewicht het vermijden van fysiek zwaar geven van het advies om voorafgaande aan een zwangerschap te zorgen voor goede nagaan of herhalingsrisicoâs al besproken zijn na een gecompliceerde vorige zwangerschap Bij Het profylactisch gebruik van een lage dosering aspirine (acetylsalicylzuur) kan de kans op preeclampsie verlagen Aspirine kan worden overwogen bij alle vrouwen met een hoog risico op preeclampsie (NICE, ###; ISSHP, ###) Ook aan vrouwen met meer dan één matige risicofactor (eerste zwangerschap, â¥<LEEFTIJD> jaar, zwangerschapsinterval â¥<LEEFTIJD> jaar, BMI â¥## kg/m#, een eerstegraads familielid met pre-eclampsie, meerlingenzwangerschap) voor pre-eclampsie kan een dagelijkse dosis aspirine worden geadviseerd Het gebruik van aspirine dient in elk geval voor de ##e â ##e zwangerschapsweek gestart te worden en tot ## weken doorgegeven te worden (NICE, ###; ISSHP, ###) Bij ernstige pre-eclampsie of HELLP in de obstetrische anamnese dient een gynaecoloog geconsulteerd te worden (NHG, ###) De huisarts speelt een rol in het cardiovasculair risicomanagement (het adviseren om hart- en vaatziekten te voorkomen of de progressie van hart- en vaatziekten tegen te gaan) bij vrouwen die een zwangerschap met pre-eclampsie hebben doorgemaakt (NVOG, ###) Vrouwen met zwangerschapshypertensie in een voorafgaande zwangerschap worden tijdens een nieuwe zwangerschap begeleid door de eerste lijn (VIL, ###) De begeleiding van vrouwen met (pre-) eclampsie of HELLP-syndroom in de voorgeschiedenis zal in overleg in de eerste of tweede lijn Er zijn verschillende risicofactoren voor het krijgen van een hypertensieve aandoening tijdens Er zijn factoren die deels te beïnvloeden zijn om de kans op herhaling van een hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap te verkleinen, zoals een verhoogd BMI en zware arbeid Het toegenomen relatieve risico op hart- en vaatziekten bij vrouwen met een pre-eclampsie in.
| 650 | nvog |
aspirine (acetylsalicylzuur) kan de kans op preeclampsie verlagen Aspirine kan worden overwogen bij alle vrouwen met een hoog risico op preeclampsie (NICE, ###; ISSHP, ###) Ook aan vrouwen met meer dan één matige risicofactor (eerste zwangerschap, â¥<LEEFTIJD> jaar, zwangerschapsinterval â¥<LEEFTIJD> jaar, BMI â¥## kg/m#, een eerstegraads familielid met pre-eclampsie, meerlingenzwangerschap) voor pre-eclampsie kan een dagelijkse dosis aspirine worden geadviseerd Het gebruik van aspirine dient in elk geval voor de ##e â ##e zwangerschapsweek gestart te worden en tot ## weken doorgegeven te worden (NICE, ###; ISSHP, ###) Bij ernstige pre-eclampsie of HELLP in de obstetrische anamnese dient een gynaecoloog geconsulteerd te worden (NHG, ###) De huisarts speelt een rol in het cardiovasculair risicomanagement (het adviseren om hart- en vaatziekten te voorkomen of de progressie van hart- en vaatziekten tegen te gaan) bij vrouwen die een zwangerschap met pre-eclampsie hebben doorgemaakt (NVOG, ###) Vrouwen met zwangerschapshypertensie in een voorafgaande zwangerschap worden tijdens een nieuwe zwangerschap begeleid door de eerste lijn (VIL, ###) De begeleiding van vrouwen met (pre-) eclampsie of HELLP-syndroom in de voorgeschiedenis zal in overleg in de eerste of tweede lijn Er zijn verschillende risicofactoren voor het krijgen van een hypertensieve aandoening tijdens Er zijn factoren die deels te beïnvloeden zijn om de kans op herhaling van een hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap te verkleinen, zoals een verhoogd BMI en zware arbeid Het toegenomen relatieve risico op hart- en vaatziekten bij vrouwen met een pre-eclampsie in geven de beperkte toegenomen risicoâs geen reden voor verdere diagnostiek en behandeling Bij een SBD â¥### en/ of DBD â¥## dient tijdens het preconceptieconsult voorlichting gegeven te worden over de mogelijke risicoâs voor een eventuele zwangerschap en doorverwezen te worden naar de huisarts voor verdere evaluatie en eventuele behandeling; Aspirine kan worden overwogen bij alle vrouwen met een hoog risico op of met meer dan één matige risicofactor (eerste zwangerschap, â¥<LEEFTIJD> jaar, zwangerschapsinterval â¥<LEEFTIJD> jaar, BMI â¥## Preconceptiezorg zal vooral plaatsvinden tijdens nazorg (door de gynaecoloog, verloskundige, huisarts, kinderarts of jeugdarts) na een eerdere zwangerschap waarbij sprake geweest is van vrouwen voor en is daarmee een veelvoorkomend probleem De PIL-werkgroep acht het niet altijd primair nodig om een vrouw met zwangerschapswens en zwangerschapshypertensie in het verleden naar een gynaecoloog te verwijzen Wanneer een vrouw ernstige hypertensie of pre-eclampsie heeft doorgemaakt, zal in overleg met de vrouw een consult met de gynaecoloog worden geadviseerd Tijdens het preconceptieconsult kan duidelijk worden gemaakt wat het herhalingsrisico is en wat Vrouwen die een ernstige hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap hebben doorgemaakt, rapporteren tot een jaar na de bevalling psychosociale klachten (KNOV, ###) De psychosociale nazorg na een zwangerschap met een hypertensieve aandoening is daarom zeer van belang Dat vergt gezamenlijke aandacht en is belangrijk om met vertrouwen een nieuwe zwangerschap aan te gaan Het paar kan gewezen worden op de patiëntenvereniging HELLP Deze stichting zet zich in voor Informeer of afspraken gemaakt zijn over adviezen rondom hypertensie t a v een.
| 641 | nvog |
behandeling Bij een SBD â¥### en/ of DBD â¥## dient tijdens het preconceptieconsult voorlichting gegeven te worden over de mogelijke risicoâs voor een eventuele zwangerschap en doorverwezen te worden naar de huisarts voor verdere evaluatie en eventuele behandeling; Aspirine kan worden overwogen bij alle vrouwen met een hoog risico op of met meer dan één matige risicofactor (eerste zwangerschap, â¥<LEEFTIJD> jaar, zwangerschapsinterval â¥<LEEFTIJD> jaar, BMI â¥## Preconceptiezorg zal vooral plaatsvinden tijdens nazorg (door de gynaecoloog, verloskundige, huisarts, kinderarts of jeugdarts) na een eerdere zwangerschap waarbij sprake geweest is van vrouwen voor en is daarmee een veelvoorkomend probleem De PIL-werkgroep acht het niet altijd primair nodig om een vrouw met zwangerschapswens en zwangerschapshypertensie in het verleden naar een gynaecoloog te verwijzen Wanneer een vrouw ernstige hypertensie of pre-eclampsie heeft doorgemaakt, zal in overleg met de vrouw een consult met de gynaecoloog worden geadviseerd Tijdens het preconceptieconsult kan duidelijk worden gemaakt wat het herhalingsrisico is en wat Vrouwen die een ernstige hypertensieve aandoening tijdens de zwangerschap hebben doorgemaakt, rapporteren tot een jaar na de bevalling psychosociale klachten (KNOV, ###) De psychosociale nazorg na een zwangerschap met een hypertensieve aandoening is daarom zeer van belang Dat vergt gezamenlijke aandacht en is belangrijk om met vertrouwen een nieuwe zwangerschap aan te gaan Het paar kan gewezen worden op de patiëntenvereniging HELLP Deze stichting zet zich in voor Informeer of afspraken gemaakt zijn over adviezen rondom hypertensie t a v een Geef voorlichting t a v (leefstijl)factoren die de kans op herhaling kunnen <PERSOON> naar de huisarts indien preconceptioneel opnieuw een verhoogde ⢠<PERSOON> JP, Hingorani AD, et al Pre-eclampsia and risk of cardiovascular disease and cancer in later life systematic review and meta-analysis <PERSOON> EAP, Molas M, et al Resolution of hypertension and proteinuria after ⢠Tranquilli AL, <PERSOON> L, et al <PERSOON> classification, diagnosis and management of the hypertensive disorders of pregnancy A revised statement from the ISSHP Pregnancy Perinatale sterfte omvat sterfte van de neonaat tijdens de zwangerschap, bevalling en in de eerste week na de geboorte De World Health Organization definieert perinatale sterfte als ââfoetale sterfte bij zwangerschappen vanaf ## weken zwangerschapsduur en indien de zwangerschapsduur onbekend is, met een geboortegewicht van tenminste ### gram én binnen # dagen na de geboorte (WHO) " In <LOCATIE> is sinds ### een afname te zien in aantallen perinatale sterfte van #,#% naar #,#% in ### Perinatale sterfte is een belangrijke uitkomstindicator van de kwaliteit van de zorg verleend tijdens de zwangerschap en de bevalling De gezondheid en leefstijl van de vrouw voor en tijdens de zwangerschap is tevens van invloed op de perinatale sterfte Perinatale sterfte heeft grote impact op de ouders, het psychosociaal welbevinden, en kan leiden tot een postpartumdepressie en posttraumatische stressstoornis Derhalve is perinatale sterfte in de voorgeschiedenis een belangrijk In het algemeen zullen paren na het meemaken van perinatale sterfte een follow-up gesprek gehad hebben bij een gynaecoloog.
| 609 | nvog |
herhaling kunnen <PERSOON> naar de huisarts indien preconceptioneel opnieuw een verhoogde ⢠<PERSOON> JP, Hingorani AD, et al Pre-eclampsia and risk of cardiovascular disease and cancer in later life systematic review and meta-analysis <PERSOON> EAP, Molas M, et al Resolution of hypertension and proteinuria after ⢠Tranquilli AL, <PERSOON> L, et al <PERSOON> classification, diagnosis and management of the hypertensive disorders of pregnancy A revised statement from the ISSHP Pregnancy Perinatale sterfte omvat sterfte van de neonaat tijdens de zwangerschap, bevalling en in de eerste week na de geboorte De World Health Organization definieert perinatale sterfte als ââfoetale sterfte bij zwangerschappen vanaf ## weken zwangerschapsduur en indien de zwangerschapsduur onbekend is, met een geboortegewicht van tenminste ### gram én binnen # dagen na de geboorte (WHO) " In <LOCATIE> is sinds ### een afname te zien in aantallen perinatale sterfte van #,#% naar #,#% in ### Perinatale sterfte is een belangrijke uitkomstindicator van de kwaliteit van de zorg verleend tijdens de zwangerschap en de bevalling De gezondheid en leefstijl van de vrouw voor en tijdens de zwangerschap is tevens van invloed op de perinatale sterfte Perinatale sterfte heeft grote impact op de ouders, het psychosociaal welbevinden, en kan leiden tot een postpartumdepressie en posttraumatische stressstoornis Derhalve is perinatale sterfte in de voorgeschiedenis een belangrijk In het algemeen zullen paren na het meemaken van perinatale sterfte een follow-up gesprek gehad hebben bij een gynaecoloog doodsoorzaak, de kans op herhaling en hoe herhaling eventueel te voorkomen is Ook komt tijdens het follow-up gesprek vaak de prognose van een eventuele volgende zwangerschap aan de orde, mede afhankelijk van de bevindingen van nader verrichte diagnostiek bij de vrouw, de foetus en zo mogelijk haar partner en kunnen al algemene preconceptieadviezen gegeven worden (NVOG, ###) Tijdens het preconceptieconsult dient nagegaan te worden of ouders op de hoogte zijn van de oorzaak van de perinatale sterfte De kans op herhaling en hoe deze herhaling te voorkomen, is afhankelijk van de oorzaak en de leefstijl van de vrouw De belangrijkste risicofactoren voor perinatale sterfte zijn vroeggeboorte, foetale groeirestrictie, aangeboren afwijkingen en een lage Apgarscore (NHG, ###) Ook leefstijlfactoren, zoals roken en alcoholgebruik verhogen het risico op perinatale sterfte Daarnaast lijkt (niet onderkende) zwangerschapsdiabetes een belangrijke oorzaak van intra-uteriene vruchtdood (IUVD) Vrouwen met een IUVD in de voorgeschiedenis dienen in een volgende zwangerschap gescreend te worden op zwangerschapsdiabetes (NVOG, ###) Algemene preconceptieadviezen zijn van belang, onder andere stoppen met roken, alcohol- en drugsgebruik (zie hoofdstukken <DATUM> en <DATUM> Vrouwen dient geadviseerd te worden voorafgaand aan een volgende zwangerschap zeker niet aan te komen wanneer ze overgewicht hebben (BMI)## kg/m#) (NVOG, ###) In het algemeen geldt dat wanneer de tijd tussen twee zwangerschappen korter dan zes maanden is, de kans op medische problemen in een volgende zwangerschap verhoogd is (NVOG, Perinatale sterfte heeft een grote psychosociale impact op de ouders en directbetrokkenen Belangrijk.
| 612 | nvog |
de kans op herhaling en hoe herhaling eventueel te voorkomen is Ook komt tijdens het follow-up gesprek vaak de prognose van een eventuele volgende zwangerschap aan de orde, mede afhankelijk van de bevindingen van nader verrichte diagnostiek bij de vrouw, de foetus en zo mogelijk haar partner en kunnen al algemene preconceptieadviezen gegeven worden (NVOG, ###) Tijdens het preconceptieconsult dient nagegaan te worden of ouders op de hoogte zijn van de oorzaak van de perinatale sterfte De kans op herhaling en hoe deze herhaling te voorkomen, is afhankelijk van de oorzaak en de leefstijl van de vrouw De belangrijkste risicofactoren voor perinatale sterfte zijn vroeggeboorte, foetale groeirestrictie, aangeboren afwijkingen en een lage Apgarscore (NHG, ###) Ook leefstijlfactoren, zoals roken en alcoholgebruik verhogen het risico op perinatale sterfte Daarnaast lijkt (niet onderkende) zwangerschapsdiabetes een belangrijke oorzaak van intra-uteriene vruchtdood (IUVD) Vrouwen met een IUVD in de voorgeschiedenis dienen in een volgende zwangerschap gescreend te worden op zwangerschapsdiabetes (NVOG, ###) Algemene preconceptieadviezen zijn van belang, onder andere stoppen met roken, alcohol- en drugsgebruik (zie hoofdstukken <DATUM> en <DATUM> Vrouwen dient geadviseerd te worden voorafgaand aan een volgende zwangerschap zeker niet aan te komen wanneer ze overgewicht hebben (BMI)## kg/m#) (NVOG, ###) In het algemeen geldt dat wanneer de tijd tussen twee zwangerschappen korter dan zes maanden is, de kans op medische problemen in een volgende zwangerschap verhoogd is (NVOG, Perinatale sterfte heeft een grote psychosociale impact op de ouders en directbetrokkenen Belangrijk Het is aangetoond dat moeders vaak meer psychische problemen ervaren wanneer ze snel weer zwanger zijn na een perinatale sterfte Daarentegen ervaren partners meer psychologische problemen als een nieuwe zwangerschap wordt uitgesteld (NVOG, ###) Derhalve is het van belang eventuele psychische klachten uit te vragen en wordt aanbevolen de voordelen te bespreken van het wachten met een nieuwe zwangerschap tot belangrijke psychologische problemen zijn verbeterd of verdwenen Alle zorgverleners dienen zich bewust te zijn van het feit dat vrouwen die te maken hadden met een perinatale sterfte kwetsbaar zijn voor een postpartum depressie en hechtingsproblemen (NVOG, Perinatale sterfte in de voorgeschiedenis vormt aanleiding tot overleg indien een volgende zwangerschap aan de orde is De NVOG adviseert #e lijns zorg en bevalling in het ziekenhuis bij een Na perinatale sterfte vindt altijd een follow-up gesprek plaats waarin de ouders zijn geïnformeerd over de meest waarschijnlijke oorzaak, kans op herhaling en hoe herhaling te Er dient aandacht te zijn voor de psychosociale gevolgen van een perinatale sterfte In een preconceptioneel consult met vrouwen die te maken hebben gehad met perinatale sterfte, dient aandacht te zijn voor mogelijk psychische klachten De zorgverlener dient voorzichtig te zijn in het sturen wat het juiste moment is om weer zwanger te worden (<PERSOON>, ###; Rådestad, ###) Afhankelijk van de bevindingen over de oorzaak van de perinatale sterfte, kan op indicatie trombofilieonderzoek bij de vrouw worden aangeboden Bij verdenking op chromosomale/syndromale afwijkingen of dysmorfe kenmerken, is een verwijzing naar een klinisch geneticus geïndiceerd.
| 594 | nvog |
is aangetoond dat moeders vaak meer psychische problemen ervaren wanneer ze snel weer zwanger zijn na een perinatale sterfte Daarentegen ervaren partners meer psychologische problemen als een nieuwe zwangerschap wordt uitgesteld (NVOG, ###) Derhalve is het van belang eventuele psychische klachten uit te vragen en wordt aanbevolen de voordelen te bespreken van het wachten met een nieuwe zwangerschap tot belangrijke psychologische problemen zijn verbeterd of verdwenen Alle zorgverleners dienen zich bewust te zijn van het feit dat vrouwen die te maken hadden met een perinatale sterfte kwetsbaar zijn voor een postpartum depressie en hechtingsproblemen (NVOG, Perinatale sterfte in de voorgeschiedenis vormt aanleiding tot overleg indien een volgende zwangerschap aan de orde is De NVOG adviseert #e lijns zorg en bevalling in het ziekenhuis bij een Na perinatale sterfte vindt altijd een follow-up gesprek plaats waarin de ouders zijn geïnformeerd over de meest waarschijnlijke oorzaak, kans op herhaling en hoe herhaling te Er dient aandacht te zijn voor de psychosociale gevolgen van een perinatale sterfte In een preconceptioneel consult met vrouwen die te maken hebben gehad met perinatale sterfte, dient aandacht te zijn voor mogelijk psychische klachten De zorgverlener dient voorzichtig te zijn in het sturen wat het juiste moment is om weer zwanger te worden (<PERSOON>, ###; Rådestad, ###) Afhankelijk van de bevindingen over de oorzaak van de perinatale sterfte, kan op indicatie trombofilieonderzoek bij de vrouw worden aangeboden Bij verdenking op chromosomale/syndromale afwijkingen of dysmorfe kenmerken, is een verwijzing naar een klinisch geneticus geïndiceerd Indien er een genetische oorzaak aan ten grondslag lag, verwijs Informeer of afspraken gemaakt zijn en adviezen t a v een volgende Zo niet of indien onduidelijk, verwijs naar de gynaecoloog Ga het gesprek aan met de aanwezige kennis en verwijs zo nodig terug naar ⢠<PERSOON> RJ Postponing pregnancy after perinatal death Perspectives on ⢠Perined Perinatale Zorg in <PERSOON> K, et al Advice given by healthcare professionals to mothers concerning subsequent pregnancy after stillbirth Acta Obstet Gynecol Scand De kans op een kind met een aangeboren aandoening in de algemene populatie in <LOCATIE> bedraagt # tot #% (Huisartsengenetica nl) Een deel daarvan is erfelijk Met de hielprikscreening worden bijna alle pasgeborenen op ## vaak recessief erfelijke ziekten getest De verwachting is dat dit verder uitgebreid zal worden tot ## aandoeningen, waarvan de meeste stofwisselingsziekten zijn (GR,###) De prevalentie van erfelijke aandoeningen is op populatieniveau beperkt Gezamenlijk zorgen zij echter voor een grote ziektelast De impact van erfelijke aandoeningen op het leven van ouders en familie is groot Voor sommige paren loopt het risico op een kind met een erfelijke aandoening op tot ##% Het afnemen van een adequate familieanamnese (zie inhoud van zorg) is dan ook een essentieel onderdeel van het preconceptioneel consult Via deze anamnese kunnen monogeen overervende aandoeningen en een verhoogde kans op dragerschap van een gebalanceerde chromosoomafwijking.
| 561 | nvog |
er een genetische oorzaak aan ten grondslag lag, verwijs Informeer of afspraken gemaakt zijn en adviezen t a v een volgende Zo niet of indien onduidelijk, verwijs naar de gynaecoloog Ga het gesprek aan met de aanwezige kennis en verwijs zo nodig terug naar ⢠<PERSOON> RJ Postponing pregnancy after perinatal death Perspectives on ⢠Perined Perinatale Zorg in <PERSOON> K, et al Advice given by healthcare professionals to mothers concerning subsequent pregnancy after stillbirth Acta Obstet Gynecol Scand De kans op een kind met een aangeboren aandoening in de algemene populatie in <LOCATIE> bedraagt # tot #% (Huisartsengenetica nl) Een deel daarvan is erfelijk Met de hielprikscreening worden bijna alle pasgeborenen op ## vaak recessief erfelijke ziekten getest De verwachting is dat dit verder uitgebreid zal worden tot ## aandoeningen, waarvan de meeste stofwisselingsziekten zijn (GR,###) De prevalentie van erfelijke aandoeningen is op populatieniveau beperkt Gezamenlijk zorgen zij echter voor een grote ziektelast De impact van erfelijke aandoeningen op het leven van ouders en familie is groot Voor sommige paren loopt het risico op een kind met een erfelijke aandoening op tot ##% Het afnemen van een adequate familieanamnese (zie inhoud van zorg) is dan ook een essentieel onderdeel van het preconceptioneel consult Via deze anamnese kunnen monogeen overervende aandoeningen en een verhoogde kans op dragerschap van een gebalanceerde chromosoomafwijking Ook als er geen ziekte in de familie voorkomt, kan er sprake zijn van een verhoogde kans op het krijgen van een kind met een erfelijke ziekte De meeste mensen zijn drager van gemiddeld # tot # (ernstige) (autosomaal) recessieve ziekten (<PERSOON> zijn dan - zonder het te weten - drager van een aanleg die bij hun kinderen een erfelijke ziekte kan veroorzaken Naar schatting is # op de ### paren in de algemene bevolking een dragerpaar van een autosomaal recessieve aandoening (<PERSOON>, ###) Bij sommige bevolkingsgroepen in <LOCATIE> komt dragerschap van bepaalde zeldzame erfelijke ziektes (bv Hemoglobinopathieën) vaker voor Als beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening is er bij elke zwangerschap een kans van # op # (##%) op een aangedaan kind (voor meer informatie over de kans op overerving en over bevolkingsgroepen met een verhoogde kans op dragerschap (zie (WEBLINK); (WEBLINK); (WEBLINK)) In geval van verwantschap tussen partners is er ook een verhoogde kans op een kind met een recessief erfelijke ziekte Tijdens de preconceptiefase heeft een aanstaand ouderpaar meer reproductieve opties en is er sprake van minder emotionele- en tijdsdruk dan tijdens de zwangerschap (Bombard ###) Preconceptionele erfelijkheidsvoorlichting biedt paren met een kinderwens de mogelijkheid om zich te informeren en indien wenselijk gebruik te maken van erfelijkheidsonderzoek en/of dragerschapsscreening Dit vraagt om meer bewustwording van de mogelijkheden ten aanzien van erfelijke aandoeningen en dragerschap bij zowel de aanstaande ouders als bij zorgverleners.
| 575 | nvog |
als er geen ziekte in de familie voorkomt, kan er sprake zijn van een verhoogde kans op het krijgen van een kind met een erfelijke ziekte De meeste mensen zijn drager van gemiddeld # tot # (ernstige) (autosomaal) recessieve ziekten (<PERSOON> zijn dan - zonder het te weten - drager van een aanleg die bij hun kinderen een erfelijke ziekte kan veroorzaken Naar schatting is # op de ### paren in de algemene bevolking een dragerpaar van een autosomaal recessieve aandoening (<PERSOON>, ###) Bij sommige bevolkingsgroepen in <LOCATIE> komt dragerschap van bepaalde zeldzame erfelijke ziektes (bv Hemoglobinopathieën) vaker voor Als beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening is er bij elke zwangerschap een kans van # op # (##%) op een aangedaan kind (voor meer informatie over de kans op overerving en over bevolkingsgroepen met een verhoogde kans op dragerschap (zie (WEBLINK); (WEBLINK); (WEBLINK)) In geval van verwantschap tussen partners is er ook een verhoogde kans op een kind met een recessief erfelijke ziekte Tijdens de preconceptiefase heeft een aanstaand ouderpaar meer reproductieve opties en is er sprake van minder emotionele- en tijdsdruk dan tijdens de zwangerschap (Bombard ###) Preconceptionele erfelijkheidsvoorlichting biedt paren met een kinderwens de mogelijkheid om zich te informeren en indien wenselijk gebruik te maken van erfelijkheidsonderzoek en/of dragerschapsscreening Dit vraagt om meer bewustwording van de mogelijkheden ten aanzien van erfelijke aandoeningen en dragerschap bij zowel de aanstaande ouders als bij zorgverleners Zijn er interventies mogelijk voorafgaand aan de zwangerschap en hoe en door wie kunnen deze Hoe en door wie kunnen deze paren worden ondersteund bij het maken van een reproductieve keuze vóór de zwangerschap indien een (mogelijk) verhoogd risico wordt geconstateerd? Guidelines âfor preventive activities in general practiceâ (Royal Australian College of General Uit consultatie van een aantal experts bleek dat vooral rondom het testen op dragerschap nieuwe De onderwerpen MODY (Maturity-Onset Diabetes of the Young) en herhaalde miskraam worden in ⢠Verhoogde kans op het krijgen van een kind met een erfelijke aandoening De kans op een kind met een erfelijke aandoening is verhoogd als één van de toekomstige ouders zelf een genetische aandoening heeft of drager is, als er een (mogelijke) erfelijke aandoening bekend is bij een eerder kind of in de familie, of als er bij de zwangere zelf, in haar familie of in de familie van haar partner, herhaalde miskramen, doodgeboorte (vroeggeboorte, perinatale sterfte), of kinderen met een verstandelijke beperking en/of congenitale afwijking voorkomen Indien er geen sprake is van een belaste (familie)anamnese, kan er mogelijk toch sprake zijn van een verhoogde kans op een erfelijke aandoening op basis van (etnische) afkomst of consanguïniteit (NHG, huisartsengenetica, SOGC, ACOG) Een gevorderde leeftijd van de moeder (zie hoofdstuk <DATUM> Leeftijd) verhoogt de kans op aneuploidieën Een gevorderde leeftijd van de vader geeft een verhoogde kans op spontane âde novoâ genmutaties bij het kind Blootstelling aan ioniserende straling, bepaalde chemicaliën en geneesmiddelen (zie hoofdstuk # Arbeidsomstandigheden en chemische stoffen) verhogen de kans op.
| 612 | nvog |
zwangerschap en hoe en door wie kunnen deze Hoe en door wie kunnen deze paren worden ondersteund bij het maken van een reproductieve keuze vóór de zwangerschap indien een (mogelijk) verhoogd risico wordt geconstateerd? Guidelines âfor preventive activities in general practiceâ (Royal Australian College of General Uit consultatie van een aantal experts bleek dat vooral rondom het testen op dragerschap nieuwe De onderwerpen MODY (Maturity-Onset Diabetes of the Young) en herhaalde miskraam worden in ⢠Verhoogde kans op het krijgen van een kind met een erfelijke aandoening De kans op een kind met een erfelijke aandoening is verhoogd als één van de toekomstige ouders zelf een genetische aandoening heeft of drager is, als er een (mogelijke) erfelijke aandoening bekend is bij een eerder kind of in de familie, of als er bij de zwangere zelf, in haar familie of in de familie van haar partner, herhaalde miskramen, doodgeboorte (vroeggeboorte, perinatale sterfte), of kinderen met een verstandelijke beperking en/of congenitale afwijking voorkomen Indien er geen sprake is van een belaste (familie)anamnese, kan er mogelijk toch sprake zijn van een verhoogde kans op een erfelijke aandoening op basis van (etnische) afkomst of consanguïniteit (NHG, huisartsengenetica, SOGC, ACOG) Een gevorderde leeftijd van de moeder (zie hoofdstuk <DATUM> Leeftijd) verhoogt de kans op aneuploidieën Een gevorderde leeftijd van de vader geeft een verhoogde kans op spontane âde novoâ genmutaties bij het kind Blootstelling aan ioniserende straling, bepaalde chemicaliën en geneesmiddelen (zie hoofdstuk # Arbeidsomstandigheden en chemische stoffen) verhogen de kans op Tay-Sachs komen vaker voor in omschreven etnische populaties De prevalentie kan oplopen tot meer dan # op de ## personen CF komt bijvoorbeeld in <LOCATIE> relatief vaak voor Circa # op ## Nederlanders is drager van CF (NHG, ###) Hieronder volgt een lijst met groepen die een verhoogd risico hebben op een erfelijke ziekte ((WEBLINK)) Surinamers, Antillianen, Afrikanen, Turken, Marokkanen en mensen uit het Midden-<PERSOON>-Azië hebben een verhoogd risico op sikkelcelziekte en thalassemie <PERSOON> (Ashkenazi) afkomst hebben een verhoogd risico op verschillende ziekten, waaronder de ziekte van Canavan en de ziekte van Tay Sachs In de Volendamse gemeenschap komt pontocerebellaire hypoplasie type #, Rhizomele chondrodysplasia punctata type <PERSOON> imperfecta type II en III, en foetale akinesie vaker voor dan in de rest van <LOCATIE> Tijdens een screeningsonderzoek onder paren met een kinderwens bleek een op de drie drager te zijn van tenminste een van de genoemde aandoeningen Ongeveer #% is een dragerpaar met een verhoogde kans van # op # (##%) op het krijgen van een kind met een van deze vier ziekten ((WEBLINK)) Bij Consanguïniteit is er sprake van verwantschap tussen beide partners Meestal betreft het een neefnicht relatie Bij deze partners is een deel van hun DNA identiek, want dat is afkomstig van hun gezamenlijke voorouders Hierdoor is de kans dat beide partners drager zijn van eenzelfde autosomaal recessieve aandoening verhoogd Van alle neef-nicht paren vormt naar schatting circa #% daadwerkelijk zoân risicopaar.
| 614 | nvog |
in omschreven etnische populaties De prevalentie kan oplopen tot meer dan # op de ## personen CF komt bijvoorbeeld in <LOCATIE> relatief vaak voor Circa # op ## Nederlanders is drager van CF (NHG, ###) Hieronder volgt een lijst met groepen die een verhoogd risico hebben op een erfelijke ziekte ((WEBLINK)) Surinamers, Antillianen, Afrikanen, Turken, Marokkanen en mensen uit het Midden-<PERSOON>-Azië hebben een verhoogd risico op sikkelcelziekte en thalassemie <PERSOON> (Ashkenazi) afkomst hebben een verhoogd risico op verschillende ziekten, waaronder de ziekte van Canavan en de ziekte van Tay Sachs In de Volendamse gemeenschap komt pontocerebellaire hypoplasie type #, Rhizomele chondrodysplasia punctata type <PERSOON> imperfecta type II en III, en foetale akinesie vaker voor dan in de rest van <LOCATIE> Tijdens een screeningsonderzoek onder paren met een kinderwens bleek een op de drie drager te zijn van tenminste een van de genoemde aandoeningen Ongeveer #% is een dragerpaar met een verhoogde kans van # op # (##%) op het krijgen van een kind met een van deze vier ziekten ((WEBLINK)) Bij Consanguïniteit is er sprake van verwantschap tussen beide partners Meestal betreft het een neefnicht relatie Bij deze partners is een deel van hun DNA identiek, want dat is afkomstig van hun gezamenlijke voorouders Hierdoor is de kans dat beide partners drager zijn van eenzelfde autosomaal recessieve aandoening verhoogd Van alle neef-nicht paren vormt naar schatting circa #% daadwerkelijk zoân risicopaar aandoening is bij neef-nicht paren toegenomen van <DATUM> naar <DATUM> Het toegenomen risico is volledig te wijten aan de verhoogde kans op het krijgen van een kind met een autosomaal recessieve aandoening Voor consanguïne koppels bestaat een verhoogde kans om een dragerpaar te zijn Als beide partners drager zijn van dezelfde recessieve aandoening, dan bestaat er in elke zwangerschap een kans van ##% op het krijgen van een kind met deze betreffende aandoening Pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD) voorafgaande aan de zwangerschap, is een van de opties waar Consanguïne paren hebben op basis van dit verhoogde risico op een kind met een recessieve ziekte een medische indicatie voor een verwijzing naar een afdeling klinische genetica Ook bij een onbelaste familieanamnese ((WEBLINK)) Het advies is dit met consaguïne paren te bespreken en hen indien gewenst te verwijzen naar een afdeling klinische genetica, bij voorkeur voorafgaande Er kan bij de individuele afweging van een verwijzing onderscheid gemaakt worden tussen consanguïne paren met een (mogelijk) positieve en negatieve familieanamnese (zie ook organisatie van zorg) Op basis van de familie- en obstetrische anamnese en afkomst kan bepaald worden bij wie er sprake is van een verhoogd genetisch risico (RACGP, ###; SOCG, ###) Hiervoor kan de website (WEBLINK) gebruikt worden (Gezondheidsraad, ###; NHG, ###) Op deze website kunnen aanstaande ouders ter voorbereiding op het preconceptieconsult de paginaâs over aandoeningen in de familie, afkomt en consaguïniteit invullen De website huisartsengenetica nl adviseert een stamboom te tekenen Op deze website wordt een familieanamnese afgenomen van alle.
| 623 | nvog |
van <DATUM> naar <DATUM> Het toegenomen risico is volledig te wijten aan de verhoogde kans op het krijgen van een kind met een autosomaal recessieve aandoening Voor consanguïne koppels bestaat een verhoogde kans om een dragerpaar te zijn Als beide partners drager zijn van dezelfde recessieve aandoening, dan bestaat er in elke zwangerschap een kans van ##% op het krijgen van een kind met deze betreffende aandoening Pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD) voorafgaande aan de zwangerschap, is een van de opties waar Consanguïne paren hebben op basis van dit verhoogde risico op een kind met een recessieve ziekte een medische indicatie voor een verwijzing naar een afdeling klinische genetica Ook bij een onbelaste familieanamnese ((WEBLINK)) Het advies is dit met consaguïne paren te bespreken en hen indien gewenst te verwijzen naar een afdeling klinische genetica, bij voorkeur voorafgaande Er kan bij de individuele afweging van een verwijzing onderscheid gemaakt worden tussen consanguïne paren met een (mogelijk) positieve en negatieve familieanamnese (zie ook organisatie van zorg) Op basis van de familie- en obstetrische anamnese en afkomst kan bepaald worden bij wie er sprake is van een verhoogd genetisch risico (RACGP, ###; SOCG, ###) Hiervoor kan de website (WEBLINK) gebruikt worden (Gezondheidsraad, ###; NHG, ###) Op deze website kunnen aanstaande ouders ter voorbereiding op het preconceptieconsult de paginaâs over aandoeningen in de familie, afkomt en consaguïniteit invullen De website huisartsengenetica nl adviseert een stamboom te tekenen Op deze website wordt een familieanamnese afgenomen van alle toekomstige ouders (RACGP, ###((WEBLINK)),) Daarnaast wordt ook de uitslag van de hielprik ofwel de Neonatale Screening (NNS) opgevraagd om eventueel dragerschap sikkelcelziekte en thalassemie op te sporen, indien het paar al kinderen heeft (NHG, ###) Bij risicoparen op basis van afkomst wordt dragerschapsonderzoek besproken (Gezondheidsraad, ###; NHG, ###; KNOV, ###; (WEBLINK)) Als bij # van beide partners dragerschap wordt aangetoond is het belangrijk om ook de andere partner te test Het is van belang dat gevonden dragers erop gewezen worden dat ook familieleden kans hebben om drager te zijn Voor broers en Preconceptionele opties bij dragerparen kunnen zijn geen aanvullende maatregelen nemen, preimplantatie genetische diagnostiek (PGD), gebruik maken van donorzaad of donoreicellen of draagmoederschap of adoptie, overwegen of afzien van zwangerschap en in sommige culturen het zoeken naar een andere partner Paren kunnen er ook voor kiezen om de zwangerschap af te wachten en te zijner tijd gebruik te maken van prenatale diagnostiek HGC, ###; NHG, ###; De eerste counseling kan tijdens het preconceptieconsult door de huisarts, de verloskundige (of de gynaecoloog indien het preconceptieconsult daar plaatsvindt) gegeven worden (NHG, ###; VSOP Zorgstandaard, huisartengenetica nl) Het paar wordt geïnformeerd over het mogelijk verhoogde risico en kan verwezen worden naar een klinisch geneticus, indien het paar dit wenst Daar kunnen de mogelijkheden voor aanvullend onderzoek besproken worden (NHG, ###; VSOP, ###; (WEBLINK)) Er kunnen meerdere redenen zijn om te overleggen met een klinisch geneticus (bijvoorbeeld over twijfel over het risico) (NHG, ###) Een klinisch geneticus geeft.
| 660 | nvog |
(RACGP, ###((WEBLINK)),) Daarnaast wordt ook de uitslag van de hielprik ofwel de Neonatale Screening (NNS) opgevraagd om eventueel dragerschap sikkelcelziekte en thalassemie op te sporen, indien het paar al kinderen heeft (NHG, ###) Bij risicoparen op basis van afkomst wordt dragerschapsonderzoek besproken (Gezondheidsraad, ###; NHG, ###; KNOV, ###; (WEBLINK)) Als bij # van beide partners dragerschap wordt aangetoond is het belangrijk om ook de andere partner te test Het is van belang dat gevonden dragers erop gewezen worden dat ook familieleden kans hebben om drager te zijn Voor broers en Preconceptionele opties bij dragerparen kunnen zijn geen aanvullende maatregelen nemen, preimplantatie genetische diagnostiek (PGD), gebruik maken van donorzaad of donoreicellen of draagmoederschap of adoptie, overwegen of afzien van zwangerschap en in sommige culturen het zoeken naar een andere partner Paren kunnen er ook voor kiezen om de zwangerschap af te wachten en te zijner tijd gebruik te maken van prenatale diagnostiek HGC, ###; NHG, ###; De eerste counseling kan tijdens het preconceptieconsult door de huisarts, de verloskundige (of de gynaecoloog indien het preconceptieconsult daar plaatsvindt) gegeven worden (NHG, ###; VSOP Zorgstandaard, huisartengenetica nl) Het paar wordt geïnformeerd over het mogelijk verhoogde risico en kan verwezen worden naar een klinisch geneticus, indien het paar dit wenst Daar kunnen de mogelijkheden voor aanvullend onderzoek besproken worden (NHG, ###; VSOP, ###; (WEBLINK)) Er kunnen meerdere redenen zijn om te overleggen met een klinisch geneticus (bijvoorbeeld over twijfel over het risico) (NHG, ###) Een klinisch geneticus geeft Indien er daadwerkelijk een verhoogd risico blijkt op basis van de resultaten van het aanvullend onderzoek, zal de klinisch geneticus het paar ook gerichte informatie geven over hun reproductieve opties (bijvoorbeeld door middel van voortplantingstechnieken, zoals in De website HuisartsenGenetica nl geeft de volgende indicaties voor verwijzing naar een klinisch genetisch <INSTELLING> eerder kind met erfelijke aandoening of verstandelijke beperking; zelf erfelijke verstandelijke beperking in familieanamnese; consanguïniteit bij een (mogelijke) positieve familieanamnese voor een recessief autosomale aandoening en/of een gecompliceerd verwantschap (bijvoorbeeld als de partners dubbel neef en nicht zijn); meerdere miskramen en doodgeboorte in de voor- of familiegeschiedenis; paren van wie bekend is dat beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening en groepen met een verhoogde kans op dragerschap van erfelijke aandoeningen op basis van afkomst Op basis van etniciteit, of van zogenaamde oerfamilies bijvoorbeeld <LOCATIE>) en mensen uit de Joodse (Ashkenazi) gemeenschap Bij consanguïniteit zonder positieve familieanamnese is er tevens een indicatie, maar kan de mogelijkheid van een verwijzing naar een klinisch genetisch <INSTELLING> afgewogen worden met het paar Dragerschapsonderzoek vindt in principe plaats bij een klinisch geneticus Dragerschapsonderzoek naar hemoglobinopathie (HbP) op basis van afkomst (vroegere malariagebieden Suriname, Antillen, Afrika, Turkije, Marokko, het Midden-<PERSOON>-Azië) kan worden uitgevoerd door de huisarts of de verloskundige (NHG, ###; KNOV, ###) Indien beide ouders drager zijn van een HbP (sikkelcelziekte en thalassemie) en daardoor een sterk verhoogd risico hebben op een kind met de.
| 644 | nvog |
Indien er daadwerkelijk een verhoogd risico blijkt op basis van de resultaten van het aanvullend onderzoek, zal de klinisch geneticus het paar ook gerichte informatie geven over hun reproductieve opties (bijvoorbeeld door middel van voortplantingstechnieken, zoals in De website HuisartsenGenetica nl geeft de volgende indicaties voor verwijzing naar een klinisch genetisch <INSTELLING> eerder kind met erfelijke aandoening of verstandelijke beperking; zelf erfelijke verstandelijke beperking in familieanamnese; consanguïniteit bij een (mogelijke) positieve familieanamnese voor een recessief autosomale aandoening en/of een gecompliceerd verwantschap (bijvoorbeeld als de partners dubbel neef en nicht zijn); meerdere miskramen en doodgeboorte in de voor- of familiegeschiedenis; paren van wie bekend is dat beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening en groepen met een verhoogde kans op dragerschap van erfelijke aandoeningen op basis van afkomst Op basis van etniciteit, of van zogenaamde oerfamilies bijvoorbeeld <LOCATIE>) en mensen uit de Joodse (Ashkenazi) gemeenschap Bij consanguïniteit zonder positieve familieanamnese is er tevens een indicatie, maar kan de mogelijkheid van een verwijzing naar een klinisch genetisch <INSTELLING> afgewogen worden met het paar Dragerschapsonderzoek vindt in principe plaats bij een klinisch geneticus Dragerschapsonderzoek naar hemoglobinopathie (HbP) op basis van afkomst (vroegere malariagebieden Suriname, Antillen, Afrika, Turkije, Marokko, het Midden-<PERSOON>-Azië) kan worden uitgevoerd door de huisarts of de verloskundige (NHG, ###; KNOV, ###) Indien beide ouders drager zijn van een HbP (sikkelcelziekte en thalassemie) en daardoor een sterk verhoogd risico hebben op een kind met de Aanvullende counseling met een kinderhematoloog kan worden aangeboden om uitgebreid geïnformeerd te worden over de betekenis van het hebben van sikkelcelziekte of alfa- of bètathalassemie voor het leven van het (eventuele toekomstige) kind (KNOV, ###) Op basis van de familie- en de obstetrische anamnese kan bepaald worden bij wie er sprake is van een verhoogd genetisch risico De volgende paren hebben een verhoogde kans op het krijgen van een kind Herhaalde miskramen in de voor âof familiegeschiedenis (afhankelijk van aantal, leeftijd van de Paren van wie bekend is dat beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening Wanneer een van de aanstaande ouders drager is, hangt de kans op die bepaalde afwijking bij het kind af van het dragerschap van dezelfde aandoening bij de partner; Groepen met een verhoogde kans op dragerschap van erfelijke aandoeningen op basis van De huisarts, verloskundige of gynaecoloog informeert het paar over een mogelijk verhoogd risico en de eventuele (on)mogelijkheden van verder onderzoek Bij een verhoogd risico kan het paar, indien gewenst, voor uitgebreidere counseling en verder onderzoek verwezen worden naar de klinisch Een inschatting van het risico op erfelijke aandoeningen en de counseling daarover kan tijdens het preconceptieconsult gedaan worden Indien er een verhoogd risico bestaat op het krijgen van een kind met een erfelijke aandoening is het belangrijk dat het paar een weloverwogen beslissing neemt Hierbij heeft het paar in het kader van het recht op zelfbeschikking, ook het recht om het risico op het krijgen van een kind met een genetische aandoening niet te weten (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst).
| 589 | nvog |
geïnformeerd te worden over de betekenis van het hebben van sikkelcelziekte of alfa- of bètathalassemie voor het leven van het (eventuele toekomstige) kind (KNOV, ###) Op basis van de familie- en de obstetrische anamnese kan bepaald worden bij wie er sprake is van een verhoogd genetisch risico De volgende paren hebben een verhoogde kans op het krijgen van een kind Herhaalde miskramen in de voor âof familiegeschiedenis (afhankelijk van aantal, leeftijd van de Paren van wie bekend is dat beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening Wanneer een van de aanstaande ouders drager is, hangt de kans op die bepaalde afwijking bij het kind af van het dragerschap van dezelfde aandoening bij de partner; Groepen met een verhoogde kans op dragerschap van erfelijke aandoeningen op basis van De huisarts, verloskundige of gynaecoloog informeert het paar over een mogelijk verhoogd risico en de eventuele (on)mogelijkheden van verder onderzoek Bij een verhoogd risico kan het paar, indien gewenst, voor uitgebreidere counseling en verder onderzoek verwezen worden naar de klinisch Een inschatting van het risico op erfelijke aandoeningen en de counseling daarover kan tijdens het preconceptieconsult gedaan worden Indien er een verhoogd risico bestaat op het krijgen van een kind met een erfelijke aandoening is het belangrijk dat het paar een weloverwogen beslissing neemt Hierbij heeft het paar in het kader van het recht op zelfbeschikking, ook het recht om het risico op het krijgen van een kind met een genetische aandoening niet te weten (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst) ondergaan van verder onderzoek Dit betekent dat het aanbieden van onderzoek naar een eventueel verhoogde kans op het krijgen van een kind met een aangeboren, al dan niet erfelijke aandoening, zorgvuldig en niet sturend moet gebeuren De stappen âinformeren, counselen en vervolgens indien gewenst aanbiedenâ dienen dan ook zorgvuldig te worden doorlopen Voor het preconceptioneel testen op dragerschap is geen vergunning vereist volgens de Wet op Bevolkingsonderzoek (WBO), omdat het gaat om het aantonen van dragerschap (en niet van een ziekte) en dragerparen handelingsopties hebben wanneer er een verhoogd risico is op het krijgen van een kind met een De Gezondheidsraad heeft in december ### een advies uitgebracht over prenatale screening Hierin staat dat een samenhangend screeningsaanbod rond de zwangerschap van belang is Binnen de keten van zorg en screening rond zwangerschap valt ook het aanbieden van preconceptiezorg (waaronder dragerschapsscreening) Echter, een dergelijke keten rondom preconceptionele screening is pas mogelijk als er een besluit is genomen over het programmatisch aanbieden van preconceptionele dragerschapsscreening ingevoerd wordt â bijvoorbeeld in het kader van preconceptiezorg â beveelt de Gezondheidsraadcommissie aan om op basis van de huidige wetenschappelijke stand van zaken te besluiten op welke aandoeningen een preconceptionele dragerschapsscreening gericht zou moeten zijn, aan wie deze mag worden aangeboden, en op welk moment (<PERSOON> over dragerschap van hemoglobinopathieën bij de bevolkingsgroep at risk is in het algemeen laag Het kostenaspect (zowel de hoogte van de kosten als onduidelijkheid over de vergoeding) van.
| 558 | nvog |
van verder onderzoek Dit betekent dat het aanbieden van onderzoek naar een eventueel verhoogde kans op het krijgen van een kind met een aangeboren, al dan niet erfelijke aandoening, zorgvuldig en niet sturend moet gebeuren De stappen âinformeren, counselen en vervolgens indien gewenst aanbiedenâ dienen dan ook zorgvuldig te worden doorlopen Voor het preconceptioneel testen op dragerschap is geen vergunning vereist volgens de Wet op Bevolkingsonderzoek (WBO), omdat het gaat om het aantonen van dragerschap (en niet van een ziekte) en dragerparen handelingsopties hebben wanneer er een verhoogd risico is op het krijgen van een kind met een De Gezondheidsraad heeft in december ### een advies uitgebracht over prenatale screening Hierin staat dat een samenhangend screeningsaanbod rond de zwangerschap van belang is Binnen de keten van zorg en screening rond zwangerschap valt ook het aanbieden van preconceptiezorg (waaronder dragerschapsscreening) Echter, een dergelijke keten rondom preconceptionele screening is pas mogelijk als er een besluit is genomen over het programmatisch aanbieden van preconceptionele dragerschapsscreening ingevoerd wordt â bijvoorbeeld in het kader van preconceptiezorg â beveelt de Gezondheidsraadcommissie aan om op basis van de huidige wetenschappelijke stand van zaken te besluiten op welke aandoeningen een preconceptionele dragerschapsscreening gericht zou moeten zijn, aan wie deze mag worden aangeboden, en op welk moment (<PERSOON> over dragerschap van hemoglobinopathieën bij de bevolkingsgroep at risk is in het algemeen laag Het kostenaspect (zowel de hoogte van de kosten als onduidelijkheid over de vergoeding) van De PIL-werkgroep is echter van mening dat ouders het aanbod op informatie over dragerschap niet mag worden onthouden De werkgroep adviseert daarbij om naast informatie over dragerschap ook het kostenaspect te bespreken met de patiënt Alle mensen die tot een subpopulatie behoren waarvoor een verhoogde kans geldt op dragerschap (op basis van afkomst, of vanwege consanguïniteit) geldt een medische indicatie voor de dragerschapsscreening Zij krijgen de test daarom vergoed van de ziektekostenverzekering (behoudens het eigen risico) Via het <INSTELLING> en <INSTELLING> zijn dragerschapstesten beschikbaar voor op ## of meer ernstige recessieve aandoeningen die optreden op de kinderleeftijd Consanguïne paren kunnen, ook bij een blanco familieanamnese, worden verwezen voor deze test (WEBLINK) en Voor niet-consanguïne paren zonder verhoogd risico op basis van een positieve familiegeschiedenis is screening op dragerschap van bijvoorbeeld CF op eigen kosten wel beschikbaar via (WEBLINK) of via (WEBLINK) (Inclusief nog ## andere aandoeningen) Inventariseer het risico op erfelijke aandoeningen op basis van familie-, sociale en Teken een stamboom van de familieanamnese die tenminste drie o Paren van wie bekend is dat beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening Wanneer een van de aanstaande ouders drager is, hangt de kans op die bepaalde afwijking bij het kind af van de kans op dragerschap van een mutatie in hetzelfde betrokken gen van deze aandoening bij de Groepen met een verhoogde kans op dragerschap van erfelijke Informeer, indien informatie over dragerschap gewenst is, paren met een verhoogd risico op dragerschap van erfelijke aandoening over de mogelijkheden en.
| 568 | nvog |
het aanbod op informatie over dragerschap niet mag worden onthouden De werkgroep adviseert daarbij om naast informatie over dragerschap ook het kostenaspect te bespreken met de patiënt Alle mensen die tot een subpopulatie behoren waarvoor een verhoogde kans geldt op dragerschap (op basis van afkomst, of vanwege consanguïniteit) geldt een medische indicatie voor de dragerschapsscreening Zij krijgen de test daarom vergoed van de ziektekostenverzekering (behoudens het eigen risico) Via het <INSTELLING> en <INSTELLING> zijn dragerschapstesten beschikbaar voor op ## of meer ernstige recessieve aandoeningen die optreden op de kinderleeftijd Consanguïne paren kunnen, ook bij een blanco familieanamnese, worden verwezen voor deze test (WEBLINK) en Voor niet-consanguïne paren zonder verhoogd risico op basis van een positieve familiegeschiedenis is screening op dragerschap van bijvoorbeeld CF op eigen kosten wel beschikbaar via (WEBLINK) of via (WEBLINK) (Inclusief nog ## andere aandoeningen) Inventariseer het risico op erfelijke aandoeningen op basis van familie-, sociale en Teken een stamboom van de familieanamnese die tenminste drie o Paren van wie bekend is dat beide partners drager zijn van dezelfde autosomaal recessieve aandoening Wanneer een van de aanstaande ouders drager is, hangt de kans op die bepaalde afwijking bij het kind af van de kans op dragerschap van een mutatie in hetzelfde betrokken gen van deze aandoening bij de Groepen met een verhoogde kans op dragerschap van erfelijke Informeer, indien informatie over dragerschap gewenst is, paren met een verhoogd risico op dragerschap van erfelijke aandoening over de mogelijkheden en aandoening counseling aan ten aanzien van reproductieve keuzemogelijkheden <PERSOON> indien gewenst naar een klinisch genetisch <INSTELLING> voor counseling ten <PERSOON> paren uit een risicogroep die dit wensen naar een klinisch genetisch <INSTELLING> voor een dragerschapstest of verder genetisch onderzoek Bespreek daarbij de mogelijke kosten die dit onderzoek met zich mee brengt Deze website is ontwikkeld in samenwerking met <INSTELLING>, <LOCATIE> Universitair Medisch <INSTELLING>, Stichting Erfocentrum en het NHG De website beschrijft het beleid rondom ⢠<PERSOON> FA, Hayeems RZ, et al Reconsidering reproductive benefit through newborn screening a systematic review of guidelines on preconception, prenatal and newborn ⢠Gezondheidsraad Prenatale screening Den Haag Gezondheidsraad, ###; publicatienr ⢠Gezondheidsraad Neonatale Screening; nieuwe aanbevelingen Den Haag Gezondheidsraad, ⢠Human Genetics Commission Increasing options, informing choice A report on preconception ⢠<PERSOON> screening and molecular diagnostic testing for recessive <PERSOON> L, et al Preconceptional ancestry-based carrier couple screening for cystic fibrosis and haemoglobinopathies what determines the intention to participate or not and actual participation? Eur J Hum Genet ###;##(#) ##<DATUM> doi Lazarin et al <PERSOON> empirical estimate of carrier frequencies for ###+ causal Mendelian variants results from an ethnically diverse clinical sample of ##,### individuals <PERSOON> JM, et al Targeted carrier screening for four recessive disorders high detection rate within a founder population Eur J Med Genet.
| 597 | nvog |
keuzemogelijkheden <PERSOON> indien gewenst naar een klinisch genetisch <INSTELLING> voor counseling ten <PERSOON> paren uit een risicogroep die dit wensen naar een klinisch genetisch <INSTELLING> voor een dragerschapstest of verder genetisch onderzoek Bespreek daarbij de mogelijke kosten die dit onderzoek met zich mee brengt Deze website is ontwikkeld in samenwerking met <INSTELLING>, <LOCATIE> Universitair Medisch <INSTELLING>, Stichting Erfocentrum en het NHG De website beschrijft het beleid rondom ⢠<PERSOON> FA, Hayeems RZ, et al Reconsidering reproductive benefit through newborn screening a systematic review of guidelines on preconception, prenatal and newborn ⢠Gezondheidsraad Prenatale screening Den Haag Gezondheidsraad, ###; publicatienr ⢠Gezondheidsraad Neonatale Screening; nieuwe aanbevelingen Den Haag Gezondheidsraad, ⢠Human Genetics Commission Increasing options, informing choice A report on preconception ⢠<PERSOON> screening and molecular diagnostic testing for recessive <PERSOON> L, et al Preconceptional ancestry-based carrier couple screening for cystic fibrosis and haemoglobinopathies what determines the intention to participate or not and actual participation? Eur J Hum Genet ###;##(#) ##<DATUM> doi Lazarin et al <PERSOON> empirical estimate of carrier frequencies for ###+ causal Mendelian variants results from an ethnically diverse clinical sample of ##,### individuals <PERSOON> JM, et al Targeted carrier screening for four recessive disorders high detection rate within a founder population Eur J Med Genet EJHG ### Ropers H On the future of genetic risk assessment <PERSOON> for a womanâs Pre-conception Evaluation JOGC ### Dit hoofdstuk gaat over de invloed van arbeidsomstandigheden rond de conceptie op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap De gevolgen daarvan kunnen zich uitstrekken vanaf de zwangerschap tot op de kinderleeftijd of zelfs tot op volwassen leeftijd (Kielb, ###) Arbeidsomstandigheden die in verband worden gebracht met één of meer negatieve zwangerschapsuitkomsten kunnen worden onderverdeeld in chemische, fysische en meer algemene Contact met de bedrijfsarts over arbeidsomstandigheden biedt bij uitstek aanknopingspunten voor preventie Als de blootstelling immers bijtijds zo veel mogelijk wordt gereduceerd, verdwijnt daarmee ook het effect van deze werk gebonden factoren De bedrijfsarts adviseert organisaties over gezonde arbeidsomstandigheden De bedrijfsarts moet niet worden verward met de arbo-arts Een arbo-arts is een basisarts die werkt bij een arbodienst en daar werkzaamheden uitvoert die vergelijkbaar zijn met die van een bedrijfsarts, maar de specialisatie (nog) niet heeft gevolgd Bedrijven verschillen in de mate waarin het arbozorgsysteem is opgesteld Enerzijds zijn er bedrijven met een goed uitgewerkt en functionerend arbozorgsysteem, waarbij de werknemers vrij toegang hebben tot de bedrijfsarts ook daar waar het om zwangerschap en arbeidsomstandigheden gaat Anderzijds zijn er bedrijven met een minimale vorm van arbozorg, waarbij er voornamelijk aandacht is voor een vermindering van het ziekteverzuim en er vaak geen vrije toegang was tot de bedrijfsarts voor bijvoorbeeld een preconceptieconsult.
| 585 | nvog |
### Ropers H On the future of genetic risk assessment <PERSOON> for a womanâs Pre-conception Evaluation JOGC ### Dit hoofdstuk gaat over de invloed van arbeidsomstandigheden rond de conceptie op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap De gevolgen daarvan kunnen zich uitstrekken vanaf de zwangerschap tot op de kinderleeftijd of zelfs tot op volwassen leeftijd (Kielb, ###) Arbeidsomstandigheden die in verband worden gebracht met één of meer negatieve zwangerschapsuitkomsten kunnen worden onderverdeeld in chemische, fysische en meer algemene Contact met de bedrijfsarts over arbeidsomstandigheden biedt bij uitstek aanknopingspunten voor preventie Als de blootstelling immers bijtijds zo veel mogelijk wordt gereduceerd, verdwijnt daarmee ook het effect van deze werk gebonden factoren De bedrijfsarts adviseert organisaties over gezonde arbeidsomstandigheden De bedrijfsarts moet niet worden verward met de arbo-arts Een arbo-arts is een basisarts die werkt bij een arbodienst en daar werkzaamheden uitvoert die vergelijkbaar zijn met die van een bedrijfsarts, maar de specialisatie (nog) niet heeft gevolgd Bedrijven verschillen in de mate waarin het arbozorgsysteem is opgesteld Enerzijds zijn er bedrijven met een goed uitgewerkt en functionerend arbozorgsysteem, waarbij de werknemers vrij toegang hebben tot de bedrijfsarts ook daar waar het om zwangerschap en arbeidsomstandigheden gaat Anderzijds zijn er bedrijven met een minimale vorm van arbozorg, waarbij er voornamelijk aandacht is voor een vermindering van het ziekteverzuim en er vaak geen vrije toegang was tot de bedrijfsarts voor bijvoorbeeld een preconceptieconsult werknemers weer gemakkelijker toegang krijgt tot de werkplek en zodoende ook voor het uitbrengen van preventieve adviezen, op voorwaarde dat hun werkgever het contract met de Arbodienst of zelfstandige bedrijfsarts heeft gewijzigd Hiervoor geldt een overgangsregeling tot <DATUM> Dan moeten alle Arbocontracten zijn aangepast en vormt de toegang tot de bedrijfsarts in principe geen Welke paren hebben een verhoogd risico op zwangerschapscomplicaties, op het krijgen van een kind met een aangeboren afwijking of latere ontwikkelingsstoornissen door beroepsmatige Sinds het verschijnen van bovengenoemde documenten zijn er verschillende onderzoeken gepubliceerd over de effecten van enkele arbeidsomstandigheden en -factoren op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap Deze onderzoeken worden meegenomen in de gereviseerde versie van de richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk (verwachte publicatiedatum begin ###) Voor de meest recente stand van zaken verwijst de PIL daarom naar deze richtlijn Hieronder volgt een samenvatting van de bekende effecten van beroepsmatige blootstelling rond de conceptie op de spermatogenese en het beloop en de uitkomst van de zwangerschap die een verhoogd risico vormen voor het krijgen van een kind met een aangeboren afwijking of latere ontwikkelingsstoornis Deze zijn onderverdeeld in chemische factoren, fysische factoren en algemene Chemische factoren waar rekening mee gehouden moet worden in de preconceptiefase zijn onder andere organische oplosmiddelen, chemotherapeutica, bestrijdingsmiddelen en zware metalen Blootstelling aan organische oplosmiddelen tijdens het werk kan komt voor bij onderhoudsschilders, autospuiters, laboranten en schoonmakers Beroepsmatige blootstelling van vrouwen en mannen aan.
| 536 | nvog |
werknemers weer gemakkelijker toegang krijgt tot de werkplek en zodoende ook voor het uitbrengen van preventieve adviezen, op voorwaarde dat hun werkgever het contract met de Arbodienst of zelfstandige bedrijfsarts heeft gewijzigd Hiervoor geldt een overgangsregeling tot <DATUM> Dan moeten alle Arbocontracten zijn aangepast en vormt de toegang tot de bedrijfsarts in principe geen Welke paren hebben een verhoogd risico op zwangerschapscomplicaties, op het krijgen van een kind met een aangeboren afwijking of latere ontwikkelingsstoornissen door beroepsmatige Sinds het verschijnen van bovengenoemde documenten zijn er verschillende onderzoeken gepubliceerd over de effecten van enkele arbeidsomstandigheden en -factoren op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap Deze onderzoeken worden meegenomen in de gereviseerde versie van de richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk (verwachte publicatiedatum begin ###) Voor de meest recente stand van zaken verwijst de PIL daarom naar deze richtlijn Hieronder volgt een samenvatting van de bekende effecten van beroepsmatige blootstelling rond de conceptie op de spermatogenese en het beloop en de uitkomst van de zwangerschap die een verhoogd risico vormen voor het krijgen van een kind met een aangeboren afwijking of latere ontwikkelingsstoornis Deze zijn onderverdeeld in chemische factoren, fysische factoren en algemene Chemische factoren waar rekening mee gehouden moet worden in de preconceptiefase zijn onder andere organische oplosmiddelen, chemotherapeutica, bestrijdingsmiddelen en zware metalen Blootstelling aan organische oplosmiddelen tijdens het werk kan komt voor bij onderhoudsschilders, autospuiters, laboranten en schoonmakers Beroepsmatige blootstelling van vrouwen en mannen aan vrouwen in de vroege zwangerschap leidt mogelijk tot een verhoogde kans op miskramen (ca ##% meer kans), aangeboren afwijkingen bij het kind (ca ##% meer kans) (Gezondheidsraad, ###; NVAB, ###) en op een kind met een gespleten lip en/of gehemelte (NVAB, ###) Organische oplosmiddelen of bestrijdingsmiddelen hebben mogelijk invloed op de spermatogenese (NHG, ###) Voor de effecten van alle verschillende organische oplosmiddelen verwijst de PIL naar het advies van de gezondheidsraad uit ### Occupational exposure to organic solvents effects on human reproduction (Gezondheidsraad, ###) en naar de te verwachten richtlijn NVAB (###) Artsen, verpleegkundigen, apothekers en apothekersassistenten kunnen beroepsmatige blootgesteld worden aan chemotherapeutica Een groot deel van de chemotherapeutica is genotoxisch Wanneer er sprake is van een genotoxisch werkingsmechanisme mag een vrouw hieraan niet beroepsmatig worden blootgesteld tijdens haar zwangerschap en volgens het Gezondheidsraadadvies ook niet blootstelling aan chemotherapeutica door adequate beheersmaatregelen aantoonbaar echter zeer gering te zijn, dan mag zij wel met deze stoffen werken Blootstelling van de vader aan pesticiden rond de conceptie verhoogt mogelijk het risico op foetale Er is weinig literatuur over de effecten van blootstelling aan metalen voor of tijdens de zwangerschap Lood, methylkwikverbindingen, cadmiumzouten, chroom (VI) en enkele verbindingen daarvan, metallisch kwik en nikkelzouten lijken schadelijk te zijn voor het ongeboren kind Cadmium is mogelijk schadelijk voor het ongeboren kind (Gezondheidsraad, ###) Vanwege de gezondheidseffecten is derhalve beroepsmatige loodblootstelling door het werken met (metallisch) lood of loodverbindingen tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode wettelijk verboden, zowel in <LOCATIE> als België (Arbeidsomstandighedenbesluit Artikel <DATUM> .
| 598 | nvog |
kans op miskramen (ca ##% meer kans), aangeboren afwijkingen bij het kind (ca ##% meer kans) (Gezondheidsraad, ###; NVAB, ###) en op een kind met een gespleten lip en/of gehemelte (NVAB, ###) Organische oplosmiddelen of bestrijdingsmiddelen hebben mogelijk invloed op de spermatogenese (NHG, ###) Voor de effecten van alle verschillende organische oplosmiddelen verwijst de PIL naar het advies van de gezondheidsraad uit ### Occupational exposure to organic solvents effects on human reproduction (Gezondheidsraad, ###) en naar de te verwachten richtlijn NVAB (###) Artsen, verpleegkundigen, apothekers en apothekersassistenten kunnen beroepsmatige blootgesteld worden aan chemotherapeutica Een groot deel van de chemotherapeutica is genotoxisch Wanneer er sprake is van een genotoxisch werkingsmechanisme mag een vrouw hieraan niet beroepsmatig worden blootgesteld tijdens haar zwangerschap en volgens het Gezondheidsraadadvies ook niet blootstelling aan chemotherapeutica door adequate beheersmaatregelen aantoonbaar echter zeer gering te zijn, dan mag zij wel met deze stoffen werken Blootstelling van de vader aan pesticiden rond de conceptie verhoogt mogelijk het risico op foetale Er is weinig literatuur over de effecten van blootstelling aan metalen voor of tijdens de zwangerschap Lood, methylkwikverbindingen, cadmiumzouten, chroom (VI) en enkele verbindingen daarvan, metallisch kwik en nikkelzouten lijken schadelijk te zijn voor het ongeboren kind Cadmium is mogelijk schadelijk voor het ongeboren kind (Gezondheidsraad, ###) Vanwege de gezondheidseffecten is derhalve beroepsmatige loodblootstelling door het werken met (metallisch) lood of loodverbindingen tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode wettelijk verboden, zowel in <LOCATIE> als België (Arbeidsomstandighedenbesluit Artikel <DATUM> vrijkomen bij het lassen van roestvrijstaal lijkt een verhoogd risico op een miskraam te geven (Gezondheidsraad, ###) Dit geldt voor blootstelling van zowel vrouwen als mannen Voor de preconceptiefase is het van belang dat blootstelling aan bovengenoemde risicofactoren verplicht werkgevers om hun werknemers onder zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden te laten werken Daarbij is er idealiter sprake van bronaanpak, waarbij de blootstelling wordt beperkt of, in geval van chemische stoffen, wordt gezocht naar de mogelijkheid van het gebruik van gezondere alternatieven Als dit wordt uitgevoerd, hebben werknemers daardoor geen verhoogd risico op gezondheidsschade door slechte arbeidsomstandigheden Dit geldt in versterkte mate in de Voor paren met een kinderwens geldt dat er rond de conceptie geen blootstelling mag plaatsvinden aan stoffen die een direct genotoxisch werkingsmechanisme hebben Voor stoffen waarvan is vastgesteld dat ze schadelijk kunnen zijn voor het ongeboren kind maar waarbij geen sprake is van een genotoxisch werkingsmechanisme, kan mogelijk een veilig blootstellingsniveau worden vastgesteld Indien er een wettelijke grenswaarde voor een bepaalde stof is vastgesteld, mag deze grenswaarde niet overschreden worden Indien er onvoldoende gegevens over de veiligheid van een bepaalde stof bekend zijn, mag er geen blootstelling plaatsvinden (Gezondheidsraad, ###; NVAB, ###) Mannen worden geadviseerd blootstelling aan organische oplosmiddelen te vermijden vanaf drie maanden voor het stoppen van anticonceptieve maatregelen, overeenkomend met de rijpingstijd van Er is geen wetenschappelijk bewijs gevonden dat aanleiding geeft tot preconceptionele maatregelen ten aanzien van straling, lawaai, temperatuur en trillingen, anders dan de al bestaande regels voor veilig werken.
| 611 | nvog |
lassen van roestvrijstaal lijkt een verhoogd risico op een miskraam te geven (Gezondheidsraad, ###) Dit geldt voor blootstelling van zowel vrouwen als mannen Voor de preconceptiefase is het van belang dat blootstelling aan bovengenoemde risicofactoren verplicht werkgevers om hun werknemers onder zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden te laten werken Daarbij is er idealiter sprake van bronaanpak, waarbij de blootstelling wordt beperkt of, in geval van chemische stoffen, wordt gezocht naar de mogelijkheid van het gebruik van gezondere alternatieven Als dit wordt uitgevoerd, hebben werknemers daardoor geen verhoogd risico op gezondheidsschade door slechte arbeidsomstandigheden Dit geldt in versterkte mate in de Voor paren met een kinderwens geldt dat er rond de conceptie geen blootstelling mag plaatsvinden aan stoffen die een direct genotoxisch werkingsmechanisme hebben Voor stoffen waarvan is vastgesteld dat ze schadelijk kunnen zijn voor het ongeboren kind maar waarbij geen sprake is van een genotoxisch werkingsmechanisme, kan mogelijk een veilig blootstellingsniveau worden vastgesteld Indien er een wettelijke grenswaarde voor een bepaalde stof is vastgesteld, mag deze grenswaarde niet overschreden worden Indien er onvoldoende gegevens over de veiligheid van een bepaalde stof bekend zijn, mag er geen blootstelling plaatsvinden (Gezondheidsraad, ###; NVAB, ###) Mannen worden geadviseerd blootstelling aan organische oplosmiddelen te vermijden vanaf drie maanden voor het stoppen van anticonceptieve maatregelen, overeenkomend met de rijpingstijd van Er is geen wetenschappelijk bewijs gevonden dat aanleiding geeft tot preconceptionele maatregelen ten aanzien van straling, lawaai, temperatuur en trillingen, anders dan de al bestaande regels voor veilig werken aanpassingen op het werk mogelijk nodig zijn tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Er is geen wetenschappelijk bewijs dat fysieke belasting en ploegen-en nachtdiensten al in de preconceptieperiode zou moeten worden ontraden Stress zou voor de conceptie al beperkt moeten worden (Gezondheidsraad, ###) In het preconceptieconsult moet aan de orde komen dat lichamelijk zwaar werk en werken in ploegendienst tijdens de zwangerschap in verband gebracht worden met een Wanneer tijdens het preconceptieconsult blijkt dat er sprake is van arbeidsrisicoâs (toxisch stoffen, straling, fysiek zwaar werk, ploegendienst, stress), wordt geadviseerd om contact op te nemen met de bestrijdingsmiddelen en zware metalen verhogen mogelijk het risico op negatieve Werken met lood tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode is wettelijk verboden Vrouwen (en mannen!) in de vruchtbare leeftijd die werkzaam zijn in risicoberoepen worden door de werkgever actief geattendeerd op het preconceptieconsult Als er sprake is van beroepsmatige blootstelling die mogelijk schadelijk kan zijn in de preconceptieperiode of vroege zwangerschap, dient de verloskundige zorgverlener de toolkit van het <INSTELLING> te raadplegen, eventueel aangevuld met advies vanuit het Teratologie Informatie Service (TIS) van het Lareb De verloskundige zorgverlener licht het paar vervolgens voor over de invloed van de blootstelling en de eventuele maatregelen die genomen dienen te worden Bij meer complexe beroepsmatige blootstelling, die niet gemakkelijk te vermijden is, dient contact met de bedrijfsarts of arbo-arts te worden opgenomen Deze adviseert de werkgever bij het opstellen van een adequaat preventiebeleid Mocht de betrokkene geen bedrijfsarts hebben,.
| 566 | nvog |
mogelijk nodig zijn tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Er is geen wetenschappelijk bewijs dat fysieke belasting en ploegen-en nachtdiensten al in de preconceptieperiode zou moeten worden ontraden Stress zou voor de conceptie al beperkt moeten worden (Gezondheidsraad, ###) In het preconceptieconsult moet aan de orde komen dat lichamelijk zwaar werk en werken in ploegendienst tijdens de zwangerschap in verband gebracht worden met een Wanneer tijdens het preconceptieconsult blijkt dat er sprake is van arbeidsrisicoâs (toxisch stoffen, straling, fysiek zwaar werk, ploegendienst, stress), wordt geadviseerd om contact op te nemen met de bestrijdingsmiddelen en zware metalen verhogen mogelijk het risico op negatieve Werken met lood tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode is wettelijk verboden Vrouwen (en mannen!) in de vruchtbare leeftijd die werkzaam zijn in risicoberoepen worden door de werkgever actief geattendeerd op het preconceptieconsult Als er sprake is van beroepsmatige blootstelling die mogelijk schadelijk kan zijn in de preconceptieperiode of vroege zwangerschap, dient de verloskundige zorgverlener de toolkit van het <INSTELLING> te raadplegen, eventueel aangevuld met advies vanuit het Teratologie Informatie Service (TIS) van het Lareb De verloskundige zorgverlener licht het paar vervolgens voor over de invloed van de blootstelling en de eventuele maatregelen die genomen dienen te worden Bij meer complexe beroepsmatige blootstelling, die niet gemakkelijk te vermijden is, dient contact met de bedrijfsarts of arbo-arts te worden opgenomen Deze adviseert de werkgever bij het opstellen van een adequaat preventiebeleid Mocht de betrokkene geen bedrijfsarts hebben, Nederlands <INSTELLING> voor Beroepsziekten (NCvB) Dit geldt ook bij meer specialistische vragen op dit ⢠Gezondheidsraad Beroepsmatige blootstelling aan organische oplosmiddelen effecten op de menselijke voortplanting Den Haag Gezondheidsraad ### publicatie ##<DATUM> SH ISBN ⢠Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad ### ⢠Kielb C, <PERSOON> M, et al ; National Birth Defects Prevention Study Maternal periconceptional occupational exposure to pesticides and selected musculoskeletal birth defects Int J Hyg Environ Health ###;###(<DATUM> ###-## doi <DATUM> j ijheh ##<DATUM> ### Tijdens de zwangerschap verlopen infecties vaak ernstiger (NHG, ###) Infectieziekten in de zwangerschap (te weten listeria, toxoplasmose, cytomegalovirus (CMV), rubella, varicella- zostervirus, vroeggeboorte of aangeboren aandoeningen veroorzaken Deze infecties zijn deels te voorkomen door goede hygiëne of vaccinatie Ook infecties die vooral in het buitenland opgelopen worden, kunnen de zwangerschapsuitkomsten negatief beïnvloeden Derhalve is het van belang hier aandacht aan te Welke infecties hebben invloed op de fertiliteit of op zwangerschapsuitkomst en hoe dient Voor de inhoud en organisatie van preconceptiezorg zijn de volgende kwaliteitsstandaarden Onbehandelde chlamydia kan leiden tot pelvicinflammatorydisease (PID), een verzamelnaam van infecties in het kleine bekken, zoals ontstekingen van de eileiders Vooral op de langere termijn kan een onbehandelde chlamydia-infectie leiden tot verminderde vruchtbaarheid, onvruchtbaarheid en Een onbehandelde chlamydia-infectie verhoogt bij de zwangere het risico op voortijdige weeën, vroegtijdige gebroken vliezen, vroeggeboorte, ontsteking van het baarmoederslijmvlies na de bevalling en een laaggeboortegewicht van het kind (LCI, ###).
| 626 | nvog |
specialistische vragen op dit ⢠Gezondheidsraad Beroepsmatige blootstelling aan organische oplosmiddelen effecten op de menselijke voortplanting Den Haag Gezondheidsraad ### publicatie ##<DATUM> SH ISBN ⢠Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad ### ⢠Kielb C, <PERSOON> M, et al ; National Birth Defects Prevention Study Maternal periconceptional occupational exposure to pesticides and selected musculoskeletal birth defects Int J Hyg Environ Health ###;###(<DATUM> ###-## doi <DATUM> j ijheh ##<DATUM> ### Tijdens de zwangerschap verlopen infecties vaak ernstiger (NHG, ###) Infectieziekten in de zwangerschap (te weten listeria, toxoplasmose, cytomegalovirus (CMV), rubella, varicella- zostervirus, vroeggeboorte of aangeboren aandoeningen veroorzaken Deze infecties zijn deels te voorkomen door goede hygiëne of vaccinatie Ook infecties die vooral in het buitenland opgelopen worden, kunnen de zwangerschapsuitkomsten negatief beïnvloeden Derhalve is het van belang hier aandacht aan te Welke infecties hebben invloed op de fertiliteit of op zwangerschapsuitkomst en hoe dient Voor de inhoud en organisatie van preconceptiezorg zijn de volgende kwaliteitsstandaarden Onbehandelde chlamydia kan leiden tot pelvicinflammatorydisease (PID), een verzamelnaam van infecties in het kleine bekken, zoals ontstekingen van de eileiders Vooral op de langere termijn kan een onbehandelde chlamydia-infectie leiden tot verminderde vruchtbaarheid, onvruchtbaarheid en Een onbehandelde chlamydia-infectie verhoogt bij de zwangere het risico op voortijdige weeën, vroegtijdige gebroken vliezen, vroeggeboorte, ontsteking van het baarmoederslijmvlies na de bevalling en een laaggeboortegewicht van het kind (LCI, ###) het kind geïnfecteerd worden Chlamydia veroorzaakt bij ##-##% van de kinderen van besmette vrouwen neonatale oogontstekingen Daarnaast kan Chlamydia neonatale luchtweginfecties Als er een verhoogd risico is op een infectie met chlamydia door wisselende onbeschermde seksuele contacten kan er een preconceptionele screening ingezet worden (NHG, ###; <INSTELLING>) Behandeling met azitromycine of amoxicilline is ook mogelijk tijdens de zwangerschap Hiermee kan transmissie van chlamydia naar de pasgeborene tijdens de bevalling worden voorkomen (LCI, ###) CMV wordt van mens tot mens overgedragen via lichaamsvloeistoffen De meeste transmissie verloopt via contact met speeksel en urine van geïnfecteerde kinderen (NVOG, ###) Infectie met CMV verloopt bij volwassenen meestal asymptomatisch (NVOG, ###) CMV-infectie geeft geen extra risico op ernstige ziekte voor de zwangere Het virus kan echter via de placenta aan het ongeboren kind worden overgedragen Dit komt in ongeveer ##% van de gevallen voor en kan bij het kind ernstige afwijkingen veroorzaken (NVOG, ###) Prevalentie van congenitale CMV bij de geboorte ligt rond de #,<DATUM> #% (NVOG, ###) Van deze geïnfecteerde kinderen heeft ## tot ##% tijdens de zwangerschap of bij de geboorte klinische symptomen (NVOG, ###) In de zwangerschap kan congenitale CMV leiden tot intra-uteriene groeivertraging Andere vroege complicaties die worden gezien, zijn hepatosplenomegalie, petechiën, geelzucht, chorioretinitis, trombocytopenie en anemie (NVOG, ###) Bij ogenschijnlijk gezond geboren geïnfecteerde kinderen ontstaat er bij #-##% in de loop van de eerste levensjaren alsnog symptomen De meest voorkomende late complicaties zijn gehoor- en visusverlies en cognitieve beperkingen (NVOG, ###).
| 684 | nvog |
bij ##-##% van de kinderen van besmette vrouwen neonatale oogontstekingen Daarnaast kan Chlamydia neonatale luchtweginfecties Als er een verhoogd risico is op een infectie met chlamydia door wisselende onbeschermde seksuele contacten kan er een preconceptionele screening ingezet worden (NHG, ###; <INSTELLING>) Behandeling met azitromycine of amoxicilline is ook mogelijk tijdens de zwangerschap Hiermee kan transmissie van chlamydia naar de pasgeborene tijdens de bevalling worden voorkomen (LCI, ###) CMV wordt van mens tot mens overgedragen via lichaamsvloeistoffen De meeste transmissie verloopt via contact met speeksel en urine van geïnfecteerde kinderen (NVOG, ###) Infectie met CMV verloopt bij volwassenen meestal asymptomatisch (NVOG, ###) CMV-infectie geeft geen extra risico op ernstige ziekte voor de zwangere Het virus kan echter via de placenta aan het ongeboren kind worden overgedragen Dit komt in ongeveer ##% van de gevallen voor en kan bij het kind ernstige afwijkingen veroorzaken (NVOG, ###) Prevalentie van congenitale CMV bij de geboorte ligt rond de #,<DATUM> #% (NVOG, ###) Van deze geïnfecteerde kinderen heeft ## tot ##% tijdens de zwangerschap of bij de geboorte klinische symptomen (NVOG, ###) In de zwangerschap kan congenitale CMV leiden tot intra-uteriene groeivertraging Andere vroege complicaties die worden gezien, zijn hepatosplenomegalie, petechiën, geelzucht, chorioretinitis, trombocytopenie en anemie (NVOG, ###) Bij ogenschijnlijk gezond geboren geïnfecteerde kinderen ontstaat er bij #-##% in de loop van de eerste levensjaren alsnog symptomen De meest voorkomende late complicaties zijn gehoor- en visusverlies en cognitieve beperkingen (NVOG, ###) De kans op transmissie bestaat al periconceptioneel en wordt groter naarmate de zwangerschap vordert (NVOG, ###) Het lijkt erop dat infectie in de eerste helft van de zwangerschap tot ernstiger schade leidt dan een infectie later in de zwangerschap Er is geen duidelijke relatie tussen het tijdstip Om de kans op besmetting met CMV te verkleinen is een goede handhygiëne en het vermijden van contact met speeksel van jonge kinderen aangewezen (NHG, ###; NVOG, ###) Op het moment bestaat er geen effectieve behandeling om CMV-overdracht van moeder naar het ongeboren kind te voorkomen (NVOG, ###) Daarom wordt screening op CMV bij zwangeren niet aanbevolen, tenzij er een klinische verdenking is op een CMV-infectie of wanneer er contact is geweest met een Gonorroe is een soa en wordt via contact met slijmvliezen van mens tot mens overgedragen Onbehandelde gonorroe kan leiden tot PID Een PID kan op de langere termijn leiden tot verminderde Gonorroe tijdens de zwangerschap kan resulteren in een miskraam, ontsteking van de vliezen (chorioamnionitis), te vroeg gebroken vliezen en postpartum- endometritis (LCI, ###b) Ook kan gonorroe leiden tot vroeggeboorte Besmetting tijdens de geboorte kan bij het kind leiden tot conjunctivis gonorrhoica, die blindheid bij het kind kan veroorzaken (LCI, ###b) Als er een verhoogd risico is op gonorroe vanwege het hebben van wisselende onbeschermde seksuele contacten kan er preconceptioneel gescreend worden (NHG, ###) Behandeling met ceftriaxon Hepatitis B wordt overgedragen via besmette lichaamsvloeistoffen Een acute hepatitis B-infectie van.
| 650 | nvog |
periconceptioneel en wordt groter naarmate de zwangerschap vordert (NVOG, ###) Het lijkt erop dat infectie in de eerste helft van de zwangerschap tot ernstiger schade leidt dan een infectie later in de zwangerschap Er is geen duidelijke relatie tussen het tijdstip Om de kans op besmetting met CMV te verkleinen is een goede handhygiëne en het vermijden van contact met speeksel van jonge kinderen aangewezen (NHG, ###; NVOG, ###) Op het moment bestaat er geen effectieve behandeling om CMV-overdracht van moeder naar het ongeboren kind te voorkomen (NVOG, ###) Daarom wordt screening op CMV bij zwangeren niet aanbevolen, tenzij er een klinische verdenking is op een CMV-infectie of wanneer er contact is geweest met een Gonorroe is een soa en wordt via contact met slijmvliezen van mens tot mens overgedragen Onbehandelde gonorroe kan leiden tot PID Een PID kan op de langere termijn leiden tot verminderde Gonorroe tijdens de zwangerschap kan resulteren in een miskraam, ontsteking van de vliezen (chorioamnionitis), te vroeg gebroken vliezen en postpartum- endometritis (LCI, ###b) Ook kan gonorroe leiden tot vroeggeboorte Besmetting tijdens de geboorte kan bij het kind leiden tot conjunctivis gonorrhoica, die blindheid bij het kind kan veroorzaken (LCI, ###b) Als er een verhoogd risico is op gonorroe vanwege het hebben van wisselende onbeschermde seksuele contacten kan er preconceptioneel gescreend worden (NHG, ###) Behandeling met ceftriaxon Hepatitis B wordt overgedragen via besmette lichaamsvloeistoffen Een acute hepatitis B-infectie van In het derde trimester kan een ernstiger verloop voorkomen Mogelijk is hepatitis B-infectie geassocieerd met vroeggeboorte (LCI, ###c) Transmissie lijkt met name plaats te vinden tijdens de bevalling Intrauteriene transmissie komt slechts in enkele gevallen voor Transmissie hangt af van de virusload Van de pasgeborenen die geïnfecteerd zijn met het hepatitis B-virus ontstaat bij ongeveer #% klinische Met instemming van de vrouw wordt iedere zwangere vroeg in de zwangerschap getest op hepatitis <PERSOON>] Deze screening wordt in de richtlijnen nog niet preconceptioneel aanbevolen Als een zwangere vrouw drager is voor het hepatitis B-virus én HBeAg-positief is, wordt ze tijdens de zwangerschap verwezen naar een MDL-arts, gespecialiseerde internist of infectioloog (LCI, ###c) Op indicatie kan tijdens de zwangerschap worden gevaccineerd met HBvaxPRO, Engerix-B of Fendrix Van deze middelen lijken geen (ernstige) bijwerkingen voor moeder of kind te verwachten Waar mogelijk wordt vaccinatie tijdens het eerste trimester gemeden Pasgeborenen van HBeAG-positieve moeders worden zo snel mogelijk na de geboorte HBIg gegeven naast een eerste vaccinatie (LCI, Hiv wordt overgedragen via besmette lichaamsvloeistoffen (bloed(producten), sperma, andere genitale secreta en moedermelk) Omdat tijdens de zwangerschap de weerstand van de vrouw lager is, kan zwangerschap een negatieve invloed hebben op het verloop van de hiv-infectie Dit wordt in de praktijk echter vrijwel nooit waargenomen (<INSTELLING>) Door tijdig te starten met antiretrovirale therapie bij een hiv-infectie wordt een te hoge virusload voorkomen (<INSTELLING>) Geïnfecteerde zwangeren kunnen via de placenta of tijdens de bevalling het virus op hun kinderen overdragen.
| 608 | nvog |
Mogelijk is hepatitis B-infectie geassocieerd met vroeggeboorte (LCI, ###c) Transmissie lijkt met name plaats te vinden tijdens de bevalling Intrauteriene transmissie komt slechts in enkele gevallen voor Transmissie hangt af van de virusload Van de pasgeborenen die geïnfecteerd zijn met het hepatitis B-virus ontstaat bij ongeveer #% klinische Met instemming van de vrouw wordt iedere zwangere vroeg in de zwangerschap getest op hepatitis <PERSOON>] Deze screening wordt in de richtlijnen nog niet preconceptioneel aanbevolen Als een zwangere vrouw drager is voor het hepatitis B-virus én HBeAg-positief is, wordt ze tijdens de zwangerschap verwezen naar een MDL-arts, gespecialiseerde internist of infectioloog (LCI, ###c) Op indicatie kan tijdens de zwangerschap worden gevaccineerd met HBvaxPRO, Engerix-B of Fendrix Van deze middelen lijken geen (ernstige) bijwerkingen voor moeder of kind te verwachten Waar mogelijk wordt vaccinatie tijdens het eerste trimester gemeden Pasgeborenen van HBeAG-positieve moeders worden zo snel mogelijk na de geboorte HBIg gegeven naast een eerste vaccinatie (LCI, Hiv wordt overgedragen via besmette lichaamsvloeistoffen (bloed(producten), sperma, andere genitale secreta en moedermelk) Omdat tijdens de zwangerschap de weerstand van de vrouw lager is, kan zwangerschap een negatieve invloed hebben op het verloop van de hiv-infectie Dit wordt in de praktijk echter vrijwel nooit waargenomen (<INSTELLING>) Door tijdig te starten met antiretrovirale therapie bij een hiv-infectie wordt een te hoge virusload voorkomen (<INSTELLING>) Geïnfecteerde zwangeren kunnen via de placenta of tijdens de bevalling het virus op hun kinderen overdragen De kans op transmissie hangt af van de virusload Bij een hiv-geïnfecteerde zwangere die niet behandeld wordt met antiretrovirale middelen is de kans op overdracht tijdens de zwangerschap en de geboorte ##-##% Antiretrovirale therapie bij zwangeren en neonaten reduceert de hiv-overdracht van moeder op kind (LCI, ###d) Bij een zwangere hiv-patiënt zal rond ## weken zwangerschap gestart worden met een combinatie van drie antiretrovirale middelen Afhankelijk van de viral load van de moeder wordt een keizersnede aanbevolen Met deze maatregelen wordt de overdracht in de zwangerschap en tijdens de baring grotendeels voorkomen Ook wordt borstvoeding afgeraden om de kans op overdracht te Met instemming van de vrouw wordt iedere zwangere vroeg in de zwangerschap getest op hiv (<INSTELLING>) Deze screening wordt in de richtlijnen nog niet preconceptioneel aanbevolen Zwangere werkneemsters verrichten bij voorkeur geen (medisch) handelingen bij een hiv-positief persoon of bij een patiënt waarbij een mogelijk besmettingsrisico bestaat (LCI, ###d) Tweedelijnszorg (hiv- centra) Besmetting met listeria vindt plaats via het eten van voedsel dat besmet is met listeria Een listeriainfectie verloopt vaak zonder ernstige of herkenbare ziekteverschijnselen (LCI, ###a) Ziekteverschijnselen, veelal griepachtige verschijnselen, doen zich overwegend voor bij zwangere vrouwen en immuungecompromitteerde personen, maar ook hierbij kan de infectie zonder duidelijke Een infectie met listeria kan bij zwangeren vooral in de tweede helft van de zwangerschap leiden tot intra-uteriene vruchtdood en vroeggeboorte (NHG, ###) De meeste infecties treden op in het derde trimester van de zwangerschap Listeria-infectie bij neonaten sepsis en meningo-encefalitis kan.
| 612 | nvog |
de virusload Bij een hiv-geïnfecteerde zwangere die niet behandeld wordt met antiretrovirale middelen is de kans op overdracht tijdens de zwangerschap en de geboorte ##-##% Antiretrovirale therapie bij zwangeren en neonaten reduceert de hiv-overdracht van moeder op kind (LCI, ###d) Bij een zwangere hiv-patiënt zal rond ## weken zwangerschap gestart worden met een combinatie van drie antiretrovirale middelen Afhankelijk van de viral load van de moeder wordt een keizersnede aanbevolen Met deze maatregelen wordt de overdracht in de zwangerschap en tijdens de baring grotendeels voorkomen Ook wordt borstvoeding afgeraden om de kans op overdracht te Met instemming van de vrouw wordt iedere zwangere vroeg in de zwangerschap getest op hiv (<INSTELLING>) Deze screening wordt in de richtlijnen nog niet preconceptioneel aanbevolen Zwangere werkneemsters verrichten bij voorkeur geen (medisch) handelingen bij een hiv-positief persoon of bij een patiënt waarbij een mogelijk besmettingsrisico bestaat (LCI, ###d) Tweedelijnszorg (hiv- centra) Besmetting met listeria vindt plaats via het eten van voedsel dat besmet is met listeria Een listeriainfectie verloopt vaak zonder ernstige of herkenbare ziekteverschijnselen (LCI, ###a) Ziekteverschijnselen, veelal griepachtige verschijnselen, doen zich overwegend voor bij zwangere vrouwen en immuungecompromitteerde personen, maar ook hierbij kan de infectie zonder duidelijke Een infectie met listeria kan bij zwangeren vooral in de tweede helft van de zwangerschap leiden tot intra-uteriene vruchtdood en vroeggeboorte (NHG, ###) De meeste infecties treden op in het derde trimester van de zwangerschap Listeria-infectie bij neonaten sepsis en meningo-encefalitis kan laboratoria waar gericht gewerkt wordt met listeria, hebben een hoger risico op blootstelling Medewerkers met een verhoogd risico op een ernstig beloop (onder andere zwangeren) moeten Zwangeren wordt het advies gegeven om het eten van risicovolle producten te vermijden, zoals bepaalde vleeswaren, rauwmelkse kaassoorten, gerookte mosselen en vis, voorgesneden salades, rauwe melkproducten, niet goed doorbakken vlees of vis, en gekoelde producten die daarna niet of onvoldoende worden verhit (NHG, ###) Ook wordt geadviseerd om rauwe groenten goed te wassen voor consumptie, bereide voedingsmiddelen goed te scheiden van rauwe voedingsmiddelen, een goede keukenhygiëne te handhaven, en contact met mogelijk besmette aarde te vermijden (LCI, ###a) Het Voedingscentrum geeft advies over veilig eten in de preconceptieperiode, tijdens de Infectie met parvovirus tijdens de zwangerschap vormt een risico voor het ongeboren kind In het eerste trimester kan een infectie leiden tot een miskraam In het tweede trimester (tot en met ## weken) kan infectie leiden tot ernstige anemie en een daaropvolgende hydropsfoetalis, die in ernstige gevallen aanleiding kan geven tot intra-uteriene vruchtdood (LCI, ###a) Bij ongeveer #% van de zwangeren die een parvo-infectie doormaakt, leidt dit tot een miskraam of intra-uteriene vruchtdood Bij infectie na de twintigste week van de zwangerschap is er geen verhoogd risico meer Kinderen die levend ter wereld komen lijken geen hoger risico op congenitale afwijkingen te hebben, maar hebben Preconceptioneel kunnen vrouwen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg of vrouwen die (beroepsmatig) in contact komen met kleine kinderen getest worden op antistoffen tegen parvovirus B## (NHG, ###; NVAB, ###).
| 626 | nvog |
met listeria, hebben een hoger risico op blootstelling Medewerkers met een verhoogd risico op een ernstig beloop (onder andere zwangeren) moeten Zwangeren wordt het advies gegeven om het eten van risicovolle producten te vermijden, zoals bepaalde vleeswaren, rauwmelkse kaassoorten, gerookte mosselen en vis, voorgesneden salades, rauwe melkproducten, niet goed doorbakken vlees of vis, en gekoelde producten die daarna niet of onvoldoende worden verhit (NHG, ###) Ook wordt geadviseerd om rauwe groenten goed te wassen voor consumptie, bereide voedingsmiddelen goed te scheiden van rauwe voedingsmiddelen, een goede keukenhygiëne te handhaven, en contact met mogelijk besmette aarde te vermijden (LCI, ###a) Het Voedingscentrum geeft advies over veilig eten in de preconceptieperiode, tijdens de Infectie met parvovirus tijdens de zwangerschap vormt een risico voor het ongeboren kind In het eerste trimester kan een infectie leiden tot een miskraam In het tweede trimester (tot en met ## weken) kan infectie leiden tot ernstige anemie en een daaropvolgende hydropsfoetalis, die in ernstige gevallen aanleiding kan geven tot intra-uteriene vruchtdood (LCI, ###a) Bij ongeveer #% van de zwangeren die een parvo-infectie doormaakt, leidt dit tot een miskraam of intra-uteriene vruchtdood Bij infectie na de twintigste week van de zwangerschap is er geen verhoogd risico meer Kinderen die levend ter wereld komen lijken geen hoger risico op congenitale afwijkingen te hebben, maar hebben Preconceptioneel kunnen vrouwen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg of vrouwen die (beroepsmatig) in contact komen met kleine kinderen getest worden op antistoffen tegen parvovirus B## (NHG, ###; NVAB, ###) het geval van een uitbraak Seropositieve vrouwen kunnen worden gerustgesteld en hoeven hun Infectie met het rubellavirus tijdens de zwangerschap vormt voor het ongeboren kind een risico, vooral in de eerste helft van de zwangerschap Infectie leidt in ##% van de gevallen tot een miskraam Bij het kind kan een rubella-infectie aangeboren afwijkingen veroorzaken, te weten hartafwijkingen, oogafwijkingen, slechthorendheid, groeiachterstand, aandoeningen van het centraal zenuwstelstel en Er wordt geadviseerd om te testen op de aanwezigheid van rubella-antistoffen wanneer er sprake is van twijfel ten aanzien van de vaccinatiestatus van de vrouw met kinderwens (NHG, ###) Dit geldt met name voor vrouwen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg of (beroepsmatig) in contact komen met kleine kinderen, allochtone vrouwen en vrouwen die om principiële redenen niet zijn gevaccineerd als kind Vrouwen zonder rubella-antistoffen kunnen preconceptioneel gevaccineerd worden voor rubella Omdat het rubellavaccin niet los verkrijgbaar is, wordt daartoe gebruik gemaakt van het bofmazelen-rubellavaccin Dit betreft een levend vaccin en wordt daarom bij voorkeur niet gegeven net voor of tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Een zwangerschap dient daarom tot vier weken na vaccinatie te worden voorkomen en het gebruik van aanvullende anticonceptie dient te worden Een syfilisinfectie verloopt voor een zwangere vrouw niet ernstiger dan voor een niet-zwangere vrouw, maar kent wel risicoâs voor het ongeboren kind Een onbehandelde syfilisinfectie geeft een transmissiekans van vrijwel ###% Transplacentaire transmissie kan congenitale syfilis veroorzaken, wat kan leiden tot een miskraam, intra-uteriene vruchtdood, congenitale afwijkingen, vroeggeboorte en perinatale sterfte (LCI, ###b).
| 621 | nvog |
van een uitbraak Seropositieve vrouwen kunnen worden gerustgesteld en hoeven hun Infectie met het rubellavirus tijdens de zwangerschap vormt voor het ongeboren kind een risico, vooral in de eerste helft van de zwangerschap Infectie leidt in ##% van de gevallen tot een miskraam Bij het kind kan een rubella-infectie aangeboren afwijkingen veroorzaken, te weten hartafwijkingen, oogafwijkingen, slechthorendheid, groeiachterstand, aandoeningen van het centraal zenuwstelstel en Er wordt geadviseerd om te testen op de aanwezigheid van rubella-antistoffen wanneer er sprake is van twijfel ten aanzien van de vaccinatiestatus van de vrouw met kinderwens (NHG, ###) Dit geldt met name voor vrouwen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg of (beroepsmatig) in contact komen met kleine kinderen, allochtone vrouwen en vrouwen die om principiële redenen niet zijn gevaccineerd als kind Vrouwen zonder rubella-antistoffen kunnen preconceptioneel gevaccineerd worden voor rubella Omdat het rubellavaccin niet los verkrijgbaar is, wordt daartoe gebruik gemaakt van het bofmazelen-rubellavaccin Dit betreft een levend vaccin en wordt daarom bij voorkeur niet gegeven net voor of tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Een zwangerschap dient daarom tot vier weken na vaccinatie te worden voorkomen en het gebruik van aanvullende anticonceptie dient te worden Een syfilisinfectie verloopt voor een zwangere vrouw niet ernstiger dan voor een niet-zwangere vrouw, maar kent wel risicoâs voor het ongeboren kind Een onbehandelde syfilisinfectie geeft een transmissiekans van vrijwel ###% Transplacentaire transmissie kan congenitale syfilis veroorzaken, wat kan leiden tot een miskraam, intra-uteriene vruchtdood, congenitale afwijkingen, vroeggeboorte en perinatale sterfte (LCI, ###b) zwangerschap positief was voor syfilis, wordt na de geboorte onderzocht door een kinderarts (LCI, Met instemming van de vrouw wordt iedere zwangere vroeg in de zwangerschap getest op syfilis (<INSTELLING>) Ook tijdens de zwangerschap kan behandeld worden met enzathinebenzylpenicilline Toxoplasma gondii is een parasiet die toxoplasmose veroorzaakt Men kan besmet raken door het verschonen van de kattenbak, door tuinieren, via rauw vlees en ongewassen groenten (Voedingscentrum) Toxoplasmose verloopt vaak zonder of met slechts milde, atypische ziekteverschijnselen (LCI, ###f) Ook in de zwangerschap kan er sprake zijn van een dergelijk beloop voor de zwangere Toxoplasmose tijdens de zwangerschap kan nadelige effecten hebben op het ongeboren kind De kans op transmissie naar het ongeboren kind hangt sterk af van het moment van infectie tijdens de zwangerschap met het vorderen van de zwangerschapsduur is de kans op transmissie hoger Infecties vroeg in de zwangerschap leiden veelal tot ernstige afwijkingen, vaak met een miskraam tot gevolg Afwijkingen als mentale retardatie, visusstoornissen en gezichtsveldverlies Alleen bij een primaire infectie met toxoplasmose bestaat de kans op congenitale toxoplasmose Na een primaire infectie ontstaat levenslange immuniteit en dit betekent dat een doorgemaakte infectie voorafgaand de zwangerschap beschermend werkt (LCI, ###f) De opbrengst om preconceptioneel toxoplasmoseserologie te bepalen is onduidelijk en wordt in <LOCATIE> niet aanbevolen (NHG, ###) Voor werknemers in risicoberoepen (zoals de vleesverwerking) zijn er nauwelijks gegevens beschikbaar ten aanzien van de (hogere) kans op een infectie tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Wering van.
| 601 | nvog |
was voor syfilis, wordt na de geboorte onderzocht door een kinderarts (LCI, Met instemming van de vrouw wordt iedere zwangere vroeg in de zwangerschap getest op syfilis (<INSTELLING>) Ook tijdens de zwangerschap kan behandeld worden met enzathinebenzylpenicilline Toxoplasma gondii is een parasiet die toxoplasmose veroorzaakt Men kan besmet raken door het verschonen van de kattenbak, door tuinieren, via rauw vlees en ongewassen groenten (Voedingscentrum) Toxoplasmose verloopt vaak zonder of met slechts milde, atypische ziekteverschijnselen (LCI, ###f) Ook in de zwangerschap kan er sprake zijn van een dergelijk beloop voor de zwangere Toxoplasmose tijdens de zwangerschap kan nadelige effecten hebben op het ongeboren kind De kans op transmissie naar het ongeboren kind hangt sterk af van het moment van infectie tijdens de zwangerschap met het vorderen van de zwangerschapsduur is de kans op transmissie hoger Infecties vroeg in de zwangerschap leiden veelal tot ernstige afwijkingen, vaak met een miskraam tot gevolg Afwijkingen als mentale retardatie, visusstoornissen en gezichtsveldverlies Alleen bij een primaire infectie met toxoplasmose bestaat de kans op congenitale toxoplasmose Na een primaire infectie ontstaat levenslange immuniteit en dit betekent dat een doorgemaakte infectie voorafgaand de zwangerschap beschermend werkt (LCI, ###f) De opbrengst om preconceptioneel toxoplasmoseserologie te bepalen is onduidelijk en wordt in <LOCATIE> niet aanbevolen (NHG, ###) Voor werknemers in risicoberoepen (zoals de vleesverwerking) zijn er nauwelijks gegevens beschikbaar ten aanzien van de (hogere) kans op een infectie tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Wering van Preventieve maatregelen zijn handschoenen dragen bij tuinwerkzaamheden en het verschonen van de kattenbak; groenten goed wassen; geen rauw of halfrauw vlees consumeren; en een goede Zwangeren hebben bij een primaire infectie met het varicellazostervirus meer kans op ernstige complicaties dan niet-zwangeren Bij <DATUM> van de zwangeren leidt een primaire infectie met het varicellazostervirus tot een varicellapneunomie waarbij de sterftekans oplopen tot ##% Met het vorderen van de zwangerschapsduur is de kans op complicaties voor de vrouw groter (LCI, ###b) Een primaire infectie van de moeder kan leiden tot een intra-uteriene infectie van de foetus De kans daarop bedraagt<DATUM> Dit kan bij een subgroep leiden tot het congenitaal varicellasyndroom, bestaande uit huiddefecten, oogafwijkingen, hypoplastische ledematen en afwijkingen van het centraal zenuwstelsel (LCI, ###b) De kans op dit syndroom is het grootst tussen de ##e en ##e zwangerschapsweek (#%) Er zijn geen gevallen bekend van congenitaal varicellasyndroom na de ##e week van de zwangerschap (LCI, ###b) Een varicellazosterinfectie leidt tot bij ongeveer #% van de Wanneer er sprake is van twijfel aan doorgemaakte waterpokken, wordt geadviseerd om te testen op de aanwezigheid van varicella-antistoffen (NHG, ###; LCI, ###b) Aan vrouwen zonder een doorgemaakte varicellazosterinfectie, en met een beroep binnen de pediatrische of verloskundige sector, wordt het varicellavaccin aangeboden (NHG, ###; LCI, ###b) Omdat het een levend vaccin betreft, wordt deze bij voorkeur niet gegeven net voor of tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Een zwangerschap dient daarom tot vier weken na vaccinatie te worden voorkomen en het gebruik van.
| 635 | nvog |
dragen bij tuinwerkzaamheden en het verschonen van de kattenbak; groenten goed wassen; geen rauw of halfrauw vlees consumeren; en een goede Zwangeren hebben bij een primaire infectie met het varicellazostervirus meer kans op ernstige complicaties dan niet-zwangeren Bij <DATUM> van de zwangeren leidt een primaire infectie met het varicellazostervirus tot een varicellapneunomie waarbij de sterftekans oplopen tot ##% Met het vorderen van de zwangerschapsduur is de kans op complicaties voor de vrouw groter (LCI, ###b) Een primaire infectie van de moeder kan leiden tot een intra-uteriene infectie van de foetus De kans daarop bedraagt<DATUM> Dit kan bij een subgroep leiden tot het congenitaal varicellasyndroom, bestaande uit huiddefecten, oogafwijkingen, hypoplastische ledematen en afwijkingen van het centraal zenuwstelsel (LCI, ###b) De kans op dit syndroom is het grootst tussen de ##e en ##e zwangerschapsweek (#%) Er zijn geen gevallen bekend van congenitaal varicellasyndroom na de ##e week van de zwangerschap (LCI, ###b) Een varicellazosterinfectie leidt tot bij ongeveer #% van de Wanneer er sprake is van twijfel aan doorgemaakte waterpokken, wordt geadviseerd om te testen op de aanwezigheid van varicella-antistoffen (NHG, ###; LCI, ###b) Aan vrouwen zonder een doorgemaakte varicellazosterinfectie, en met een beroep binnen de pediatrische of verloskundige sector, wordt het varicellavaccin aangeboden (NHG, ###; LCI, ###b) Omdat het een levend vaccin betreft, wordt deze bij voorkeur niet gegeven net voor of tijdens de zwangerschap (NHG, ###) Een zwangerschap dient daarom tot vier weken na vaccinatie te worden voorkomen en het gebruik van Tijdens het preconceptieconsult is verstrekken van informatie met betrekking tot de risicoâs bij voedselinname en -bereiding en handhygiëne gewenst Indien een zwangere deze adviezen pas ontvangt ten tijde van het eerste antenatale consult, dat vaak pas plaats vindt bij een zwangerschapsduur van # weken, is ze immers mogelijk reeds blootgesteld geweest aan deze De NHG-standaard Preconceptiezorg adviseert vrouwen met een kinderwens te wijzen op de volgende adviezen vanaf een positieve zwangerschapstest gebruik geen rauw of halfrauw vlees; was groenten goed; draag handschoenen tijdens het verrichten van tuinwerkzaamheden en het verschonen van de kattenbak; gebruik geen rauwe (ongepasteuriseerde) melkproducten; vermijdt gekoelde producten die daarna niet of onvoldoende worden verhit, zoals paté, vis, voorgesneden salades, softijs (NHG, ###) Om de kans op besmetting met CMV te verkleinen is een goede handhygiëne en het vermijden van contact met speeksel van jonge kinderen belangrijk (NHG, ###) Seksueel risicogedrag - meerdere of wisselende partners en onbeschermd seksueel contact - wordt vanwege de negatieve effecten op de gezondheid van de moeder en het kind en de uitkomst van de zwangerschap afgeraden, zowel preconceptioneel als na de conceptie Tijdige diagnose en behandeling van een soa verkleint de kans op transmissie op het kind Het is raadzaam om tijdens het preconceptieconsult het risico op een soa te bespreken en te vragen naar onbeschermde contacten in de laatste drie jaar (NHG, ###) Aanvullend laboratoriumonderzoek is gewenst wanneer er klachten zijn die kunnen wijzen op een soa of bij seksueel risicogedrag (NHG, ###).
| 633 | nvog |
preconceptieconsult is verstrekken van informatie met betrekking tot de risicoâs bij voedselinname en -bereiding en handhygiëne gewenst Indien een zwangere deze adviezen pas ontvangt ten tijde van het eerste antenatale consult, dat vaak pas plaats vindt bij een zwangerschapsduur van # weken, is ze immers mogelijk reeds blootgesteld geweest aan deze De NHG-standaard Preconceptiezorg adviseert vrouwen met een kinderwens te wijzen op de volgende adviezen vanaf een positieve zwangerschapstest gebruik geen rauw of halfrauw vlees; was groenten goed; draag handschoenen tijdens het verrichten van tuinwerkzaamheden en het verschonen van de kattenbak; gebruik geen rauwe (ongepasteuriseerde) melkproducten; vermijdt gekoelde producten die daarna niet of onvoldoende worden verhit, zoals paté, vis, voorgesneden salades, softijs (NHG, ###) Om de kans op besmetting met CMV te verkleinen is een goede handhygiëne en het vermijden van contact met speeksel van jonge kinderen belangrijk (NHG, ###) Seksueel risicogedrag - meerdere of wisselende partners en onbeschermd seksueel contact - wordt vanwege de negatieve effecten op de gezondheid van de moeder en het kind en de uitkomst van de zwangerschap afgeraden, zowel preconceptioneel als na de conceptie Tijdige diagnose en behandeling van een soa verkleint de kans op transmissie op het kind Het is raadzaam om tijdens het preconceptieconsult het risico op een soa te bespreken en te vragen naar onbeschermde contacten in de laatste drie jaar (NHG, ###) Aanvullend laboratoriumonderzoek is gewenst wanneer er klachten zijn die kunnen wijzen op een soa of bij seksueel risicogedrag (NHG, ###) - Biedt vrouwen met een zwangerschapswens en die werkzaam zijn in de gezondheidszorg of (beroeps)matig in contact komen met kleine kinderen, aan om te - Informeer in geval van afwezigheid van antistoffen mijdt de werkplek in het geval - Informeer in geval van aanwezigheid van antistoffen werkzaamheden kunnen - Biedt vrouwen met een zwangerschapswens, waar twijfel is over haar - Biedt vrouwen zonder rubella-antistoffen een BMR-vaccinatie aan - Adviseer om tot vier weken na BMR-vaccinatie een zwangerschap te voorkomen - Biedt vrouwen met een zwangerschapswens, waarbij twijfel is van doorgemaakte - Biedt vrouwen zonder varicella--antistoffen én die werkzaam zijn in de - Adviseer om tot vier weken na varicella-vaccinatie een zwangerschap te Adviseer vrouwen met een kinderwens dat zodra zij zwanger zijn - handschoenen te dragen tijdens het tuinieren en het verschonen van de kattenbak; - besmette personen met varicella of het parvovirus te vermijden indien de vrouw Vrouwen die beroepsmatig of privé verre reizen maken, lopen specifieke infectierisicoâs die per land verschillen Tijdens de zwangerschap kunnen sommige van deze infecties ernstiger verlopen dan bij niet-zwangeren, zoals een malaria-infectie Ook kunnen infecties effect hebben op het verloop en de uitkomst van de zwangerschap Voorbeelden hiervan zijn een verhoogde kans op een miskraam (malaria), een laag geboortegewicht (malaria, tuberculose), aangeboren afwijkingen zoals microcefalie (zika) en vroeggeboorte (tuberculose) (<INSTELLING>) Voor meer informatie over ziekten en gezondheidseffecten waar reizigers mee te maken kunnen krijgen, wordt verwezen naar de website In de zwangerschap kunnen niet alle preventieve middelen en vaccinaties veilig gebruikt worden Een.
| 605 | nvog |
die werkzaam zijn in de gezondheidszorg of (beroeps)matig in contact komen met kleine kinderen, aan om te - Informeer in geval van afwezigheid van antistoffen mijdt de werkplek in het geval - Informeer in geval van aanwezigheid van antistoffen werkzaamheden kunnen - Biedt vrouwen met een zwangerschapswens, waar twijfel is over haar - Biedt vrouwen zonder rubella-antistoffen een BMR-vaccinatie aan - Adviseer om tot vier weken na BMR-vaccinatie een zwangerschap te voorkomen - Biedt vrouwen met een zwangerschapswens, waarbij twijfel is van doorgemaakte - Biedt vrouwen zonder varicella--antistoffen én die werkzaam zijn in de - Adviseer om tot vier weken na varicella-vaccinatie een zwangerschap te Adviseer vrouwen met een kinderwens dat zodra zij zwanger zijn - handschoenen te dragen tijdens het tuinieren en het verschonen van de kattenbak; - besmette personen met varicella of het parvovirus te vermijden indien de vrouw Vrouwen die beroepsmatig of privé verre reizen maken, lopen specifieke infectierisicoâs die per land verschillen Tijdens de zwangerschap kunnen sommige van deze infecties ernstiger verlopen dan bij niet-zwangeren, zoals een malaria-infectie Ook kunnen infecties effect hebben op het verloop en de uitkomst van de zwangerschap Voorbeelden hiervan zijn een verhoogde kans op een miskraam (malaria), een laag geboortegewicht (malaria, tuberculose), aangeboren afwijkingen zoals microcefalie (zika) en vroeggeboorte (tuberculose) (<INSTELLING>) Voor meer informatie over ziekten en gezondheidseffecten waar reizigers mee te maken kunnen krijgen, wordt verwezen naar de website In de zwangerschap kunnen niet alle preventieve middelen en vaccinaties veilig gebruikt worden Een onbekende, mogelijk schadelijke effecten op het ongeboren kind Aangeraden wordt om zwangerschap uit te stellen tot drie maanden na de vaccinatie (<INSTELLING>/LCI, ###) DEET dient alleen in lage concentraties (##-##%) gebruikt te worden, en bij voorkeur alleen wanneer muggensteken een risico voor de gezondheid vormen (NHG, ###; LCI, ###) Ook kan worden aanbevolen tenminste een maand na terugkomst uit een land waar een reizigersziekte voorkomt (zoals Zika) anticonceptie te De preconceptiefase kan worden aangegrepen om goede voorlichting over primaire preventie te geven De NHG-standaard Preconceptiezorg adviseert bij het reizigersadviesgesprek indien de vrouw een reis zal maken naar landen met een verhoogd infectierisico te informeren naar kinderwens Bij een reizigersadviesgesprek wordt altijd actief naar een (mogelijke) zwangerschap gevraagd Er kan worden overwogen of aanbevolen niet naar het betreffende land te reizen of door te gaan met anticonceptie tot na de reis Gebieden waar malaria, gele koorts of Zika voorkomen, kunnen beter vermeden worden wanneer de vrouw een actieve kinderwens heeft of zwanger is (NHG, ###; LCI, ###c; <INSTELLING>) Mocht een reis toch noodzakelijk zijn, dienen vrouwen voldoende voorzorgsmaatregelen te nemen, zoals het dragen van bedekkende kleding, onbedekte huid insmeren met DEET (product met maximaal ##-##% DEET), en onder een geïmpregneerde klamboe of muggenvrije kamer te slapen (NHG, ###; LCI, ###c; De richtlijnen beschrijven niet hoe de organisatie van zorg eruitziet De werkgroep adviseert vrouwen met kinderwens die een reis overwegen of op de planning hebben, een reizigersadvies te halen bij een daarin geschoolde huisarts of andere organisatie die een dergelijk.
| 635 | nvog |
effecten op het ongeboren kind Aangeraden wordt om zwangerschap uit te stellen tot drie maanden na de vaccinatie (<INSTELLING>/LCI, ###) DEET dient alleen in lage concentraties (##-##%) gebruikt te worden, en bij voorkeur alleen wanneer muggensteken een risico voor de gezondheid vormen (NHG, ###; LCI, ###) Ook kan worden aanbevolen tenminste een maand na terugkomst uit een land waar een reizigersziekte voorkomt (zoals Zika) anticonceptie te De preconceptiefase kan worden aangegrepen om goede voorlichting over primaire preventie te geven De NHG-standaard Preconceptiezorg adviseert bij het reizigersadviesgesprek indien de vrouw een reis zal maken naar landen met een verhoogd infectierisico te informeren naar kinderwens Bij een reizigersadviesgesprek wordt altijd actief naar een (mogelijke) zwangerschap gevraagd Er kan worden overwogen of aanbevolen niet naar het betreffende land te reizen of door te gaan met anticonceptie tot na de reis Gebieden waar malaria, gele koorts of Zika voorkomen, kunnen beter vermeden worden wanneer de vrouw een actieve kinderwens heeft of zwanger is (NHG, ###; LCI, ###c; <INSTELLING>) Mocht een reis toch noodzakelijk zijn, dienen vrouwen voldoende voorzorgsmaatregelen te nemen, zoals het dragen van bedekkende kleding, onbedekte huid insmeren met DEET (product met maximaal ##-##% DEET), en onder een geïmpregneerde klamboe of muggenvrije kamer te slapen (NHG, ###; LCI, ###c; De richtlijnen beschrijven niet hoe de organisatie van zorg eruitziet De werkgroep adviseert vrouwen met kinderwens die een reis overwegen of op de planning hebben, een reizigersadvies te halen bij een daarin geschoolde huisarts of andere organisatie die een dergelijk De vrouw wordt aangeraden om haar zwangerschapswens kenbaar te maken tijdens dit reizigersadviesgesprek Voor sommige bestemmingen worden vaccinaties of tabletten geadviseerd welke niet altijd veilig tijdens de zwangerschap toegediend kunnen worden Het is daarom aan te bevelen om vrouwen met een actieve kinderwens bij een geplande reis, Het eventueel uitstellen van een zwangerschap bij reizen naar Adviseer vrouwen met een zwangerschapswens die op reis willen een reizigersconsult aan te vragen en de zwangerschapswens te melden In ### rookte in <LOCATIE> ##% van alle ## tot##- jarige vrouwen Uit een onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt dat in ##<DATUM> van de vrouwen tijdens de zwangerschap heeft gerookt (# procent gedurende alle trimesters en # procent gedurende één of twee trimesters) Na de zwangerschap stijgt het percentage rokers weer ## procent van de moeders had in de vier weken voor het onderzoek gerookt Iets minder dan de helft van de moeders die tijdens de zwangerschap succesvol zijn gestopt met roken, begint hier na de zwangerschap weer mee (Trimbos Instituut, ###) Dit hoofdstuk bespreekt de negatieve effecten van het roken op de vruchtbaarheid en de zwangerschap De preconceptiefase is de aangewezen periode om vrouwen voor te lichten over de risicoâs van het roken voor en tijdens de zwangerschap en om het stoppen met roken aan te moedigen Wat zijn de risicoâs van roken in de preconceptionele fase en in het eerste trimester van de Handreiking âBeleid voor Begeleiding Stoppen met Roken binnen het Verloskundig.
| 624 | nvog |
De vrouw wordt aangeraden om haar zwangerschapswens kenbaar te maken tijdens dit reizigersadviesgesprek Voor sommige bestemmingen worden vaccinaties of tabletten geadviseerd welke niet altijd veilig tijdens de zwangerschap toegediend kunnen worden Het is daarom aan te bevelen om vrouwen met een actieve kinderwens bij een geplande reis, Het eventueel uitstellen van een zwangerschap bij reizen naar Adviseer vrouwen met een zwangerschapswens die op reis willen een reizigersconsult aan te vragen en de zwangerschapswens te melden In ### rookte in <LOCATIE> ##% van alle ## tot##- jarige vrouwen Uit een onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt dat in ##<DATUM> van de vrouwen tijdens de zwangerschap heeft gerookt (# procent gedurende alle trimesters en # procent gedurende één of twee trimesters) Na de zwangerschap stijgt het percentage rokers weer ## procent van de moeders had in de vier weken voor het onderzoek gerookt Iets minder dan de helft van de moeders die tijdens de zwangerschap succesvol zijn gestopt met roken, begint hier na de zwangerschap weer mee (Trimbos Instituut, ###) Dit hoofdstuk bespreekt de negatieve effecten van het roken op de vruchtbaarheid en de zwangerschap De preconceptiefase is de aangewezen periode om vrouwen voor te lichten over de risicoâs van het roken voor en tijdens de zwangerschap en om het stoppen met roken aan te moedigen Wat zijn de risicoâs van roken in de preconceptionele fase en in het eerste trimester van de Handreiking âBeleid voor Begeleiding Stoppen met Roken binnen het Verloskundig Rokende mannen hebben een verminderde spermakwaliteit Het is onduidelijk of deze verminderde spermakwaliteit gepaard gaat Roken verhoogt de kans op een miskraam en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (NHG, ###) Roken in de zwangerschap is gerelateerd aan intra-uteriene groeirestrictie en dit resulteert in een laag geboortegewicht en babysterfte Er wordt geschat dat kinderen van rokende moeders ### tot ### gram lichter zijn dan kinderen van niet-rokende moeders (NHG, ###a) Rokende vrouwen hebben twee tot drie keer zoveel kans op een kind met een geboortegewicht onder de ### gram Daarnaast blijkt er een toegenomen kans op vroeggeboorte, placenta praevia en placentaloslating (NHG, ###a) Kinderen van rokende moeders hebben een tweemaal hogere kans om te sterven als gevolg van wiegendood (NHG, ###a) Ook passief roken (meeroken het inademen van omgevingstabaksrook) is geassocieerd met een lager geboortegewicht en vroeggeboorte (Gezondheidsraad, ###; NHG, De richtlijnen adviseren om het paar met kinderwens te stimuleren preconceptioneel te stoppen met roken Nicotine vervangende middelen kunnen dan nog gebruikt worden (NHG, ###a) Stoppen met roken vóór de ##e week van de zwangerschap brengt het risico op vroeggeboorte en laag Interventies voor stoppen met roken worden onderverdeeld in kortdurende en intensieve interventies Onder kortdurende interventies wordt verstaan een eenmalig stopadvies, gesprekken, motivatie en een verwijzing naar meer intensieve ondersteuning De NHG-standaard Stoppen met roken beschrijft de minimale interventiestrategie (H-MIS, ook wel Stimedic), waarbij in zes stappen, verdeeld over twee of drie consulten, het motivatieniveau en de nicotineafhankelijkheid wordt vastgesteld (NHG, ###b) De KNOV en NVOG werken met de V-MIS.
| 623 | nvog |
een verminderde spermakwaliteit Het is onduidelijk of deze verminderde spermakwaliteit gepaard gaat Roken verhoogt de kans op een miskraam en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (NHG, ###) Roken in de zwangerschap is gerelateerd aan intra-uteriene groeirestrictie en dit resulteert in een laag geboortegewicht en babysterfte Er wordt geschat dat kinderen van rokende moeders ### tot ### gram lichter zijn dan kinderen van niet-rokende moeders (NHG, ###a) Rokende vrouwen hebben twee tot drie keer zoveel kans op een kind met een geboortegewicht onder de ### gram Daarnaast blijkt er een toegenomen kans op vroeggeboorte, placenta praevia en placentaloslating (NHG, ###a) Kinderen van rokende moeders hebben een tweemaal hogere kans om te sterven als gevolg van wiegendood (NHG, ###a) Ook passief roken (meeroken het inademen van omgevingstabaksrook) is geassocieerd met een lager geboortegewicht en vroeggeboorte (Gezondheidsraad, ###; NHG, De richtlijnen adviseren om het paar met kinderwens te stimuleren preconceptioneel te stoppen met roken Nicotine vervangende middelen kunnen dan nog gebruikt worden (NHG, ###a) Stoppen met roken vóór de ##e week van de zwangerschap brengt het risico op vroeggeboorte en laag Interventies voor stoppen met roken worden onderverdeeld in kortdurende en intensieve interventies Onder kortdurende interventies wordt verstaan een eenmalig stopadvies, gesprekken, motivatie en een verwijzing naar meer intensieve ondersteuning De NHG-standaard Stoppen met roken beschrijft de minimale interventiestrategie (H-MIS, ook wel Stimedic), waarbij in zes stappen, verdeeld over twee of drie consulten, het motivatieniveau en de nicotineafhankelijkheid wordt vastgesteld (NHG, ###b) De KNOV en NVOG werken met de V-MIS begeleiding van zwangere vrouwen bij het stoppen met roken (vergelijkbaar met de H-MIS) Dit plan bestaat uit zeven stappen vaststellen van het rookprofiel, verhogen van de motivatie, bespreken van barrières om het roken te staken, het maken van een stopafspraak, het bespreken van hulpmiddelen, hulp na de stopdatum en het voorkomen van terugval na de bevalling Deze methode lijkt effectief bij zwangere vrouwen Volgens de betrokken beroepsgroepen kan dit stappenplan ook gebruikt worden voor het stoppen met roken in de preconceptieperiode (Trimbos handreiking V-Mis) Het gezondheidsraadrapport beschrijft op basis van een Cochrane review, dat interventies (variërend van een eenmalig advies tot een uitgebreid programma) resulteren in een significante afname van roken vergeleken met de groep die geen enkele interventie kreeg Hiermee wordt de kans kleiner op vroeggeboorte en pasgeborenen met een geboortegewicht onder de ### gram (Gezondheidsraad, De richtlijnen geven aan dat er geen wetenschappelijk onderzoek verricht is naar de effectiviteit van preconceptieconsult krijgen vrouwen met een kinderwens en hun partners een kort advies om te stoppen met roken Indien iemand overweegt te stoppen met roken kan in een vervolgconsult het stappenplan van de H-MIS of V-MIS ingezet worden Indien de kortdurende interventie niet effectief blijkt, wordt een intensieve interventie aangeboden (NHG, ###b) De Gezondheidsraad beveelt zorgverleners aan om paren met een kinderwens dringend en persoonlijk te adviseren te stoppen met roken en hen zo nodig te begeleiden bij dit proces (Gezondheidsraad, ###) Zorgverleners kunnen.
| 609 | nvog |
begeleiding van zwangere vrouwen bij het stoppen met roken (vergelijkbaar met de H-MIS) Dit plan bestaat uit zeven stappen vaststellen van het rookprofiel, verhogen van de motivatie, bespreken van barrières om het roken te staken, het maken van een stopafspraak, het bespreken van hulpmiddelen, hulp na de stopdatum en het voorkomen van terugval na de bevalling Deze methode lijkt effectief bij zwangere vrouwen Volgens de betrokken beroepsgroepen kan dit stappenplan ook gebruikt worden voor het stoppen met roken in de preconceptieperiode (Trimbos handreiking V-Mis) Het gezondheidsraadrapport beschrijft op basis van een Cochrane review, dat interventies (variërend van een eenmalig advies tot een uitgebreid programma) resulteren in een significante afname van roken vergeleken met de groep die geen enkele interventie kreeg Hiermee wordt de kans kleiner op vroeggeboorte en pasgeborenen met een geboortegewicht onder de ### gram (Gezondheidsraad, De richtlijnen geven aan dat er geen wetenschappelijk onderzoek verricht is naar de effectiviteit van preconceptieconsult krijgen vrouwen met een kinderwens en hun partners een kort advies om te stoppen met roken Indien iemand overweegt te stoppen met roken kan in een vervolgconsult het stappenplan van de H-MIS of V-MIS ingezet worden Indien de kortdurende interventie niet effectief blijkt, wordt een intensieve interventie aangeboden (NHG, ###b) De Gezondheidsraad beveelt zorgverleners aan om paren met een kinderwens dringend en persoonlijk te adviseren te stoppen met roken en hen zo nodig te begeleiden bij dit proces (Gezondheidsraad, ###) Zorgverleners kunnen gedragsmatige ondersteuning Dit kan bijvoorbeeld naar een praktijkondersteuner of een verpleegkundige op een rookstoppoli (CBO, ###) Wanneer interventies voor de zwangerschap Verslavingsinstellingen bieden eveneens (dag)programmaâs aan voor het stoppen met roken In de preconceptieperiode kunnen alle vormen van nicotine vervangende middelen of andere medicamenteuze ondersteuning bieden Tijdens de zwangerschap wordt het gebruik van medicamenteuze ondersteuning afgeraden Ook nicotine vervangende middelen zijn minder wenselijk tijdens de zwangerschap, maar kunnen soms gebruikt worden als stoppen met roken niet lukt (NHG, consulten met de zwangere vrouw en partner kunnen gebruiken De handreiking van het Trimbos stellen binnen het verloskundige samenwerkingsverband (VSV) (Trimbos, ###) Ook speelt de huisarts vaak een rol als begeleider bij gedragsverandering op het gebied van o a roken (NHG, ###a) Roken in de preconceptieperiode heeft een negatief effect op de vruchtbaarheid Roken in de zwangerschap is gerelateerd aan intra-uteriene groeirestrictie, een lager geboortegewicht, vroeggeboorte en babysterfte als gevolg van wiegendood Passief roken is ook geassocieerd met een lager geboortegewicht en vroeggeboorte Stoppen met roken interventies tijdens de zwangerschap zijn bewezen effectief Er is weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van stoppen met roken interventies in de De effectiviteit van zowel de H-MIS als V-MIS is aangetoond, alhoewel niet specifiek voor paren met kinderwens Er is echter geen reden om aan te nemen dat deze interventies bij deze groep niet effectief zouden zijn Aanstaande ouders zijn veelal gemotiveerd om te stoppen met roken omdat dit in het belang is van hun toekomstige kind en omdat dit de kans op een zwangerschap verhoogt.
| 582 | nvog |
verpleegkundige op een rookstoppoli (CBO, ###) Wanneer interventies voor de zwangerschap Verslavingsinstellingen bieden eveneens (dag)programmaâs aan voor het stoppen met roken In de preconceptieperiode kunnen alle vormen van nicotine vervangende middelen of andere medicamenteuze ondersteuning bieden Tijdens de zwangerschap wordt het gebruik van medicamenteuze ondersteuning afgeraden Ook nicotine vervangende middelen zijn minder wenselijk tijdens de zwangerschap, maar kunnen soms gebruikt worden als stoppen met roken niet lukt (NHG, consulten met de zwangere vrouw en partner kunnen gebruiken De handreiking van het Trimbos stellen binnen het verloskundige samenwerkingsverband (VSV) (Trimbos, ###) Ook speelt de huisarts vaak een rol als begeleider bij gedragsverandering op het gebied van o a roken (NHG, ###a) Roken in de preconceptieperiode heeft een negatief effect op de vruchtbaarheid Roken in de zwangerschap is gerelateerd aan intra-uteriene groeirestrictie, een lager geboortegewicht, vroeggeboorte en babysterfte als gevolg van wiegendood Passief roken is ook geassocieerd met een lager geboortegewicht en vroeggeboorte Stoppen met roken interventies tijdens de zwangerschap zijn bewezen effectief Er is weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van stoppen met roken interventies in de De effectiviteit van zowel de H-MIS als V-MIS is aangetoond, alhoewel niet specifiek voor paren met kinderwens Er is echter geen reden om aan te nemen dat deze interventies bij deze groep niet effectief zouden zijn Aanstaande ouders zijn veelal gemotiveerd om te stoppen met roken omdat dit in het belang is van hun toekomstige kind en omdat dit de kans op een zwangerschap verhoogt â De verminderde vruchtbaarheid van de vrouw en de verminderde â De risicoâs tijdens de zwangerschap, namelijk een verhoogde kans op groeivertraging, laag geboortegewicht, vroeggeboorte, placenta â Het risico van passief roken van de zwangere, namelijk verhoogde Geef rokers een kort, doch dringend advies om te stoppen met roken Bied paren de mogelijkheid aan om naar de huisarts te gaan voor Bied paren eventueel een vervolgconsult aan bij lokale aanbieders van ⢠Trimbos Instituut Factsheet monitor zwangerschap en middelengebruik ### In <LOCATIE> gebruikt ##% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank Uit een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) blijkt dat ##% van de vrouwen met een zwangerschapswens blijft drinken Een groot deel van de vrouwen stopt met het gebruik van alcohol zodra ze zwanger zijn Toch blijft naar schatting ## tot ##% van de zwangere vrouwen alcohol drinken tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###) Van de vrouwen die stoppen met drinken, stopt ##% op het moment dat zij ontdekt dat zij zwanger is (STAP, ###) Wat zijn de risicoâs van alcoholgebruik in de preconceptieperiode en in het eerste trimester van rapport Risicoâs van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding Alcoholgebruik in de preconceptiefase vermindert mogelijk de vruchtbaarheid van de vrouw en verhoogt mogelijk de kans op subfertiliteit (Gezondheidsraad, ###; GGZ, ###; NHG, ###) Het effect lijkt dosisafhankelijk en begint mogelijk al bij minder dan gemiddeld # glas alcoholische drank per dag (GGZ, ###).
| 614 | nvog |
De verminderde vruchtbaarheid van de vrouw en de verminderde â De risicoâs tijdens de zwangerschap, namelijk een verhoogde kans op groeivertraging, laag geboortegewicht, vroeggeboorte, placenta â Het risico van passief roken van de zwangere, namelijk verhoogde Geef rokers een kort, doch dringend advies om te stoppen met roken Bied paren de mogelijkheid aan om naar de huisarts te gaan voor Bied paren eventueel een vervolgconsult aan bij lokale aanbieders van ⢠Trimbos Instituut Factsheet monitor zwangerschap en middelengebruik ### In <LOCATIE> gebruikt ##% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank Uit een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) blijkt dat ##% van de vrouwen met een zwangerschapswens blijft drinken Een groot deel van de vrouwen stopt met het gebruik van alcohol zodra ze zwanger zijn Toch blijft naar schatting ## tot ##% van de zwangere vrouwen alcohol drinken tijdens de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###) Van de vrouwen die stoppen met drinken, stopt ##% op het moment dat zij ontdekt dat zij zwanger is (STAP, ###) Wat zijn de risicoâs van alcoholgebruik in de preconceptieperiode en in het eerste trimester van rapport Risicoâs van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding Alcoholgebruik in de preconceptiefase vermindert mogelijk de vruchtbaarheid van de vrouw en verhoogt mogelijk de kans op subfertiliteit (Gezondheidsraad, ###; GGZ, ###; NHG, ###) Het effect lijkt dosisafhankelijk en begint mogelijk al bij minder dan gemiddeld # glas alcoholische drank per dag (GGZ, ###) verstorende factoren zoals roken en andere leefstijlfactoren gecorrigeerd (NHG, ###) De NHG concludeert dan ook dat niet overtuigend is aangetoond dat sociaal alcoholgebruik de vruchtbaarheid Bij de man geeft alcoholgebruik erectiestoornissen en libidoverlies Onderzoek naar het effect van alcoholgebruik bij mannen op de kwaliteit van het sperma laat wisselende resultaten zien en de NHG concludeert dan ook dat er bij mannen niet is aangetoond dat sociaal alcoholgebruik de kwaliteit van Het risico op miskramen en foetale sterfte wordt verhoogd door alcoholgebruik van de man en vrouw Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap kan, afhankelijk van de hoeveelheid en periode, verschillende negatieve uitkomsten geven De effecten van zwaar drinken zijn onmiskenbaar verhoogde kans op miskramen, intra-uteriene sterfte, en het optreden van foetaal alcoholsyndroom (FAS) (GGZ, ###) Foetaal alcoholsyndroom bestaat uit de combinatie van een aantal afwijkingen Meestal zijn er gelaatsafwijkingen, lichaamsgroei en hoofdomtrek (##e percentiel, en hersenafwijkingen met neurologische en cognitieve of intelligentie stoornissen Ook zijn slecht sociaal functioneren, hyperactiviteit, een verstandelijke handicap en autistisch gedrag signalen van FAS (GGZ, ###) Aangenomen wordt dat binge-drinken (het incidenteel gebruik van veel alcohol) door hoge piekwaarden in het bloed schadelijk is voor de ontwikkeling van het kind (Gezondheidsraad, ###; Matig alcoholgebruik tijdens de zwangerschap geeft waarschijnlijk een hoger risico op vroeggeboorte, intra-uteriene groeirestrictie, miskramen en foetale sterfte (GGZ, ###) Ook zijn er aanwijzingen dat alcoholconsumptie een negatief effect heeft op de psychomotorische ontwikkeling van het kind en de kans op alcoholgerelateerde problematiek op latere leeftijd vergroot (Gezondheidsraad, ###; GGZ, ###).
| 638 | nvog |
De NHG concludeert dan ook dat niet overtuigend is aangetoond dat sociaal alcoholgebruik de vruchtbaarheid Bij de man geeft alcoholgebruik erectiestoornissen en libidoverlies Onderzoek naar het effect van alcoholgebruik bij mannen op de kwaliteit van het sperma laat wisselende resultaten zien en de NHG concludeert dan ook dat er bij mannen niet is aangetoond dat sociaal alcoholgebruik de kwaliteit van Het risico op miskramen en foetale sterfte wordt verhoogd door alcoholgebruik van de man en vrouw Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap kan, afhankelijk van de hoeveelheid en periode, verschillende negatieve uitkomsten geven De effecten van zwaar drinken zijn onmiskenbaar verhoogde kans op miskramen, intra-uteriene sterfte, en het optreden van foetaal alcoholsyndroom (FAS) (GGZ, ###) Foetaal alcoholsyndroom bestaat uit de combinatie van een aantal afwijkingen Meestal zijn er gelaatsafwijkingen, lichaamsgroei en hoofdomtrek (##e percentiel, en hersenafwijkingen met neurologische en cognitieve of intelligentie stoornissen Ook zijn slecht sociaal functioneren, hyperactiviteit, een verstandelijke handicap en autistisch gedrag signalen van FAS (GGZ, ###) Aangenomen wordt dat binge-drinken (het incidenteel gebruik van veel alcohol) door hoge piekwaarden in het bloed schadelijk is voor de ontwikkeling van het kind (Gezondheidsraad, ###; Matig alcoholgebruik tijdens de zwangerschap geeft waarschijnlijk een hoger risico op vroeggeboorte, intra-uteriene groeirestrictie, miskramen en foetale sterfte (GGZ, ###) Ook zijn er aanwijzingen dat alcoholconsumptie een negatief effect heeft op de psychomotorische ontwikkeling van het kind en de kans op alcoholgerelateerde problematiek op latere leeftijd vergroot (Gezondheidsraad, ###; GGZ, ###) Alle richtlijnen geven aan dat voor alcoholgebruik tijdens de zwangerschap geen veilige ondergrens te geven is en dat belangrijke ontwikkelingsstadia van de vrucht onder invloed van alcohol ongunstig kunnen verlopen Daarom wordt geadviseerd tijdens de zwangerschap geen alcohol te gebruiken Over Risicoâs van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding (###) en de GGZ-richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol (###) ontraden ook incidenteel alcoholgebruik voor de vrouw en man in de preconceptiefase omdat het de vruchtbaarheid vermindert en de kans op miskramen verhoogt De NVOG, KNOV en NHG onderschrijven deze aanbeveling niet vanwege het gebrek aan bewijs en de mogelijke ongerustheid die het kan veroorzaken bij vrouwen die net zwanger zijn en incidenteel een glas alcohol hebben gedronken Problematisch alcoholgebruik is wel reden tot alcoholgebruik vanaf het moment van kinderwens tot het moment dat zwangerschap is vastgesteld (Gezondheidsraad, ###) Andere richtlijnen doen hier geen uitspraak over Algemene publieksvoorlichting lijkt weinig effect te hebben bij zware drinksters Alleen door intensieve voorlichting en begeleiding neemt bij deze groep vrouwen het alcoholgebruik af Voorlichting heeft meer effect bij matige drinksters en blijkt effectiever als die aan beide aanstaande ouders wordt Tweedelijnszorg tijdens de zwangerschap is geïndiceerd bij alcoholmisbruik door de moeder (NHG, De richtlijnen zijn verdeeld over het effect van sociaal alcoholgebruik op de vruchtbaarheid van de vrouw en man en het daaraan gekoppelde advies om alcoholgebruik wel of niet geheel te Alcoholgebruik in de zwangerschap verhoogt het risico op laag geboortegewicht, miskraam, Er is weinig wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van advies in de preconceptieperiode.
| 587 | nvog |
te geven is en dat belangrijke ontwikkelingsstadia van de vrucht onder invloed van alcohol ongunstig kunnen verlopen Daarom wordt geadviseerd tijdens de zwangerschap geen alcohol te gebruiken Over Risicoâs van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding (###) en de GGZ-richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol (###) ontraden ook incidenteel alcoholgebruik voor de vrouw en man in de preconceptiefase omdat het de vruchtbaarheid vermindert en de kans op miskramen verhoogt De NVOG, KNOV en NHG onderschrijven deze aanbeveling niet vanwege het gebrek aan bewijs en de mogelijke ongerustheid die het kan veroorzaken bij vrouwen die net zwanger zijn en incidenteel een glas alcohol hebben gedronken Problematisch alcoholgebruik is wel reden tot alcoholgebruik vanaf het moment van kinderwens tot het moment dat zwangerschap is vastgesteld (Gezondheidsraad, ###) Andere richtlijnen doen hier geen uitspraak over Algemene publieksvoorlichting lijkt weinig effect te hebben bij zware drinksters Alleen door intensieve voorlichting en begeleiding neemt bij deze groep vrouwen het alcoholgebruik af Voorlichting heeft meer effect bij matige drinksters en blijkt effectiever als die aan beide aanstaande ouders wordt Tweedelijnszorg tijdens de zwangerschap is geïndiceerd bij alcoholmisbruik door de moeder (NHG, De richtlijnen zijn verdeeld over het effect van sociaal alcoholgebruik op de vruchtbaarheid van de vrouw en man en het daaraan gekoppelde advies om alcoholgebruik wel of niet geheel te Alcoholgebruik in de zwangerschap verhoogt het risico op laag geboortegewicht, miskraam, Er is weinig wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van advies in de preconceptieperiode Alle richtlijnen geven aan dat alcoholgebruik in de zwangerschap afgeraden moet worden Over alcoholgebruik in de preconceptieperiode is geen consensus De Gezondheidsraad en de GGZ ontraden ook incidenteel alcoholgebruik; de NHG, NVOG en KNOV ondersteunen deze aanbeveling niet vanwege het gebrek aan bewijs en de mogelijke ongerustheid die het kan veroorzaken bij vrouwen die net zwanger zijn en incidenteel een glas alcohol hebben gedronken Een nadeel bij het counselen over alcoholgebruik in de preconceptiefase en tijdens de zwangerschap is dat het minst bekend is over de gevolgen van de laagste consumptieniveaus Bovendien is er weinig informatie over het belang van het drinkpatroon (Gezondheidsraad, ###) Vanwege de onduidelijkheid over de effecten van alcohol op de vruchtbaarheid en de eerste fase van de zwangerschap, raadt de PIL-werkgroep aan het gebruik van alcohol in de preconceptieperiode zoveel mogelijk te vermijden Bij problematisch alcoholgebruik, verwijst de verloskundig zorgverlener de vrouw door naar de huisarts Deze verwijzing kan ook gedaan worden door de jeugd- of kinderarts die het ouderpaar ziet wanneer het paar al een kind heeft De behandelmogelijkheden voor de huisarts zijn voorlichting, ondersteunende gesprekken, behandeling via internet (e-mental health), vitaminesuppletie en medicamenteuze behandeling van onthoudingsverschijnselen Daarnaast kan de huisarts verwijzen naar een verslavingsinstelling Korte interventies door de huisarts of praktijkondersteuner zijn effectief gebleken Tevens moet aandacht worden besteed aan het effect van alcoholverslaving op de gezondheid en de opvoeding van het kind Een gezin met verslaafde ouders staat een veilige situatie om in op te groeien in de weg.
| 553 | nvog |
de zwangerschap afgeraden moet worden Over alcoholgebruik in de preconceptieperiode is geen consensus De Gezondheidsraad en de GGZ ontraden ook incidenteel alcoholgebruik; de NHG, NVOG en KNOV ondersteunen deze aanbeveling niet vanwege het gebrek aan bewijs en de mogelijke ongerustheid die het kan veroorzaken bij vrouwen die net zwanger zijn en incidenteel een glas alcohol hebben gedronken Een nadeel bij het counselen over alcoholgebruik in de preconceptiefase en tijdens de zwangerschap is dat het minst bekend is over de gevolgen van de laagste consumptieniveaus Bovendien is er weinig informatie over het belang van het drinkpatroon (Gezondheidsraad, ###) Vanwege de onduidelijkheid over de effecten van alcohol op de vruchtbaarheid en de eerste fase van de zwangerschap, raadt de PIL-werkgroep aan het gebruik van alcohol in de preconceptieperiode zoveel mogelijk te vermijden Bij problematisch alcoholgebruik, verwijst de verloskundig zorgverlener de vrouw door naar de huisarts Deze verwijzing kan ook gedaan worden door de jeugd- of kinderarts die het ouderpaar ziet wanneer het paar al een kind heeft De behandelmogelijkheden voor de huisarts zijn voorlichting, ondersteunende gesprekken, behandeling via internet (e-mental health), vitaminesuppletie en medicamenteuze behandeling van onthoudingsverschijnselen Daarnaast kan de huisarts verwijzen naar een verslavingsinstelling Korte interventies door de huisarts of praktijkondersteuner zijn effectief gebleken Tevens moet aandacht worden besteed aan het effect van alcoholverslaving op de gezondheid en de opvoeding van het kind Een gezin met verslaafde ouders staat een veilige situatie om in op te groeien in de weg en moeders met jonge kinderen Indien er zorgen zijn omtrent het gezin kan advies ingewonnen worden of melding worden gedaan bij Veilig <PERSOON> instelling Voor verdere informatie verwijst de Bij problematisch alcoholgebruik van de vrouw, verwijs Zorg voor adequate anticonceptie in geval van een ⢠Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad, ### ⢠Gezondheidsraad Risicoâs van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding ⢠STAP Factsheet Onderzoek Alcohol en zwangerschap â Onderzoek naar de alcoholvoorlichting door verloskundigen en het alcoholgebruik van zwangere vrouwen Dit hoofdstuk bespreekt de negatieve effecten van drugs op de vruchtbaarheid en de zwangerschap In ### gebruikte #,#% van de moeders in de vier weken voor de zwangerschap cannabis, het ging bij meer dan de helft van hen alleen om een paar trekjes Tijdens de zwangerschap daalde het gebruik van cannabis tot #,#% (Trimbos Instituut, ###) In ### gebruikte ##,#% van de Nederlanders tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar weleens cannabis (TNO, ###) Na cannabis is ecstasy de meest gebruikte drug in <LOCATIE>; #,#% van de ## tot <LEEFTIJD>-jarigen gaf in een onderzoek van het CBS aan het afgelopen jaar ecstasy te hebben gebruikt en nog eens #% geeft aan in het afgelopen jaar amfetamine (speed) te hebben gebruikt Ongeveer #% van de Nederlanders tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar gebruikt weleens cocaïne Ecstasy wordt ongeveer vier keer vaker gebruikt door hoogopgeleiden dan door laagopgeleiden Recent gebruik van paddoâs, lsd, GHB en heroïne is zeer zeldzaam (Trimbos, ###).
| 620 | nvog |
Indien er zorgen zijn omtrent het gezin kan advies ingewonnen worden of melding worden gedaan bij Veilig <PERSOON> instelling Voor verdere informatie verwijst de Bij problematisch alcoholgebruik van de vrouw, verwijs Zorg voor adequate anticonceptie in geval van een ⢠Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad, ### ⢠Gezondheidsraad Risicoâs van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding ⢠STAP Factsheet Onderzoek Alcohol en zwangerschap â Onderzoek naar de alcoholvoorlichting door verloskundigen en het alcoholgebruik van zwangere vrouwen Dit hoofdstuk bespreekt de negatieve effecten van drugs op de vruchtbaarheid en de zwangerschap In ### gebruikte #,#% van de moeders in de vier weken voor de zwangerschap cannabis, het ging bij meer dan de helft van hen alleen om een paar trekjes Tijdens de zwangerschap daalde het gebruik van cannabis tot #,#% (Trimbos Instituut, ###) In ### gebruikte ##,#% van de Nederlanders tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar weleens cannabis (TNO, ###) Na cannabis is ecstasy de meest gebruikte drug in <LOCATIE>; #,#% van de ## tot <LEEFTIJD>-jarigen gaf in een onderzoek van het CBS aan het afgelopen jaar ecstasy te hebben gebruikt en nog eens #% geeft aan in het afgelopen jaar amfetamine (speed) te hebben gebruikt Ongeveer #% van de Nederlanders tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar gebruikt weleens cocaïne Ecstasy wordt ongeveer vier keer vaker gebruikt door hoogopgeleiden dan door laagopgeleiden Recent gebruik van paddoâs, lsd, GHB en heroïne is zeer zeldzaam (Trimbos, ###) tijdens de zwangerschap nauwelijks voor (minder dan een half procent) (Trimbos Instituut, ###) Belangrijk is rekening te houden met onderrapportage van de gebruikte middelen Wat zijn de risicoâs van drugsgebruik in de preconceptionele fase en in het eerste trimester van Zijn er effectieve interventies mogelijk voorafgaand aan de zwangerschap die de uitkomst Het wetenschappelijk bewijs is niet eenduidig over de mogelijke negatieve effecten van drugsgebruik op de vruchtbaarheid van vrouwen (Gezondheidsraad, ###; NHG, ###) De effecten van drugsgebruik op de zwangerschap en foetus zijn afhankelijk van het type middel dat gebruikt wordt Het is niet altijd duidelijk of de negatieve zwangerschapsuitkomsten veroorzaakt worden door de drugs zelf of door ander middelengebruik of sociale omstandigheden die geassocieerd zijn met drugsgebruik (NHG, ###) Drugsgebruik is vaak geassocieerd met ernstige psychosociale en maatschappelijke Bij mannen leidt het gebruik van cannabis tot een verminderde kwaliteit van het sperma Cocaïne en Cannabisgebruik in de zwangerschap is mogelijk geassocieerd met verminderde foetale groei In een onderzoek verdween dit verband echter na correctie voor alcohol, roken, leeftijd en socioeconomische factoren (NHG, ###) Voor cocaïne is meer bewijs dat het schadelijk is voor de foetale groei Tevens geldt dat cocaïnegebruik de kans verhoogt op een miskraam, vroeggeboorte, Opiaten zoals heroïne en methadon lijken de kans op groeistoornissen en perinatale morbiditeit te verhogen Er is onvoldoende bekend over de invloed van hallucinerende paddenstoelen, smart drugs De Gezondheidsraad ontraadt vrouwen en mannen met een kinderwens het gebruik van alle.
| 636 | nvog |
tijdens de zwangerschap nauwelijks voor (minder dan een half procent) (Trimbos Instituut, ###) Belangrijk is rekening te houden met onderrapportage van de gebruikte middelen Wat zijn de risicoâs van drugsgebruik in de preconceptionele fase en in het eerste trimester van Zijn er effectieve interventies mogelijk voorafgaand aan de zwangerschap die de uitkomst Het wetenschappelijk bewijs is niet eenduidig over de mogelijke negatieve effecten van drugsgebruik op de vruchtbaarheid van vrouwen (Gezondheidsraad, ###; NHG, ###) De effecten van drugsgebruik op de zwangerschap en foetus zijn afhankelijk van het type middel dat gebruikt wordt Het is niet altijd duidelijk of de negatieve zwangerschapsuitkomsten veroorzaakt worden door de drugs zelf of door ander middelengebruik of sociale omstandigheden die geassocieerd zijn met drugsgebruik (NHG, ###) Drugsgebruik is vaak geassocieerd met ernstige psychosociale en maatschappelijke Bij mannen leidt het gebruik van cannabis tot een verminderde kwaliteit van het sperma Cocaïne en Cannabisgebruik in de zwangerschap is mogelijk geassocieerd met verminderde foetale groei In een onderzoek verdween dit verband echter na correctie voor alcohol, roken, leeftijd en socioeconomische factoren (NHG, ###) Voor cocaïne is meer bewijs dat het schadelijk is voor de foetale groei Tevens geldt dat cocaïnegebruik de kans verhoogt op een miskraam, vroeggeboorte, Opiaten zoals heroïne en methadon lijken de kans op groeistoornissen en perinatale morbiditeit te verhogen Er is onvoldoende bekend over de invloed van hallucinerende paddenstoelen, smart drugs De Gezondheidsraad ontraadt vrouwen en mannen met een kinderwens het gebruik van alle drugs Deze groep is vaak zorg mijdend waardoor interventies niet goed mogelijk zijn Drugsverslaving is een indicatie om de begeleiding van de zwangerschap in de tweede lijn plaats te laten vinden in verband met het risico op een neonataal abstinentiesyndroom (NHG, ###) aanwijzingen voor verminderde vruchtbaarheid bij de vrouw zijn niet eenduidig Er is weinig bekend over de effectiviteit van preconceptieadvies bij vrouwen die verslaafd zijn Drugsgebruik (vooral cocaïne en opiaten) kan in de zwangerschap groeivertraging bij de foetus De Gezondheidsraad meent dat er voldoende bekend is over de nadelige effecten van cannabis, cocaïne, opiaten en amfetaminen op de vruchtbaarheid en de zwangerschap om het gebruik van alle geestverruimende genotmiddelen al in de preconceptiefase dringend te ontraden De NHG adviseert alleen om drugs niet te gebruiken in de zwangerschap De werkgroep adviseert paren met een kinderwens die tijdens een preconceptieconsult aangeven drugs te gebruiken, te informeren over de invloed daarvan op de vruchtbaarheid en over de risicoâs tijdens de zwangerschap Veiliger is om hen daarom te adviseren om al te stoppen met drugs in de preconceptieperiode, eventueel in In geval van verslavingsproblematiek is het belangrijk dat er adequate anticonceptie wordt geregeld en een traject wordt uitgezet voor behandeling van de verslaving Deze begeleiding wordt door de huisarts geregeld bij gespecialiseerde GGZ-instellingen Indien een vrouw met een verslavingsproblematiek toch zwanger wordt moet er aandacht besteed worden aan het effect van het drugsgebruik op de gezondheid en aan de opvoeding van het kind Een gezin met verslaafde ouders.
| 566 | nvog |
mijdend waardoor interventies niet goed mogelijk zijn Drugsverslaving is een indicatie om de begeleiding van de zwangerschap in de tweede lijn plaats te laten vinden in verband met het risico op een neonataal abstinentiesyndroom (NHG, ###) aanwijzingen voor verminderde vruchtbaarheid bij de vrouw zijn niet eenduidig Er is weinig bekend over de effectiviteit van preconceptieadvies bij vrouwen die verslaafd zijn Drugsgebruik (vooral cocaïne en opiaten) kan in de zwangerschap groeivertraging bij de foetus De Gezondheidsraad meent dat er voldoende bekend is over de nadelige effecten van cannabis, cocaïne, opiaten en amfetaminen op de vruchtbaarheid en de zwangerschap om het gebruik van alle geestverruimende genotmiddelen al in de preconceptiefase dringend te ontraden De NHG adviseert alleen om drugs niet te gebruiken in de zwangerschap De werkgroep adviseert paren met een kinderwens die tijdens een preconceptieconsult aangeven drugs te gebruiken, te informeren over de invloed daarvan op de vruchtbaarheid en over de risicoâs tijdens de zwangerschap Veiliger is om hen daarom te adviseren om al te stoppen met drugs in de preconceptieperiode, eventueel in In geval van verslavingsproblematiek is het belangrijk dat er adequate anticonceptie wordt geregeld en een traject wordt uitgezet voor behandeling van de verslaving Deze begeleiding wordt door de huisarts geregeld bij gespecialiseerde GGZ-instellingen Indien een vrouw met een verslavingsproblematiek toch zwanger wordt moet er aandacht besteed worden aan het effect van het drugsgebruik op de gezondheid en aan de opvoeding van het kind Een gezin met verslaafde ouders Derhalve is begeleiding noodzakelijk Informeer paren met een kinderwens over de gevolgen van â De korte termijnrisicoâs voor de pasgeborene, zoals ⢠Trimbos-instituut Factsheet Kerncijfers drugsgebruik <LOCATIE> Trimbos- instituut, ### Dit hoofdstuk bespreekt het voedingspatroon en de voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid van vrouwen die zwanger willen worden Een gezond en gevarieerd eetpatroon is van belang, zowel in de preconceptieperiode als in de zwangerschap De inname van voedingsstoffen van een vrouw in de vruchtbare leeftijd heeft invloed op haar gezondheidstoestand en kan mogelijk invloed De gevolgen van over- en ondergewicht, inclusief bariatrische chirurgie, en de interventies om een gezond gewicht te bereiken worden beschreven in de paragraaf over Over- en ondergewicht Het belang van de inname van foliumzuur wordt ook in een aparte paragraaf beschreven De gevolgen van infecties die veroorzaakt worden door het eten van mogelijk besmet voedsel worden beschreven in De volgende nutriënten komen in dit hoofdstuk aan bod vitamine A, vitamine D, vitamine B##, ijzer, jodium, en cafeïne Ook worden het totale voedingspatroon, vegetarische en veganistische Bij de uitwerking zijn de volgende punten meegenomen Welke voedingsstoffen hebben een Zijn er effectieve interventies mogelijk om negatieve effecten te voorkomen en door wie kunnen Hieronder volgt een opsomming van bekende effecten van de voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid van vrouwen met een zwangerschapswens, het verloop van een mogelijke Vitamine A of retinol is een vetoplosbare vitamine en zit van nature alleen in dierlijke producten.
| 551 | nvog |
paren met een kinderwens over de gevolgen van â De korte termijnrisicoâs voor de pasgeborene, zoals ⢠Trimbos-instituut Factsheet Kerncijfers drugsgebruik <LOCATIE> Trimbos- instituut, ### Dit hoofdstuk bespreekt het voedingspatroon en de voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid van vrouwen die zwanger willen worden Een gezond en gevarieerd eetpatroon is van belang, zowel in de preconceptieperiode als in de zwangerschap De inname van voedingsstoffen van een vrouw in de vruchtbare leeftijd heeft invloed op haar gezondheidstoestand en kan mogelijk invloed De gevolgen van over- en ondergewicht, inclusief bariatrische chirurgie, en de interventies om een gezond gewicht te bereiken worden beschreven in de paragraaf over Over- en ondergewicht Het belang van de inname van foliumzuur wordt ook in een aparte paragraaf beschreven De gevolgen van infecties die veroorzaakt worden door het eten van mogelijk besmet voedsel worden beschreven in De volgende nutriënten komen in dit hoofdstuk aan bod vitamine A, vitamine D, vitamine B##, ijzer, jodium, en cafeïne Ook worden het totale voedingspatroon, vegetarische en veganistische Bij de uitwerking zijn de volgende punten meegenomen Welke voedingsstoffen hebben een Zijn er effectieve interventies mogelijk om negatieve effecten te voorkomen en door wie kunnen Hieronder volgt een opsomming van bekende effecten van de voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid van vrouwen met een zwangerschapswens, het verloop van een mogelijke Vitamine A of retinol is een vetoplosbare vitamine en zit van nature alleen in dierlijke producten Verder kan het lichaam zelf vitamine A produceren uit provitamine A-carotenoïden die in plantaardige producten voorkomen Vitamine A is belangrijk voor genexpressie (het proces waarbij het gen afgelezen wordt en RNA en eiwitten worden gemaakt), zicht bij lage lichtintensiteit, het afweersysteem, en groei en ontwikkeling Vitamine A is nodig voor een normale foetale ontwikkeling van de ogen en het afweersysteem (Gezondheidsraad, ###a) Een goede en gevarieerde voeding volstaat voor voldoende inname (Gezondheidsraad, ###a) In hoge doseringen is vitamine A echter toxisch voor de lever en â bij zwangeren â teratogeen (Gezondheidsraad, ###a) Aangeboren afwijkingen die in verband worden gebracht met te hoge vitamine A-inname ()### μg/dag) tijdens de zwangerschap zijn onvoldoende ontwikkeling van de ogen, misvormingen aan de oren, en Aangezien het niet duidelijk is wat de teratogene drempelwaarde van vitamine A is, geeft de Gezondheidsraad het advies aan vrouwen die zwanger willen worden de consumptie te beperken tot minder dan ### μg/dag Een boterham met leverworst levert bijvoorbeeld ###-### µg vitamine A op Zwangere vrouwen worden daarom geadviseerd om geen leverproducten of supplementen met vitamine A te consumeren en niet meer dan # boterham per dag te besmeren met leversmeerworst of Vitamine D is een vitamine die, onder invloed van zonlicht, door het lichaam zelf gemaakt kan worden Daarnaast bevatten vette vis, en in lagere gehaltes vlees en eieren vitamine D In <LOCATIE> wordt vitamine D toegevoegd aan halvarine, margarine en bak- en braadproducten Het is niet aangetoond dat zwangere vrouwen een verhoogde behoefte aan vitamine D hebben.
| 598 | nvog |
provitamine A-carotenoïden die in plantaardige producten voorkomen Vitamine A is belangrijk voor genexpressie (het proces waarbij het gen afgelezen wordt en RNA en eiwitten worden gemaakt), zicht bij lage lichtintensiteit, het afweersysteem, en groei en ontwikkeling Vitamine A is nodig voor een normale foetale ontwikkeling van de ogen en het afweersysteem (Gezondheidsraad, ###a) Een goede en gevarieerde voeding volstaat voor voldoende inname (Gezondheidsraad, ###a) In hoge doseringen is vitamine A echter toxisch voor de lever en â bij zwangeren â teratogeen (Gezondheidsraad, ###a) Aangeboren afwijkingen die in verband worden gebracht met te hoge vitamine A-inname ()### μg/dag) tijdens de zwangerschap zijn onvoldoende ontwikkeling van de ogen, misvormingen aan de oren, en Aangezien het niet duidelijk is wat de teratogene drempelwaarde van vitamine A is, geeft de Gezondheidsraad het advies aan vrouwen die zwanger willen worden de consumptie te beperken tot minder dan ### μg/dag Een boterham met leverworst levert bijvoorbeeld ###-### µg vitamine A op Zwangere vrouwen worden daarom geadviseerd om geen leverproducten of supplementen met vitamine A te consumeren en niet meer dan # boterham per dag te besmeren met leversmeerworst of Vitamine D is een vitamine die, onder invloed van zonlicht, door het lichaam zelf gemaakt kan worden Daarnaast bevatten vette vis, en in lagere gehaltes vlees en eieren vitamine D In <LOCATIE> wordt vitamine D toegevoegd aan halvarine, margarine en bak- en braadproducten Het is niet aangetoond dat zwangere vrouwen een verhoogde behoefte aan vitamine D hebben vitamine D-tekort kan leiden tot gezondheidsklachten als spierpijn en vermoeidheid Lage maternale vitamine-D-spiegels geven lage neonatale vitamine-D-waarden (NHG, ###) Uit observationeel onderzoek is gebleken dat een laag vitamine D-gehalte vroeg in de zwangerschap complicaties kan geven bij de foetale skeletontwikkeling en bij de groei en rijping van het beschermend effect van suppletie met ## tot ## µg/dag vitamine D op het risico een kind met een laag Het gebrek aan interventie-onderzoeken, heterogeniteit tussen de onderzoekspopulaties en kleine steekproeven met onvoldoende controle op verstorende factoren in bestaande studies maken harde conclusies rond de betekenis van vitamine D tijdens de zwangerschap lastig (Gezondheidsraad, ###) Voldoende vitamine D vroeg in de zwangerschap is belangrijk voor de eerste aanleg van organen en weefsels, waardoor een opsporing van een deficiëntie bij het eerste consult in de zwangerschap mogelijk te laat is (Gezondheidsraad, ###) De richtlijnen geven geen consensus over de noodzaak van vitamine D-suppletie tijdens de preconceptieperiode en de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###; KNOV, ###; NHG, ###) De werkgroep <PERSOON> geven in de brochure Zwanger! (###) het advies aan zwangere vrouwen om zelf de afweging te maken te kiezen voor vitamine D-suppletie (## microgram per dag) of niet De brochure noemt het met name zinvol is voor vrouwen met een donkere huidkleur, vrouwen die onvoldoende worden blootgesteld aan zonlicht, of van wie de huid niet in aanraking komt met zonlicht omdat zij bijvoorbeeld gesluierd zijn Jodium is een essentieel onderdeel van schildklierhormonen welke nodig zijn voor het in balans.
| 625 | nvog |
als spierpijn en vermoeidheid Lage maternale vitamine-D-spiegels geven lage neonatale vitamine-D-waarden (NHG, ###) Uit observationeel onderzoek is gebleken dat een laag vitamine D-gehalte vroeg in de zwangerschap complicaties kan geven bij de foetale skeletontwikkeling en bij de groei en rijping van het beschermend effect van suppletie met ## tot ## µg/dag vitamine D op het risico een kind met een laag Het gebrek aan interventie-onderzoeken, heterogeniteit tussen de onderzoekspopulaties en kleine steekproeven met onvoldoende controle op verstorende factoren in bestaande studies maken harde conclusies rond de betekenis van vitamine D tijdens de zwangerschap lastig (Gezondheidsraad, ###) Voldoende vitamine D vroeg in de zwangerschap is belangrijk voor de eerste aanleg van organen en weefsels, waardoor een opsporing van een deficiëntie bij het eerste consult in de zwangerschap mogelijk te laat is (Gezondheidsraad, ###) De richtlijnen geven geen consensus over de noodzaak van vitamine D-suppletie tijdens de preconceptieperiode en de zwangerschap (Gezondheidsraad, ###; KNOV, ###; NHG, ###) De werkgroep <PERSOON> geven in de brochure Zwanger! (###) het advies aan zwangere vrouwen om zelf de afweging te maken te kiezen voor vitamine D-suppletie (## microgram per dag) of niet De brochure noemt het met name zinvol is voor vrouwen met een donkere huidkleur, vrouwen die onvoldoende worden blootgesteld aan zonlicht, of van wie de huid niet in aanraking komt met zonlicht omdat zij bijvoorbeeld gesluierd zijn Jodium is een essentieel onderdeel van schildklierhormonen welke nodig zijn voor het in balans Omdat in <LOCATIE> de hoeveelheid jodium die van nature in voeding voorkomt ontoereikend is, mag jodium aan zout worden toegevoegd Ongeveer ##% van de jodiuminname in <LOCATIE> is afkomstig uit brood dat verrijkt is met jodium (Gezondheidsraad, ###b) Uit onderzoek van het <INSTELLING> uit ### bleek dat minder dan #% van de Nederlandse bevolking een jodiuminname had die lager is dan de gemiddelde behoefte Een jodiumtekort komt in <LOCATIE> bijna alleen voor als iemand weinig of geen brood eet, ongejodeerd of biologisch brood eet en ook geen gejodeerd keukenzout gebruikt Een ernstig jodiumtekort van de moeder tijdens de zwangerschap kan ontwikkelingsstoornissen bij het kind veroorzaken (cretinisme en mentale retardatie), en ook een mild tot matig jodiumtekort hangt samen met ontwikkelingsstoornissen bij het kind Er zijn daarnaast aanwijzingen dat een marginaal jodiumtekort van de moeder in het eerste trimester van de zwangerschap samenhangt met een minder De Gezondheidsraad geeft aan dat het belangrijk is dat de jodiuminname optimaal blijft en dat het huidige verrijkingsniveau van bakkerszout in <LOCATIE> hierin voorziet (Gezondheidsraad, ###b) Er wordt geen specifiek advies gegeven voor vrouwen met een zwangerschapswens of zwangere Vitamine B## is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel Vitamine B## zit alleen in dierlijke producten zoals melk, vlees, vis en eieren <PERSOON> die helemaal geen dierlijke producten gebruiken, zoals veganisten, hebben een grotere kans op vitamine B## deficiëntie (Voedingscentrum) Een tekort aan vitamine B## kan ook optreden bij mensen.
| 614 | nvog |
jodium die van nature in voeding voorkomt ontoereikend is, mag jodium aan zout worden toegevoegd Ongeveer ##% van de jodiuminname in <LOCATIE> is afkomstig uit brood dat verrijkt is met jodium (Gezondheidsraad, ###b) Uit onderzoek van het <INSTELLING> uit ### bleek dat minder dan #% van de Nederlandse bevolking een jodiuminname had die lager is dan de gemiddelde behoefte Een jodiumtekort komt in <LOCATIE> bijna alleen voor als iemand weinig of geen brood eet, ongejodeerd of biologisch brood eet en ook geen gejodeerd keukenzout gebruikt Een ernstig jodiumtekort van de moeder tijdens de zwangerschap kan ontwikkelingsstoornissen bij het kind veroorzaken (cretinisme en mentale retardatie), en ook een mild tot matig jodiumtekort hangt samen met ontwikkelingsstoornissen bij het kind Er zijn daarnaast aanwijzingen dat een marginaal jodiumtekort van de moeder in het eerste trimester van de zwangerschap samenhangt met een minder De Gezondheidsraad geeft aan dat het belangrijk is dat de jodiuminname optimaal blijft en dat het huidige verrijkingsniveau van bakkerszout in <LOCATIE> hierin voorziet (Gezondheidsraad, ###b) Er wordt geen specifiek advies gegeven voor vrouwen met een zwangerschapswens of zwangere Vitamine B## is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel Vitamine B## zit alleen in dierlijke producten zoals melk, vlees, vis en eieren <PERSOON> die helemaal geen dierlijke producten gebruiken, zoals veganisten, hebben een grotere kans op vitamine B## deficiëntie (Voedingscentrum) Een tekort aan vitamine B## kan ook optreden bij mensen hebben ondergaan en bij het gebruik van metformine of protonpompremmers (KNOV, ###; NHG, Een lage vitamine B## status veroorzaakt megaloblastaire anemie, wat is geassocieerd met een De richtlijnen geven geen aanbevelingen over het advies betreffende vitamine B## voor vrouwen met een zwangerschapswens of zwangere vrouwen Vitamine B## kan op indicatie bepaald worden, zoals bij vrouwen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan of bij mensen met gastro-intestinale aandoeningen die tot malabsorptie leiden In geval van een vitamine B##-deficientie worden tabletten cyanocobalamine van ### microgram per dag voorgeschreven (NHG, ###) Intramusculaire injecties met hydroxocobalamine worden voorgeschreven in geval van slikproblemen, problemen met de IJzer is nodig voor de vorming van hemoglobine (Hb) Een lage spiegel van Hb kan klachten veroorzaken als vermoeidheid, kortademigheid en tachycardie Zwangere vrouwen die deze klachten ervaren, hebben echter lang niet altijd een verlaagd Hb-gehalte (KNOV, ###) Tijdens de zwangerschap is er een verhoogde behoefte aan ijzer door het toenemend aantal erytrocyten, voor de foetus, voor de placenta en als buffer voor bloedverlies tijdens de bevalling Het lichaam anticipeert op deze verhoogde behoefte door de absorptie van ijzer te verhogen en ijzervoorraden aan te spreken (KNOV, Er zijn diverse onderzoeken uitgevoerd naar een verband tussen een laag hemoglobinegehalte en zwangerschapsuitkomsten, zoals groeivertraging, prematuriteit, en perinatale sterfte Gevonden associaties zijn veelal terug te voeren op andere zwangerschaps- of persoonskenmerken, zoals sociaaleconomische status en obstetrische voorgeschiedenis Er is geen causaal verband bekend tussen anemie in het eerste trimester van de zwangerschap en minder goede.
| 600 | nvog |
protonpompremmers (KNOV, ###; NHG, Een lage vitamine B## status veroorzaakt megaloblastaire anemie, wat is geassocieerd met een De richtlijnen geven geen aanbevelingen over het advies betreffende vitamine B## voor vrouwen met een zwangerschapswens of zwangere vrouwen Vitamine B## kan op indicatie bepaald worden, zoals bij vrouwen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan of bij mensen met gastro-intestinale aandoeningen die tot malabsorptie leiden In geval van een vitamine B##-deficientie worden tabletten cyanocobalamine van ### microgram per dag voorgeschreven (NHG, ###) Intramusculaire injecties met hydroxocobalamine worden voorgeschreven in geval van slikproblemen, problemen met de IJzer is nodig voor de vorming van hemoglobine (Hb) Een lage spiegel van Hb kan klachten veroorzaken als vermoeidheid, kortademigheid en tachycardie Zwangere vrouwen die deze klachten ervaren, hebben echter lang niet altijd een verlaagd Hb-gehalte (KNOV, ###) Tijdens de zwangerschap is er een verhoogde behoefte aan ijzer door het toenemend aantal erytrocyten, voor de foetus, voor de placenta en als buffer voor bloedverlies tijdens de bevalling Het lichaam anticipeert op deze verhoogde behoefte door de absorptie van ijzer te verhogen en ijzervoorraden aan te spreken (KNOV, Er zijn diverse onderzoeken uitgevoerd naar een verband tussen een laag hemoglobinegehalte en zwangerschapsuitkomsten, zoals groeivertraging, prematuriteit, en perinatale sterfte Gevonden associaties zijn veelal terug te voeren op andere zwangerschaps- of persoonskenmerken, zoals sociaaleconomische status en obstetrische voorgeschiedenis Er is geen causaal verband bekend tussen anemie in het eerste trimester van de zwangerschap en minder goede hemoglobinopathie, zwangerschap binnen een jaar na de vorige bevalling, en chronische ziektes zoals reumatoïde artritis en de ziekte van Crohn (KNOV, ###) Wanneer het Hb (#,# mmol/L is, dient er, in het belang van de vrouw, behandeld te worden (KNOV, ###) De vrouw wordt doorverwezen naar de huisarts (KNOV, ###) Bij vrouwen van niet-Noord-Europese afkomst met ijzergebreksanemie dient de mogelijkheid van dragerschapsdiagnostiek naar hemoglobinopathie (HbP) besproken te worden Cafeïne is een bestanddeel dat voorkomt in koffie, thee (met uitzondering van kruidenthee), chocola, energiedranken en sommige frisdranken Het gebruik van grote hoeveelheden cafeïne wordt in verband gebracht met vroeggeboorte, verminderd geboortegewicht en een mogelijk hogere kans op miskramen (NHG, ###) Ook is er mogelijk een verhoogd risico op groeivertraging bij een gebruik van meer dan ### mg cafeïne per dag (NHG, ###) Er zitten echter veel methodologische onvolkomenheden in de verschillende onderzoeken, zoals dat er onvoldoende is gecorrigeerd voor De NHG acht onvoldoende wetenschappelijk bewijs beschikbaar om preconceptioneel vrouwen te adviseren hun cafeïne intake te beperken (NHG, ###) Het advies aan zwangere vrouwen is niet meer dan ### mg cafeïne per dag te gebruiken Een kopje koffie bevat ongeveer ## mg cafeïne De richtlijnen en rapporten geven geen informatie over algemene voedingspatronen en zwangerschapsuitkomsten De richtlijnen <PERSOON> Voeding van de Gezondheidsraad (###) zijn van toepassing op de gehele volwassen populatie en kunnen dus grotendeels gevolgd worden door vrouwen met een kinderwens Met het volgen van de richtlijnen wordt het risico op chronische ziekten verkleind Het Voedingscentrum benoemt het belang van gezond en gevarieerd eten voor en tijdens.
| 641 | nvog |
reumatoïde artritis en de ziekte van Crohn (KNOV, ###) Wanneer het Hb (#,# mmol/L is, dient er, in het belang van de vrouw, behandeld te worden (KNOV, ###) De vrouw wordt doorverwezen naar de huisarts (KNOV, ###) Bij vrouwen van niet-Noord-Europese afkomst met ijzergebreksanemie dient de mogelijkheid van dragerschapsdiagnostiek naar hemoglobinopathie (HbP) besproken te worden Cafeïne is een bestanddeel dat voorkomt in koffie, thee (met uitzondering van kruidenthee), chocola, energiedranken en sommige frisdranken Het gebruik van grote hoeveelheden cafeïne wordt in verband gebracht met vroeggeboorte, verminderd geboortegewicht en een mogelijk hogere kans op miskramen (NHG, ###) Ook is er mogelijk een verhoogd risico op groeivertraging bij een gebruik van meer dan ### mg cafeïne per dag (NHG, ###) Er zitten echter veel methodologische onvolkomenheden in de verschillende onderzoeken, zoals dat er onvoldoende is gecorrigeerd voor De NHG acht onvoldoende wetenschappelijk bewijs beschikbaar om preconceptioneel vrouwen te adviseren hun cafeïne intake te beperken (NHG, ###) Het advies aan zwangere vrouwen is niet meer dan ### mg cafeïne per dag te gebruiken Een kopje koffie bevat ongeveer ## mg cafeïne De richtlijnen en rapporten geven geen informatie over algemene voedingspatronen en zwangerschapsuitkomsten De richtlijnen <PERSOON> Voeding van de Gezondheidsraad (###) zijn van toepassing op de gehele volwassen populatie en kunnen dus grotendeels gevolgd worden door vrouwen met een kinderwens Met het volgen van de richtlijnen wordt het risico op chronische ziekten verkleind Het Voedingscentrum benoemt het belang van gezond en gevarieerd eten voor en tijdens Hiermee krijgt de baby genoeg voedingsstoffen binnen voor zijn ontwikkeling (Voedingscentrum) Het Voedingscentrum geeft voor vrouwen die zwanger willen worden het advies om gezond en gevarieerd te eten en volgens de <PERSOON> Hiermee krijgt de vrouw voldoende voedingsstoffen preconceptieconsult is een gelegenheid voorlichting te geven over gezonde voeding en eventuele voedingssupplementen Bij het vermoeden op een slechte voedingstoestand wordt een doorverwijzing naar een diëtist overwogen (KNOV, ###) Het Voedingscentrum beveelt het gebruik van multivitaminesupplementen in het algemeen niet aan, ook niet voor vrouwen die zwanger willen worden of al zwanger zijn Eventueel kan, in overleg met de zorgprofessional die het preconceptieconsult uitvoert, een multivitaminesupplement overwogen worden wanneer een vrouw veel moet overgeven, weinig eet, of zorgen heeft over een adequate inname van voedingsstoffen In <LOCATIE> ligt de consumptie van eiwit vrijwel altijd een stuk boven de voedingsnorm, zodat het niet nodig is om bij vegetariërs en veganisten extra aandacht te besteden aan de inname van aminozuren (Gezondheidsraad, ###) Bij mensen die helemaal geen dierlijke producten gebruiken bestaat er wel een verhoogde kans op een tekort aan vitamine B## en ijzer (zie de paragrafen over Het is niet nodig om tijdens het preconceptiespreekuur specifieke adviezen te geven over de inname van voedingsstoffen naast het advies om gezond en gevarieerd te eten Deze blijkt ook voor vegetariërs en veganisten in algemeenheid goed te zijn (Gezondheidsraad, ###) Wel moet bij veganisten rekening worden gehouden met het verhoogde risico op een de vitamine B##- en ijzerdeficiëntie Als.
| 627 | nvog |
Hiermee krijgt de baby genoeg voedingsstoffen binnen voor zijn ontwikkeling (Voedingscentrum) Het Voedingscentrum geeft voor vrouwen die zwanger willen worden het advies om gezond en gevarieerd te eten en volgens de <PERSOON> Hiermee krijgt de vrouw voldoende voedingsstoffen preconceptieconsult is een gelegenheid voorlichting te geven over gezonde voeding en eventuele voedingssupplementen Bij het vermoeden op een slechte voedingstoestand wordt een doorverwijzing naar een diëtist overwogen (KNOV, ###) Het Voedingscentrum beveelt het gebruik van multivitaminesupplementen in het algemeen niet aan, ook niet voor vrouwen die zwanger willen worden of al zwanger zijn Eventueel kan, in overleg met de zorgprofessional die het preconceptieconsult uitvoert, een multivitaminesupplement overwogen worden wanneer een vrouw veel moet overgeven, weinig eet, of zorgen heeft over een adequate inname van voedingsstoffen In <LOCATIE> ligt de consumptie van eiwit vrijwel altijd een stuk boven de voedingsnorm, zodat het niet nodig is om bij vegetariërs en veganisten extra aandacht te besteden aan de inname van aminozuren (Gezondheidsraad, ###) Bij mensen die helemaal geen dierlijke producten gebruiken bestaat er wel een verhoogde kans op een tekort aan vitamine B## en ijzer (zie de paragrafen over Het is niet nodig om tijdens het preconceptiespreekuur specifieke adviezen te geven over de inname van voedingsstoffen naast het advies om gezond en gevarieerd te eten Deze blijkt ook voor vegetariërs en veganisten in algemeenheid goed te zijn (Gezondheidsraad, ###) Wel moet bij veganisten rekening worden gehouden met het verhoogde risico op een de vitamine B##- en ijzerdeficiëntie Als ijzergehalte en vitamine B##-status te bepalen en indien nodig te behandelen (KNOV, ###) In de kwaliteitsstandaarden wordt niet ingegaan op de organisatie van zorg De richtlijnen stellen dat tijdens het preconceptieconsult gewezen moet worden op het belang De Gezondheidsraad adviseert om al tijdens de preconceptieperiode te stoppen met het eten van leverproducten om de inname van vitamine A te beperken De andere richtlijnen adviseren alleen om tijdens de zwangerschap het eten van leverproducten te beperken Vitamine D zou mogelijk voor de conceptie al als supplement genomen moeten worden Het Hb-gehalte en de vitamine B-## status kan eventueel voor de conceptie bepaald worden als er sprake is van risicofactoren op anemie bij de moeder (KNOV, ###) De Gezondheidsraad en het Voedingscentrum adviseren om preconceptioneel, naast foliumzuur, te beginnen met het slikken van ## microgram vitamine D per dag Dit is anders dan de KNOV, NHG en NVOG die dit alleen bij risicogroepen adviseren De PIL-werkgroep stelt zich achter het advies aan zwangere vrouwen zoals genoemd in de informatiebrochure âZwanger!â âLaat vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn zelf de afweging maken om te kiezen voor vitamine D-suppletie of nietâ Het kan met name zinvol zijn als een vrouw een donkere huidskleur heeft, weinig buiten in de zon komt, of als de huid niet met de zon in aanraking komt door bijvoorbeeld gezichtsbedekking Het Voedingscentrum heeft op haar website een overzicht van voedingsmiddelen die beter vermeden.
| 576 | nvog |
vitamine B##-status te bepalen en indien nodig te behandelen (KNOV, ###) In de kwaliteitsstandaarden wordt niet ingegaan op de organisatie van zorg De richtlijnen stellen dat tijdens het preconceptieconsult gewezen moet worden op het belang De Gezondheidsraad adviseert om al tijdens de preconceptieperiode te stoppen met het eten van leverproducten om de inname van vitamine A te beperken De andere richtlijnen adviseren alleen om tijdens de zwangerschap het eten van leverproducten te beperken Vitamine D zou mogelijk voor de conceptie al als supplement genomen moeten worden Het Hb-gehalte en de vitamine B-## status kan eventueel voor de conceptie bepaald worden als er sprake is van risicofactoren op anemie bij de moeder (KNOV, ###) De Gezondheidsraad en het Voedingscentrum adviseren om preconceptioneel, naast foliumzuur, te beginnen met het slikken van ## microgram vitamine D per dag Dit is anders dan de KNOV, NHG en NVOG die dit alleen bij risicogroepen adviseren De PIL-werkgroep stelt zich achter het advies aan zwangere vrouwen zoals genoemd in de informatiebrochure âZwanger!â âLaat vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn zelf de afweging maken om te kiezen voor vitamine D-suppletie of nietâ Het kan met name zinvol zijn als een vrouw een donkere huidskleur heeft, weinig buiten in de zon komt, of als de huid niet met de zon in aanraking komt door bijvoorbeeld gezichtsbedekking Het Voedingscentrum heeft op haar website een overzicht van voedingsmiddelen die beter vermeden zwangerschap, zoals het gebruik van kalebaskalk (pimba) en bepaalde kruiden Tijdens het Een dieetanamnese kan zinvol zijn om te bepalen of een toekomstig ouderpaar daadwerkelijk gezond Bepaal vitamine B## status en/of het ijzergehalte als er risicofactoren zijn voor <PERSOON> de vrouw door naar huisarts voor behandeling wanneer er sprake is van een Om de consumptie van vitamine A-rijke producten te minderen tot maximaal Wanneer gewenst dagelijks een supplement met ## µg vitamine <PERSOON> website van het Voedingscentrum te raadplegen voor meer informatie over Levensmiddelen die tijdens de zwangerschap vermeden dienen te worden vanwege het risico op infecties, staan genoemd in het hoofdstuk Infectierisicoâs ⢠Gezondheidsraad Richtlijnen goede voeding ### Den Haag Gezondheidsraad ### ⢠Gezondheidsraad Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine <PERSOON> ⢠Gezondheidsraad Naar behoud van een optimale jodiuminname Den Haag ⢠Gezondheidsraad Naar een adequate inname van vitamine <PERSOON> Gezondheidsraad ⢠Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (<INSTELLING>) Rapport Inzicht in de jodiuminname van kinderen en volwassenen in <LOCATIE> Resultaten uit de voedselconsumptiepeiling <PATIENTNUMMER># Den Haag <INSTELLING>, ### Overgewicht en ondergewicht worden vastgesteld met behulp van de Body Mass Index (BMI) Dit is het gewicht (in kilogram) gedeeld door het kwadraat van de lengte (in meter) Een gezond gewicht wordt gedefinieerd als een BMI tussen de ##,# en ## kg/m# Er is sprake van overgewicht bij een BMI )## kg/m# Bij een BMI )## en ## kg/m# wordt respectievelijk gesproken van obesitas en morbide obesitas.
| 619 | nvog |
Een dieetanamnese kan zinvol zijn om te bepalen of een toekomstig ouderpaar daadwerkelijk gezond Bepaal vitamine B## status en/of het ijzergehalte als er risicofactoren zijn voor <PERSOON> de vrouw door naar huisarts voor behandeling wanneer er sprake is van een Om de consumptie van vitamine A-rijke producten te minderen tot maximaal Wanneer gewenst dagelijks een supplement met ## µg vitamine <PERSOON> website van het Voedingscentrum te raadplegen voor meer informatie over Levensmiddelen die tijdens de zwangerschap vermeden dienen te worden vanwege het risico op infecties, staan genoemd in het hoofdstuk Infectierisicoâs ⢠Gezondheidsraad Richtlijnen goede voeding ### Den Haag Gezondheidsraad ### ⢠Gezondheidsraad Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine <PERSOON> ⢠Gezondheidsraad Naar behoud van een optimale jodiuminname Den Haag ⢠Gezondheidsraad Naar een adequate inname van vitamine <PERSOON> Gezondheidsraad ⢠Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (<INSTELLING>) Rapport Inzicht in de jodiuminname van kinderen en volwassenen in <LOCATIE> Resultaten uit de voedselconsumptiepeiling <PATIENTNUMMER># Den Haag <INSTELLING>, ### Overgewicht en ondergewicht worden vastgesteld met behulp van de Body Mass Index (BMI) Dit is het gewicht (in kilogram) gedeeld door het kwadraat van de lengte (in meter) Een gezond gewicht wordt gedefinieerd als een BMI tussen de ##,# en ## kg/m# Er is sprake van overgewicht bij een BMI )## kg/m# Bij een BMI )## en ## kg/m# wordt respectievelijk gesproken van obesitas en morbide obesitas Ondergewicht komt voor bij ongeveer <DATUM> van de Nederlandse vrouwen tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar (Leefstijlmonitor, ###) In <LOCATIE> heeft ongeveer ##% van de vrouwen tussen ## en <LEEFTIJD> jaar Obesitas komt vaker voor bij mensen van niet-westerse achtergrond en bij mensen met een lager Overgewicht en obesitas worden door de WHO omschreven als een chronische ziekte, waarbij een zodanige overmatige vetstapeling in het lichaam bestaat dat dit aanleiding geeft tot gezondheidsrisicoâs (WHO, ###) De laatste decennia stijgt de prevalentie van obesitas continu Wat zijn de gevolgen van over-en ondergewicht voor de uitkomst van de zwangerschap? Het gewicht van een vrouw beïnvloedt de vruchtbaarheid Vrouwen met een BMI (## kg/m # hebben een verhoogde kans op verminderde vruchtbaarheid (NHG, ###) Ondergewicht wordt geassocieerd met een verhoogd risico op groeivertraging, miskramen, vroeggeboorte en perinatale sterfte (Gezondheidsraad, ###; GGZ, ###; NHG, ###) Ook lijkt ondergewicht tijdens de zwangerschap een hoger risico te geven op hart- en vaatziekten en diabetes bij het kind op latere leeftijd Ondergewicht kan het gevolg zijn van een eetstoornis zoals anorexia nervosa Dit is een gecompliceerde psychiatrische ziekte die specialistische zorg vereist (GGZ, ###) Er is een duidelijk verband aangetoond tussen amenorroe en eetstoornissen als anorexia nervosa en boulimia (NHG, Overgewicht (BMI â¥## kg/m#) geeft meer kans op subfertiliteit (NHG, ###b) Bij overgewicht is de meest voorkomende oorzaak van subfertiliteit het optreden van anovulatie Vrouwen met overgewicht die wel ovuleren hebben ook een verminderde kans op zwangerschap Het blijkt dat boven een BMI.
| 667 | nvog |
Ondergewicht komt voor bij ongeveer <DATUM> van de Nederlandse vrouwen tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar (Leefstijlmonitor, ###) In <LOCATIE> heeft ongeveer ##% van de vrouwen tussen ## en <LEEFTIJD> jaar Obesitas komt vaker voor bij mensen van niet-westerse achtergrond en bij mensen met een lager Overgewicht en obesitas worden door de WHO omschreven als een chronische ziekte, waarbij een zodanige overmatige vetstapeling in het lichaam bestaat dat dit aanleiding geeft tot gezondheidsrisicoâs (WHO, ###) De laatste decennia stijgt de prevalentie van obesitas continu Wat zijn de gevolgen van over-en ondergewicht voor de uitkomst van de zwangerschap? Het gewicht van een vrouw beïnvloedt de vruchtbaarheid Vrouwen met een BMI (## kg/m # hebben een verhoogde kans op verminderde vruchtbaarheid (NHG, ###) Ondergewicht wordt geassocieerd met een verhoogd risico op groeivertraging, miskramen, vroeggeboorte en perinatale sterfte (Gezondheidsraad, ###; GGZ, ###; NHG, ###) Ook lijkt ondergewicht tijdens de zwangerschap een hoger risico te geven op hart- en vaatziekten en diabetes bij het kind op latere leeftijd Ondergewicht kan het gevolg zijn van een eetstoornis zoals anorexia nervosa Dit is een gecompliceerde psychiatrische ziekte die specialistische zorg vereist (GGZ, ###) Er is een duidelijk verband aangetoond tussen amenorroe en eetstoornissen als anorexia nervosa en boulimia (NHG, Overgewicht (BMI â¥## kg/m#) geeft meer kans op subfertiliteit (NHG, ###b) Bij overgewicht is de meest voorkomende oorzaak van subfertiliteit het optreden van anovulatie Vrouwen met overgewicht die wel ovuleren hebben ook een verminderde kans op zwangerschap Het blijkt dat boven een BMI Overgewicht geeft een hoger risico op een miskraam (NHG, ###) Obesitas geeft in de zwangerschap meer kans op complicaties, waarbij het risico afhankelijk is van de mate van overgewicht Vrouwen met obesitas hebben een verhoogde kans op zwangerschapsdiabetes, zwangerschapshypertensie, complicaties bij de baring en op mortaliteit van de pasgeborenen (Gezondheidsraad, ###; NHG, Vergeleken met vrouwen met een normaal BMI voor de zwangerschap hebben obese vrouwen meer kans op het krijgen van een kind met een aangeboren afwijking, waaronder een neuraal buisdefect, cardiovasculaire anomalie, verhemelte- en lipspleet, hydrocephalus en een reductiedefect van een extremiteit (NHG, ###) Bij obesitas is het moeilijker om bij een echoscreening alle orgaanstructuren van het kind goed te visualiseren en aangeboren afwijkingen worden dan niet altijd gezien (KNOV, Een BMI-stijging (â¥# eenheden) tussen een eerste en tweede zwangerschap gaat gepaard met een vergroot risico op maternale complicaties tijdens de tweede zwangerschap en partus (NHG, ###a) Door het gewichtsverlies na bariatrische chirurgie is het zeer waarschijnlijk dat de fertiliteit verbetert en dat er een afname is van zwangerschapscomplicaties, zoals het risico op zwangerschapsdiabetes Over het algemeen is een zwangerschap na bariatrische chirurgie veilig (NVOG, ###) Echter, bij <DATUM> van de zwangerschappen na bariatrische chirurgie verlopen gecompliceerd Deze complicaties betreffen het optreden van een inwendige hernia, darminvaginatie en volvulus Een zwangerschap na bariatrische chirurgie zal door de gynaecoloog begeleid worden De gynaecoloog zal in samenwerking met het bariatrie-team speciale aandacht hebben voor vitaminedeficiënties (bijvoorbeeld vitamine B##), hypoglykemie, buikklachten bij de moeder en de foetale groei.
| 661 | nvog |
Overgewicht geeft een hoger risico op een miskraam (NHG, ###) Obesitas geeft in de zwangerschap meer kans op complicaties, waarbij het risico afhankelijk is van de mate van overgewicht Vrouwen met obesitas hebben een verhoogde kans op zwangerschapsdiabetes, zwangerschapshypertensie, complicaties bij de baring en op mortaliteit van de pasgeborenen (Gezondheidsraad, ###; NHG, Vergeleken met vrouwen met een normaal BMI voor de zwangerschap hebben obese vrouwen meer kans op het krijgen van een kind met een aangeboren afwijking, waaronder een neuraal buisdefect, cardiovasculaire anomalie, verhemelte- en lipspleet, hydrocephalus en een reductiedefect van een extremiteit (NHG, ###) Bij obesitas is het moeilijker om bij een echoscreening alle orgaanstructuren van het kind goed te visualiseren en aangeboren afwijkingen worden dan niet altijd gezien (KNOV, Een BMI-stijging (â¥# eenheden) tussen een eerste en tweede zwangerschap gaat gepaard met een vergroot risico op maternale complicaties tijdens de tweede zwangerschap en partus (NHG, ###a) Door het gewichtsverlies na bariatrische chirurgie is het zeer waarschijnlijk dat de fertiliteit verbetert en dat er een afname is van zwangerschapscomplicaties, zoals het risico op zwangerschapsdiabetes Over het algemeen is een zwangerschap na bariatrische chirurgie veilig (NVOG, ###) Echter, bij <DATUM> van de zwangerschappen na bariatrische chirurgie verlopen gecompliceerd Deze complicaties betreffen het optreden van een inwendige hernia, darminvaginatie en volvulus Een zwangerschap na bariatrische chirurgie zal door de gynaecoloog begeleid worden De gynaecoloog zal in samenwerking met het bariatrie-team speciale aandacht hebben voor vitaminedeficiënties (bijvoorbeeld vitamine B##), hypoglykemie, buikklachten bij de moeder en de foetale groei voor de conceptie een gezond gewicht te bereiken (BMI ## tot ## kg/m#) (Gezondheidsraad, ###) Er bestaat geen richtlijn voor het behandelen van ondergewicht, maar een diëtist kan naast een voedingsanalyse ook voor begeleiding zorgen Daarnaast is het van belang om alert te zijn op eetstoornissen (NHG, ###) In het geval van een eetstoornis is behandeling in een specialistisch Afvallen tijdens de zwangerschap wordt afgeraden Het advies is om vóór de zwangerschap een gezond gewicht te bereiken (KNOV, ###) Dit verhoogt bovendien de kans op een zwangerschap Afvallen om een gezond gewicht te bereiken voor de conceptie verlaagt de kans op gezondheidsrisicoâs voor de moeder en slechte uitkomsten voor het kind (NHG, ###) Een meta-analyse met ## RCTâs naar interventies om gewicht te verliezen beschrijft dat alle strategieën (dieet, beweging, dieet met beweging, maaltijdvervangers, zeer laagcalorisch dieet, gewicht verlagende medicatie) kleine, maar significante verbeteringen op het gewicht na ## maanden geven bij mensen met een BMI boven de ## kg/m# Algemeen wordt aangenomen dat een combinatie van dieet-, bewegings- en gedragsinterventies het meest effectief is (NHG, ###) De richtlijnen gaan niet in op de effecten van De NHG-Standaard Obesitas geeft richtlijnen voor een gezonde manier van gewichtsreductie, waarbij in overleg met de patiënt een individueel behandelplan wordt opgesteld Het individuele behandelplan bestaat uit een combinatie van een gezond voedingspatroon, het verhogen van de lichamelijke Het is belangrijk om een stabiel gewicht te bereiken alvorens een vrouw zwanger wordt (NVOG, ###).
| 644 | nvog |
voor de conceptie een gezond gewicht te bereiken (BMI ## tot ## kg/m#) (Gezondheidsraad, ###) Er bestaat geen richtlijn voor het behandelen van ondergewicht, maar een diëtist kan naast een voedingsanalyse ook voor begeleiding zorgen Daarnaast is het van belang om alert te zijn op eetstoornissen (NHG, ###) In het geval van een eetstoornis is behandeling in een specialistisch Afvallen tijdens de zwangerschap wordt afgeraden Het advies is om vóór de zwangerschap een gezond gewicht te bereiken (KNOV, ###) Dit verhoogt bovendien de kans op een zwangerschap Afvallen om een gezond gewicht te bereiken voor de conceptie verlaagt de kans op gezondheidsrisicoâs voor de moeder en slechte uitkomsten voor het kind (NHG, ###) Een meta-analyse met ## RCTâs naar interventies om gewicht te verliezen beschrijft dat alle strategieën (dieet, beweging, dieet met beweging, maaltijdvervangers, zeer laagcalorisch dieet, gewicht verlagende medicatie) kleine, maar significante verbeteringen op het gewicht na ## maanden geven bij mensen met een BMI boven de ## kg/m# Algemeen wordt aangenomen dat een combinatie van dieet-, bewegings- en gedragsinterventies het meest effectief is (NHG, ###) De richtlijnen gaan niet in op de effecten van De NHG-Standaard Obesitas geeft richtlijnen voor een gezonde manier van gewichtsreductie, waarbij in overleg met de patiënt een individueel behandelplan wordt opgesteld Het individuele behandelplan bestaat uit een combinatie van een gezond voedingspatroon, het verhogen van de lichamelijke Het is belangrijk om een stabiel gewicht te bereiken alvorens een vrouw zwanger wordt (NVOG, ###) tot ## maanden na de operatie adequate anticonceptie te gebruiken om zwangerschap te voorkomen Na bariatrische chirurgie kan er minder voeding geconsumeerd worden en wordt de voeding minder verteerd en opgenomen Iedereen die bariatrische chirurgie heeft ondergaan, wordt daarom aanbevolen de voeding aan te vullen met supplementen van vitamines, mineralen en sporenelementen en eventueel met eiwitsupplementen (NVvH, ###) Vrouwen wordt geadviseerd preconceptioneel supplementen te nemen met vitamine B##, foliumzuur, ijzer, vetoplosbare vitamines (A, D, E, K) en eiwitten (ACOG, ###) De behandeling van comorbiditeit, zoals diabetes De huisarts of een diëtist kan een vrouw begeleiden om op gezond gewicht te komen (Gezondheidsraad, ###, NHG, ###) Vrouwen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan, worden Overgewicht bij de vrouw gaat gepaard gaat met een verminderde vruchtbaarheid, meer kans Ondergewicht gaat gepaard met verminderde vruchtbaarheid en meer kans op vroeggeboorte Het is van belang om voor een mogelijke zwangerschap een gezond gewicht (BMI tussen de ## en ## kg/m#) te bereiken, eventueel onder begeleiding van huisarts of diëtist De richtlijnen zijn eenduidig in het advies een gezond gewicht te bereiken alvorens de vrouw zwanger wordt Dit kan eventueel onder begeleiding van huisarts of diëtist Overgewicht en de behandeling ervan is een gevoelig onderwerp en bij het gesprek erover met de aanstaande zwangere is zorgvuldige en respectvolle communicatie belangrijk (KNOV, ###) Vrouwen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan, hebben een verhoogde kans op nutriëntdeficiënties De Amerikaanse richtlijn adviseert In geval van ondergewicht wordt de vrouw doorgestuurd naar de huisarts voor begeleiding bij het.
| 646 | nvog |
operatie adequate anticonceptie te gebruiken om zwangerschap te voorkomen Na bariatrische chirurgie kan er minder voeding geconsumeerd worden en wordt de voeding minder verteerd en opgenomen Iedereen die bariatrische chirurgie heeft ondergaan, wordt daarom aanbevolen de voeding aan te vullen met supplementen van vitamines, mineralen en sporenelementen en eventueel met eiwitsupplementen (NVvH, ###) Vrouwen wordt geadviseerd preconceptioneel supplementen te nemen met vitamine B##, foliumzuur, ijzer, vetoplosbare vitamines (A, D, E, K) en eiwitten (ACOG, ###) De behandeling van comorbiditeit, zoals diabetes De huisarts of een diëtist kan een vrouw begeleiden om op gezond gewicht te komen (Gezondheidsraad, ###, NHG, ###) Vrouwen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan, worden Overgewicht bij de vrouw gaat gepaard gaat met een verminderde vruchtbaarheid, meer kans Ondergewicht gaat gepaard met verminderde vruchtbaarheid en meer kans op vroeggeboorte Het is van belang om voor een mogelijke zwangerschap een gezond gewicht (BMI tussen de ## en ## kg/m#) te bereiken, eventueel onder begeleiding van huisarts of diëtist De richtlijnen zijn eenduidig in het advies een gezond gewicht te bereiken alvorens de vrouw zwanger wordt Dit kan eventueel onder begeleiding van huisarts of diëtist Overgewicht en de behandeling ervan is een gevoelig onderwerp en bij het gesprek erover met de aanstaande zwangere is zorgvuldige en respectvolle communicatie belangrijk (KNOV, ###) Vrouwen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan, hebben een verhoogde kans op nutriëntdeficiënties De Amerikaanse richtlijn adviseert In geval van ondergewicht wordt de vrouw doorgestuurd naar de huisarts voor begeleiding bij het Indien het ondergewicht een gevolg is van een eetstoornis kan de Bereken het BMI van de vrouw met een kinderwens die <PERSOON> bij verdenking op een eetstoornis naar de huisarts voor De huisarts kan indien nodig verwijzen naar een gespecialiseerd <PERSOON> indien gewenst voor begeleiding en verwijzing naar een supplementen met vitamine B##, foliumzuur, ijzer, ⢠Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) Leefstijlmonitor, cijfers gewicht ### CBS, ### ⢠Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen KNOV-Factsheet Obesitas (BMI ⢠World Health Organisation (WHO) Factsheet Obesity and overweight <PERSOON> WHO, ### Het verband tussen foliumzuur en het voorkomen van neurale buisdefecten werd al in ### gelegd en staat inmiddels niet meer ter discussie (Gezondheidsraad, ###) In ### startte de overheid in <LOCATIE> een grote mediacampagne om het gebruik van foliumzuur te bevorderen Daarin werd voor alle vrouwen met een zwangerschapswens en zonder verhoogd risico op een kind met neurale buisdefecten foliumzuursuppletie met #,# mg per dag aanbevolen vanaf vier weken voor de conceptie Foliumzuur is met name belangrijk bij de aanleg van het centrale zenuwstelsel welke reeds twee weken na de conceptie start Het is om die reden te laat om te beginnen met foliumzuursuppletie zodra de zwangerschap bekend is (na positieve zwangerschapstest of later) Alleen als vrouwen preconceptioneel op de hoogte zijn van het belang van het slikken van foliumzuur kan tenminste vier weken voorafgaand aan de conceptie gestart worden met de suppletie In dit hoofdstuk bespreken we.
| 618 | nvog |
een gevolg is van een eetstoornis kan de Bereken het BMI van de vrouw met een kinderwens die <PERSOON> bij verdenking op een eetstoornis naar de huisarts voor De huisarts kan indien nodig verwijzen naar een gespecialiseerd <PERSOON> indien gewenst voor begeleiding en verwijzing naar een supplementen met vitamine B##, foliumzuur, ijzer, ⢠Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) Leefstijlmonitor, cijfers gewicht ### CBS, ### ⢠Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen KNOV-Factsheet Obesitas (BMI ⢠World Health Organisation (WHO) Factsheet Obesity and overweight <PERSOON> WHO, ### Het verband tussen foliumzuur en het voorkomen van neurale buisdefecten werd al in ### gelegd en staat inmiddels niet meer ter discussie (Gezondheidsraad, ###) In ### startte de overheid in <LOCATIE> een grote mediacampagne om het gebruik van foliumzuur te bevorderen Daarin werd voor alle vrouwen met een zwangerschapswens en zonder verhoogd risico op een kind met neurale buisdefecten foliumzuursuppletie met #,# mg per dag aanbevolen vanaf vier weken voor de conceptie Foliumzuur is met name belangrijk bij de aanleg van het centrale zenuwstelsel welke reeds twee weken na de conceptie start Het is om die reden te laat om te beginnen met foliumzuursuppletie zodra de zwangerschap bekend is (na positieve zwangerschapstest of later) Alleen als vrouwen preconceptioneel op de hoogte zijn van het belang van het slikken van foliumzuur kan tenminste vier weken voorafgaand aan de conceptie gestart worden met de suppletie In dit hoofdstuk bespreken we Wat zijn de effecten van foliumzuursuppletie in de preconceptionele fase en het eerste trimester Zijn er effectieve interventies mogelijk en door wie kunnen deze worden uitgevoerd? Met het preconceptioneel gebruik van foliumzuursuppletie neemt de kans op neurale buisdefecten significant af (Gezondheidsraad, ###; Gezondheidsraad, ###; NHG, ###) Het risico op een kind met neurale buisdefecten neemt met zoân ##% af bij correct gebruik van foliumzuursuppletie vergeleken met een placebo (NHG, ###) Hiervoor moet foliumzuursuppletie (#,# of #,# mg per dag) al gestart worden in de preconceptionele periode en worden gecontinueerd in het eerste trimester van de zwangerschap Hoewel er in de literatuur beschreven is dat foliumzuur ook andere aangeboren afwijkingen zoals schisis en cardiale defecten kan voorkomen, is het bewijs hiervoor inconsistent (NHG, In het preconceptieconsult wijst de zorgverlener op het belang van het dagelijks innemen van een foliumzuursupplement van #,#-#,# mg, tenminste vier weken voor de conceptie tot en met ## weken zwangerschapsduur Vrouwen met een eerder kind met een neuraal buisdefect, paren waarvan een van de ouders zelf een neuraal buisdefect heeft (inclusief bij toeval ontdekte twee niet gesloten wervelbogen), bij een aangetoonde foliumzuurdeficiëntie of bij een foliumzuurafhankelijke aandoening zoals hyperhomocysteïnemie worden geadviseerd # mg foliumzuur per dag te gebruiken vanaf vier weken voor de conceptie tot en met tien weken zwangerschapsduur (NHG, ###; NVN, In <LOCATIE>, waar circa ##% van de zwangerschappen wordt gepland, gebruikt slechts ##% van de vrouwen de aanbevolen hoeveelheid foliumzuur in de geadviseerde periode Onder de laagopgeleide vrouwen is dit percentage slechts ##%, onder hoogopgeleide vrouwen is dit ##% (NHG, ###).
| 651 | nvog |
fase en het eerste trimester Zijn er effectieve interventies mogelijk en door wie kunnen deze worden uitgevoerd? Met het preconceptioneel gebruik van foliumzuursuppletie neemt de kans op neurale buisdefecten significant af (Gezondheidsraad, ###; Gezondheidsraad, ###; NHG, ###) Het risico op een kind met neurale buisdefecten neemt met zoân ##% af bij correct gebruik van foliumzuursuppletie vergeleken met een placebo (NHG, ###) Hiervoor moet foliumzuursuppletie (#,# of #,# mg per dag) al gestart worden in de preconceptionele periode en worden gecontinueerd in het eerste trimester van de zwangerschap Hoewel er in de literatuur beschreven is dat foliumzuur ook andere aangeboren afwijkingen zoals schisis en cardiale defecten kan voorkomen, is het bewijs hiervoor inconsistent (NHG, In het preconceptieconsult wijst de zorgverlener op het belang van het dagelijks innemen van een foliumzuursupplement van #,#-#,# mg, tenminste vier weken voor de conceptie tot en met ## weken zwangerschapsduur Vrouwen met een eerder kind met een neuraal buisdefect, paren waarvan een van de ouders zelf een neuraal buisdefect heeft (inclusief bij toeval ontdekte twee niet gesloten wervelbogen), bij een aangetoonde foliumzuurdeficiëntie of bij een foliumzuurafhankelijke aandoening zoals hyperhomocysteïnemie worden geadviseerd # mg foliumzuur per dag te gebruiken vanaf vier weken voor de conceptie tot en met tien weken zwangerschapsduur (NHG, ###; NVN, In <LOCATIE>, waar circa ##% van de zwangerschappen wordt gepland, gebruikt slechts ##% van de vrouwen de aanbevolen hoeveelheid foliumzuur in de geadviseerde periode Onder de laagopgeleide vrouwen is dit percentage slechts ##%, onder hoogopgeleide vrouwen is dit ##% (NHG, ###) (Gezondheidsraad, ###) Massamedia campagnes blijken beperkt effectief en leveren alleen effect op Na de start van de mediacampagne in ### steeg het gebruik van foliumzuur in de periode van vier weken voor de conceptie tot en met ## weken amenorroeduur van ongeveer ##% naar ongeveer ##% in ### (Gezondheidsraad, ###) In een poging het foliumzuurgebruik verder te doen stijgen, startten apothekers in ### met het op grote schaal uitdelen van stickers en folders bij de orale anticonceptie waarin gewezen werd op het nut van foliumzuurgebruik bij een zwangerschapswens Het effect van In de gebruikte documenten wordt geen melding gemaakt hoe de organisatie van zorg eruit zou moeten zien wat betreft het advies over foliumzuursuppletie Bij correct gebruik van foliumzuur (#,# of #,# mg per dag aanbevolen vanaf vier weken voor de conceptie tot en met tien weken zwangerschapsduur) is de kans op een kind met neuraal buisdefect significant verlaagd Het bewijs dat foliumzuursuppletie ook andere aangeboren Hoewel in <LOCATIE> circa ##% van de zwangerschappen gepland zijn, gebruikt maar ##% van de vrouwen foliumzuur in de correcte periode Bekend is dat mediacampagnes beperkt effectief zijn om meer vrouwen foliumzuur te laten gebruiken Persoonlijke advisering in de preconceptiefase is wel effectief gebleken Vanwege het lage gebruik van foliumzuurgebruik in de preconceptiefase is de werkgroep van mening dat er interventies ontwikkelt moeten worden om dit gebruik te verhogen Recent is er over dit onderwerp nieuwe literatuur verschenen Zo lijken zowel de informatie die door.
| 640 | nvog |
Massamedia campagnes blijken beperkt effectief en leveren alleen effect op Na de start van de mediacampagne in ### steeg het gebruik van foliumzuur in de periode van vier weken voor de conceptie tot en met ## weken amenorroeduur van ongeveer ##% naar ongeveer ##% in ### (Gezondheidsraad, ###) In een poging het foliumzuurgebruik verder te doen stijgen, startten apothekers in ### met het op grote schaal uitdelen van stickers en folders bij de orale anticonceptie waarin gewezen werd op het nut van foliumzuurgebruik bij een zwangerschapswens Het effect van In de gebruikte documenten wordt geen melding gemaakt hoe de organisatie van zorg eruit zou moeten zien wat betreft het advies over foliumzuursuppletie Bij correct gebruik van foliumzuur (#,# of #,# mg per dag aanbevolen vanaf vier weken voor de conceptie tot en met tien weken zwangerschapsduur) is de kans op een kind met neuraal buisdefect significant verlaagd Het bewijs dat foliumzuursuppletie ook andere aangeboren Hoewel in <LOCATIE> circa ##% van de zwangerschappen gepland zijn, gebruikt maar ##% van de vrouwen foliumzuur in de correcte periode Bekend is dat mediacampagnes beperkt effectief zijn om meer vrouwen foliumzuur te laten gebruiken Persoonlijke advisering in de preconceptiefase is wel effectief gebleken Vanwege het lage gebruik van foliumzuurgebruik in de preconceptiefase is de werkgroep van mening dat er interventies ontwikkelt moeten worden om dit gebruik te verhogen Recent is er over dit onderwerp nieuwe literatuur verschenen Zo lijken zowel de informatie die door persoonlijk advies van de huisarts succesvolle interventies om het gebruik van foliumzuur te verbeteren Meer informatie over (foliumzuur-) implementatie staat beschreven in het beschermend effect van foliumzuur op een neuraal buisdefect Adviseer vrouwen zonder verhoogd risico op een kind met een gebruiken vanaf vier weken voor de conceptie (idealiter vanaf het moment dat er gestopt wordt met anticonceptie) tot en Adviseer vrouwen met een eerder kind met neuraal buisdefect of paren waarvan een van de ouders zelf een neuraal mg foliumzuur per dag te gebruiken vanaf vier weken voor de ⢠Gezondheidsraad Naar een optimaal gebruik van foliumzuur Den Haag Gezondheidsraad Na het ##e levensjaar neemt de kans op het ontstaan van een spontane zwangerschap af en nemen krijgen steeds later kinderen (RVZ, ###) De laatste jaren ligt in <LOCATIE> de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen rond de ##,<LEEFTIJD> jaar en die van mannen rond de ##,<LEEFTIJD> jaar Van de vrouwen die in ### een kind kregen was ##% onder de <LEEFTIJD> jaar, ##% tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar, en De factor leeftijd en met name die van de vrouw kan onderdeel zijn van een preconceptieconsult De leeftijd van de vrouw is een belangrijke prognostische factor voor de kans op het ontstaan van een zwangerschap (NHG, ###) De kans op een zwangerschap binnen een jaar na het stoppen van anticonceptie wordt kleiner bij vrouwen boven de <LEEFTIJD> jaar De vruchtbaarheid op ##- en <LEEFTIJD>-jarige.
| 598 | nvog |
om het gebruik van foliumzuur te verbeteren Meer informatie over (foliumzuur-) implementatie staat beschreven in het beschermend effect van foliumzuur op een neuraal buisdefect Adviseer vrouwen zonder verhoogd risico op een kind met een gebruiken vanaf vier weken voor de conceptie (idealiter vanaf het moment dat er gestopt wordt met anticonceptie) tot en Adviseer vrouwen met een eerder kind met neuraal buisdefect of paren waarvan een van de ouders zelf een neuraal mg foliumzuur per dag te gebruiken vanaf vier weken voor de ⢠Gezondheidsraad Naar een optimaal gebruik van foliumzuur Den Haag Gezondheidsraad Na het ##e levensjaar neemt de kans op het ontstaan van een spontane zwangerschap af en nemen krijgen steeds later kinderen (RVZ, ###) De laatste jaren ligt in <LOCATIE> de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen rond de ##,<LEEFTIJD> jaar en die van mannen rond de ##,<LEEFTIJD> jaar Van de vrouwen die in ### een kind kregen was ##% onder de <LEEFTIJD> jaar, ##% tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar, en De factor leeftijd en met name die van de vrouw kan onderdeel zijn van een preconceptieconsult De leeftijd van de vrouw is een belangrijke prognostische factor voor de kans op het ontstaan van een zwangerschap (NHG, ###) De kans op een zwangerschap binnen een jaar na het stoppen van anticonceptie wordt kleiner bij vrouwen boven de <LEEFTIJD> jaar De vruchtbaarheid op ##- en <LEEFTIJD>-jarige Wanneer een zwangerschap na meer dan twaalf maanden onbeschermde â op conceptie gerichte â coïtus uitblijft, is er sprake van subfertiliteit (NHG, ###) Subfertiliteit neemt toe met de leeftijd en komt voor bij circa ##% van de vrouwen tussen de ## tot <LEEFTIJD> jaar en bij circa ## en respectievelijk ##% van de vrouwen tussen ## tot <LEEFTIJD>-jaar en ## tot <LEEFTIJD> jaar (NHG, ###) De leeftijd waarop de vruchtbaarheid daalt, heeft een grote spreiding Subfertiliteit kan voorafgaan aan een vervroegde overgang, wijzend op een gemeenschappelijke onderliggende oorzaak, waaronder genetische factoren Een menopauze voor het ##e levensjaar bij de moeder kan een aanwijzing zijn voor vervroegde verminderde vruchtbaarheid Ondanks deze aanwijzingen bestaat er geen eenvoudige test voor ovariële veroudering en heeft de wetenschap van een vroege familiaire menopauze vooralsnog geen gevolgen De invloed van de leeftijd van de man op de vruchtbaarheid is veel beperkter dan de leeftijd van de vrouw Deze invloed kan relevant zijn bij een toenemende leeftijd van de vrouw Wanneer de man jonger is dan <LEEFTIJD> jaar en de vrouw is tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar, is de kans om zwanger te worden groter dan bij mannen ouder dan ## met een vrouw van dezelfde leeftijd (NHG, ###) Naast een verminderde vruchtbaarheid bestaat er bij een toenemende maternale leeftijd een verhoogde kans op zwangerschapscomplicaties waaronder diabetes en hypertensieve aandoeningen (NHG, ###; NHG, ###) Deze aandoeningen gaan gepaard met een verhoogd risico op foetale groeivertraging en vroeggeboorte (zie ook hoofdstuk <DATUM> Diabetes en hoofdstuk <DATUM> Zwangerschapshypertensie).
| 639 | nvog |
â coïtus uitblijft, is er sprake van subfertiliteit (NHG, ###) Subfertiliteit neemt toe met de leeftijd en komt voor bij circa ##% van de vrouwen tussen de ## tot <LEEFTIJD> jaar en bij circa ## en respectievelijk ##% van de vrouwen tussen ## tot <LEEFTIJD>-jaar en ## tot <LEEFTIJD> jaar (NHG, ###) De leeftijd waarop de vruchtbaarheid daalt, heeft een grote spreiding Subfertiliteit kan voorafgaan aan een vervroegde overgang, wijzend op een gemeenschappelijke onderliggende oorzaak, waaronder genetische factoren Een menopauze voor het ##e levensjaar bij de moeder kan een aanwijzing zijn voor vervroegde verminderde vruchtbaarheid Ondanks deze aanwijzingen bestaat er geen eenvoudige test voor ovariële veroudering en heeft de wetenschap van een vroege familiaire menopauze vooralsnog geen gevolgen De invloed van de leeftijd van de man op de vruchtbaarheid is veel beperkter dan de leeftijd van de vrouw Deze invloed kan relevant zijn bij een toenemende leeftijd van de vrouw Wanneer de man jonger is dan <LEEFTIJD> jaar en de vrouw is tussen de ## en <LEEFTIJD> jaar, is de kans om zwanger te worden groter dan bij mannen ouder dan ## met een vrouw van dezelfde leeftijd (NHG, ###) Naast een verminderde vruchtbaarheid bestaat er bij een toenemende maternale leeftijd een verhoogde kans op zwangerschapscomplicaties waaronder diabetes en hypertensieve aandoeningen (NHG, ###; NHG, ###) Deze aandoeningen gaan gepaard met een verhoogd risico op foetale groeivertraging en vroeggeboorte (zie ook hoofdstuk <DATUM> Diabetes en hoofdstuk <DATUM> Zwangerschapshypertensie) Bij vrouwen onder de <LEEFTIJD> jaar eindigt ##% van de zwangerschappen in een miskraam Dit percentage stijgt naar respectievelijk ## en ##% bij vrouwen rond de ## en <LEEFTIJD> jaar of ouder (NHG, ###) Numerieke chromosoomafwijkingen bij de conceptie komen vaker voor bij een hogere maternale leeftijd Het voorkomen van deze afwijkingen is gelegen in de leeftijd van de eicellen Chromosoomafwijkingen komen bij vrouwen jonger dan <LEEFTIJD> jaar in #% van de zwangerschappen voor Dit percentage bedraagt bij vrouwen boven de <LEEFTIJD> jaar meer dan ##% (Gezondheidsraad, ###) De Bij een toegenomen maternale leeftijd is vaker sprake van een meerlingzwangerschap Dit kan deels verklaard worden door het gebruik van voortplantingstechnieken als ivf (NHG, ###) Meerlingzwangerschappen gaan gepaard met een gecompliceerd beloop van de zwangerschap (zie voor meer informatie de NVOG-richtlijn Meerlingen) Mede als gevolg van het hebben van een maternale leeftijd ligt het percentage sectioâs hoger naarmate de leeftijd stijgt Tienermoeders hebben een verhoogd risico op anemie, vroeggeboorte, perinatale sterfte en zuigelingensterfte (NHG, ###) Dit heeft waarschijnlijk niet zozeer een fysiologische oorzaak, maar is eerder het gevolg van een lagere sociaaleconomische positie, ongezonde leefstijl en een relatief hoge De Gezondheidsraad beschrijft dat een hogere leeftijd van de man () <LEEFTIJD> jaar) onafhankelijk van de leeftijd van de moeder ook geassocieerd is met een verhoogde kans op miskramen, de novo dominante In de richtlijnen worden geen uitspraken gedaan over de organisatie van zorg rondom het onderwerp De vruchtbaarheid neemt voor vrouwen na het ##e levensjaar af en de kans op een miskraam.
| 650 | nvog |
##% van de zwangerschappen in een miskraam Dit percentage stijgt naar respectievelijk ## en ##% bij vrouwen rond de ## en <LEEFTIJD> jaar of ouder (NHG, ###) Numerieke chromosoomafwijkingen bij de conceptie komen vaker voor bij een hogere maternale leeftijd Het voorkomen van deze afwijkingen is gelegen in de leeftijd van de eicellen Chromosoomafwijkingen komen bij vrouwen jonger dan <LEEFTIJD> jaar in #% van de zwangerschappen voor Dit percentage bedraagt bij vrouwen boven de <LEEFTIJD> jaar meer dan ##% (Gezondheidsraad, ###) De Bij een toegenomen maternale leeftijd is vaker sprake van een meerlingzwangerschap Dit kan deels verklaard worden door het gebruik van voortplantingstechnieken als ivf (NHG, ###) Meerlingzwangerschappen gaan gepaard met een gecompliceerd beloop van de zwangerschap (zie voor meer informatie de NVOG-richtlijn Meerlingen) Mede als gevolg van het hebben van een maternale leeftijd ligt het percentage sectioâs hoger naarmate de leeftijd stijgt Tienermoeders hebben een verhoogd risico op anemie, vroeggeboorte, perinatale sterfte en zuigelingensterfte (NHG, ###) Dit heeft waarschijnlijk niet zozeer een fysiologische oorzaak, maar is eerder het gevolg van een lagere sociaaleconomische positie, ongezonde leefstijl en een relatief hoge De Gezondheidsraad beschrijft dat een hogere leeftijd van de man () <LEEFTIJD> jaar) onafhankelijk van de leeftijd van de moeder ook geassocieerd is met een verhoogde kans op miskramen, de novo dominante In de richtlijnen worden geen uitspraken gedaan over de organisatie van zorg rondom het onderwerp De vruchtbaarheid neemt voor vrouwen na het ##e levensjaar af en de kans op een miskraam De invloed van de leeftijd van de man op de vruchtbaarheid is gering en wordt voornamelijk relevant bij een toegenomen leeftijd van de vrouw De kans op chromosomale afwijkingen stijgt ook als de maternale leeftijd hoger wordt Naarmate de vrouw ouder wordt stijgt ook de kans op meerlingzwangerschap, Tienermoeders hebben een verhoogde kans op anemie, vroeggeboorte, perinatale sterfte, en Een hogere leeftijd van de man () <LEEFTIJD> jaar) onafhankelijk van de leeftijd van de moeder is geassocieerd met een verhoogde kans op miskramen, de novo dominante erfelijke Het aanstaande ouderpaar moet voorgelicht worden over de leeftijd gerelateerde risicoâs en de nadelen van het uitstellen van een zwangerschap <PERSOON> heeft in een verschenen signalement uit ### aangegeven dat er veel onwetendheid heerst over de risicoâs van zwangerschappen op oudere leeftijd Ook onder hoger opgeleiden is deze kennis beperkt Daarnaast staat in het signalement beschreven dat vrouwen tegenwoordig een dubbele boodschap krijgen blijven werken wanneer er kinderen komen en op jongere leeftijd kinderen krijgen Vanuit carrièreperspectief is het juist aantrekkelijker om op oudere leeftijd kinderen te krijgen (RVZ, ###) De overheid en de werkgever kunnen de taak op zich nemen om gunstige randvoorwaarden te scheppen zodat mensen de gelegenheid krijgen zich eerder kinderen te kunnen veroorloven qua werk, inkomen, Tienermoeders zullen, veelal omdat de zwangerschap niet gepland is, waarschijnlijk geen preconceptiezorg ontvangen In geval van zwangerschap zullen zij voor adequate begeleiding doorverwezen worden naar gespecialiseerde regionale instanties Programmaâs speciaal ontwikkeld.
| 599 | nvog |
De invloed van de leeftijd van de man op de vruchtbaarheid is gering en wordt voornamelijk relevant bij een toegenomen leeftijd van de vrouw De kans op chromosomale afwijkingen stijgt ook als de maternale leeftijd hoger wordt Naarmate de vrouw ouder wordt stijgt ook de kans op meerlingzwangerschap, Tienermoeders hebben een verhoogde kans op anemie, vroeggeboorte, perinatale sterfte, en Een hogere leeftijd van de man () <LEEFTIJD> jaar) onafhankelijk van de leeftijd van de moeder is geassocieerd met een verhoogde kans op miskramen, de novo dominante erfelijke Het aanstaande ouderpaar moet voorgelicht worden over de leeftijd gerelateerde risicoâs en de nadelen van het uitstellen van een zwangerschap <PERSOON> heeft in een verschenen signalement uit ### aangegeven dat er veel onwetendheid heerst over de risicoâs van zwangerschappen op oudere leeftijd Ook onder hoger opgeleiden is deze kennis beperkt Daarnaast staat in het signalement beschreven dat vrouwen tegenwoordig een dubbele boodschap krijgen blijven werken wanneer er kinderen komen en op jongere leeftijd kinderen krijgen Vanuit carrièreperspectief is het juist aantrekkelijker om op oudere leeftijd kinderen te krijgen (RVZ, ###) De overheid en de werkgever kunnen de taak op zich nemen om gunstige randvoorwaarden te scheppen zodat mensen de gelegenheid krijgen zich eerder kinderen te kunnen veroorloven qua werk, inkomen, Tienermoeders zullen, veelal omdat de zwangerschap niet gepland is, waarschijnlijk geen preconceptiezorg ontvangen In geval van zwangerschap zullen zij voor adequate begeleiding doorverwezen worden naar gespecialiseerde regionale instanties Programmaâs speciaal ontwikkeld verminderen van ongeplande zwangerschappen (bijv (WEBLINK)) Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kan hier ook een bijdrage aan leveren Het programma Voorzorg (NCJ) kan effectief zijn bij zwangere moeders en moeders met jonge kinderen In het geval van een ongeplande zwangerschap, kan bij kraambedcontroles, door de huisarts en later door de JGZ tijdens de bezoeken aan het consultatiebureau, het belang van het De verminderde vruchtbaarheid van de vrouwen bij het ⢠Centraal Bureau voor de Statistiek (WEBLINK) ⢠Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad, ⢠Nationaal Kompas Volksgezondheid Geboorte wat is de huidige situatie ### ⢠Nationaal Kompas Volksgezondheid Geboorte wat is de samenhang met gezondheid en ⢠Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) Uitstel van ouderschap medisch of Direct na het verschijnen van de Preconceptie Indicatie Lijst (PIL) zal er een âImplementatieplan PILâ Het doel van dit implementatieplan is de procesmatige en planmatige invoering van de Preconceptie indicatie Lijst (PIL) Met de PIL willen we preconceptiezorg een structurele plaats geven in het (beroepsmatig) handelen Hiervoor worden bevorderende en belemmerende factoren bij de daadwerkelijke implementatie van de aanbevelingen benoemd Tot op heden lukt de implementatie - Awareness bij zorgverleners ontbreekt (ten aanzien van de al dan niet bestaande kinderwens van hun patiënten; mogelijke risicoâs van een aandoening of het gebruik van medicatie op een mogelijke zwangerschap; mogelijke invloed van een zwangerschap op de aandoening - Vrouwen met een kinderwens weten niet van het bestaan van preconceptiezorg.
| 584 | nvog |
zwangerschappen (bijv (WEBLINK)) Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kan hier ook een bijdrage aan leveren Het programma Voorzorg (NCJ) kan effectief zijn bij zwangere moeders en moeders met jonge kinderen In het geval van een ongeplande zwangerschap, kan bij kraambedcontroles, door de huisarts en later door de JGZ tijdens de bezoeken aan het consultatiebureau, het belang van het De verminderde vruchtbaarheid van de vrouwen bij het ⢠Centraal Bureau voor de Statistiek (WEBLINK) ⢠Gezondheidsraad Preconceptiezorg voor een goed begin Den Haag Gezondheidsraad, ⢠Nationaal Kompas Volksgezondheid Geboorte wat is de huidige situatie ### ⢠Nationaal Kompas Volksgezondheid Geboorte wat is de samenhang met gezondheid en ⢠Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) Uitstel van ouderschap medisch of Direct na het verschijnen van de Preconceptie Indicatie Lijst (PIL) zal er een âImplementatieplan PILâ Het doel van dit implementatieplan is de procesmatige en planmatige invoering van de Preconceptie indicatie Lijst (PIL) Met de PIL willen we preconceptiezorg een structurele plaats geven in het (beroepsmatig) handelen Hiervoor worden bevorderende en belemmerende factoren bij de daadwerkelijke implementatie van de aanbevelingen benoemd Tot op heden lukt de implementatie - Awareness bij zorgverleners ontbreekt (ten aanzien van de al dan niet bestaande kinderwens van hun patiënten; mogelijke risicoâs van een aandoening of het gebruik van medicatie op een mogelijke zwangerschap; mogelijke invloed van een zwangerschap op de aandoening - Vrouwen met een kinderwens weten niet van het bestaan van preconceptiezorg Een van de onderdelen van het Implementatieplan is dat de PIL ook in de tijd onderhouden dient te worden Er zal daarom door het CPZ een âCommissie Onderhoud PILâ ingesteld worden om periodiek te beoordelen of aanpassing c q uitbreiding is geboden Het College Perinatale Zorg (CPZ) en ZonMw zijn in ### een traject gestart om resultaten van projecten over preconceptiezorg te evalueren en vervolgstappen te bepalen om deze resultaten verder te brengen De missie van dit project is dat potentiële ouderparen en relevante professionals bekend zijn met en overtuigd zijn van het belang van preconceptiezorg en hun gedrag daarop aanpassen De uitkomst van dit initiatief is een actieplan waarin concrete vervolgstappen worden beschreven en opgepakt Het actieplan draagt ook bij aan de implementatie van de PIL In ### is door het CPZ ook een Expertgroep Preventie ingesteld Het CPZ vroeg de Expertgroep # De aard van en visie op preventie rond de geboorte en de leidende en verbindende rol die VSV's daarin mede vanuit hun sociale context kunnen spelen; # De informatie die VSVâs en beleidsmakers nodig hebben om te weten of interventies succesvol zijn â en de vraag hoe interventies het best gemonitord kunnen worden; # Het creëren van een duurzaam en op VSV's toegesneden aanbod aan kennis om preventie # De kansen en mogelijkheden van financiering van preventie buiten de reguliere paden van In de uitwerking van dit advies is ook de PIL opgenomen.
| 578 | nvog |
Welke plaats heeft inleiden/sectio voor ## weken bij vrouwen met zwangerschapscholestase? autorisatiefase opgenomen in de Richtlijnendatabase ((WEBLINK)) Verwijzingen naar âtabbladenâ zijn in de huidige versie van de richtlijntekst terug te vinden in de âbijlagenâ aan Adviseer een bevalling vanaf ## weken bij een zwangere met cholestase random serumgalzuren Er bestaat een relatie tussen zwangerschapscholestase en het optreden van foetale complicaties zoals toename van vroeggeboorte, meconiumhoudend vruchtwater en intra-uteriene vruchtdood (IUVD) (Burrows, ###, Johnston ###) De richtlijn Zwangerschapscholestase (NVOG ###) adviseert het moment van bevallen na te streven vanaf ## weken bij ernstige (galzuren â¥## μmol/l) en systemisch behandelde zwangerschapscholestase en in andere gevallen de zwangerschap niet voorbij de ## weken te laten komen Desondanks is er een risico op een IUVD voor de à terme termijn Of het prematuur ((AD ## weken) laten bevallen van deze zwangeren de foetale en neonatale uitkomsten verder verbetert, is niet Om de uitgangsvraag te kunnen beantwoorden is er een systematische literatuuranalyse verricht Wat zijn de gunstige en/of nadelige effecten van het prematuur ((AD ## weken) laten bevallen van zwangeren met zwangerschapscholestase ten opzichte van expectatief beleid? De werkgroep achtte foetale en neonatale mortaliteit voor de besluitvorming kritieke uitkomstmaten; en opname neonatale intensive care unit (NICU) en duur van opname voor de De werkgroep definieerde de genoemde uitkomstmaten niet a priori, maar hanteerde de in de Als grens voor de klinisch relevante verschillen werden door de werkgroep voor dichotome uitkomstmaten de default-grenzen van GRADE gehanteerd (een verschil van ##% in het relatief risico (RR=#,## en RR=#,##; Schünemann, ###)) Voor de continue uitkomstmaten werd een grens van #,# standaarddeviatie aangehouden en voor mortaliteit en blijvend letsel definieerde de werkgroep ieder statistisch significant verschil als klinisch relevant In de databases Medline (via OVID) en Embase (via Embase com) is op <DATUM> met relevante zoektermen gezocht naar systematische reviews, gerandomiseerd gecontroleerde trials en observationeel onderzoek De search is herhaald op <DATUM> De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording De literatuurzoekactie leverde ### treffers op Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria systematische reviews (gezocht in ten minste twee databases, gedetailleerde zoekstrategie beschikbaar en risk-of-biasbeoordeling), gerandomiseerde trials of observationele studies waarin patiënten met zwangerschapscholestase participeerden en waarin een vergelijking werd gemaakt tussen prematuur laten bevallen en expectatief beleid Daarnaast moest ten minste één van studies gebruikte definitie van zwangerschapscholestase, de hoogte van de galzure zouten was hierbij geen in- of exclusiecriteria Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie ## studies voorgeselecteerd Na raadpleging van de volledige tekst, werden vervolgens ## studies geëxcludeerd (zie exclusietabel onder het tabblad Verantwoording), en één studie definitief Er is één onderzoek opgenomen in de literatuuranalyse De belangrijkste studiekarakteristieken Puljic (###) heeft een observationele cohortstudie uitgevoerd waarin getracht werd om inzicht te krijgen in de optimale timing van de baring bij vrouwen met zwangerschapscholestase door het risico op foetale en neonatale mortaliteit voor elke week zwangerschapsduur weer te geven De gegevens van <DATUM> ### zwangeren werden geïncludeerd.
| 648 | nvog |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.