text
stringlengths
80
6.25k
text_len
int64
32
3.12k
src
stringclasses
7 values
Blake <PERSOON> A, <PERSOON> TC, Gaydos CA Cost-effectiveness of screening strategies for Chlamydia trachomatis using cervical swabs, urine, and self-obtained vaginal swabs in a sexually transmitted disease clinic setting Sex <PERSOON> JE, <PERSOON> risk of pelvic inflammatory disease associated with urogenital infectionwith Chlamydia trachomatis; literature review] <PERSOON> T, <PERSOON> venereum emerging in men who have sex with men in <PERSOON> for treating genital Chlamydia trachomatis infection in <PERSOON> antibody testing and diagnosing tubal pathology in subfertile women an individual patient data <PERSOON> acquired reactive arthritis <PERSOON-##> JA, Oszust C, <PERSOON-##> HC, Hudson AP Combination antibiotics as a treatment for chronic CDC Chlamydial infections In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) <PERSOON-##> EJ Extragenital infections caused by Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae a review of the literature <PERSOON-##> trachomatis-associated respiratory disease in the very early neonatal period <PERSOON-##> trachomatis In Long SS, Pickering LK, Prober CG Principles and practice of pediatric infectious diseases #th Edition Elsevier, ### ##<DATUM> [chapter ###] De <PERSOON-##> trachomatis infection in children do not forget perinatal acquisition a case report of a #-year old girl, C trachomatis infected, presumed sexually assaulted <PERSOON-##> AG, Morré SA Delayed microbial cure of lymphogranuloma venereum proctitis with doxycycline treatment <PERSOON-##> GA, Over <PERSOON-##> JE, <PERSOON-##> EL, Kretzschmar ME Chlamydia screening is not cost-effective at low participation rates evidence from a repeated register-based implementation study in <PERSOON-##> Netherlands Sex <PERSOON-##> is needed to guide testing for anorectal and pharyngeal Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in women and men? evidence and opinion <PERSOON-##> HM, Bruisten SM, Schim van der <PERSOON-##> MF et al.
446
nvog
<PERSOON> trachomatis-associated respiratory disease in the very early neonatal period <PERSOON> trachomatis In Long SS, Pickering LK, Prober CG Principles and practice of pediatric infectious diseases #th Edition Elsevier, ### ##<DATUM> [chapter ###] De <PERSOON> trachomatis infection in children do not forget perinatal acquisition a case report of a #-year old girl, C trachomatis infected, presumed sexually assaulted <PERSOON> AG, Morré SA Delayed microbial cure of lymphogranuloma venereum proctitis with doxycycline treatment <PERSOON> GA, Over <PERSOON> JE, <PERSOON> EL, Kretzschmar ME Chlamydia screening is not cost-effective at low participation rates evidence from a repeated register-based implementation study in <PERSOON> Netherlands Sex <PERSOON> is needed to guide testing for anorectal and pharyngeal Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in women and men? evidence and opinion <PERSOON-##> HM, Bruisten SM, Schim van der <PERSOON-##> MF et al prospective multicentre study on the transmission of genital and extra-genital Chlaymida trachomatis infections in women receiving routine care <PERSOON-##> CJ Older and swinging need to indentify hidden and emerging risk groups at STI clinic Sex <PERSOON-##> JL, Nylund CM Azithromycin in early infancy and pyloric stenosis ECDC Sexually transmitted infections in Europe, ###-### ECDC surveillance report European Center for Disease Prevention and Control, ### ECDC Chlamydia control in Europe literature review ECDC technical report European Center for ECDC Sexually transmitted infections in Europe ### ECDC surveillance report European Center for Disease Prevention and <PERSOON-##> JH, Sarto GE, <PERSOON-##> PA, Khorana KS, Rodvold KA Influence of body weight, ethnicity, oral contraceptives, and pregnancy on the pharmacokinetics of azithromycin in women of childbearing age Antimicrob Agents Friedman <PERSOON-##> KM, Lett SM Surveillance for transmission and antibiotic adverse events among neonates and adults exposed to a healthcare worker with pertussis Infect Control Hosp Epidemiol ###; ## ##<DATUM> Geisler WM Duration of untreated, uncomplicated Chlamydia trachomatis genital infection and factors associated with chlamydia resolution a review of human studies <PERSOON-##> Dis ###; ###.
492
nvog
prospective multicentre study on the transmission of genital and extra-genital Chlaymida trachomatis infections in women receiving routine care <PERSOON> CJ Older and swinging need to indentify hidden and emerging risk groups at STI clinic Sex <PERSOON> JL, Nylund CM Azithromycin in early infancy and pyloric stenosis ECDC Sexually transmitted infections in Europe, ###-### ECDC surveillance report European Center for Disease Prevention and Control, ### ECDC Chlamydia control in Europe literature review ECDC technical report European Center for ECDC Sexually transmitted infections in Europe ### ECDC surveillance report European Center for Disease Prevention and <PERSOON> JH, Sarto GE, <PERSOON> PA, Khorana KS, Rodvold KA Influence of body weight, ethnicity, oral contraceptives, and pregnancy on the pharmacokinetics of azithromycin in women of childbearing age Antimicrob Agents Friedman <PERSOON> KM, Lett SM Surveillance for transmission and antibiotic adverse events among neonates and adults exposed to a healthcare worker with pertussis Infect Control Hosp Epidemiol ###; ## ##<DATUM> Geisler WM Duration of untreated, uncomplicated Chlamydia trachomatis genital infection and factors associated with chlamydia resolution a review of human studies <PERSOON> Dis ###; ### Azithromycin versus doxycycline for urogenital Chlamydia trachomatis infection <PERSOON> JE, <PERSOON> IK, <PERSOON> CJ, <PERSOON-##> JH A prediction rule for selective screening of Chlamydia trachomatis infection Sex Transm Infect ###; ## ##-## Haggerty CL, Gottlieb SL, <PERSOON-##> BD, Low N, <PERSOON-##> RB Risk of sequelae after Chlamydia trachomatis genital infection in women <PERSOON-##> of neonatal ocular prophylaxis for the prevention of chlamydial and gonococcal conjunctivitis <PERSOON-##> J Med ###; Hammerschlag <PERSOON-##> N, <PERSOON-##> JE, Kutlin A Use of polymerase chain reaction for the detection of Chlamydia trachomatis in ocular and nasopharyngeal specimens from Hammerschlag <PERSOON-##> PM, Kutlin A, <PERSOON-##> JE Treatment of neonatal chlamydial Hammerschlag <PERSOON-##> transmitted diseases in sexually abused children medical and legal Hammerschlag <PERSOON-##> acid amplification tests (polymerase chain reaction, ligase chain reaction) for the diagnosis of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in pediatric emergency medicine <PERSOON-##> is the appropriate treatment for the management of rectal Chlamydia trachomatis in men and women? Sex <PERSOON-##> Hillis SD, Owens LM, Marchbanks PA, <LOCATIE>LF, Mac Kenzie> WR Recurrent chlamydial.
554
nvog
urogenital Chlamydia trachomatis infection <PERSOON> JE, <PERSOON> IK, <PERSOON> CJ, <PERSOON> JH A prediction rule for selective screening of Chlamydia trachomatis infection Sex Transm Infect ###; ## ##-## Haggerty CL, Gottlieb SL, <PERSOON> BD, Low N, <PERSOON> RB Risk of sequelae after Chlamydia trachomatis genital infection in women <PERSOON> of neonatal ocular prophylaxis for the prevention of chlamydial and gonococcal conjunctivitis <PERSOON> J Med ###; Hammerschlag <PERSOON> N, <PERSOON-##> JE, Kutlin A Use of polymerase chain reaction for the detection of Chlamydia trachomatis in ocular and nasopharyngeal specimens from Hammerschlag <PERSOON-##> PM, Kutlin A, <PERSOON-##> JE Treatment of neonatal chlamydial Hammerschlag <PERSOON-##> transmitted diseases in sexually abused children medical and legal Hammerschlag <PERSOON-##> acid amplification tests (polymerase chain reaction, ligase chain reaction) for the diagnosis of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in pediatric emergency medicine <PERSOON-##> is the appropriate treatment for the management of rectal Chlamydia trachomatis in men and women? Sex <PERSOON-##> Hillis SD, Owens LM, Marchbanks PA, <LOCATIE>LF, Mac Kenzie> WR Recurrent chlamydial <PERSOON-##> venereum proctitis a differential diagnose to Jacobson GF, Autry AM, <PERSOON-##> RS, Liverman EM, Motley RU A randomized controlled trial comparing amoxicillin and azithromycin for the treatment of Chlamydia trachomatis in pregnancy Kent <PERSOON-##> JD Prevalence of rectal, urethral, and pharyngeal chlamydia and gonorrhea detected in # clinical settings among men who have sex with men <PERSOON-##> Dis ###; ## ##-## Kong FY, Tabrizi SN, Law M et al Azithromycin versus doxycycline for the treatment of genital chlamydia infection a meta-analysis of randomized controlled trials Clin Infect Dis ###; ## Kong FY, Tabrizi SN, Fairley CK, et al <PERSOON-##> efficacy of azithromycin and doxycycline for the treatment of rectal chlamydia infection a systematic review and meta-analysis <PERSOON-##> T, <PERSOON-##> L, <PERSOON-##> KA Incidence and reinfection rates of genital chlamydial infection among women aged ##-## years attending general practice, family planning and genitourinary medicine clinics in England a prospective cohort study by the Chlamydia Recall Study Advisory Group Sex <PERSOON-##> WI Consecutively acquired sexually <PERSOON-##> guideline on.
545
nvog
a differential diagnose to Jacobson GF, Autry AM, <PERSOON> RS, Liverman EM, Motley RU A randomized controlled trial comparing amoxicillin and azithromycin for the treatment of Chlamydia trachomatis in pregnancy Kent <PERSOON> JD Prevalence of rectal, urethral, and pharyngeal chlamydia and gonorrhea detected in # clinical settings among men who have sex with men <PERSOON> Dis ###; ## ##-## Kong FY, Tabrizi SN, Law M et al Azithromycin versus doxycycline for the treatment of genital chlamydia infection a meta-analysis of randomized controlled trials Clin Infect Dis ###; ## Kong FY, Tabrizi SN, Fairley CK, et al <PERSOON> efficacy of azithromycin and doxycycline for the treatment of rectal chlamydia infection a systematic review and meta-analysis <PERSOON> T, <PERSOON> L, <PERSOON> KA Incidence and reinfection rates of genital chlamydial infection among women aged ##-## years attending general practice, family planning and genitourinary medicine clinics in England a prospective cohort study by the Chlamydia Recall Study Advisory Group Sex <PERSOON> WI Consecutively acquired sexually <PERSOON> guideline on <PERSOON-##> CY, Qureshi AK Azithromycin versus doxycycline for genital chlamydial infections a meta-analysis of randomized clinical trials Sex <PERSOON-##> J, <PERSOON-##> for genital chlamydia infection Cochrane Database Syst Rev ###; issue # <PERSOON-##> risk of transmission of genital Chlamydia trachomatis infection is less than that of genital Neisseria gonorrhoeae infection <PERSOON-##> infections associated with sexually transmitted diseases and HIV/AIDS In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th <PERSOON-##> RW Lymphogranuloma venereum [review] Sex Transm Infect ###; ## ##-## Mahon BE, Rosenman MB, Kleiman MB Maternal and infant use of erythromycin and other macrolide antibiotics as risk factors for infantile hypertrophic pyloric stenosis <PERSOON-##> trachomatis infection is related to poor semen quality in young prostatitis patients Eur Urol ###; ## #<DATUM> <PERSOON-##> PM et al Predictors of gonorrhea and chlamydia in emergency departmentpatients <PERSOON-##> CJ, Weiderpass E, <PERSOON-##> natural course of Chlamydia trachomatis infection in asymptomatic Colombian.
501
nvog
<PERSOON> CY, Qureshi AK Azithromycin versus doxycycline for genital chlamydial infections a meta-analysis of randomized clinical trials Sex <PERSOON> J, <PERSOON> for genital chlamydia infection Cochrane Database Syst Rev ###; issue # <PERSOON> risk of transmission of genital Chlamydia trachomatis infection is less than that of genital Neisseria gonorrhoeae infection <PERSOON> infections associated with sexually transmitted diseases and HIV/AIDS In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th <PERSOON> RW Lymphogranuloma venereum [review] Sex Transm Infect ###; ## ##-## Mahon BE, Rosenman MB, Kleiman MB Maternal and infant use of erythromycin and other macrolide antibiotics as risk factors for infantile hypertrophic pyloric stenosis <PERSOON> trachomatis infection is related to poor semen quality in young prostatitis patients Eur Urol ###; ## #<DATUM> <PERSOON> PM et al Predictors of gonorrhea and chlamydia in emergency departmentpatients <PERSOON> CJ, Weiderpass E, <PERSOON-##> natural course of Chlamydia trachomatis infection in asymptomatic <PERSOON-##> natural course of asymptomatic Chlamydia trachomatis infections ##% clearance and no development of clinical PID after one-year follow-up Int J STD AIDS ###; ## Suppl # ##-## Najafi JA et al Surgical aspects of inguinal lymphogranuloma venereum Mil Med ###; ### ### NHG NHG-Standaard M## anticonceptie Nederlands Huisartsen Genootschap, ### NVOG Richtlijn zwangerschapsafbreking tot ## weken Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en <PERSOON-##> HB, Thomeer MG et al Resurgence of lymphogranuloma venereum in Western Europe an outbreak of Chlamydia trachomatis serovar l# proctitis in <PERSOON-##> Netherlands among men who have sex with men <PERSOON-##> sampling versus conventional swab Park J, <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> SS, Bernstein KT Sentinel surveillance for pharyngeal chlamydia and gonorrhea among men who have sex with men-<PERSOON-##> PJ, Faust KL, Kusmiesz HT, <PERSOON-##> JD Oral v topical erythromycin <PERSOON-##> PJ, Giesel AE, Holmes KK, Hitti JE Generation C prevalence of and risk factors for Chlamydia trachomatis among adolescents and young women in <PERSOON-##> JF Clinical practice genital chlamydial infections [review] <PERSOON-##> MA Neonatal chlamydial eye infection an.
535
nvog
<PERSOON> natural course of asymptomatic Chlamydia trachomatis infections ##% clearance and no development of clinical PID after one-year follow-up Int J STD AIDS ###; ## Suppl # ##-## Najafi JA et al Surgical aspects of inguinal lymphogranuloma venereum Mil Med ###; ### ### NHG NHG-Standaard M## anticonceptie Nederlands Huisartsen Genootschap, ### NVOG Richtlijn zwangerschapsafbreking tot ## weken Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en <PERSOON> HB, Thomeer MG et al Resurgence of lymphogranuloma venereum in Western Europe an outbreak of Chlamydia trachomatis serovar l# proctitis in <PERSOON> Netherlands among men who have sex with men <PERSOON> sampling versus conventional swab Park J, <PERSOON> A, <PERSOON> SS, Bernstein KT Sentinel surveillance for pharyngeal chlamydia and gonorrhea among men who have sex with men-<PERSOON> PJ, Faust KL, Kusmiesz HT, <PERSOON> JD Oral v topical erythromycin <PERSOON> PJ, Giesel AE, Holmes KK, Hitti JE Generation C prevalence of and risk factors for Chlamydia trachomatis among adolescents and young women in <PERSOON> JF Clinical practice genital chlamydial infections [review] <PERSOON-##> MA Neonatal chlamydial eye infection an Rates of asymptomatic nonurethral gonorrhea and chlamydia in a population of university men who have <PERSOON-##> ME Single-dose azithromycin versus erythromycin or amoxicillin for Chlamydia trachomatis infection during pregnancy a meta-analysis of randomised <PERSOON-##> proportion of tubal factor infertility casued by chlamydia an estimate based on serological evidence adjusted for test resolution Sex <PERSOON-##> I et al <PERSOON> natural history of <PERSOON-##> EW #rd, <PERSOON-##> and microbiologic correlates of Chlamydia trachomatis infection in sexual partnerships JAMA <PERSOON-##> AP Mucocutane afwijkingen bij reactive artritis door Chlamydia trachomatis <PERSOON-##> G <PERSOON-##> observational cohort study of Chlamydia trachomatis treatment in pregnancy Sex Transmit Dis Redmond SM, alexander-<PERSOON-##> J, <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> chlamydia prevalence in Europe and non-European high income countries systematic review and meta-analysis PLoS One Rosenman MB, Mahon BE, Downs SM, Kleiman MB Oral erythromycin prophylaxis vs watchful waiting in caring for newborns exposed to Chlamydia trachomatis Arch Pediatr Adolesc Med ###;.
512
nvog
gonorrhea and chlamydia in a population of university men who have <PERSOON> ME Single-dose azithromycin versus erythromycin or amoxicillin for Chlamydia trachomatis infection during pregnancy a meta-analysis of randomised <PERSOON> proportion of tubal factor infertility casued by chlamydia an estimate based on serological evidence adjusted for test resolution Sex <PERSOON> I et al <PERSOON> natural history of <PERSOON> EW #rd, <PERSOON> and microbiologic correlates of Chlamydia trachomatis infection in sexual partnerships JAMA <PERSOON> AP Mucocutane afwijkingen bij reactive artritis door Chlamydia trachomatis <PERSOON> G <PERSOON> observational cohort study of Chlamydia trachomatis treatment in pregnancy Sex Transmit Dis Redmond SM, alexander-<PERSOON-##> J, <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> chlamydia prevalence in Europe and non-European high income countries systematic review and meta-analysis PLoS One Rosenman MB, Mahon BE, Downs SM, Kleiman MB Oral erythromycin prophylaxis vs watchful waiting in caring for newborns exposed to Chlamydia trachomatis <PERSOON-##> JM Use of pooled urine samples and automated DNA isolation to achieve Rours IG, Hammerschlag <PERSOON-##> A, De <PERSOON-##> RP Chlamydia trachomatis as a cause of neonatal conjunctivitis in Dutch infants Pediatrics ###; ### Rours GI, Hammerschlag MR, Van <PERSOON-##> HF, Verbrugh HA, Verkooyen RP Chlamydia trachomatis respiratory infection in Dutch infants <PERSOON-##> to diagnose Chlamydia trachomatis genital infection a promise still unfulfilled <PERSOON-##> MA, Willis DE, Fine PM, <PERSOON-##> DH, Fuller D, <PERSOON-##> JA, <PERSOON-##> EW #rd Vaginal swabs are the specimens of choice when screening for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae results from a multicenter evaluation of the APTIMA assays for both <PERSOON-##> KK, Stamm WE Prevention of pelvic inflammatory disease by screening for Chlamydia infection <PERSOON-##> resistance in Chlamydia-infected cells a fate worse than death? <PERSOON-##> trachomatis in neonatal respiratory distress of very preterm babies biphasic clinical.
441
nvog
of pooled urine samples and automated DNA isolation to achieve Rours IG, Hammerschlag <PERSOON> A, De <PERSOON> RP Chlamydia trachomatis as a cause of neonatal conjunctivitis in Dutch infants Pediatrics ###; ### Rours GI, Hammerschlag MR, Van <PERSOON> HF, Verbrugh HA, Verkooyen RP Chlamydia trachomatis respiratory infection in Dutch infants <PERSOON> to diagnose Chlamydia trachomatis genital infection a promise still unfulfilled <PERSOON> MA, Willis DE, Fine PM, <PERSOON> DH, Fuller D, <PERSOON> JA, <PERSOON> EW #rd Vaginal swabs are the specimens of choice when screening for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae results from a multicenter evaluation of the APTIMA assays for both <PERSOON> KK, Stamm WE Prevention of pelvic inflammatory disease by screening for Chlamydia infection <PERSOON-##> resistance in Chlamydia-infected cells a fate worse than death? <PERSOON-##> trachomatis in neonatal respiratory distress of very preterm babies biphasic clinical New lymphogranuloma venereum Chlamydia trachomatis variant, <LOCATIE> Emerg Infect Dis ###; ## ###-### Stamm WE Chlamydia trachomatis infections of the adult In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE <PERSOON-##> PID, subsequent STI, and reproductive health outcomes findings from the PID evaluation and clinical health (PEACH) study Sex <PERSOON-##>FDH, van den Broek IVF, Vriend HJ, Op de Coul ELM, van Veen> MG, van <PERSOON-##> MAB Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in ### <INSTELLING> Rapport <PATIENTNUMMER>## Rijksinstituut voor Volksgezondheid en <PERSOON-##> of clinician-reported adherence to Centers for Disease Control and Prevention guidelines for the treatment of Chlamydia trachomatis in two U S health plans Sex <PERSOON-##> HM, <PERSOON-##> CJ, <PERSOON-##> AJ PILOT CT study group prevalence of urogenital Chlamydia trachomatis increases significantly with level of urbanisation and suggests targeted screening approaches results from the first national population based study in the Netherlands Sex <PERSOON-##>FD, van der Sande MA, van Bergen> JE Trends in sexually transmitted infections in the Netherlands, combining surveillance data from general practices and sexually transmitted infection centers BMC Fam Pract ###; ## ## ##.
499
nvog
variant, <LOCATIE> Emerg Infect Dis ###; ## ###-### Stamm WE Chlamydia trachomatis infections of the adult In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE <PERSOON> PID, subsequent STI, and reproductive health outcomes findings from the PID evaluation and clinical health (PEACH) study Sex <PERSOON>FDH, van den Broek IVF, Vriend HJ, Op de Coul ELM, van Veen> MG, van <PERSOON> MAB Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in ### <INSTELLING> Rapport <PATIENTNUMMER>## Rijksinstituut voor Volksgezondheid en <PERSOON> of clinician-reported adherence to Centers for Disease Control and Prevention guidelines for the treatment of Chlamydia trachomatis in two U S health plans Sex <PERSOON> HM, <PERSOON> CJ, <PERSOON> AJ PILOT CT study group prevalence of urogenital Chlamydia trachomatis increases significantly with level of urbanisation and suggests targeted screening approaches results from the first national population based study in the Netherlands Sex <PERSOON>FD, van der Sande MA, van Bergen> JE Trends in sexually transmitted infections in the Netherlands, combining surveillance data from general practices and sexually transmitted infection centers BMC Fam Pract ###; ## ## ## Seksueel overdraagbare infecties In <PERSOON> ACM, Sauerwein RW, Verbrugh HA Microbiologie en infectieziekten Tweede druk Bohn Stafleu Van Van der Bij <PERSOON-##> HJ Diagnostic and clinical implications of anorectal lymphogranuloma venereum in men who have sex with men a retrospective case-control study Clin Infect Dis ###; ## ##<DATUM> Van der Haar NM, Kilic E SOA’s in het oog SekSOA magazine ###; #(#) <PERSOON-##> HJ Point-of-care test for detection of urogenital Chlamydia in women shows low sensitivity a performance evaluation study in two clinics in Suriname PLoS One ###; # e### <PERSOON-##> CJ Alarmingly poor performance in Chlamydia trachomatis point-of-care <PERSOON-##> HJC, Dukers-Muijrers NHTM Prevalence of and factors associated with rectal-only Chlamydia and Gonorrhoea in women and in men who have sex with men PLoS One ###; ## e<PATIENTNUMMER> <PERSOON-##> IK, <PERSOON-##> JE, <PERSOON-##> CJ, Morré SA, <PERSOON-##> JH Reinfections, persistent infections, and new infections after general population screening for Chlamydia trachomatis infection in the Netherlands Sex Transm Dis ###; ## ##<DATUM> VWS.
564
nvog
Seksueel overdraagbare infecties In <PERSOON> ACM, Sauerwein RW, Verbrugh HA Microbiologie en infectieziekten Tweede druk Bohn Stafleu Van Van der Bij <PERSOON> HJ Diagnostic and clinical implications of anorectal lymphogranuloma venereum in men who have sex with men a retrospective case-control study Clin Infect Dis ###; ## ##<DATUM> Van der Haar NM, Kilic E SOA’s in het oog SekSOA magazine ###; #(#) <PERSOON> HJ Point-of-care test for detection of urogenital Chlamydia in women shows low sensitivity a performance evaluation study in two clinics in Suriname PLoS One ###; # e### <PERSOON> CJ Alarmingly poor performance in Chlamydia trachomatis point-of-care <PERSOON> HJC, Dukers-Muijrers NHTM Prevalence of and factors associated with rectal-only Chlamydia and Gonorrhoea in women and in men who have sex with men PLoS One ###; ## e<PATIENTNUMMER> <PERSOON> IK, <PERSOON> JE, <PERSOON> CJ, Morré SA, <PERSOON> JH Reinfections, persistent infections, and new infections after general population screening for Chlamydia trachomatis infection in the Netherlands Sex Transm Dis ###; ## ##<DATUM> VWS brief aan Voorzitter van de Tweede <PERSOON-##>-Generaal, datum <DATUM> kenmerk PG/CI-<PATIENTNUMMER> WHO Guidelines for the treatment of Chlamydia trachomatis World Health Organization, ### <PERSOON-##> WH, <PERSOON-##> KT, Que TL, Kwong NS, <PERSOON-##> use of polymerase chain reaction assay versus conventional methods in detecting neonatal chlamydial conjunctivitis <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> transmission of Chlamydia trachomatis in <PERSOON-##> me softly chlamydial use of proteolysis for evading host defenses Trends Gonorroe is een seksueel overdraagbare aandoening (soa) en wordt soms ook wel druiper genoemd De verwekker Neisseria gonorrhoeae (<PERSOON-##>) ofwel de gonokok werd in ### aangetoond door Neisser en in ### voor het eerst gekweekt door Leistikov Voor de komst van antibiotica was deze soa slecht te behandelen Aanvankelijk waren de gonokokken gevoelig voor vele antibiotica Langzamerhand ontstond toenemende hoge resistentie door chromosomale mutaties en plasmiden met <LOCATIE> varieerde de resistentie tegen penicilline de afgelopen jaren tussen de ## en ##% (onder tegen tetracyclines en chinolonen was hoger en lag boven de ##% Resistentie tegen derde generatie cefalosporines is nog zeldzaam, al zijn in diverse landen al patiënten met klinisch resistente derde generatie cefalosporines beschreven (<PERSOON-##>, ###; <PERSOON-##>, ###) De afgelopen jaren zijn er echter, behalve sporadische infecties met dergelijke resistente <PERSOON-##>, geen meldingen geweest van uitbraken of verdere verspreiding.
602
nvog
<PERSOON>-Generaal, datum <DATUM> kenmerk PG/CI-<PATIENTNUMMER> WHO Guidelines for the treatment of Chlamydia trachomatis World Health Organization, ### <PERSOON> WH, <PERSOON> KT, Que TL, Kwong NS, <PERSOON> use of polymerase chain reaction assay versus conventional methods in detecting neonatal chlamydial conjunctivitis <PERSOON> S, <PERSOON> transmission of Chlamydia trachomatis in <PERSOON> me softly chlamydial use of proteolysis for evading host defenses Trends Gonorroe is een seksueel overdraagbare aandoening (soa) en wordt soms ook wel druiper genoemd De verwekker Neisseria gonorrhoeae (<PERSOON>) ofwel de gonokok werd in ### aangetoond door Neisser en in ### voor het eerst gekweekt door Leistikov Voor de komst van antibiotica was deze soa slecht te behandelen Aanvankelijk waren de gonokokken gevoelig voor vele antibiotica Langzamerhand ontstond toenemende hoge resistentie door chromosomale mutaties en plasmiden met <LOCATIE> varieerde de resistentie tegen penicilline de afgelopen jaren tussen de ## en ##% (onder tegen tetracyclines en chinolonen was hoger en lag boven de ##% Resistentie tegen derde generatie cefalosporines is nog zeldzaam, al zijn in diverse landen al patiënten met klinisch resistente derde generatie cefalosporines beschreven (<PERSOON>, ###; <PERSOON-##>, ###) De afgelopen jaren zijn er echter, behalve sporadische infecties met dergelijke resistente <PERSOON>, geen meldingen geweest van uitbraken of verdere verspreiding gekweekt Desalniettemin bestaat er een reëel risico dat in de toekomst ook deze groep antibiotica niet meer als eerste keus kan worden ingezet Gonokokken invaderen de epitheelcellen van slijmvliezen waarmee ze in contact komen De pili van de gonokok bewerkstelligen aanhechting aan slijmvliezen van de tractus urogenitalis (vaak urethra- of cervixslijmvlies) gevolgd door opname van gonokokken in deze epitheelcellen Gonokokken vermenigvuldigen zich vervolgens intracellulair Na ongeveer # à # dagen komen de bacteriën vrij in de submucosale weefsels Op de plaats van de infectie verzamelen zich polymorfonucleaire granulocyten Dit kan leiden tot kleine abcessen in de submucosa, met exsudaat en pusvorming In sommige gevallen kan de bacterie zich direct of via de bloedbaan verplaatsen naar andere delen van het lichaam en aldus complicaties veroorzaken De incubatieperiode duurt doorgaans # dagen tot # weken (gemiddeld # dagen) (Korenromp, ###) Na transmissie ontstaan bij mannen klinische symptomen van urogenitale gonorroe, bij ##% binnen ## dagen De langst beschreven incubatietijd bedroeg ## dagen (Sherrard, ###) Bij vrouwen bestaan hier geen gegevens over; wel is beschreven dat geïnfecteerde vrouwen ### dagen na een risicocontact asymptomatisch bleven (<PERSOON-##>, ###) Bij een groot deel (##-##%) van vrouwen met urogenitale gonorroe en bij de meerderheid van orofaryngeale en rectale gonorroe (##-##%) blijft de Bij ##-##% van de vrouwen met urogenitale gonorroe treden nauwelijks of geen klachten op Als er bij de vrouw klachten optreden, gaat het meestal om een toegenomen hoeveelheid vaginale afscheiding.
618
nvog
reëel risico dat in de toekomst ook deze groep antibiotica niet meer als eerste keus kan worden ingezet Gonokokken invaderen de epitheelcellen van slijmvliezen waarmee ze in contact komen De pili van de gonokok bewerkstelligen aanhechting aan slijmvliezen van de tractus urogenitalis (vaak urethra- of cervixslijmvlies) gevolgd door opname van gonokokken in deze epitheelcellen Gonokokken vermenigvuldigen zich vervolgens intracellulair Na ongeveer # à # dagen komen de bacteriën vrij in de submucosale weefsels Op de plaats van de infectie verzamelen zich polymorfonucleaire granulocyten Dit kan leiden tot kleine abcessen in de submucosa, met exsudaat en pusvorming In sommige gevallen kan de bacterie zich direct of via de bloedbaan verplaatsen naar andere delen van het lichaam en aldus complicaties veroorzaken De incubatieperiode duurt doorgaans # dagen tot # weken (gemiddeld # dagen) (Korenromp, ###) Na transmissie ontstaan bij mannen klinische symptomen van urogenitale gonorroe, bij ##% binnen ## dagen De langst beschreven incubatietijd bedroeg ## dagen (Sherrard, ###) Bij vrouwen bestaan hier geen gegevens over; wel is beschreven dat geïnfecteerde vrouwen ### dagen na een risicocontact asymptomatisch bleven (<PERSOON>, ###) Bij een groot deel (##-##%) van vrouwen met urogenitale gonorroe en bij de meerderheid van orofaryngeale en rectale gonorroe (##-##%) blijft de Bij ##-##% van de vrouwen met urogenitale gonorroe treden nauwelijks of geen klachten op Als er bij de vrouw klachten optreden, gaat het meestal om een toegenomen hoeveelheid vaginale afscheiding Complicaties bij de vrouw zijn bartholinitis en PID PID is de meest voorkomende complicatie van onbehandelde urogenitale gonorroe PID is een verzamelnaam van infecties in het kleine bekken, zoals endometritis, salpingitis, tuba-ovarieel abces en zelfs peritonitis (zie hoofdstuk A#) Het is niet bekend hoe vaak een PID voorkomt na een onbehandelde gonorroe Salpingitis komt voor bij ongeveer ##% van de vrouwen met een onbehandelde gonorroe Vrouwen met een PID kunnen klagen over pijn in de onderbuik, abnormale vaginale afscheiding, koorts en onregelmatige menstruaties PID bij gonorroe kan ook symptoomloos verlopen en in een aantal gevallen op langere termijn leiden tot complicaties als verminderde In <LOCATIE> wordt tegenwoordig het merendeel van de PID veroorzaakt door Chlamydia trachomatis (Ct) en/of door een combinatie van aerobe en anaerobe bacteriën Recent onderzoek in Australië liet zien dat slechts #% van de PID-diagnoses geassocieerd was met gonorroe (en ##% met Ct) (Goller, Bij de man staat urethritis op de voorgrond Urethritisklachten ontstaan meestal binnen enkele dagen na de transmissie De klachten bestaan uit een branderig gevoel, pijn bij het plassen en een veelal pussende afscheiding, die gering maar ook heel hevig kan zijn (‘druiper’) Complicaties bij de man zijn epididymitis, prostatitis en (bij chronische urethrale infectie) urethrale stricturen Bij de man verloopt circa ##% van de urogenitale infecties asymptomatisch (Jungmann, ###; Kent, ###), maar bij rectale infecties kan dit oplopen tot ##% (Kent, ###) Middels onder andere (auto-)inoculatie kan gonorroe een acute conjunctivitis veroorzaken met purulente uitvloed, pseudomembranen en gezwollen lymfeklieren Onbehandeld kan het snel een.
650
nvog
is de meest voorkomende complicatie van onbehandelde urogenitale gonorroe PID is een verzamelnaam van infecties in het kleine bekken, zoals endometritis, salpingitis, tuba-ovarieel abces en zelfs peritonitis (zie hoofdstuk A#) Het is niet bekend hoe vaak een PID voorkomt na een onbehandelde gonorroe Salpingitis komt voor bij ongeveer ##% van de vrouwen met een onbehandelde gonorroe Vrouwen met een PID kunnen klagen over pijn in de onderbuik, abnormale vaginale afscheiding, koorts en onregelmatige menstruaties PID bij gonorroe kan ook symptoomloos verlopen en in een aantal gevallen op langere termijn leiden tot complicaties als verminderde In <LOCATIE> wordt tegenwoordig het merendeel van de PID veroorzaakt door Chlamydia trachomatis (Ct) en/of door een combinatie van aerobe en anaerobe bacteriën Recent onderzoek in Australië liet zien dat slechts #% van de PID-diagnoses geassocieerd was met gonorroe (en ##% met Ct) (Goller, Bij de man staat urethritis op de voorgrond Urethritisklachten ontstaan meestal binnen enkele dagen na de transmissie De klachten bestaan uit een branderig gevoel, pijn bij het plassen en een veelal pussende afscheiding, die gering maar ook heel hevig kan zijn (‘druiper’) Complicaties bij de man zijn epididymitis, prostatitis en (bij chronische urethrale infectie) urethrale stricturen Bij de man verloopt circa ##% van de urogenitale infecties asymptomatisch (Jungmann, ###; Kent, ###), maar bij rectale infecties kan dit oplopen tot ##% (Kent, ###) Middels onder andere (auto-)inoculatie kan gonorroe een acute conjunctivitis veroorzaken met purulente uitvloed, pseudomembranen en gezwollen lymfeklieren Onbehandeld kan het snel een Bij neonaten kan een conjunctivitis ontstaan door besmetting met gonokokken tijdens passage door het geboortekanaal Deze ontstaat sneller dan een infectie met Chlamydia trachomatis, meestal # dagen na de geboorte Ook hier is onbehandeld het beeld snel progressief tot een keratitis met Anale en faryngeale infecties kunnen zowel bij mannens als bij vrouwen voorkomen Symptomen van anale infectie zijn irritatie, jeuk en soms slijmerige afscheiding Bij infectie van de keel is meestal sprake van geen of weinig uitgesproken klachten (<PERSOON>, ###) Soms is er sprake van purulente Zowel bij de man als bij de vrouw komt het een enkele keer voor dat gonokokken in de bloedbaan terecht komen (bacteriëmie) en een gegeneraliseerde infectie veroorzaken De gonokokken kunnen dan op andere plaatsen in het lichaam terecht komen en daar een ontsteking veroorzaken Voorbeelden hiervan zijn een septische artritis, een zeer pijnlijke (meestal verspringende) polyartralgie in de extremiteiten, sepsis, endocarditis of meningitis Een andere ernstige, maar zeldzame complicatie van gonorroe is perihepatitis (syndroom van Fitz-Hugh-<PERSOON>), een ontsteking van het leverkapsel die voornamelijk bij vrouwen voorkomt Deze complicatie gaat gepaard met pijn in de rechterbovenbuik, koorts en verhoogde leverenzymen in het Een eerder doorgemaakte infectie met <PERSOON>-infectie resulteert niet in bescherming tegen herinfectie Lokale antistoffen tegen <PERSOON> zijn wel gevonden in het slijmvliesepitheel, waardoor aanhechting van gonokokken mogelijk wordt verhinderd, maar de antistoffen verdwijnen zodra de infectie is verdwenen Systemische antistoffen worden ook gevonden, maar deze blijken niet of slechts tijdelijk en partieel tegen herinfectie te beschermen.
616
nvog
neonaten kan een conjunctivitis ontstaan door besmetting met gonokokken tijdens passage door het geboortekanaal Deze ontstaat sneller dan een infectie met Chlamydia trachomatis, meestal # dagen na de geboorte Ook hier is onbehandeld het beeld snel progressief tot een keratitis met Anale en faryngeale infecties kunnen zowel bij mannens als bij vrouwen voorkomen Symptomen van anale infectie zijn irritatie, jeuk en soms slijmerige afscheiding Bij infectie van de keel is meestal sprake van geen of weinig uitgesproken klachten (<PERSOON>, ###) Soms is er sprake van purulente Zowel bij de man als bij de vrouw komt het een enkele keer voor dat gonokokken in de bloedbaan terecht komen (bacteriëmie) en een gegeneraliseerde infectie veroorzaken De gonokokken kunnen dan op andere plaatsen in het lichaam terecht komen en daar een ontsteking veroorzaken Voorbeelden hiervan zijn een septische artritis, een zeer pijnlijke (meestal verspringende) polyartralgie in de extremiteiten, sepsis, endocarditis of meningitis Een andere ernstige, maar zeldzame complicatie van gonorroe is perihepatitis (syndroom van Fitz-Hugh-<PERSOON>), een ontsteking van het leverkapsel die voornamelijk bij vrouwen voorkomt Deze complicatie gaat gepaard met pijn in de rechterbovenbuik, koorts en verhoogde leverenzymen in het Een eerder doorgemaakte infectie met <PERSOON>-infectie resulteert niet in bescherming tegen herinfectie Lokale antistoffen tegen <PERSOON> zijn wel gevonden in het slijmvliesepitheel, waardoor aanhechting van gonokokken mogelijk wordt verhinderd, maar de antistoffen verdwijnen zodra de infectie is verdwenen Systemische antistoffen worden ook gevonden, maar deze blijken niet of slechts tijdelijk en partieel tegen herinfectie te beschermen stammen kunnen een gegeneraliseerde infectie veroorzaken Ook deze gegeneraliseerde infecties Besmetting vindt plaats via seksueel contact waarbij slijmvliezen met elkaar in aanraking komen De penis-anus (genitoanaal contact) De besmetting kan zowel via insertief als receptief contact plaatsvinden Anale infectie met gonorroe kan ook ontstaan door geïnfecteerde genitale secreta en hoeft niet altijd door anale seks te worden veroorzaakt Ook is de verspreiding via de handen (bij vingeren en aftrekken) mogelijk Bij orogenitaal contact is eveneens transmissie mogelijk Daarnaast is infectie van de ogen door contact met infectieuze genitale secreta ook mogelijk Een tweede besmettingsweg is van moeder op kind Tijdens de vaginale baring kan het kind worden geïnfecteerd Meestal gaat het dan om een conjunctivitis gonorrhoïca <PERSOON> infecteert in de meeste gevallen eerst het epitheel van de tractus urogenitalis Primaire infectie van het rectum, de keel en, bij perinatale transmissie, de ogen van de pasgeborene komt minder frequent voor Bij volwassenen kan ook door overbrenging via bijvoorbeeld de vingers conjunctivitis ontstaan Gonorroe is tijdens de incubatietijd al besmettelijk (zie paragraaf B<DATUM> #) De besmettelijkheid is voorbij ## uur na het einde van behandeling met antibiotica waarvoor de stam gevoelig is Het is onduidelijk of de mate van besmettelijkheid bij een asymptomatische infectie anders is dan bij De transmissiekans is afhankelijk van de plaats van infectie en van het aantal seksuele contacten, Het transmissierisico bij eenmalig onbeschermd vaginaal seksueel contact is met behulp van een.
563
nvog
een gegeneraliseerde infectie veroorzaken Ook deze gegeneraliseerde infecties Besmetting vindt plaats via seksueel contact waarbij slijmvliezen met elkaar in aanraking komen De penis-anus (genitoanaal contact) De besmetting kan zowel via insertief als receptief contact plaatsvinden Anale infectie met gonorroe kan ook ontstaan door geïnfecteerde genitale secreta en hoeft niet altijd door anale seks te worden veroorzaakt Ook is de verspreiding via de handen (bij vingeren en aftrekken) mogelijk Bij orogenitaal contact is eveneens transmissie mogelijk Daarnaast is infectie van de ogen door contact met infectieuze genitale secreta ook mogelijk Een tweede besmettingsweg is van moeder op kind Tijdens de vaginale baring kan het kind worden geïnfecteerd Meestal gaat het dan om een conjunctivitis gonorrhoïca <PERSOON> infecteert in de meeste gevallen eerst het epitheel van de tractus urogenitalis Primaire infectie van het rectum, de keel en, bij perinatale transmissie, de ogen van de pasgeborene komt minder frequent voor Bij volwassenen kan ook door overbrenging via bijvoorbeeld de vingers conjunctivitis ontstaan Gonorroe is tijdens de incubatietijd al besmettelijk (zie paragraaf B<DATUM> #) De besmettelijkheid is voorbij ## uur na het einde van behandeling met antibiotica waarvoor de stam gevoelig is Het is onduidelijk of de mate van besmettelijkheid bij een asymptomatische infectie anders is dan bij De transmissiekans is afhankelijk van de plaats van infectie en van het aantal seksuele contacten, Het transmissierisico bij eenmalig onbeschermd vaginaal seksueel contact is met behulp van een Voor MSM werd het risico van urethraal naar rectaal op ##% geschat, van urethraal naar farynx op ##% Van rectaal naar urethra werd uitgegaan van #% risico, van farynx naar urethra #% (<PERSOON>, ###) Bij meer seksuele contacten met dezelfde partner zullen deze kansen toenemen tot ongeveer ##% bij vrouw naar man <PERSOON> het lichaam is de bacterie slechts kort levensvatbaar, onder andere door de grote gevoeligheid voor uitdroging Dit is van belang bij het transport van voor kweek aangeboden materialen NAAT van de eerstestraals urine is de eerste keus om urogenitale gonorroe bij mannen uit te sluiten Als alternatief kan gekozen worden voor NAAT van een urethra-uitstrijk De tweede keus is een kweek van de urethra Bij MSM dient routinematig op # locaties getest te worden (urethra, orofarynx en Bij vrouwen is de eerste keus NAAT van hetzij materiaal van de cervix plus de urethra (swab door onderzoeker) hetzij van materiaal diepvaginaal door de patiënte zelf afgenomen (zelfswab) (<PERSOON>, ###) De zelfswab heeft de voorkeur, vanwege de patiëntvriendelijkheid In een vergelijking bleek dat de sensitiviteit van de NAAT op materiaal van de diepvaginaal afgenomen wattenstok voor <PERSOON> ###% was, terwijl die van de endocervixswab ##% bedroeg (Fang, ###) Schachter et al vinden bij gebruik van een aptima assay een sensitiviteit van ##% bij beide materialen (Schachter, ###) De mogelijk tweede keus bij vrouwen is een kweek of een NAAT van eerstestraals urine Bij vrouwen wordt diagnostiek op eerstestraals urine echter als minder sensitief beschouwd en daarom ontraden.
603
nvog
urethraal naar rectaal op ##% geschat, van urethraal naar farynx op ##% Van rectaal naar urethra werd uitgegaan van #% risico, van farynx naar urethra #% (<PERSOON>, ###) Bij meer seksuele contacten met dezelfde partner zullen deze kansen toenemen tot ongeveer ##% bij vrouw naar man <PERSOON> het lichaam is de bacterie slechts kort levensvatbaar, onder andere door de grote gevoeligheid voor uitdroging Dit is van belang bij het transport van voor kweek aangeboden materialen NAAT van de eerstestraals urine is de eerste keus om urogenitale gonorroe bij mannen uit te sluiten Als alternatief kan gekozen worden voor NAAT van een urethra-uitstrijk De tweede keus is een kweek van de urethra Bij MSM dient routinematig op # locaties getest te worden (urethra, orofarynx en Bij vrouwen is de eerste keus NAAT van hetzij materiaal van de cervix plus de urethra (swab door onderzoeker) hetzij van materiaal diepvaginaal door de patiënte zelf afgenomen (zelfswab) (<PERSOON>, ###) De zelfswab heeft de voorkeur, vanwege de patiëntvriendelijkheid In een vergelijking bleek dat de sensitiviteit van de NAAT op materiaal van de diepvaginaal afgenomen wattenstok voor <PERSOON> ###% was, terwijl die van de endocervixswab ##% bedroeg (Fang, ###) Schachter et al vinden bij gebruik van een aptima assay een sensitiviteit van ##% bij beide materialen (Schachter, ###) De mogelijk tweede keus bij vrouwen is een kweek of een NAAT van eerstestraals urine Bij vrouwen wordt diagnostiek op eerstestraals urine echter als minder sensitief beschouwd en daarom ontraden Bij zwangeren met verdenking op gonorroe en bij patiënten met PID dient altijd materiaal afgenomen te worden voor een NAAT (bij voorkeur diepvaginaal) Bij anamnestische blootstelling (passief anale en/of orale seks) en/of klachten wordt zowel bij mannen als bij vrouwen een uitstrijk van keel en/of proctum en/of conjunctiva voor NAAT afgenomen De sensitiviteit van de NAAT is hoger dan van de kweek, waarbij het wel uitmaakt welke NAAT op welk materiaal wordt gebruikt (Luyt, ###; Schachter, ###) De specificiteit van de huidige generatie NAAT ligt bij urogenitale monsters hoog en benadert voor sommige NAAT-testen de ###% (Masek, ###; Maze, ###) Bij aanhoudende klachten na behandeling is het opnieuw afnemen van een NAAT in de eerste # weken na behandeling niet zinvol, omdat met name DNA nog steeds aanwezig kan zijn, zonder dat dit uitsluitsel geeft over al dan niet persisteren van de infectie Voor specifieke NAAT-testen kan dit afwijken; raadpleeg hiervoor eventueel de arts-microbioloog van het Commerciële NAAT-testen zijn doorgaans gevalideerd voor urogenitale materialen Wanneer deze testen door laboratoria ook voor diagnostiek op proctum- en keeluitstrijken gebruikt worden, is het de verantwoordelijkheid van het uitvoerend laboratorium om te valideren of een confirmatietest na een uitgevoerde NAAT nog noodzakelijk is Schachter et al (###) beschrijven een specificiteit van de Strand Displacement Assay (BD) en de Aptima Combo # (Genprobe) voor deze materialen van meer dan ##% Maar ook bij een specificiteit van meer dan ##% kunnen toch fout-positieve resultaten voorkomen (afhankelijk van de in het laboratorium gebruikte NAAT).
649
nvog
Bij zwangeren met verdenking op gonorroe en bij patiënten met PID dient altijd materiaal afgenomen te worden voor een NAAT (bij voorkeur diepvaginaal) Bij anamnestische blootstelling (passief anale en/of orale seks) en/of klachten wordt zowel bij mannen als bij vrouwen een uitstrijk van keel en/of proctum en/of conjunctiva voor NAAT afgenomen De sensitiviteit van de NAAT is hoger dan van de kweek, waarbij het wel uitmaakt welke NAAT op welk materiaal wordt gebruikt (Luyt, ###; Schachter, ###) De specificiteit van de huidige generatie NAAT ligt bij urogenitale monsters hoog en benadert voor sommige NAAT-testen de ###% (Masek, ###; Maze, ###) Bij aanhoudende klachten na behandeling is het opnieuw afnemen van een NAAT in de eerste # weken na behandeling niet zinvol, omdat met name DNA nog steeds aanwezig kan zijn, zonder dat dit uitsluitsel geeft over al dan niet persisteren van de infectie Voor specifieke NAAT-testen kan dit afwijken; raadpleeg hiervoor eventueel de arts-microbioloog van het Commerciële NAAT-testen zijn doorgaans gevalideerd voor urogenitale materialen Wanneer deze testen door laboratoria ook voor diagnostiek op proctum- en keeluitstrijken gebruikt worden, is het de verantwoordelijkheid van het uitvoerend laboratorium om te valideren of een confirmatietest na een uitgevoerde NAAT nog noodzakelijk is Schachter et al (###) beschrijven een specificiteit van de Strand Displacement Assay (BD) en de Aptima Combo # (Genprobe) voor deze materialen van meer dan ##% Maar ook bij een specificiteit van meer dan ##% kunnen toch fout-positieve resultaten voorkomen (afhankelijk van de in het laboratorium gebruikte NAAT) consequenties van een positief testresultaat (bijvoorbeeld bij verdenking op seksueel misbruik bij kinderen) kan een confirmatietest toch zeer wenselijk zijn Een kweek op <PERSOON> met resistentiebepaling dient in elk geval te worden verricht bij aanhoudende klachten na behandeling In het licht van de toenemende frequentie van voor derde generatie cefalosporine verminderd gevoelige <PERSOON>-stammen (zie paragraaf B<DATUM> #) verdient het aanbeveling om bij elke patiënt met door NAAT aangetoonde gonorroe ook te kweken voor resistentiebepaling Dit geldt met name voor hoogrisicopatiënten, zoals MSM, swingers, sekswerkers, klanten van sekswerkers en heteroseksuelen met wisselende partners In <LOCATIE> bestaat een continue landelijke resistentiesurveillance onder het acroniem GRAS (gonokokkenresistentie tegen antibioticasurveillance) Ruim ##% van de soacentra participeerde in ### in een GRAS-surveillance Hoewel het aantal gonorroediagnoses in de soacentra de afgelopen jaren is gestegen tot bijna ### in ###, is het aantal infecties met een resistentiepatroon stabiel gebleven op circa ### diagnoses per jaar, minder dan ##% van alle gediagnosticeerde gonorroe (<PERSOON>, ###) Optimaal is dat het afgenomen materiaal bij # C getransporteerd en bewaard wordt in een medium speciaal voor het vervoer van gonokokken bij voorkeur binnen ## uur in het microbiologisch laboratorium wordt verwerkt, omdat bij langere transporttijden de gevoeligheid van de kweek drastisch afneemt (<PERSOON>, ###) Bij aanhoudende klachten na behandeling is het opnieuw afnemen van een NAAT in de eerste # weken na behandeling niet zinvol, omdat met name DNA nog steeds aanwezig kan zijn zonder dat.
634
nvog
van een positief testresultaat (bijvoorbeeld bij verdenking op seksueel misbruik bij kinderen) kan een confirmatietest toch zeer wenselijk zijn Een kweek op <PERSOON> met resistentiebepaling dient in elk geval te worden verricht bij aanhoudende klachten na behandeling In het licht van de toenemende frequentie van voor derde generatie cefalosporine verminderd gevoelige <PERSOON>-stammen (zie paragraaf B<DATUM> #) verdient het aanbeveling om bij elke patiënt met door NAAT aangetoonde gonorroe ook te kweken voor resistentiebepaling Dit geldt met name voor hoogrisicopatiënten, zoals MSM, swingers, sekswerkers, klanten van sekswerkers en heteroseksuelen met wisselende partners In <LOCATIE> bestaat een continue landelijke resistentiesurveillance onder het acroniem GRAS (gonokokkenresistentie tegen antibioticasurveillance) Ruim ##% van de soacentra participeerde in ### in een GRAS-surveillance Hoewel het aantal gonorroediagnoses in de soacentra de afgelopen jaren is gestegen tot bijna ### in ###, is het aantal infecties met een resistentiepatroon stabiel gebleven op circa ### diagnoses per jaar, minder dan ##% van alle gediagnosticeerde gonorroe (<PERSOON>, ###) Optimaal is dat het afgenomen materiaal bij # C getransporteerd en bewaard wordt in een medium speciaal voor het vervoer van gonokokken bij voorkeur binnen ## uur in het microbiologisch laboratorium wordt verwerkt, omdat bij langere transporttijden de gevoeligheid van de kweek drastisch afneemt (<PERSOON>, ###) Bij aanhoudende klachten na behandeling is het opnieuw afnemen van een NAAT in de eerste # weken na behandeling niet zinvol, omdat met name DNA nog steeds aanwezig kan zijn zonder dat Voor specifieke NAAT-testen kan dit afwijken; raadpleeg hiervoor eventueel de arts-microbioloog van het laboratorium Indien de transporttijd naar het laboratorium langer is dan # uur kan ook naast materiaal voor NAAT een extra wattenstok afgenomen worden en verzonden worden in e-swabmedium Het is ook mogelijk een e-swab in vers geloosde urine te dopen en daarna in e-swabmedium te transporteren Afhankelijk van transporttijd (## of ## uur) en materiaal (urines betere resultaten dan rectale en cervicale uitstrijken) is de sensitiviteit van een binnen ## uur ingezette kweek nog ##-##% (<PERSOON>, ###) Hiermee is er geen rationale meer om geen kweek te verrichten bij alle symptomatische <PERSOON> en alle aangetoonde <PERSOON> bij een hoogrisicopatiënt die gezien worden bij de soacentra en in de #e lijn en kan het afnemen van een Het is ook mogelijk een e-swab af te nemen en een deel van het materiaal te testen in een NAAT en, indien positief, ook te kweken Deze methode is niet voor alle NAAT-testen gevalideerd en de gevoeligheid van deze methode kan lager zijn dan bij gebruik van het door de fabrikant geleverde Grampreparaat of methyleenblauwkleuring van urine of urethraswab bij mannen met urethraal ecoulement toont intracellulaire (gramnegatieve) diplokokken in neutrofiele granulocyten en heeft in dergelijke gevallen een goede sensitiviteit Bij vrouwen daarentegen heeft het directe preparaat van cervicale of vaginale materialen een geringe sensitiviteit en specificiteit voor de diagnostiek van gonorroe Het gebruik ervan wordt daarom afgeraden bij vrouwen Ook bij anale secreten hebben Bij gedissemineerde gonorroe is kweek en/of NAAT van pustels, bloed, synoviale vloeistof of liquor.
624
nvog
de arts-microbioloog van het laboratorium Indien de transporttijd naar het laboratorium langer is dan # uur kan ook naast materiaal voor NAAT een extra wattenstok afgenomen worden en verzonden worden in e-swabmedium Het is ook mogelijk een e-swab in vers geloosde urine te dopen en daarna in e-swabmedium te transporteren Afhankelijk van transporttijd (## of ## uur) en materiaal (urines betere resultaten dan rectale en cervicale uitstrijken) is de sensitiviteit van een binnen ## uur ingezette kweek nog ##-##% (<PERSOON>, ###) Hiermee is er geen rationale meer om geen kweek te verrichten bij alle symptomatische <PERSOON> en alle aangetoonde <PERSOON> bij een hoogrisicopatiënt die gezien worden bij de soacentra en in de #e lijn en kan het afnemen van een Het is ook mogelijk een e-swab af te nemen en een deel van het materiaal te testen in een NAAT en, indien positief, ook te kweken Deze methode is niet voor alle NAAT-testen gevalideerd en de gevoeligheid van deze methode kan lager zijn dan bij gebruik van het door de fabrikant geleverde Grampreparaat of methyleenblauwkleuring van urine of urethraswab bij mannen met urethraal ecoulement toont intracellulaire (gramnegatieve) diplokokken in neutrofiele granulocyten en heeft in dergelijke gevallen een goede sensitiviteit Bij vrouwen daarentegen heeft het directe preparaat van cervicale of vaginale materialen een geringe sensitiviteit en specificiteit voor de diagnostiek van gonorroe Het gebruik ervan wordt daarom afgeraden bij vrouwen Ook bij anale secreten hebben Bij gedissemineerde gonorroe is kweek en/of NAAT van pustels, bloed, synoviale vloeistof of liquor met de incubatietijd; in deze windowperiode is een vals-negatieve uitslag mogelijk Het is onbekend of na een contact de NAAT voor <PERSOON> al positief wordt voordat er klachten ontstaan Een andere vraag is hoe lang gonorroe asymptomatisch kan persisteren met positieve testen Voor de praktijk geldt wanneer het risicocontact langer geleden is en de persoon nog geen klachten heeft, is het zinvol om tot # maanden na dit contact te testen op asymptomatische urogenitale gonorroe bij mannen en tot # maanden na het risicocontact op asymptomatische urogenitale gonorroe bij vrouwen en op Serologische bepalingen bij de diagnostiek van een infectie met <PERSOON> zijn niet zinvol Er zijn (onder andere via internet) ook commerciële zelf-/sneltesten beschikbaar die thuis kunnen worden afgenomen en dan óf naar een erkend laboratorium moeten worden gestuurd voor diagnostiek (thuisafnametesten) óf direct thuis kunnen worden afgelezen (zelftesten) De betrouwbaarheid hiervan is vooralsnog onvoldoende gevalideerd Soa Aids <LOCATIE> werkt aan een publiek toegankelijke testwijzer waarbij zowel soathuisafnametesten als soazelftesten tegen een vaste set criteria worden Er zijn geen andere zinvolle testen behulpzaam bij het stellen van de diagnose Risicogroepen zijn personen met wisselende onbeschermde seksuele contacten, mannen die seks hebben met mannen (MSM), migranten, sekswerkers en klanten van sekswerkers Bij instrumentele intra-uteriene ingrepen, waarbij de cervixbarrière wordt doorbroken (abortus, plaatsing van een spiraaltje), is het risico verhoogd op het opstijgen van een cervicale <PERSOON>-infectie en complicaties Infectie tijdens de zwangerschap kan resulteren in een septische abortus,.
586
nvog
met de incubatietijd; in deze windowperiode is een vals-negatieve uitslag mogelijk Het is onbekend of na een contact de NAAT voor <PERSOON> al positief wordt voordat er klachten ontstaan Een andere vraag is hoe lang gonorroe asymptomatisch kan persisteren met positieve testen Voor de praktijk geldt wanneer het risicocontact langer geleden is en de persoon nog geen klachten heeft, is het zinvol om tot # maanden na dit contact te testen op asymptomatische urogenitale gonorroe bij mannen en tot # maanden na het risicocontact op asymptomatische urogenitale gonorroe bij vrouwen en op Serologische bepalingen bij de diagnostiek van een infectie met <PERSOON> zijn niet zinvol Er zijn (onder andere via internet) ook commerciële zelf-/sneltesten beschikbaar die thuis kunnen worden afgenomen en dan óf naar een erkend laboratorium moeten worden gestuurd voor diagnostiek (thuisafnametesten) óf direct thuis kunnen worden afgelezen (zelftesten) De betrouwbaarheid hiervan is vooralsnog onvoldoende gevalideerd Soa Aids <LOCATIE> werkt aan een publiek toegankelijke testwijzer waarbij zowel soathuisafnametesten als soazelftesten tegen een vaste set criteria worden Er zijn geen andere zinvolle testen behulpzaam bij het stellen van de diagnose Risicogroepen zijn personen met wisselende onbeschermde seksuele contacten, mannen die seks hebben met mannen (MSM), migranten, sekswerkers en klanten van sekswerkers Bij instrumentele intra-uteriene ingrepen, waarbij de cervixbarrière wordt doorbroken (abortus, plaatsing van een spiraaltje), is het risico verhoogd op het opstijgen van een cervicale <PERSOON>-infectie en complicaties Infectie tijdens de zwangerschap kan resulteren in een septische abortus, (WHO, ###) In ### werden in Europa ## ### infecties gerapporteerd aan ECDC (waarvan ##% door het Verenigd Koninkrijk waar gonorroe meldingsplichtig is) Gonorroe werd in Europa # keer zo vaak bij mannen gediagnosticeerd Bijna de helft van alle Europese infecties werd bij MSM gevonden Na een afname tot ### is het aantal nieuwe diagnoses tot ### met ##% gestegen Die stijging hangt overigens ook deels samen met een toename van het aantal testen bij hoogrisicogroepen De resistentie tegen cefixime in Europa blijft stabiel terwijl resistentie tegen ceftriaxon vooralsnog uiterst zeldzaam blijft Het aantal ceftriaxonresistente isolaten in Europa was ## in ###, # in ###, en # in ###, op een jaarlijks getest aantal van rond de ### monsters (ECDC, ###) Er is ook daarna geen toename meer van resistentie tegen ceftriaxon gemeld, maar de rapportage van latere jaren is nog In de huidige CDC-, BASHH- en IUSTI-richtlijnen wordt als eerstelijns therapie een combinatie van ceftriaxon en azitromycine aanbevolen Doordat circa ##% van alle gonokokken resistent is tegen azitromycine, is het niet verwonderlijk dat er regelmatig berichten zijn uit het buitenland van <PERSOON> die resistent zijn tegen een dergelijke eerstelijns behandeling, waarbij dan vrijwel steeds alleen gedoeld ###) In het Verenigd Koninkrijk is dit wel vastgesteld bij een heteroseksuele man na een reis naar Japan In eerste instantie was gonorroe gevoelig voor azitromycine en ceftriaxon, maar na behandeling met ### mg ceftriaxon en # gr azitromycine werd een dubbelresistente stam uit de farynx gekweekt.
616
nvog
## ### infecties gerapporteerd aan ECDC (waarvan ##% door het Verenigd Koninkrijk waar gonorroe meldingsplichtig is) Gonorroe werd in Europa # keer zo vaak bij mannen gediagnosticeerd Bijna de helft van alle Europese infecties werd bij MSM gevonden Na een afname tot ### is het aantal nieuwe diagnoses tot ### met ##% gestegen Die stijging hangt overigens ook deels samen met een toename van het aantal testen bij hoogrisicogroepen De resistentie tegen cefixime in Europa blijft stabiel terwijl resistentie tegen ceftriaxon vooralsnog uiterst zeldzaam blijft Het aantal ceftriaxonresistente isolaten in Europa was ## in ###, # in ###, en # in ###, op een jaarlijks getest aantal van rond de ### monsters (ECDC, ###) Er is ook daarna geen toename meer van resistentie tegen ceftriaxon gemeld, maar de rapportage van latere jaren is nog In de huidige CDC-, BASHH- en IUSTI-richtlijnen wordt als eerstelijns therapie een combinatie van ceftriaxon en azitromycine aanbevolen Doordat circa ##% van alle gonokokken resistent is tegen azitromycine, is het niet verwonderlijk dat er regelmatig berichten zijn uit het buitenland van <PERSOON> die resistent zijn tegen een dergelijke eerstelijns behandeling, waarbij dan vrijwel steeds alleen gedoeld ###) In het Verenigd Koninkrijk is dit wel vastgesteld bij een heteroseksuele man na een reis naar Japan In eerste instantie was gonorroe gevoelig voor azitromycine en ceftriaxon, maar na behandeling met ### mg ceftriaxon en # gr azitromycine werd een dubbelresistente stam uit de farynx gekweekt Uit mathematische modellering blijkt dat bij reeds aanwezige resistentie tegen azitromycine (zoals in <LOCATIE>) het routinematig gaan voorschrijven van combinatietherapie het ontstaan van Naast de ### gonorroe-infecties die inmiddels jaarlijks bij de soacentra worden opgespoord, worden elk jaar naar schatting ook nog eens ###-### gonorroe-infecties door huisartsen gevonden (Van Van ### tot ### is in <LOCATIE> het aantal nieuwe gevallen van gonorroe sterk gedaald Dit wordt wel in verband gebracht met een verandering van het seksueel gedrag ten gevolge van de hivepidemie (<PERSOON>, ###) Na ### stabiliseerde de incidentie gedurende een aantal jaren op een lager niveau De aantallen infecties die gevonden worden bij de soacentra nemen sinds #<LEEFTIJD> jaarlijks toe, mede door het versterkte testbeleid Vanaf ### was er een lichte daling van het aantal gonorroediagnoses te zien binnen de soacentra, maar net als in de rest van Europa steeg het aantal gevallen weer sinds ### Ook in <LOCATIE> wordt gonorroe vaker bij mannen vastgesteld De verhouding man-vrouw is ongeveer <DATUM> vooral door de hoge frequentie bij MSM In ### werd ##% van de in totaal ### diagnoses in de soacentra gesteld bij <PERSOON>, ###) Bij MSM steeg zowel het absolute aantal opgespoorde gevallen van gonorroe als het percentage positieve Tot nu toe wist <PERSOON> na kortere of langere tijd resistentie te ontwikkelen tegen alle gebruikte antibiotica (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Daarom is het zeer wel mogelijk dat het slechts een kwestie van tijd is eer ook resistentie tegen het enige nog empirisch effectief te gebruiken middel.
660
nvog
resistentie tegen azitromycine (zoals in <LOCATIE>) het routinematig gaan voorschrijven van combinatietherapie het ontstaan van Naast de ### gonorroe-infecties die inmiddels jaarlijks bij de soacentra worden opgespoord, worden elk jaar naar schatting ook nog eens ###-### gonorroe-infecties door huisartsen gevonden (Van Van ### tot ### is in <LOCATIE> het aantal nieuwe gevallen van gonorroe sterk gedaald Dit wordt wel in verband gebracht met een verandering van het seksueel gedrag ten gevolge van de hivepidemie (<PERSOON>, ###) Na ### stabiliseerde de incidentie gedurende een aantal jaren op een lager niveau De aantallen infecties die gevonden worden bij de soacentra nemen sinds #<LEEFTIJD> jaarlijks toe, mede door het versterkte testbeleid Vanaf ### was er een lichte daling van het aantal gonorroediagnoses te zien binnen de soacentra, maar net als in de rest van Europa steeg het aantal gevallen weer sinds ### Ook in <LOCATIE> wordt gonorroe vaker bij mannen vastgesteld De verhouding man-vrouw is ongeveer <DATUM> vooral door de hoge frequentie bij MSM In ### werd ##% van de in totaal ### diagnoses in de soacentra gesteld bij <PERSOON>, ###) Bij MSM steeg zowel het absolute aantal opgespoorde gevallen van gonorroe als het percentage positieve Tot nu toe wist <PERSOON> na kortere of langere tijd resistentie te ontwikkelen tegen alle gebruikte antibiotica (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Daarom is het zeer wel mogelijk dat het slechts een kwestie van tijd is eer ook resistentie tegen het enige nog empirisch effectief te gebruiken middel soapoliklinieken via GRAS (Hofstraat, ###) Hieruit blijkt dat er in <LOCATIE> nog geen resistentie tegen ceftriaxon is vastgesteld, al worden er wel minder gevoelige stammen aangetroffen Therapiefalen na gebruik van ceftriaxon is in <LOCATIE> nog niet gerapporteerd, echter eerder wel in Europa in Noorwegen en Zweden (Unemo, ###; Unemo, ###) De resistentie tegen ciprofloxacine die in <LOCATIE> in ### rond de ##% lag is inmiddels gedaald tot rond de ##% Resistentie tegen Omdat het afkappunt voor azitromycine waarop een stam als gevoelig of resistent wordt beoordeeld zoals vastgesteld door het European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) binnen de verdeling van de MICs (minimum inhibitory concentratie) van natuurlijk voorkomende stammen ligt, kunnen aanzienlijke schommelingen in resistentie optreden tussen verschillende jaren en zijn resultaten van verschillende laboratoria ook niet goed vergelijkbaar Er zijn relatief veel stammen met een MIC rond het afkappunt De continue toename van de MIC over de tijd ondersteunt echter de observatie dat gonorroe (ook) in <LOCATIE> verminderd gevoelig aan het worden is voor azitromycine (Hofstraat, ###), waarmee het eventuele inzetten van azitromycine als reservemiddel Zolang er geen alternatief middel beschikbaar is, is vroegopsporing van eventuele verminderd gevoelige en resistente stammen essentieel om verspreiding te voorkomen en tijd te winnen Het is van belang dat de winst in de bestrijding van gonorroe behaald door de snelle en sensitieve NAAT-diagnostiek niet verloren gaat door het niet meer beschikbaar zijn van kweken voor gevoeligheidsbepalingen waardoor resistentie pas na verspreiding zal blijken Het ontbreken van.
642
nvog
soapoliklinieken via GRAS (Hofstraat, ###) Hieruit blijkt dat er in <LOCATIE> nog geen resistentie tegen ceftriaxon is vastgesteld, al worden er wel minder gevoelige stammen aangetroffen Therapiefalen na gebruik van ceftriaxon is in <LOCATIE> nog niet gerapporteerd, echter eerder wel in Europa in Noorwegen en Zweden (Unemo, ###; Unemo, ###) De resistentie tegen ciprofloxacine die in <LOCATIE> in ### rond de ##% lag is inmiddels gedaald tot rond de ##% Resistentie tegen Omdat het afkappunt voor azitromycine waarop een stam als gevoelig of resistent wordt beoordeeld zoals vastgesteld door het European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) binnen de verdeling van de MICs (minimum inhibitory concentratie) van natuurlijk voorkomende stammen ligt, kunnen aanzienlijke schommelingen in resistentie optreden tussen verschillende jaren en zijn resultaten van verschillende laboratoria ook niet goed vergelijkbaar Er zijn relatief veel stammen met een MIC rond het afkappunt De continue toename van de MIC over de tijd ondersteunt echter de observatie dat gonorroe (ook) in <LOCATIE> verminderd gevoelig aan het worden is voor azitromycine (Hofstraat, ###), waarmee het eventuele inzetten van azitromycine als reservemiddel Zolang er geen alternatief middel beschikbaar is, is vroegopsporing van eventuele verminderd gevoelige en resistente stammen essentieel om verspreiding te voorkomen en tijd te winnen Het is van belang dat de winst in de bestrijding van gonorroe behaald door de snelle en sensitieve NAAT-diagnostiek niet verloren gaat door het niet meer beschikbaar zijn van kweken voor gevoeligheidsbepalingen waardoor resistentie pas na verspreiding zal blijken Het ontbreken van Faryngale infecties geven het hoogste risico op resistentievorming (<PERSOON>-positieve patiënten komen niet altijd terug en bij diegenen die enige tijd na een positieve NAAT wel terugkomen, is de kans op een positieve kweek kleiner de EUCAST-grenswaarden ###-### De gevoeligheid voor ceftriaxon en azithromycine wordt getest sinds ### <PERSOON> Sexually transmitted Infections in the Netherlands in ### (<INSTELLING>, ###) Vermijden van onveilig seksueel contact ofwel vermijden dat geïnfecteerde urethrale, vaginale of anale excreten van de ene partner in aanraking komt met het slijmvlies van de andere partner Seksuele overdracht van gonorroe kan sterk worden verminderd door het gebruik van condooms en/of beflapjes Verschillende factoren kunnen van invloed zijn op het al dan niet gebruiken van een condoom (attitude, gedrag, vaardigheden) Het is van belang om deze te bespreken tijdens counseling De meldingsplicht van gonorroe is per <DATUM> vervallen Tot die tijd werden jaarlijks omstreeks ### gevallen gemeld Sinds december ### geldt voor alle artsen een meldplicht aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen gonorroe vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V, paragraaf #, Artikel <DATUM> Zie voor dit onderdeel hoofdstuk C# Bij een man met symptomatische gonorroe vindt partnerwaarschuwing plaats van alle seksuele partners in de <DATUM> weken voorafgaand aan de klachten Bij asymptomatische gonorroe worden alle sekspartners tot # maanden terug gewaarschuwd.
603
nvog
het hoogste risico op resistentievorming (<PERSOON>-positieve patiënten komen niet altijd terug en bij diegenen die enige tijd na een positieve NAAT wel terugkomen, is de kans op een positieve kweek kleiner de EUCAST-grenswaarden ###-### De gevoeligheid voor ceftriaxon en azithromycine wordt getest sinds ### <PERSOON> Sexually transmitted Infections in the Netherlands in ### (<INSTELLING>, ###) Vermijden van onveilig seksueel contact ofwel vermijden dat geïnfecteerde urethrale, vaginale of anale excreten van de ene partner in aanraking komt met het slijmvlies van de andere partner Seksuele overdracht van gonorroe kan sterk worden verminderd door het gebruik van condooms en/of beflapjes Verschillende factoren kunnen van invloed zijn op het al dan niet gebruiken van een condoom (attitude, gedrag, vaardigheden) Het is van belang om deze te bespreken tijdens counseling De meldingsplicht van gonorroe is per <DATUM> vervallen Tot die tijd werden jaarlijks omstreeks ### gevallen gemeld Sinds december ### geldt voor alle artsen een meldplicht aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen gonorroe vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V, paragraaf #, Artikel <DATUM> Zie voor dit onderdeel hoofdstuk C# Bij een man met symptomatische gonorroe vindt partnerwaarschuwing plaats van alle seksuele partners in de <DATUM> weken voorafgaand aan de klachten Bij asymptomatische gonorroe worden alle sekspartners tot # maanden terug gewaarschuwd Indien alleen een waarschijnlijkheidsdiagnose gesteld is, maar er wel met behandeling wordt begonnen, moet worden aangeraden wel de huidige partner(s), maar nog niet de vorige partner(s) te waarschuwen en daarmee te wachten tot de definitieve diagnose bekend is (zie ook hoofdstuk A#) Als duidelijk is dat de infectie al langer bestaat, wordt zo mogelijk verder teruggegaan in de tijd Bij mannen met asymptomatische gonorroe en bij vrouwen worden alle partners van de laatste # maanden gewaarschuwd Het meegeven (en toelichten hoe te gebruiken) van zogenaamde contactstroken en schriftelijk informatiemateriaal kan ondersteunend zijn bij het waarschuwen van In een vervolgafspraak kan worden nagegaan of de partner(s) gewaarschuwd zijn (zie ook <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten Bij een adequate therapie is het risico van overdracht waarschijnlijk binnen ## uur verdwenen, maar over het algemeen wordt geadviseerd tot een week na de behandeling geen seksueel contact te hebben Om ‘pingponginfecties’ te voorkomen moet(en) ook de seksuele partner(s) onderzocht, getest en behandeld worden Indien dit advies niet kan worden opgevolgd, wordt aangeraden in elk geval een condoom (of bij beffen een beflapje) te gebruiken, ook als de partner gelijktijdig wordt behandeld Het is van belang dat er zo snel mogelijk een gesprek wordt gehouden met de cliënt en voorlichting wordt gegeven over de besmettingsweg, de besmettelijke periode, de besmettelijkheid, behandeling en preventie Daarnaast is het belangrijk om gedragsverandering te ondersteunen door counseling Motivational interviewing kan hierbij een goed hulpmiddel zijn.
580
nvog
Indien alleen een waarschijnlijkheidsdiagnose gesteld is, maar er wel met behandeling wordt begonnen, moet worden aangeraden wel de huidige partner(s), maar nog niet de vorige partner(s) te waarschuwen en daarmee te wachten tot de definitieve diagnose bekend is (zie ook hoofdstuk A#) Als duidelijk is dat de infectie al langer bestaat, wordt zo mogelijk verder teruggegaan in de tijd Bij mannen met asymptomatische gonorroe en bij vrouwen worden alle partners van de laatste # maanden gewaarschuwd Het meegeven (en toelichten hoe te gebruiken) van zogenaamde contactstroken en schriftelijk informatiemateriaal kan ondersteunend zijn bij het waarschuwen van In een vervolgafspraak kan worden nagegaan of de partner(s) gewaarschuwd zijn (zie ook <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten Bij een adequate therapie is het risico van overdracht waarschijnlijk binnen ## uur verdwenen, maar over het algemeen wordt geadviseerd tot een week na de behandeling geen seksueel contact te hebben Om ‘pingponginfecties’ te voorkomen moet(en) ook de seksuele partner(s) onderzocht, getest en behandeld worden Indien dit advies niet kan worden opgevolgd, wordt aangeraden in elk geval een condoom (of bij beffen een beflapje) te gebruiken, ook als de partner gelijktijdig wordt behandeld Het is van belang dat er zo snel mogelijk een gesprek wordt gehouden met de cliënt en voorlichting wordt gegeven over de besmettingsweg, de besmettelijke periode, de besmettelijkheid, behandeling en preventie Daarnaast is het belangrijk om gedragsverandering te ondersteunen door counseling Motivational interviewing kan hierbij een goed hulpmiddel zijn Geadviseerd wordt om behandeling te starten als een van de onderstaande diagnostische testen Behandeling kan eveneens worden gestart na afname van materiaal voor diagnostiek bij vaste seksuele partners (met onbeschermd seksueel contact) van patiënten met gonorroe; patiënten waarbij een conjunctivitis aanwezig is met vermoeden dat de cornea is aangedaan; deze patiënten dienen tevens verwezen te worden naar een oogarts voor gespecialiseerde behandeling ceftriaxon ### mg i m , eenmalig (Ison, ###; Bignell, ###); poeder (### mg) voor i m injectie Relatieve contra-indicaties allergie voor cefalosporines of anafylactische reactie op penicilline Volgens de literatuur is het risico op kruisreacties bij cefalosporines van de derde en vierde generaties (waaronder ceftriaxon) verwaarloosbaar bij personen, die penicilline-allergie hebben (Campagna, ###; Pichichero, ###) Bij een allergie voor lidocaïne, deze achterwege laten Bij zwangeren kan Diverse recente Europese en VS-richtlijnen bevelen een combinatie van cefalosporine en azitromycine aan als eerste keuze voor de behandeling van ongecompliceerde gonorroe (Bignell, ###; Lancaster, ###;CDC, ###) Voor deze herziening van de richtlijn zijn de argumenten hiervoor opnieuw gewogen, mede in het licht van de Nederlandse data (zie paragraaf B<DATUM> #) en wederom is de al relatief hoge resistentie tegen azitromycine in <LOCATIE> (al jaren boven de #% die WHO als afkappunt hanteert om een middel niet meer empirisch in te zetten) (zie figuur B<DATUM> Dit wordt ook ondersteund door uitkomsten van wiskundige modellering van de dynamiek van <PERSOON> (Xiridou, ###) Tweede keuze bij absolute contra-indicatie voor ceftriaxon i m en ontbreken van resistentiepatroon azitromycine, ### mg p o.
640
nvog
als een van de onderstaande diagnostische testen Behandeling kan eveneens worden gestart na afname van materiaal voor diagnostiek bij vaste seksuele partners (met onbeschermd seksueel contact) van patiënten met gonorroe; patiënten waarbij een conjunctivitis aanwezig is met vermoeden dat de cornea is aangedaan; deze patiënten dienen tevens verwezen te worden naar een oogarts voor gespecialiseerde behandeling ceftriaxon ### mg i m , eenmalig (Ison, ###; Bignell, ###); poeder (### mg) voor i m injectie Relatieve contra-indicaties allergie voor cefalosporines of anafylactische reactie op penicilline Volgens de literatuur is het risico op kruisreacties bij cefalosporines van de derde en vierde generaties (waaronder ceftriaxon) verwaarloosbaar bij personen, die penicilline-allergie hebben (Campagna, ###; Pichichero, ###) Bij een allergie voor lidocaïne, deze achterwege laten Bij zwangeren kan Diverse recente Europese en VS-richtlijnen bevelen een combinatie van cefalosporine en azitromycine aan als eerste keuze voor de behandeling van ongecompliceerde gonorroe (Bignell, ###; Lancaster, ###;CDC, ###) Voor deze herziening van de richtlijn zijn de argumenten hiervoor opnieuw gewogen, mede in het licht van de Nederlandse data (zie paragraaf B<DATUM> #) en wederom is de al relatief hoge resistentie tegen azitromycine in <LOCATIE> (al jaren boven de #% die WHO als afkappunt hanteert om een middel niet meer empirisch in te zetten) (zie figuur B<DATUM> Dit wordt ook ondersteund door uitkomsten van wiskundige modellering van de dynamiek van <PERSOON> (Xiridou, ###) Tweede keuze bij absolute contra-indicatie voor ceftriaxon i m en ontbreken van resistentiepatroon azitromycine, ### mg p o Hoewel deze behandeling in het verleden bewezen effectief was (Handsfield, ###) is intussen resistentie voor azitromycine en therapiefalen beschreven In <LOCATIE> lag het resistentiepercentage in ### rond de ##% en het is niet onaannemelijk dat dit verder toeneemt Daarnaast zijn de gastro-intestinale bijwerkingen bij deze dosering aanzienlijk groter dan na een dosering van # g, maar deze laatste dosering is niet bewezen effectief Na orale behandeling met azitromycine is een controle middels NAAT # tot # weken na behandeling geïndiceerd In de meest recente IUSTI/WHO-richtlijn worden als alternatieve therapie bij ceftriaxon therapiefalen spectinomycine (in <LOCATIE> op dit moment niet leverbaar) ### mg i m , eenmalig; en Voor alle # genoemde combinaties is op dit moment geen evidence over de effectiviteit voorhanden Indien een kweek beschikbaar is, kan een antibioticum geselecteerd worden waar <PERSOON> nog wel Behandeling voor gonorroe bij kinderen kan worden overwogen als er een verhoogd risico voor infectie bestaat, bijvoorbeeld bij seksueel misbruik waarbij de dader mogelijk besmet is, als testen niet kunnen worden gedaan of worden geweigerd, als niet wordt verwacht dat het kind terugkomt voor De behandeling van prepuberale kinderen in geval van gonorroe met vulvovaginitis bestaat uit #e keus ciprofloxacine ### mg p o , eenmalig als op basis van kweek chinolonengevoelig # Anafylaxie voor penicilline (contra-indicatie voor eerste en tweede generatie cefalosporines ciprofloxacine ### mg p o , eenmalig (alleen bij door kweek bewezen gevoeligheid); azitromycine ### mg p o.
651
nvog
deze behandeling in het verleden bewezen effectief was (Handsfield, ###) is intussen resistentie voor azitromycine en therapiefalen beschreven In <LOCATIE> lag het resistentiepercentage in ### rond de ##% en het is niet onaannemelijk dat dit verder toeneemt Daarnaast zijn de gastro-intestinale bijwerkingen bij deze dosering aanzienlijk groter dan na een dosering van # g, maar deze laatste dosering is niet bewezen effectief Na orale behandeling met azitromycine is een controle middels NAAT # tot # weken na behandeling geïndiceerd In de meest recente IUSTI/WHO-richtlijn worden als alternatieve therapie bij ceftriaxon therapiefalen spectinomycine (in <LOCATIE> op dit moment niet leverbaar) ### mg i m , eenmalig; en Voor alle # genoemde combinaties is op dit moment geen evidence over de effectiviteit voorhanden Indien een kweek beschikbaar is, kan een antibioticum geselecteerd worden waar <PERSOON> nog wel Behandeling voor gonorroe bij kinderen kan worden overwogen als er een verhoogd risico voor infectie bestaat, bijvoorbeeld bij seksueel misbruik waarbij de dader mogelijk besmet is, als testen niet kunnen worden gedaan of worden geweigerd, als niet wordt verwacht dat het kind terugkomt voor De behandeling van prepuberale kinderen in geval van gonorroe met vulvovaginitis bestaat uit #e keus ciprofloxacine ### mg p o , eenmalig als op basis van kweek chinolonengevoelig # Anafylaxie voor penicilline (contra-indicatie voor eerste en tweede generatie cefalosporines ciprofloxacine ### mg p o , eenmalig (alleen bij door kweek bewezen gevoeligheid); azitromycine ### mg p o ceftriaxon ### mg i m of i v , om de ## uur gedurende # dagen; bij klinische verbetering en bewezen gevoeligheid voor ciprofloxacin kan overgegaan worden op ciprofloxacin # dd ### mg na Voor behandelingsadviezen ten aanzien van ‘syndromic management’ van de man met Controle na behandeling is niet nodig indien behandeld is volgens de eerste keus na elke alternatieve behandeling van gonorroe en behandeling die niet conform bovenstaande bij re-expositie aan onbehandelde <INSTELLING> (in dat geval ook testen op andere soa’s) Uit oogpunt van monitoring van optredende resistentie is er op soapoliklinieken wel een plaats voor het controleren na behandeling van faryngeale gonorroe, omdat de behandeling daarvan minder effectief is dan de behandeling van ongecompliceerde anogenitale gonorroe Er bestaat literatuur over het falen van cefixim (en ook bij cefuroxim-axetil) p o bij faryngeale gonorroe (Unemo, ###) zelfs over het falen van ceftriaxon ### mg en ### mg daarbij, terwijl ### mg i v wel effectief was (Unemo, ###) Geadviseerd wordt bij het falen van de behandeling van faryngeale gonorroe met hogere doses ceftriaxon te behandelen en tests of cure te herhalen tot deze negatief worden De controletest dient indien NAAT-onderzoek plaatsvindt minimaal ## dagen na het beëindigen van de behandeling plaats te vinden Hananta et al beschrijven dat ## van de ### patiënten (#,#%) persisterende gonorroe hadden na behandeling bij een test of cure van # dagen (IQR <DATUM> dagen) Bij een test of cure van ##-## dagen was dit #,#% (Hananta ###) Kweekonderzoek met.
646
nvog
om de ## uur gedurende # dagen; bij klinische verbetering en bewezen gevoeligheid voor ciprofloxacin kan overgegaan worden op ciprofloxacin # dd ### mg na Voor behandelingsadviezen ten aanzien van ‘syndromic management’ van de man met Controle na behandeling is niet nodig indien behandeld is volgens de eerste keus na elke alternatieve behandeling van gonorroe en behandeling die niet conform bovenstaande bij re-expositie aan onbehandelde <INSTELLING> (in dat geval ook testen op andere soa’s) Uit oogpunt van monitoring van optredende resistentie is er op soapoliklinieken wel een plaats voor het controleren na behandeling van faryngeale gonorroe, omdat de behandeling daarvan minder effectief is dan de behandeling van ongecompliceerde anogenitale gonorroe Er bestaat literatuur over het falen van cefixim (en ook bij cefuroxim-axetil) p o bij faryngeale gonorroe (Unemo, ###) zelfs over het falen van ceftriaxon ### mg en ### mg daarbij, terwijl ### mg i v wel effectief was (Unemo, ###) Geadviseerd wordt bij het falen van de behandeling van faryngeale gonorroe met hogere doses ceftriaxon te behandelen en tests of cure te herhalen tot deze negatief worden De controletest dient indien NAAT-onderzoek plaatsvindt minimaal ## dagen na het beëindigen van de behandeling plaats te vinden Hananta et al beschrijven dat ## van de ### patiënten (#,#%) persisterende gonorroe hadden na behandeling bij een test of cure van # dagen (IQR <DATUM> dagen) Bij een test of cure van ##-## dagen was dit #,#% (Hananta ###) Kweekonderzoek met Bij syndromale behandeling van gonorroe (op basis van evidente klachten of direct diagnostiek) wordt soms een mogelijke Ct-infectie wel al meebehandeld Voorkeursbehandeling daarvoor is ### mg azitromycine eenmalig (zie verder hoofdstuk B#) Er is geen bewijs dat dit nuttig is bij een negatieve Als algemene richtlijn vanaf ## uur na einde van de behandeling is een patiënt met gonorroe niet meer infectieus Daarna behoeft de patiënt geen beschermende maatregelen tegen overdracht meer te nemen Om partnerbehandeling mogelijk te maken kan een langere periode noodzakelijk zijn (zie <PERSOON> M UK national guideline for the management of gonorrhoea in adults, ### <PERSOON> guideline on the diagnosis and treatment of gonorrhoea in adults Revision date # November ### <PERSOON> use of cephalosporins in CDC Gonoccocal infections In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) Chisholm SA, <PERSOON> J, <PERSOON> F, Al-<PERSOON> H <PERSOON> outbreak of high-level azithromycin resistant Neisseria gonorrhoeae in England Sex Transm Infect <PERSOON> of ### mg of ceftriaxone to eradicate pharyngeal gonorrhoea, <PERSOON> RS, Ness RB Systemic review non-invasive testing for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoea.
595
nvog
evidente klachten of direct diagnostiek) wordt soms een mogelijke Ct-infectie wel al meebehandeld Voorkeursbehandeling daarvoor is ### mg azitromycine eenmalig (zie verder hoofdstuk B#) Er is geen bewijs dat dit nuttig is bij een negatieve Als algemene richtlijn vanaf ## uur na einde van de behandeling is een patiënt met gonorroe niet meer infectieus Daarna behoeft de patiënt geen beschermende maatregelen tegen overdracht meer te nemen Om partnerbehandeling mogelijk te maken kan een langere periode noodzakelijk zijn (zie <PERSOON> M UK national guideline for the management of gonorrhoea in adults, ### <PERSOON> guideline on the diagnosis and treatment of gonorrhoea in adults Revision date # November ### <PERSOON> use of cephalosporins in CDC Gonoccocal infections In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) Chisholm SA, <PERSOON> J, <PERSOON> F, Al-<PERSOON> H <PERSOON> outbreak of high-level azithromycin resistant Neisseria gonorrhoeae in England Sex Transm Infect <PERSOON> of ### mg of ceftriaxone to eradicate pharyngeal gonorrhoea, <PERSOON> RS, Ness RB Systemic review non-invasive testing for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoea #<DATUM> <PERSOON-##> JJ, Schim van der <PERSOON-##> AP Multidrug-resistant Neisseria gonorrhoeae with reduced cefotaxim susceptibility is increasingly common in men who have sex with men, <PERSOON-##> ###; ## pii ### <PERSOON-##> of self-collected vaginal swab, first voided urine and endocervical swab specimens for the detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gobnorrhoeae in adolescent females <PERSOON-##> L, <PERSOON-##> of dual antimicrobial therapy in treatment of <PERSOON-##> J Med ###; ### ###-### Goller JL, De Livera AM, Fairley CK, <PERSOON-##> RJ#, Bradshaw CS, <PERSOON-##> MY, Simpson JA, Hocking JS Population attributable fraction of pelvic inflammatory disease associated with chlamydia and gonorrhoea a cross-sectional analysis of Australian sexual health clinic data Sex <PERSOON-##> treatment failures of pharyngeal gonorrhoea with ceftriaxone (### mg) or cefotaxime (### mg), <PERSOON-##> MFS Sex Handsfield HH, Dalu ZA, <PERSOON-##> DH, <PERSOON-##> trial of single-dose azithromycin vs ceftriaxone in the treatment of uncomplicated gonorrhoea Azithromycin Gonorrhea Study Group Sex Transm Dis ###; ##.
554
nvog
<PERSOON> JJ, Schim van der <PERSOON> AP Multidrug-resistant Neisseria gonorrhoeae with reduced cefotaxim susceptibility is increasingly common in men who have sex with men, <PERSOON> ###; ## pii ### <PERSOON> of self-collected vaginal swab, first voided urine and endocervical swab specimens for the detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gobnorrhoeae in adolescent females <PERSOON> L, <PERSOON> of dual antimicrobial therapy in treatment of <PERSOON> J Med ###; ### ###-### Goller JL, De Livera AM, Fairley CK, <PERSOON> RJ#, Bradshaw CS, <PERSOON> MY, Simpson JA, Hocking JS Population attributable fraction of pelvic inflammatory disease associated with chlamydia and gonorrhoea a cross-sectional analysis of Australian sexual health clinic data Sex <PERSOON-##> treatment failures of pharyngeal gonorrhoea with ceftriaxone (### mg) or cefotaxime (### mg), <PERSOON-##> MFS Sex Handsfield HH, Dalu ZA, <PERSOON-##> DH, <PERSOON-##> trial of single-dose azithromycin vs ceftriaxone in the treatment of uncomplicated gonorrhoea Azithromycin Gonorrhea Study Group Sex <PERSOON-##> et al Acceptability of self taken vaginal swabs and first-catch urine samples for the diagnosis urogenital Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae with an amplified DNA assay in young women attending a public health sexually <PERSOON-##>S, van Benthem B, van Dam> A, <PERSOON-##> en determinanten van resistentie van <PERSOON-##> CK, <PERSOON-##> and anal sex are key to sustaining gonorrhoea at endemic levels in MSM populations a <PERSOON-##> KA, Livermore DM Which cephalosporin for gonorrhoea? <PERSOON-##> KN, Evans J, <PERSOON-##> treatment failures to cefixime and azithromycin in England, ### Euro Surveill ###; ## pii ### <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> IM, Fenton KA Gonorrhoea in young heterosexuals attending urban STD clinics in Britain a cross-sectional survey Int J STD AIDS ###; ## ##<DATUM> Kent <PERSOON-##> W, et al Prevalence of rectal, urethral, and pharyngeal chlamydia and gonorrhea detected in # clinical settings among men who have sex with men San <PERSOON-##> MG, de Neeling AJ, <PERSOON-##> MAB Increasing trend in gonococcal resistance to ciprofloxacin in <PERSOON-##> Netherlands, ##<DATUM> Sex Transm Infect ###; ## Korenromp EL, Sudaryo MK, de <PERSOON-##> MJ, Habbema JD.
581
nvog
<PERSOON> et al Acceptability of self taken vaginal swabs and first-catch urine samples for the diagnosis urogenital Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae with an amplified DNA assay in young women attending a public health sexually <PERSOON>S, van Benthem B, van Dam> A, <PERSOON> en determinanten van resistentie van <PERSOON> CK, <PERSOON> and anal sex are key to sustaining gonorrhoea at endemic levels in MSM populations a <PERSOON> KA, Livermore DM Which cephalosporin for gonorrhoea? <PERSOON> KN, Evans J, <PERSOON> treatment failures to cefixime and azithromycin in England, ### Euro Surveill ###; ## pii ### <PERSOON> C, <PERSOON-##> IM, Fenton KA Gonorrhoea in young heterosexuals attending urban STD clinics in Britain a cross-sectional survey Int J STD AIDS ###; ## ##<DATUM> Kent <PERSOON-##> W, et al Prevalence of rectal, urethral, and pharyngeal chlamydia and gonorrhea detected in # clinical settings among men who have sex with men San <PERSOON-##> MG, de Neeling AJ, <PERSOON-##> MAB Increasing trend in gonococcal resistance to ciprofloxacin in <PERSOON-##> Netherlands, ##<DATUM> Sex Transm Infect ###; ## Korenromp EL, Sudaryo MK, de <PERSOON-##> MJ, Habbema JD Lancaster JW, Mahoney MV, Mandal S, <PERSOON-##> KR Update on treatment options for gonococcal <PERSOON-##> PC van, <PERSOON-##> met anogenitale <PERSOON-##> risk of transmission of genital Chlamydia trachomatis infection is less than that of genital Neisseria gonorrhoea infection Mandell GL, Bennett JE, <PERSOON-##>, and Bennett's principles and practice of infectious diseases #th Edition Elsevier Churchill Livingstone, ### Masek BJ, Arora N, <PERSOON-##> CA Performance of three nucleic acid amplification tests for detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae by use of self-collected vaginal swabs obtained via an Internet-based <PERSOON-##> J, <PERSOON-##> acid amplification of the opa gene for detection of Neisseria gonorrhoeae experience from a diagnostic laboratory <PERSOON-##> JD Evaluation of self-collected glans and rectal swabs from men who have sex with men for detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae by use of nucleic acid amplification tests <PERSOON-##> L, <PERSOON-##> gonorrhoeae genotyping analysis in France identification of a strain cluster with reduced susceptibility to <PERSOON-##> T, <PERSOON-##> GN.
557
nvog
Lancaster JW, Mahoney MV, Mandal S, <PERSOON> KR Update on treatment options for gonococcal <PERSOON> PC van, <PERSOON> met anogenitale <PERSOON> risk of transmission of genital Chlamydia trachomatis infection is less than that of genital Neisseria gonorrhoea infection Mandell GL, Bennett JE, <PERSOON>, and Bennett's principles and practice of infectious diseases #th Edition Elsevier Churchill Livingstone, ### Masek BJ, Arora N, <PERSOON> CA Performance of three nucleic acid amplification tests for detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae by use of self-collected vaginal swabs obtained via an Internet-based <PERSOON> J, <PERSOON> acid amplification of the opa gene for detection of Neisseria gonorrhoeae experience from a diagnostic laboratory <PERSOON> JD Evaluation of self-collected glans and rectal swabs from men who have sex with men for detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae by use of nucleic acid amplification tests <PERSOON-##> L, <PERSOON-##> gonorrhoeae genotyping analysis in France identification of a strain cluster with reduced susceptibility to <PERSOON-##> T, <PERSOON-##> GN Prevalence and incidence of pharyngeal gonorrhea in a longitudinal sample of men who have sex with men the EXPLORE study <PERSOON-##> male and female gonorrhoea <PERSOON-##>-resistant Neisseria gonorrhoeae, <PERSOON-##> M Is Neisseria gonorrhoeae initiating a future era of untreatable gonorrhea? detailed characterization of the first strain with high-level resistance to ceftriaxone <PERSOON-##> RA Toename van chinolonresistentie bij Neisseria gonorrhoeae in <LOCATIE> Ned Tijdschrift Geneeskd ###; ### Pichichero ME, <PERSOON-##> and cephalosporin allergy <PERSOON-##> MMl One confirmed and one suspected case of pharyngeal gonorrhoea treatment failure following ### mg ceftriaxone in <PERSOON-##> Sex <PERSOON-##> MA, Willis DE, Fine PM, <PERSOON-##> DH, Fuller D, <PERSOON-##> JA, <PERSOON-##> EW Vaginal swabs are the specimens of choice when screening for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae results from a multicenter evaluation of the Aptima Assays for both <PERSOON-##> JD Nucleic acid amplification tests in the.
469
nvog
Prevalence and incidence of pharyngeal gonorrhea in a longitudinal sample of men who have sex with men the EXPLORE study <PERSOON> male and female gonorrhoea <PERSOON>-resistant Neisseria gonorrhoeae, <PERSOON> M Is Neisseria gonorrhoeae initiating a future era of untreatable gonorrhea? detailed characterization of the first strain with high-level resistance to ceftriaxone <PERSOON> RA Toename van chinolonresistentie bij Neisseria gonorrhoeae in <LOCATIE> Ned Tijdschrift Geneeskd ###; ### Pichichero ME, <PERSOON> and cephalosporin allergy <PERSOON> MMl One confirmed and one suspected case of pharyngeal gonorrhoea treatment failure following ### mg ceftriaxone in <PERSOON> Sex <PERSOON> MA, Willis DE, Fine PM, <PERSOON> DH, Fuller D, <PERSOON-##> JA, <PERSOON-##> EW Vaginal swabs are the specimens of choice when screening for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae results from a multicenter evaluation of the Aptima Assays for both <PERSOON-##> JD Nucleic acid amplification tests in the <PERSOON-##> in men clinical and diagnostic aspects <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> D Two cases of failed ceftriaxone treatment in pharyngeal gonorrhoea verified by molecular microbiological <PERSOON-##> DF, Moi H Two cases of verified clinical failures using internationally recommended first-line cefixime for gonorrhoea treatment, <PERSOON-##> treatment failure of pharyngeal gonorrhoea verified by international recommendations, <PERSOON-##> ###; ## pii ### <PERSOON-##> failure of pharyngeal gonorrhoea with internationally recommended first-line ceftriaxone verified in Slovenia, September ### <PERSOON-##> D, <PERSOON-##>-level cefixime- and ceftriaxone-resistant Neisseria gonorrhoeae in France novel penA mosaic allele in a successful international clone causes treatment failure Antimicrob Agents Chemother ###; ## ###<DATUM> Unemo M, <PERSOON-##> RA Emergence of multidrug-resistant, extensively drug-resistant and <PERSOON-##> AP, van <PERSOON-##> clinical failure with cefotaxime # g for treatment of gonorrhoea in the Netherlands a case report Sex <PERSOON-##> KA Pharyngeal gonorrhea an important reservoir of infection? <PERSOON-##> AH, Holmes KK Clinical spectrum of gonococcal.
490
nvog
Gonorrhoea in men clinical and diagnostic aspects <PERSOON> C, <PERSOON> D Two cases of failed ceftriaxone treatment in pharyngeal gonorrhoea verified by molecular microbiological <PERSOON> DF, Moi H Two cases of verified clinical failures using internationally recommended first-line cefixime for gonorrhoea treatment, <PERSOON> treatment failure of pharyngeal gonorrhoea verified by international recommendations, <PERSOON> ###; ## pii ### <PERSOON> failure of pharyngeal gonorrhoea with internationally recommended first-line ceftriaxone verified in Slovenia, September ### <PERSOON> D, <PERSOON>-level cefixime- and ceftriaxone-resistant Neisseria gonorrhoeae in France novel penA mosaic allele in a successful international clone causes treatment failure Antimicrob Agents Chemother ###; ## ###<DATUM> Unemo M, <PERSOON> RA Emergence of multidrug-resistant, extensively drug-resistant and <PERSOON-##> AP, van <PERSOON-##> clinical failure with cefotaxime # g for treatment of gonorrhoea in the Netherlands a case report Sex <PERSOON-##> KA Pharyngeal gonorrhea an important reservoir of infection? <PERSOON-##> AH, Holmes KK Clinical spectrum of gonococcal Successful combination of nucleic acid amplification test diagnostics and targeted deferred Neisseria gonorrhoeae culture Woods CR Gonococcal infections in neonates and young children Semin Pediatr Infect Dis ###; WHO Guidelines for the treatment of Neisseria gonorrhoeae <PERSOON-##>FD, van der Sande MAB, Wallinga J Public> health measures to control the spread of antimicrobial resistance in Neisseria gonorrhoeae in men who have sex with “He who knows syphilis, knows medicine” <PERSOON-##> is een ziekte met een zeer wisselend klinisch beloop De ziekte wordt wel ‘the great imitator’ genoemd omdat de diverse klinische manifestaties van syfilis overeenkomen met andere In de westerse landen was vanaf medio jaren negentig van de vorige eeuw sprake van een sterke stijging van syfilis onder MSM Redenen voor deze stijging zijn niet goed bekend Zo is geopperd dat de introductie van effectieve antiretrovirale therapie voor hiv-infectie heeft geleid tot meer onveilig seksueel gedrag, omdat hiv-infectie niet langer als een dodelijke ziekte werd beschouwd Dit fenomeen wordt ook wel hivoptimisme genoemd (Van der Bij, ###) Na ### nam de incidentie in Europa af, maar sinds ### wordt door de ECDC weer een toename waargenomen tot #,# per ### ### personen in ### Het betreft vooral mannen (<DATUM> en het merendeel van de patiënten is ouder dan <LEEFTIJD> jaar Bijna twee derde van de syfiliscasussen waarvan transmissiegegevens bekend zijn, betreft MSM (ECDC, ###) Een <INSTELLING>-rapport over ### toont aan.
565
nvog
deferred Neisseria gonorrhoeae culture Woods CR Gonococcal infections in neonates and young children Semin Pediatr Infect Dis ###; WHO Guidelines for the treatment of Neisseria gonorrhoeae <PERSOON>FD, van der Sande MAB, Wallinga J Public> health measures to control the spread of antimicrobial resistance in Neisseria gonorrhoeae in men who have sex with “He who knows syphilis, knows medicine” <PERSOON> is een ziekte met een zeer wisselend klinisch beloop De ziekte wordt wel ‘the great imitator’ genoemd omdat de diverse klinische manifestaties van syfilis overeenkomen met andere In de westerse landen was vanaf medio jaren negentig van de vorige eeuw sprake van een sterke stijging van syfilis onder MSM Redenen voor deze stijging zijn niet goed bekend Zo is geopperd dat de introductie van effectieve antiretrovirale therapie voor hiv-infectie heeft geleid tot meer onveilig seksueel gedrag, omdat hiv-infectie niet langer als een dodelijke ziekte werd beschouwd Dit fenomeen wordt ook wel hivoptimisme genoemd (Van der Bij, ###) Na ### nam de incidentie in Europa af, maar sinds ### wordt door de ECDC weer een toename waargenomen tot #,# per ### ### personen in ### Het betreft vooral mannen (<DATUM> en het merendeel van de patiënten is ouder dan <LEEFTIJD> jaar Bijna twee derde van de syfiliscasussen waarvan transmissiegegevens bekend zijn, betreft MSM (ECDC, ###) Een <INSTELLING>-rapport over ### toont aan als hiv-positieve MSM (in deze laatste groep van #% in ### naar #% in ###) (<PERSOON>, ###) In ### werden er ### nieuwe syfilisdiagnoses gesteld onder MSM, wat meteen ook het hoogste aantal is van de voorbije <LEEFTIJD> jaar In vergelijking met ### (n=###) is dit bijna een verdubbeling maar dit wordt ten dele verklaard door een gelijktijdige toename in het aantal geteste patiënten De verwekker van syfilis, Treponema pallidum subspecies pallidum, is een spiraalvormige bacterie en behoort tot de familie van Spirochaetaceae (spiraalvormigen) (CDC, ###) Bij de mens zijn er yaws (T pallidum ssp pertenue) en pinta (T carateum) veroorzaakt door verschillende treponema’s Deze treponemasoorten worden door huid-huidcontact overgedragen en veroorzaken huidinfecties op kinderleeftijd Er bestaat een sterke immunologische kruisreactie tegen de verschillende soorten treponema’s, wat de juiste interpretatie van serologische diagnostiek bemoeilijkt Andere leden van het genus Treponema komen als commensaal voor in de mondholte, het maag-darmkanaal en de T pallidum ssp pallidum is een strikt anaeroob groeiend, obligaat humaan pathogeen en varieert in diameter van #,## tot #,## µm en van # tot ## µm in lengte, te zwak gekleurd voor een lichtmicroscoop, maar wel zichtbaar met donkerveldmicroscopie als een spiraalvormige bacterie met een kurkentrekkerachtige beweging T pallidum ssp pallidum heeft #-## windingen en # flagellen (<PERSOON>, ###) De bacterie groeit relatief traag (delingstijd elke ##-## uur) De spirocheet Treponema pallidum ssp pallidum dringt waarschijnlijk de huid of mucosa binnen door.
651
nvog
groep van #% in ### naar #% in ###) (<PERSOON>, ###) In ### werden er ### nieuwe syfilisdiagnoses gesteld onder MSM, wat meteen ook het hoogste aantal is van de voorbije <LEEFTIJD> jaar In vergelijking met ### (n=###) is dit bijna een verdubbeling maar dit wordt ten dele verklaard door een gelijktijdige toename in het aantal geteste patiënten De verwekker van syfilis, Treponema pallidum subspecies pallidum, is een spiraalvormige bacterie en behoort tot de familie van Spirochaetaceae (spiraalvormigen) (CDC, ###) Bij de mens zijn er yaws (T pallidum ssp pertenue) en pinta (T carateum) veroorzaakt door verschillende treponema’s Deze treponemasoorten worden door huid-huidcontact overgedragen en veroorzaken huidinfecties op kinderleeftijd Er bestaat een sterke immunologische kruisreactie tegen de verschillende soorten treponema’s, wat de juiste interpretatie van serologische diagnostiek bemoeilijkt Andere leden van het genus Treponema komen als commensaal voor in de mondholte, het maag-darmkanaal en de T pallidum ssp pallidum is een strikt anaeroob groeiend, obligaat humaan pathogeen en varieert in diameter van #,## tot #,## µm en van # tot ## µm in lengte, te zwak gekleurd voor een lichtmicroscoop, maar wel zichtbaar met donkerveldmicroscopie als een spiraalvormige bacterie met een kurkentrekkerachtige beweging T pallidum ssp pallidum heeft #-## windingen en # flagellen (<PERSOON>, ###) De bacterie groeit relatief traag (delingstijd elke ##-## uur) De spirocheet Treponema pallidum ssp pallidum dringt waarschijnlijk de huid of mucosa binnen door Vermoedelijk kunnen treponema’s een intacte huid niet penetreren Ook via bloedproducten of orgaantransplantatie kan de infectie worden overgebracht Met de huidige routinematige screening van donoren is die route van transmissie echter bijna geheel uitgesloten Na inoculatie binden treponema’s zich aan gastheercellen, waarbij ze zich ook kunnen delen Enkele uren na inoculatie kunnen treponema’s migreren naar regionale lymfeklieren en daar groeien om zich vervolgens via de circulatie te verspreiden naar verschillende organen, waaronder de ogen en het centraal zenuwstelsel Het histopathologisch beeld wordt gekarakteriseerd door vasculaire veranderingen, met endarteritis en periarteritis en vele jaren of decennia later de zogenaamde gummateuze ontstekingsreacties (Holmes, Het klinisch beloop van syfilis wordt ingedeeld in primaire, secundaire, latente en tertiaire syfilis (zie paragraaf B<DATUM> #) Bij primaire syfilis is er een primaire laesie, aanvankelijk in de vorm van een stug aanvoelende papel, die na enkele dagen in het <INSTELLING> kapot gaat en dan overgaat in een stevig aanvoelend meestal pijnloos ulcus (ulcus durum) Al binnen enkele uren vindt verspreiding van spirocheten plaats via lymfe- en bloedvaten, zodat syfilis van meet af aan als een systemische infectie moet worden beschouwd De bacterie kan vrijwel elk orgaan infecteren, ook het centrale zenuwstelsel In de primaire laesie worden aanvankelijk veel spirocheten aangetroffen Spontane genezing van de primaire laesie komt door een celgemedieerde immuunrespons waarbij treponema’s gefagocyteerd en gedood worden door geactiveerde macrofagen (spontaan binnen # tot # weken) Hierbij spelen lymfokines, interferon en interleukine een rol De meerderheid van de treponema’s wordt vernietigd,.
636
nvog
huid niet penetreren Ook via bloedproducten of orgaantransplantatie kan de infectie worden overgebracht Met de huidige routinematige screening van donoren is die route van transmissie echter bijna geheel uitgesloten Na inoculatie binden treponema’s zich aan gastheercellen, waarbij ze zich ook kunnen delen Enkele uren na inoculatie kunnen treponema’s migreren naar regionale lymfeklieren en daar groeien om zich vervolgens via de circulatie te verspreiden naar verschillende organen, waaronder de ogen en het centraal zenuwstelsel Het histopathologisch beeld wordt gekarakteriseerd door vasculaire veranderingen, met endarteritis en periarteritis en vele jaren of decennia later de zogenaamde gummateuze ontstekingsreacties (Holmes, Het klinisch beloop van syfilis wordt ingedeeld in primaire, secundaire, latente en tertiaire syfilis (zie paragraaf B<DATUM> #) Bij primaire syfilis is er een primaire laesie, aanvankelijk in de vorm van een stug aanvoelende papel, die na enkele dagen in het <INSTELLING> kapot gaat en dan overgaat in een stevig aanvoelend meestal pijnloos ulcus (ulcus durum) Al binnen enkele uren vindt verspreiding van spirocheten plaats via lymfe- en bloedvaten, zodat syfilis van meet af aan als een systemische infectie moet worden beschouwd De bacterie kan vrijwel elk orgaan infecteren, ook het centrale zenuwstelsel In de primaire laesie worden aanvankelijk veel spirocheten aangetroffen Spontane genezing van de primaire laesie komt door een celgemedieerde immuunrespons waarbij treponema’s gefagocyteerd en gedood worden door geactiveerde macrofagen (spontaan binnen # tot # weken) Hierbij spelen lymfokines, interferon en interleukine een rol De meerderheid van de treponema’s wordt vernietigd, Tussen # en ## weken (en soms tot ## maanden) na het contact treden de verschijnselen van secundaire syfilis op Treponema kan dan in vrijwel alle organen worden aangetroffen Ook de slijmvlieslaesies in deze periode zijn infectieus In secundaire syfilis spelen vasculaire veranderingen een belangrijke rol, maar er zijn ook histologische veranderingen in de <INSTELLING> en epidermis Ook wordt neerslag van immuuncomplexen in de huid en in de nieren (glomerulonefritis) gezien In de latente fase worden treponema’s vooral in de milt en in de lymfeklieren gevonden Treponemale antistoffen zijn in deze fase aantoonbaar (CDC, ###) Spontane eradicatie van treponema’s gebeurt waarschijnlijk niet Ongeveer een derde van de onbehandelde patiënten in deze fase evolueren naar tertiaire syfilis en circa twee derde blijft levenslang latent De diagnose latente syfilis wordt vaak gesteld op basis van positieve syfilisdiagnostiek, terwijl anamnestisch niets bekend is van een Progressie naar tertiaire syfilis treedt op na tientallen jaren en is waarschijnlijk een gevolg van het uitdoven van de immuunrespons Treponema’s invaderen nu het centrale zenuwstelsel (neurosyfilis), huid, cardiovasculaire structuren en andere organen, waar ontstekingsreacties en een vertraagde In het syfilitische aneurysma van de aorta worden treponema’s in de aortawand gezien met verlittekening Vasculaire veranderingen en lokale ontstekingsreacties liggen ook ten grondslag aan Bij zwangeren kan syfilis een congenitale infectie van de vrucht tot gevolg hebben De incubatieperiode is ## tot ## dagen, gemiddeld # weken voor het ontstaan van de primaire laesie.
574
nvog
weken (en soms tot ## maanden) na het contact treden de verschijnselen van secundaire syfilis op Treponema kan dan in vrijwel alle organen worden aangetroffen Ook de slijmvlieslaesies in deze periode zijn infectieus In secundaire syfilis spelen vasculaire veranderingen een belangrijke rol, maar er zijn ook histologische veranderingen in de <INSTELLING> en epidermis Ook wordt neerslag van immuuncomplexen in de huid en in de nieren (glomerulonefritis) gezien In de latente fase worden treponema’s vooral in de milt en in de lymfeklieren gevonden Treponemale antistoffen zijn in deze fase aantoonbaar (CDC, ###) Spontane eradicatie van treponema’s gebeurt waarschijnlijk niet Ongeveer een derde van de onbehandelde patiënten in deze fase evolueren naar tertiaire syfilis en circa twee derde blijft levenslang latent De diagnose latente syfilis wordt vaak gesteld op basis van positieve syfilisdiagnostiek, terwijl anamnestisch niets bekend is van een Progressie naar tertiaire syfilis treedt op na tientallen jaren en is waarschijnlijk een gevolg van het uitdoven van de immuunrespons Treponema’s invaderen nu het centrale zenuwstelsel (neurosyfilis), huid, cardiovasculaire structuren en andere organen, waar ontstekingsreacties en een vertraagde In het syfilitische aneurysma van de aorta worden treponema’s in de aortawand gezien met verlittekening Vasculaire veranderingen en lokale ontstekingsreacties liggen ook ten grondslag aan Bij zwangeren kan syfilis een congenitale infectie van de vrucht tot gevolg hebben De incubatieperiode is ## tot ## dagen, gemiddeld # weken voor het ontstaan van de primaire laesie De periode tussen besmetting en het ontstaan van secundaire syfilis is # weken (# tot # weken na primaire laesie) tot ## maanden De periode voor het ontstaan van tertiaire syfilis is # tot <LEEFTIJD> jaar na besmetting (Egglestone, Vanwege de verschillende stadia en het spectrum van verschillende afwijkingen in meerdere orgaansystemen wordt syfilis ook wel ‘the great imitator’ genoemd Een doorgemaakte infectie met T pallidum beschermt niet (of slechts tijdelijk en gedeeltelijk) tegen herinfecties • syfilis latens recens of vroege latente syfilis volgens de meeste richtlijnen, inclusief die van het CDC, besmetting korter dan <LEEFTIJD> jaar geleden (WHO spreekt bij syfilis latens recens van • syfilis latens tarda of late latente syfilis besmetting meer dan <LEEFTIJD> jaar geleden (volgens WHO • latente syfilis van onbepaalde duur klinisch te beschouwen als syfilis latens tarda; tertiaire syfilis symptomatisch, omvat onder andere cardiovasculaire syfilis, neurosyfilis en De klassieke laesie van primaire syfilis is een solitair, pijnloos, ulcus met of zonder een necrotisch beslag op de plaats van inoculatie, meestal de genitalia, maar soms ook anorectaal of in de mond Zelfs op de vingers en andere plaatsen op de huid kunnen laesies voorkomen, afhankelijk van de primaire introductie van spirocheten (CDC, ###) De laesies bevatten spirocheten en zijn besmettelijk In ##% van de gevallen is er ook pijnloze regionale lymfklierzwelling Een solitaire laesie is klassiek, maar multipele laesies komen ook voor Ook zonder behandeling verdwijnt het ulcus na # Binnen enkele uren nadat de besmetting met syfilis heeft plaatsgevonden, volgt verspreiding van de.
598
nvog
# weken (# tot # weken na primaire laesie) tot ## maanden De periode voor het ontstaan van tertiaire syfilis is # tot <LEEFTIJD> jaar na besmetting (Egglestone, Vanwege de verschillende stadia en het spectrum van verschillende afwijkingen in meerdere orgaansystemen wordt syfilis ook wel ‘the great imitator’ genoemd Een doorgemaakte infectie met T pallidum beschermt niet (of slechts tijdelijk en gedeeltelijk) tegen herinfecties • syfilis latens recens of vroege latente syfilis volgens de meeste richtlijnen, inclusief die van het CDC, besmetting korter dan <LEEFTIJD> jaar geleden (WHO spreekt bij syfilis latens recens van • syfilis latens tarda of late latente syfilis besmetting meer dan <LEEFTIJD> jaar geleden (volgens WHO • latente syfilis van onbepaalde duur klinisch te beschouwen als syfilis latens tarda; tertiaire syfilis symptomatisch, omvat onder andere cardiovasculaire syfilis, neurosyfilis en De klassieke laesie van primaire syfilis is een solitair, pijnloos, ulcus met of zonder een necrotisch beslag op de plaats van inoculatie, meestal de genitalia, maar soms ook anorectaal of in de mond Zelfs op de vingers en andere plaatsen op de huid kunnen laesies voorkomen, afhankelijk van de primaire introductie van spirocheten (CDC, ###) De laesies bevatten spirocheten en zijn besmettelijk In ##% van de gevallen is er ook pijnloze regionale lymfklierzwelling Een solitaire laesie is klassiek, maar multipele laesies komen ook voor Ook zonder behandeling verdwijnt het ulcus na # Binnen enkele uren nadat de besmetting met syfilis heeft plaatsgevonden, volgt verspreiding van de Ongeveer # tot # weken na het ontstaan van de primaire laesie, die soms nog aanwezig is, ontwikkelt zich bij ##-##% van de onbehandelde patiënten het ziektebeeld van secundaire syfilis met symptomen zoals huid- en/of slijmvliesafwijkingen Meest prominent is een maculopapuleus, niet-jeukend exantheem op de romp en de extremiteiten inclusief handpalmen en voetzolen Soms verschijnen ook verheven, vochtige papels met een verruceus oppervlak in de plooien van de anus of genitaliën de zogenaamde condylomata lata Deze bevatten zeer veel spirocheten en zijn uitermate besmettelijk Ook de slijmvliezen kunnen laesies vertonen Opvallend is ook de zogenaamde ‘moth-eaten’ alopecia van de hoofdhuid Alle laesies bevatten spirocheten en zijn in theorie infectieus Bij intacte huid vindt in het dagelijks verkeer echter geen transmissie plaats Vaak is er sprake van koorts, malaise, spierpijn en kan botpijn ten gevolge van periostitis en artritis optreden Ook kunnen in het kader van secundaire syfilis neurologische verschijnselen optreden zoals hersenzenuwuitval ten gevolge van syfilitische meningitis Hierbij kan plotse visusdaling optreden door uveïtis of papillitis, slechthorendheid of eenzijdige aangezichtsverlamming optreden Verder kan secundaire syfilis gepaard gaan met hepatitis en glomerulonefritis (door immuuncomplexdepositie) Nog zeldzamer is syfilis maligna, gekenmerkt door multipele gedissemineerde ulceratieve afwijkingen die elk lijken op een primair affect (<PERSOON>, ###) Na de infectieuze periode met syfilis I en II volgt een periode van latentie zonder klinische Twee tot <LEEFTIJD> jaar na besmetting kan ‘vroege’ tertiaire orgaansyfilis ontstaan met als kenmerk.
597
nvog
# weken na het ontstaan van de primaire laesie, die soms nog aanwezig is, ontwikkelt zich bij ##-##% van de onbehandelde patiënten het ziektebeeld van secundaire syfilis met symptomen zoals huid- en/of slijmvliesafwijkingen Meest prominent is een maculopapuleus, niet-jeukend exantheem op de romp en de extremiteiten inclusief handpalmen en voetzolen Soms verschijnen ook verheven, vochtige papels met een verruceus oppervlak in de plooien van de anus of genitaliën de zogenaamde condylomata lata Deze bevatten zeer veel spirocheten en zijn uitermate besmettelijk Ook de slijmvliezen kunnen laesies vertonen Opvallend is ook de zogenaamde ‘moth-eaten’ alopecia van de hoofdhuid Alle laesies bevatten spirocheten en zijn in theorie infectieus Bij intacte huid vindt in het dagelijks verkeer echter geen transmissie plaats Vaak is er sprake van koorts, malaise, spierpijn en kan botpijn ten gevolge van periostitis en artritis optreden Ook kunnen in het kader van secundaire syfilis neurologische verschijnselen optreden zoals hersenzenuwuitval ten gevolge van syfilitische meningitis Hierbij kan plotse visusdaling optreden door uveïtis of papillitis, slechthorendheid of eenzijdige aangezichtsverlamming optreden Verder kan secundaire syfilis gepaard gaan met hepatitis en glomerulonefritis (door immuuncomplexdepositie) Nog zeldzamer is syfilis maligna, gekenmerkt door multipele gedissemineerde ulceratieve afwijkingen die elk lijken op een primair affect (<PERSOON>, ###) Na de infectieuze periode met syfilis I en II volgt een periode van latentie zonder klinische Twee tot <LEEFTIJD> jaar na besmetting kan ‘vroege’ tertiaire orgaansyfilis ontstaan met als kenmerk orgaan, de zogenaamde gummata Het zijn chronisch proliferatieve ontstekingsprocessen (lijkend op granulomen) De symptomen zijn afhankelijk van de getroffen organen (CDC, ###) Door het antibioticumgebruik is tertiaire syfilis in de westerse wereld een zeldzaamheid geworden De veelheid van klinische syndromen kan worden ingedeeld in neurosyfilis, cardiovasculaire syfilis en late benigne In elk stadium kunnen oogheelkundige afwijkingen ontstaan, maar het meest zien we deze in het secundaire en tertiaire stadium Alle structuren van het oog kunnen aangedaan zijn, maar meestal wordt een uveïtis gezien Uveïtis kan gepaard gaan met pijn, roodheid en fotofobie als het een uveïtis anterior betreft; en met klachten van mouches en visusdaling als het een intermediaire, posterior of panuveïtis betreft Ook kan de oogzenuw (NII) aangedaan zijn met visusdaling en fotopsieën Minder vaak voorkomende aandoeningen zijn conjunctivitis, keratitis, (epi)scleritis en uitval nervus III, IV, VI met scheelzien tot gevolg Een argyll-robertsonpupil is specifiek voor syfilis en wordt gekarakteriseerd door bilaterale irregulaire en kleine pupillen en ‘light near dissociation‘(de pupillen worden nauw bij Betrokkenheid van het zenuwstelsel kan vroeg en laat in de infectie optreden Men spreekt van neurosyfilis In de eerste maanden tot jaren tijdens de primaire of secundaire syfilisfase gaat het meestal om een lokalisatie in de liquorruimte (#, # en # in onderstaand overzicht) De spirocheten dringen dan het centraal zenuwstelsel binnen en veroorzaken daar asymptomatische meningitis, die te herkennen is aan de veranderingen in de liquor, of geven aanleiding tot een acute meningitis Beide kunnen genezen zonder behandeling.
588
nvog
(lijkend op granulomen) De symptomen zijn afhankelijk van de getroffen organen (CDC, ###) Door het antibioticumgebruik is tertiaire syfilis in de westerse wereld een zeldzaamheid geworden De veelheid van klinische syndromen kan worden ingedeeld in neurosyfilis, cardiovasculaire syfilis en late benigne In elk stadium kunnen oogheelkundige afwijkingen ontstaan, maar het meest zien we deze in het secundaire en tertiaire stadium Alle structuren van het oog kunnen aangedaan zijn, maar meestal wordt een uveïtis gezien Uveïtis kan gepaard gaan met pijn, roodheid en fotofobie als het een uveïtis anterior betreft; en met klachten van mouches en visusdaling als het een intermediaire, posterior of panuveïtis betreft Ook kan de oogzenuw (NII) aangedaan zijn met visusdaling en fotopsieën Minder vaak voorkomende aandoeningen zijn conjunctivitis, keratitis, (epi)scleritis en uitval nervus III, IV, VI met scheelzien tot gevolg Een argyll-robertsonpupil is specifiek voor syfilis en wordt gekarakteriseerd door bilaterale irregulaire en kleine pupillen en ‘light near dissociation‘(de pupillen worden nauw bij Betrokkenheid van het zenuwstelsel kan vroeg en laat in de infectie optreden Men spreekt van neurosyfilis In de eerste maanden tot jaren tijdens de primaire of secundaire syfilisfase gaat het meestal om een lokalisatie in de liquorruimte (#, # en # in onderstaand overzicht) De spirocheten dringen dan het centraal zenuwstelsel binnen en veroorzaken daar asymptomatische meningitis, die te herkennen is aan de veranderingen in de liquor, of geven aanleiding tot een acute meningitis Beide kunnen genezen zonder behandeling onbehandelde neurosyfilis, ook uitbreiding zijn in het parenchym van de hersenen of het ruggenmerg meningovasculaire syfilis na <DATUM> jaar of de meestal nog later optredende vormen zoals tabes dorsalis of dementia paralytica Deze late complicaties tabes dorsalis, dementia paralytica en cerebrale gummata zijn zeer zeldzaam, maar vormen wel de belangrijkste reden om neurosyfilis (met meningovasculaire syfilis (vasculitis bij de meningitis met als gevolg herseninfarcten); parenchymateuze syfilis na # tot <LEEFTIJD> jaar tabes dorsalis (ruggenmerg), dementia paralytica cerebrale gummata (grote granulomateuze infectiehaarden die zich kunnen gedragen als een Dit is een zeer late vorm van tertiaire syfilis Symptomen ontstaan ## tot <LEEFTIJD> jaar na besmetting Belangrijkste verschijnsel is een aneurysma van het ascenderende deel van de aorta door endarteritis obliterans van de vasa vasorum en destructie van de aortaklep (<PERSOON> van congenitale syfilis is gebaseerd op screening tijdens de zwangerschap, hetgeen voor <LOCATIE> kosteneffectief blijkt te zijn (Op de Coul, ###) Het onderzoek wordt verricht op bloed dat in het eerste trimester van de zwangerschap wordt afgenomen (<INSTELLING>, ###a) Het kan geïndiceerd zijn om het onderzoek te herhalen in het derde trimester bij verdenking op een tijdens de Het is van groot belang dat laboratoriumuitslagen tijdig bij de behandelend arts of verloskundige arriveren Dit is de verantwoordelijkheid van het uitvoerende laboratorium Elke pasgeborene van een moeder die tijdens of voor de zwangerschap bekend syfilis seropositief was, moet na geboorte door een kinderarts worden onderzocht Het is de taak van de behandelend arts of verloskundige om tijdig.
587
nvog
van de hersenen of het ruggenmerg meningovasculaire syfilis na <DATUM> jaar of de meestal nog later optredende vormen zoals tabes dorsalis of dementia paralytica Deze late complicaties tabes dorsalis, dementia paralytica en cerebrale gummata zijn zeer zeldzaam, maar vormen wel de belangrijkste reden om neurosyfilis (met meningovasculaire syfilis (vasculitis bij de meningitis met als gevolg herseninfarcten); parenchymateuze syfilis na # tot <LEEFTIJD> jaar tabes dorsalis (ruggenmerg), dementia paralytica cerebrale gummata (grote granulomateuze infectiehaarden die zich kunnen gedragen als een Dit is een zeer late vorm van tertiaire syfilis Symptomen ontstaan ## tot <LEEFTIJD> jaar na besmetting Belangrijkste verschijnsel is een aneurysma van het ascenderende deel van de aorta door endarteritis obliterans van de vasa vasorum en destructie van de aortaklep (<PERSOON> van congenitale syfilis is gebaseerd op screening tijdens de zwangerschap, hetgeen voor <LOCATIE> kosteneffectief blijkt te zijn (Op de Coul, ###) Het onderzoek wordt verricht op bloed dat in het eerste trimester van de zwangerschap wordt afgenomen (<INSTELLING>, ###a) Het kan geïndiceerd zijn om het onderzoek te herhalen in het derde trimester bij verdenking op een tijdens de Het is van groot belang dat laboratoriumuitslagen tijdig bij de behandelend arts of verloskundige arriveren Dit is de verantwoordelijkheid van het uitvoerende laboratorium Elke pasgeborene van een moeder die tijdens of voor de zwangerschap bekend syfilis seropositief was, moet na geboorte door een kinderarts worden onderzocht Het is de taak van de behandelend arts of verloskundige om tijdig Het onderzoek van de neonaat bestaat uit lichamelijk en oogheelkundig onderzoek en aanvullend laboratoriumonderzoek Essentieel is dat de resultaten van het serologisch onderzoek bij de neonaat worden vergeleken met die van het tegelijkertijd afgenomen bloed bij de moeder In het geval dat de moeder een duidelijk positieve VDRL/RPR tijdens de zwangerschap had (titer ≥ <DATUM> , het kind klinisch verdacht is voor syfilis of de maternale infectie korter dan # weken voor de bevalling behandeld is, dient dit onderzoek cito verricht te worden; in andere situaties is er geen cito-indicatie Infectie met T pallidum leidt tot een zekere mate van immuniteit, maar de bescherming tegen een herinfectie is verre van volledig Hoe langer de eerste infectie duurt, hoe sterker de immuniteit Zowel de cellulaire als humorale immuniteit speelt hierbij een rol Zo worden onder andere meer dan ## verschillende antilichamen (zowel T pallidum specifiek als niet-specifiek) tegen een reeks antigenen geproduceerd <PERSOON> hoeveelheden IgG-antilichamen kunnen ook na behandeling blijven Er is geen tussengastheer De besmettelijke patiënt is het enige reservoir Transmissie van syfilis vindt bij volwassenen vrijwel uitsluitend plaats via seksuele overdracht, dus genitaal, anaal of oraal, waarbij direct contact met actieve (vochtige) laesies nodig is Bij orogenitale seks kunnen orale laesies ontstaan Geschat wordt dat inoculatie van een gering aantal treponema’s voldoende is voor het ontwikkelen van een primaire laesie Transmissie van syfilis door bloedtransfusie met bloed van een infectieuze donor is eveneens beschreven De donor moet dan wel in de infectieuze fase verkeren.
579
nvog
neonaat bestaat uit lichamelijk en oogheelkundig onderzoek en aanvullend laboratoriumonderzoek Essentieel is dat de resultaten van het serologisch onderzoek bij de neonaat worden vergeleken met die van het tegelijkertijd afgenomen bloed bij de moeder In het geval dat de moeder een duidelijk positieve VDRL/RPR tijdens de zwangerschap had (titer ≥ <DATUM> , het kind klinisch verdacht is voor syfilis of de maternale infectie korter dan # weken voor de bevalling behandeld is, dient dit onderzoek cito verricht te worden; in andere situaties is er geen cito-indicatie Infectie met T pallidum leidt tot een zekere mate van immuniteit, maar de bescherming tegen een herinfectie is verre van volledig Hoe langer de eerste infectie duurt, hoe sterker de immuniteit Zowel de cellulaire als humorale immuniteit speelt hierbij een rol Zo worden onder andere meer dan ## verschillende antilichamen (zowel T pallidum specifiek als niet-specifiek) tegen een reeks antigenen geproduceerd <PERSOON> hoeveelheden IgG-antilichamen kunnen ook na behandeling blijven Er is geen tussengastheer De besmettelijke patiënt is het enige reservoir Transmissie van syfilis vindt bij volwassenen vrijwel uitsluitend plaats via seksuele overdracht, dus genitaal, anaal of oraal, waarbij direct contact met actieve (vochtige) laesies nodig is Bij orogenitale seks kunnen orale laesies ontstaan Geschat wordt dat inoculatie van een gering aantal treponema’s voldoende is voor het ontwikkelen van een primaire laesie Transmissie van syfilis door bloedtransfusie met bloed van een infectieuze donor is eveneens beschreven De donor moet dan wel in de infectieuze fase verkeren is zeer zeldzaam Transmissie naar verplegend personeel na direct aanraken van de laesies met blote handen is incidenteel beschreven (<PERSOON>, ###; <PERSOON> van moeder naar kind is in <LOCATIE> als gevolg van prenatale screening erg zeldzaam (<INSTELLING>, ###a) De infectieuze periode voor seksuele (horizontale) transmissie is te schatten op grond van de aanwezigheid van oppervlakkige laesies, de primaire oppervlakkige laesies en later de condylomata lata zijn namelijk zeer besmettelijk tot deze zijn genezen Daarna duurt de besmettelijkheid vanuit bloed vanaf het moment van de besmetting ongeveer # tot <LEEFTIJD> jaar Kortom, in de periode van primaire en secundaire syfilis en syfilis latens recens is de patiënt besmettelijk Syfilis latens tarda en tertiaire syfilis zijn niet besmettelijk door middel van seksueel contact; wel kan in deze stadia transplacentaire De primaire oppervlakkige laesies en later de condylomata lata zijn zeer besmettelijk De transmissiekans na een seksueel contact met iemand met een primaire laesie wordt geschat op ##% Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen (<PERSOON>, ###) Voor zover bekend overleeft Treponema pallidum niet buiten het lichaam en is andere In de klassieke presentatie is het ulcus durum weinig pijnlijk en komt bij externe druk wondexsudaat (prikkelserum) vrij dat geschikt is voor donkerveldmicroscopie Donkerveldmicroscopie maakt gebruik van horizontaal invallend licht dat reflecteert op de ragdunne spirocheten, die vervolgens tegen een donkere achtergrond zichtbaar zijn Bij conventionele lichtmicroscopie zijn de spirocheten door de.
570
nvog
is zeer zeldzaam Transmissie naar verplegend personeel na direct aanraken van de laesies met blote handen is incidenteel beschreven (<PERSOON>, ###; <PERSOON> van moeder naar kind is in <LOCATIE> als gevolg van prenatale screening erg zeldzaam (<INSTELLING>, ###a) De infectieuze periode voor seksuele (horizontale) transmissie is te schatten op grond van de aanwezigheid van oppervlakkige laesies, de primaire oppervlakkige laesies en later de condylomata lata zijn namelijk zeer besmettelijk tot deze zijn genezen Daarna duurt de besmettelijkheid vanuit bloed vanaf het moment van de besmetting ongeveer # tot <LEEFTIJD> jaar Kortom, in de periode van primaire en secundaire syfilis en syfilis latens recens is de patiënt besmettelijk Syfilis latens tarda en tertiaire syfilis zijn niet besmettelijk door middel van seksueel contact; wel kan in deze stadia transplacentaire De primaire oppervlakkige laesies en later de condylomata lata zijn zeer besmettelijk De transmissiekans na een seksueel contact met iemand met een primaire laesie wordt geschat op ##% Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen (<PERSOON>, ###) Voor zover bekend overleeft Treponema pallidum niet buiten het lichaam en is andere In de klassieke presentatie is het ulcus durum weinig pijnlijk en komt bij externe druk wondexsudaat (prikkelserum) vrij dat geschikt is voor donkerveldmicroscopie Donkerveldmicroscopie maakt gebruik van horizontaal invallend licht dat reflecteert op de ragdunne spirocheten, die vervolgens tegen een donkere achtergrond zichtbaar zijn Bij conventionele lichtmicroscopie zijn de spirocheten door de Bij primaire syfilis was donkerveld microscopisch onderzoek voorheen de enige mogelijkheid voor laboratoriumonderzoek, omdat antistoffen pas # tot # weken na infectie aantoonbaar zijn Wanneer spirocheten worden gezien, is hiermee op eenvoudige en snelle wijze de diagnose syfilis vastgesteld Een juiste interpretatie van donkerveldmicroscopie vereist echter de nodige ervaring Met de komst van zeer sensitieve en specifieke ‘in house’ ontwikkelde NAAT kan tegenwoordig vrij eenvoudig T pallidum DNA in ulcusuitstrijken worden aangetoond waarmee de positieve treponemale test wordt gevolgd door RPR ter bepaling van de activiteit van de infectie (NB in geval van negatieve serologie en TPHA/TPPA-indices geeft dikwijls niet meer inzicht en een Non-treponemale testen zijn VDRL (Venereal Disease Research Laboratory) en RPR (rapid plasma reagin) Beide testen zijn valide, maar de kwantitatieve resultaten kunnen niet vergeleken worden omdat de RPR-titers vaak hoger zijn dan de VDRL-titers Met de niet-treponemale testen worden antistoffen aangetoond die gericht zijn tegen lipoïde materiaal dat vrijkomt bij endotheelcelbeschadiging door infectie en tegen lipiden uit de bacteriewand van T pallidum zelf Om onderscheid te maken tussen een actieve en doorgemaakte infectie gebruikt men een van beide testen De uitslag hiervan is een maat voor de activiteit van infectie Een positieve uitslag duidt in het algemeen op een actieve of recentelijk behandelde syfilis Na adequate behandeling verdwijnen antistoffen die in de VDRL- of RPR-test reageren meestal en zal de test uiteindelijk vaak negatief worden De VDRL- of RPR-test wordt daarom ook gebruikt om het effect van behandeling te vervolgen.
567
nvog
was donkerveld microscopisch onderzoek voorheen de enige mogelijkheid voor laboratoriumonderzoek, omdat antistoffen pas # tot # weken na infectie aantoonbaar zijn Wanneer spirocheten worden gezien, is hiermee op eenvoudige en snelle wijze de diagnose syfilis vastgesteld Een juiste interpretatie van donkerveldmicroscopie vereist echter de nodige ervaring Met de komst van zeer sensitieve en specifieke ‘in house’ ontwikkelde NAAT kan tegenwoordig vrij eenvoudig T pallidum DNA in ulcusuitstrijken worden aangetoond waarmee de positieve treponemale test wordt gevolgd door RPR ter bepaling van de activiteit van de infectie (NB in geval van negatieve serologie en TPHA/TPPA-indices geeft dikwijls niet meer inzicht en een Non-treponemale testen zijn VDRL (Venereal Disease Research Laboratory) en RPR (rapid plasma reagin) Beide testen zijn valide, maar de kwantitatieve resultaten kunnen niet vergeleken worden omdat de RPR-titers vaak hoger zijn dan de VDRL-titers Met de niet-treponemale testen worden antistoffen aangetoond die gericht zijn tegen lipoïde materiaal dat vrijkomt bij endotheelcelbeschadiging door infectie en tegen lipiden uit de bacteriewand van T pallidum zelf Om onderscheid te maken tussen een actieve en doorgemaakte infectie gebruikt men een van beide testen De uitslag hiervan is een maat voor de activiteit van infectie Een positieve uitslag duidt in het algemeen op een actieve of recentelijk behandelde syfilis Na adequate behandeling verdwijnen antistoffen die in de VDRL- of RPR-test reageren meestal en zal de test uiteindelijk vaak negatief worden De VDRL- of RPR-test wordt daarom ook gebruikt om het effect van behandeling te vervolgen nontreponemale antilichamen voor een langere tijd of zelfs levenslang persisteren Om de diagnose neurosyfilis te stellen heeft VDRL duidelijk de voorkeur; gebleken is dat RPR-bepaling op liquor een veel lagere sensitiviteit heeft dan VDRL ter bevestiging van neurolues (Marra, ###) In <LOCATIE> wordt echter in de meeste laboratoria de RPR-test gedaan en daarom wordt in deze richtlijn ook de assay/T palllidum particle agglutination), EIA (enzyme immuno assay) en CLIA (chemiluminescence westernblot zijn treponemale testen die vaak als confirmatietest worden gebruikt In eerste instantie wordt een treponemale test gebruikt als screeningstest om specifieke treponema-antilichamen op te Bij een beginnende syfilis zijn treponemale en non-treponemale testen vaak nog negatief Deze syfilisseronegatieve periode duurt langer bij reeds gestarte antibiotische behandeling en kan zelfs blijvend negatief uitvallen (syfilis decapité) Het serologisch onderzoek met negatief resultaat moet daarom bij verdenking op primaire syfilis enkele weken tot maximaal # maanden later worden herhaald Treponemale antistoffen blijven meestal levenslang aantoonbaar, ook na adequate behandeling Een positieve testuitslag duidt dus op een actieve of doorgemaakte syfilis Een probleem bij de serologie is de kruisreactie met antistoffen die zijn opgewekt tegen andere Treponema pallidum spp en die bijvoorbeeld framboesia (yaws) (T pallidum ssp pertenue), pinta praktijk speelt dit met name een rol bij zwangeren uit een treponematose-endemisch gebied (onder meer Zuid- en Midden-Amerika, Afrika en Zuidoost-Azië) die bij de routinescreening in het eerste Zekerheidsbehandeling is geboden omdat veelal op geen enkele wijze onderscheid met venerische syfilis mogelijk is.
568
nvog
een langere tijd of zelfs levenslang persisteren Om de diagnose neurosyfilis te stellen heeft VDRL duidelijk de voorkeur; gebleken is dat RPR-bepaling op liquor een veel lagere sensitiviteit heeft dan VDRL ter bevestiging van neurolues (Marra, ###) In <LOCATIE> wordt echter in de meeste laboratoria de RPR-test gedaan en daarom wordt in deze richtlijn ook de assay/T palllidum particle agglutination), EIA (enzyme immuno assay) en CLIA (chemiluminescence westernblot zijn treponemale testen die vaak als confirmatietest worden gebruikt In eerste instantie wordt een treponemale test gebruikt als screeningstest om specifieke treponema-antilichamen op te Bij een beginnende syfilis zijn treponemale en non-treponemale testen vaak nog negatief Deze syfilisseronegatieve periode duurt langer bij reeds gestarte antibiotische behandeling en kan zelfs blijvend negatief uitvallen (syfilis decapité) Het serologisch onderzoek met negatief resultaat moet daarom bij verdenking op primaire syfilis enkele weken tot maximaal # maanden later worden herhaald Treponemale antistoffen blijven meestal levenslang aantoonbaar, ook na adequate behandeling Een positieve testuitslag duidt dus op een actieve of doorgemaakte syfilis Een probleem bij de serologie is de kruisreactie met antistoffen die zijn opgewekt tegen andere Treponema pallidum spp en die bijvoorbeeld framboesia (yaws) (T pallidum ssp pertenue), pinta praktijk speelt dit met name een rol bij zwangeren uit een treponematose-endemisch gebied (onder meer Zuid- en Midden-Amerika, Afrika en Zuidoost-Azië) die bij de routinescreening in het eerste Zekerheidsbehandeling is geboden omdat veelal op geen enkele wijze onderscheid met venerische syfilis mogelijk is terughoudend zijn vanwege de verregaande samenhangende implicaties die niet hard te maken zijn Neurosyfilis wordt vastgesteld door serologisch onderzoek op liquor cerebrospinalis om lokale antistofproductie aan te tonen Bij patiënten met syfilis en neurologische symptomen (onder andere meningitis, gehoorverlies) of oogaandoeningen (onder andere uveitis, iritis, neuritis optica) moet aanvullend liquor en/of oftalmologisch (spleetlamp, fundoscopie, voorste oogkamerpunctie) en/of Voor het stellen van de diagnose neurosyfilis gelden de volgende uitgangspunten Normaal zijn er maximaal # (vooral mononucleaire) cellen per mm³ liquor aantoonbaar Een celverhoging wordt bij de meeste patienten met syfilis gezien, maar een normaal celgetal sluit neurosyfilis niet altijd uit en kan vóórkomen bij parenchymateuze syfilis Een hiv-infectie kan eveneens pleiocytose veroorzaken Risicofactoren daarvoor zijn een laag CD#-getal en het nog niet behandeld De VDRL/RPR in de liquor is zeer specifiek voor neurosyfilis, maar heeft een lage sensitiviteit van ##% (Janier, ###) Een negatieve liquor-VDRL sluit neurosyfilis dus niet uit Een positieve TPHA/TPPA in de liquor kan veroorzaakt worden door lekkage van antistoffen vanuit het bloed naar de liquor en is dus geen bewijs voor de diagnose neurosyfilis Een negatieve TPHA/TPPA-reactie maakt de diagnose neurosyfilis echter wel heel onwaarschijnlijk Het totaal eiwitgehalte in de liquor heeft weinig diagnostische waarde bij de diagnostiek van neurosyfilis (bij veel infecties verhoogd, Om te bepalen of er intrathecaal (in de liquorruimte) antistoffen worden geproduceerd, in plaats van alleen maar lekkage van antistoffen van bloed naar liquor, worden al tientallen jaren indices gebruikt die de verhouding tussen bloed en liquorantistoffen aangeven en maat zijn voor productie in de.
591
nvog
niet hard te maken zijn Neurosyfilis wordt vastgesteld door serologisch onderzoek op liquor cerebrospinalis om lokale antistofproductie aan te tonen Bij patiënten met syfilis en neurologische symptomen (onder andere meningitis, gehoorverlies) of oogaandoeningen (onder andere uveitis, iritis, neuritis optica) moet aanvullend liquor en/of oftalmologisch (spleetlamp, fundoscopie, voorste oogkamerpunctie) en/of Voor het stellen van de diagnose neurosyfilis gelden de volgende uitgangspunten Normaal zijn er maximaal # (vooral mononucleaire) cellen per mm³ liquor aantoonbaar Een celverhoging wordt bij de meeste patienten met syfilis gezien, maar een normaal celgetal sluit neurosyfilis niet altijd uit en kan vóórkomen bij parenchymateuze syfilis Een hiv-infectie kan eveneens pleiocytose veroorzaken Risicofactoren daarvoor zijn een laag CD#-getal en het nog niet behandeld De VDRL/RPR in de liquor is zeer specifiek voor neurosyfilis, maar heeft een lage sensitiviteit van ##% (Janier, ###) Een negatieve liquor-VDRL sluit neurosyfilis dus niet uit Een positieve TPHA/TPPA in de liquor kan veroorzaakt worden door lekkage van antistoffen vanuit het bloed naar de liquor en is dus geen bewijs voor de diagnose neurosyfilis Een negatieve TPHA/TPPA-reactie maakt de diagnose neurosyfilis echter wel heel onwaarschijnlijk Het totaal eiwitgehalte in de liquor heeft weinig diagnostische waarde bij de diagnostiek van neurosyfilis (bij veel infecties verhoogd, Om te bepalen of er intrathecaal (in de liquorruimte) antistoffen worden geproduceerd, in plaats van alleen maar lekkage van antistoffen van bloed naar liquor, worden al tientallen jaren indices gebruikt die de verhouding tussen bloed en liquorantistoffen aangeven en maat zijn voor productie in de Deze indices, IgG-index, IgM-index en albumine-ratio, zijn van beperkte waarde, zeker wanneer er ook andere infecties (zoals hiv) antistofproductie in de intrathecale ruimte kunnen geven In het algemeen heeft men aan het Na behandeling van neurosyfilis treedt een verbetering op van de liquorparameters het celgetal en het totaal eiwitgehalte dalen tot normaal en ook de VDRL/ RPR-titer daalt en wordt vaak, maar niet altijd, negatief Voor het moment van de liquorcontrole wordt meestal # of ## maanden gekozen Liquorcontrolecontrole bij patienten met bewezen neurosyfilis is geindiceerd in geval van uitblijven van een adequate serologische titerdaling en bij een CD#-getal onder de ### cellen per mm³ De interpretatie van de controleliquor kan lastig zijn; een celgetal dat niet normaal wordt, kan ook door andere infecties (hiv) veroorzaakt worden, in het bijzonder indien het celgetal marginaal verhoogd is (#-## per mm³) Bij patiënten met hiv dient de combinatie van een positieve treponemale liquortest en een liquorcelgetal hoger dan ## per mm³ als een sterke aanwijzing voor neurosyfilis te worden beschouwd, aangezien bij de meeste patiënten het celgetal duidelijk afnam na behandeling met Wanneer een licht verhoogd celgetal door de hiv-infectie zelf wordt veroorzaakt, dan verdwijnt dit meestal wanneer, na starten van antiretrovirale therapie (ART), het hiv-RNA in plasma en liquor onmeetbaar wordt ART kan op die manier zelfs als diagnosticum gebruikt worden; het is namelijk aannemelijk dat alleen een door hiv geïnduceerd verhoogd celgetal in de liquor tijdens behandeling met ART zal verdwijnen.
593
nvog
indices, IgG-index, IgM-index en albumine-ratio, zijn van beperkte waarde, zeker wanneer er ook andere infecties (zoals hiv) antistofproductie in de intrathecale ruimte kunnen geven In het algemeen heeft men aan het Na behandeling van neurosyfilis treedt een verbetering op van de liquorparameters het celgetal en het totaal eiwitgehalte dalen tot normaal en ook de VDRL/ RPR-titer daalt en wordt vaak, maar niet altijd, negatief Voor het moment van de liquorcontrole wordt meestal # of ## maanden gekozen Liquorcontrolecontrole bij patienten met bewezen neurosyfilis is geindiceerd in geval van uitblijven van een adequate serologische titerdaling en bij een CD#-getal onder de ### cellen per mm³ De interpretatie van de controleliquor kan lastig zijn; een celgetal dat niet normaal wordt, kan ook door andere infecties (hiv) veroorzaakt worden, in het bijzonder indien het celgetal marginaal verhoogd is (#-## per mm³) Bij patiënten met hiv dient de combinatie van een positieve treponemale liquortest en een liquorcelgetal hoger dan ## per mm³ als een sterke aanwijzing voor neurosyfilis te worden beschouwd, aangezien bij de meeste patiënten het celgetal duidelijk afnam na behandeling met Wanneer een licht verhoogd celgetal door de hiv-infectie zelf wordt veroorzaakt, dan verdwijnt dit meestal wanneer, na starten van antiretrovirale therapie (ART), het hiv-RNA in plasma en liquor onmeetbaar wordt ART kan op die manier zelfs als diagnosticum gebruikt worden; het is namelijk aannemelijk dat alleen een door hiv geïnduceerd verhoogd celgetal in de liquor tijdens behandeling met ART zal verdwijnen in de liquor Een langzaam of niet dalende titer zegt, zeker zonder klinische verschijnselen, nog niet zoveel Ook moet men alert zijn op re-infecties Recent onderzoek (Marra, ###) toonde aan dat bij patiënten met neurosyfilis normalisatie van de serum VDRL/RPR-titer goed correleert met normalisatie van de liquorafwijkingen Dit zou betekenen dat follow-up met behulp van VDRL/RPR-serumcontrole ter vervanging van liquoronderzoek mogelijk voldoende is bij patiënten waar liquoronderzoek niet In de jaren tachtig en negentig zijn er verschillende stukken verschenen die aannemelijk maakten dat bij hiv-geïnfecteerden de antistoftiters minder betrouwbaar zijn, dat progressie naar een volgend stadium van syfilis waaronder neurosyfilis versneld kan optreden en dat progressie van de ziekte kan optreden ondanks adequate behandeling (<PERSOON>, ###) Deze publicaties dateren van voor of tijdens de periode van de introductie van combinatie antiretrovirale therapie (c-ART) en het ging hierbij om patiënten met een laag CD#-celaantal Met de afname van opportunistische infecties na de introductie van c-ART verdwenen ook nieuwe publicaties over vermeende hiv en versnelde syfilisprogressie Toch is er nog altijd onduidelijkheid en gebrek aan consensus over de interactie tussen hiv en syfilis, leidend tot extra voorzichtigheid bij patiënten met hiv en syfilis in veel richtlijnen In het bijzonder bij hiv-patiënten met een lage weerstand ((### CD# lymfocyten per mm³) en bij VDRL/RPR-titers groter dan # ## is in sommige studies vaker asymptomatische neurosyfilis gevonden (Ghanem, ###; Libois, ###; Marra, ###) In tegenstelling tot eerdere CDC-richtlijnen vervalt liquoronderzoek in de meest recente CDC-richtlijn (van ###) bij asymptomatische hivpositieve patiënten.
625
nvog
titer zegt, zeker zonder klinische verschijnselen, nog niet zoveel Ook moet men alert zijn op re-infecties Recent onderzoek (Marra, ###) toonde aan dat bij patiënten met neurosyfilis normalisatie van de serum VDRL/RPR-titer goed correleert met normalisatie van de liquorafwijkingen Dit zou betekenen dat follow-up met behulp van VDRL/RPR-serumcontrole ter vervanging van liquoronderzoek mogelijk voldoende is bij patiënten waar liquoronderzoek niet In de jaren tachtig en negentig zijn er verschillende stukken verschenen die aannemelijk maakten dat bij hiv-geïnfecteerden de antistoftiters minder betrouwbaar zijn, dat progressie naar een volgend stadium van syfilis waaronder neurosyfilis versneld kan optreden en dat progressie van de ziekte kan optreden ondanks adequate behandeling (<PERSOON>, ###) Deze publicaties dateren van voor of tijdens de periode van de introductie van combinatie antiretrovirale therapie (c-ART) en het ging hierbij om patiënten met een laag CD#-celaantal Met de afname van opportunistische infecties na de introductie van c-ART verdwenen ook nieuwe publicaties over vermeende hiv en versnelde syfilisprogressie Toch is er nog altijd onduidelijkheid en gebrek aan consensus over de interactie tussen hiv en syfilis, leidend tot extra voorzichtigheid bij patiënten met hiv en syfilis in veel richtlijnen In het bijzonder bij hiv-patiënten met een lage weerstand ((### CD# lymfocyten per mm³) en bij VDRL/RPR-titers groter dan # ## is in sommige studies vaker asymptomatische neurosyfilis gevonden (Ghanem, ###; Libois, ###; Marra, ###) In tegenstelling tot eerdere CDC-richtlijnen vervalt liquoronderzoek in de meest recente CDC-richtlijn (van ###) bij asymptomatische hivpositieve patiënten uitkomst oplevert bij patiënten met syfilis zonder anamnestische of klinische neurologische afwijkingen (CDC, ###) Dit impliceert wel routinematige follow-up na behandeling van syfilis om de # maanden voor ten minste <LEEFTIJD> jaar (het controleschema van syfilis bij hiv-geïnfecteerden na behandeling is na #, #, #, ##, ##, ## maanden) Naast het uitvragen van klinische verschijnselen die kunnen passen bij neurosyfilis moet syfilisserologie worden verricht (VDRL/RPR) Bij twijfel of klachten passend bij neurosyfilis volgt overleg en/of verwijzing naar een neuroloog Ook in deze Nederlandse richtlijn zien we geen rol voor routinematig liquoronderzoek bij asymptomatische hiv-patiënten zolang niet bewezen wordt dat dit beleid tot een verbeterde prognose voor de patiënt leidt Bij wie en wanneer moet een liquoronderzoek worden uitgevoerd? Ook in <LOCATIE> is er blijvende discussie over de indicaties voor liquoronderzoek bij syfilis Indicaties voor liquoronderzoek bij syfilis waar een redelijke consensus over bestaat zijn # bij klinische verdenking op neurosyfilis (meestal chronische hoofdpijn, tekenen van hersenzenuwuitval zoals tinnitus, gehoorverlies, visusdaling, facialisparese of argyll-robertsonpupil (nauw, niet rond, slecht of niet op licht maar goed op convergentie reagerend); liquoronderzoek dient zo snel mogelijk na de i m behandeling plaats te vinden, maar in ieder geval binnen # week; # bij aanwijzingen voor therapiefalen als re-infectie is uitgesloten en de patiënt opnieuw klachten # bij congenitale syfilis en bij kinderen ouder dan <LEEFTIJD> jaar; In het geval van diagnostiek naar congenitale syfilis zijn er verschillende situaties mogelijk (CDC, # Neonaten met bewezen of zeer waarschijnlijke congenitale syfilis, en.
645
nvog
anamnestische of klinische neurologische afwijkingen (CDC, ###) Dit impliceert wel routinematige follow-up na behandeling van syfilis om de # maanden voor ten minste <LEEFTIJD> jaar (het controleschema van syfilis bij hiv-geïnfecteerden na behandeling is na #, #, #, ##, ##, ## maanden) Naast het uitvragen van klinische verschijnselen die kunnen passen bij neurosyfilis moet syfilisserologie worden verricht (VDRL/RPR) Bij twijfel of klachten passend bij neurosyfilis volgt overleg en/of verwijzing naar een neuroloog Ook in deze Nederlandse richtlijn zien we geen rol voor routinematig liquoronderzoek bij asymptomatische hiv-patiënten zolang niet bewezen wordt dat dit beleid tot een verbeterde prognose voor de patiënt leidt Bij wie en wanneer moet een liquoronderzoek worden uitgevoerd? Ook in <LOCATIE> is er blijvende discussie over de indicaties voor liquoronderzoek bij syfilis Indicaties voor liquoronderzoek bij syfilis waar een redelijke consensus over bestaat zijn # bij klinische verdenking op neurosyfilis (meestal chronische hoofdpijn, tekenen van hersenzenuwuitval zoals tinnitus, gehoorverlies, visusdaling, facialisparese of argyll-robertsonpupil (nauw, niet rond, slecht of niet op licht maar goed op convergentie reagerend); liquoronderzoek dient zo snel mogelijk na de i m behandeling plaats te vinden, maar in ieder geval binnen # week; # bij aanwijzingen voor therapiefalen als re-infectie is uitgesloten en de patiënt opnieuw klachten # bij congenitale syfilis en bij kinderen ouder dan <LEEFTIJD> jaar; In het geval van diagnostiek naar congenitale syfilis zijn er verschillende situaties mogelijk (CDC, # Neonaten met bewezen of zeer waarschijnlijke congenitale syfilis, en hepatosplenomegalie, opvallende nasale secretie, lymfadenopathie, mucocutane laesies, pneumonie, osteochondritis, pseudoparalyse, oedemen, huiduitslag, hemolytische anemie en trombocytopenie binnen <DATUM> weken na de geboorte (Red een serum non-treponemale test met een uitslag die viervoudig is of hoger dan die van moeder; een positieve specifieke immunofluorescentietest op placenta of neonataal lichaamsmateriaal; een positieve antitreponemale IGM en EIA, ##s igm, of igm immunoblot tegen T pallidum in het bloedonderzoek hemoglobine, hematocriet, erythrocyten, leukocyten plus differentiatie, lumbaalpunctie VDRL, celaantal en eiwitgehalte van liquor cerebrospinalis; aanvullend onderzoek indien klinisch geïndiceerd (bijvoorbeeld radiografisch onderzoek lange # Neonaten met een normaal lichamelijk onderzoek en een non-treponemale serologie-uitslag die gelijk is aan of lager dan het viervoudige van die van de moeder, waarbij - de moeder niet behandeld is, inadequaat behandeld is of de behandeling niet gedocumenteerd is; de moeder behandeld is binnen # weken voor de bevalling bloedonderzoek hemoglobine, hematocriet, erythrocyten, leukocyten plus differentiatie lumbaalpunctie VDRL, celaantal en eiwit van liquor cerebrospinalis; # Neonaten met een normaal lichamelijk onderzoek en een non-treponemale serologie-uitslag die - de moeder adequaat behandeld is tijdens de zwangerschap en eerder dan # weken voor de de moeder geen tekenen heeft van re-infectie of relaps # Neonaten met een normaal lichamelijk onderzoek en een non-treponemale serologie-uitslag die non-treponemale serologie van moeder tijdens de zwangerschap en ten tijde van de bevalling Als serologische testen niet corresponderen met klinische bevindingen die suggestief zijn voor een vroege stadium syfilis, dan dienen deze eerst te worden herhaald Daarna dienen zo nodig andere.
626
nvog
lymfadenopathie, mucocutane laesies, pneumonie, osteochondritis, pseudoparalyse, oedemen, huiduitslag, hemolytische anemie en trombocytopenie binnen <DATUM> weken na de geboorte (Red een serum non-treponemale test met een uitslag die viervoudig is of hoger dan die van moeder; een positieve specifieke immunofluorescentietest op placenta of neonataal lichaamsmateriaal; een positieve antitreponemale IGM en EIA, ##s igm, of igm immunoblot tegen T pallidum in het bloedonderzoek hemoglobine, hematocriet, erythrocyten, leukocyten plus differentiatie, lumbaalpunctie VDRL, celaantal en eiwitgehalte van liquor cerebrospinalis; aanvullend onderzoek indien klinisch geïndiceerd (bijvoorbeeld radiografisch onderzoek lange # Neonaten met een normaal lichamelijk onderzoek en een non-treponemale serologie-uitslag die gelijk is aan of lager dan het viervoudige van die van de moeder, waarbij - de moeder niet behandeld is, inadequaat behandeld is of de behandeling niet gedocumenteerd is; de moeder behandeld is binnen # weken voor de bevalling bloedonderzoek hemoglobine, hematocriet, erythrocyten, leukocyten plus differentiatie lumbaalpunctie VDRL, celaantal en eiwit van liquor cerebrospinalis; # Neonaten met een normaal lichamelijk onderzoek en een non-treponemale serologie-uitslag die - de moeder adequaat behandeld is tijdens de zwangerschap en eerder dan # weken voor de de moeder geen tekenen heeft van re-infectie of relaps # Neonaten met een normaal lichamelijk onderzoek en een non-treponemale serologie-uitslag die non-treponemale serologie van moeder tijdens de zwangerschap en ten tijde van de bevalling Als serologische testen niet corresponderen met klinische bevindingen die suggestief zijn voor een vroege stadium syfilis, dan dienen deze eerst te worden herhaald Daarna dienen zo nodig andere Het is in de #e lijn raadzaam om andere specialisten te consulteren afhankelijk van de klinische verschijnselen Daarnaast moeten alle patiënten met syfilis behalve op andere soa’s zeker ook getest worden op hivinfectie en indien negatief # maanden later opnieuw Zoals voor alle soa’s vormen personen met wisselende, onbeschermde seksuele contacten een risicogroep voor het verkrijgen van syfilis In <LOCATIE> zijn mannen met homoseksuele contacten verreweg de belangrijkste risicogroep Ook werken als of bezoek van sekswerker is een risicofactor Twee belangrijke patiëntengroepen kennen mogelijk een ernstiger en/of afwijkend beloop van een Het risico van een hiv-transmissie door een patiënt met syfilis is (afhankelijk van het klinisch stadium, in het bijzonder de aanwezigheid van een ulcus) # tot # keer zo hoog als zonder syfilis, omdat onder invloed van lokale factoren de hiv-#-RNA-concentratie in het sperma hoger is Patiënten met beide infecties zijn dus meer infectieus voor anderen Onbehandelde hiv-positieve personen hebben een verminderde immuniteit en zullen mogelijk gemakkelijker syfilis oplopen, die occasioneel ernstiger kan verlopen (in het bijzonder het optreden van oculaire en neurosyfilis) alhoewel hierover geen Bij zwangeren betreft het ernstiger beloop vooral de grote kans op transmissie van moeder naar kind De transmissiekans bij een zwangere die tijdens de zwangerschap een klinisch beeld heeft van een primaire of secundaire syfilis maar daar geen behandeling voor krijgt is vrijwel ###% De diagnose van een onbehandelde vroeglatente syfilis tijdens de zwangerschap leidt in ##%van de gevallen tot prematuriteit of perinatale sterfte.
591
nvog
in de #e lijn raadzaam om andere specialisten te consulteren afhankelijk van de klinische verschijnselen Daarnaast moeten alle patiënten met syfilis behalve op andere soa’s zeker ook getest worden op hivinfectie en indien negatief # maanden later opnieuw Zoals voor alle soa’s vormen personen met wisselende, onbeschermde seksuele contacten een risicogroep voor het verkrijgen van syfilis In <LOCATIE> zijn mannen met homoseksuele contacten verreweg de belangrijkste risicogroep Ook werken als of bezoek van sekswerker is een risicofactor Twee belangrijke patiëntengroepen kennen mogelijk een ernstiger en/of afwijkend beloop van een Het risico van een hiv-transmissie door een patiënt met syfilis is (afhankelijk van het klinisch stadium, in het bijzonder de aanwezigheid van een ulcus) # tot # keer zo hoog als zonder syfilis, omdat onder invloed van lokale factoren de hiv-#-RNA-concentratie in het sperma hoger is Patiënten met beide infecties zijn dus meer infectieus voor anderen Onbehandelde hiv-positieve personen hebben een verminderde immuniteit en zullen mogelijk gemakkelijker syfilis oplopen, die occasioneel ernstiger kan verlopen (in het bijzonder het optreden van oculaire en neurosyfilis) alhoewel hierover geen Bij zwangeren betreft het ernstiger beloop vooral de grote kans op transmissie van moeder naar kind De transmissiekans bij een zwangere die tijdens de zwangerschap een klinisch beeld heeft van een primaire of secundaire syfilis maar daar geen behandeling voor krijgt is vrijwel ###% De diagnose van een onbehandelde vroeglatente syfilis tijdens de zwangerschap leidt in ##%van de gevallen tot prematuriteit of perinatale sterfte latente syfilis heeft ##% tekenen van congenitale syfilis en de perinatale sterfte is verhoogd Ook wanneer een adequate behandeling gegeven wordt voor een primaire of secundaire syfilisinfectie tijdens een zwangerschap, voorkomt dit niet altijd transmissie naar het ongeboren kind Hoe later de behandeling gegeven wordt, hoe vaker transmissie lijkt op te treden (voorbeeld bij ## van de ## vrouwen die in het derde trimester een syfilisbehandeling kregen, werd alsnog transmissie naar het Syfilis komt wereldwijd voor met een incidentie van # miljoen nieuwe infecties per jaar (WHO, ###) Vooral in ontwikkelingslanden is syfilis nog altijd een belangrijke oorzaak van genitale ulcera Voorheen kwamen de meeste gevallen voor in Sub-Sahara-Afrika, waar bij zwangeren incidenties tussen # en ##% worden beschreven Sinds de hiv-epidemie wordt herpes simplex hier frequenter gevonden als oorzaak voor genitale ulcera dan syfilis In <PERSOON>-Europa en vooral in Rusland is na de val van de Berlijnse muur in ### een explosieve stijging geweest; tussen ### en ### steeg de incidentie van #,<DATUM> ### tot ##<DATUM> ### Op dit moment vindt een onrustbarende epidemie van syfilis plaats in China (Tucker, ###) Dit wordt geassocieerd met ontwrichting van gezinnen op het platteland, arbeidsmigratie naar de grote steden In de Verenigde Staten en West-Europa was er een geleidelijke daling van het aantal syfilisgevallen na de Tweede Wereldoorlog De introductie van penicilline en later gedragsverandering ten gevolge van aids hebben hiertoe bijgedragen In de Verenigde Staten waren er plannen om syfilis te eradiceren.
599
nvog
en de perinatale sterfte is verhoogd Ook wanneer een adequate behandeling gegeven wordt voor een primaire of secundaire syfilisinfectie tijdens een zwangerschap, voorkomt dit niet altijd transmissie naar het ongeboren kind Hoe later de behandeling gegeven wordt, hoe vaker transmissie lijkt op te treden (voorbeeld bij ## van de ## vrouwen die in het derde trimester een syfilisbehandeling kregen, werd alsnog transmissie naar het Syfilis komt wereldwijd voor met een incidentie van # miljoen nieuwe infecties per jaar (WHO, ###) Vooral in ontwikkelingslanden is syfilis nog altijd een belangrijke oorzaak van genitale ulcera Voorheen kwamen de meeste gevallen voor in Sub-Sahara-Afrika, waar bij zwangeren incidenties tussen # en ##% worden beschreven Sinds de hiv-epidemie wordt herpes simplex hier frequenter gevonden als oorzaak voor genitale ulcera dan syfilis In <PERSOON>-Europa en vooral in Rusland is na de val van de Berlijnse muur in ### een explosieve stijging geweest; tussen ### en ### steeg de incidentie van #,<DATUM> ### tot ##<DATUM> ### Op dit moment vindt een onrustbarende epidemie van syfilis plaats in China (Tucker, ###) Dit wordt geassocieerd met ontwrichting van gezinnen op het platteland, arbeidsmigratie naar de grote steden In de Verenigde Staten en West-Europa was er een geleidelijke daling van het aantal syfilisgevallen na de Tweede Wereldoorlog De introductie van penicilline en later gedragsverandering ten gevolge van aids hebben hiertoe bijgedragen In de Verenigde Staten waren er plannen om syfilis te eradiceren West-Europa sprake van een snelle en forse toename van het aantal gevallen van infectieuze syfilis, vooral in de genoemde risicogroepen (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; De incidentie in Europa nam van ### tot ### toe tot #,# per ## ### personen Vanaf ### is de incidentie weer dalende, met uitzondering van de incidentie onder MSM In ### werden <DATUM> gevallen van syfilis vastgesteld in ## EU/EEA-lidstaten Dit kwam overeen met een stijging van #,<DATUM> ### inwoners in ### naar #,<DATUM> ### in ### Twee derde van de diagnoses werd onder Na een daling in syfilis is er de laatste jaren weer een stijgende trend, hoofdzakelijk onder MSM (<INSTELLING>, ###b) In <LOCATIE> werden aanvankelijk dezelfde trends als in de rest van West-Europa gezien een geleidelijke daling van het aantal nieuwe gevallen van syfilis tot midden jaren negentig Midden jaren negentig werd syfilis nog maar zó zelden gediagnosticeerd dat eradicatie mogelijk werd geacht Dit werd echter tenietgedaan door de zeer scherpe stijging in het aantal nieuwe syfilisgevallen die zich voordeed in de tweede helft van de jaren negentig in <LOCATIE> en <LEEFTIJD> jaar later ook in de rest Het aantal gevallen van congenitale syfilis in <LOCATIE> blijft zeer beperkt (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Tot ### was congenitale syfilis een aangifteplichtige ziekte In de afgelopen <LEEFTIJD> jaar heeft het <INSTELLING>/CIb circa ##-## aangiftes per jaar ontvangen, waarbij er #-# congenitale infecties per jaar worden vastgesteld.
695
nvog
van infectieuze syfilis, vooral in de genoemde risicogroepen (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; De incidentie in Europa nam van ### tot ### toe tot #,# per ## ### personen Vanaf ### is de incidentie weer dalende, met uitzondering van de incidentie onder MSM In ### werden <DATUM> gevallen van syfilis vastgesteld in ## EU/EEA-lidstaten Dit kwam overeen met een stijging van #,<DATUM> ### inwoners in ### naar #,<DATUM> ### in ### Twee derde van de diagnoses werd onder Na een daling in syfilis is er de laatste jaren weer een stijgende trend, hoofdzakelijk onder MSM (<INSTELLING>, ###b) In <LOCATIE> werden aanvankelijk dezelfde trends als in de rest van West-Europa gezien een geleidelijke daling van het aantal nieuwe gevallen van syfilis tot midden jaren negentig Midden jaren negentig werd syfilis nog maar zó zelden gediagnosticeerd dat eradicatie mogelijk werd geacht Dit werd echter tenietgedaan door de zeer scherpe stijging in het aantal nieuwe syfilisgevallen die zich voordeed in de tweede helft van de jaren negentig in <LOCATIE> en <LEEFTIJD> jaar later ook in de rest Het aantal gevallen van congenitale syfilis in <LOCATIE> blijft zeer beperkt (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Tot ### was congenitale syfilis een aangifteplichtige ziekte In de afgelopen <LEEFTIJD> jaar heeft het <INSTELLING>/CIb circa ##-## aangiftes per jaar ontvangen, waarbij er #-# congenitale infecties per jaar worden vastgesteld De meldingsplicht van syfilis is per <DATUM> vervallen Tot die tijd werden jaarlijks ### à ### gevallen gemeld Sinds december ### geldt voor alle artsen een meldplicht aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen van syfilis vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V paragraaf #, Artikel <DATUM> Zie voor dit onderdeel ook hoofdstuk <PERSOON> bij syfilis is een prioriteit (zie tabel #<PERSOON>-draaiboek partnermanagement) De behandeling van een patiënt met syfilis is pas compleet als er ook contactonderzoek en partnerwaarschuwing plaatsvindt Hierbij dient men er op te letten dat bij een primaire syfilis de serologie nog negatief kan zijn en dat de diagnose op klinische gronden, eventueel aangevuld met donkerveldmicroscopie en NAAT-syfilis, gesteld moet worden Geïnfecteerde partners dienen uiteraard volgens protocol behandeld te worden Over het algemeen kan men, gezien de incubatietijd, het volgende stellen Bij primaire syfilis is het zinvol de partners van de afgelopen # maanden te waarschuwen en Bij secundaire syfilis is het zinvol de partners van de afgelopen # maanden te waarschuwen en Bij latente syfilis is het zinvol de partners van de afgelopen ## maanden te waarschuwen en Bij latente late syfilis en tertiaire syfilis is het zinvol om in een langdurige relatie de partner en eventuele kinderen van vrouwelijke patiënten te waarschuwen en eventueel te behandelen (Kohl, <INSTELLING> seksuele gezondheid van de GGD kan ondersteunen bij partnerwaarschuwing In een.
670
nvog
vervallen Tot die tijd werden jaarlijks ### à ### gevallen gemeld Sinds december ### geldt voor alle artsen een meldplicht aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen van syfilis vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V paragraaf #, Artikel <DATUM> Zie voor dit onderdeel ook hoofdstuk <PERSOON> bij syfilis is een prioriteit (zie tabel #<PERSOON>-draaiboek partnermanagement) De behandeling van een patiënt met syfilis is pas compleet als er ook contactonderzoek en partnerwaarschuwing plaatsvindt Hierbij dient men er op te letten dat bij een primaire syfilis de serologie nog negatief kan zijn en dat de diagnose op klinische gronden, eventueel aangevuld met donkerveldmicroscopie en NAAT-syfilis, gesteld moet worden Geïnfecteerde partners dienen uiteraard volgens protocol behandeld te worden Over het algemeen kan men, gezien de incubatietijd, het volgende stellen Bij primaire syfilis is het zinvol de partners van de afgelopen # maanden te waarschuwen en Bij secundaire syfilis is het zinvol de partners van de afgelopen # maanden te waarschuwen en Bij latente syfilis is het zinvol de partners van de afgelopen ## maanden te waarschuwen en Bij latente late syfilis en tertiaire syfilis is het zinvol om in een langdurige relatie de partner en eventuele kinderen van vrouwelijke patiënten te waarschuwen en eventueel te behandelen (Kohl, <INSTELLING> seksuele gezondheid van de GGD kan ondersteunen bij partnerwaarschuwing In een <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten Alle seksuele partners van een patiënt met een vroeg (infectieus) syfilisstadium dienen onderzocht te worden op syfilis en directe behandeling voor syfilis te worden aangeboden in afwachting van de definitieve screeninguitslagen Hiermee wordt op de kortst mogelijke termijn de infectieketen Voor details betreffende partnerbehandeling, zie tabel C<DATUM> in hoofdstuk C# Ex-sekspartners van )## dagen geleden testen en behandelen indien positief Blootstelling aan indexcliënt met L#, L# of LLR in de laatste ## dagen sekspartner kan nog negatief zijn en dient presumptief behandeld te worden en serologisch vervolgd (huidig en ex/los Als huidige sekspartner niet meebehandeld wil worden kan driewekelijks screeningstest gedaan NB Negatieve partners hertesten # weken en ## weken na laatste sekscontact Voorlichting en persoonlijke hygiëne zijn verder van belang Contact met laesies of geïnfecteerd materiaal dient vermeden te worden Bij behandeling van syfilis verdwijnt de besmettelijkheid snel, waarschijnlijk binnen enkele dagen Tot # week nadat de indexpatiënt en zijn/haar huidige partner(s) behandeld zijn, wordt seksueel contact afgeraden en niet voordat zichtbare laesies genezen zijn Als dit niet mogelijk is, in ieder geval met condooms en/of beflapjes vrijen Men moet weten dat voor Tot slot dienen alle patiënten met syfilis ook getest te worden op andere soa’s en altijd op hiv (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; CDC, - penicilline G (benzylpenicilline) i m , afhankelijk van het stadium (voor preparaten, doseringen en bij een contra-indicatie voor penicilline kan doxycycline worden gegeven.
593
nvog
Alle seksuele partners van een patiënt met een vroeg (infectieus) syfilisstadium dienen onderzocht te worden op syfilis en directe behandeling voor syfilis te worden aangeboden in afwachting van de definitieve screeninguitslagen Hiermee wordt op de kortst mogelijke termijn de infectieketen Voor details betreffende partnerbehandeling, zie tabel C<DATUM> in hoofdstuk C# Ex-sekspartners van )## dagen geleden testen en behandelen indien positief Blootstelling aan indexcliënt met L#, L# of LLR in de laatste ## dagen sekspartner kan nog negatief zijn en dient presumptief behandeld te worden en serologisch vervolgd (huidig en ex/los Als huidige sekspartner niet meebehandeld wil worden kan driewekelijks screeningstest gedaan NB Negatieve partners hertesten # weken en ## weken na laatste sekscontact Voorlichting en persoonlijke hygiëne zijn verder van belang Contact met laesies of geïnfecteerd materiaal dient vermeden te worden Bij behandeling van syfilis verdwijnt de besmettelijkheid snel, waarschijnlijk binnen enkele dagen Tot # week nadat de indexpatiënt en zijn/haar huidige partner(s) behandeld zijn, wordt seksueel contact afgeraden en niet voordat zichtbare laesies genezen zijn Als dit niet mogelijk is, in ieder geval met condooms en/of beflapjes vrijen Men moet weten dat voor Tot slot dienen alle patiënten met syfilis ook getest te worden op andere soa’s en altijd op hiv (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###; CDC, - penicilline G (benzylpenicilline) i m , afhankelijk van het stadium (voor preparaten, doseringen en bij een contra-indicatie voor penicilline kan doxycycline worden gegeven Een lage en continue serumspiegel voor penicilline gedurende enkele weken is voldoende voor behandeling Indien er sprake is van penicilline-allergie zinvol omdat de VDRL/RPR daling vaak pas na moet bij de behandeling syfilis tijdens de maanden tot een jaar optreedt voor eerste # dagen en daarna elke # uur VDRL/RPR #-maandelijks gedurende <LEEFTIJD> jaar Laat latent of latent van onbepaalde duur audiologisch onderzoek De voorbije jaren was er meermaals een tekort aan benzylpenicilline G en ook aan zijn onder andere Tardocillin® met eenzelfde dosering als Penidural® Bij (goed gedocumenteerde) overgevoeligheid voor penicilline is bij vroege syfilis (stadium #, # en vroeg latente syfilis) doxycycline ### mg p o , # dd gedurende ## dagen een alternatief en bij laat latente syfilis of syfilis van onbepaalde duur doxycycline ### mg p o , # dd gedurende ## dagen (<PERSOON> behandeling van neurosyfilis is # gram ceftriaxon i v gedurende ## dagen een alternatief Dit geldt echter niet voor zwangeren en voor de behandeling van neurosyfilis Bij hiv-positieve patiënten is, met alternatieve middelen anders dan penicilline, goede nacontrole noodzakelijk, omdat therapiefalen in deze groep vaker wordt gerapporteerd Hier blijft penicilline het middel van voorkeur Voor de behandeling van syfilis is het niet geschikt om benzathine benzylpenicilline (Penidural®) te vervangen door een combinatie van procaïne penicilline (Bicilline®) en orale penicilline (Broxil®), Ten gevolge van het massaal vrijkomen van pyrogenen uit gedode treponema’s kunnen enkele uren na aanvang van de behandeling koorts, koude rillingen en bloeddrukdaling optreden.
615
nvog
serumspiegel voor penicilline gedurende enkele weken is voldoende voor behandeling Indien er sprake is van penicilline-allergie zinvol omdat de VDRL/RPR daling vaak pas na moet bij de behandeling syfilis tijdens de maanden tot een jaar optreedt voor eerste # dagen en daarna elke # uur VDRL/RPR #-maandelijks gedurende <LEEFTIJD> jaar Laat latent of latent van onbepaalde duur audiologisch onderzoek De voorbije jaren was er meermaals een tekort aan benzylpenicilline G en ook aan zijn onder andere Tardocillin® met eenzelfde dosering als Penidural® Bij (goed gedocumenteerde) overgevoeligheid voor penicilline is bij vroege syfilis (stadium #, # en vroeg latente syfilis) doxycycline ### mg p o , # dd gedurende ## dagen een alternatief en bij laat latente syfilis of syfilis van onbepaalde duur doxycycline ### mg p o , # dd gedurende ## dagen (<PERSOON> behandeling van neurosyfilis is # gram ceftriaxon i v gedurende ## dagen een alternatief Dit geldt echter niet voor zwangeren en voor de behandeling van neurosyfilis Bij hiv-positieve patiënten is, met alternatieve middelen anders dan penicilline, goede nacontrole noodzakelijk, omdat therapiefalen in deze groep vaker wordt gerapporteerd Hier blijft penicilline het middel van voorkeur Voor de behandeling van syfilis is het niet geschikt om benzathine benzylpenicilline (Penidural®) te vervangen door een combinatie van procaïne penicilline (Bicilline®) en orale penicilline (Broxil®), Ten gevolge van het massaal vrijkomen van pyrogenen uit gedode treponema’s kunnen enkele uren na aanvang van de behandeling koorts, koude rillingen en bloeddrukdaling optreden van voorbijgaande aard en staat bekend als de reactie van Jarisch-Herxheimer; deze wordt voornamelijk gezien bij de behandeling van patiënten met syfilis met een hoge bacterieload zoals bij een hoge VDRL/RPR-titer en in het tweede stadium Deze bijwerking kan bij zwangeren een vroegtijdige partus veroorzaken en foetale nood, maar dit is geen reden om de syfilisbehandeling te onthouden Antiypyretica kunnen gegeven worden om de symptomen te onderdrukken # Neonaten met bewezen of zeer waarschijnlijke congenitale syfilis - Waterige, kristallijne penicilline G ### ###-### ### IE/kg/dag, toegediend als ## ### IE/kg i v ; elke ## uur gedurende de eerste # dagen na de geboorte en iedere # uur vanaf de achtste dag na de geboorte, gedurende een totaal van ## dagen gelijk is aan of lager dan het viervoudige van die van de moeder, waarbij de moeder niet behandeld is, inadequaat behandeld is of de behandeling niet gedocumenteerd is; de moeder behandeld is met erytromycine of een ander niet-penicillinepreparaat; de moeder behandeld is binnen # weken voor de ## ### IE/kg i v , elke ## uur gedurende de eerste # dagen na de geboorte en iedere # uur vanaf Zodra neurosyfilis uitgesloten is, kan de behandeling gestaakt worden, mits ten minste eenmaal gelijk is aan of lager dan het viervoudige van die van de moeder, waarbij de moeder adequaat behandeld is tijdens de zwangerschap en eerder dan # weken voor de bevalling; de moeder geen.
615
nvog
van voorbijgaande aard en staat bekend als de reactie van Jarisch-Herxheimer; deze wordt voornamelijk gezien bij de behandeling van patiënten met syfilis met een hoge bacterieload zoals bij een hoge VDRL/RPR-titer en in het tweede stadium Deze bijwerking kan bij zwangeren een vroegtijdige partus veroorzaken en foetale nood, maar dit is geen reden om de syfilisbehandeling te onthouden Antiypyretica kunnen gegeven worden om de symptomen te onderdrukken # Neonaten met bewezen of zeer waarschijnlijke congenitale syfilis - Waterige, kristallijne penicilline G ### ###-### ### IE/kg/dag, toegediend als ## ### IE/kg i v ; elke ## uur gedurende de eerste # dagen na de geboorte en iedere # uur vanaf de achtste dag na de geboorte, gedurende een totaal van ## dagen gelijk is aan of lager dan het viervoudige van die van de moeder, waarbij de moeder niet behandeld is, inadequaat behandeld is of de behandeling niet gedocumenteerd is; de moeder behandeld is met erytromycine of een ander niet-penicillinepreparaat; de moeder behandeld is binnen # weken voor de ## ### IE/kg i v , elke ## uur gedurende de eerste # dagen na de geboorte en iedere # uur vanaf Zodra neurosyfilis uitgesloten is, kan de behandeling gestaakt worden, mits ten minste eenmaal gelijk is aan of lager dan het viervoudige van die van de moeder, waarbij de moeder adequaat behandeld is tijdens de zwangerschap en eerder dan # weken voor de bevalling; de moeder geen de moeder adequaat is zwangerschap en ten tijde van de bevalling stabiel laag bleef - geen behandeling nodig; als follow-up van de neonaat onzeker is, overweeg dan Na de behandeling dient opnieuw klinische (met name huidafwijkingen en neurologische syndromen zijn relevant) en serologische herevaluatie plaats te vinden Bij vroege vormen van syfilis (syfilis #, # niet-treponemale testtiter (ten opzichte van de waarde aan het begin van de behandeling) tijdens de follow-up is er mogelijk sprake van therapiefalen of een herinfectie Deze patiënten moeten opnieuw behandeld worden, nadat door middel van een liquoronderzoek (asymptomatische) neurosyfilis is Er wordt ook gesproken van therapiefalen wanneer na ## maanden geen viervoudige reductie in de niet-treponemale testtiters optreedt bij patiënten met primaire, secundaire, of vroege latente syfilis Zij dienen opnieuw getest te worden op hiv-infectie en ter uitsluiting van (asymptomatische) neurosyfilis ook op liquorafwijkingen Wanneer therapiefalen wordt vastgesteld (na uitsluiten van neurosyfilis) dient een nieuwe behandeling te worden gegeven maar dan met benzathinepenicilline G #,# miljoen IE i m eenmaal per week gedurende # weken in plaats van eenmalig (CDC, ###) Helaas leidt herbehandeling met # intramusculaire toedieningen van #,# miljoen IE benzathinebenzylpenicilline slechts bij een minderheid van de patiënten tot een verdere VDRL/RPR-daling (Seña, ###) Bij late latente syfilis wordt van therapiefalen gesproken indien er na ## maanden geen viervoudige titerdaling (tweeverdunning) van de VDRL of RPR is opgetreden Bij patiënten met een aanvangswaarde van de VDRL of RPR van # of # kan geen viervoudige titerdaling (tweeverdunning) worden vastgesteld.
626
nvog
bevalling stabiel laag bleef - geen behandeling nodig; als follow-up van de neonaat onzeker is, overweeg dan Na de behandeling dient opnieuw klinische (met name huidafwijkingen en neurologische syndromen zijn relevant) en serologische herevaluatie plaats te vinden Bij vroege vormen van syfilis (syfilis #, # niet-treponemale testtiter (ten opzichte van de waarde aan het begin van de behandeling) tijdens de follow-up is er mogelijk sprake van therapiefalen of een herinfectie Deze patiënten moeten opnieuw behandeld worden, nadat door middel van een liquoronderzoek (asymptomatische) neurosyfilis is Er wordt ook gesproken van therapiefalen wanneer na ## maanden geen viervoudige reductie in de niet-treponemale testtiters optreedt bij patiënten met primaire, secundaire, of vroege latente syfilis Zij dienen opnieuw getest te worden op hiv-infectie en ter uitsluiting van (asymptomatische) neurosyfilis ook op liquorafwijkingen Wanneer therapiefalen wordt vastgesteld (na uitsluiten van neurosyfilis) dient een nieuwe behandeling te worden gegeven maar dan met benzathinepenicilline G #,# miljoen IE i m eenmaal per week gedurende # weken in plaats van eenmalig (CDC, ###) Helaas leidt herbehandeling met # intramusculaire toedieningen van #,# miljoen IE benzathinebenzylpenicilline slechts bij een minderheid van de patiënten tot een verdere VDRL/RPR-daling (Seña, ###) Bij late latente syfilis wordt van therapiefalen gesproken indien er na ## maanden geen viervoudige titerdaling (tweeverdunning) van de VDRL of RPR is opgetreden Bij patiënten met een aanvangswaarde van de VDRL of RPR van # of # kan geen viervoudige titerdaling (tweeverdunning) worden vastgesteld extreem klein is, kan verdere behandeling achterwege blijven en wordt alleen bij viervoudige stijging van de VDRL/RPR-titer van therapiefalen gesproken Het nut van een standaardliquoronderzoek ter uitsluiting van neurosyfilis <LEEFTIJD> jaar na behandeling van late latente syfilis is niet bewezen Bovendien blijkt in de praktijk dit advies om na <LEEFTIJD> jaar een liquoronderzoek onderzoek te ondergaan zelden opgevolgd te worden of de vraag wordt door de neuroloog niet gehonoreerd Bij alle neonaten met een positieve VDRL/RPR dient deze na # en # maanden gecontroleerd te worden De titer in de non-treponemale serologie moet na # maanden gedaald zijn en na # maanden negatief Indien dat niet het geval is, raadpleeg een kinderinfectioloog Bij neonaten met een Blocker ME, Levine WC, St <PERSOON> ME HIV prevalence in patient with syphilis, United States Sex Booth J, <PERSOON> J, <PERSOON> panuveitis with retinal necrosis in an HIV positive man confirmed by Treponema pallidum <PERSOON>-A-<PERSOON> RAM Toename van vroege syfilis in een tippelzone in <LOCATIE> (###-###) en profylactische behandeling <PERSOON> en diagnoses van dermatologische soa-poliklinieken ###-### SOA bulletin CDC Syphilis In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) Cornut PL, Sobas CR, Perard L, De <PERSOON> HJ, <PERSOON>.
598
nvog
bij viervoudige stijging van de VDRL/RPR-titer van therapiefalen gesproken Het nut van een standaardliquoronderzoek ter uitsluiting van neurosyfilis <LEEFTIJD> jaar na behandeling van late latente syfilis is niet bewezen Bovendien blijkt in de praktijk dit advies om na <LEEFTIJD> jaar een liquoronderzoek onderzoek te ondergaan zelden opgevolgd te worden of de vraag wordt door de neuroloog niet gehonoreerd Bij alle neonaten met een positieve VDRL/RPR dient deze na # en # maanden gecontroleerd te worden De titer in de non-treponemale serologie moet na # maanden gedaald zijn en na # maanden negatief Indien dat niet het geval is, raadpleeg een kinderinfectioloog Bij neonaten met een Blocker ME, Levine WC, St <PERSOON> ME HIV prevalence in patient with syphilis, United States Sex Booth J, <PERSOON> J, <PERSOON> panuveitis with retinal necrosis in an HIV positive man confirmed by Treponema pallidum <PERSOON>-A-<PERSOON> RAM Toename van vroege syfilis in een tippelzone in <LOCATIE> (###-###) en profylactische behandeling <PERSOON> en diagnoses van dermatologische soa-poliklinieken ###-### SOA bulletin CDC Syphilis In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) Cornut PL, Sobas CR, Perard L, De <PERSOON> HJ, <PERSOON> sex and transmission of non-viral STIs Sex Transm Infect ###; ## Egglestone SI, Turner AJ Serological diagnosis of syphilis <PERSOON> PC Syfilis SOA bulletin ###; ## ##-## Ghanem KG, Erbelding EJ, <PERSOON-##> WW, Rompalo AM Doxycycline compared with benzathine penicillin for the treatment of early syphilis Clin Infect Dis ###; ## e##-e## Ghanem KG, Moore RD, Rompalo AM, Erbelding EJ, Zenilman JM, Gebo KA Lumbar puncture in HIV-infected patients with syphilis and no neurologic symptoms Clin Infect Dis ###; ## #<DATUM> Ghanem KG, Workowski KA Management of adult syphilis Clin Infect Dis ###; ## Suppl # <PERSOON-##> SM, Eaton ME, <PERSOON-##> R, et al <PERSOON-##> response of symptomatic neurosyphilis to high-dose intravenous penicillin in patients with human immunodeficiency virus infection <PERSOON-##> LM Comparison of a Treponema pallidum IgM immunoblot with a ##S fluorescent treponemal antibody absorption test for the diagnosis of <PERSOON-##> DH Pregnancy and bacterial sexually transmitted diseases In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th Edition Mc Graw-Hill, ### Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE, <PERSOON-##>.
591
nvog
Oral sex and transmission of non-viral STIs Sex Transm Infect ###; ## Egglestone SI, Turner AJ Serological diagnosis of syphilis <PERSOON> PC Syfilis SOA bulletin ###; ## ##-## Ghanem KG, Erbelding EJ, <PERSOON> WW, Rompalo AM Doxycycline compared with benzathine penicillin for the treatment of early syphilis Clin Infect Dis ###; ## e##-e## Ghanem KG, Moore RD, Rompalo AM, Erbelding EJ, Zenilman JM, Gebo KA Lumbar puncture in HIV-infected patients with syphilis and no neurologic symptoms Clin Infect Dis ###; ## #<DATUM> Ghanem KG, Workowski KA Management of adult syphilis Clin Infect Dis ###; ## Suppl # <PERSOON> SM, Eaton ME, <PERSOON> R, et al <PERSOON> response of symptomatic neurosyphilis to high-dose intravenous penicillin in patients with human immunodeficiency virus infection <PERSOON> LM Comparison of a Treponema pallidum IgM immunoblot with a ##S fluorescent treponemal antibody absorption test for the diagnosis of <PERSOON> DH Pregnancy and bacterial sexually transmitted diseases In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th Edition Mc Graw-Hill, ### Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE, <PERSOON> J Eur Acad Dermatol Venereol ###; ## ###-### Kohl KS, <PERSOON> of partner notification for syphiliscontrol Sex <PERSOON-##> F, <PERSOON-##> JM, Clumeck N HIV and syphilis when to perform a lumbar puncture Sex Trans Dis Marra CM, <PERSOON-##> DE, <PERSOON-##> J, <PERSOON-##> SH Cerebrospinal fluid abnormalities in patients with syphilis association with clinical and laboratory features <PERSOON-##> CM, <PERSOON-##> M, <PERSOON-##> SA Normalization of cerebrospinal fluid abnormalities after neurosyphilis therapy does HIV status matter? Clin Infect Dis ###; ## Marra ChM, <PERSOON-##> CL, Tantalo LC, Sahi SK, Lukehart SA Normalization of serum rapid regain titer predicts normalization of cerebrospinal fluid and clinical abnormalities after treatment for <PERSOON-##> rapid plasma reagin test cannot replace the venereal disease research laboratory test for neurosyphilis diagnosis Sex Transm Dis ###; ## ##<DATUM> Musher DM Neurosyphilis diagnosis and response to treatment editorial commentary <PERSOON-##> MAB.
554
nvog
J Eur Acad Dermatol Venereol ###; ## ###-### Kohl KS, <PERSOON> of partner notification for syphiliscontrol Sex <PERSOON> F, <PERSOON> JM, Clumeck N HIV and syphilis when to perform a lumbar puncture Sex Trans Dis Marra CM, <PERSOON> DE, <PERSOON> J, <PERSOON> SH Cerebrospinal fluid abnormalities in patients with syphilis association with clinical and laboratory features <PERSOON> CM, <PERSOON> M, <PERSOON> SA Normalization of cerebrospinal fluid abnormalities after neurosyphilis therapy does HIV status matter? Clin Infect Dis ###; ## Marra ChM, <PERSOON-##> CL, Tantalo LC, Sahi SK, Lukehart SA Normalization of serum rapid regain titer predicts normalization of cerebrospinal fluid and clinical abnormalities after treatment for <PERSOON-##> rapid plasma reagin test cannot replace the venereal disease research laboratory test for neurosyphilis diagnosis Sex Transm Dis ###; ## ##<DATUM> Musher DM Neurosyphilis diagnosis and response to treatment editorial commentary <PERSOON-##> MAB Red Book ### Report of the Committee on Infectious Diseases ##th Edition American Academy <INSTELLING> Draaiboek prenatale screening, infectieziekten en erythrocytenimmunisatie Versie # <DATUM> Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, ###a Rothenberg RB, Wasserheit JN, St <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> effect of treating sexually transmitted diseases on transmission of HIV in dually infected persons Sex Trans Dis ###; ## Schroeter AL, Turner RH, <PERSOON-##> WJ Therapy for incubating syphilis effectiviness of <PERSOON-##> K, <PERSOON-##> DH, <PERSOON-##> EW Response to therapy following retreatment of serofast early syphilis patients with benzathine penicillin <PERSOON-##> review with emphasis on clinical, epidemiologic, and some Sparling PF, Swartz MN, Musher DM, Healy BP Clinical manifestations of syphilis In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th <PERSOON-##> NP Polymerase chain reaction testing of vitreous in atypical ocular Tucker JD, <PERSOON-##> XS, Peeling RW Syphilis and social upheaval in <PERSOON-##> H Hiv en syfilis een synergie met slechte uitkomst SOA bulletin <PERSOON-##> AJJ Weer sterke toename van seksueel overdraagbare Van der Bij <PERSOON-##> Seksueel overdraagbare infecties In.
536
nvog
Red Book ### Report of the Committee on Infectious Diseases ##th Edition American Academy <INSTELLING> Draaiboek prenatale screening, infectieziekten en erythrocytenimmunisatie Versie # <DATUM> Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, ###a Rothenberg RB, Wasserheit JN, St <PERSOON> ME, <PERSOON> effect of treating sexually transmitted diseases on transmission of HIV in dually infected persons Sex Trans Dis ###; ## Schroeter AL, Turner RH, <PERSOON> WJ Therapy for incubating syphilis effectiviness of <PERSOON> K, <PERSOON> DH, <PERSOON> EW Response to therapy following retreatment of serofast early syphilis patients with benzathine penicillin <PERSOON> review with emphasis on clinical, epidemiologic, and some Sparling PF, Swartz MN, Musher DM, Healy BP Clinical manifestations of syphilis In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th <PERSOON> NP Polymerase chain reaction testing of vitreous in atypical ocular Tucker JD, <PERSOON> XS, Peeling RW Syphilis and social upheaval in <PERSOON-##> H Hiv en syfilis een synergie met slechte uitkomst SOA bulletin <PERSOON-##> AJJ Weer sterke toename van seksueel overdraagbare Van der Bij <PERSOON-##> Seksueel overdraagbare infecties In WHO Guidelines for the treatment of Treponema pallidum (syphilis) <PERSOON-##> AE, De <PERSOON-##> syphilis serological treatment response to doxycycline / Genitale herpes is de meest voorkomende ulceratieve soa in de westerse wereld (Looker, ###a; Looker, ###b) Herpes genitalis en andere vormen van herpessimplexvirusinfectie worden in klassieke gevallen gekenmerkt door typische in groepjes gelegen blaasjes die soms overgaan in pijnlijke erosies, soms met korstvorming en/of pussig beslag Het virus blijft latent aanwezig (zonder herpesvirussen Er zijn meer dan ### herpesvirussen, waarvan er minimaal # bij de mens voor kunnen komen De officiële benaming van herpesvirussen die infecties veroorzaken bij de mens is humaan herpesvirus (HHV), waarbij elk type een nummer heeft gekregen herpes labialis (koortslip) door herpessimplexvirus type # (HSV-#, officieel HHV-#); De herpessimplexvirussen type # en type # zijn nauw aan elkaar verwant en vertonen dezelfde De pathogenese van genitale herpes, dat door zowel HSV-# als HSV-# wordt veroorzaakt, verschilt niet van die van herpes labialis, die vooral wordt veroorzaakt door HSV-# Een primaire of primo-infectie treedt op wanneer er nooit eerder een herpesinfectie is geweest Is er in het verleden wel een labiale HSV-# of -#-infectie geweest, dan spreekt men van een eerste-episode-herpes genitalis Ook hier betreft het een contactinfectie, in dit geval met de huid of slijmvliezen van de anogenitale regio Op de plaats van de primaire infectie ontstaat een blaasje, dat na een ulceratief stadium uiteindelijk indroogt met korstvorming.
587
nvog
WHO Guidelines for the treatment of Treponema pallidum (syphilis) <PERSOON> AE, De <PERSOON> syphilis serological treatment response to doxycycline / Genitale herpes is de meest voorkomende ulceratieve soa in de westerse wereld (Looker, ###a; Looker, ###b) Herpes genitalis en andere vormen van herpessimplexvirusinfectie worden in klassieke gevallen gekenmerkt door typische in groepjes gelegen blaasjes die soms overgaan in pijnlijke erosies, soms met korstvorming en/of pussig beslag Het virus blijft latent aanwezig (zonder herpesvirussen Er zijn meer dan ### herpesvirussen, waarvan er minimaal # bij de mens voor kunnen komen De officiële benaming van herpesvirussen die infecties veroorzaken bij de mens is humaan herpesvirus (HHV), waarbij elk type een nummer heeft gekregen herpes labialis (koortslip) door herpessimplexvirus type # (HSV-#, officieel HHV-#); De herpessimplexvirussen type # en type # zijn nauw aan elkaar verwant en vertonen dezelfde De pathogenese van genitale herpes, dat door zowel HSV-# als HSV-# wordt veroorzaakt, verschilt niet van die van herpes labialis, die vooral wordt veroorzaakt door HSV-# Een primaire of primo-infectie treedt op wanneer er nooit eerder een herpesinfectie is geweest Is er in het verleden wel een labiale HSV-# of -#-infectie geweest, dan spreekt men van een eerste-episode-herpes genitalis Ook hier betreft het een contactinfectie, in dit geval met de huid of slijmvliezen van de anogenitale regio Op de plaats van de primaire infectie ontstaat een blaasje, dat na een ulceratief stadium uiteindelijk indroogt met korstvorming Na de primaire infectie nestelt het herpessimplexvirus zich door retrograad transport via axonen in het regionale sensibele dorsale ganglion, dat naast het ruggenmerg is gelegen Tijdens een primaire infectie met HSV worden humorale en cellulaire afweer opgebouwd Echter dit voorkomt reactivatie niet, doordat het virus zich verspreidt via zenuwcellen die slecht toegankelijk zijn voor het reactivatie plaats met virusuitscheiding langs de zenuw naar de huid of slijmvliezen in het verzorgingsgebied (<PERSOON> van latent virus kan door verschillende stimuli worden veroorzaakt zoals UV-licht, stress, menstruatie, koorts en immuunsuppressie De aard en ernst van de ziekteverschijnselen worden bepaald door het type HSV, gastheerspecifieke factoren zoals lokalisatie, vroegere niet-genitale HSV-infectie, geslacht, immuunstatus van de persoon en of er sprake is van een primo-infectie (meestal heftiger verloop) of een recidief Er is geen verschil Volgens de literatuur is slechts ##% van de nieuwe (primaire infectie) HSV-#-infecties symptomatisch; voor HSV-# ligt dit rond ##% De rest van de infecties, en dus de meerderheid van de genitale herpesinfecties, verloopt asymptomatisch of wordt niet als zodanig herkend Bij mannen zijn de Bij een symptomatische primo-infectie heeft ##% van de mannen en ##% van de vrouwen een prodromale fase, bestaande uit koorts, malaise en spierpijn (Holmes, ###) Hierna volgen bij vrouwen klachten als pijn, jeuk, dysurie, vaginale afscheiding en regionale lymfadenopathie Bij mannen komen ook urethritisklachten voor en kan de mictie zodanig pijnlijk verlopen dat urineretentie optreedt Zes tot # dagen na de eerste symptomen volgen de huid- en slijmvliesafwijkingen met soms.
617
nvog
het herpessimplexvirus zich door retrograad transport via axonen in het regionale sensibele dorsale ganglion, dat naast het ruggenmerg is gelegen Tijdens een primaire infectie met HSV worden humorale en cellulaire afweer opgebouwd Echter dit voorkomt reactivatie niet, doordat het virus zich verspreidt via zenuwcellen die slecht toegankelijk zijn voor het reactivatie plaats met virusuitscheiding langs de zenuw naar de huid of slijmvliezen in het verzorgingsgebied (<PERSOON> van latent virus kan door verschillende stimuli worden veroorzaakt zoals UV-licht, stress, menstruatie, koorts en immuunsuppressie De aard en ernst van de ziekteverschijnselen worden bepaald door het type HSV, gastheerspecifieke factoren zoals lokalisatie, vroegere niet-genitale HSV-infectie, geslacht, immuunstatus van de persoon en of er sprake is van een primo-infectie (meestal heftiger verloop) of een recidief Er is geen verschil Volgens de literatuur is slechts ##% van de nieuwe (primaire infectie) HSV-#-infecties symptomatisch; voor HSV-# ligt dit rond ##% De rest van de infecties, en dus de meerderheid van de genitale herpesinfecties, verloopt asymptomatisch of wordt niet als zodanig herkend Bij mannen zijn de Bij een symptomatische primo-infectie heeft ##% van de mannen en ##% van de vrouwen een prodromale fase, bestaande uit koorts, malaise en spierpijn (Holmes, ###) Hierna volgen bij vrouwen klachten als pijn, jeuk, dysurie, vaginale afscheiding en regionale lymfadenopathie Bij mannen komen ook urethritisklachten voor en kan de mictie zodanig pijnlijk verlopen dat urineretentie optreedt Zes tot # dagen na de eerste symptomen volgen de huid- en slijmvliesafwijkingen met soms De laesies duren bij een primo-infectie #-## dagen en genezen zonder littekens Men dient rekening te houden met atypische laesies, die zich presenteren als fissuren, furunkels, plaatselijke erytheem, lineaire ulceraties of Verder kan een herpetische proctitis ontstaan, met anorectale pijn, obstipatie en ulcererende Bij mannen zijn de laesies voornamelijk gelegen op de schacht van de penis met uitzondering van de anorectale herpes) Bij vrouwen zijn de laesies verspreid over de hele vulva en het perineum (Wald, ###) Minder bekend is dat bij vrouwen ook de cervix uteri vaak betrokken is bij een primo-infectie Dit kan zeer pijnlijk zijn, waardoor een onderzoek van de cervix in speculo niet goed mogelijk is en de HSV is in een veel uitgebreider gebied aantoonbaar dan alleen het gebied van de zichtbare laesies (Tata, ###) De frequentie van de recidieven wisselt sterk, afhankelijk van het virustype en de lokalisatie Het gemiddelde aantal recidieven is na een eerste episode zeer variabel met een mediaan van # per jaar voor HSV-# en # per jaar voor HSV-# (Laferty, ###; Benedetti, ###; Engelberg, ###) Bij de meeste patiënten is er een afname in de tijd en in ernst, maar ook dit patroon is zeer variabel (Benedetti, ###) Bij HSV-# neemt het aantal recidieven af na het eerste jaar, maar blijft Complicaties van een genitale herpesinfectie treden vrijwel alleen op bij een primaire infectie met HSV-# of HSV-# Een voorbeeld is aseptische meningitis (nekstijfheid, hoofdpijn en fotofobie), die vaker bij HSV-# dan bij HSV-# voorkomt.
632
nvog
een primo-infectie #-## dagen en genezen zonder littekens Men dient rekening te houden met atypische laesies, die zich presenteren als fissuren, furunkels, plaatselijke erytheem, lineaire ulceraties of Verder kan een herpetische proctitis ontstaan, met anorectale pijn, obstipatie en ulcererende Bij mannen zijn de laesies voornamelijk gelegen op de schacht van de penis met uitzondering van de anorectale herpes) Bij vrouwen zijn de laesies verspreid over de hele vulva en het perineum (Wald, ###) Minder bekend is dat bij vrouwen ook de cervix uteri vaak betrokken is bij een primo-infectie Dit kan zeer pijnlijk zijn, waardoor een onderzoek van de cervix in speculo niet goed mogelijk is en de HSV is in een veel uitgebreider gebied aantoonbaar dan alleen het gebied van de zichtbare laesies (Tata, ###) De frequentie van de recidieven wisselt sterk, afhankelijk van het virustype en de lokalisatie Het gemiddelde aantal recidieven is na een eerste episode zeer variabel met een mediaan van # per jaar voor HSV-# en # per jaar voor HSV-# (Laferty, ###; Benedetti, ###; Engelberg, ###) Bij de meeste patiënten is er een afname in de tijd en in ernst, maar ook dit patroon is zeer variabel (Benedetti, ###) Bij HSV-# neemt het aantal recidieven af na het eerste jaar, maar blijft Complicaties van een genitale herpesinfectie treden vrijwel alleen op bij een primaire infectie met HSV-# of HSV-# Een voorbeeld is aseptische meningitis (nekstijfheid, hoofdpijn en fotofobie), die vaker bij HSV-# dan bij HSV-# voorkomt optreden Symptomen van de autonome dysfunctie kunnen zijn hyperesthesie of anesthesie in de lumbale of sacrale regio en urineretentie (het syndroom van Elsberg) of obstipatie Primaire infecties bij zwangeren kunnen asymptomatisch verlopen Twee derde van de zwangeren, seropositief voor HSV-#, bleek geen ulceraties gehad te hebben (<PERSOON>, ###) HSV-# en HSV-# infectie kunnen bij neonaten milde tot zeer ernstige symptomen geven Er zijn # klinische verschijningsvormen van neonatale herpes te onderscheiden (<PERSOON> eerste vorm blijft de infectie beperkt tot de huid en de slijmvliezen van ogen en/of mond (in de Engelstalige literatuur Skin Eye Mouth (SEM) manifestatie genoemd) De gemiddelde incubatieduur is dan <DATUM> dagen Een lokale infectie heeft een veel betere prognose, maar kan gepaard gaan met oogschade, waaronder herpes keratitis Neurologische schade, waaronder De tweede verschijningsvorm van neonatale herpes met een gemiddelde incubatieduur van <DATUM> weken betreft een infectie van het centraal zenuwstelsel met of zonder betrokkenheid van de huid/slijmvliezen Bij alleen symptomen van een infectie van het centraal zenuwstelsel is de mortaliteit )##% Maar een derde van de kinderen met centraal zenuwstelsel betrokkenheid heeft een normale ontwikkeling HSV-# infectie heeft een slechtere prognose dan HSV-# besmetting De derde klinische vorm met een incubatieduur van <DATUM> dagen betreft een gegeneraliseerde infectie waarbij zowel huid, slijmvliezen, lever, bijnieren, longen als centraal zenuwstelsel aangetast zijn De symptomen bij deze vorm zijn meestal algemene verschijnselen als koorts, sufheid, slecht drinken, braken en ademhalingsproblemen.
623
nvog
autonome dysfunctie kunnen zijn hyperesthesie of anesthesie in de lumbale of sacrale regio en urineretentie (het syndroom van Elsberg) of obstipatie Primaire infecties bij zwangeren kunnen asymptomatisch verlopen Twee derde van de zwangeren, seropositief voor HSV-#, bleek geen ulceraties gehad te hebben (<PERSOON>, ###) HSV-# en HSV-# infectie kunnen bij neonaten milde tot zeer ernstige symptomen geven Er zijn # klinische verschijningsvormen van neonatale herpes te onderscheiden (<PERSOON> eerste vorm blijft de infectie beperkt tot de huid en de slijmvliezen van ogen en/of mond (in de Engelstalige literatuur Skin Eye Mouth (SEM) manifestatie genoemd) De gemiddelde incubatieduur is dan <DATUM> dagen Een lokale infectie heeft een veel betere prognose, maar kan gepaard gaan met oogschade, waaronder herpes keratitis Neurologische schade, waaronder De tweede verschijningsvorm van neonatale herpes met een gemiddelde incubatieduur van <DATUM> weken betreft een infectie van het centraal zenuwstelsel met of zonder betrokkenheid van de huid/slijmvliezen Bij alleen symptomen van een infectie van het centraal zenuwstelsel is de mortaliteit )##% Maar een derde van de kinderen met centraal zenuwstelsel betrokkenheid heeft een normale ontwikkeling HSV-# infectie heeft een slechtere prognose dan HSV-# besmetting De derde klinische vorm met een incubatieduur van <DATUM> dagen betreft een gegeneraliseerde infectie waarbij zowel huid, slijmvliezen, lever, bijnieren, longen als centraal zenuwstelsel aangetast zijn De symptomen bij deze vorm zijn meestal algemene verschijnselen als koorts, sufheid, slecht drinken, braken en ademhalingsproblemen shock, anemie, pneumonie, convulsies, hepatomegalie, encefalitis en meningitis Bij een gegeneraliseerde infectie is de sterfte zonder antivirale therapie hoog ()##%) met fulminant leverfalen of multiorgaanfalen en bestaat er een grote kans op restverschijnselen Slechts in ongeveer ##% van de gevallen van neonatale herpes zijn blaasjes aanwezig, zodat de diagnose vaak moeilijk te stellen is Herkennen van de symptomen en snelle start van behandeling Bij oudere kinderen en adolescenten verloopt een infectie met HSV veelal asymptomatisch Bij genitale herpes verloopt de infectie vergelijkbaar als bij volwassenen Na een primaire infectie ontstaan antistoffen die wel beschermen tegen een re-infectie, maar recidieven niet kunnen voorkomen De IgG-antistoffen en specifieke geheugen-T-cellen worden transplacentair overgedragen van moeder op kind Het is echter onbekend welke mate van bescherming deze bieden Bovendien is het zo dat HSV-# en -# kruisreagerende antistoffen induceren, die gedeeltelijke kruisbescherming bieden en die de ernst van een eerste-ziekte-episode verminderen, maar geen invloed hebben op het aantal recidieven Genitale herpes ontstaat via seksueel contact genitogenitaal, anogenitaal of orogenitaal Dit laatste verklaart hoe HSV-# genitale herpes kan veroorzaken en HSV-# labiale herpes Van moeder op kind kan besmetting op de volgende manieren geschieden prenataal (#% is transplacentair, durante partu (##-##% is ascenderend bij langdurig gebroken vliezen of tijdens de Ook kan neonatale herpes ontstaan via besmetting door iemand anders met een labiale herpesinfectie, bijvoorbeeld door knuffelen of zoenen van het kind (‘kiss of death’) Infectie van de handen van medisch of verpleegkundig personeel door contact met een HSV-drager,.
606
nvog
Bij een gegeneraliseerde infectie is de sterfte zonder antivirale therapie hoog ()##%) met fulminant leverfalen of multiorgaanfalen en bestaat er een grote kans op restverschijnselen Slechts in ongeveer ##% van de gevallen van neonatale herpes zijn blaasjes aanwezig, zodat de diagnose vaak moeilijk te stellen is Herkennen van de symptomen en snelle start van behandeling Bij oudere kinderen en adolescenten verloopt een infectie met HSV veelal asymptomatisch Bij genitale herpes verloopt de infectie vergelijkbaar als bij volwassenen Na een primaire infectie ontstaan antistoffen die wel beschermen tegen een re-infectie, maar recidieven niet kunnen voorkomen De IgG-antistoffen en specifieke geheugen-T-cellen worden transplacentair overgedragen van moeder op kind Het is echter onbekend welke mate van bescherming deze bieden Bovendien is het zo dat HSV-# en -# kruisreagerende antistoffen induceren, die gedeeltelijke kruisbescherming bieden en die de ernst van een eerste-ziekte-episode verminderen, maar geen invloed hebben op het aantal recidieven Genitale herpes ontstaat via seksueel contact genitogenitaal, anogenitaal of orogenitaal Dit laatste verklaart hoe HSV-# genitale herpes kan veroorzaken en HSV-# labiale herpes Van moeder op kind kan besmetting op de volgende manieren geschieden prenataal (#% is transplacentair, durante partu (##-##% is ascenderend bij langdurig gebroken vliezen of tijdens de Ook kan neonatale herpes ontstaan via besmetting door iemand anders met een labiale herpesinfectie, bijvoorbeeld door knuffelen of zoenen van het kind (‘kiss of death’) Infectie van de handen van medisch of verpleegkundig personeel door contact met een HSV-drager, De besmettelijke periode is niet goed vast te stellen Bij aanwezigheid van laesies is tot ## dagen na ontstaan nog HSV aantoonbaar Ook zonder aanwezigheid van laesies kunnen patiënten echter nog De besmettelijkheid is het hoogst vlak voor, tijdens en vlak na de symptomatische periode Bij vaginale coïtus is de transmissiekans hoger van mannen naar vrouwen dan andersom De transmissie Bij monogame serodiscordante paren waarvan bekend was dat er # partner HSV-seropositief was, Bij symptomatische patiënten is bij ##% HSV-# aantoonbaar; bij asymptomatische patiënten is dat ##% Dat betekent dat dus ook bij asymptomatische patiënten virusuitscheiding plaats kan vinden HSV wordt periodiek in episoden uitgescheiden, HSV-virusdetectie is mogelijk tot # dagen bij patiënten met laesies en tot # dagen bij patiënten zonder frequente laesies (Corey, ###; Tronstein, ###) De uitscheiding van HSV-# wordt gekenmerkt door een snelle toe- en ook weer afname van virale load waarbij er een extreme variatie is in hoogte van virale load en de duur van verschillende episoden Het netto-effect is zeer frequente perioden van uitscheiding met hoge virale loads (Schiffer, ###) De meerderheid van de besmettingen blijkt via asymptomatische dragers te gebeuren Het herpessimplexvirus wordt snel geïnactiveerd bij kamertemperatuur en in droge omstandigheden Aerogene besmetting vindt dan ook niet plaats Borstvoeding is mogelijk indien geen laesies in dermatomen van het borstgebied (thoracaal # t/m #) en actieve laesies elders zijn afgeplakt/gedekt Met behulp van een goede (seksuele) anamnese en het klinische beeld kan bij een typisch verlopende herpesgenitalisinfectie een klinische diagnose gesteld worden.
615
nvog
te stellen Bij aanwezigheid van laesies is tot ## dagen na ontstaan nog HSV aantoonbaar Ook zonder aanwezigheid van laesies kunnen patiënten echter nog De besmettelijkheid is het hoogst vlak voor, tijdens en vlak na de symptomatische periode Bij vaginale coïtus is de transmissiekans hoger van mannen naar vrouwen dan andersom De transmissie Bij monogame serodiscordante paren waarvan bekend was dat er # partner HSV-seropositief was, Bij symptomatische patiënten is bij ##% HSV-# aantoonbaar; bij asymptomatische patiënten is dat ##% Dat betekent dat dus ook bij asymptomatische patiënten virusuitscheiding plaats kan vinden HSV wordt periodiek in episoden uitgescheiden, HSV-virusdetectie is mogelijk tot # dagen bij patiënten met laesies en tot # dagen bij patiënten zonder frequente laesies (Corey, ###; Tronstein, ###) De uitscheiding van HSV-# wordt gekenmerkt door een snelle toe- en ook weer afname van virale load waarbij er een extreme variatie is in hoogte van virale load en de duur van verschillende episoden Het netto-effect is zeer frequente perioden van uitscheiding met hoge virale loads (Schiffer, ###) De meerderheid van de besmettingen blijkt via asymptomatische dragers te gebeuren Het herpessimplexvirus wordt snel geïnactiveerd bij kamertemperatuur en in droge omstandigheden Aerogene besmetting vindt dan ook niet plaats Borstvoeding is mogelijk indien geen laesies in dermatomen van het borstgebied (thoracaal # t/m #) en actieve laesies elders zijn afgeplakt/gedekt Met behulp van een goede (seksuele) anamnese en het klinische beeld kan bij een typisch verlopende herpesgenitalisinfectie een klinische diagnose gesteld worden primo-/eerste-episode-infectie, of een heftig recidief is niet goed mogelijk omdat ook patiënten die een een (ernstig) recidief Differentiaaldiagnostisch komen vooral de andere ulceratieve soa’s in De blaasjes doorlopen verschillende stadia Een blaasje kan spontaan opengaan of door krabben, en zo het aspect van een ulcus aannemen Als de blaasinhoud daarna opdroogt, treedt het crusteuze stadium in, waarin weinig tot geen infectieus virus meer wordt uitgescheiden Daarna geneest de laesie doorgaans restloos De totale duur kan variëren van # tot # dagen Bij het opnemen van de anamnese zal men zeker vragen of de patiënt deze (vroege) symptomen De eerste keus voor het aantonen van het virus is de nucleïnezuuramplificatietest (NAAT) Met een swab kan langs de basis van de laesie of het vocht van een blaasje worden gegaan Deze techniek wordt aanbevolen als diagnosticum bij genitale herpes en voor het onderzoek van liquor bij verdenking op HSV-meningitis (Patel, ###) Hierbij bestaat de mogelijkheid in sommige laboratoria om een onderscheid te maken tussen type #- en type #-herpesvirus Bij afwezigheid van laesies sluit een negatieve NAAT een HSV-infectie niet uit, aangezien het virus zich intermitterend verspreidt Bij een orgaan- of gegeneraliseerde herpesinfectie zoals hepatitis is een HSV-viraleloadbepaling in bloed De viruskweek, voorheen beschouwd als de gouden standaard, is minder sensitief dan nucleïnezuurtechnieken en meer afhankelijk van transportomstandigheden en stadium van de laesie Viruskweek wordt daarom in de routine achterwege gelaten (Wald, ###) Bij patiënten met afweerstoornissen of ernstige therapieresistente recidieven kan het van belang zijn om.
616
nvog
heftig recidief is niet goed mogelijk omdat ook patiënten die een een (ernstig) recidief Differentiaaldiagnostisch komen vooral de andere ulceratieve soa’s in De blaasjes doorlopen verschillende stadia Een blaasje kan spontaan opengaan of door krabben, en zo het aspect van een ulcus aannemen Als de blaasinhoud daarna opdroogt, treedt het crusteuze stadium in, waarin weinig tot geen infectieus virus meer wordt uitgescheiden Daarna geneest de laesie doorgaans restloos De totale duur kan variëren van # tot # dagen Bij het opnemen van de anamnese zal men zeker vragen of de patiënt deze (vroege) symptomen De eerste keus voor het aantonen van het virus is de nucleïnezuuramplificatietest (NAAT) Met een swab kan langs de basis van de laesie of het vocht van een blaasje worden gegaan Deze techniek wordt aanbevolen als diagnosticum bij genitale herpes en voor het onderzoek van liquor bij verdenking op HSV-meningitis (Patel, ###) Hierbij bestaat de mogelijkheid in sommige laboratoria om een onderscheid te maken tussen type #- en type #-herpesvirus Bij afwezigheid van laesies sluit een negatieve NAAT een HSV-infectie niet uit, aangezien het virus zich intermitterend verspreidt Bij een orgaan- of gegeneraliseerde herpesinfectie zoals hepatitis is een HSV-viraleloadbepaling in bloed De viruskweek, voorheen beschouwd als de gouden standaard, is minder sensitief dan nucleïnezuurtechnieken en meer afhankelijk van transportomstandigheden en stadium van de laesie Viruskweek wordt daarom in de routine achterwege gelaten (Wald, ###) Bij patiënten met afweerstoornissen of ernstige therapieresistente recidieven kan het van belang zijn om verkregen of met sequentietechnieken op de geïsoleerde virale nucleïnezuren (Pinninti, ###; Van der Bij vermoeden van intraoculaire herpesinfecties wordt door de oogarts materiaal uit het oog afgenomen middels een voorste-oogkamerpunctie of vitrectomie Het materiaal wordt serologisch onderzocht op lokale productie van antistoffen door berekenen van een goldmann-witmercoëfficiënt Er is sprake van een lokale productie van antistoffen als deze coëfficiënt groter is dan # Tevens wordt door middel van een polymerase chain reaction (PCR) de aanwezigheid van DNA van HSV-# of -# Het bepalen van HSV-typespecifieke antistoffen kent in de dagelijkse praktijk weinig toepassing De serologie kan van nut zijn in sero-epidemiologische studies en indien men wil vaststellen of de klinische verschijnselen berusten op een primaire infectie of op een recidief Met de huidige tests zijn bij een primaire infectie op het moment van de eerste klinische verschijnselen nog geen typespecifieke antistoffen aantoonbaar (soms pas )## weken) Dit maakt dat ook bij de eerste recidieven serologie nog negatief kan zijn Soms treedt er zelfs seroreversie (weer negatief worden) op, een probleem dat vooral bij zwangeren zou spelen (<PERSOON> analyses maken op basis van het typespecifieke glycoproteïne G (gG) en ##% voor HSV-# en tussen de ## en ##% voor HSV-# Foutnegatieve resultaten treden sneller op in het vroege stadium van de infectie De specificiteit is ##-##% voor HSV-# en ##-##% voor <PERSOON> een redelijke.
596
nvog
of met sequentietechnieken op de geïsoleerde virale nucleïnezuren (Pinninti, ###; Van der Bij vermoeden van intraoculaire herpesinfecties wordt door de oogarts materiaal uit het oog afgenomen middels een voorste-oogkamerpunctie of vitrectomie Het materiaal wordt serologisch onderzocht op lokale productie van antistoffen door berekenen van een goldmann-witmercoëfficiënt Er is sprake van een lokale productie van antistoffen als deze coëfficiënt groter is dan # Tevens wordt door middel van een polymerase chain reaction (PCR) de aanwezigheid van DNA van HSV-# of -# Het bepalen van HSV-typespecifieke antistoffen kent in de dagelijkse praktijk weinig toepassing De serologie kan van nut zijn in sero-epidemiologische studies en indien men wil vaststellen of de klinische verschijnselen berusten op een primaire infectie of op een recidief Met de huidige tests zijn bij een primaire infectie op het moment van de eerste klinische verschijnselen nog geen typespecifieke antistoffen aantoonbaar (soms pas )## weken) Dit maakt dat ook bij de eerste recidieven serologie nog negatief kan zijn Soms treedt er zelfs seroreversie (weer negatief worden) op, een probleem dat vooral bij zwangeren zou spelen (<PERSOON> analyses maken op basis van het typespecifieke glycoproteïne G (gG) en ##% voor HSV-# en tussen de ## en ##% voor HSV-# Foutnegatieve resultaten treden sneller op in het vroege stadium van de infectie De specificiteit is ##-##% voor HSV-# en ##-##% voor <PERSOON> een redelijke De aanwezigheid van HSV-#-typespecifieke antilichamen impliceert een anogenitale infectie Bij gebrek aan symptomen kan een HSV-#-positieve uitslag geen onderscheid maken in anogenitale, orolabiale of een cutane infectie Men dient rekening te houden dat zelfs testen met goede sensitiviteit en specificiteit matige positiefvoorspellende waarden hebben bij lage prevalenties # een patiënt die niet bekend is met genitale herpes maar diens partner wel; zwangeren indien er tijdens de zwangerschap of baring een verdenking is op (een) primo-infectie met herpes genitalis; vergelijk met serum van in het begin van de zwangerschap indien voorhanden; recidiverende genitale laesies zonder bekende oorzaak op moment dat deze niet zichtbaar zijn Onderzoek van EDTA-bloed, urine, nasofaryngeale uitstrijk, conjunctiva, huidblaasjes (indien aanwezig), en liquor cerebrospinalis voor HSV-PCR In geval van SEM wordt maar in ##% van de gevallen HSV-DNA gevonden in de liquor cerebrospinalis (na ## uur, kolonisatie van de baby door de moeder in het geboortekanaal is dan niet meer te detecteren) Bij symptomen van centraal zenuwstelsel betrokkenheid is dat in ##-##% van de gevallen In combinatie met bloedonderzoek stijgt dit naar ##% (Kimberlin, ###; Malm, ###) Bij een verdenking op neonatale herpes dient een oogarts te worden betrokken om onder meer middels fundoscopie en onderzoek van oogvocht Follow-up van de virale load in serum en in liquor geeft informatie over de effectiviteit van de behandeling en de prognose (Kimura, ###) Serologisch onderzoek bij moeder en kind is niet van Retrospectief kan na ##-## maanden na de geboorte onderzoek worden gedaan naar HSV-#-specifieke antilichamen.
624
nvog
anogenitale infectie Bij gebrek aan symptomen kan een HSV-#-positieve uitslag geen onderscheid maken in anogenitale, orolabiale of een cutane infectie Men dient rekening te houden dat zelfs testen met goede sensitiviteit en specificiteit matige positiefvoorspellende waarden hebben bij lage prevalenties # een patiënt die niet bekend is met genitale herpes maar diens partner wel; zwangeren indien er tijdens de zwangerschap of baring een verdenking is op (een) primo-infectie met herpes genitalis; vergelijk met serum van in het begin van de zwangerschap indien voorhanden; recidiverende genitale laesies zonder bekende oorzaak op moment dat deze niet zichtbaar zijn Onderzoek van EDTA-bloed, urine, nasofaryngeale uitstrijk, conjunctiva, huidblaasjes (indien aanwezig), en liquor cerebrospinalis voor HSV-PCR In geval van SEM wordt maar in ##% van de gevallen HSV-DNA gevonden in de liquor cerebrospinalis (na ## uur, kolonisatie van de baby door de moeder in het geboortekanaal is dan niet meer te detecteren) Bij symptomen van centraal zenuwstelsel betrokkenheid is dat in ##-##% van de gevallen In combinatie met bloedonderzoek stijgt dit naar ##% (Kimberlin, ###; Malm, ###) Bij een verdenking op neonatale herpes dient een oogarts te worden betrokken om onder meer middels fundoscopie en onderzoek van oogvocht Follow-up van de virale load in serum en in liquor geeft informatie over de effectiviteit van de behandeling en de prognose (Kimura, ###) Serologisch onderzoek bij moeder en kind is niet van Retrospectief kan na ##-## maanden na de geboorte onderzoek worden gedaan naar HSV-#-specifieke antilichamen HSV-#-besmetting kan ook postnataal of op vroege kinderleeftijd zijn opgetreden HSV-#-antilichamen zijn om die reden minder informatief om een neonatale infectie op te sporen (Forsgren, ###) Zoals bij alle soa’s is de kans dat iemand wordt besmet afhankelijk van het aantal seksuele partners en de aard van seksuele activiteiten Risicofactoren voor HSV-#-seropositiviteit zijn vrouw, hogere leeftijd, geen autochtone achtergrond en lager-gemiddeld educatieniveau Risicofactoren voor HSV-# zijn gelijk aan de factoren bij HSV-# behalve dat HSV-# vaker wordt gezien bij hogere educatieniveaus (Woestenberg, ###) Inmiddels is goed gedocumenteerd in meerdere studies dat het hebben van genitale ulcera zoals bij herpes genitalis de transmissie van hiv bevordert Genitale ulcera maken de patiënt ontvankelijker voor een hiv-infectie Enkele studies laten zien dat hiv-patiënten met genitale ulcera een verhoogde uitscheiding van hiv laten zien, waarschijnlijk door synergistische mechanismen Voor de zwangere vrouw verloopt de ziekte zelden ernstiger dan bij niet-zwangeren Wel is het mogelijk dat het aantal recidieven hoger ligt bij zwangeren (Holmes, ###) Neonatale herpes omvat prenataal, durante partu en postnataal verworven HSV-infecties (in twee derde van de gevallen veroorzaakt door HSV-#) Besmetting van het kind durante partu, door direct contact van het kind met vaginaal secreet of ascenderend bij langdurig gebroken vliezen, is de meest gebruikelijke transmissieroute (##% van de gevallen) Het ontbreken van passief via de moeder overgedragen antistoffen is waarschijnlijk een belangrijke risicofactor voor een ernstig beloop van de infectie Het betreft meestal een vlak voor de partus opgelopen eerste-episode-infectie bij de moeder,.
634
nvog
op vroege kinderleeftijd zijn opgetreden HSV-#-antilichamen zijn om die reden minder informatief om een neonatale infectie op te sporen (Forsgren, ###) Zoals bij alle soa’s is de kans dat iemand wordt besmet afhankelijk van het aantal seksuele partners en de aard van seksuele activiteiten Risicofactoren voor HSV-#-seropositiviteit zijn vrouw, hogere leeftijd, geen autochtone achtergrond en lager-gemiddeld educatieniveau Risicofactoren voor HSV-# zijn gelijk aan de factoren bij HSV-# behalve dat HSV-# vaker wordt gezien bij hogere educatieniveaus (Woestenberg, ###) Inmiddels is goed gedocumenteerd in meerdere studies dat het hebben van genitale ulcera zoals bij herpes genitalis de transmissie van hiv bevordert Genitale ulcera maken de patiënt ontvankelijker voor een hiv-infectie Enkele studies laten zien dat hiv-patiënten met genitale ulcera een verhoogde uitscheiding van hiv laten zien, waarschijnlijk door synergistische mechanismen Voor de zwangere vrouw verloopt de ziekte zelden ernstiger dan bij niet-zwangeren Wel is het mogelijk dat het aantal recidieven hoger ligt bij zwangeren (Holmes, ###) Neonatale herpes omvat prenataal, durante partu en postnataal verworven HSV-infecties (in twee derde van de gevallen veroorzaakt door HSV-#) Besmetting van het kind durante partu, door direct contact van het kind met vaginaal secreet of ascenderend bij langdurig gebroken vliezen, is de meest gebruikelijke transmissieroute (##% van de gevallen) Het ontbreken van passief via de moeder overgedragen antistoffen is waarschijnlijk een belangrijke risicofactor voor een ernstig beloop van de infectie Het betreft meestal een vlak voor de partus opgelopen eerste-episode-infectie bij de moeder, Een primaire infectie geeft een ## tot ## keer grotere kans op transmissie in vergelijking tot een recidiverende Een prenataal verworven infectie komt zeer zelden voor en betreft casuïstiek van mogelijke transplacentaire besmetting bij ogenschijnlijk intacte vliezen Daarnaast kan in zeldzame gevallen ook postnataal verworven HSV via de handen of mond van verzorgers tot ernstige infecties leiden bij neonaten (tot de leeftijd van ongeveer # maand) Neonatale ziekteverschijnselen bij transmissie durante partu beginnen ongeveer # dagen na de geboorte Personen met een gestoorde cellulaire immuniteit hebben vaker HSV-reactivaties en een hoger risico op een ernstiger beloop De meeste studies rapporteren over hiv-positieve personen met (### CD# verlopen lokale (orale en genitale, primo en recidief) infecties vaak ernstiger Ook kan een gedissemineerde infectie (betrokkenheid van diverse orgaansystemen waaronder pneumonie, colitis, Herpes genitalis komt overal in de wereld voor en is de belangrijkste ulceratieve soa in de westerse wereld met een geschatte prevalentie van ### miljoen HSV-#-geïnfecteerden wereldwijd (WHO, ###) De laatste ## tot <LEEFTIJD> jaar is er wereldwijd een stijging in de seroprevalentie (Holmes, ###) In <PERSOON>-Brittannië is de incidentie (primo-infectie) in <LEEFTIJD> jaar tijd met ##% toegenomen (in ### <DATUM> en in ### <DATUM> gerapporteerde gevallen) In de Verenigde Staten hebben naar schatting ##-## miljoen mensen de infectie met een incidentie van <DATUM> miljoen infecties en ### ###-### ### klinische casussen per jaar De prevalentie van genitale herpes in ontwikkelingslanden varieert van #% tot ##% In ### werd ### keer de diagnose herpes genitalis gesteld (##,#% vrouw, ##,#% heteroseksuele.
681
nvog
een ## tot ## keer grotere kans op transmissie in vergelijking tot een recidiverende Een prenataal verworven infectie komt zeer zelden voor en betreft casuïstiek van mogelijke transplacentaire besmetting bij ogenschijnlijk intacte vliezen Daarnaast kan in zeldzame gevallen ook postnataal verworven HSV via de handen of mond van verzorgers tot ernstige infecties leiden bij neonaten (tot de leeftijd van ongeveer # maand) Neonatale ziekteverschijnselen bij transmissie durante partu beginnen ongeveer # dagen na de geboorte Personen met een gestoorde cellulaire immuniteit hebben vaker HSV-reactivaties en een hoger risico op een ernstiger beloop De meeste studies rapporteren over hiv-positieve personen met (### CD# verlopen lokale (orale en genitale, primo en recidief) infecties vaak ernstiger Ook kan een gedissemineerde infectie (betrokkenheid van diverse orgaansystemen waaronder pneumonie, colitis, Herpes genitalis komt overal in de wereld voor en is de belangrijkste ulceratieve soa in de westerse wereld met een geschatte prevalentie van ### miljoen HSV-#-geïnfecteerden wereldwijd (WHO, ###) De laatste ## tot <LEEFTIJD> jaar is er wereldwijd een stijging in de seroprevalentie (Holmes, ###) In <PERSOON>-Brittannië is de incidentie (primo-infectie) in <LEEFTIJD> jaar tijd met ##% toegenomen (in ### <DATUM> en in ### <DATUM> gerapporteerde gevallen) In de Verenigde Staten hebben naar schatting ##-## miljoen mensen de infectie met een incidentie van <DATUM> miljoen infecties en ### ###-### ### klinische casussen per jaar De prevalentie van genitale herpes in ontwikkelingslanden varieert van #% tot ##% In ### werd ### keer de diagnose herpes genitalis gesteld (##,#% vrouw, ##,#% heteroseksuele ### in ### (#,# op de ### personen) met een verhouding man vrouw van #,# #,<DATUM> mensen (<PERSOON>, ###) Het aandeel genitale HSV-# is in de huisartsenpraktijk aanzienlijk hoger bij met name jongere leeftijd en bij vrouwen (gegevens Brabant Zuid <PERSOON> ###-###) Oorzaken voor meer genitale HSV-# zouden kunnen zijn frequenter orogenitaal contact en minder “beschermende” immuniteit door pas op latere leeftijd in contact komen met herpes labialis De beschikbare prevalentie- en incidentiegegevens zijn echter niet betrouwbaar omdat diagnostiek niet routinematig wordt uitgevoerd Vanwege een hoog percentage asymptomatische infecties is onderrapportage zeer waarschijnlijk Seroprevalentie voor HSV-# en seroprevalentie voor HSV-# werd waargenomen in Pienter-# vergeleken met Pienter-# in de leeftijd van ##-<LEEFTIJD> jaar, dit maakt dat jongvolwassenen meer at risk zijn voor een genitale HSV-#-infectie (Woestenberg, ###) Incidentie van neonatale herpes in <LOCATIE> in de periode ###-### is #,<DATUM> ### geboorten <PERSOON> et al constateren een suboptimale adherentie aan richtlijnen bij Er is vooralsnog geen effectief vaccin tegen HSV-# en HSV-# beschikbaar (Holmes, ###; Mindel, Voorlichting en persoonlijke hygiëne vormen de basis van de preventieve maatregelen Contact met laesies of geïnfecteerd (lichaams)materiaal moet men proberen te vermijden Het gebruik van condooms kan de transmissiekans van HSV verlagen, maar transmissie niet geheel Personeel op de kraam- of kinderafdeling met herpes labialis gewoon kan doorwerken met inachtneming van bepaalde hygiënische maatregelen niet met de handen aanraken van de laesies,.
716
nvog
### in ### (#,# op de ### personen) met een verhouding man vrouw van #,# #,<DATUM> mensen (<PERSOON>, ###) Het aandeel genitale HSV-# is in de huisartsenpraktijk aanzienlijk hoger bij met name jongere leeftijd en bij vrouwen (gegevens Brabant Zuid <PERSOON> ###-###) Oorzaken voor meer genitale HSV-# zouden kunnen zijn frequenter orogenitaal contact en minder “beschermende” immuniteit door pas op latere leeftijd in contact komen met herpes labialis De beschikbare prevalentie- en incidentiegegevens zijn echter niet betrouwbaar omdat diagnostiek niet routinematig wordt uitgevoerd Vanwege een hoog percentage asymptomatische infecties is onderrapportage zeer waarschijnlijk Seroprevalentie voor HSV-# en seroprevalentie voor HSV-# werd waargenomen in Pienter-# vergeleken met Pienter-# in de leeftijd van ##-<LEEFTIJD> jaar, dit maakt dat jongvolwassenen meer at risk zijn voor een genitale HSV-#-infectie (Woestenberg, ###) Incidentie van neonatale herpes in <LOCATIE> in de periode ###-### is #,<DATUM> ### geboorten <PERSOON> et al constateren een suboptimale adherentie aan richtlijnen bij Er is vooralsnog geen effectief vaccin tegen HSV-# en HSV-# beschikbaar (Holmes, ###; Mindel, Voorlichting en persoonlijke hygiëne vormen de basis van de preventieve maatregelen Contact met laesies of geïnfecteerd (lichaams)materiaal moet men proberen te vermijden Het gebruik van condooms kan de transmissiekans van HSV verlagen, maar transmissie niet geheel Personeel op de kraam- of kinderafdeling met herpes labialis gewoon kan doorwerken met inachtneming van bepaalde hygiënische maatregelen niet met de handen aanraken van de laesies, Een moeder met herpes labialis kan gewoon op de afdeling verpleegd kan worden Personeel wordt aangeraden de handen goed te wassen Voorwerpen en kleding die met laesies in aanraking zijn geweest, dienen als besmet te worden beschouwd Het kind kan gewoon bij de moeder verblijven onder voorwaarde dat ze haar baby niet kust, goed de handen wast en een mondmasker draagt bij de verzorging, totdat de laesies zijn ingedroogd Daarnaast dienen eventuele herpetische laesies elders op het lichaam bedekt te worden Borstvoeding is toegestaan mits er geen laesies zijn aan de tepel Voor herpesvirusinfecties geldt sinds december ### alleen meldingsplicht voor alle artsen aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen van HSV-infecties vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V paragraaf #, Artikel Zie ook hoofdstuk <PERSOON> de hoge seroprevalentie voor HSV-# in de bevolking en het grote aantal Het kan in vaste relaties wel zinvol zijn om de partner te waarschuwen en eventueel te testen Zijn beide partners positief voor hetzelfde type HSV (aangetoond door kweek of NAAT of door typespecifieke serologie), dan hoeven binnen de relatie verder geen preventieve maatregelen genomen te worden Bij hiv-positieven kan het ook nuttig zijn de HSV-status van de partner te weten In verband met de onrust die een soa kan geven in een relatie is goede en duidelijke informatie over het (asymptomatische) beloop van de infectie en kans op recidieven belangrijk <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten.
631
nvog
wordt aangeraden de handen goed te wassen Voorwerpen en kleding die met laesies in aanraking zijn geweest, dienen als besmet te worden beschouwd Het kind kan gewoon bij de moeder verblijven onder voorwaarde dat ze haar baby niet kust, goed de handen wast en een mondmasker draagt bij de verzorging, totdat de laesies zijn ingedroogd Daarnaast dienen eventuele herpetische laesies elders op het lichaam bedekt te worden Borstvoeding is toegestaan mits er geen laesies zijn aan de tepel Voor herpesvirusinfecties geldt sinds december ### alleen meldingsplicht voor alle artsen aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen van HSV-infecties vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V paragraaf #, Artikel Zie ook hoofdstuk <PERSOON> de hoge seroprevalentie voor HSV-# in de bevolking en het grote aantal Het kan in vaste relaties wel zinvol zijn om de partner te waarschuwen en eventueel te testen Zijn beide partners positief voor hetzelfde type HSV (aangetoond door kweek of NAAT of door typespecifieke serologie), dan hoeven binnen de relatie verder geen preventieve maatregelen genomen te worden Bij hiv-positieven kan het ook nuttig zijn de HSV-status van de partner te weten In verband met de onrust die een soa kan geven in een relatie is goede en duidelijke informatie over het (asymptomatische) beloop van de infectie en kans op recidieven belangrijk <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten levenslange besmettelijkheid en het feit dat herpes vaak overgedragen wordt door asymptomatische dragers Toch kunnen bepaalde maatregelen genomen worden om de transmissiekans te verlagen Contact met actieve laesies of geïnfecteerd (lichaams)materiaal (kussen op de mond) moet men zoveel mogelijk vermijden Daarnaast is goede handhygiëne van belang Preventie van herpes genitalis omvat patiëntinstructies, gebruik van condooms en chronisch suppressieve behandeling Counseling na de gestelde diagnose herpes genitalis omvat preventie van transmissie Er moet worden uitgelegd dat transmissie kan plaatsvinden in afwezigheid van laesies Indien er sprake is van een prodromale fase of als er actieve laesies zijn, wordt seksueel contact wegens uitscheiden van het virus op onbedekte slijmvliezen, wordt consistent condoomgebruik, ook in Een andere benadering van preventie is die van de chronisch suppressieve behandeling bij discordante paren In de praktijk moeten de voordelen van chronisch suppressieve behandeling (reductie van HSV-#-transmissie van #,#% naar #,#% in # maanden; Corey, ###) afgewogen worden Bij de zwangere dient, naast een nucleïnezuuramplificatietest (NAAT) van een verdachte laesie, HSV-#) te worden verricht als tijdens de zwangerschap of baring er verdenking is op (een) primo-infectie met herpes genitalis Vergelijk met serum van in het begin van de zwangerschap indien voorhanden Wanneer dezelfde typespecifieke antilichamen gevonden worden als het HSV geïsoleerd in de NAAT is een primo-infectie niet waarschijnlijk en kan een sectio caesarea achterwege blijven Bij een (vermoedelijke) primaire anogenitale HSV-infectie in de laatste # weken van de zwangerschap Bij verdenking op herpes recidivans of na een primo-infectie ontstaan voor ## weken amenorroeduur kan een vaginale baring plaatsvinden.
581
nvog
asymptomatische dragers Toch kunnen bepaalde maatregelen genomen worden om de transmissiekans te verlagen Contact met actieve laesies of geïnfecteerd (lichaams)materiaal (kussen op de mond) moet men zoveel mogelijk vermijden Daarnaast is goede handhygiëne van belang Preventie van herpes genitalis omvat patiëntinstructies, gebruik van condooms en chronisch suppressieve behandeling Counseling na de gestelde diagnose herpes genitalis omvat preventie van transmissie Er moet worden uitgelegd dat transmissie kan plaatsvinden in afwezigheid van laesies Indien er sprake is van een prodromale fase of als er actieve laesies zijn, wordt seksueel contact wegens uitscheiden van het virus op onbedekte slijmvliezen, wordt consistent condoomgebruik, ook in Een andere benadering van preventie is die van de chronisch suppressieve behandeling bij discordante paren In de praktijk moeten de voordelen van chronisch suppressieve behandeling (reductie van HSV-#-transmissie van #,#% naar #,#% in # maanden; Corey, ###) afgewogen worden Bij de zwangere dient, naast een nucleïnezuuramplificatietest (NAAT) van een verdachte laesie, HSV-#) te worden verricht als tijdens de zwangerschap of baring er verdenking is op (een) primo-infectie met herpes genitalis Vergelijk met serum van in het begin van de zwangerschap indien voorhanden Wanneer dezelfde typespecifieke antilichamen gevonden worden als het HSV geïsoleerd in de NAAT is een primo-infectie niet waarschijnlijk en kan een sectio caesarea achterwege blijven Bij een (vermoedelijke) primaire anogenitale HSV-infectie in de laatste # weken van de zwangerschap Bij verdenking op herpes recidivans of na een primo-infectie ontstaan voor ## weken amenorroeduur kan een vaginale baring plaatsvinden zo lang mogelijk te laten staan en wordt het gebruik van invasieve monitoring; schedelelektrode en Bij neonaten van zwangeren met (een) voor herpes genitalis verdachte laesie(s) durante partu dient materiaal voor HSV-onderzoek te worden afgenomen Ook dient rekening gehouden te worden met serodiscordante koppels waarbij de vrouw seronegatief kan zijn voor HSV-# en HSV-#, maar de Het is van belang materiaal af te nemen van zowel conjunctivae als orofarynx, bij voorkeur ##-## uur post partum Bij algemene verschijnselen ook NAAT-onderzoek van serum of plasma uitvoeren Ten aanzien van een ieder met een (recidiverende) herpes labialis die tijdens de geboorte of in de neonatale periode intensief met het kind omgaat (ouders, familie, ziekenhuispersoneel, Voorkom direct contact tussen de laesie(s) en het kind (bijvoorbeeld niet kussen) Was de handen goed voor de verzorging van het kind Bedek de laesies bij de verzorging van het kind met een mondmasker totdat de laesies zijn Het geven van profylaxe aan partners of andere contacten van personen met labiale en/of genitale herpeslaesies heeft over het algemeen weinig zin Voor profylaxe dan wel vroegtijdige behandeling van neonatale herpes, zie onder paragraaf <DATUM> # Voor profylaxe dan wel onderhoudsbehandeling van Wering van werk, school, kinderdagverblijf en consultatiebureau Wering van personen met herpes labialis is vanuit volksgezondheidsperspectief niet zinvol Wel wordt aangeraden extra hygiënemaatregelen te treffen bij verzorgend personeel met actieve herpes labialis American Academy of Pediatrics, ###) Maatregelen betreffen het dragen van een mondkapje bij verzorgende werkzaamheden en het in acht nemen van goede handhygiëne.
603
nvog
laten staan en wordt het gebruik van invasieve monitoring; schedelelektrode en Bij neonaten van zwangeren met (een) voor herpes genitalis verdachte laesie(s) durante partu dient materiaal voor HSV-onderzoek te worden afgenomen Ook dient rekening gehouden te worden met serodiscordante koppels waarbij de vrouw seronegatief kan zijn voor HSV-# en HSV-#, maar de Het is van belang materiaal af te nemen van zowel conjunctivae als orofarynx, bij voorkeur ##-## uur post partum Bij algemene verschijnselen ook NAAT-onderzoek van serum of plasma uitvoeren Ten aanzien van een ieder met een (recidiverende) herpes labialis die tijdens de geboorte of in de neonatale periode intensief met het kind omgaat (ouders, familie, ziekenhuispersoneel, Voorkom direct contact tussen de laesie(s) en het kind (bijvoorbeeld niet kussen) Was de handen goed voor de verzorging van het kind Bedek de laesies bij de verzorging van het kind met een mondmasker totdat de laesies zijn Het geven van profylaxe aan partners of andere contacten van personen met labiale en/of genitale herpeslaesies heeft over het algemeen weinig zin Voor profylaxe dan wel vroegtijdige behandeling van neonatale herpes, zie onder paragraaf <DATUM> # Voor profylaxe dan wel onderhoudsbehandeling van Wering van werk, school, kinderdagverblijf en consultatiebureau Wering van personen met herpes labialis is vanuit volksgezondheidsperspectief niet zinvol Wel wordt aangeraden extra hygiënemaatregelen te treffen bij verzorgend personeel met actieve herpes labialis American Academy of Pediatrics, ###) Maatregelen betreffen het dragen van een mondkapje bij verzorgende werkzaamheden en het in acht nemen van goede handhygiëne patiëntenzorg met een (zeldzame) actieve herpetische laesie aan de vinger (fijt, ‘herpetic whitlow’) een werkverbod op te leggen (Daha, ###) Hoewel er geen vergelijkende studies zijn verricht over transmissie bij fijt, wordt door sommige experts aangenomen dat het dragen van handschoenen mogelijk niet voldoende zou zijn om transmissie te voorkomen, en wordt verzorging van neonaten (en immuno-incompetenten) door personeel met fijt afgeraden (Roizman, ###; American Academy of Aangezien oudere, immunocompetente kinderen in principe geen risico meer hebben op het ontwikkelen van een ernstige herpesinfectie, zijn maatregelen voor personeel werkend met oudere Er zijn geen aanwijzingen dat personeelsleden met een herpes genitalis een besmettingsrisico vormen voor de patiënt bij handhaving van normale hygiëne De indicaties voor behandeling bij herpes genitalis zijn een primo-infectie en hinderlijke recidieven Therapie met nucleoside analoga (van aciclovir afgeleide middelen) onderdrukt de replicatie van het virus, maar heeft geen effect op het latent aanwezige virus, zodat na stoppen van de behandeling HSV-reactivatie kan optreden Dit wil zeggen dat alleen de duur en de ernst van de klachten erdoor worden bekort en de virusuitscheiding wordt beperkt Mogelijk wordt ook het transmissierisico verkleind Er is kortom, buiten de het verkorten van de duur van de klachten, nog veel onduidelijk over de zin tot behandelen Het al dan niet starten van behandeling kan met de patiënt worden besproken Het starten van therapie bij het vermoeden van een primo-infectie wordt doorgaans uitsluitend op de klinische presentatie gedaan (binnen # dagen na start van de symptomen), omdat diagnostiek in de.
599
nvog
met een (zeldzame) actieve herpetische laesie aan de vinger (fijt, ‘herpetic whitlow’) een werkverbod op te leggen (Daha, ###) Hoewel er geen vergelijkende studies zijn verricht over transmissie bij fijt, wordt door sommige experts aangenomen dat het dragen van handschoenen mogelijk niet voldoende zou zijn om transmissie te voorkomen, en wordt verzorging van neonaten (en immuno-incompetenten) door personeel met fijt afgeraden (Roizman, ###; American Academy of Aangezien oudere, immunocompetente kinderen in principe geen risico meer hebben op het ontwikkelen van een ernstige herpesinfectie, zijn maatregelen voor personeel werkend met oudere Er zijn geen aanwijzingen dat personeelsleden met een herpes genitalis een besmettingsrisico vormen voor de patiënt bij handhaving van normale hygiëne De indicaties voor behandeling bij herpes genitalis zijn een primo-infectie en hinderlijke recidieven Therapie met nucleoside analoga (van aciclovir afgeleide middelen) onderdrukt de replicatie van het virus, maar heeft geen effect op het latent aanwezige virus, zodat na stoppen van de behandeling HSV-reactivatie kan optreden Dit wil zeggen dat alleen de duur en de ernst van de klachten erdoor worden bekort en de virusuitscheiding wordt beperkt Mogelijk wordt ook het transmissierisico verkleind Er is kortom, buiten de het verkorten van de duur van de klachten, nog veel onduidelijk over de zin tot behandelen Het al dan niet starten van behandeling kan met de patiënt worden besproken Het starten van therapie bij het vermoeden van een primo-infectie wordt doorgaans uitsluitend op de klinische presentatie gedaan (binnen # dagen na start van de symptomen), omdat diagnostiek in de Primo-infecties geven meestal meer klachten dan recidieven en worden behandeld met orale toediening van (val)aciclovir of een analoog middel (Patel, ###) Het advies om primo-infecties met milde klachten al dan niet in alle gevallen te behandelen, kan niet goed worden onderbouwd Onduidelijk is of behandeling van een primo-infectie de recidiefkans verlaagt Tevens is in veel gevallen een als zodanig aangeduide primo-infectie, in feite een recidief Anderzijds ontwikkelt een herpesinfectie zich geleidelijk en kan het enige tijd duren voor kan worden vastgesteld of sprake is van een ernstige infectie, waardoor in dat geval vertraging optreedt alvorens gestart wordt met een behandeling Een eenduidig advies is niet te geven De arts besluit samen met de patiënt of bij primo-infecties met milde klachten een behandeling wordt gestart of dat het beloop wordt afgewacht Er is geen plaats voor topicale behandeling met nucleoside analogons zoals aciclovircrème vanwege gebrek aan bewijs omtrent de werkzaamheid Indien na # dagen nog nieuwe blaasjes ontstaan, dan kuur verlengen - valaciclovir ### mg p o , # dd gedurende ## dagen of tot re-epithelialisatie van de laesies; of aciclovir ### mg p o , # dd gedurende ## dagen of tot re-epithelialisatie van de laesies, of famciclovir ### mg p o , # dd gedurende ## dagen of tot re-epithelialisatie van de laesies Indien na ## dagen nog nieuwe blaasjes ontstaan, dan kuur verlengen Aanbevolen behandeling van HSV bij niet zwangere volwassenen.
598
nvog
Primo-infecties geven meestal meer klachten dan recidieven en worden behandeld met orale toediening van (val)aciclovir of een analoog middel (Patel, ###) Het advies om primo-infecties met milde klachten al dan niet in alle gevallen te behandelen, kan niet goed worden onderbouwd Onduidelijk is of behandeling van een primo-infectie de recidiefkans verlaagt Tevens is in veel gevallen een als zodanig aangeduide primo-infectie, in feite een recidief Anderzijds ontwikkelt een herpesinfectie zich geleidelijk en kan het enige tijd duren voor kan worden vastgesteld of sprake is van een ernstige infectie, waardoor in dat geval vertraging optreedt alvorens gestart wordt met een behandeling Een eenduidig advies is niet te geven De arts besluit samen met de patiënt of bij primo-infecties met milde klachten een behandeling wordt gestart of dat het beloop wordt afgewacht Er is geen plaats voor topicale behandeling met nucleoside analogons zoals aciclovircrème vanwege gebrek aan bewijs omtrent de werkzaamheid Indien na # dagen nog nieuwe blaasjes ontstaan, dan kuur verlengen - valaciclovir ### mg p o , # dd gedurende ## dagen of tot re-epithelialisatie van de laesies; of aciclovir ### mg p o , # dd gedurende ## dagen of tot re-epithelialisatie van de laesies, of famciclovir ### mg p o , # dd gedurende ## dagen of tot re-epithelialisatie van de laesies Indien na ## dagen nog nieuwe blaasjes ontstaan, dan kuur verlengen Aanbevolen behandeling van HSV bij niet zwangere volwassenen therapie, bijvoorbeeld indifferente crème met zinkoxide of zinksulfaat (zinkoxide vaselinecrème ##% FNA of zinksulfaat vaselinecrème #,#% FNA) (Farmacotherapeutisch kompas, ###) Bij veel pijnklachten kan pijnstilling worden gegeven (lokaal lidocaïne zinkoxidesmeersel #% FNA, of lidocaïnespray, of systemische pijnstilling) Het is belangrijk alert te zijn op eventuele secundaire Over de behandeling bestaat een grote mate van consensus In vrijwel alle richtlijnen worden dezelfde behandelschema’s gepresenteerd (Patel, ###, CDC, ###; Holmes, ###) Bij deze recidiverende infecties wordt zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen ## uur na het ontstaan van de eerste tekenen (prodromen), met de antivirale medicatie gestart om enig effect te kunnen bewerkstelligen Het is dan ook aan te bevelen bij frequente en/of hinderlijk ervaren recidieven de patiënt een voorraad in huis te laten halen, om bij het begin van een volgende episode direct te kunnen starten Patiënten met zeer frequente recidiverende infecties ()# per jaar) en veel klachten komen in aanmerking voor onderhoudstherapie met (val)aciclovir of een analoog middel Antivirale therapie voor recidiverende herpes genitalis reduceert het aantal recidieven met ##-##% en verkort de duur van de <PERSOON> bij zwangerschap, van pasgeborenen en kinderen Voor preventie van neonatale herpes, zie onder paragraaf <DATUM> # Zwangeren met een, al dan niet primaire, herpes genitalis die veel klachten veroorzaakt, kunnen met aciclovir, valaciclovir en famciclovir behandeld worden, onafhankelijk van de duur van de zwangerschap Er is wel een voorkeur voor aciclovir, omdat daar de meeste gegevens over zijn (<PERSOON>, ###) type maternale infectie.
639
nvog
##% FNA of zinksulfaat vaselinecrème #,#% FNA) (Farmacotherapeutisch kompas, ###) Bij veel pijnklachten kan pijnstilling worden gegeven (lokaal lidocaïne zinkoxidesmeersel #% FNA, of lidocaïnespray, of systemische pijnstilling) Het is belangrijk alert te zijn op eventuele secundaire Over de behandeling bestaat een grote mate van consensus In vrijwel alle richtlijnen worden dezelfde behandelschema’s gepresenteerd (Patel, ###, CDC, ###; Holmes, ###) Bij deze recidiverende infecties wordt zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen ## uur na het ontstaan van de eerste tekenen (prodromen), met de antivirale medicatie gestart om enig effect te kunnen bewerkstelligen Het is dan ook aan te bevelen bij frequente en/of hinderlijk ervaren recidieven de patiënt een voorraad in huis te laten halen, om bij het begin van een volgende episode direct te kunnen starten Patiënten met zeer frequente recidiverende infecties ()# per jaar) en veel klachten komen in aanmerking voor onderhoudstherapie met (val)aciclovir of een analoog middel Antivirale therapie voor recidiverende herpes genitalis reduceert het aantal recidieven met ##-##% en verkort de duur van de <PERSOON> bij zwangerschap, van pasgeborenen en kinderen Voor preventie van neonatale herpes, zie onder paragraaf <DATUM> # Zwangeren met een, al dan niet primaire, herpes genitalis die veel klachten veroorzaakt, kunnen met aciclovir, valaciclovir en famciclovir behandeld worden, onafhankelijk van de duur van de zwangerschap Er is wel een voorkeur voor aciclovir, omdat daar de meeste gegevens over zijn (<PERSOON>, ###) type maternale infectie overweeg in de laatste # weken van de zwangerschap aciclovir ### mg # dd p o sectio caesarea wordt geadviseerd bij )## weken amenorroe en (# weken tot bevalling; indien moeder geen sectio wil, overweeg dan aciclovir # dd # mg/kg i v intrapartum met daarna bij asymptomatische excretie dient bij zwangeren foetale monitoring middels schedelelektrode en weinig evidence, besluit is afhankelijk van gestatieduur, daarom multidisciplinair overleg bij besluit tot geboorte blijft er het voordeel van een sectio, bij een conservatief beleid is overweeg in de laatste # weken van de zwangerschap suppressieve therapie met aciclovir ### mg aanwezigheid van laesies heeft geen invloed op neonatale morbiditeit of mortaliteit Overweeg suppressieve behandeling met aciclovir # dd ### mg vanaf ## weken Tijdens de baring wordt bij onverwachte aanwezigheid van verdachte laesies bij de zwangere durante na ##-## uur swabs huid, conjunctiva, orofarynx en rectum (dit om directe contaminatie van neonaten met een symptomatische herpessimplexinfectie, een significante klinische verdenking en/of met een positieve kweek of NAAT moeten direct behandeld worden met (i v ) aciclovir Ouders, verzorgers, familie en vrienden krijgen een advies over het risico van postnatale transmissie behandeling conservatief, geen afname van kweken, normale neonatale behandeling na ## uur afname swabs huid, conjunctiva, orofarynx en rectum ##-## uur na geboorte (dit om directe start empirische behandeling (zie onder voor dosering) tot infectie met diagnostiek onwaarschijnlijk Geen afname van materiaal en geen actieve behandeling • beperkt tot lokaal huid, oog en mond ## dagen.
641
nvog
weken van de zwangerschap aciclovir ### mg # dd p o sectio caesarea wordt geadviseerd bij )## weken amenorroe en (# weken tot bevalling; indien moeder geen sectio wil, overweeg dan aciclovir # dd # mg/kg i v intrapartum met daarna bij asymptomatische excretie dient bij zwangeren foetale monitoring middels schedelelektrode en weinig evidence, besluit is afhankelijk van gestatieduur, daarom multidisciplinair overleg bij besluit tot geboorte blijft er het voordeel van een sectio, bij een conservatief beleid is overweeg in de laatste # weken van de zwangerschap suppressieve therapie met aciclovir ### mg aanwezigheid van laesies heeft geen invloed op neonatale morbiditeit of mortaliteit Overweeg suppressieve behandeling met aciclovir # dd ### mg vanaf ## weken Tijdens de baring wordt bij onverwachte aanwezigheid van verdachte laesies bij de zwangere durante na ##-## uur swabs huid, conjunctiva, orofarynx en rectum (dit om directe contaminatie van neonaten met een symptomatische herpessimplexinfectie, een significante klinische verdenking en/of met een positieve kweek of NAAT moeten direct behandeld worden met (i v ) aciclovir Ouders, verzorgers, familie en vrienden krijgen een advies over het risico van postnatale transmissie behandeling conservatief, geen afname van kweken, normale neonatale behandeling na ## uur afname swabs huid, conjunctiva, orofarynx en rectum ##-## uur na geboorte (dit om directe start empirische behandeling (zie onder voor dosering) tot infectie met diagnostiek onwaarschijnlijk Geen afname van materiaal en geen actieve behandeling • beperkt tot lokaal huid, oog en mond ## dagen intraveneuze antivirale therapie Intraveneuze antivirale therapie is ook aangewezen bij neurologische aciclovir ## mg/kg i v , elke # uur gedurende ##-## dagen tot klinische verbetering optreedt Bij oogheelkundige herpesaandoeningen dient met spoed verwezen te worden naar de oogarts Bij een herpetische keratitis kan de infectie in verschillende lagen van het hoornvlies tot uiting komen, waarvoor vaak tot <LEEFTIJD> jaar orale systemische antivirale (valaciclovir) en lokale behandeling (steroïden, Herpesvirussen kunnen een uveitis anterior veroorzaken waarvoor bij frequente recidieven ook minimaal <LEEFTIJD> jaar orale systemische antivirale (valaciclovir ### mg # dd) en lokale behandeling Een acute retina necrose is de meest ernstigste vorm Een klinische behandeling met aciclovir ## mg/kg i v elke # uur gedurende ##-## dagen is aangewezen, eventueel na # week aangevuld met prednison om ontstekingsverschijnselen te temperen Hierna volgt ook systemische antivirale Indien complicaties of ernstig verloop wordt gevreesd, bijvoorbeeld vanwege een onderliggend lijden American Academy of Pediatrics Herpes simplex In Pickering LK, Baker CJ, Long SS, McMillan JA Red Book ### Report of the Committee on Infectious Deseases ##th <PERSOON> evaluation of herpes simplex virus type # and type # infections in pregnancy Sex <PERSOON> of focus ELISA tests for herpes simplex virus type # (HSV-#) and HSV-# antibodies among women in ten diverse <PERSOON> L, <PERSOON> R.
599
nvog
aangewezen bij neurologische aciclovir ## mg/kg i v , elke # uur gedurende ##-## dagen tot klinische verbetering optreedt Bij oogheelkundige herpesaandoeningen dient met spoed verwezen te worden naar de oogarts Bij een herpetische keratitis kan de infectie in verschillende lagen van het hoornvlies tot uiting komen, waarvoor vaak tot <LEEFTIJD> jaar orale systemische antivirale (valaciclovir) en lokale behandeling (steroïden, Herpesvirussen kunnen een uveitis anterior veroorzaken waarvoor bij frequente recidieven ook minimaal <LEEFTIJD> jaar orale systemische antivirale (valaciclovir ### mg # dd) en lokale behandeling Een acute retina necrose is de meest ernstigste vorm Een klinische behandeling met aciclovir ## mg/kg i v elke # uur gedurende ##-## dagen is aangewezen, eventueel na # week aangevuld met prednison om ontstekingsverschijnselen te temperen Hierna volgt ook systemische antivirale Indien complicaties of ernstig verloop wordt gevreesd, bijvoorbeeld vanwege een onderliggend lijden American Academy of Pediatrics Herpes simplex In Pickering LK, Baker CJ, Long SS, McMillan JA Red Book ### Report of the Committee on Infectious Deseases ##th <PERSOON> evaluation of herpes simplex virus type # and type # infections in pregnancy Sex <PERSOON> of focus ELISA tests for herpes simplex virus type # (HSV-#) and HSV-# antibodies among women in ten diverse <PERSOON> L, <PERSOON> reactivation of genital herpes simplex virus infection decreases in frequency over time Annals of Internal Medicine ###; ### ##-## CDC Genital HSV infections In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) <PERSOON> MS Potential effect of HIV type # antiretroviral and herpes simplex virus type # antiviral therapy on transmission and acquisition of HIV type # infection <PERSOON> SL, Tyring SK, <PERSOON> T, <PERSOON>-daily valacyclovir to reduce the risk of transmission of genital herpes <PERSOON> S, <PERSOON-##> the care of patients with genital herpes <PERSOON-##> history of genital herpes simplex virus type # infection Sex <PERSOON-##> JA, <PERSOON-##> simplex virus type-# antibodies in pregnant women the impact of the stage of pregnancy <PERSOON-##> VA, <PERSOON-##> M, <PERSOON-##> P, Low-<PERSOON-##> R.
514
nvog
<PERSOON> reactivation of genital herpes simplex virus infection decreases in frequency over time Annals of Internal Medicine ###; ### ##-## CDC Genital HSV infections In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) <PERSOON> MS Potential effect of HIV type # antiretroviral and herpes simplex virus type # antiviral therapy on transmission and acquisition of HIV type # infection <PERSOON> SL, Tyring SK, <PERSOON> T, <PERSOON>-daily valacyclovir to reduce the risk of transmission of genital herpes <PERSOON> S, <PERSOON> the care of patients with genital herpes <PERSOON> history of genital herpes simplex virus type # infection Sex <PERSOON> JA, <PERSOON-##> simplex virus type-# antibodies in pregnant women the impact of the stage of pregnancy <PERSOON-##> VA, <PERSOON-##> M, <PERSOON-##> P, Low-<PERSOON-##> simplex virus type # and type # In Zuckerman AJ, Banatvala JE, <PERSOON-##> and practice of clinical virology #th Edition WileyBlackwell, ### #<DATUM> Gray RH, <PERSOON-##> MP, Robb M, <PERSOON-##> TC Determinants of HIV-# load in subjects with early and later HIV infections, in a general-population cohort of <PERSOON-##> herpes infections in <PERSOON-##> SH, Kimberlin DW Neonatal herpes simplex virus infection Infect Dis Clin North Am ###; Kimberlin DW Herpes simplex infections in neonates and early childhood Semin Pediatr Infect Dis Kimberlin DW Herpes simplex infections of the newborn Seminars in <PERSOON-##> of viral load in neonatal herpes simplex virus infections and comparison between type Lafferty WE, <PERSOON-##> after oral and genital herpes simplex virus infection Influence of site of infection and viral type <PERSOON-##> AG, Corey L, <PERSOON-##> RL, Leong WP, Straus SE A prospective study of new infections with herpes simplex virus type # and type # <PERSOON-##> J Med ###; ### ###-###.
495
nvog
simplex virus type # and type # In Zuckerman AJ, Banatvala JE, <PERSOON> and practice of clinical virology #th Edition WileyBlackwell, ### #<DATUM> Gray RH, <PERSOON> MP, Robb M, <PERSOON> TC Determinants of HIV-# load in subjects with early and later HIV infections, in a general-population cohort of <PERSOON> herpes infections in <PERSOON> SH, Kimberlin DW Neonatal herpes simplex virus infection Infect Dis Clin North Am ###; Kimberlin DW Herpes simplex infections in neonates and early childhood Semin Pediatr Infect Dis Kimberlin DW Herpes simplex infections of the newborn Seminars in <PERSOON> of viral load in neonatal herpes simplex virus infections and comparison between type Lafferty WE, <PERSOON> after oral and genital herpes simplex virus infection Influence of site of infection and viral type <PERSOON> AG, Corey L, <PERSOON> RL, Leong WP, Straus SE A prospective study of new infections with herpes simplex virus type # and type # <PERSOON-##> J Med ###; ### ###-### Global and regional estimates of prevalent and incident herpes simplex virus infection type # in ### <PERSOON-##> SL, Newman LM Global and regional estimates of prevalent and incident herpes simplex virus infection type # in ### PLoS One ###b; <PERSOON-##> herpes simplex infections HSV DNA in cerebrospinal fluid and <PERSOON-##> HD, <PERSOON-##> of focus ELISA tests for HSV-# and HSV-# antibodies among university students with no history of genital <PERSOON-##> cleared episodes of herpes simplex virus reactivation in immunocompetent adults <PERSOON-##> herpes how much of a public health problem? Lancet ###; ### (suppl #) ##-## Morrow RA, <PERSOON-##> of the focus and kalon enzyme-linked immunosorbent assays for antibodies to herpes simplex virus type # glycoprotein G in <PERSOON-##> of HIV-# RNA levels with therapy to suppress herpes simplex virus <PERSOON-##> E.
469
nvog
estimates of prevalent and incident herpes simplex virus infection type # in ### <PERSOON> SL, Newman LM Global and regional estimates of prevalent and incident herpes simplex virus infection type # in ### PLoS One ###b; <PERSOON> herpes simplex infections HSV DNA in cerebrospinal fluid and <PERSOON> HD, <PERSOON> of focus ELISA tests for HSV-# and HSV-# antibodies among university students with no history of genital <PERSOON> cleared episodes of herpes simplex virus reactivation in immunocompetent adults <PERSOON> herpes how much of a public health problem? Lancet ###; ### (suppl #) ##-## Morrow RA, <PERSOON> of the focus and kalon enzyme-linked immunosorbent assays for antibodies to herpes simplex virus type # glycoprotein G in <PERSOON> of HIV-# RNA levels with therapy to suppress herpes simplex virus <PERSOON> E genital herpes <PERSOON-##> In Knipe DM, Howley PM Fields Virology #th <PERSOON-##> ML, <PERSOON-##> T, <PERSOON-##> genital herpes simplex virus-# shedding years following the first clinical <PERSOON-##> KN, Kimberlin DW, Leach CT, <PERSOON-##> DA, McCarthy CA, Tolan RW Jr Neonatal herpes disease following maternal antenatal antiviral suppressive therapy a multicenter Pinninti SG, Kimberlin DW Management of neonatal herpes simplex virus infection and exposure <PERSOON-##> Dm, <PERSOON-##> RJ Herpes simplex viruses In Knipe DM, Howley PM Fields virology #th <PERSOON-##> in plasma human immunodeficiency virus type # RNA associated with herpes simplex virus reactivation and suppression <PERSOON-##> kinetics of mucosal herpes simplex virus-# infection in humans evidence for rapid viral-host interactions <PERSOON-##> Dis ###; ### ##<DATUM> <PERSOON-##> SE Genital herpes and its management clinical review <PERSOON-##> RA, <PERSOON-##> TC.
447
nvog
genital herpes <PERSOON> In Knipe DM, Howley PM Fields Virology #th <PERSOON> ML, <PERSOON> T, <PERSOON> genital herpes simplex virus-# shedding years following the first clinical <PERSOON> KN, Kimberlin DW, Leach CT, <PERSOON> DA, McCarthy CA, Tolan RW Jr Neonatal herpes disease following maternal antenatal antiviral suppressive therapy a multicenter Pinninti SG, Kimberlin DW Management of neonatal herpes simplex virus infection and exposure <PERSOON> Dm, <PERSOON> RJ Herpes simplex viruses In Knipe DM, Howley PM Fields virology #th <PERSOON> in plasma human immunodeficiency virus type # RNA associated with herpes simplex virus reactivation and suppression <PERSOON-##> kinetics of mucosal herpes simplex virus-# infection in humans evidence for rapid viral-host interactions <PERSOON-##> Dis ###; ### ##<DATUM> <PERSOON-##> SE Genital herpes and its management clinical review <PERSOON-##> RA, <PERSOON-##> TC commercially available immunosorbent assays used for detection of herpes simplex virus type #-specific antibody in men attending Baltimore, Maryland, STD clinics <PERSOON-##> reactivations of herpes simplex virus type # in the genital and perianal mucosa <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> shedding of herpes simplex virus among symptomatic and asymptomatic persons with <PERSOON-##> AM, Raber-Durlacher JE, <PERSOON-##> PA, Wolterbeek, van der Blij-<PERSOON-##> AC, de <PERSOON-##> AC Viral loads and antiviral resistance of herpesviruses and oral ulcerations in hematopoietic stem cell transplant recipients <PERSOON-##> WI Expertmeeting partnerwaarschuwing zin en onzin van partnerwaarschuwing <PERSOON-##> HJ False-negative type-specific glycoprotein G antibody responses in STI clinic patients with recurrent HSV-# or HSV-# DNA positive genital herpes, <PERSOON-##> Netherlands Sex <PERSOON-##> K, Izu AE, <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> JM Jr, Corey L Effect of condoms on reducing the transmission of herpes simplex virus type # from men to <PERSOON-##> chain reaction for detection of herpes simplex virus (HSV) DNA on mucosal surfaces.
493
nvog
virus type #-specific antibody in men attending Baltimore, Maryland, STD clinics <PERSOON> reactivations of herpes simplex virus type # in the genital and perianal mucosa <PERSOON> A, <PERSOON> shedding of herpes simplex virus among symptomatic and asymptomatic persons with <PERSOON> AM, Raber-Durlacher JE, <PERSOON> PA, Wolterbeek, van der Blij-<PERSOON> AC, de <PERSOON> AC Viral loads and antiviral resistance of herpesviruses and oral ulcerations in hematopoietic stem cell transplant recipients <PERSOON> WI Expertmeeting partnerwaarschuwing zin en onzin van partnerwaarschuwing <PERSOON> HJ False-negative type-specific glycoprotein G antibody responses in STI clinic patients with recurrent HSV-# or HSV-# DNA positive genital herpes, <PERSOON-##> Netherlands Sex <PERSOON-##> K, Izu AE, <PERSOON-##> R, <PERSOON-##> S, <PERSOON-##> JM Jr, Corey L Effect of condoms on reducing the transmission of herpes simplex virus type # from men to <PERSOON-##> chain reaction for detection of herpes simplex virus (HSV) DNA on mucosal surfaces <PERSOON-##> GL, Little SE, Caughey AB Herpes simplex virus and pregnancy a review of the management of antenatal and peripartum herpes infections Gynecol Surv ###; ## #<DATUM> WHO Guidelines for the treatment of genital herpes simplex virus World Health Organizaion, WIP Richtlijn Babyvoeding Werkgroep Infectie Preventie, ### WIP Richtlijn veilig werken op de afdeling Neonatologie Werkgroep Infectie Preventie, ### Woestenberg PJ, Tjhie JH, de <PERSOON-##> JE, <PERSOON-##> BH Herpes simplex virus type # and type # in the Netherlands seroprevalence, risk factors and changes during a ##-year period BMC Infect Dis ###; ## ### Anogenitale wratten (AGW), condylomata acuminata (letterlijk ‘spitse wratten’; maar er zijn ook vlakke), worden in de eerste eeuw na Christus voor het eerst beschreven (Zielinski, ###) AGW is een van de meest voorkomende soa‘s en de meest frequent voorkomende virale soa wereldwijd Het zijn goedaardige wratten, veroorzaakt door bepaalde typen van het humaanpapillomavirus (HPV) Begin vorige eeuw werd de virale etiologie van AGW beschreven (Winer, ###) Vanaf de jaren zeventig werd steeds meer bekend over de cellulaire veranderingen die HPV-infecties kunnen veroorzaken en werd het verband tussen HPV en AGW enerzijds en HPV en cervixcarcinomen anderzijds steeds duidelijker De HPV’s worden ingedeeld in laag risico, dat wil zeggen niet oncogeen, zoals het geval is bij AGW en hoog risico, oftewel potentieel oncogene infecties De relatie tussen.
564
nvog
Herpes simplex virus and pregnancy a review of the management of antenatal and peripartum herpes infections Gynecol Surv ###; ## #<DATUM> WHO Guidelines for the treatment of genital herpes simplex virus World Health Organizaion, WIP Richtlijn Babyvoeding Werkgroep Infectie Preventie, ### WIP Richtlijn veilig werken op de afdeling Neonatologie Werkgroep Infectie Preventie, ### Woestenberg PJ, Tjhie JH, de <PERSOON> JE, <PERSOON> BH Herpes simplex virus type # and type # in the Netherlands seroprevalence, risk factors and changes during a ##-year period BMC Infect Dis ###; ## ### Anogenitale wratten (AGW), condylomata acuminata (letterlijk ‘spitse wratten’; maar er zijn ook vlakke), worden in de eerste eeuw na Christus voor het eerst beschreven (Zielinski, ###) AGW is een van de meest voorkomende soa‘s en de meest frequent voorkomende virale soa wereldwijd Het zijn goedaardige wratten, veroorzaakt door bepaalde typen van het humaanpapillomavirus (HPV) Begin vorige eeuw werd de virale etiologie van AGW beschreven (Winer, ###) Vanaf de jaren zeventig werd steeds meer bekend over de cellulaire veranderingen die HPV-infecties kunnen veroorzaken en werd het verband tussen HPV en AGW enerzijds en HPV en cervixcarcinomen anderzijds steeds duidelijker De HPV’s worden ingedeeld in laag risico, dat wil zeggen niet oncogeen, zoals het geval is bij AGW en hoog risico, oftewel potentieel oncogene infecties De relatie tussen Voor de associatie tussen HPV en anale intra-epitheliale neoplasie (AIN) Zie hoofdstuk <PERSOON> (HPV) zijn kleine DNA-virussen van circa ##-## nanometer met daarin een dubbelstrengs, circulair DNA-genoom van circa ### baseparen (Egelkrout, ###) Ze worden onderscheiden in een cutane groep, die huidafwijkingen (wratten) veroorzaakt, en een mucosale groep, die genitale afwijkingen geeft Binnen de mucosale HPV’s wordt onderscheid gemaakt tussen Er zijn momenteel meer dan ### verschillende HPV-typen bekend, waarvan ten minste ## het genitale epitheel kunnen infecteren Tot de genitale groep behoren ook HPV-# en HPV-##; deze # typen veroorzaken )##% van de AGW Deze HPV-typen worden gezien als low-risk (of non-oncogene) HPV-typen kunnen hooggradige dysplasie veroorzaken en geven een risico op maligne transformatie In hooggradige AIN (HGAIN)-laesies, die als voorstadia van anaal plaveiselcelcarcinoom worden beschouwd, worden dan ook vooral deze typen aangetroffen (<PERSOON>, ###) De HPV-typen # en -##, de belangrijkste veroorzakers van AGW, zijn epitheliotroof en vermeerderen zich in gedifferentieerd plaveiselcelepitheel en cilindrisch epitheel Na infectie kan het virale DNA worden aangetoond in cellen van de basale laag van het epitheel Virale eiwitten en virionen worden alleen in de buitenste lagen van het epitheel aangetroffen Voor expressie van de zogenaamde late genen van viraal DNA, die noodzakelijk is voor de vorming van de virale capside-eiwitten en viruspartikels, is echter differentiatie van de keratinocyten een noodzakelijke voorwaarde (Egelkrout, ###) Het geïnfecteerde epitheel wordt hyperplastisch en de retelijsten langer en scherp begrensd Typisch zijn de koilocyten.
649
nvog
en anale intra-epitheliale neoplasie (AIN) Zie hoofdstuk <PERSOON> (HPV) zijn kleine DNA-virussen van circa ##-## nanometer met daarin een dubbelstrengs, circulair DNA-genoom van circa ### baseparen (Egelkrout, ###) Ze worden onderscheiden in een cutane groep, die huidafwijkingen (wratten) veroorzaakt, en een mucosale groep, die genitale afwijkingen geeft Binnen de mucosale HPV’s wordt onderscheid gemaakt tussen Er zijn momenteel meer dan ### verschillende HPV-typen bekend, waarvan ten minste ## het genitale epitheel kunnen infecteren Tot de genitale groep behoren ook HPV-# en HPV-##; deze # typen veroorzaken )##% van de AGW Deze HPV-typen worden gezien als low-risk (of non-oncogene) HPV-typen kunnen hooggradige dysplasie veroorzaken en geven een risico op maligne transformatie In hooggradige AIN (HGAIN)-laesies, die als voorstadia van anaal plaveiselcelcarcinoom worden beschouwd, worden dan ook vooral deze typen aangetroffen (<PERSOON>, ###) De HPV-typen # en -##, de belangrijkste veroorzakers van AGW, zijn epitheliotroof en vermeerderen zich in gedifferentieerd plaveiselcelepitheel en cilindrisch epitheel Na infectie kan het virale DNA worden aangetoond in cellen van de basale laag van het epitheel Virale eiwitten en virionen worden alleen in de buitenste lagen van het epitheel aangetroffen Voor expressie van de zogenaamde late genen van viraal DNA, die noodzakelijk is voor de vorming van de virale capside-eiwitten en viruspartikels, is echter differentiatie van de keratinocyten een noodzakelijke voorwaarde (Egelkrout, ###) Het geïnfecteerde epitheel wordt hyperplastisch en de retelijsten langer en scherp begrensd Typisch zijn de koilocyten dubbele celkernen, waarin virussen gevonden kunnen worden Daarnaast kan er hypergranulose aanwezig zijn, wat een kenmerk is voor een virale infectie Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de volgende morfologische typen AGW keratotische wratten, met een dikke, keratotische bovenlaag; De kleur varieert van rozerood tot grijzig wit (Von Krogh, ###; Zielinski, ###) Durante partu besmetting van de pasgeborene kan leiden tot de zeer zeldzame juveniele geassocieerd met conjunctivale, nasale, orale, urethrale en laryngale wratten (CDC, ###) De incubatieperiode duurt # tot # maanden, meestal # maanden Incubatieperioden langer dan ## maanden tot <LEEFTIJD> jaar in uitzonderlijke gevallen zijn beschreven Infecties met HPV geven, afhankelijk van het type, verschillende ziektebeelden en zijn dikwijls via direct huid-huidcontact, voornamelijk onder kinderen HPV-infecties, ook de oncogene typen, zijn veelal latent, dus zonder symptomen of zichtbare afwijkingen (Egelkrout and Galloway, ###) Dit betekent dat slechts een klein deel van de geïnfecteerde personen daadwerkelijk genitale wratten ontwikkelt Infecties veroorzaakt door HPV-# of HPV-## zijn seksueel overdraagbaar en hebben als klinisch beeld condylomata acuminata De door HPV-# of HPV-## veroorzaakte condylomata acuminata zijn exofytisch groeiende, scherp begrensde verhevenheden die een verruceus (bloemkoolachtig) oppervlak hebben Soms zijn er klachten zoals jeuk, pijn of een brandend gevoel, soms vaginale afscheiding of afscheiding uit de urethra De voorkeurslokalisaties van de wratten bij de man zijn penis, scrotum, meatus urethrae en het perianale gebied Bij de vrouw zijn de voorkeurslokalisaties de introïtus, vulva, clitoris, perineum en het perianale gebied Soms worden ze.
657
nvog
kan er hypergranulose aanwezig zijn, wat een kenmerk is voor een virale infectie Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de volgende morfologische typen AGW keratotische wratten, met een dikke, keratotische bovenlaag; De kleur varieert van rozerood tot grijzig wit (Von Krogh, ###; Zielinski, ###) Durante partu besmetting van de pasgeborene kan leiden tot de zeer zeldzame juveniele geassocieerd met conjunctivale, nasale, orale, urethrale en laryngale wratten (CDC, ###) De incubatieperiode duurt # tot # maanden, meestal # maanden Incubatieperioden langer dan ## maanden tot <LEEFTIJD> jaar in uitzonderlijke gevallen zijn beschreven Infecties met HPV geven, afhankelijk van het type, verschillende ziektebeelden en zijn dikwijls via direct huid-huidcontact, voornamelijk onder kinderen HPV-infecties, ook de oncogene typen, zijn veelal latent, dus zonder symptomen of zichtbare afwijkingen (Egelkrout and Galloway, ###) Dit betekent dat slechts een klein deel van de geïnfecteerde personen daadwerkelijk genitale wratten ontwikkelt Infecties veroorzaakt door HPV-# of HPV-## zijn seksueel overdraagbaar en hebben als klinisch beeld condylomata acuminata De door HPV-# of HPV-## veroorzaakte condylomata acuminata zijn exofytisch groeiende, scherp begrensde verhevenheden die een verruceus (bloemkoolachtig) oppervlak hebben Soms zijn er klachten zoals jeuk, pijn of een brandend gevoel, soms vaginale afscheiding of afscheiding uit de urethra De voorkeurslokalisaties van de wratten bij de man zijn penis, scrotum, meatus urethrae en het perianale gebied Bij de vrouw zijn de voorkeurslokalisaties de introïtus, vulva, clitoris, perineum en het perianale gebied Soms worden ze Wratten rond de anus hoeven niet te betekenen dat er anale seksuele contacten zijn geweest; voor intra-anale wratten geldt dat wel (<PERSOON>, ###; Lacey, ###) In het algemeen geneest een HPV-infectie zonder behandeling Van nieuwe infecties was ##% na Tijdens een vaginale baring kan een neonaat worden besmet met HPV In zeldzame gevallen kan dit aanleiding geven tot de vorming van een juveniel larynxpapilloom veroorzaakt door HPV-#, -# of -## Net als bij niet-oncogene HPV-typen verlopen de meeste infecties met oncogene HPV-typen asymptomatisch De meeste infecties verdwijnen vanzelf; een deel van de infecties persisteert en kan aanleiding geven tot hooggradige dysplasie Hooggradige afwijkingen zijn echter ook meestal asymptomatisch, omdat ze zich intra-anaal bevinden en geen massawerking hebben Meestal worden de afwijkingen bij toeval of in het kader van screening gevonden Over immuniteit is weinig bekend HPV-infecties zijn doorgaans voorbijgaand en ‘self-limiting’ van aard, maar kunnen lang persisteren en het recidiefpercentage van AGW na behandeling is hoog Het is niet duidelijk of de gastheer het virus volledig elimineert, of dat het virus zich in niet-detecteerbare hoeveelheden kan handhaven Na infectie is er een beperkte antilichaamvorming die serologisch aantoonbaar is, maar de rol hiervan in mogelijke immuniteit is onduidelijk Onbekend is in hoeverre een doorgemaakte infectie met een bepaald HPV-type bescherming biedt tegen een infectie met hetzelfde type in de toekomst Co-infecties met meerdere HPV-typen tegelijkertijd komen vaak voor In hoeverre kruisimmuniteit bestaat, is niet bekend (Egelkrout, ###) De titer van antilichamen ten.
626
nvog
dat er anale seksuele contacten zijn geweest; voor intra-anale wratten geldt dat wel (<PERSOON>, ###; Lacey, ###) In het algemeen geneest een HPV-infectie zonder behandeling Van nieuwe infecties was ##% na Tijdens een vaginale baring kan een neonaat worden besmet met HPV In zeldzame gevallen kan dit aanleiding geven tot de vorming van een juveniel larynxpapilloom veroorzaakt door HPV-#, -# of -## Net als bij niet-oncogene HPV-typen verlopen de meeste infecties met oncogene HPV-typen asymptomatisch De meeste infecties verdwijnen vanzelf; een deel van de infecties persisteert en kan aanleiding geven tot hooggradige dysplasie Hooggradige afwijkingen zijn echter ook meestal asymptomatisch, omdat ze zich intra-anaal bevinden en geen massawerking hebben Meestal worden de afwijkingen bij toeval of in het kader van screening gevonden Over immuniteit is weinig bekend HPV-infecties zijn doorgaans voorbijgaand en ‘self-limiting’ van aard, maar kunnen lang persisteren en het recidiefpercentage van AGW na behandeling is hoog Het is niet duidelijk of de gastheer het virus volledig elimineert, of dat het virus zich in niet-detecteerbare hoeveelheden kan handhaven Na infectie is er een beperkte antilichaamvorming die serologisch aantoonbaar is, maar de rol hiervan in mogelijke immuniteit is onduidelijk Onbekend is in hoeverre een doorgemaakte infectie met een bepaald HPV-type bescherming biedt tegen een infectie met hetzelfde type in de toekomst Co-infecties met meerdere HPV-typen tegelijkertijd komen vaak voor In hoeverre kruisimmuniteit bestaat, is niet bekend (Egelkrout, ###) De titer van antilichamen ten antilichamen geïndiceerd door natuurlijke infecties; deze hoge titers geven bescherming tegen nieuwe infecties met hetzelfde type (zie verder onder paragraaf B<DATUM> #) Elk zoogdier heeft zijn eigen papillomavirussen De mens is alleen bevattelijk voor de humane (HPV) De belangrijkste besmettingsroute voor genitale HPV-infecties is seksueel Microlaesies, ten gevolge van bijvoorbeeld seksuele activiteit, zijn nodig voor inoculatie van het slijmvlies met virus Besmetting kan ook plaatsvinden via vingers en zelfs handdoeken van patiënten met AGW Dit is vooral belangrijk bij kinderen met AGW De aanwezigheid van AGW bij kinderen hoeft dus niet te betekenen dat er sprake is van seksueel misbruik, ook al is dit natuurlijk wel mogelijk De transmissiekans via niet-seksuele weg is kleiner dan via een seksuele route Bovendien neemt de waarschijnlijkheid van seksuele transmissie toe met de leeftijd van het kind, onder andere door de steeds minder intensief wordende verzorging van het kind Perinatale transmissie via het geboortekanaal is zeldzaam, maar mogelijk Hierdoor kunnen De besmettingskans is het grootst tijdens de ‘wrattenperiode’ of symptomatische fase Over het algemeen zijn nieuwe AGW’s besmettelijker dan oude Ook als er geen zichtbare of subklinische laesies meer zijn, is virusuitscheiding mogelijk Behandeling en het verdwijnen van de AGW’s heeft niet altijd invloed op de virusuitscheiding en dus ook niet op de besmettelijke periode Bovendien kunnen virussen aanwezig zijn in haarfollikels in de anogenitale regio en zo infecties of recidieven blijven veroorzaken (Egelkrout, ###; Von Krog, ###a; <PERSOON>, ###; CDC,.
599
nvog
titers geven bescherming tegen nieuwe infecties met hetzelfde type (zie verder onder paragraaf B<DATUM> #) Elk zoogdier heeft zijn eigen papillomavirussen De mens is alleen bevattelijk voor de humane (HPV) De belangrijkste besmettingsroute voor genitale HPV-infecties is seksueel Microlaesies, ten gevolge van bijvoorbeeld seksuele activiteit, zijn nodig voor inoculatie van het slijmvlies met virus Besmetting kan ook plaatsvinden via vingers en zelfs handdoeken van patiënten met AGW Dit is vooral belangrijk bij kinderen met AGW De aanwezigheid van AGW bij kinderen hoeft dus niet te betekenen dat er sprake is van seksueel misbruik, ook al is dit natuurlijk wel mogelijk De transmissiekans via niet-seksuele weg is kleiner dan via een seksuele route Bovendien neemt de waarschijnlijkheid van seksuele transmissie toe met de leeftijd van het kind, onder andere door de steeds minder intensief wordende verzorging van het kind Perinatale transmissie via het geboortekanaal is zeldzaam, maar mogelijk Hierdoor kunnen De besmettingskans is het grootst tijdens de ‘wrattenperiode’ of symptomatische fase Over het algemeen zijn nieuwe AGW’s besmettelijker dan oude Ook als er geen zichtbare of subklinische laesies meer zijn, is virusuitscheiding mogelijk Behandeling en het verdwijnen van de AGW’s heeft niet altijd invloed op de virusuitscheiding en dus ook niet op de besmettelijke periode Bovendien kunnen virussen aanwezig zijn in haarfollikels in de anogenitale regio en zo infecties of recidieven blijven veroorzaken (Egelkrout, ###; Von Krog, ###a; <PERSOON>, ###; CDC, besmet De berekende transmissiekans tijdens # seksueel contact wordt geschat op ##% De transmissiekans via een niet-seksuele weg is veel kleiner dan via een seksuele route (Egelkrout, ###; Zielinski, ###) HPV wordt snel geïnactiveerd bij kamertemperatuur en in droge De diagnose condylomata acuminata geschiedt voornamelijk op het klinische beeld NAAT’s zijn ook een optie, maar niet van belang voor het stellen van een diagnose Het is niet gebruikelijk om een biopt te nemen voor histologisch en HPV-onderzoek Het verdient aanbeveling om andere soa’s uit te sluiten, waaronder syfilisserologie vanwege de gelijkenis van condylomata lata met condylomata acuminata Daarnaast dienen inwendige wratten te worden uitgesloten door middel van speculumonderzoek bij peri-vulvaire wratten en proctoscopisch onderzoek bij perianale wratten <PERSOON> HPV-infecties kunnen aangetoond worden met de azijnzuurtest Met HPV geïnfecteerd (cervix-, rectum- of anus)weefsel kleurt grijswit na aanstippen met #% azijnzuur Differentiatie tussen vlakke condylomen en laaggradige CIN- en AIN-laesies kan echter lastig zijn bij twijfel over eventuele (pre-)maligne laesies (wratten zijn gepigmenteerd, geïndureerd, bloeden bij verdenking op seksueel misbruik van kinderen (CDC, ###); voor het aantonen van HPV-DNA is een PCR op een afstrijk van de laesie echter ook voldoende Histopathologisch onderzoek moet wel worden verricht bij twijfel aan de diagnose condylomata acuminata en bij verdenking op een carcinoom Histologisch is de mate van dysplasie van belang en in het stratum corneum kunnen koilocyten (ballonvormig gezwollen cellen) worden aangetroffen Bij beoordeling wordt gebruik gemaakt van een histologische indeling, uitgedrukt als intra-epithale neoplasie.
601
nvog
contact wordt geschat op ##% De transmissiekans via een niet-seksuele weg is veel kleiner dan via een seksuele route (Egelkrout, ###; Zielinski, ###) HPV wordt snel geïnactiveerd bij kamertemperatuur en in droge De diagnose condylomata acuminata geschiedt voornamelijk op het klinische beeld NAAT’s zijn ook een optie, maar niet van belang voor het stellen van een diagnose Het is niet gebruikelijk om een biopt te nemen voor histologisch en HPV-onderzoek Het verdient aanbeveling om andere soa’s uit te sluiten, waaronder syfilisserologie vanwege de gelijkenis van condylomata lata met condylomata acuminata Daarnaast dienen inwendige wratten te worden uitgesloten door middel van speculumonderzoek bij peri-vulvaire wratten en proctoscopisch onderzoek bij perianale wratten <PERSOON> HPV-infecties kunnen aangetoond worden met de azijnzuurtest Met HPV geïnfecteerd (cervix-, rectum- of anus)weefsel kleurt grijswit na aanstippen met #% azijnzuur Differentiatie tussen vlakke condylomen en laaggradige CIN- en AIN-laesies kan echter lastig zijn bij twijfel over eventuele (pre-)maligne laesies (wratten zijn gepigmenteerd, geïndureerd, bloeden bij verdenking op seksueel misbruik van kinderen (CDC, ###); voor het aantonen van HPV-DNA is een PCR op een afstrijk van de laesie echter ook voldoende Histopathologisch onderzoek moet wel worden verricht bij twijfel aan de diagnose condylomata acuminata en bij verdenking op een carcinoom Histologisch is de mate van dysplasie van belang en in het stratum corneum kunnen koilocyten (ballonvormig gezwollen cellen) worden aangetroffen Bij beoordeling wordt gebruik gemaakt van een histologische indeling, uitgedrukt als intra-epithale neoplasie Gezien het ontbreken van een causale relatie tussen AGW en cervixcarcinomen is een cervixuitstrijk bij patiënten met AGW buiten het bevolkingsonderzoek niet nodig Uitzonderingen zijn immuungecompromitteerde vrouwen met AGW bij wie een jaarlijkse cervixuitstrijk aanbevolen wordt Differentiaaldiagnostisch dient gedacht te worden aan syfilis vanwege het soms moeilijke onderscheid met condylomata lata Verder dienen andere soa’s (hiv, hepatitis B, infectie met Chlamydia Over het algemeen worden hogere HPV-prevalenties gevonden bij mensen met immuundeficiënties Een ernstiger beloop van een infectie wordt vooral gezien bij immuno-incompetenten De meeste studies zijn gedaan bij hiv-positieven en onderzoeken gedaan onder transplantatiepatiënten bevestigen dit (Egelkrout, ###) Bij immuno-incompetenten, maar ook bij sommige zwangeren, kunnen zich zeer veel en zeer grote AGW’s ontwikkelen In zeer zeldzame gevallen kunnen invasieve, buschke-löwensteintumoren Er is geen causale relatie tussen het voorkomen van cervixcarcinomen en <PERSOON>, ###) Een infectie met een laagrisico-HPV-infectie kan echter wel als een marker dienen voor het hebben van een infectie met een hoogrisico-HPV-type Ook vermelden publicaties een verhoogde kans op anuscarcinomen bij immuno-incompetente patiënten met <PERSOON> volledigheid wordt hier nog vermeld dat een aantal HPV-typen (onder andere #, #, #, ## en ##) kan worden gevonden in tumoren bij patiënten met de zeldzame huidaandoening epidermodysplasia verruciformis Daarnaast zijn persisterende infecties met oncogene HPV-typen sterk geassocieerd met hoofd-halstumoren zoals het Ongeveer ### miljoen vrouwen wereldwijd dragen het humaanpapillomavirus bij zich (WHO, ###) Anogenitale wratten komen overal in de wereld voor; het is de meest voorkomende virale soa De.
621
nvog
tussen AGW en cervixcarcinomen is een cervixuitstrijk bij patiënten met AGW buiten het bevolkingsonderzoek niet nodig Uitzonderingen zijn immuungecompromitteerde vrouwen met AGW bij wie een jaarlijkse cervixuitstrijk aanbevolen wordt Differentiaaldiagnostisch dient gedacht te worden aan syfilis vanwege het soms moeilijke onderscheid met condylomata lata Verder dienen andere soa’s (hiv, hepatitis B, infectie met Chlamydia Over het algemeen worden hogere HPV-prevalenties gevonden bij mensen met immuundeficiënties Een ernstiger beloop van een infectie wordt vooral gezien bij immuno-incompetenten De meeste studies zijn gedaan bij hiv-positieven en onderzoeken gedaan onder transplantatiepatiënten bevestigen dit (Egelkrout, ###) Bij immuno-incompetenten, maar ook bij sommige zwangeren, kunnen zich zeer veel en zeer grote AGW’s ontwikkelen In zeer zeldzame gevallen kunnen invasieve, buschke-löwensteintumoren Er is geen causale relatie tussen het voorkomen van cervixcarcinomen en <PERSOON>, ###) Een infectie met een laagrisico-HPV-infectie kan echter wel als een marker dienen voor het hebben van een infectie met een hoogrisico-HPV-type Ook vermelden publicaties een verhoogde kans op anuscarcinomen bij immuno-incompetente patiënten met <PERSOON> volledigheid wordt hier nog vermeld dat een aantal HPV-typen (onder andere #, #, #, ## en ##) kan worden gevonden in tumoren bij patiënten met de zeldzame huidaandoening epidermodysplasia verruciformis Daarnaast zijn persisterende infecties met oncogene HPV-typen sterk geassocieerd met hoofd-halstumoren zoals het Ongeveer ### miljoen vrouwen wereldwijd dragen het humaanpapillomavirus bij zich (WHO, ###) Anogenitale wratten komen overal in de wereld voor; het is de meest voorkomende virale soa De De meeste AGW worden gezien in de leeftijd ##-<LEEFTIJD> jaar Meer dan ##% van alle seksueel actieve personen zijn ooit geïnfecteerd door een of meer HPV-typen; sommige schattingen spreken zelfs over ##% De meeste infecties zijn asymptomatisch en zonder consequenties Van de geïnfecteerden ontwikkelt mogelijk Het aantal diagnoses van genitale wratten bij de centra seksuele gezondheid was in ##<DATUM> ### (# ### in ###) Veruit het grootste deel van de genitale wratten werd gesteld bij de huisarts in ### waren er naar schatting #<DATUM> diagnoses voor genitale wratten De huisarts rapporteerde vaker genitale wratten bij mannen dan bij vrouwen (##%versus ##%) (<PERSOON>, ###) De gemiddelde leeftijd van vrouwen en heteroseksuele mannen was ##-<LEEFTIJD> jaar; bij MSM was dit gemiddeld <LEEFTIJD> jaar De meest voorkomende co-infectie is, in ##% van de gevallen, chlamydia-infectie, wat uiteraard goed te verklaren is door het feit dat beide soa’s een hoge prevalentie hebben (Van den Primaire preventie van door HPV-#/-## veroorzaakte AGW is beschikbaar via vaccinatie met een profylactisch vaccin, het quadrivalente Gardasil® van MSD, gericht tegen de typen HPV #, ##, ## en ## Dit vaccin is gebaseerd op virusachtige deeltjes (VLP) Het bivalent vaccin Cervarix® van GlaxoSmithKline is alleen gericht tegen de HPV-typen ## en ##, die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken Twee recente studies suggereerden enige kruisbescherming van dit bivalente vaccin tegen typen # en ## (<PERSOON>, ###), maar een recente Nederlandse studie kon dit niet bevestigen (Woestenberg, ###).
676
nvog
De meeste AGW worden gezien in de leeftijd ##-<LEEFTIJD> jaar Meer dan ##% van alle seksueel actieve personen zijn ooit geïnfecteerd door een of meer HPV-typen; sommige schattingen spreken zelfs over ##% De meeste infecties zijn asymptomatisch en zonder consequenties Van de geïnfecteerden ontwikkelt mogelijk Het aantal diagnoses van genitale wratten bij de centra seksuele gezondheid was in ##<DATUM> ### (# ### in ###) Veruit het grootste deel van de genitale wratten werd gesteld bij de huisarts in ### waren er naar schatting #<DATUM> diagnoses voor genitale wratten De huisarts rapporteerde vaker genitale wratten bij mannen dan bij vrouwen (##%versus ##%) (<PERSOON>, ###) De gemiddelde leeftijd van vrouwen en heteroseksuele mannen was ##-<LEEFTIJD> jaar; bij MSM was dit gemiddeld <LEEFTIJD> jaar De meest voorkomende co-infectie is, in ##% van de gevallen, chlamydia-infectie, wat uiteraard goed te verklaren is door het feit dat beide soa’s een hoge prevalentie hebben (Van den Primaire preventie van door HPV-#/-## veroorzaakte AGW is beschikbaar via vaccinatie met een profylactisch vaccin, het quadrivalente Gardasil® van MSD, gericht tegen de typen HPV #, ##, ## en ## Dit vaccin is gebaseerd op virusachtige deeltjes (VLP) Het bivalent vaccin Cervarix® van GlaxoSmithKline is alleen gericht tegen de HPV-typen ## en ##, die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken Twee recente studies suggereerden enige kruisbescherming van dit bivalente vaccin tegen typen # en ## (<PERSOON>, ###), maar een recente Nederlandse studie kon dit niet bevestigen (Woestenberg, ###) De VLP’s uit deze vaccins zijn morfologisch en wat antigeen betreft niet te onderscheiden van HPV-virionen, maar het zijn lege bolletjes ze bevatten geen viraal DNA-genoom en kunnen daardoor geen infectie veroorzaken De primaire vaccinatiereeks (met Gardasil®) bestaat uit # intramusculaire injecties op tijdstip # en # maanden (voor kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar) of uit # intramusculaire injecties op tijdstip #, # en # maanden (voor kinderen vanaf <LEEFTIJD> jaar en volwassenen) en induceert waarschijnlijk zorgt voor langetermijnimmuniteit (<LOCATIE>, ###; Olsson, ###) Deze vaccins induceren een antilichaamresponse die een factor ## tot ### keer hoger is dan een natuurlijke infectie, waardoor personen langdurig beschermd blijven tegen infecties Zie verder paragraaf B<DATUM> # Een evaluatie over de impact van de eerste <LEEFTIJD> jaar van het vaccinatieprogramma in Australië (met het quadrivalent vaccin) op populatieniveau bij vrouwen toonde een significante afname aan in het aantal genitale wratten van ##% bij jonge vrouwen, en later ook bij jonge heteroseksuele mannen (Garland, ###) Sinds enkele jaren is een nonavalent vaccin beschikbaar, Gardasil #® Dit vaccin beschermt tegen dezelfde # typen als het quadrivalente vaccin (#, ##, ## en ##), en bovendien tegen # additionele oncogene typen Gardasil #® is veilig en effectief, ook in vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar De effectiviteit is weliswaar lager in deze groep, maar nog steeds substantieel (Wheeler, ###; Castellsague, ###; Munoz, ###) De effectiviteit in mannen )<LEEFTIJD> jaar is vooralsnog niet aangetoond (<PERSOON>, ###) Het.
726
nvog
deze vaccins zijn morfologisch en wat antigeen betreft niet te onderscheiden van HPV-virionen, maar het zijn lege bolletjes ze bevatten geen viraal DNA-genoom en kunnen daardoor geen infectie veroorzaken De primaire vaccinatiereeks (met Gardasil®) bestaat uit # intramusculaire injecties op tijdstip # en # maanden (voor kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar) of uit # intramusculaire injecties op tijdstip #, # en # maanden (voor kinderen vanaf <LEEFTIJD> jaar en volwassenen) en induceert waarschijnlijk zorgt voor langetermijnimmuniteit (<LOCATIE>, ###; Olsson, ###) Deze vaccins induceren een antilichaamresponse die een factor ## tot ### keer hoger is dan een natuurlijke infectie, waardoor personen langdurig beschermd blijven tegen infecties Zie verder paragraaf B<DATUM> # Een evaluatie over de impact van de eerste <LEEFTIJD> jaar van het vaccinatieprogramma in Australië (met het quadrivalent vaccin) op populatieniveau bij vrouwen toonde een significante afname aan in het aantal genitale wratten van ##% bij jonge vrouwen, en later ook bij jonge heteroseksuele mannen (Garland, ###) Sinds enkele jaren is een nonavalent vaccin beschikbaar, Gardasil #® Dit vaccin beschermt tegen dezelfde # typen als het quadrivalente vaccin (#, ##, ## en ##), en bovendien tegen # additionele oncogene typen Gardasil #® is veilig en effectief, ook in vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar De effectiviteit is weliswaar lager in deze groep, maar nog steeds substantieel (Wheeler, ###; Castellsague, ###; Munoz, ###) De effectiviteit in mannen )<LEEFTIJD> jaar is vooralsnog niet aangetoond (<PERSOON> (###) In <LOCATIE> is dit vaccin nog niet verkrijgbaar Voorlichting en persoonlijke hygiëne vormen hier de hoekstenen Contact met laesies of geïnfecteerd materiaal dient vermeden te worden Het gebruik van condooms in een vaste relatie lijkt niet zinvol Bij nieuwe seksuele relaties kan condoomgebruik de transmissiekans van HPV verminderen (Krogh, Voor infecties met humaanpapillomavirus geldt sinds december ### alleen meldingsplicht voor alle artsen aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen van HPV-infecties vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Gezien de hoge infectieprevalentie in de bevolking en het grote aantal asymptomatische HPV-dragers, heeft contactonderzoek weinig zin Wel wordt geadviseerd huidige vaste partner(s) te informeren (zie hoofdstuk C#) In een vaste relatie waarbij een van de partners AGW heeft, is in de meerderheid van de gevallen de partner reeds besmet In verband met de onrust die een soa kan geven in een relatie is goede en duidelijke informatie over het langdurig (asymptomatische) beloop <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten De soms zeer lange infectieuze periode wordt door sommige patiënten als een belemmerende factor in het aangaan van seksuele relaties ervaren Het feit dat HPV overgedragen kan worden door asymptomatische dragers maakt effectieve preventie bijzonder lastig Bij nieuwe seksuele relaties kan condoomgebruik de transmissiekans van HPV verminderen (CDC, ###; Von Krogh, ###a; Van Er zijn # HPV-vaccins die bescherming bieden tegen HPV-## en -## die verantwoordelijk zijn voor ##% van de gevallen van baarmoederhalskanker Twee van deze vaccins biedt ook bescherming.
665
nvog
Voorlichting en persoonlijke hygiëne vormen hier de hoekstenen Contact met laesies of geïnfecteerd materiaal dient vermeden te worden Het gebruik van condooms in een vaste relatie lijkt niet zinvol Bij nieuwe seksuele relaties kan condoomgebruik de transmissiekans van HPV verminderen (Krogh, Voor infecties met humaanpapillomavirus geldt sinds december ### alleen meldingsplicht voor alle artsen aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen van HPV-infecties vaststellen, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Gezien de hoge infectieprevalentie in de bevolking en het grote aantal asymptomatische HPV-dragers, heeft contactonderzoek weinig zin Wel wordt geadviseerd huidige vaste partner(s) te informeren (zie hoofdstuk C#) In een vaste relatie waarbij een van de partners AGW heeft, is in de meerderheid van de gevallen de partner reeds besmet In verband met de onrust die een soa kan geven in een relatie is goede en duidelijke informatie over het langdurig (asymptomatische) beloop <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten De soms zeer lange infectieuze periode wordt door sommige patiënten als een belemmerende factor in het aangaan van seksuele relaties ervaren Het feit dat HPV overgedragen kan worden door asymptomatische dragers maakt effectieve preventie bijzonder lastig Bij nieuwe seksuele relaties kan condoomgebruik de transmissiekans van HPV verminderen (CDC, ###; Von Krogh, ###a; Van Er zijn # HPV-vaccins die bescherming bieden tegen HPV-## en -## die verantwoordelijk zijn voor ##% van de gevallen van baarmoederhalskanker Twee van deze vaccins biedt ook bescherming Het vaccin is geïndiceerd voor meisjes vanaf <LEEFTIJD> jaar; ook vrouwen tot en met <LEEFTIJD> jaar die nog geen vaccin hebben ontvangen, komen hiervoor in aanmerking In deze leeftijdsklasse is het effect het grootst indien gevaccineerd wordt vóór het begin van de seksuele activiteit De vaccins die ook bescherming bieden tegen HPV-# en -## (Gardasil® en Gardasil #®) kunnen ook aan jongens en mannen in de leeftijdscategorie #-<LEEFTIJD> jaar toegediend worden om anogenitale wratten, peniele en anale neoplasie te voorkomen en transmissie Vrouwen dienen na vaccinatie wel gewoon deel te nemen aan routine screeningsonderzoek op baarmoederhalskanker, omdat ##% van de baarmoederhalskanker veroorzaakt wordt door andere De belangrijkste reden om AGW te behandelen is cosmetisch Daarnaast kunnen AGW ook obstructies veroorzaken van bijvoorbeeld de urethra of anus AGW is in principe een self-limiting disease tot ##% van de AGW verdwijnt spontaan binnen <LEEFTIJD> jaar (CDC, ###) Er bestaan verschillende vormen van ablatieve (weefselvernietigende) behandeling van condylomata De hiermee gepaard gaande weefseldestructie brengt vervolgens een lokale immunologische reactie op gang die uiteindelijk het virus opruimt In aanmerking komen applicatie van podophylline, podofyllotoxine, applicatie van #-fluoro-uracilcrème mogelijk Aan podophylline kleven zulke belangrijke bezwaren (instabiliteit van de actieve stof en bijwerkingen voor de patiënt) dat behandeling hiermee inmiddels wordt afgeraden Een nieuwere therapeutische mogelijkheid is de applicatie van imiquimod, een immunomodulator die de productie van interferon-gamma induceert en in de vorm van een crème door de patiënt zelf kan worden aangebracht Deze behandeling activeert lokaal de cellulaire.
607
nvog
vaccin is geïndiceerd voor meisjes vanaf <LEEFTIJD> jaar; ook vrouwen tot en met <LEEFTIJD> jaar die nog geen vaccin hebben ontvangen, komen hiervoor in aanmerking In deze leeftijdsklasse is het effect het grootst indien gevaccineerd wordt vóór het begin van de seksuele activiteit De vaccins die ook bescherming bieden tegen HPV-# en -## (Gardasil® en Gardasil #®) kunnen ook aan jongens en mannen in de leeftijdscategorie #-<LEEFTIJD> jaar toegediend worden om anogenitale wratten, peniele en anale neoplasie te voorkomen en transmissie Vrouwen dienen na vaccinatie wel gewoon deel te nemen aan routine screeningsonderzoek op baarmoederhalskanker, omdat ##% van de baarmoederhalskanker veroorzaakt wordt door andere De belangrijkste reden om AGW te behandelen is cosmetisch Daarnaast kunnen AGW ook obstructies veroorzaken van bijvoorbeeld de urethra of anus AGW is in principe een self-limiting disease tot ##% van de AGW verdwijnt spontaan binnen <LEEFTIJD> jaar (CDC, ###) Er bestaan verschillende vormen van ablatieve (weefselvernietigende) behandeling van condylomata De hiermee gepaard gaande weefseldestructie brengt vervolgens een lokale immunologische reactie op gang die uiteindelijk het virus opruimt In aanmerking komen applicatie van podophylline, podofyllotoxine, applicatie van #-fluoro-uracilcrème mogelijk Aan podophylline kleven zulke belangrijke bezwaren (instabiliteit van de actieve stof en bijwerkingen voor de patiënt) dat behandeling hiermee inmiddels wordt afgeraden Een nieuwere therapeutische mogelijkheid is de applicatie van imiquimod, een immunomodulator die de productie van interferon-gamma induceert en in de vorm van een crème door de patiënt zelf kan worden aangebracht Deze behandeling activeert lokaal de cellulaire <PERSOON> en nieuwe wratten reageren beter op behandeling dan oudere en grotere hyperkeratotische wratten Hoe kleiner het aantal wratten, hoe groter de kans op eradicatie Een andere nieuwe behandeling is sinecathechins ##% zalf (een groenethee-extract) Deze behandeling wordt in de Verenigde Staten veelvuldig toegepast en is recent ook in <LOCATIE> geregistreerd Ongeacht de behandelmethode varieert het genezingspercentage tussen ## en ##% De recidiefkans is groot Mogelijk heeft dit ook te maken met de reeds genoemde aanwezigheid van HPV in de haarfollikels in de anogenitale regio Er worden verschillende lasers gebruikt voor behandeling van AGW Helaas zijn geen prospectief vergelijkende studies voor handen In sommige centra is laserbehandeling al langere tijd in gebruik (<PERSOON> alle lasertherapieën geldt dat nooit een recidief wordt gezien precies op de Geen enkele therapie is doelmatiger dan een andere therapie en er zijn er geen evidence-based aanwijzingen dat combinatietherapieën effectiever zijn dan monotherapieën Wel zijn er aanwijzingen dat het nieuwe middel imiquimod een lager recidiefrisico kent Het topicaal aanbrengen van hebben als gebruik van podofyllotoxine (<PERSOON> van behandeling wordt gemaakt in overleg met de patiënt, waarbij aspecten als therapietrouw, doeltreffendheid en kosteneffectiviteit een rol spelen Doel van de behandeling is het verwijderen van de wratten Hierbij zal de virusuitscheiding en dus de besmettelijkheid waarschijnlijk afnemen maar niet verdwijnen Over behandelmethoden bestaat in de literatuur een grote mate van consensus De.
577
nvog