text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
en RR=#,##; Schünemann, ###)) Voor de continue uitkomstmaten werd een grens van #,# standaarddeviatie aangehouden en voor mortaliteit en blijvend letsel definieerde de werkgroep ieder statistisch significant verschil als klinisch relevant In de databases Medline (via OVID) en Embase (via Embase com) is op <DATUM> met relevante zoektermen gezocht naar systematische reviews, gerandomiseerd gecontroleerde trials en observationeel onderzoek De search is herhaald op <DATUM> De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording De literatuurzoekactie leverde ### treffers op Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria systematische reviews (gezocht in ten minste twee databases, gedetailleerde zoekstrategie beschikbaar en risk-of-biasbeoordeling), gerandomiseerde trials of observationele studies waarin patiënten met zwangerschapscholestase participeerden en waarin een vergelijking werd gemaakt tussen prematuur laten bevallen en expectatief beleid Daarnaast moest ten minste één van studies gebruikte definitie van zwangerschapscholestase, de hoogte van de galzure zouten was hierbij geen in- of exclusiecriteria Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie ## studies voorgeselecteerd Na raadpleging van de volledige tekst, werden vervolgens ## studies geëxcludeerd (zie exclusietabel onder het tabblad Verantwoording), en één studie definitief Er is één onderzoek opgenomen in de literatuuranalyse De belangrijkste studiekarakteristieken Puljic (###) heeft een observationele cohortstudie uitgevoerd waarin getracht werd om inzicht te krijgen in de optimale timing van de baring bij vrouwen met zwangerschapscholestase door het risico op foetale en neonatale mortaliteit voor elke week zwangerschapsduur weer te geven De gegevens van <DATUM> ### zwangeren werden geïncludeerd vastgesteld dat in <DATUM> gevallen de zwangerschap gecompliceerd was geweest door zwangerschapscholestase Puljic (###) rapporteerde per zwangerschapsweek het risico op foetale mortaliteit (berekend door het aantal gevallen van foetale mortaliteit gedeeld door het aantal lopende zwangerschappen in specifieke weken) en het risico op neonatale sterfte in de week volgend op de geboorte als maat voor risico van de geboorte Verder definieerde Puljic (###) het risico van afwachtend beleid voor een bepaalde week (per ## ### foetussen at risk) als het risico op foetale mortaliteit in desbetreffende week plus het risico op neonatale mortaliteit in de daaropvolgende week (als maat voor risico van geboorte) Helaas werden er verder geen gegevens gerapporteerd over het aantal baringen per week en het aantal foetale en neonatale mortaliteit per week De statistische analyses zijn onduidelijk tussen ## en ## zwangerschapsweken bij vrouwen met zwangerschapscholestase hoger was dan bij vrouwen zonder zwangerschapscholestase Vanaf ## weken zwangerschapsduur is het risico van geboorte (weergegeven als neonatale sterfte per ## ### levendgeborenen) bij vrouwen met zwangerschapscholestase lager dan het risico op sterfte bij afwachtend beleid Voor een uitgebreid overzicht van de resultaten verwijzen wij naar de evidencetabel Puljic (###) heeft geen gegevens over het aantal opnames op de NICU gerapporteerd Puljic (###) heeft geen gegevens over de duur van opname op de NICU gerapporteerd Gezien de onduidelijke/afwezige statistische analyses en gezien de onduidelijkheid over het aantal keer voorkomen van de foetale en neonatale mortaliteit en het aantal vrouwen dat bij.
| 613 | nvog |
### gevallen de zwangerschap gecompliceerd was geweest door zwangerschapscholestase Puljic (###) rapporteerde per zwangerschapsweek het risico op foetale mortaliteit (berekend door het aantal gevallen van foetale mortaliteit gedeeld door het aantal lopende zwangerschappen in specifieke weken) en het risico op neonatale sterfte in de week volgend op de geboorte als maat voor risico van de geboorte Verder definieerde Puljic (###) het risico van afwachtend beleid voor een bepaalde week (per ## ### foetussen at risk) als het risico op foetale mortaliteit in desbetreffende week plus het risico op neonatale mortaliteit in de daaropvolgende week (als maat voor risico van geboorte) Helaas werden er verder geen gegevens gerapporteerd over het aantal baringen per week en het aantal foetale en neonatale mortaliteit per week De statistische analyses zijn onduidelijk tussen ## en ## zwangerschapsweken bij vrouwen met zwangerschapscholestase hoger was dan bij vrouwen zonder zwangerschapscholestase Vanaf ## weken zwangerschapsduur is het risico van geboorte (weergegeven als neonatale sterfte per ## ### levendgeborenen) bij vrouwen met zwangerschapscholestase lager dan het risico op sterfte bij afwachtend beleid Voor een uitgebreid overzicht van de resultaten verwijzen wij naar de evidencetabel Puljic (###) heeft geen gegevens over het aantal opnames op de NICU gerapporteerd Puljic (###) heeft geen gegevens over de duur van opname op de NICU gerapporteerd Gezien de onduidelijke/afwezige statistische analyses en gezien de onduidelijkheid over het aantal keer voorkomen van de foetale en neonatale mortaliteit en het aantal vrouwen dat bij De bewijskracht voor de uitkomstmaten opname op de NICU en opnameduur van de NICUopname kunnen niet worden gegradeerd wegens het ontbreken van data Vanwege het ontbreken van gegevens is het niet mogelijk om conclusies te trekken over het effect van inleiden/sectio voor ## weken ten opzichte van Geen GRADE expectatief beleid op de foetale en neonatale mortaliteit, het aantal NICUopnames en de duur van de NICU-opname bij vrouwen Door het gebrek aan bewijskracht zijn er geen overtuigende argumenten om de zwangerschap bij zwangerschapscholestase in alle gevallen prematuur (voor ## weken) te beëindigen In een groot cohortonderzoek was vanaf ## weken het risico van geboorte (weergegeven als risico op neonatale sterfte in de #e week) lager dan het risico van foetale sterfte bij afwachtend beleid (Puljic, ###) Echter onduidelijkheden in de beschrijving van het cohort, de analyses en de risicoâs van (iatrogene) prematuriteit, maken dat er geen aanbevelingen kunnen worden gedaan De werkgroep ziet gezien de afwezigheid van hard bewijs voor het verhoogde risico op foetale sterfte vanaf ## weken geen aanleiding om het huidige beleid van bevalling vanaf ## weken te Bij de beantwoording van deze uitgangsvraag zijn de hoogte van galzure zouten en de invloed <PERSOON>, gynaecoloog-perinatoloog, Rijnstate, Nederlandse Vereniging voor <PERSOON>, gynaecoloog-perinatoloog, <INSTELLING> MC, Nederlandse Vereniging voor <PERSOON>, junior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (tot <PERSOON>, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten <PERSOON>, senior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch.
| 591 | nvog |
NICU en opnameduur van de NICUopname kunnen niet worden gegradeerd wegens het ontbreken van data Vanwege het ontbreken van gegevens is het niet mogelijk om conclusies te trekken over het effect van inleiden/sectio voor ## weken ten opzichte van Geen GRADE expectatief beleid op de foetale en neonatale mortaliteit, het aantal NICUopnames en de duur van de NICU-opname bij vrouwen Door het gebrek aan bewijskracht zijn er geen overtuigende argumenten om de zwangerschap bij zwangerschapscholestase in alle gevallen prematuur (voor ## weken) te beëindigen In een groot cohortonderzoek was vanaf ## weken het risico van geboorte (weergegeven als risico op neonatale sterfte in de #e week) lager dan het risico van foetale sterfte bij afwachtend beleid (Puljic, ###) Echter onduidelijkheden in de beschrijving van het cohort, de analyses en de risicoâs van (iatrogene) prematuriteit, maken dat er geen aanbevelingen kunnen worden gedaan De werkgroep ziet gezien de afwezigheid van hard bewijs voor het verhoogde risico op foetale sterfte vanaf ## weken geen aanleiding om het huidige beleid van bevalling vanaf ## weken te Bij de beantwoording van deze uitgangsvraag zijn de hoogte van galzure zouten en de invloed <PERSOON>, gynaecoloog-perinatoloog, Rijnstate, Nederlandse Vereniging voor <PERSOON>, gynaecoloog-perinatoloog, <INSTELLING> MC, Nederlandse Vereniging voor <PERSOON>, junior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (tot <PERSOON>, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten <PERSOON>, senior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch gevolgd Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, kennisvalorisatie) hebben gehad Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel De Met de Patiëntenfederatie <LOCATIE> heeft gedurende het ontwikkelproces contact plaatsgevonden over het patiëntenperspectief De conceptmodule is voor commentaar Aan de NVK en KNOV is de conceptmodule voor commentaar voorgelegd © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie (NVOG) NVOG-modules beschrijven een minimum van zorg te verlenen door een gynaecoloog in gemiddelde omstandigheden Zij hebben een adviserend <INSTELLING> Een gynaecoloog kan geargumenteerd afwijken van een richtlijn/module wanneer concrete omstandigheden dat noodzakelijk maken Dat kan onder meer het geval zijn wanneer een gynaecoloog tegemoet moet komen aan de objectieve noden en/of subjectieve behoeften van een individuele patiënt Beleid op instellingsniveau kan er incidenteel toe leiden dat (volledige) lokale toepassing van een gevolgen die de toepassing hiervan in de patiëntenzorg mocht hebben De NVOG stelt zich daarentegen wel open voor attendering op (vermeende) fouten in de opmaak of inhoud van deze voorlichtingsfolders of richtlijnen Neemt u dan contact op met het Bureau van de NVOG Het is niet onderzocht of een baring voor ## weken tot een verbetering of een verslechtering van de neonatale uitkomsten (foetale en neonatale mortaliteit en opname op de NICU) leidt.
| 561 | nvog |
werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, kennisvalorisatie) hebben gehad Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel De Met de Patiëntenfederatie <LOCATIE> heeft gedurende het ontwikkelproces contact plaatsgevonden over het patiëntenperspectief De conceptmodule is voor commentaar Aan de NVK en KNOV is de conceptmodule voor commentaar voorgelegd © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie (NVOG) NVOG-modules beschrijven een minimum van zorg te verlenen door een gynaecoloog in gemiddelde omstandigheden Zij hebben een adviserend <INSTELLING> Een gynaecoloog kan geargumenteerd afwijken van een richtlijn/module wanneer concrete omstandigheden dat noodzakelijk maken Dat kan onder meer het geval zijn wanneer een gynaecoloog tegemoet moet komen aan de objectieve noden en/of subjectieve behoeften van een individuele patiënt Beleid op instellingsniveau kan er incidenteel toe leiden dat (volledige) lokale toepassing van een gevolgen die de toepassing hiervan in de patiëntenzorg mocht hebben De NVOG stelt zich daarentegen wel open voor attendering op (vermeende) fouten in de opmaak of inhoud van deze voorlichtingsfolders of richtlijnen Neemt u dan contact op met het Bureau van de NVOG Het is niet onderzocht of een baring voor ## weken tot een verbetering of een verslechtering van de neonatale uitkomsten (foetale en neonatale mortaliteit en opname op de NICU) leidt het niveau van het systeem (buiten het ziekenhuis) Denk bijvoorbeeld aan onenigheid in het land m b t de aanbeveling, onvoldoende motivatie of kennis bij de specialist, onvoldoende faciliteiten of personeel, nodige concentratie van zorg, kosten, slechte samenwerking tussen disciplines, nodige taakherschikking, etc # Denk aan acties die noodzakelijk zijn voor implementatie, maar ook acties die mogelijk zijn om de implementatie te bevorderen Denk bijvoorbeeld aan controleren aanbeveling tijdens kwaliteitsvisitatie, publicatie van de richtlijn, ontwikkelen van implementatietools, informeren van ziekenhuisbestuurders, regelen van goede vergoeding voor een # Wie de verantwoordelijkheden draagt voor implementatie van de aanbevelingen, zal tevens afhankelijk zijn van het niveau waarop zich barrières bevinden Barrières op het niveau van de professional zullen vaak opgelost moeten worden door de beroepsvereniging Barrières op het niveau van de organisatie zullen vaak onder verantwoordelijkheid van de ziekenhuisbestuurders vallen Bij het oplossen van barrières op het niveau van het systeem zijn ook andere partijen, zoals Puljic A, <PERSOON> DY, et al <PERSOON> risk of infant and fetal death by each additional week of expectant management in intrahepatic cholestasis of pregnancy by gestational age <PERSOON> G, et al GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations <PERSOON> from Prognostic balance between treatment groups is usually guaranteed in randomized studies, but non-randomized (observational) studies require matching of patients between treatment groups (case-control studies) or multivariate adjustment for prognostic.
| 552 | nvog |
m b t de aanbeveling, onvoldoende motivatie of kennis bij de specialist, onvoldoende faciliteiten of personeel, nodige concentratie van zorg, kosten, slechte samenwerking tussen disciplines, nodige taakherschikking, etc # Denk aan acties die noodzakelijk zijn voor implementatie, maar ook acties die mogelijk zijn om de implementatie te bevorderen Denk bijvoorbeeld aan controleren aanbeveling tijdens kwaliteitsvisitatie, publicatie van de richtlijn, ontwikkelen van implementatietools, informeren van ziekenhuisbestuurders, regelen van goede vergoeding voor een # Wie de verantwoordelijkheden draagt voor implementatie van de aanbevelingen, zal tevens afhankelijk zijn van het niveau waarop zich barrières bevinden Barrières op het niveau van de professional zullen vaak opgelost moeten worden door de beroepsvereniging Barrières op het niveau van de organisatie zullen vaak onder verantwoordelijkheid van de ziekenhuisbestuurders vallen Bij het oplossen van barrières op het niveau van het systeem zijn ook andere partijen, zoals Puljic A, <PERSOON> DY, et al <PERSOON> risk of infant and fetal death by each additional week of expectant management in intrahepatic cholestasis of pregnancy by gestational age <PERSOON> G, et al GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations <PERSOON> from Prognostic balance between treatment groups is usually guaranteed in randomized studies, but non-randomized (observational) studies require matching of patients between treatment groups (case-control studies) or multivariate adjustment for prognostic cohort study selection of exposed and unexposed from different populations # Bias is likely if the percentage of patients lost to follow-up is large; or differs between treatment groups; or the reasons for loss to follow-up differ between treatment groups; or length of follow-up differs between treatment groups or is too short <PERSOON> risk of bias is unclear if the number of patients lost to follow-up; or the reasons why, are not reported Flawed measurement, or differences in measurement of outcome in treatment and control group; bias may also result from a lack of blinding of those assessing outcomes (detection or information bias) If a study has hard (objective) outcome measures, like death, blinding of outcome assessment is not necessary If a study has âsoftâ (subjective) outcome measures, like the assessment of an X-ray, Failure to adequately measure all known prognostic factors and/or failure to adequately adjust for these factors in multivariate # Friberg ### Vergelijking tussen ernst van de zwangerschapscholestase Het beleid in de groepen # Bull LN ### Author Manuscript, referentie naar Geenes V ### (ook in deze tabel) Review over Roncaglia N ### en <PERSOON> JO ### (beiden in deze tabel) Review Refereert naar Williamson C ### (ook in deze tabel) Review Refereert naar Alsulyman OM ###, Roncaglia N ### en Kenyon AP ### Decision-analytic model van een hypothetisch cohort met de baseline incidentie van Review Refereert naar Puljic A ### en <PERSOON> JO.
| 600 | nvog |
Deze richtlijn is tot stand gekomen met financiële steun vanuit het SKMS-programma © ###, Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) toestemming van de copyrighthouder Toestemming voor gebruik van tekst(gedeelten) kunt u schriftelijk of per e-mail en uitsluitend bij de copyrighthouder aanvragen Adres zie boven C# Het soaconsult handvatten voor gespreksvoering ### C# Soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP en PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen) ### <PERSOON> bij (een vermoeden van) seksueel misbruik bij kinderen ### Voor u ligt de geheel herziene versie van de multidisciplinaire richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen (soaâs) Deze is tot stand gekomen op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) en de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM), met financiële steun van de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS), en de inbreng van ## medische beroepsverenigingen wiens leden in hun dagelijkse praktijk regelmatig geconfronteerd worden met seksueel overdraagbare infecties; dit zijn het Nederlands Huisartsen Nederlandse Vereniging van HIV Behandelaren (NVHB), de Nederlandse Internisten Vereniging (NIV), het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG), de Nederlandse Vereniging voor Nederlandse Vereniging voor Neurologen (NVN), de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en volgende instanties zitting in de werkgroep die zich over deze richtlijn heeft gebogen de Hiv Vereniging, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (<INSTELLING>), Soa Aids <LOCATIE>, de In aanvulling op de vorige versie (uit ###) zijn de volgende onderwerpen toegevoegd scabiës (<PERSOON> genitalium-infectie (B-addendum), het soaconsult (C#), en soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP en PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen) (C#) De richtlijn is deels schatplichtig aan een aantal buitenlandse richtlijnen, zoals de Amerikaanse Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines ### van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC), de Europese richtlijnen van de International Union against Sexually Transmitted Infections (IUSTI), de richtlijnen van de World Health Organisation (WHO) en de richtlijnen van de British Association for Sexual Health and HIV (BASHH) De paragraafindeling zoals gehanteerd in de protocollen infectieziekten van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI) van het De richtlijn valt uiteen in drie delen deel A Soa-gerelateerde syndromen; deel <PERSOON> soaâs; en deel <PERSOON> In deel A worden de volgende syndromen met bijbehorende klachten besproken urethritis, fluor vaginalis en vaginitis, epididymitis, pelvic inflammatory disease, balanopostitis, proctitis en genitale ulcera en inguïnale lymfadenitis.
| 632 | nvog |
de inbreng van ## medische beroepsverenigingen wiens leden in hun dagelijkse praktijk regelmatig geconfronteerd worden met seksueel overdraagbare infecties; dit zijn het Nederlands Huisartsen Nederlandse Vereniging van HIV Behandelaren (NVHB), de Nederlandse Internisten Vereniging (NIV), het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG), de Nederlandse Vereniging voor Nederlandse Vereniging voor Neurologen (NVN), de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en volgende instanties zitting in de werkgroep die zich over deze richtlijn heeft gebogen de Hiv Vereniging, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (<INSTELLING>), Soa Aids <LOCATIE>, de In aanvulling op de vorige versie (uit ###) zijn de volgende onderwerpen toegevoegd scabiës (<PERSOON> genitalium-infectie (B-addendum), het soaconsult (C#), en soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP en PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen) (C#) De richtlijn is deels schatplichtig aan een aantal buitenlandse richtlijnen, zoals de Amerikaanse Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines ### van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC), de Europese richtlijnen van de International Union against Sexually Transmitted Infections (IUSTI), de richtlijnen van de World Health Organisation (WHO) en de richtlijnen van de British Association for Sexual Health and HIV (BASHH) De paragraafindeling zoals gehanteerd in de protocollen infectieziekten van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI) van het De richtlijn valt uiteen in drie delen deel A Soa-gerelateerde syndromen; deel <PERSOON> soaâs; en deel <PERSOON> In deel A worden de volgende syndromen met bijbehorende klachten besproken urethritis, fluor vaginalis en vaginitis, epididymitis, pelvic inflammatory disease, balanopostitis, proctitis en genitale ulcera en inguïnale lymfadenitis soaâs behandeld chlamydia-infectie inclusief lymphogranuloma venereum, gonorroe, syfilis, herpes genitalis, anogenitale wratten en scabiës De hoofdstukken hebben een vaste opbouw beschrijving van de ziekte, besmettelijkheid, diagnostiek, risicogroepen, epidemiologie, preventie, maatregelen en behandeling Behandeling en diagnostiek van hepatitis B en C en hiv-behandeling zijn buiten beschouwing gelaten, omdat hiervoor al uitgebreide richtlijnen voor de tweede lijn zijn beschreven (NVMDL) Deel C bestaat uit vier procedurele hoofdstukken over achtereenvolgens het soaconsult; soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen); soascreening bij (een vermoeden van) seksueel misbruik bij kinderen; en partnerwaarschuwing Dit derde deel is in de richtlijn opgenomen vanwege het belang dat aan deze onderwerpen wordt toegekend, in het bijzonder voor de tweede lijn De richtlijn pretendeert niet compleet te zijn, maar geeft een overzicht van de in <LOCATIE> meest voorkomende soaâs en de consensus handelwijze Op diverse plaatsen zijn aan de hand van tevoren opgestelde uitgangsvragen, en in een beperkt aantal gevallen ook met behulp van specifiek hierop gericht literatuuronderzoek, uitspraken gedaan die de medicus houvast geven voor Hieronder volgt een overzicht per hoofdstuk met de nieuwe inzichten in de huidige versie ten opzichte De laatste jaren is er toenemend bewijs dat Mycoplasma genitalium (Mg) een relevante verwekker is voor urethritisklachten bij mannen Daarnaast zijn er nu commerciële diagnostische platforms die op deze verwekker kunnen testen Vooralsnog is er geen indicatie om te screenen op asymptomatische Mg-infecties Bij patiënten met aanhoudende urethritisklachten die geen chlamydia-infectie of.
| 629 | nvog |
chlamydia-infectie inclusief lymphogranuloma venereum, gonorroe, syfilis, herpes genitalis, anogenitale wratten en scabiës De hoofdstukken hebben een vaste opbouw beschrijving van de ziekte, besmettelijkheid, diagnostiek, risicogroepen, epidemiologie, preventie, maatregelen en behandeling Behandeling en diagnostiek van hepatitis B en C en hiv-behandeling zijn buiten beschouwing gelaten, omdat hiervoor al uitgebreide richtlijnen voor de tweede lijn zijn beschreven (NVMDL) Deel C bestaat uit vier procedurele hoofdstukken over achtereenvolgens het soaconsult; soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen); soascreening bij (een vermoeden van) seksueel misbruik bij kinderen; en partnerwaarschuwing Dit derde deel is in de richtlijn opgenomen vanwege het belang dat aan deze onderwerpen wordt toegekend, in het bijzonder voor de tweede lijn De richtlijn pretendeert niet compleet te zijn, maar geeft een overzicht van de in <LOCATIE> meest voorkomende soaâs en de consensus handelwijze Op diverse plaatsen zijn aan de hand van tevoren opgestelde uitgangsvragen, en in een beperkt aantal gevallen ook met behulp van specifiek hierop gericht literatuuronderzoek, uitspraken gedaan die de medicus houvast geven voor Hieronder volgt een overzicht per hoofdstuk met de nieuwe inzichten in de huidige versie ten opzichte De laatste jaren is er toenemend bewijs dat Mycoplasma genitalium (Mg) een relevante verwekker is voor urethritisklachten bij mannen Daarnaast zijn er nu commerciële diagnostische platforms die op deze verwekker kunnen testen Vooralsnog is er geen indicatie om te screenen op asymptomatische Mg-infecties Bij patiënten met aanhoudende urethritisklachten die geen chlamydia-infectie of Dit hoofdstuk is geactualiseerd aan de hand van de NHG-Standaard ### Hoewel meerdere microbiologische laboratoria NAAT-diagnostiek voor bacteriële vaginose aanbieden, worden deze testen, omdat ze nog volop in ontwikkeling zijn en vanwege de bijkomende kosten, vooralsnog niet De keuze voor de leeftijdsgrens is gemaakt omdat torsio testis, de belangrijkste differentiaaldiagnostische overweging bij acute epididymitis, vooral voorkomt bij patiënten onder de <LEEFTIJD> jaar (Sub)acuut ontstane eenzijdige klachten in het scrotum bij patiënten onder de <LEEFTIJD> jaar vormen aanleiding voor een spoedindicatie voor aanvullende diagnostiek om een torsio testis uit te sluiten Torsio testis valt buiten de scope van de richtlijn Ook de diagnostiek en het beleid bij chronische epididymitis (⥠# weken klachten) vallen buiten het bestek van de richtlijn Het testen van de cremasterreflex wordt niet langer aanbevolen als diagnostiek bij patiënten met acute scrotale klachten De behandeling van epididymitis is aangepast naar aanleiding van de laatste inzichten De inhoud van het hoofdstuk is afgestemd met de NHG-Behandelrichtlijn Acute epididymitis bij volwassenen De behandeling van PID is aangepast naar aanleiding van de laatste inzichten Omdat de oorzaak van PID vaak meerdere pathogenen betreft, wordt geadviseerd om het brede antibiotische regime niet te versmallen op basis van een positieve diagnostische bevinding van een enkel organisme De hoofdstukken balanopostitis, proctitis en genitale ulcera en inguïnale lymfadenitis zijn grotendeels Indien er anamnestisch (o b v seksuele technieken of o b v klachtenpresentatie) een risico is voor een chlamydia-infectie elders (rectum, conjunctiva), dient ook van deze locatie een.
| 586 | nvog |
aan de hand van de NHG-Standaard ### Hoewel meerdere microbiologische laboratoria NAAT-diagnostiek voor bacteriële vaginose aanbieden, worden deze testen, omdat ze nog volop in ontwikkeling zijn en vanwege de bijkomende kosten, vooralsnog niet De keuze voor de leeftijdsgrens is gemaakt omdat torsio testis, de belangrijkste differentiaaldiagnostische overweging bij acute epididymitis, vooral voorkomt bij patiënten onder de <LEEFTIJD> jaar (Sub)acuut ontstane eenzijdige klachten in het scrotum bij patiënten onder de <LEEFTIJD> jaar vormen aanleiding voor een spoedindicatie voor aanvullende diagnostiek om een torsio testis uit te sluiten Torsio testis valt buiten de scope van de richtlijn Ook de diagnostiek en het beleid bij chronische epididymitis (⥠# weken klachten) vallen buiten het bestek van de richtlijn Het testen van de cremasterreflex wordt niet langer aanbevolen als diagnostiek bij patiënten met acute scrotale klachten De behandeling van epididymitis is aangepast naar aanleiding van de laatste inzichten De inhoud van het hoofdstuk is afgestemd met de NHG-Behandelrichtlijn Acute epididymitis bij volwassenen De behandeling van PID is aangepast naar aanleiding van de laatste inzichten Omdat de oorzaak van PID vaak meerdere pathogenen betreft, wordt geadviseerd om het brede antibiotische regime niet te versmallen op basis van een positieve diagnostische bevinding van een enkel organisme De hoofdstukken balanopostitis, proctitis en genitale ulcera en inguïnale lymfadenitis zijn grotendeels Indien er anamnestisch (o b v seksuele technieken of o b v klachtenpresentatie) een risico is voor een chlamydia-infectie elders (rectum, conjunctiva), dient ook van deze locatie een Bij MSM dient, ongeacht receptief anaal contact, altijd anaal getest te worden Ook bij vrouwen die geen anaal contact hebben, blijken vaak anale chlamydia-infecties als co-infectie voor te komen Het wordt niet geadviseerd om routinematig te screenen op faryngeale chlamydia-infecties Omdat echter in de praktijk een combinatietest voor gonorroe en chlamydia wordt uitgevoerd op faryngeale monsters kan het microbiologisch laboratorium een faryngeale chlamydia-infectie doorgeven Deze kan behandeld worden conform de urogenitale Neonaten met een chlamydia-infectie kunnen behandeld worden met azitromycine Er is in de internationale literatuur discussie over de effectiviteit van azitromycine ten opzichte van doxycycline voor de behandeling van urogenitale chlamydia-infecties De werkgroep adviseert om vooralsnog azitromycine de voorkeur te blijven geven bij de behandeling van ongecompliceerde urogenitale chlamydia-infecties Voor een anale infectie heeft doxycycline de voorkeur Indien bij doortypering LGV wordt vastgesteld moet de kuur verlengd worden tot # weken Bij anale Ct-infecties onder MSM Sinds meldingen van resistente gonorroestammen tegen het laatste empirisch bruikbare, bewezen effectief antibioticum, ceftriaxon, ontraden diverse internationale richtlijnen het gebruik van dit middel als monotherapie In plaats daarvan wordt duotherapie bestaande uit ceftriaxon plus azitromycine geadviseerd Voor deze herziening van de richtlijn zijn de argumenten hiervoor opnieuw gewogen, mede in het licht van recente Nederlandse data Wederom is deze combinatietherapie niet het vooralsnog uitblijven van gerapporteerde ceftriaxonresistentie en/of therapiefalen na het gebrek aan bewijs dat combinatietherapie effectief is voor de behandeling van het gebrek aan bewijs dat combinatietherapie effectief is in het vertragen of voorkomen van de.
| 564 | nvog |
ongeacht receptief anaal contact, altijd anaal getest te worden Ook bij vrouwen die geen anaal contact hebben, blijken vaak anale chlamydia-infecties als co-infectie voor te komen Het wordt niet geadviseerd om routinematig te screenen op faryngeale chlamydia-infecties Omdat echter in de praktijk een combinatietest voor gonorroe en chlamydia wordt uitgevoerd op faryngeale monsters kan het microbiologisch laboratorium een faryngeale chlamydia-infectie doorgeven Deze kan behandeld worden conform de urogenitale Neonaten met een chlamydia-infectie kunnen behandeld worden met azitromycine Er is in de internationale literatuur discussie over de effectiviteit van azitromycine ten opzichte van doxycycline voor de behandeling van urogenitale chlamydia-infecties De werkgroep adviseert om vooralsnog azitromycine de voorkeur te blijven geven bij de behandeling van ongecompliceerde urogenitale chlamydia-infecties Voor een anale infectie heeft doxycycline de voorkeur Indien bij doortypering LGV wordt vastgesteld moet de kuur verlengd worden tot # weken Bij anale Ct-infecties onder MSM Sinds meldingen van resistente gonorroestammen tegen het laatste empirisch bruikbare, bewezen effectief antibioticum, ceftriaxon, ontraden diverse internationale richtlijnen het gebruik van dit middel als monotherapie In plaats daarvan wordt duotherapie bestaande uit ceftriaxon plus azitromycine geadviseerd Voor deze herziening van de richtlijn zijn de argumenten hiervoor opnieuw gewogen, mede in het licht van recente Nederlandse data Wederom is deze combinatietherapie niet het vooralsnog uitblijven van gerapporteerde ceftriaxonresistentie en/of therapiefalen na het gebrek aan bewijs dat combinatietherapie effectief is voor de behandeling van het gebrek aan bewijs dat combinatietherapie effectief is in het vertragen of voorkomen van de Ook de WHO heeft in ### in de herziening van haar richtlijn opgenomen dat in situaties waar lokale Mede vanwege de oprukkende resistentieproblematiek wordt geadviseerd om bij het vermoeden op gonorroe en bij een positieve bevinding middels een NAAT-test een gonorroekweek te laten verrichten alvorens de patiënt te behandelen Enerzijds bevordert dit de surveillance van gonorroeresistentie, anderzijds biedt het de behandelaar een antibiogram met informatie over effectieve alternatieve De enzyme immuno assays (EIAâs) en chemiluminescence immuno assays (CLIAâs) zijn twee geautomatiseerde treponemale screeningstesten die in toenemende mate de handmatig worden bevestigd met een andere treponemale test (TPHA/TPPA/westernblot) Een non-treponemale Voorheen werd alleen aciclovir als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap en niet de opvolgers met een langere halfwaardetijd, zoals valaciclovir Zwangeren met een (al dan niet primaire) herpes genitalis infectie die veel klachten veroorzaakt, worden, onafhankelijk van de duur van de zwangerschap, thans bij voorkeur met valaciclovir behandeld vanwege het meest patiëntvriendelijke Naast het al langer beschikbare profylactisch quadrivalent vaccin, Gardasil®, gericht tegen de typen HPV-#, -##, -## en -## is recent een nonavalent vaccin, Gardasil #®, goedgekeurd dat ook beschermt tegen genitale wratten Op dit moment is het nonavalente vaccin nog niet leverbaar in <LOCATIE> In de Nederlandse huisartsenpraktijk was in ### de incidentie van âscabiës en aandoeningen door andere mijtenâ ongeveer # per ### persoonsjaren Dit maakt deze infestatie tot een frequent voorkomende soa die aandacht verdient In de huidige versie is scabiës als nieuw hoofdstuk toegevoegd.
| 578 | nvog |
WHO heeft in ### in de herziening van haar richtlijn opgenomen dat in situaties waar lokale Mede vanwege de oprukkende resistentieproblematiek wordt geadviseerd om bij het vermoeden op gonorroe en bij een positieve bevinding middels een NAAT-test een gonorroekweek te laten verrichten alvorens de patiënt te behandelen Enerzijds bevordert dit de surveillance van gonorroeresistentie, anderzijds biedt het de behandelaar een antibiogram met informatie over effectieve alternatieve De enzyme immuno assays (EIAâs) en chemiluminescence immuno assays (CLIAâs) zijn twee geautomatiseerde treponemale screeningstesten die in toenemende mate de handmatig worden bevestigd met een andere treponemale test (TPHA/TPPA/westernblot) Een non-treponemale Voorheen werd alleen aciclovir als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap en niet de opvolgers met een langere halfwaardetijd, zoals valaciclovir Zwangeren met een (al dan niet primaire) herpes genitalis infectie die veel klachten veroorzaakt, worden, onafhankelijk van de duur van de zwangerschap, thans bij voorkeur met valaciclovir behandeld vanwege het meest patiëntvriendelijke Naast het al langer beschikbare profylactisch quadrivalent vaccin, Gardasil®, gericht tegen de typen HPV-#, -##, -## en -## is recent een nonavalent vaccin, Gardasil #®, goedgekeurd dat ook beschermt tegen genitale wratten Op dit moment is het nonavalente vaccin nog niet leverbaar in <LOCATIE> In de Nederlandse huisartsenpraktijk was in ### de incidentie van âscabiës en aandoeningen door andere mijtenâ ongeveer # per ### persoonsjaren Dit maakt deze infestatie tot een frequent voorkomende soa die aandacht verdient In de huidige versie is scabiës als nieuw hoofdstuk toegevoegd Mycoplasma genitalium (Mg)-urogenitale infectie is toegevoegd aan de richtlijn als addendum De commissie is van mening dat bewijsvoering over de relevantie op dit moment te kort schiet om een volwaardig hoofdstuk te rechtvaardigen Mg-infectie blijkt vooralsnog geassocieerd met urethritisklachten bij mannen Sinds kort is er betrouwbare (NAAT-)diagnostiek voor Mg beschikbaar Bij mannen met (persisterende) urethritisklachten kan testen op Mg overwogen worden Er is geen Dit is een nieuw hoofdstuk met handvatten voor gespreksvoering bij de verdenking op soa Wat doet u als u op grond van een klacht van een patiënt vermoedt dat er sprake kan zijn van een soa? Wanneer dit niet uw dagelijkse gespreksonderwerp is, kan het lastig zijn om dit bespreekbaar te maken Er wordt ingegaan op motivational interviewing als leidraad voor het bespreken van (het verminderen van) risicogedrag Ook wordt ingegaan op het bespreken van middelengebruik (chemseks) voor/tijdens de seks en worden de indicatorziekten besproken die aanleiding geven tot een hiv-test Soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen) Dit is een nieuw hoofdstuk waarin wordt ingegaan op specifieke risicogroepen zoals mannen die seks hebben met mannen en transgender personen De volgende onderwerpen komen aan bod specifieke en recente biomedische interventies (PrEP en PEP) ter voorkoming van een hiv-infectie Soascreening bij (een vermoeden van) seksueel misbruik bij kinderen Dit hoofdstuk is geheel herzien in overeenstemming met de richtlijn die recent is opgesteld door de NVK en de landelijke eerstelijns samenwerking afspraak (LESA) kindermishandeling van het NHG en.
| 596 | nvog |
commissie is van mening dat bewijsvoering over de relevantie op dit moment te kort schiet om een volwaardig hoofdstuk te rechtvaardigen Mg-infectie blijkt vooralsnog geassocieerd met urethritisklachten bij mannen Sinds kort is er betrouwbare (NAAT-)diagnostiek voor Mg beschikbaar Bij mannen met (persisterende) urethritisklachten kan testen op Mg overwogen worden Er is geen Dit is een nieuw hoofdstuk met handvatten voor gespreksvoering bij de verdenking op soa Wat doet u als u op grond van een klacht van een patiënt vermoedt dat er sprake kan zijn van een soa? Wanneer dit niet uw dagelijkse gespreksonderwerp is, kan het lastig zijn om dit bespreekbaar te maken Er wordt ingegaan op motivational interviewing als leidraad voor het bespreken van (het verminderen van) risicogedrag Ook wordt ingegaan op het bespreken van middelengebruik (chemseks) voor/tijdens de seks en worden de indicatorziekten besproken die aanleiding geven tot een hiv-test Soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen) Dit is een nieuw hoofdstuk waarin wordt ingegaan op specifieke risicogroepen zoals mannen die seks hebben met mannen en transgender personen De volgende onderwerpen komen aan bod specifieke en recente biomedische interventies (PrEP en PEP) ter voorkoming van een hiv-infectie Soascreening bij (een vermoeden van) seksueel misbruik bij kinderen Dit hoofdstuk is geheel herzien in overeenstemming met de richtlijn die recent is opgesteld door de NVK en de landelijke eerstelijns samenwerking afspraak (LESA) kindermishandeling van het NHG en Deze richtlijn doet aanbevelingen ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering en is gericht op - de resultaten van wetenschappelijk onderzoek zoals weergegeven in artikelen; voor een beperkt eerdere soarichtlijnen (zoals de ### versie van de Multidisciplinaire Richtlijn Seksueel Overdraagbare Aandoeningen voor de #e lijn, standaarden van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), de ### Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) en richtlijnen van de <PERSOON> of Health and human Services, de British Association for Sexual Health and HIV (BASHH), de International Union against Sexually Transmitted Infections (IUSTI), de World Health Organisation (WHO) en de aansluitende meningsvorming tussen de leden van de werkgroep zoals hierboven is opgesomd (de leden vertegenwoordigden de diverse belanghebbende beroepsgroepen; tijdens een # dagen durende retraite op ## en <DATUM> zijn zij samengekomen in <LOCATIE> waarbij de verschillende hoofdstukken aan de orde zijn gekomen en door eenieder van commentaar en De uiteindelijke richtlijn, met de revisies naar aanleiding van de retraite, is eind ### goedgekeurd door alle werkgroepleden en vervolgens aangeboden aan de diverse algemene ledenvergaderingen van de wetenschappelijke verenigingen die in de werkgroep vertegenwoordigd waren - de werkwijze bij een patiënt met een (mogelijk) door een soa veroorzaakt syndroom (deel A); de diagnostiek en de behandeling van patiënten met een van de in <LOCATIE> veel voorkomende soaâs; chlamydia-infectie inclusief lymphogranuloma venereum, gonorroe, syfilis, herpes genitalis, de te volgen procedures aangaande het soaconsult, soascreening bij (het vermoeden op) seksueel misbruik bij kinderen, soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en.
| 600 | nvog |
en is gericht op - de resultaten van wetenschappelijk onderzoek zoals weergegeven in artikelen; voor een beperkt eerdere soarichtlijnen (zoals de ### versie van de Multidisciplinaire Richtlijn Seksueel Overdraagbare Aandoeningen voor de #e lijn, standaarden van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), de ### Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) en richtlijnen van de <PERSOON> of Health and human Services, de British Association for Sexual Health and HIV (BASHH), de International Union against Sexually Transmitted Infections (IUSTI), de World Health Organisation (WHO) en de aansluitende meningsvorming tussen de leden van de werkgroep zoals hierboven is opgesomd (de leden vertegenwoordigden de diverse belanghebbende beroepsgroepen; tijdens een # dagen durende retraite op ## en <DATUM> zijn zij samengekomen in <LOCATIE> waarbij de verschillende hoofdstukken aan de orde zijn gekomen en door eenieder van commentaar en De uiteindelijke richtlijn, met de revisies naar aanleiding van de retraite, is eind ### goedgekeurd door alle werkgroepleden en vervolgens aangeboden aan de diverse algemene ledenvergaderingen van de wetenschappelijke verenigingen die in de werkgroep vertegenwoordigd waren - de werkwijze bij een patiënt met een (mogelijk) door een soa veroorzaakt syndroom (deel A); de diagnostiek en de behandeling van patiënten met een van de in <LOCATIE> veel voorkomende soaâs; chlamydia-infectie inclusief lymphogranuloma venereum, gonorroe, syfilis, herpes genitalis, de te volgen procedures aangaande het soaconsult, soascreening bij (het vermoeden op) seksueel misbruik bij kinderen, soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en Zo kunnen clinici zoals dermatologen, gynaecologen, urologen, kinderartsen, internisten, neurologen, oogartsen, reumatologen en huisartsen geconfronteerd worden met soa-gerelateerde klachten en hulpvragen Daarnaast is specifieke diagnostische expertise aanwezig bij medisch microbiologen en zijn de publieke gezondheidszorg en infectiepreventie-gerelateerde aspecten het werkterrein van de GGD Tevens kan seksuologische of psychologische problematiek, zoals seksverslaving en identiteitsproblemen, een verhoogd risico op een soa opleveren De richtlijn is bestemd voor leden van de desbetreffende medische en verpleegkundige beroepsgroepen Voor patiënten kan algemene en specifieke informatie omtrent de meeste soaâs gevonden worden via (WEBLINK) of Soa Aids <LOCATIE> ((WEBLINK)) Hier zijn ook patiëntenfolders en voorlichtingsmateriaal te bestellen Voor het ontwikkelen van de richtlijn werd een werkgroep samengesteld, bestaande uit een vertegenwoordiging van dermatologen, gynaecologen, artsen-microbioloog, huisartsen, internisten, kinderartsen, een oogarts, artsen maatschappij en gezondheid, een neuroloog en een uroloog Daarnaast zijn er leden aangeschoven van buiten de curatief-medische sector, zoals van het <INSTELLING>, V&VN en Soa Aids <LOCATIE> Verder nam een patiëntvertegenwoordiger van de Hiv Vereniging <LOCATIE> deel Bij het samenstellen van de werkgroep is rekening gehouden met de geografische spreiding van de werkgroepleden en met een evenredige vertegenwoordiging van academische en niet-academische achtergrond De werkgroepleden hebben onafhankelijk gehandeld en geen enkel lid ontving gunsten met het doel de richtlijnen te beïnvloeden De conceptversie van de richtlijn is voor commentaar ook toegestuurd aan de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie, de Nederlandse Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied Bij.
| 613 | nvog |
dermatologen, gynaecologen, urologen, kinderartsen, internisten, neurologen, oogartsen, reumatologen en huisartsen geconfronteerd worden met soa-gerelateerde klachten en hulpvragen Daarnaast is specifieke diagnostische expertise aanwezig bij medisch microbiologen en zijn de publieke gezondheidszorg en infectiepreventie-gerelateerde aspecten het werkterrein van de GGD Tevens kan seksuologische of psychologische problematiek, zoals seksverslaving en identiteitsproblemen, een verhoogd risico op een soa opleveren De richtlijn is bestemd voor leden van de desbetreffende medische en verpleegkundige beroepsgroepen Voor patiënten kan algemene en specifieke informatie omtrent de meeste soaâs gevonden worden via (WEBLINK) of Soa Aids <LOCATIE> ((WEBLINK)) Hier zijn ook patiëntenfolders en voorlichtingsmateriaal te bestellen Voor het ontwikkelen van de richtlijn werd een werkgroep samengesteld, bestaande uit een vertegenwoordiging van dermatologen, gynaecologen, artsen-microbioloog, huisartsen, internisten, kinderartsen, een oogarts, artsen maatschappij en gezondheid, een neuroloog en een uroloog Daarnaast zijn er leden aangeschoven van buiten de curatief-medische sector, zoals van het <INSTELLING>, V&VN en Soa Aids <LOCATIE> Verder nam een patiëntvertegenwoordiger van de Hiv Vereniging <LOCATIE> deel Bij het samenstellen van de werkgroep is rekening gehouden met de geografische spreiding van de werkgroepleden en met een evenredige vertegenwoordiging van academische en niet-academische achtergrond De werkgroepleden hebben onafhankelijk gehandeld en geen enkel lid ontving gunsten met het doel de richtlijnen te beïnvloeden De conceptversie van de richtlijn is voor commentaar ook toegestuurd aan de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie, de Nederlandse Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied Bij De werkgroep werkte in ### aan een conceptrichtlijntekst, gebaseerd op de ### versie De werkgroepleden werden verdeeld in subgroepen die zich elk bogen over een hoofdstuk Via een algemene search en controle van referenties is bruikbare literatuur die na ### is gepubliceerd, verzameld De werkgroepleden hebben de literatuur beoordeeld op inhoud en kwaliteit Bij het tot stand komen van de ### versie bleek de bewijskracht voor de beantwoording van de toenmalig geformuleerde uitgangsvragen teleurstellend (er kwamen geen adviezen met een bewijskracht boven niveau # uit) De richtlijn is daarom hoofdzakelijk gebaseerd op de mening van de werkgroep na uitvoerige discussie, aanvullend gericht literatuuronderzoek en de hierboven genoemde eerder gepubliceerde richtlijnen De teksten werden tijdens subgroepvergaderingen en een tweedaagse plenaire bijeenkomst besproken en na verwerking van de commentaren geaccordeerd Er is getracht om de samenhang en afstemming tussen de richtlijnen die door de verschillende echelons worden gebruikt te versterken Als basistekst is uitgegaan van de soarichtlijnen van het LCI die eerder door de De uiteindelijke teksten vormden samen de conceptrichtlijn die in ### aan alle betrokken beroepsverenigingen en instanties werd aangeboden Tevens werd men in staat gesteld om via websites van de desbetreffende verenigingen commentaar op de richtlijn te geven De commentaren zijn in deze definitieve versie van de richtlijn verwerkt De richtlijn werd geautoriseeerd in ### De update ### op de richtlijn is tot stand gekomen op basis van commentaar op de vorige versie (###), en evaluatie door de werkgroep Er zijn geen substantiële wijzigingen aangebracht, maar.
| 589 | nvog |
De werkgroepleden werden verdeeld in subgroepen die zich elk bogen over een hoofdstuk Via een algemene search en controle van referenties is bruikbare literatuur die na ### is gepubliceerd, verzameld De werkgroepleden hebben de literatuur beoordeeld op inhoud en kwaliteit Bij het tot stand komen van de ### versie bleek de bewijskracht voor de beantwoording van de toenmalig geformuleerde uitgangsvragen teleurstellend (er kwamen geen adviezen met een bewijskracht boven niveau # uit) De richtlijn is daarom hoofdzakelijk gebaseerd op de mening van de werkgroep na uitvoerige discussie, aanvullend gericht literatuuronderzoek en de hierboven genoemde eerder gepubliceerde richtlijnen De teksten werden tijdens subgroepvergaderingen en een tweedaagse plenaire bijeenkomst besproken en na verwerking van de commentaren geaccordeerd Er is getracht om de samenhang en afstemming tussen de richtlijnen die door de verschillende echelons worden gebruikt te versterken Als basistekst is uitgegaan van de soarichtlijnen van het LCI die eerder door de De uiteindelijke teksten vormden samen de conceptrichtlijn die in ### aan alle betrokken beroepsverenigingen en instanties werd aangeboden Tevens werd men in staat gesteld om via websites van de desbetreffende verenigingen commentaar op de richtlijn te geven De commentaren zijn in deze definitieve versie van de richtlijn verwerkt De richtlijn werd geautoriseeerd in ### De update ### op de richtlijn is tot stand gekomen op basis van commentaar op de vorige versie (###), en evaluatie door de werkgroep Er zijn geen substantiële wijzigingen aangebracht, maar De aanbevelingen uit deze richtlijn zijn, voor zover mogelijk, gebaseerd op bewijs uit gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek Daarbij ligt de nadruk op de diagnostiek en de behandeling Een literatuuronderzoek werd verricht via PubMed vanaf het jaar ### met gebruikmaking van relevante zoektermen Na screening op titel en samenvatting werden de studies ingedeeld volgens de criteria van mate van bewijs Artikelen van matige of slechte kwaliteit werden uitgesloten Na deze selectie bleven de artikelen over die als onderbouwing in de richtlijn staan vermeld Daar waar geen gepubliceerd bewijs voorhanden was, is gebruik gemaakt van expert opinies zoals deze tijdens de retraite in september ### en later werden geformuleerd Daarnaast is additioneel literatuuronderzoek gedaan, dat per hoofdstuk wordt vermeld Een belangrijk hulpdocument ter ondersteuning van de wetenschappelijke bewijsvoering vormden de Evidence Papers for the CDC Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines, gepubliceerd als supplement van het tijdschrift Clinical Infectious Diseases (supplement # van <DATUM> , alsmede de ### herziening van de In de verschillende fasen van de ontwikkeling van het concept van de richtlijn is zoveel mogelijk rekening gehouden met de implementatie van de richtlijn en de daadwerkelijke uitvoerbaarheid van de aanbevelingen De richtlijn wordt verspreid onder alle relevante beroepsgroepen en ziekenhuizen Ook wordt een samenvatting van de richtlijn aangeboden aan het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde en zal in de specifieke vaktijdschriften aandacht worden besteed aan de richtlijn Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften, maar wetenschappelijk onderbouwde en breed gedragen inzichten en aanbevelingen waaraan zorgverleners zouden moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen.
| 556 | nvog |
op bewijs uit gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek Daarbij ligt de nadruk op de diagnostiek en de behandeling Een literatuuronderzoek werd verricht via PubMed vanaf het jaar ### met gebruikmaking van relevante zoektermen Na screening op titel en samenvatting werden de studies ingedeeld volgens de criteria van mate van bewijs Artikelen van matige of slechte kwaliteit werden uitgesloten Na deze selectie bleven de artikelen over die als onderbouwing in de richtlijn staan vermeld Daar waar geen gepubliceerd bewijs voorhanden was, is gebruik gemaakt van expert opinies zoals deze tijdens de retraite in september ### en later werden geformuleerd Daarnaast is additioneel literatuuronderzoek gedaan, dat per hoofdstuk wordt vermeld Een belangrijk hulpdocument ter ondersteuning van de wetenschappelijke bewijsvoering vormden de Evidence Papers for the CDC Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines, gepubliceerd als supplement van het tijdschrift Clinical Infectious Diseases (supplement # van <DATUM> , alsmede de ### herziening van de In de verschillende fasen van de ontwikkeling van het concept van de richtlijn is zoveel mogelijk rekening gehouden met de implementatie van de richtlijn en de daadwerkelijke uitvoerbaarheid van de aanbevelingen De richtlijn wordt verspreid onder alle relevante beroepsgroepen en ziekenhuizen Ook wordt een samenvatting van de richtlijn aangeboden aan het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde en zal in de specifieke vaktijdschriften aandacht worden besteed aan de richtlijn Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften, maar wetenschappelijk onderbouwde en breed gedragen inzichten en aanbevelingen waaraan zorgverleners zouden moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen individuele gevallen zo nodig afwijken van de aanbevelingen in de richtlijn Afwijken van richtlijnen is, als de situatie van de patiënt dat vereist, soms zelfs noodzakelijk Wanneer bewust van de richtlijn wordt afgeweken, moet dit echter worden beargumenteerd en gedocumenteerd, en waar nodig in Een richtlijn heeft alleen zeggingskracht als op continue basis onderhoud plaatsvindt, op grond van systematische monitoring van zowel de medisch wetenschappelijke literatuur als praktijkgegevens en door gebruikers van de richtlijn aangeleverde commentaren Voor deze richtlijn is afgesproken periodiek de literatuur te bekijken om nieuwe ontwikkelingen te volgen Bij essentiële ontwikkelingen kan besloten worden om de gehele richtlijnwerkgroep bij elkaar te roepen, de richtlijn aan te passen Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) behoren tot de infectieziekten die onze voortdurende aandacht behoeven Omdat veel soaâs asymptomatisch verlopen, en er dus eigenlijk ook geen zichtbare aandoening is, gaat soms de voorkeur uit om, in navolging van de term sexually transmitted infections uit de Engelstalige literatuur, te spreken van seksueel overdraagbare infecties (SOI) (Van der Bij, ###) In deze richtlijn wordt gesproken van soa, omdat deze term in het algemeen taalgebruik gangbaar is en om zo verwarring te voorkomen Waar in de richtlijn âpatiëntâ wordt gebruikt, kan ook In de huidige versie van deze richtlijn is ervoor gekozen de in <LOCATIE> meest voorkomende soa-gerelateerde syndromen in deel A te behandelen urethritis, fluor vaginalis en vaginitis, epididymitis, pelvic inflammatory disease, balanitis, proctitis en genitale ulcera In deel B worden de in <LOCATIE> meest voorkomende soaâs per specifieke verwekker behandeld Chlamydia trachomatis.
| 573 | nvog |
van de aanbevelingen in de richtlijn Afwijken van richtlijnen is, als de situatie van de patiënt dat vereist, soms zelfs noodzakelijk Wanneer bewust van de richtlijn wordt afgeweken, moet dit echter worden beargumenteerd en gedocumenteerd, en waar nodig in Een richtlijn heeft alleen zeggingskracht als op continue basis onderhoud plaatsvindt, op grond van systematische monitoring van zowel de medisch wetenschappelijke literatuur als praktijkgegevens en door gebruikers van de richtlijn aangeleverde commentaren Voor deze richtlijn is afgesproken periodiek de literatuur te bekijken om nieuwe ontwikkelingen te volgen Bij essentiële ontwikkelingen kan besloten worden om de gehele richtlijnwerkgroep bij elkaar te roepen, de richtlijn aan te passen Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) behoren tot de infectieziekten die onze voortdurende aandacht behoeven Omdat veel soaâs asymptomatisch verlopen, en er dus eigenlijk ook geen zichtbare aandoening is, gaat soms de voorkeur uit om, in navolging van de term sexually transmitted infections uit de Engelstalige literatuur, te spreken van seksueel overdraagbare infecties (SOI) (Van der Bij, ###) In deze richtlijn wordt gesproken van soa, omdat deze term in het algemeen taalgebruik gangbaar is en om zo verwarring te voorkomen Waar in de richtlijn âpatiëntâ wordt gebruikt, kan ook In de huidige versie van deze richtlijn is ervoor gekozen de in <LOCATIE> meest voorkomende soa-gerelateerde syndromen in deel A te behandelen urethritis, fluor vaginalis en vaginitis, epididymitis, pelvic inflammatory disease, balanitis, proctitis en genitale ulcera In deel B worden de in <LOCATIE> meest voorkomende soaâs per specifieke verwekker behandeld Chlamydia trachomatis richtlijnen voor de #e lijn zijn beschreven door de desbetreffende wetenschappelijke verenigingen, Vereniging van HIV Behandelaren (NVHB) Omdat aanpalende specialisten patiënten met verhoogd risico op deze infecties wel zien, is het voor hen wel van belang deze te herkennen en te diagnosticeren voor verwijzing naar een aangewezen behandelaar In deel C tot slot zijn # procedurele hoofdstukken opgenomen omtrent het soaconsult, soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen), soascreening bij (een vermoeden op) seksueel misbruik bij kinderen en partnerwaarschuwing Dit vanwege de relevantie in het kader van de soabestrijding in de #e lijn De richtlijn pretendeert niet compleet te zijn, maar geeft hopelijk een handvat voor de clinicus-practicus werkzaam in de #e lijn voor het handelen in relatie de in <LOCATIE> meest Soaâs worden veelal overgebracht door slijmvlies-slijmvliescontact tussen # personen, maar de overdracht kan ook op een andere wijze tot stand komen Het oplopen van een soa hangt in hoge mate af van iemands seksueel risicogedrag Seks met meerdere partners is een bekende risicofactor, zeker als seksuele relaties elkaar in de tijd overlappen en er geen condoom wordt gebruikt Seks voor geld of goederen, recreatief drugsgebruik en seks met partners die zijn ontmoet via internet (datingsites en chatboxen) zijn eveneens geassocieerd met een verhoogd risico op een soa Bij een patiënt met een hulpvraag of klachten met betrekking tot een soa kan de (seksuele) anamnese uitsluitsel geven over het gelopen risico Dit vereist dat de hulpverlener beschikt over.
| 590 | nvog |
de #e lijn zijn beschreven door de desbetreffende wetenschappelijke verenigingen, Vereniging van HIV Behandelaren (NVHB) Omdat aanpalende specialisten patiënten met verhoogd risico op deze infecties wel zien, is het voor hen wel van belang deze te herkennen en te diagnosticeren voor verwijzing naar een aangewezen behandelaar In deel C tot slot zijn # procedurele hoofdstukken opgenomen omtrent het soaconsult, soa in relatie tot hiv, hepatitis C, AIN, PreP, PEP (bij MSM en hoogrisicogroepen), soascreening bij (een vermoeden op) seksueel misbruik bij kinderen en partnerwaarschuwing Dit vanwege de relevantie in het kader van de soabestrijding in de #e lijn De richtlijn pretendeert niet compleet te zijn, maar geeft hopelijk een handvat voor de clinicus-practicus werkzaam in de #e lijn voor het handelen in relatie de in <LOCATIE> meest Soaâs worden veelal overgebracht door slijmvlies-slijmvliescontact tussen # personen, maar de overdracht kan ook op een andere wijze tot stand komen Het oplopen van een soa hangt in hoge mate af van iemands seksueel risicogedrag Seks met meerdere partners is een bekende risicofactor, zeker als seksuele relaties elkaar in de tijd overlappen en er geen condoom wordt gebruikt Seks voor geld of goederen, recreatief drugsgebruik en seks met partners die zijn ontmoet via internet (datingsites en chatboxen) zijn eveneens geassocieerd met een verhoogd risico op een soa Bij een patiënt met een hulpvraag of klachten met betrekking tot een soa kan de (seksuele) anamnese uitsluitsel geven over het gelopen risico Dit vereist dat de hulpverlener beschikt over Risicogroepen voor het oplopen van een soa veranderen in de tijd Zo werden tot de jaren zeventig van de vorige eeuw vaak zeelieden gezien op soapoliklinieken Zeelieden hadden destijds een relatief groter risico op een soa door wisselende seksuele contacten tijdens het passagieren in havens als schepen werden gelost en geladen Huidige risicogroepen zijn onder meer jongeren en jongvolwassenen die nog maar kort seksueel actief zijn In deze levensfase zijn er vaker wisselende seksuele contacten en kan er sprake zijn van onervarenheid met veilige seks Dit leidt ertoe dat in deze leeftijdsgroep relatief vaker urogenitale chlamydia-infecties worden aangetroffen Mannen die seks hebben met mannen (MSM) vormen een andere groep waarbij op basis van epidemiologische Het begrip MSM vereist een nadere toelichting Voor een goede inschatting van gelopen risico op een soa is niet zozeer iemands seksuele identiteit/genderidentiteit (o m homoseksueel, heteroseksueel georiënteerd) van belang Een getrouwde, zich als monogaam heteroseksueel identificerende man kan buiten zijn vaste relatie ook seks hebben met mannen en vrouwen en daarmee een verhoogd risico lopen op een soa Als hiernaar niet specifiek wordt gevraagd (âHebt u seks met mannen en/of met vrouwen?â), kan relevante informatie omtrent risicogedrag worden gemist In dezelfde trant wordt er gesproken over mannen die seks hebben met vrouwen (MSV), vrouwen die seks hebben met Na een duidelijke daling van het aantal gerapporteerde soaâs in de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig steeg het aantal soaâs in het begin van de ##e eeuw.
| 572 | nvog |
oplopen van een soa veranderen in de tijd Zo werden tot de jaren zeventig van de vorige eeuw vaak zeelieden gezien op soapoliklinieken Zeelieden hadden destijds een relatief groter risico op een soa door wisselende seksuele contacten tijdens het passagieren in havens als schepen werden gelost en geladen Huidige risicogroepen zijn onder meer jongeren en jongvolwassenen die nog maar kort seksueel actief zijn In deze levensfase zijn er vaker wisselende seksuele contacten en kan er sprake zijn van onervarenheid met veilige seks Dit leidt ertoe dat in deze leeftijdsgroep relatief vaker urogenitale chlamydia-infecties worden aangetroffen Mannen die seks hebben met mannen (MSM) vormen een andere groep waarbij op basis van epidemiologische Het begrip MSM vereist een nadere toelichting Voor een goede inschatting van gelopen risico op een soa is niet zozeer iemands seksuele identiteit/genderidentiteit (o m homoseksueel, heteroseksueel georiënteerd) van belang Een getrouwde, zich als monogaam heteroseksueel identificerende man kan buiten zijn vaste relatie ook seks hebben met mannen en vrouwen en daarmee een verhoogd risico lopen op een soa Als hiernaar niet specifiek wordt gevraagd (âHebt u seks met mannen en/of met vrouwen?â), kan relevante informatie omtrent risicogedrag worden gemist In dezelfde trant wordt er gesproken over mannen die seks hebben met vrouwen (MSV), vrouwen die seks hebben met Na een duidelijke daling van het aantal gerapporteerde soaâs in de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig steeg het aantal soaâs in het begin van de ##e eeuw geregistreerde testen elk jaar toegenomen Daarbij is het vindpercentage voor chlamydia-infecties in #e lijn en soacentra de laatste jaren gestegen Het aantal nieuwe hiv-diagnoses onder MSM is de afgelopen jaren gedaald; de syfilis- en gonorroe-incidentie zijn echter toegenomen in deze risicogroep Bij het presenteren van epidemiologische cijfers is het van groot belang te vermelden op welke populatie deze betrekking hebben De Nederlandse prevalentiecijfers in de literatuur hebben vaak betrekking op bezoekers van aan de GGD verbonden soapoliklinieken (recent op veel plaatsen omgedoopt tot centra seksuele gezondheid) Dit is per definitie een groep patiënten met een verhoogd risico op soaâs en de cijfers vormen dan ook geen representatieve afspiegeling van het voorkomen van soaâs in de gehele populatie De cijfers van soapoliklinieken/centra seksuele gezondheid zijn in het bijzonder relevant omdat zij #) inzicht verschaffen in epidemiologische veranderingen in de tijd; en De volgende infecties die in deze richtlijn aan bod komen zijn meldingsplichtig hepatitis B, acute hepatitis C en shigellose De meldingsplicht is geregeld in de Wet publieke gezondheid (###), artikel De arts die bij een door hem onderzocht persoon een ziektebeeld vaststelt met een volgens de stand van de wetenschap onbekende oorzaak, waarbij een gegrond vermoeden bestaat van besmettelijkheid en ernstig gevaar voor de volksgezondheid, meldt dit onverwijld aan de De arts die een voor zijn praktijk ongewoon aantal gevallen vaststelt van een infectieziekte, niet behorend tot groep A, B#, B# of C, die een gevaar vormt voor de volksgezondheid, meldt dit - Van der Bij <PERSOON> HJC.
| 574 | nvog |
toegenomen Daarbij is het vindpercentage voor chlamydia-infecties in #e lijn en soacentra de laatste jaren gestegen Het aantal nieuwe hiv-diagnoses onder MSM is de afgelopen jaren gedaald; de syfilis- en gonorroe-incidentie zijn echter toegenomen in deze risicogroep Bij het presenteren van epidemiologische cijfers is het van groot belang te vermelden op welke populatie deze betrekking hebben De Nederlandse prevalentiecijfers in de literatuur hebben vaak betrekking op bezoekers van aan de GGD verbonden soapoliklinieken (recent op veel plaatsen omgedoopt tot centra seksuele gezondheid) Dit is per definitie een groep patiënten met een verhoogd risico op soaâs en de cijfers vormen dan ook geen representatieve afspiegeling van het voorkomen van soaâs in de gehele populatie De cijfers van soapoliklinieken/centra seksuele gezondheid zijn in het bijzonder relevant omdat zij #) inzicht verschaffen in epidemiologische veranderingen in de tijd; en De volgende infecties die in deze richtlijn aan bod komen zijn meldingsplichtig hepatitis B, acute hepatitis C en shigellose De meldingsplicht is geregeld in de Wet publieke gezondheid (###), artikel De arts die bij een door hem onderzocht persoon een ziektebeeld vaststelt met een volgens de stand van de wetenschap onbekende oorzaak, waarbij een gegrond vermoeden bestaat van besmettelijkheid en ernstig gevaar voor de volksgezondheid, meldt dit onverwijld aan de De arts die een voor zijn praktijk ongewoon aantal gevallen vaststelt van een infectieziekte, niet behorend tot groep A, B#, B# of C, die een gevaar vormt voor de volksgezondheid, meldt dit - Van der Bij <PERSOON> HJC In <PERSOON> ACM, Sauerwein RW, Verbrugh HA Microbiologie en infectieziekten Vierde herziene druk Bohn Stafleu <INSTELLING> Update thermometer seksuele gezondheid Update november ### Rijksinstituut voor De diagnose urethritis wordt gesteld op basis van klachten en klinische verschijnselen van dysurie, irritatie van de urethra en/of jeuk bij de meatus in combinatie met afscheiding uit de urethra of leukocyturie in de eerstestraals urine Het is een multifactoriële aandoening die meestal seksueel wordt overgedragen De term niet-specifieke urethritis wordt gebruikt voor een urethritis waarbij geen sprake was van chlamydia-infectie of gonorroe Deze aanduiding is discutabel, omdat ook bij deze patiënten soms een andere verwekker kan worden gevonden Urethritis bij de vrouw wordt niet apart besproken, omdat het hierbij veelal om cystitiden gaat die meestal niet op een soa berusten Mocht er een aanleiding toe zijn, dan is nader soa onderzoek wel geïndiceerd Het meest voorkomende pathogeen bij niet-gonorroïsche urethritis (NGU) is Chlamydia trachomatis (Ct) ##-##% (IUSTI, ###) In de literatuur worden nog vele andere verwekkers genoemd, zoals Mycoplasma genitalum (Mg), Ureaplasma, Trichomonas vaginalis (Tv), adenovirussen en het herpessimplexvirus (HSV) Voor Mg hebben we besloten om een apart addendum toe te voegen Voor andere verwekkers is het bewijs onvoldoende om mee te nemen in deze richtlijn In een beschrijvend onderzoek in Nederlandse huisartsenpraktijken over de periode ###-### werd in ## huisartsenpeilstations bij ### mannen een urethritis gediagnosticeerd De berekende incidentie steeg van ## naar ## per ##.
| 608 | nvog |
In <PERSOON> ACM, Sauerwein RW, Verbrugh HA Microbiologie en infectieziekten Vierde herziene druk Bohn Stafleu <INSTELLING> Update thermometer seksuele gezondheid Update november ### Rijksinstituut voor De diagnose urethritis wordt gesteld op basis van klachten en klinische verschijnselen van dysurie, irritatie van de urethra en/of jeuk bij de meatus in combinatie met afscheiding uit de urethra of leukocyturie in de eerstestraals urine Het is een multifactoriële aandoening die meestal seksueel wordt overgedragen De term niet-specifieke urethritis wordt gebruikt voor een urethritis waarbij geen sprake was van chlamydia-infectie of gonorroe Deze aanduiding is discutabel, omdat ook bij deze patiënten soms een andere verwekker kan worden gevonden Urethritis bij de vrouw wordt niet apart besproken, omdat het hierbij veelal om cystitiden gaat die meestal niet op een soa berusten Mocht er een aanleiding toe zijn, dan is nader soa onderzoek wel geïndiceerd Het meest voorkomende pathogeen bij niet-gonorroïsche urethritis (NGU) is Chlamydia trachomatis (Ct) ##-##% (IUSTI, ###) In de literatuur worden nog vele andere verwekkers genoemd, zoals Mycoplasma genitalum (Mg), Ureaplasma, Trichomonas vaginalis (Tv), adenovirussen en het herpessimplexvirus (HSV) Voor Mg hebben we besloten om een apart addendum toe te voegen Voor andere verwekkers is het bewijs onvoldoende om mee te nemen in deze richtlijn In een beschrijvend onderzoek in Nederlandse huisartsenpraktijken over de periode ###-### werd in ## huisartsenpeilstations bij ### mannen een urethritis gediagnosticeerd De berekende incidentie steeg van ## naar ## per <DATUM> ### mannen in ### De hoogste incidentie van urethritis werd gerapporteerd in stedelijk gebied en in de leeftijdsgroep ##-<LEEFTIJD> jaar Afscheiding werd gerapporteerd bij ##% van de mannen Bij ##% van de mannen vond zowel een gonorroe- als een chlamydiatest plaats; respectievelijk ##% en ##% van de uitslagen was positief In de overige gevallen (##%) werd urethritis gediagnosticeerd, waarbij meestal geen microbiologische verwekker werd vastgesteld Urethritis bij jongere mannen werd vaker veroorzaakt door gonorroe en/of chlamydia; bij ouderen ging het vooral om niet-specifieke urethritis Informatie over seksueel gedrag is essentieel Maak een risicoschatting (zie hoofdstuk C#) Vraag naar het begin, de aard, de duur en het beloop van de klachten Hoeveel tijd zit er tussen een eventueel onveilig seksueel contact en het begin van de klachten? Zijn er nog seksuele contacten Heeft hij al eerder medicatie gekregen voor de klachten en welke? Therapietrouw? Zijn er bijkomende klachten die op een soa kunnen wijzen, bijvoorbeeld afscheiding uit de anus? Is er afscheiding? Indien aanwezig is deze purulent of mucoid? Laat bij ontbreken van afscheiding Is er een ulcus/ulcera of zijn er condylomata aan glans of preputium? (Zie hoofdstuk A# of Palpeer ook de inguïnale lymfklieren zijn deze vergroot of pijnlijk (niet-pijnlijke vergrote Als er afscheiding is, is deze vaak mucoid of mucopurulent Een echt pussige afscheiding is Onderzoek bij urethritisklachten zonder afscheiding de eerstestraals urine (bij voorkeur ochtendurine); bepaal het aantal leukoâs in het sediment of doe de leukocytenesterasetest (stick).
| 629 | nvog |
in ### De hoogste incidentie van urethritis werd gerapporteerd in stedelijk gebied en in de leeftijdsgroep ##-<LEEFTIJD> jaar Afscheiding werd gerapporteerd bij ##% van de mannen Bij ##% van de mannen vond zowel een gonorroe- als een chlamydiatest plaats; respectievelijk ##% en ##% van de uitslagen was positief In de overige gevallen (##%) werd urethritis gediagnosticeerd, waarbij meestal geen microbiologische verwekker werd vastgesteld Urethritis bij jongere mannen werd vaker veroorzaakt door gonorroe en/of chlamydia; bij ouderen ging het vooral om niet-specifieke urethritis Informatie over seksueel gedrag is essentieel Maak een risicoschatting (zie hoofdstuk C#) Vraag naar het begin, de aard, de duur en het beloop van de klachten Hoeveel tijd zit er tussen een eventueel onveilig seksueel contact en het begin van de klachten? Zijn er nog seksuele contacten Heeft hij al eerder medicatie gekregen voor de klachten en welke? Therapietrouw? Zijn er bijkomende klachten die op een soa kunnen wijzen, bijvoorbeeld afscheiding uit de anus? Is er afscheiding? Indien aanwezig is deze purulent of mucoid? Laat bij ontbreken van afscheiding Is er een ulcus/ulcera of zijn er condylomata aan glans of preputium? (Zie hoofdstuk A# of Palpeer ook de inguïnale lymfklieren zijn deze vergroot of pijnlijk (niet-pijnlijke vergrote Als er afscheiding is, is deze vaak mucoid of mucopurulent Een echt pussige afscheiding is Onderzoek bij urethritisklachten zonder afscheiding de eerstestraals urine (bij voorkeur ochtendurine); bepaal het aantal leukoâs in het sediment of doe de leukocytenesterasetest (stick) hoofdstukken in deel B) Voor snelle diagnostiek naar <PERSOON> kan indien mogelijk ook een Afhankelijk van de sekstechnieken en bijkomende klachten (orale seks en keelklachten, anale seks en/of proctitisklachten) kan ook afname diagnostiek op andere plaatsen (keel, anus) geïndiceerd dysurie, branderig of geïrriteerd gevoel in de urethra zónder afscheiding en tevens een positief eerstestraalsurineonderzoek (met )## leukocyten per gezichtsveld in sediment en/of positieve dysurie, branderig of geïrriteerd gevoel in de urethra mét afscheiding Overweeg bij aanhoudende urethrale klachten zonder afscheiding en negatief aanvullend onderzoek een mechanische oorzaak (manipulaties aan de urethra, frequent masturberen, trauma); In overleg met de patiënt, en mede afhankelijk van de ernst van de klachten, kan worden gekozen om af te wachten met behandelen tot de uitslagen van het microbiologisch onderzoek bekend zijn, of om In de werkgroep was veel discussie over welk middel eerste keus zou moeten zijn bij patiënten met urethritis en over de optimale behandelduur De discussie richtte zich met name op de rol van Mycoplasma genitalium als oorzaak voor de klachten bij mannen met een urethritis in <LOCATIE> en hoe deze verwekker zo goed mogelijk kan worden behandeld Er zijn aanwijzingen dat in gebieden waar wordt behandeld met azitromycine # gram eenmalig, er meer resistentie is van Mycoplasma genitalium tegen dit middel De werkgroep is echter van mening dat er op dit moment nog onvoldoende sterk bewijs is om aanpassing van de richtlijn op dit punt te rechtvaardigen en heeft het Schrijf voor in geval van allergie voor azitromycine en doxycycline.
| 598 | nvog |
diagnostiek naar <PERSOON> kan indien mogelijk ook een Afhankelijk van de sekstechnieken en bijkomende klachten (orale seks en keelklachten, anale seks en/of proctitisklachten) kan ook afname diagnostiek op andere plaatsen (keel, anus) geïndiceerd dysurie, branderig of geïrriteerd gevoel in de urethra zónder afscheiding en tevens een positief eerstestraalsurineonderzoek (met )## leukocyten per gezichtsveld in sediment en/of positieve dysurie, branderig of geïrriteerd gevoel in de urethra mét afscheiding Overweeg bij aanhoudende urethrale klachten zonder afscheiding en negatief aanvullend onderzoek een mechanische oorzaak (manipulaties aan de urethra, frequent masturberen, trauma); In overleg met de patiënt, en mede afhankelijk van de ernst van de klachten, kan worden gekozen om af te wachten met behandelen tot de uitslagen van het microbiologisch onderzoek bekend zijn, of om In de werkgroep was veel discussie over welk middel eerste keus zou moeten zijn bij patiënten met urethritis en over de optimale behandelduur De discussie richtte zich met name op de rol van Mycoplasma genitalium als oorzaak voor de klachten bij mannen met een urethritis in <LOCATIE> en hoe deze verwekker zo goed mogelijk kan worden behandeld Er zijn aanwijzingen dat in gebieden waar wordt behandeld met azitromycine # gram eenmalig, er meer resistentie is van Mycoplasma genitalium tegen dit middel De werkgroep is echter van mening dat er op dit moment nog onvoldoende sterk bewijs is om aanpassing van de richtlijn op dit punt te rechtvaardigen en heeft het Schrijf voor in geval van allergie voor azitromycine en doxycycline bij een risico dat de patiënt niet voor follow-up verschijnt; start tevens een behandeling zoals Spreek een controle af bij aanhoudende klachten na behandeling Controleer of er nog steeds sprake Ga bij mannen die nog steeds urethritis hebben na of de oorspronkelijke behandeling is afgemaakt en of er mogelijk sprake is van herbesmetting of een nieuwe besmetting Is de behandeling goed opgevolgd en is er geen sprake van een herbesmetting of nieuwe besmetting, overweeg dan Bij positieve kweek voor Mg bij patiënten die nog geen azitromycine gekregen hebben, alsnog azitromycine ### mg p o , eenmalig; gevolgd door azitromycine ### mg p o , # dd gedurende Bij positieve kweek voor Mg bij patiënten die in eerste instantie zijn behandeld met azitromycine Verricht bij een bewezen gonorroe-infectie tevens een kweek met resistentiebepaling gezien de mogelijkheid van een multiresistente gonokok, of ga, als deze al was afgenomen, na wat de uitslag is Adviseer de patiënt # dagen onthouding van seksueel contact, masturbatie en mechanisch leegstrijken van de urethra (zgn âmorning milkenâ, vaak uitgevoerd door verontruste patiënten om ecoulement uit te sluiten; hiermee wordt een mechanische urethritis echter in stand gehouden) de eerste meldingen van verminderde gevoeligheid voor cefalosporines (ceftriaxon, cefotaxim, cefixime, cefuroximaxetil, etc ) wordt geadviseerd een patiënt met (waarschijnlijke) gonorroe, die in de #e lijn of elders niet met ceftriaxon i m behandeld kan worden, naar een soapolikliniek te Overweeg een verwijzing naar de uroloog indien de klachten persisteren ondanks adequate behandeling Bij (macroscopische) hematurie wordt een verwijzing naar de uroloog aanbevolen.
| 590 | nvog |
follow-up verschijnt; start tevens een behandeling zoals Spreek een controle af bij aanhoudende klachten na behandeling Controleer of er nog steeds sprake Ga bij mannen die nog steeds urethritis hebben na of de oorspronkelijke behandeling is afgemaakt en of er mogelijk sprake is van herbesmetting of een nieuwe besmetting Is de behandeling goed opgevolgd en is er geen sprake van een herbesmetting of nieuwe besmetting, overweeg dan Bij positieve kweek voor Mg bij patiënten die nog geen azitromycine gekregen hebben, alsnog azitromycine ### mg p o , eenmalig; gevolgd door azitromycine ### mg p o , # dd gedurende Bij positieve kweek voor Mg bij patiënten die in eerste instantie zijn behandeld met azitromycine Verricht bij een bewezen gonorroe-infectie tevens een kweek met resistentiebepaling gezien de mogelijkheid van een multiresistente gonokok, of ga, als deze al was afgenomen, na wat de uitslag is Adviseer de patiënt # dagen onthouding van seksueel contact, masturbatie en mechanisch leegstrijken van de urethra (zgn âmorning milkenâ, vaak uitgevoerd door verontruste patiënten om ecoulement uit te sluiten; hiermee wordt een mechanische urethritis echter in stand gehouden) de eerste meldingen van verminderde gevoeligheid voor cefalosporines (ceftriaxon, cefotaxim, cefixime, cefuroximaxetil, etc ) wordt geadviseerd een patiënt met (waarschijnlijke) gonorroe, die in de #e lijn of elders niet met ceftriaxon i m behandeld kan worden, naar een soapolikliniek te Overweeg een verwijzing naar de uroloog indien de klachten persisteren ondanks adequate behandeling Bij (macroscopische) hematurie wordt een verwijzing naar de uroloog aanbevolen Contactopsporing en partnerwaarschuwing vinden plaats op geleide van de gevonden infectie en de mogelijke incubatietijd (zie verder de desbetreffende hoofdstukken in deel <PERSOON> geen verwekker is gevonden of laboratoriumuitslagen niet voorhanden zijn alle partners uit <DATUM> weken voorafgaand aan het begin van de klachten waarschuwen, of de laatste sekspartner indien langer dan # weken CDC ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and <PERSOON> K <LOCATIE> national guideline on the <PERSOON> guideline on the <PERSOON>-consult Nederlands Huisartsen Genootschap, ### diagnostiek, behandeling en profylaxe Nederlandse Vereniging voor Urologie, ### <PERSOON> KD Urogenitale en anale Chlamydia trachomatis-infecties studies naar nieuwe methoden, SOA-Commissie/SOA-Kernwerkgroep NVDV Syndromic management van man met urethritisklachten (dysurie en/of exsudaat) bij #e visite In Herziening NVDV richtlijn gonorroe & syndromic management van urethritis bij de man Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en <PERSOON>SHI, Hoenderboom BM, van Wees D, van Sighem> Al, <PERSOON> BHB Sexually transmitted infections in the Netherlands in ### <INSTELLING> Rapport ###-### <PERSOON> IVF Urethritis bij de man in de huisartsenpraktijk Ned Tijdschr Geneeskd ###; ### A###.
| 563 | nvog |
op geleide van de gevonden infectie en de mogelijke incubatietijd (zie verder de desbetreffende hoofdstukken in deel <PERSOON> geen verwekker is gevonden of laboratoriumuitslagen niet voorhanden zijn alle partners uit <DATUM> weken voorafgaand aan het begin van de klachten waarschuwen, of de laatste sekspartner indien langer dan # weken CDC ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and <PERSOON> K <LOCATIE> national guideline on the <PERSOON> guideline on the <PERSOON>-consult Nederlands Huisartsen Genootschap, ### diagnostiek, behandeling en profylaxe Nederlandse Vereniging voor Urologie, ### <PERSOON> KD Urogenitale en anale Chlamydia trachomatis-infecties studies naar nieuwe methoden, SOA-Commissie/SOA-Kernwerkgroep NVDV Syndromic management van man met urethritisklachten (dysurie en/of exsudaat) bij #e visite In Herziening NVDV richtlijn gonorroe & syndromic management van urethritis bij de man Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en <PERSOON>SHI, Hoenderboom BM, van Wees D, van Sighem> Al, <PERSOON> BHB Sexually transmitted infections in the Netherlands in ### <INSTELLING> Rapport ###-### <PERSOON> IVF Urethritis bij de man in de huisartsenpraktijk Ned Tijdschr Geneeskd ###; ### A### Deze NHG-Standaard is recent volledig herzien door het Nederlands Huisartsen Genootschap, gezamenlijk met de Nederlandse Vereniging voor obstetrie en gynaecologie (NVOG) Voor achtergrondinformatie bij de tekst van dit hoofdstuk (inclusief het notenapparaat waarin een uitvoerige onderbouwing staat van de tekst van dit hoofdstuk) verwijzen we naar de volledige NHG-Standaard Onder fluor vaginalis wordt in deze richtlijn verstaan niet-bloederige vaginale afscheiding die volgens de patiënte afwijkt van wat voor haar gebruikelijk is wat betreft hoeveelheid, kleur of geur, en die al of niet gepaard gaat met jeuk of irritatie in of rond de vagina Ook worden er richtlijnen gegeven voor recidiverende fluor vaginalis Zeldzame oorzaken, zoals een corpus alienum, aan DES (di-ethylstilbestrol) gerelateerde afwijkingen of maligniteiten, blijven buiten beschouwing (NHG, ###) De diagnose bacteriële vaginose wordt gesteld als ten minste # van de # amselcriteria positief zijn Bij # positieve criteria is de diagnose bacteriële vaginose onzeker De amselcriteria zijn positieve aminetest (rottevisgeur van de fluor die verergert na toevoeging van een druppel KOH); De diagnose bacteriële vaginose wordt gesteld als ten minste drie van de vier criteria positief zijn Bij De nugentscore (via het laboratorium) is een score gebaseerd op de telling van micro-organismen in # tot # intermediair, veranderde vaginale flora, geen bacteriële vaginose; Vaginale afscheiding is fysiologisch Het bestaat uit transsudaat, cervixslijm en afgestoten epitheelcellen De hoeveelheid en de samenstelling worden bepaald door factoren als leeftijd, de fase van de menstruele cyclus, hormoongebruik, zwangerschap en seksuele opwinding.
| 560 | nvog |
Deze NHG-Standaard is recent volledig herzien door het Nederlands Huisartsen Genootschap, gezamenlijk met de Nederlandse Vereniging voor obstetrie en gynaecologie (NVOG) Voor achtergrondinformatie bij de tekst van dit hoofdstuk (inclusief het notenapparaat waarin een uitvoerige onderbouwing staat van de tekst van dit hoofdstuk) verwijzen we naar de volledige NHG-Standaard Onder fluor vaginalis wordt in deze richtlijn verstaan niet-bloederige vaginale afscheiding die volgens de patiënte afwijkt van wat voor haar gebruikelijk is wat betreft hoeveelheid, kleur of geur, en die al of niet gepaard gaat met jeuk of irritatie in of rond de vagina Ook worden er richtlijnen gegeven voor recidiverende fluor vaginalis Zeldzame oorzaken, zoals een corpus alienum, aan DES (di-ethylstilbestrol) gerelateerde afwijkingen of maligniteiten, blijven buiten beschouwing (NHG, ###) De diagnose bacteriële vaginose wordt gesteld als ten minste # van de # amselcriteria positief zijn Bij # positieve criteria is de diagnose bacteriële vaginose onzeker De amselcriteria zijn positieve aminetest (rottevisgeur van de fluor die verergert na toevoeging van een druppel KOH); De diagnose bacteriële vaginose wordt gesteld als ten minste drie van de vier criteria positief zijn Bij De nugentscore (via het laboratorium) is een score gebaseerd op de telling van micro-organismen in # tot # intermediair, veranderde vaginale flora, geen bacteriële vaginose; Vaginale afscheiding is fysiologisch Het bestaat uit transsudaat, cervixslijm en afgestoten epitheelcellen De hoeveelheid en de samenstelling worden bepaald door factoren als leeftijd, de fase van de menstruele cyclus, hormoongebruik, zwangerschap en seksuele opwinding is ook onder fysiologische omstandigheden aan veranderingen onderhevig Antimicrobiële middelen Vulvovaginale candidiasis wordt veroorzaakt door de gist Candida Asymptomatische kolonisatie met Candida komt bij ##-##% van alle vrouwen voor; ##% van de vrouwen maakt een of meer candida-infecties door gedurende haar leven Typische klachten zijn jeuk en witte, brokkelige, niet-geurende afscheiding Candida-infecties komen vaker voor bij zwangerschap, maar regelmatig is geen van deze factoren aanwezig Er is sprake van een recidiverende candida-infectie als de vrouw meer dan # keer per jaar klachten heeft van een candida-infectie Dit komt voor bij ongeveer <DATUM> van de vrouwen in de vruchtbare levensfase De oorzaak hiervan is niet duidelijk Bij deze vrouwen is in het algemeen geen enkele van de bekende predisponerende factoren aanwezig Candida albicans is verantwoordelijk voor ongeveer ##-##% van de candida-infecties; de resterende ##% wordt in nagenoeg alle gevallen veroorzaakt door Candida glabrata Andere species Bacteriële vaginose kenmerkt zich door een veranderde samenstelling van de vaginale flora De precieze etiologie van de aandoening is onduidelijk Het totale aantal lactobacillen is gedaald en de diversiteit en concentratie van (voornamelijk) anaerobe bacteriën gestegen Ook heeft een verschuiving plaatsgevonden in de soorten lactobacillen Hierdoor stijgt de pH en ontstaat een afwijkende vaginale flora Daarbij lijkt de verhouding tussen de verschillende bacteriën meer van belang dan welke bacteriën worden gevonden Deze dysbiose kan leiden tot fluor met een onaangename geur Bij het lichamelijk onderzoek ontbreken ontstekingsverschijnselen Bacteriële vaginose kan spontaan verdwijnen of genezen na behandeling.
| 597 | nvog |
fysiologische omstandigheden aan veranderingen onderhevig Antimicrobiële middelen Vulvovaginale candidiasis wordt veroorzaakt door de gist Candida Asymptomatische kolonisatie met Candida komt bij ##-##% van alle vrouwen voor; ##% van de vrouwen maakt een of meer candida-infecties door gedurende haar leven Typische klachten zijn jeuk en witte, brokkelige, niet-geurende afscheiding Candida-infecties komen vaker voor bij zwangerschap, maar regelmatig is geen van deze factoren aanwezig Er is sprake van een recidiverende candida-infectie als de vrouw meer dan # keer per jaar klachten heeft van een candida-infectie Dit komt voor bij ongeveer <DATUM> van de vrouwen in de vruchtbare levensfase De oorzaak hiervan is niet duidelijk Bij deze vrouwen is in het algemeen geen enkele van de bekende predisponerende factoren aanwezig Candida albicans is verantwoordelijk voor ongeveer ##-##% van de candida-infecties; de resterende ##% wordt in nagenoeg alle gevallen veroorzaakt door Candida glabrata Andere species Bacteriële vaginose kenmerkt zich door een veranderde samenstelling van de vaginale flora De precieze etiologie van de aandoening is onduidelijk Het totale aantal lactobacillen is gedaald en de diversiteit en concentratie van (voornamelijk) anaerobe bacteriën gestegen Ook heeft een verschuiving plaatsgevonden in de soorten lactobacillen Hierdoor stijgt de pH en ontstaat een afwijkende vaginale flora Daarbij lijkt de verhouding tussen de verschillende bacteriën meer van belang dan welke bacteriën worden gevonden Deze dysbiose kan leiden tot fluor met een onaangename geur Bij het lichamelijk onderzoek ontbreken ontstekingsverschijnselen Bacteriële vaginose kan spontaan verdwijnen of genezen na behandeling Bij een bacteriële vaginose in de zwangerschap is er een iets groter risico op vroeggeboorte, late miskraam en infectie bij de moeder Het is niet aangetoond dat behandeling de kans op vroeggeboorte vermindert Het effect van behandeling op late miskraam en infectie bij de moeder is Trichomoniasis wordt veroorzaakt door Trichomonas vaginalis, een geflagelleerd protozo Besmetting vindt plaats door seksueel contact, zodat trichomoniasis tot de soa wordt gerekend Asymptomatisch dragerschap komt regelmatig voor en kan jaren duren Kenmerken van een trichomonasinfectie zijn jeuk of irritatie, een onaangename geur van de fluor en in typische gevallen toegenomen geelgroene Groep A-streptokokken (S pyogenes) kunnen vulvovaginitis veroorzaken, met name bij kinderen, Zowel een chlamydia-infectie als een gonorroe-infectie kan leiden tot cervicitis, een opstijgende genitale infectie of urethritis Kenmerken van cervicitis door chlamydia-infectie zijn toegenomen afscheiding en contactbloedingen Kenmerk van een cervicitis door gonorroe is geelgroene afscheiding Zie voor meer informatie over Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae en De klacht fluor vaginalis is een van de meest voorkomende gynaecologische problemen in de huisartsenpraktijk De incidentie in de huisartsenpraktijk van de klacht vaginale afscheiding (ICPC X##) is ##,# per ### vrouwelijke patiënten per jaar Voor vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar is dit ##,# per ### patiënten per jaar Voor vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar is dit ##,# per ### patiënten per jaar De incidentie van de diagnose candidiasis urogenitalis in de huisartsenpraktijk (ICPC X##) is ##,# per ### patiënten per jaar De incidentie van de diagnose trichomoniasis urogenitalis in de.
| 619 | nvog |
een bacteriële vaginose in de zwangerschap is er een iets groter risico op vroeggeboorte, late miskraam en infectie bij de moeder Het is niet aangetoond dat behandeling de kans op vroeggeboorte vermindert Het effect van behandeling op late miskraam en infectie bij de moeder is Trichomoniasis wordt veroorzaakt door Trichomonas vaginalis, een geflagelleerd protozo Besmetting vindt plaats door seksueel contact, zodat trichomoniasis tot de soa wordt gerekend Asymptomatisch dragerschap komt regelmatig voor en kan jaren duren Kenmerken van een trichomonasinfectie zijn jeuk of irritatie, een onaangename geur van de fluor en in typische gevallen toegenomen geelgroene Groep A-streptokokken (S pyogenes) kunnen vulvovaginitis veroorzaken, met name bij kinderen, Zowel een chlamydia-infectie als een gonorroe-infectie kan leiden tot cervicitis, een opstijgende genitale infectie of urethritis Kenmerken van cervicitis door chlamydia-infectie zijn toegenomen afscheiding en contactbloedingen Kenmerk van een cervicitis door gonorroe is geelgroene afscheiding Zie voor meer informatie over Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae en De klacht fluor vaginalis is een van de meest voorkomende gynaecologische problemen in de huisartsenpraktijk De incidentie in de huisartsenpraktijk van de klacht vaginale afscheiding (ICPC X##) is ##,# per ### vrouwelijke patiënten per jaar Voor vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar is dit ##,# per ### patiënten per jaar Voor vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar is dit ##,# per ### patiënten per jaar De incidentie van de diagnose candidiasis urogenitalis in de huisartsenpraktijk (ICPC X##) is ##,# per ### patiënten per jaar De incidentie van de diagnose trichomoniasis urogenitalis in de Over de incidentie van bacteriële vaginose zijn geen cijfers bekend In ongeveer ##% van de gevallen van vaginale afscheiding wordt De behandeling van fluor vaginalis vindt in principe plaats in de eerstelijns praktijk In de #e lijn worden voornamelijk mensen gezien met aanhoudende fluorklachten, de exacte aantallen ontbreken De diagnose bacteriële vaginose kan meestal worden gesteld op grond van de klachten (stinkende fluor) en eenvoudig onderzoek van de fluor, namelijk inspectie, onderzoek met pH-strips en toevoeging van een druppel kaliumhydroxide (KOH) aan de fluor voor de aminetest (# van de Soms is aanvullend onderzoek wenselijk Er worden # methodes van onderzoek beschreven in de Als de diagnose bacteriële vaginose na onderzoek van het aspect van de fluor, de pH-test en de aminetest onduidelijk is, kan microscopisch onderzoek meer zekerheid geven Als de arts hierin vaardig is en beschikt over een goed onderhouden microscoop, is dit onderzoek een snelle en goedkope manier om de diagnose bacteriële vaginose te stellen Bij microscopisch onderzoek wordt gezocht naar de aanwezigheid van âclueâ-cellen Het vaststellen hiervan is een van de amselcriteria De nugentscore (zie paragraaf A<DATUM> wordt bepaald door het laboratorium bij een aan de lucht Het laboratorium test een selectie van een aantal potentiële verwekkers (multiplex) en stelt vervolgens vast of de balans tussen de verschillende micro-organismen is verstoord De PCR-diagnostiek is snel en gevoelig, maar nog in ontwikkeling De laboratoria die deze methode toepassen gebruiken verschillende multiplextesten Het is nog onduidelijk welk bacteriepanel van mogelijke verwekkers de.
| 616 | nvog |
Over de incidentie van bacteriële vaginose zijn geen cijfers bekend In ongeveer ##% van de gevallen van vaginale afscheiding wordt De behandeling van fluor vaginalis vindt in principe plaats in de eerstelijns praktijk In de #e lijn worden voornamelijk mensen gezien met aanhoudende fluorklachten, de exacte aantallen ontbreken De diagnose bacteriële vaginose kan meestal worden gesteld op grond van de klachten (stinkende fluor) en eenvoudig onderzoek van de fluor, namelijk inspectie, onderzoek met pH-strips en toevoeging van een druppel kaliumhydroxide (KOH) aan de fluor voor de aminetest (# van de Soms is aanvullend onderzoek wenselijk Er worden # methodes van onderzoek beschreven in de Als de diagnose bacteriële vaginose na onderzoek van het aspect van de fluor, de pH-test en de aminetest onduidelijk is, kan microscopisch onderzoek meer zekerheid geven Als de arts hierin vaardig is en beschikt over een goed onderhouden microscoop, is dit onderzoek een snelle en goedkope manier om de diagnose bacteriële vaginose te stellen Bij microscopisch onderzoek wordt gezocht naar de aanwezigheid van âclueâ-cellen Het vaststellen hiervan is een van de amselcriteria De nugentscore (zie paragraaf A<DATUM> wordt bepaald door het laboratorium bij een aan de lucht Het laboratorium test een selectie van een aantal potentiële verwekkers (multiplex) en stelt vervolgens vast of de balans tussen de verschillende micro-organismen is verstoord De PCR-diagnostiek is snel en gevoelig, maar nog in ontwikkeling De laboratoria die deze methode toepassen gebruiken verschillende multiplextesten Het is nog onduidelijk welk bacteriepanel van mogelijke verwekkers de stellen, omdat niet de aanwezigheid of de hoeveelheid maar de verhouding tussen de verschillende bacteriën van belang is Niet alle bij een kweek gevonden bacteriën zijn van belang, en niet alle bacteriën die van belang kunnen zijn bij een bacteriële vaginose kunnen worden gekweekt Een kweek geeft dus onvoldoende uitsluitsel over de diagnose klachten jeuk, irritatie, pijn, branderig gevoel (al dan niet tijdens seks of mictie); comorbiditeit die de kans op candidiasis verhoogt (diabetes mellitus, hiv); geneesmiddelgebruik ((chronisch) gebruik van immunosuppressiva, antibiotica, oestrogenen, of zelfzorg, zoals gebruik van vaginale douches en zeep voor vaginale hygiëne; bijkomende klachten, zoals contactbloedingen, intermenstrueel bloedverlies, pijn in de onderbuik De arts inspecteert de vulva en voert een speculumonderzoek uit Let hierbij op portio bloedverlies (bij aanraking), aspect van de portio en uitvloed uit de portio; bij vrouwen met een pessarium en fluorklachten aanwezigheid van erosies Op indicatie, als er mogelijk sprake is van een soa of opstijgende infectie, wordt ook een vaginaal de vrouw eerder een aangetoonde (door de arts vastgestelde of goed op behandeling reagerende) een eventueel eerder voorgeschreven behandeling met een antimycoticum succesvol was; en Ook bij vrouwen met kort bestaande klachten van stinkende grijswitte fluor die eerder een aangetoonde (door de arts vastgestelde) bacteriële vaginose hadden en de klachten herkennen en (indien van toepassing) goed reageerden op behandeling, kan lichamelijk onderzoek eventueel een candida-infectie waarschijnlijk is op grond van anamnese (en lichamelijk onderzoek) (zie een recidiverende bacteriële vaginose waarschijnlijk is op grond van anamnese (en lichamelijk.
| 599 | nvog |
stellen, omdat niet de aanwezigheid of de hoeveelheid maar de verhouding tussen de verschillende bacteriën van belang is Niet alle bij een kweek gevonden bacteriën zijn van belang, en niet alle bacteriën die van belang kunnen zijn bij een bacteriële vaginose kunnen worden gekweekt Een kweek geeft dus onvoldoende uitsluitsel over de diagnose klachten jeuk, irritatie, pijn, branderig gevoel (al dan niet tijdens seks of mictie); comorbiditeit die de kans op candidiasis verhoogt (diabetes mellitus, hiv); geneesmiddelgebruik ((chronisch) gebruik van immunosuppressiva, antibiotica, oestrogenen, of zelfzorg, zoals gebruik van vaginale douches en zeep voor vaginale hygiëne; bijkomende klachten, zoals contactbloedingen, intermenstrueel bloedverlies, pijn in de onderbuik De arts inspecteert de vulva en voert een speculumonderzoek uit Let hierbij op portio bloedverlies (bij aanraking), aspect van de portio en uitvloed uit de portio; bij vrouwen met een pessarium en fluorklachten aanwezigheid van erosies Op indicatie, als er mogelijk sprake is van een soa of opstijgende infectie, wordt ook een vaginaal de vrouw eerder een aangetoonde (door de arts vastgestelde of goed op behandeling reagerende) een eventueel eerder voorgeschreven behandeling met een antimycoticum succesvol was; en Ook bij vrouwen met kort bestaande klachten van stinkende grijswitte fluor die eerder een aangetoonde (door de arts vastgestelde) bacteriële vaginose hadden en de klachten herkennen en (indien van toepassing) goed reageerden op behandeling, kan lichamelijk onderzoek eventueel een candida-infectie waarschijnlijk is op grond van anamnese (en lichamelijk onderzoek) (zie een recidiverende bacteriële vaginose waarschijnlijk is op grond van anamnese (en lichamelijk Bij dunne, homogene (grijswitte) fluor in combinatie met een pH )#,# en een positieve aminetest zijn Verricht in de overige gevallen gericht aanvullend onderzoek, tenzij sprake is van fysiologische fluor Dit bestaat, afhankelijk van klachten, soa-anamnese en bevindingen bij het lichamelijk onderzoek (zie onderzoek van een aan de lucht gedroogd preparaat via het laboratorium (nugentscore) naar Gelijkwaardige alternatieven voor deze stap (te besluiten in overleg met de patiënte) proefbehandeling met â PCR-diagnostiek is volop in ontwikkeling Om die reden is het nog niet mogelijk hierover een aanbeveling te â¡ De bevindingen bij bacteriële vaginose en Trichomonas vaginalis overlappen elkaar (zie tabel A<DATUM> Ook wordt op indicatie onderzoek naar andere soa verricht Aanvullend onderzoek naar andere soa dan Trichomonas vaginalis is aangewezen bij een risico op deze soa of aanwijzingen daarvoor bij lichamelijk onderzoek (niet-witte afscheiding, gemakkelijk bloedende portio of uitvloed uit de portio) <PERSOON> kenmerken bij vrouwen met vaginose / vaginitis interpretatie diagnostiek in de Op grond van de anamnese en het lichamelijk en aanvullend onderzoek kunnen de volgende Vulvovaginale candidiasis jeuk en niet-riekende, witte afscheiding, in combinatie met een rode, gezwollen vulva of vaginawand met witte, brokkelige fluor bij lichamelijk onderzoek Een positieve Bij uitgebreid erytheem, oedeem, krabeffecten of fissuren is er sprake van ernstige vulvovaginale Recidiverende vulvovaginale candidiasis meer dan drie keer per jaar klachten van vulvovaginale candidiasis die ten minste eenmaal door onderzoek (lichamelijk onderzoek, zo nodig aangevuld ⢠⥠# amselcriteria positief.
| 600 | nvog |
Bij dunne, homogene (grijswitte) fluor in combinatie met een pH )#,# en een positieve aminetest zijn Verricht in de overige gevallen gericht aanvullend onderzoek, tenzij sprake is van fysiologische fluor Dit bestaat, afhankelijk van klachten, soa-anamnese en bevindingen bij het lichamelijk onderzoek (zie onderzoek van een aan de lucht gedroogd preparaat via het laboratorium (nugentscore) naar Gelijkwaardige alternatieven voor deze stap (te besluiten in overleg met de patiënte) proefbehandeling met â PCR-diagnostiek is volop in ontwikkeling Om die reden is het nog niet mogelijk hierover een aanbeveling te â¡ De bevindingen bij bacteriële vaginose en Trichomonas vaginalis overlappen elkaar (zie tabel A<DATUM> Ook wordt op indicatie onderzoek naar andere soa verricht Aanvullend onderzoek naar andere soa dan Trichomonas vaginalis is aangewezen bij een risico op deze soa of aanwijzingen daarvoor bij lichamelijk onderzoek (niet-witte afscheiding, gemakkelijk bloedende portio of uitvloed uit de portio) <PERSOON> kenmerken bij vrouwen met vaginose / vaginitis interpretatie diagnostiek in de Op grond van de anamnese en het lichamelijk en aanvullend onderzoek kunnen de volgende Vulvovaginale candidiasis jeuk en niet-riekende, witte afscheiding, in combinatie met een rode, gezwollen vulva of vaginawand met witte, brokkelige fluor bij lichamelijk onderzoek Een positieve Bij uitgebreid erytheem, oedeem, krabeffecten of fissuren is er sprake van ernstige vulvovaginale Recidiverende vulvovaginale candidiasis meer dan drie keer per jaar klachten van vulvovaginale candidiasis die ten minste eenmaal door onderzoek (lichamelijk onderzoek, zo nodig aangevuld ⢠⥠# amselcriteria positief ⢠nugentscore <DATUM> intermediair (veranderde vaginale flora, geen bacteriële vaginose) Trichomoniasis jeuk, geelgroene afscheiding en een rode vaginawand De diagnose is zeker bij een positieve PCR, een positieve kweek op Trichomonas vaginalis of bij aanwezigheid van Trichomonas in het directe fluorpreparaat Negatieve bevindingen bij microscopisch onderzoek Aspecifieke fluorklachten geen afwijkende bevindingen bij onderzoek en geen risico op een soa of seksuele problemen De richtlijn gaat verder niet in op deze oorzaken Overige (toevals)bevindingen, zoals afwijkingen aan de cervix Deze aandoeningen vallen buiten - Leg uit dat onder normale fysiologische omstandigheden gisten en bacteriën voorkomen in de vagina Soms raakt het evenwicht tussen de gisten en bacteriën verstoord en ontstaat een schimmelinfectie met klachten van jeuk en witte afscheiding Een schimmelinfectie kan vanzelf overgaan en kan geen kwaad In sommige gevallen kan een schimmelinfectie wel ernstige klachten geven of hardnekkig zijn (zie onder Recidiverende vulvovaginale candidiasis) Medicamenteuze behandeling is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten De klachten kunnen na een eendaagse behandeling soms nog een paar dagen aanhouden Bij gelijke effectiviteit heeft een lokale behandeling in het algemeen de voorkeur boven een systemische behandeling vanwege een kleinere kans op bijwerkingen Ontraad het gebruik van vaginale douches en van tea tree-olie Deze dragen niet bij aan vermindering van de klachten en zijn mogelijk zelfs schadelijk Ook is er geen bewijs voor de werkzaamheid van yoghurt, probiotica of knoflook (oraal of lokaal) Behandeling met deze.
| 569 | nvog |
geen bacteriële vaginose) Trichomoniasis jeuk, geelgroene afscheiding en een rode vaginawand De diagnose is zeker bij een positieve PCR, een positieve kweek op Trichomonas vaginalis of bij aanwezigheid van Trichomonas in het directe fluorpreparaat Negatieve bevindingen bij microscopisch onderzoek Aspecifieke fluorklachten geen afwijkende bevindingen bij onderzoek en geen risico op een soa of seksuele problemen De richtlijn gaat verder niet in op deze oorzaken Overige (toevals)bevindingen, zoals afwijkingen aan de cervix Deze aandoeningen vallen buiten - Leg uit dat onder normale fysiologische omstandigheden gisten en bacteriën voorkomen in de vagina Soms raakt het evenwicht tussen de gisten en bacteriën verstoord en ontstaat een schimmelinfectie met klachten van jeuk en witte afscheiding Een schimmelinfectie kan vanzelf overgaan en kan geen kwaad In sommige gevallen kan een schimmelinfectie wel ernstige klachten geven of hardnekkig zijn (zie onder Recidiverende vulvovaginale candidiasis) Medicamenteuze behandeling is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten De klachten kunnen na een eendaagse behandeling soms nog een paar dagen aanhouden Bij gelijke effectiviteit heeft een lokale behandeling in het algemeen de voorkeur boven een systemische behandeling vanwege een kleinere kans op bijwerkingen Ontraad het gebruik van vaginale douches en van tea tree-olie Deze dragen niet bij aan vermindering van de klachten en zijn mogelijk zelfs schadelijk Ook is er geen bewijs voor de werkzaamheid van yoghurt, probiotica of knoflook (oraal of lokaal) Behandeling met deze - Leg uit dat ook gezonde vrouwen in de vruchtbare leeftijdsfase een aantal malen per jaar last van Bij een kleine groep vrouwen is de infectie frequent recidiverend Besteed aandacht aan de gevolgen van de klachten voor bijvoorbeeld de seksuele relatie Ontraad coïtus zolang er nog Raad het gebruik van vaginale spoelingen, zeep en zaaddodende middelen af omdat ze irritatie kunnen veroorzaken Uitwendig reinigen met water is voldoende - Leg uit dat het natuurlijke evenwicht in de vagina tussen de verschillende bacteriën verstoord kan raken De oorzaak hiervan is niet bekend De verstoring van het evenwicht gaat gepaard met Bacteriële vaginose is geen infectie en is niet seksueel overdraagbaar Klachten kunnen wel verergeren na onbeschermde coïtus doordat sperma alkalisch is en daarmee de pH verhoogt De klachten gaan vaak vanzelf over Medicatie is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten Behandeling met probiotica of vitamine C vaginaal wordt niet aangeraden, vanwege gebrek aan bewijs over de effectiviteit ervan Er zijn echter geen schadelijke effecten bekend De kosten Bij onzekerheid over de diagnose bacteriële vaginose kan in overleg met patiënte gekozen worden voor een proefbehandeling met metronidazol (zie paragraaf A<DATUM> of voor een expectatief beleid Profylactische medicamenteuze behandeling ter voorkoming van een recidief van bacteriële <PERSOON> de patiënte gerust en wijs op het gunstige natuurlijke beloop Leg uit dat er natuurlijke variaties zijn in hoeveelheid en samenstelling van de vaginale afscheiding Adviseer om ten minste # weken Vrouwen die stoppen met de pil kunnen meer fluor ervaren door normale cyclische veranderingen;.
| 546 | nvog |
malen per jaar last van Bij een kleine groep vrouwen is de infectie frequent recidiverend Besteed aandacht aan de gevolgen van de klachten voor bijvoorbeeld de seksuele relatie Ontraad coïtus zolang er nog Raad het gebruik van vaginale spoelingen, zeep en zaaddodende middelen af omdat ze irritatie kunnen veroorzaken Uitwendig reinigen met water is voldoende - Leg uit dat het natuurlijke evenwicht in de vagina tussen de verschillende bacteriën verstoord kan raken De oorzaak hiervan is niet bekend De verstoring van het evenwicht gaat gepaard met Bacteriële vaginose is geen infectie en is niet seksueel overdraagbaar Klachten kunnen wel verergeren na onbeschermde coïtus doordat sperma alkalisch is en daarmee de pH verhoogt De klachten gaan vaak vanzelf over Medicatie is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten Behandeling met probiotica of vitamine C vaginaal wordt niet aangeraden, vanwege gebrek aan bewijs over de effectiviteit ervan Er zijn echter geen schadelijke effecten bekend De kosten Bij onzekerheid over de diagnose bacteriële vaginose kan in overleg met patiënte gekozen worden voor een proefbehandeling met metronidazol (zie paragraaf A<DATUM> of voor een expectatief beleid Profylactische medicamenteuze behandeling ter voorkoming van een recidief van bacteriële <PERSOON> de patiënte gerust en wijs op het gunstige natuurlijke beloop Leg uit dat er natuurlijke variaties zijn in hoeveelheid en samenstelling van de vaginale afscheiding Adviseer om ten minste # weken Vrouwen die stoppen met de pil kunnen meer fluor ervaren door normale cyclische veranderingen; Ook vrouwen die continu een pessarium dragen hebben vaak meer (last van) fluor(klachten) Dit is doorgaans niet pathologisch Er is geen bewijs voor een relatie tussen fluorklachten en het dragen van strakke broeken, De arts geeft indien geïndiceerd informatie over veilig vrijen Zie hoofdstuk C# en Thuisarts nl De huisarts brengt bij een patiënt met een aangetoonde soa partnerwaarschuwing ter sprake (Zie Het doel van de behandeling is het verminderen van de klachten en bij seksueel overdraagbare aandoeningen ook het voorkomen van complicaties en verspreiding Voor het beleid bij chlamydia-infectie en gonorroe wordt verwezen naar de hoofdstukken B# en <PERSOON> bedacht op seksuele klachten bij vrouwen met fluorklachten en besteed hier zo nodig aandacht aan In aansluiting op de gegeven mondelinge voorlichting (zie paragraaf A<DATUM> kan de arts de patiënt verwijzen naar de informatie over vaginale afscheiding, vaginale schimmelinfectie, bacteriële vaginose en soa op de Medicamenteuze behandeling is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten Voor de behandeling van vulvovaginale candidiasis zijn vaginale imidazolen en orale triazolen effectief In <LOCATIE> zijn de vaginale imidazolen butoconazol, clotrimazol en miconazol en de orale triazolen itraconazol en fluconazol geregistreerd Het is onzeker of er een verschil in effectiviteit en veiligheid bestaat tussen verschillende kuurlengtes van hetzelfde middel, tussen de verschillende imidazolen onderling, en tussen vaginale imidazolen en orale triazolen Wel verschillen de kosten en de behandelduur Bij gelijke effectiviteit heeft een lokale behandeling in het algemeen de voorkeur boven een systemische behandeling vanwege een kleinere kans op bijwerkingen.
| 555 | nvog |
een pessarium dragen hebben vaak meer (last van) fluor(klachten) Dit is doorgaans niet pathologisch Er is geen bewijs voor een relatie tussen fluorklachten en het dragen van strakke broeken, De arts geeft indien geïndiceerd informatie over veilig vrijen Zie hoofdstuk C# en Thuisarts nl De huisarts brengt bij een patiënt met een aangetoonde soa partnerwaarschuwing ter sprake (Zie Het doel van de behandeling is het verminderen van de klachten en bij seksueel overdraagbare aandoeningen ook het voorkomen van complicaties en verspreiding Voor het beleid bij chlamydia-infectie en gonorroe wordt verwezen naar de hoofdstukken B# en <PERSOON> bedacht op seksuele klachten bij vrouwen met fluorklachten en besteed hier zo nodig aandacht aan In aansluiting op de gegeven mondelinge voorlichting (zie paragraaf A<DATUM> kan de arts de patiënt verwijzen naar de informatie over vaginale afscheiding, vaginale schimmelinfectie, bacteriële vaginose en soa op de Medicamenteuze behandeling is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten Voor de behandeling van vulvovaginale candidiasis zijn vaginale imidazolen en orale triazolen effectief In <LOCATIE> zijn de vaginale imidazolen butoconazol, clotrimazol en miconazol en de orale triazolen itraconazol en fluconazol geregistreerd Het is onzeker of er een verschil in effectiviteit en veiligheid bestaat tussen verschillende kuurlengtes van hetzelfde middel, tussen de verschillende imidazolen onderling, en tussen vaginale imidazolen en orale triazolen Wel verschillen de kosten en de behandelduur Bij gelijke effectiviteit heeft een lokale behandeling in het algemeen de voorkeur boven een systemische behandeling vanwege een kleinere kans op bijwerkingen candidiasis wordt onderscheid gemaakt tussen hinderlijke en ernstige klachten miconazol ### mg vaginaalcapsule, eenmalig, âs avonds voor slapen gaan, diep vaginaal in clotrimazol ### mg vaginaaltablet, âs avonds voor slapen gaan # tablet diep vaginaal inbrengen gedurende # dagen (de vaginale tabletten hebben voldoende vaginaal vocht nodig om geheel op te clotrimazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling butoconazol ### mg ovule, âs avonds voor slapen gaan # ovule diep vaginaal inbrengen gedurende butoconazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling Een vaginale behandeling wordt bij voorkeur niet toegepast tijdens (de eerste dagen van) de menstruatie omdat de werkzaamheid dan verminderd kan zijn Vertel patiënten dat lokale antimycotica het rubber van condooms en anticonceptieve pessaria (pessarium occlusivum) kunnen aantasten, waardoor de anticonceptieve effectiviteit en bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen vermindert Gebruik van condooms en pessaria wordt afgeraden tot # dagen na stopzetten van de behandeling met de capsules en crème voor vaginaal Gebruik van miconazolbevattende preparaten (ook voor vaginaal en uitwendig gebruik) wordt afgeraden aan vrouwen die acenocoumarol of fenprocoumon gebruiken vanwege relevante verstoring Informeer de patiënte bij een keuze voor orale behandeling over de nadelen van systemische therapie Schrijf bij uitwendige jeuk eventueel tevens crème voor uitwendig gebruik voor clotrimazolcrème (## mg/g) # dd dun aanbrengen tot de klachten over zijn Bij zwangeren geef een lokale behandeling met miconazol of clotrimazol (met butoconazol is onvoldoende ervaring bij zwangeren) Overweeg bij onvoldoende resultaat een langere Bij borstvoeding.
| 601 | nvog |
onderscheid gemaakt tussen hinderlijke en ernstige klachten miconazol ### mg vaginaalcapsule, eenmalig, âs avonds voor slapen gaan, diep vaginaal in clotrimazol ### mg vaginaaltablet, âs avonds voor slapen gaan # tablet diep vaginaal inbrengen gedurende # dagen (de vaginale tabletten hebben voldoende vaginaal vocht nodig om geheel op te clotrimazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling butoconazol ### mg ovule, âs avonds voor slapen gaan # ovule diep vaginaal inbrengen gedurende butoconazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling Een vaginale behandeling wordt bij voorkeur niet toegepast tijdens (de eerste dagen van) de menstruatie omdat de werkzaamheid dan verminderd kan zijn Vertel patiënten dat lokale antimycotica het rubber van condooms en anticonceptieve pessaria (pessarium occlusivum) kunnen aantasten, waardoor de anticonceptieve effectiviteit en bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen vermindert Gebruik van condooms en pessaria wordt afgeraden tot # dagen na stopzetten van de behandeling met de capsules en crème voor vaginaal Gebruik van miconazolbevattende preparaten (ook voor vaginaal en uitwendig gebruik) wordt afgeraden aan vrouwen die acenocoumarol of fenprocoumon gebruiken vanwege relevante verstoring Informeer de patiënte bij een keuze voor orale behandeling over de nadelen van systemische therapie Schrijf bij uitwendige jeuk eventueel tevens crème voor uitwendig gebruik voor clotrimazolcrème (## mg/g) # dd dun aanbrengen tot de klachten over zijn Bij zwangeren geef een lokale behandeling met miconazol of clotrimazol (met butoconazol is onvoldoende ervaring bij zwangeren) Overweeg bij onvoldoende resultaat een langere Bij borstvoeding Alternatieven zijn butoconazol of clotrimazol vaginaal of fluconazol eenmalig oraal (borstvoeding hoeft bij fluconazol eenmalig niet te De partner wordt niet meebehandeld, tenzij deze zelf klachten heeft, bijvoorbeeld een balanitis bij een mannelijke partner In dat geval wordt een lokale behandeling met miconazolcrème of Vaginale toediening kan voor sommige vrouwen een bezwaar vormen Houd hier rekening mee en Check zo nodig of de toedieningsweg goed begrepen is, vergissingen komen voor Overweeg bij ernstige vulvovaginale candidiasis (uitgebreid erytheem, oedeem, krabeffecten of clotrimazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), voor slapen gaan # applicatorvulling (# g) diep miconazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), voor slapen gaan # applicatorvulling (# g) diep Ook kan gekozen worden voor tweemaal behandelen met oraal fluconazol ### mg capsule # capsule Zie onder Controles (paragraaf A<DATUM> voor medicamenteuze behandeling en profylaxe bij Medicamenteuze behandeling is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten Er is onzekerheid of er een verschil in effectiviteit bestaat tussen metronidazol (oraal of vaginaal), en clindamycine vaginaal De behandelduur en kosten verschillen Een eenmalige behandeling geeft mogelijk een iets grotere kans op recidieven, maar heeft wel een groter gebruiksgemak Overleg met patiënte over de voor- en metronidazol ### mg ovule, # dd # ovule âs avonds voor slapen gaan diep vaginaal inbrengen gedurende # dagen; tot ## uur na (laatste) maal inbrengen mag geen alcohol worden gedronken metronidazol oraal ### mg tablet, # dd # tablet gedurende # dagen; tot ## uur na (laatste) inname.
| 640 | nvog |
zijn butoconazol of clotrimazol vaginaal of fluconazol eenmalig oraal (borstvoeding hoeft bij fluconazol eenmalig niet te De partner wordt niet meebehandeld, tenzij deze zelf klachten heeft, bijvoorbeeld een balanitis bij een mannelijke partner In dat geval wordt een lokale behandeling met miconazolcrème of Vaginale toediening kan voor sommige vrouwen een bezwaar vormen Houd hier rekening mee en Check zo nodig of de toedieningsweg goed begrepen is, vergissingen komen voor Overweeg bij ernstige vulvovaginale candidiasis (uitgebreid erytheem, oedeem, krabeffecten of clotrimazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), voor slapen gaan # applicatorvulling (# g) diep miconazolcrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), voor slapen gaan # applicatorvulling (# g) diep Ook kan gekozen worden voor tweemaal behandelen met oraal fluconazol ### mg capsule # capsule Zie onder Controles (paragraaf A<DATUM> voor medicamenteuze behandeling en profylaxe bij Medicamenteuze behandeling is alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten Er is onzekerheid of er een verschil in effectiviteit bestaat tussen metronidazol (oraal of vaginaal), en clindamycine vaginaal De behandelduur en kosten verschillen Een eenmalige behandeling geeft mogelijk een iets grotere kans op recidieven, maar heeft wel een groter gebruiksgemak Overleg met patiënte over de voor- en metronidazol ### mg ovule, # dd # ovule âs avonds voor slapen gaan diep vaginaal inbrengen gedurende # dagen; tot ## uur na (laatste) maal inbrengen mag geen alcohol worden gedronken metronidazol oraal ### mg tablet, # dd # tablet gedurende # dagen; tot ## uur na (laatste) inname worden gedronken (hiermee wordt ook trichomonas meebehandeld, zie behandeling clindamycinecrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling Vertel patiënten dat lokale behandeling met metronidazol of clindamycine het rubber van condooms en anticonceptieve pessaria (pessarium occlusivum) kunnen aantasten, waardoor de anticonceptieve effectiviteit en bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen vermindert Gebruik van condooms en pessaria wordt afgeraden tot # dagen na stopzetten van de behandeling Bij zwangeren geef, indien behandeling van bacteriële vaginose geïndiceerd is, clindamycine vaginaal (crème voor vaginaal gebruik (## mg/g) âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling (eenmalig # gram) of vaginaal (### mg ovule # dd # ovule âs avonds voor slapen gaan diep Bij borstvoeding metronidazol kan een onaangename metaalsmaak geven van de moedermelk; adviseer daarom de tabletten na de laatste voeding in te nemen De borstvoeding hoeft dan niet te worden onderbroken Bij weigeren van de borst kan gedurende ## uur na inname de borstvoeding worden onderbroken (in dat geval wordt de melk afgekolfd en weggegooid) Ook kan in overleg met patiënte gekozen worden voor een vaginale behandeling met clindamycinecrème Bij onzekere diagnose bacteriële vaginose of intermediaire nugentscore kan afhankelijk van de klachten en in overleg met patiënte gekozen worden voor een proefbehandeling met metronidazol - Behandel met metronidazol # g oraal eenmalig Dit advies geldt ook in de zwangerschap (bij voorkeur niet gebruiken in het eerste trimester; stel behandeling dan uit tot het tweede trimester) Bij behandeling tijdens borstvoeding is onderbreken van de borstvoeding niet nodig; overweeg.
| 632 | nvog |
clindamycinecrème voor vaginaal gebruik (## mg/g), âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling Vertel patiënten dat lokale behandeling met metronidazol of clindamycine het rubber van condooms en anticonceptieve pessaria (pessarium occlusivum) kunnen aantasten, waardoor de anticonceptieve effectiviteit en bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen vermindert Gebruik van condooms en pessaria wordt afgeraden tot # dagen na stopzetten van de behandeling Bij zwangeren geef, indien behandeling van bacteriële vaginose geïndiceerd is, clindamycine vaginaal (crème voor vaginaal gebruik (## mg/g) âs avonds voor slapen gaan # applicatorvulling (eenmalig # gram) of vaginaal (### mg ovule # dd # ovule âs avonds voor slapen gaan diep Bij borstvoeding metronidazol kan een onaangename metaalsmaak geven van de moedermelk; adviseer daarom de tabletten na de laatste voeding in te nemen De borstvoeding hoeft dan niet te worden onderbroken Bij weigeren van de borst kan gedurende ## uur na inname de borstvoeding worden onderbroken (in dat geval wordt de melk afgekolfd en weggegooid) Ook kan in overleg met patiënte gekozen worden voor een vaginale behandeling met clindamycinecrème Bij onzekere diagnose bacteriële vaginose of intermediaire nugentscore kan afhankelijk van de klachten en in overleg met patiënte gekozen worden voor een proefbehandeling met metronidazol - Behandel met metronidazol # g oraal eenmalig Dit advies geldt ook in de zwangerschap (bij voorkeur niet gebruiken in het eerste trimester; stel behandeling dan uit tot het tweede trimester) Bij behandeling tijdens borstvoeding is onderbreken van de borstvoeding niet nodig; overweeg Zie voor het beleid bij chlamydia-infectie en gonorroe de desbetreffende hoofdstukken (B# en <PERSOON> behandeling is bij onverklaarde fluorklachten niet effectief Alleen bij hevige jeuk aan de vulva kan de arts een indifferente crème of een proefbehandeling met antimycotica voorschrijven Spreek met de patiënt een controle af na ongeveer een week als aanvullende diagnostiek via het laboratorium is ingezet om de uitslag en het beleid te bespreken Dit kan eventueel telefonisch Adviseer de vrouw in alle andere gevallen om terug te komen na ongeveer # weken bij aanhoudende klachten Wacht bij aspecifieke fluorklachten ten minste # weken af Verricht dan opnieuw lichamelijk en aanvullend onderzoek in de eigen praktijk Als de oorzaak van de klachten niet kan worden vastgesteld, verricht dan in overleg met de vrouw nader onderzoek naar C trachomatis, N gonorrhoeae en T vaginalis door middel van PCR en/of een trichomonaskweek om infectie met deze micro-organismen uit te sluiten, tenzij dit onderzoek recent werd gedaan Bij een recidief is de behandeling in principe dezelfde als bij een eerste infectie Nodig de patiënte bij frequente recidieven uit op het spreekuur om de diagnose te bevestigen Verricht anamnese en lichamelijk onderzoek, wees alert op een andere oorzaak voor de klachten Ga bij recidiverende candida-infecties na of er beïnvloedbare factoren zijn waarbij candida vaker voorkomt (diabetes mellitus, gebruik antibiotica, gebruik corticosteroïden) en zo ja, of deze weggenomen kunnen worden Denk daarbij aan het opsporen en behandelen van diabetes mellitus.
| 578 | nvog |
desbetreffende hoofdstukken (B# en <PERSOON> behandeling is bij onverklaarde fluorklachten niet effectief Alleen bij hevige jeuk aan de vulva kan de arts een indifferente crème of een proefbehandeling met antimycotica voorschrijven Spreek met de patiënt een controle af na ongeveer een week als aanvullende diagnostiek via het laboratorium is ingezet om de uitslag en het beleid te bespreken Dit kan eventueel telefonisch Adviseer de vrouw in alle andere gevallen om terug te komen na ongeveer # weken bij aanhoudende klachten Wacht bij aspecifieke fluorklachten ten minste # weken af Verricht dan opnieuw lichamelijk en aanvullend onderzoek in de eigen praktijk Als de oorzaak van de klachten niet kan worden vastgesteld, verricht dan in overleg met de vrouw nader onderzoek naar C trachomatis, N gonorrhoeae en T vaginalis door middel van PCR en/of een trichomonaskweek om infectie met deze micro-organismen uit te sluiten, tenzij dit onderzoek recent werd gedaan Bij een recidief is de behandeling in principe dezelfde als bij een eerste infectie Nodig de patiënte bij frequente recidieven uit op het spreekuur om de diagnose te bevestigen Verricht anamnese en lichamelijk onderzoek, wees alert op een andere oorzaak voor de klachten Ga bij recidiverende candida-infecties na of er beïnvloedbare factoren zijn waarbij candida vaker voorkomt (diabetes mellitus, gebruik antibiotica, gebruik corticosteroïden) en zo ja, of deze weggenomen kunnen worden Denk daarbij aan het opsporen en behandelen van diabetes mellitus Verricht bij twijfel (bijvoorbeeld bij onvoldoende reactie op de gebruikelijke behandeling) een candidakweek met gisttypering Vermeld op het aanvraagformulier dat er sprake is van een recidiverende candida-infectie, daar het laboratorium niet standaard een gisttypering zal uitvoeren Vermeld tevens welk middel al gegeven is Soms is er sprake van non-albicans candidavaginitis die minder goed reageert op therapie met azolen Voor de behandeling hiervan bestaat nog geen Besteed eveneens aandacht aan verklaringen die de patiënte zelf voor haar klachten heeft en ga daarbij in op mogelijke bezorgdheid als gevolg van de klachten Vraag na wat de gevolgen zijn voor de seksualiteit en wees attent op relationele of psychosociale problematiek Ontraad coïtus (of Overweeg om bij hardnekkige klachten en bewezen recidiverende vulvovaginale candidiasis in overleg met patiënte een profylactische behandeling te starten Maak in overleg met de patiënte en afhankelijk van de ernst van de klachten een keuze tussen #e keus behandeling on demand een behandeling op voorraad (miconazol ### mg vaginaalcapsule, # stuks, voor # eenmalige behandelingen, of fluconazol ### mg capsule oraal, # stuks, indien de vrouw daar een voorkeur voor heeft) zodat de vrouw bij hinderlijke klachten direct kan starten met de behandeling Vermeld het gebruik op het recept #e keus een vaginale profylactische behandeling miconazol ### mg vaginaalcapsule, âs avonds voor het slapen gaan zo diep mogelijk vaginaal inbrengen op dag # van de menstruatie gedurende <DATUM> maanden Vermeld het gebruik op het recept Bij onvoldoende werkzaamheid mag het middel.
| 560 | nvog |
candidakweek met gisttypering Vermeld op het aanvraagformulier dat er sprake is van een recidiverende candida-infectie, daar het laboratorium niet standaard een gisttypering zal uitvoeren Vermeld tevens welk middel al gegeven is Soms is er sprake van non-albicans candidavaginitis die minder goed reageert op therapie met azolen Voor de behandeling hiervan bestaat nog geen Besteed eveneens aandacht aan verklaringen die de patiënte zelf voor haar klachten heeft en ga daarbij in op mogelijke bezorgdheid als gevolg van de klachten Vraag na wat de gevolgen zijn voor de seksualiteit en wees attent op relationele of psychosociale problematiek Ontraad coïtus (of Overweeg om bij hardnekkige klachten en bewezen recidiverende vulvovaginale candidiasis in overleg met patiënte een profylactische behandeling te starten Maak in overleg met de patiënte en afhankelijk van de ernst van de klachten een keuze tussen #e keus behandeling on demand een behandeling op voorraad (miconazol ### mg vaginaalcapsule, # stuks, voor # eenmalige behandelingen, of fluconazol ### mg capsule oraal, # stuks, indien de vrouw daar een voorkeur voor heeft) zodat de vrouw bij hinderlijke klachten direct kan starten met de behandeling Vermeld het gebruik op het recept #e keus een vaginale profylactische behandeling miconazol ### mg vaginaalcapsule, âs avonds voor het slapen gaan zo diep mogelijk vaginaal inbrengen op dag # van de menstruatie gedurende <DATUM> maanden Vermeld het gebruik op het recept Bij onvoldoende werkzaamheid mag het middel langere periode eenmaal per week behandeld wordt met miconazol ### mg vaginaalcapsule #e keus een orale profylactische behandeling fluconazol ### mg capsule, eenmalig # capsule op dag # van de menstruatie gedurende <DATUM> maanden Vermeld het gebruik op het recept Bij onvoldoende werkzaamheid mag het middel tot eenmaal per week gegeven worden; dit kan betekenen dat bij ernstige klachten gedurende een langere periode eenmaal per week behandeld Bij preventieve behandeling ter voorkoming van een candida-infectie wordt een controle na # maanden afgesproken en wordt het beleid geëvalueerd en indien nodig heroverwogen Overweeg consultatie van een arts-microbioloog over het te volgen beleid bij non-albicans <PERSOON> de patiënte naar de gynaecoloog bij aanhoudende klachten van fluor of jeuk, niet goed reagerend op behandeling, of als er aanwijzingen zijn dat er een andere oorzaak is voor de klachten Een verwijzing naar de gynaecoloog is niet vaak geïndiceerd bij klachten van fluor vaginalis De gynaecoloog heeft immers niet meer diagnostische of therapeutische mogelijkheden ter beschikking dan de huisarts Een verwijzing kan wel zinvol zijn indien er aanhoudend klachten zijn van fluor of jeuk, niet goed reagerend op behandeling Verwijzing is in dat geval aangewezen omdat een gynaecoloog uitgebreidere kennis van en meer ervaring heeft met relatief zeldzame differentiaaldiagnoses, zoals (pre)maligne aandoeningen, dermatologische aandoeningen en weinig objectglaasjes waarop fluor gemengd kan worden met KOH en fysiologische zoutoplossing, en om fluor op uit te strijken voor een aanvraag van de nugentscore; wegwerpöses of houten stokjes/spateltjes, opbergdoosjes voor objectglaasjes om deze op te sturen naar het laboratorium (aangeleverd via het laboratorium waar u mee samenwerkt);.
| 584 | nvog |
#e keus een orale profylactische behandeling fluconazol ### mg capsule, eenmalig # capsule op dag # van de menstruatie gedurende <DATUM> maanden Vermeld het gebruik op het recept Bij onvoldoende werkzaamheid mag het middel tot eenmaal per week gegeven worden; dit kan betekenen dat bij ernstige klachten gedurende een langere periode eenmaal per week behandeld Bij preventieve behandeling ter voorkoming van een candida-infectie wordt een controle na # maanden afgesproken en wordt het beleid geëvalueerd en indien nodig heroverwogen Overweeg consultatie van een arts-microbioloog over het te volgen beleid bij non-albicans <PERSOON> de patiënte naar de gynaecoloog bij aanhoudende klachten van fluor of jeuk, niet goed reagerend op behandeling, of als er aanwijzingen zijn dat er een andere oorzaak is voor de klachten Een verwijzing naar de gynaecoloog is niet vaak geïndiceerd bij klachten van fluor vaginalis De gynaecoloog heeft immers niet meer diagnostische of therapeutische mogelijkheden ter beschikking dan de huisarts Een verwijzing kan wel zinvol zijn indien er aanhoudend klachten zijn van fluor of jeuk, niet goed reagerend op behandeling Verwijzing is in dat geval aangewezen omdat een gynaecoloog uitgebreidere kennis van en meer ervaring heeft met relatief zeldzame differentiaaldiagnoses, zoals (pre)maligne aandoeningen, dermatologische aandoeningen en weinig objectglaasjes waarop fluor gemengd kan worden met KOH en fysiologische zoutoplossing, en om fluor op uit te strijken voor een aanvraag van de nugentscore; wegwerpöses of houten stokjes/spateltjes, opbergdoosjes voor objectglaasjes om deze op te sturen naar het laboratorium (aangeleverd via het laboratorium waar u mee samenwerkt); Bepaal de pH-waarde van de fluor door de kleur van de vochtige strip te vergelijken met de voorbeeldstrip op de verpakking Een pH tussen #,# en #,# is normaal Een pH )#,# past bij een bacteriële vaginose en komt ook vaak voor bij een # en # Verricht de aminetest en maak een fysiologisch zoutpreparaat en een KOH-preparaat van de Draag een handschoen en breng met een vinger een beetje fluor (die zich heeft verzameld in het achterblad van het speculum) aan op de linker- en rechterzijde van een objectglaasje (of doe dit met een houten stokje of öse) Zorg ervoor dat het preparaat niet te dik is Laat aan de ene zijde een druppel fysiologische zoutoplossing en aan de andere zijde een druppel ##%-KOH-oplossing op de fluor vallen <PERSOON> uzelf aan steeds de ene oplossing rechts en de andere links aan te brengen, zo haalt u de preparaten niet zo snel door elkaar Sluit beide flesjes na gebruik goed af Meng de zoutdruppel met het houten stokje, spateltje of wegwerpöse in de fluor Doe daarna hetzelfde Verricht eerst de aminetest ruik aan het KOH-preparaat Bij een rottevisgeur is de test positief Dit is kenmerkend voor een bacteriële vaginose en is vaak ook positief bij Trichomonas vaginalis Deze geur kan overigens vaak ook al waargenomen worden zonder toevoeging van KOH # Beoordeel een fysiologisch zoutpreparaat en een KOH-preparaat van de fluor (facultatief) Bedek beide druppels met een dekglaasje.
| 581 | nvog |
de pH-waarde van de fluor door de kleur van de vochtige strip te vergelijken met de voorbeeldstrip op de verpakking Een pH tussen #,# en #,# is normaal Een pH )#,# past bij een bacteriële vaginose en komt ook vaak voor bij een # en # Verricht de aminetest en maak een fysiologisch zoutpreparaat en een KOH-preparaat van de Draag een handschoen en breng met een vinger een beetje fluor (die zich heeft verzameld in het achterblad van het speculum) aan op de linker- en rechterzijde van een objectglaasje (of doe dit met een houten stokje of öse) Zorg ervoor dat het preparaat niet te dik is Laat aan de ene zijde een druppel fysiologische zoutoplossing en aan de andere zijde een druppel ##%-KOH-oplossing op de fluor vallen <PERSOON> uzelf aan steeds de ene oplossing rechts en de andere links aan te brengen, zo haalt u de preparaten niet zo snel door elkaar Sluit beide flesjes na gebruik goed af Meng de zoutdruppel met het houten stokje, spateltje of wegwerpöse in de fluor Doe daarna hetzelfde Verricht eerst de aminetest ruik aan het KOH-preparaat Bij een rottevisgeur is de test positief Dit is kenmerkend voor een bacteriële vaginose en is vaak ook positief bij Trichomonas vaginalis Deze geur kan overigens vaak ook al waargenomen worden zonder toevoeging van KOH # Beoordeel een fysiologisch zoutpreparaat en een KOH-preparaat van de fluor (facultatief) Bedek beide druppels met een dekglaasje Trichomonaden verliezen snel hun beweeglijkheid, terwijl KOH enkele minuten de tijd nodig heeft om Bekijk het fysiologisch zoutpreparaat onder de microscoop bij een vergroting van ##x en ##x De âclueâ-cellen epitheelcellen die zo zwaar bezet zijn met bacteriën dat de celgrenzen niet meer te onderscheiden zijn (figuur A<DATUM> ; aanwezigheid van âclueâ-cellen is kenmerkend voor een bacteriële leukocytose het aantal leukocyten is groter dan het aantal epitheelcellen; leukocytose is een aspecifieke bevinding die zowel kan passen bij een candida-infectie als bij een soa; trichomonaden is bewijzend voor T vaginalis, maar het niet waarnemen van trichomonaden sluit Bekijk het KOH-preparaat onder de microscoop bij een vergroting van ##x en ##x De KOH breekt de epitheelcellen af maar de schimmeldraden niet Als er schimmeldraden met een takstructuur (pseudo-)hyfen van C albicans (figuur A<DATUM> zichtbaar zijn, is er sprake van een candida-infectie Een negatieve bevinding sluit deze diagnose echter niet uit Optie preparaat maken voor bepaling nugentscore bij verdenking bacteriële vaginose (via het lab) Neem wat fluor af met een wattenstok en strijk dun uit over een objectglaasje (voor beoordeling op wel of geen bacteriële vaginose) Bij een te dik preparaat afstrijken met een tweede glaasje Laten drogen aan de lucht; materiaal moet binnen enkele minuten droog zijn, dan is de dikte goed Stop het gedroogde glaasje terug in een opbergdoosje voor microscoopglaasjes en stuur het op naar het - NHG NHG-Standaard M## fluor vaginalis Tweede herziening Nederlands Huisartsen and therapeutic aspects.
| 603 | nvog |
hun beweeglijkheid, terwijl KOH enkele minuten de tijd nodig heeft om Bekijk het fysiologisch zoutpreparaat onder de microscoop bij een vergroting van ##x en ##x De âclueâ-cellen epitheelcellen die zo zwaar bezet zijn met bacteriën dat de celgrenzen niet meer te onderscheiden zijn (figuur A<DATUM> ; aanwezigheid van âclueâ-cellen is kenmerkend voor een bacteriële leukocytose het aantal leukocyten is groter dan het aantal epitheelcellen; leukocytose is een aspecifieke bevinding die zowel kan passen bij een candida-infectie als bij een soa; trichomonaden is bewijzend voor T vaginalis, maar het niet waarnemen van trichomonaden sluit Bekijk het KOH-preparaat onder de microscoop bij een vergroting van ##x en ##x De KOH breekt de epitheelcellen af maar de schimmeldraden niet Als er schimmeldraden met een takstructuur (pseudo-)hyfen van C albicans (figuur A<DATUM> zichtbaar zijn, is er sprake van een candida-infectie Een negatieve bevinding sluit deze diagnose echter niet uit Optie preparaat maken voor bepaling nugentscore bij verdenking bacteriële vaginose (via het lab) Neem wat fluor af met een wattenstok en strijk dun uit over een objectglaasje (voor beoordeling op wel of geen bacteriële vaginose) Bij een te dik preparaat afstrijken met een tweede glaasje Laten drogen aan de lucht; materiaal moet binnen enkele minuten droog zijn, dan is de dikte goed Stop het gedroogde glaasje terug in een opbergdoosje voor microscoopglaasjes en stuur het op naar het - NHG NHG-Standaard M## fluor vaginalis Tweede herziening Nederlands Huisartsen and therapeutic aspects Van Gorcum, ### Dit hoofdstuk geeft richtlijnen voor de diagnostiek en het beleid van een (sub)acute ontsteking ((# weken) van de epididymis bij patiënten van <LEEFTIJD> jaar en ouder De inhoud is afgestemd met de Overleg met en verwijzing naar de uroloog is dan dus noodzakelijk De richtlijnen hiervoor vallen Ook de diagnostiek en het beleid bij chronische epididymitis (⥠# weken klachten) vallen buiten het bestek van de richtlijn; deze patiënten worden verwezen naar de uroloog De diagnostiek en het beleid bij niet-infectieuze oorzaken vallen eveneens buiten het bestek van deze richtlijn Acute epididymitis is een (sub)acuut ontstane ontsteking van de epididymis, die korter dan # weken bestaat De belangrijkste symptomen zijn eenzijdige scrotale pijn en zwelling van de epididymis Als (zeldzame) complicaties van een epididymitis kunnen een abces, testiculair infarct en chronische Epididymitis ontstaat meestal door seksueel overgedragen pathogenen die opstijgen uit de urethra, of door niet-seksueel overgedragen uropathogenen die zich verspreiden vanuit de urinewegen Ook De meest voorkomende soa als oorzaak van een epididymitis is chlamydia-infectie Andere verwekkers zijn Mycoplasma spp en Neisseria gonorrhoeae Gonorroe als oorzaak komt vooral voor bij mannen met seksueel risicogedrag (zie hoofdstuk B#) Een virus als oorzaak voor een acute epididymitis is zeldzaam (Pilatz, ###) Seksueel overgedragen acute epididymitis gaat vaak samen Risicofactoren voor de verspreiding van pathogene bacteriën binnen het urogenitale stelsel zijn obstructie van de urinewegen (bijvoorbeeld bij benigne prostaathyperplasie of een urethrastrictuur),.
| 600 | nvog |
Van Gorcum, ### Dit hoofdstuk geeft richtlijnen voor de diagnostiek en het beleid van een (sub)acute ontsteking ((# weken) van de epididymis bij patiënten van <LEEFTIJD> jaar en ouder De inhoud is afgestemd met de Overleg met en verwijzing naar de uroloog is dan dus noodzakelijk De richtlijnen hiervoor vallen Ook de diagnostiek en het beleid bij chronische epididymitis (⥠# weken klachten) vallen buiten het bestek van de richtlijn; deze patiënten worden verwezen naar de uroloog De diagnostiek en het beleid bij niet-infectieuze oorzaken vallen eveneens buiten het bestek van deze richtlijn Acute epididymitis is een (sub)acuut ontstane ontsteking van de epididymis, die korter dan # weken bestaat De belangrijkste symptomen zijn eenzijdige scrotale pijn en zwelling van de epididymis Als (zeldzame) complicaties van een epididymitis kunnen een abces, testiculair infarct en chronische Epididymitis ontstaat meestal door seksueel overgedragen pathogenen die opstijgen uit de urethra, of door niet-seksueel overgedragen uropathogenen die zich verspreiden vanuit de urinewegen Ook De meest voorkomende soa als oorzaak van een epididymitis is chlamydia-infectie Andere verwekkers zijn Mycoplasma spp en Neisseria gonorrhoeae Gonorroe als oorzaak komt vooral voor bij mannen met seksueel risicogedrag (zie hoofdstuk B#) Een virus als oorzaak voor een acute epididymitis is zeldzaam (Pilatz, ###) Seksueel overgedragen acute epididymitis gaat vaak samen Risicofactoren voor de verspreiding van pathogene bacteriën binnen het urogenitale stelsel zijn obstructie van de urinewegen (bijvoorbeeld bij benigne prostaathyperplasie of een urethrastrictuur), De meest voorkomende verwekker is in dat geval een E coli (deze wordt gevonden bij ongeveer ##% van alle Andere niet-seksueel overdragen infecties zijn de bof (meest voorkomende oorzaak van een geïsoleerde orchitis, soms in epidemieën, vaker in regioâs met een lagere vaccinatiegraad), Tot de niet-infectieuze oorzaken van epididymitis behoren systeemziekten (<PERSOON>, granulomateuze aandoeningen, polyartritis nodosa en purpura van Henoch-Schönlein), amiodaron en Een gevoelige/pijnlijke, opgezette epididymis na een vasectomie berust zelden op een epididymitis Er is meestal sprake van postvasectomiepijn die waarschijnlijk deels berust op stuwing en daarom ook vele jaren na een vasectomie kan optreden Bij een deel van de patiënten met scrotale klachten kan geen oorzaak worden gevonden Dit kan passen bij het chronischebekkenpijnsyndroom Gemiddeld zijn er # tot # nieuwe gevallen van epididymitis/orchitis per ### volwassen mannen per Van alle klinische opnamen in <LOCATIE> in de afgelopen jaren i v m aandoeningen van de mannelijke geslachtsorganen betreft het in #,#% een epididymitis (Prismant, ###) Een Canadese studie vermeldt in #% van alle eerste poliklinische consulten bij urologen epididymitis als diagnose De belangrijkste symptomen zijn (unilaterale) scrotale pijn en zwelling Bijkomende verschijnselen kunnen zijn dysurie (meestal), toegenomen mictiefrequentie, koorts en algehele malaise De huid van het scrotum kan warm en glanzend zijn Voorafgaande urethritis (en ecoulement) wordt niet altijd De belangrijkste differentiaaldiagnose van acute epididymitis is torsio testis (zie paragraaf A<DATUM> De anamnese en het lichamelijk onderzoek kunnen meer of minder uitgebreid zijn Dit is afhankelijk.
| 601 | nvog |
E coli (deze wordt gevonden bij ongeveer ##% van alle Andere niet-seksueel overdragen infecties zijn de bof (meest voorkomende oorzaak van een geïsoleerde orchitis, soms in epidemieën, vaker in regioâs met een lagere vaccinatiegraad), Tot de niet-infectieuze oorzaken van epididymitis behoren systeemziekten (<PERSOON>, granulomateuze aandoeningen, polyartritis nodosa en purpura van Henoch-Schönlein), amiodaron en Een gevoelige/pijnlijke, opgezette epididymis na een vasectomie berust zelden op een epididymitis Er is meestal sprake van postvasectomiepijn die waarschijnlijk deels berust op stuwing en daarom ook vele jaren na een vasectomie kan optreden Bij een deel van de patiënten met scrotale klachten kan geen oorzaak worden gevonden Dit kan passen bij het chronischebekkenpijnsyndroom Gemiddeld zijn er # tot # nieuwe gevallen van epididymitis/orchitis per ### volwassen mannen per Van alle klinische opnamen in <LOCATIE> in de afgelopen jaren i v m aandoeningen van de mannelijke geslachtsorganen betreft het in #,#% een epididymitis (Prismant, ###) Een Canadese studie vermeldt in #% van alle eerste poliklinische consulten bij urologen epididymitis als diagnose De belangrijkste symptomen zijn (unilaterale) scrotale pijn en zwelling Bijkomende verschijnselen kunnen zijn dysurie (meestal), toegenomen mictiefrequentie, koorts en algehele malaise De huid van het scrotum kan warm en glanzend zijn Voorafgaande urethritis (en ecoulement) wordt niet altijd De belangrijkste differentiaaldiagnose van acute epididymitis is torsio testis (zie paragraaf A<DATUM> De anamnese en het lichamelijk onderzoek kunnen meer of minder uitgebreid zijn Dit is afhankelijk algemene ziekteverschijnselen koorts, koude rillingen, vegetatieve verschijnselen, zoals mictieklachten, zowel passend bij urineweginfectie als bij bemoeilijkte mictie; recente instrumentatie of chirurgie van de urinewegen, katheterisatie, prostaatbiopsie; voorgeschiedenis afwijkingen urinewegen, urineweginfecties, eerdere episoden met klachten; systeemziekten, zoals <PERSOON>, brucellose, ziekte van Wegener, polyartritis nodosa, purpurea vaccinatie tegen de bof (BMR), klachten passend bij de bof (parotitis) bij vermoeden van Beoordeel de mate van ziek zijn van de patiënt Inspecteer de schacht van de penis, de glans van de penis en de meatus urethrae Is er afscheiding? Indien aanwezig is deze purulent of helder? <PERSOON> bij ontbreken van afscheiding de urethra leeg of laat dit doen door de patiënt komt er afscheiding uit de meatus? Inspecteer het scrotum, liefst in staande houding symmetrie scrotum, huid (erytheem) Palpeer het scrotum en de testes (ligging, grootte, mate van zwelling, pijn en symmetrie, eventueel fluctuatie), onderscheid de epididymis van de testes en beoordeel pijn, mate van zwelling Bij een epididymitis is bij palpatie de epididymis dik, vast en zeer gevoelig In het begin kan de epididymis vaak nog worden afgegrensd van de testis Als ook de testis ontstoken is Het aanvullend onderzoek is gericht op het aantonen/ uitsluiten van een urineweginfectie of soa Verricht bij elke patiënt een nitriettest en een test op aanwezigheid van leukocyten Een negatieve nitriettest en een negatieve leukotest maken een urineweginfectie als oorzaak onwaarschijnlijker, Verricht bij elke patiënt een banale urinekweek met resistentiebepaling (middenstroom urine) of Overweeg bij elke seksueel actieve patiënt aanvullend onderzoek naar Chlamydia trachomatis.
| 613 | nvog |
bij urineweginfectie als bij bemoeilijkte mictie; recente instrumentatie of chirurgie van de urinewegen, katheterisatie, prostaatbiopsie; voorgeschiedenis afwijkingen urinewegen, urineweginfecties, eerdere episoden met klachten; systeemziekten, zoals <PERSOON>, brucellose, ziekte van Wegener, polyartritis nodosa, purpurea vaccinatie tegen de bof (BMR), klachten passend bij de bof (parotitis) bij vermoeden van Beoordeel de mate van ziek zijn van de patiënt Inspecteer de schacht van de penis, de glans van de penis en de meatus urethrae Is er afscheiding? Indien aanwezig is deze purulent of helder? <PERSOON> bij ontbreken van afscheiding de urethra leeg of laat dit doen door de patiënt komt er afscheiding uit de meatus? Inspecteer het scrotum, liefst in staande houding symmetrie scrotum, huid (erytheem) Palpeer het scrotum en de testes (ligging, grootte, mate van zwelling, pijn en symmetrie, eventueel fluctuatie), onderscheid de epididymis van de testes en beoordeel pijn, mate van zwelling Bij een epididymitis is bij palpatie de epididymis dik, vast en zeer gevoelig In het begin kan de epididymis vaak nog worden afgegrensd van de testis Als ook de testis ontstoken is Het aanvullend onderzoek is gericht op het aantonen/ uitsluiten van een urineweginfectie of soa Verricht bij elke patiënt een nitriettest en een test op aanwezigheid van leukocyten Een negatieve nitriettest en een negatieve leukotest maken een urineweginfectie als oorzaak onwaarschijnlijker, Verricht bij elke patiënt een banale urinekweek met resistentiebepaling (middenstroom urine) of Overweeg bij elke seksueel actieve patiënt aanvullend onderzoek naar Chlamydia trachomatis Geef de patiënt duidelijke instructies als zowel een banale urinekweek als PCR-onderzoek wordt verricht voor een banale urinekweek is middenstroomurine benodigd, voor PCR-onderzoek van Verricht bij elke patiënt met een verhoogd risico op gonorroe (contact met patiënt met bewezen gonorroe, klachten van purulente urethrale afscheiding) of afwijkingen bij lichamelijk onderzoek die op gonorroe kunnen wijzen (purulente afscheiding uit de penis) naast onderzoek naar Chlamydia trachomatis tevens onderzoek naar gonorroe (PCR van eerstestraals urine) (zie hoofdstuk <PERSOON> bij twijfel over de diagnose een echo van het scrotum (NHG, ###; CDC, ###) Bij echografie en doppleronderzoek van het scrotum is het goed mogelijk om te differentiëren tussen torsio testis, epididymitis/orchitis, abces, testis tumor, hydrocele/spermatocele of een minder frequente <PERSOON> de diagnose acute epididymitis bij (sub)acuut ontstane, (toenemende) eenzijdige pijn en zwelling van de epididymis, en eventueel gezwollen testis De positie van de testis is normaal Ga bij twijfel over de oorzaak van de epididymitis met betrekking tot het beleid uit van een De diagnose infectieuze epididymitis (meest voorkomend) wordt ondersteund door bijkomende klachten en symptomen zoals koorts, koude rillingen, mictieklachten of afscheiding uit de urethra Ook afwijkingen bij urineonderzoek of soadiagnostiek kunnen bijdragen aan de diagnose Bij algemene ziekteverschijnselen wordt een inschatting gemaakt van de ernst van de situatie op grond van mate van ziek zijn van de patiënt Ernstig ziek zijn is reden voor verwijzing (zie paragraaf Maak bij een infectieuze epididymitis op grond van de tot dan toe beschikbare gegevens ⢠epididymitis op basis van een urineweginfectie (waarschijnlijker bij positieve nitriettest, positieve.
| 608 | nvog |
zowel een banale urinekweek als PCR-onderzoek wordt verricht voor een banale urinekweek is middenstroomurine benodigd, voor PCR-onderzoek van Verricht bij elke patiënt met een verhoogd risico op gonorroe (contact met patiënt met bewezen gonorroe, klachten van purulente urethrale afscheiding) of afwijkingen bij lichamelijk onderzoek die op gonorroe kunnen wijzen (purulente afscheiding uit de penis) naast onderzoek naar Chlamydia trachomatis tevens onderzoek naar gonorroe (PCR van eerstestraals urine) (zie hoofdstuk <PERSOON> bij twijfel over de diagnose een echo van het scrotum (NHG, ###; CDC, ###) Bij echografie en doppleronderzoek van het scrotum is het goed mogelijk om te differentiëren tussen torsio testis, epididymitis/orchitis, abces, testis tumor, hydrocele/spermatocele of een minder frequente <PERSOON> de diagnose acute epididymitis bij (sub)acuut ontstane, (toenemende) eenzijdige pijn en zwelling van de epididymis, en eventueel gezwollen testis De positie van de testis is normaal Ga bij twijfel over de oorzaak van de epididymitis met betrekking tot het beleid uit van een De diagnose infectieuze epididymitis (meest voorkomend) wordt ondersteund door bijkomende klachten en symptomen zoals koorts, koude rillingen, mictieklachten of afscheiding uit de urethra Ook afwijkingen bij urineonderzoek of soadiagnostiek kunnen bijdragen aan de diagnose Bij algemene ziekteverschijnselen wordt een inschatting gemaakt van de ernst van de situatie op grond van mate van ziek zijn van de patiënt Ernstig ziek zijn is reden voor verwijzing (zie paragraaf Maak bij een infectieuze epididymitis op grond van de tot dan toe beschikbare gegevens ⢠epididymitis op basis van een urineweginfectie (waarschijnlijker bij positieve nitriettest, positieve ⢠bof-(epididymo-)orchitis waarschijnlijk bij testiculaire zwelling # tot # dagen na een periode met koorts en parotitis en bij bekende gevallen van bof in de omgeving; ⢠epididymitis op basis van een andere infectie (tuberculose, brucellose, candidiasis) Overweeg de diagnose niet-infectieuze epididymitis bij aanwezigheid van een systeemziekte die met deze klachten gepaard kan gaan, zoals <PERSOON>, ziekte van Wegener, polyartritis nodosa en purpura van Henoch-Schönlein Het beleid bij deze aandoeningen valt buiten het bestek van deze Differentiaaldiagnostisch moet bij scrotale pijn en zwelling vooral gedacht worden aan torsio testis Bij een torsio testis heeft de patiënt meestal last van een acute, heftige pijn, die gepaard gaat met vegetatieve verschijnselen Soms zijn er soortgelijke episoden in de voorgeschiedenis Bij onderzoek zijn er geen aanwijzingen voor ontsteking, wel kan er een opgetrokken testis zijn Het onderscheid ten opzichte van epididymitis kan moeilijk zijn bij een langer bestaande torsio testis waarbij ook oedeem en roodheid van het scrotum kunnen optreden Bij torsio testis treedt binnen enkele uren onherstelbare schade van de testis op Om die reden is bij vermoeden van een torsio testis een spoedverwijzing naar de uroloog geïndiceerd Dit geldt zeker voor jongeren en adolescenten als zij zich presenteren met een plotseling ontstane, pijnlijke, gezwollen testis is sprake van een torsio testis tot het tegendeel bewezen is Deze patiënten moeten direct worden verwezen naar de uroloog In het ziekenhuis vindt aanvullende diagnostiek plaats, zo nodig gevolgd door een operatie, die zo snel.
| 592 | nvog |
bof-(epididymo-)orchitis waarschijnlijk bij testiculaire zwelling # tot # dagen na een periode met koorts en parotitis en bij bekende gevallen van bof in de omgeving; ⢠epididymitis op basis van een andere infectie (tuberculose, brucellose, candidiasis) Overweeg de diagnose niet-infectieuze epididymitis bij aanwezigheid van een systeemziekte die met deze klachten gepaard kan gaan, zoals <PERSOON>, ziekte van Wegener, polyartritis nodosa en purpura van Henoch-Schönlein Het beleid bij deze aandoeningen valt buiten het bestek van deze Differentiaaldiagnostisch moet bij scrotale pijn en zwelling vooral gedacht worden aan torsio testis Bij een torsio testis heeft de patiënt meestal last van een acute, heftige pijn, die gepaard gaat met vegetatieve verschijnselen Soms zijn er soortgelijke episoden in de voorgeschiedenis Bij onderzoek zijn er geen aanwijzingen voor ontsteking, wel kan er een opgetrokken testis zijn Het onderscheid ten opzichte van epididymitis kan moeilijk zijn bij een langer bestaande torsio testis waarbij ook oedeem en roodheid van het scrotum kunnen optreden Bij torsio testis treedt binnen enkele uren onherstelbare schade van de testis op Om die reden is bij vermoeden van een torsio testis een spoedverwijzing naar de uroloog geïndiceerd Dit geldt zeker voor jongeren en adolescenten als zij zich presenteren met een plotseling ontstane, pijnlijke, gezwollen testis is sprake van een torsio testis tot het tegendeel bewezen is Deze patiënten moeten direct worden verwezen naar de uroloog In het ziekenhuis vindt aanvullende diagnostiek plaats, zo nodig gevolgd door een operatie, die zo snel Verder komen differentiaaldiagnostisch in aanmerking een testistumor (vaste zwelling in de testis, pijn staat meestal niet op de voorgrond), hernia inguinalis, varicocele, spermatocele, hydrocele, - Geef informatie over de aandoening en het te verwachten beloop (de klachten nemen af binnen # Mogelijk helpt ondersteunen of hoog leggen van het scrotum (suspensoir of als alternatief een strakke, ondersteunende onderbroek) of lokaal koelen met koude kompressen (of ijsblokjes in een - Geef informatie over de aandoening, besmettelijkheid, mogelijke complicaties, behandeling, controlebeleid en testadvies voor partners Besteed ook aandacht aan veilig vrijen Besteed, eventueel op een later tijdstip, aandacht aan partnerwaarschuwing; geef zo nodig schriftelijk materiaal (waarschuwingsstrook) mee of schakel de GGD in Zie hoofdstuk C# De patiënt kan proberen of de klachten verminderen door het scrotum te ondersteunen, hoog te Bij een epididymitis is behandeling met een antibioticum geïndiceerd De voorkeur gaat uit naar een behandeling met chinolonen omdat deze zowel werkzaam zijn bij een epididymitis op basis van een urineweginfectie als een epididymitis op basis van de meest voorkomende soaâs Geef daarnaast bij een grote kans op simultane gonokokkeninfectie (purulente afscheiding uit de penis, contact met patiënt met bewezen gonorroe) tevens een behandeling voor gonorroe (zie Overweeg bij een contra-indicatie voor chinolonen (epilepsie of een verhoogde neiging tot het ontwikkelen van epileptische aanvallen, peesaandoeningen gerelateerd aan het gebruik van bij een epididymitis waarschijnlijk op basis van een urineweginfectie cotrimoxazol ### mg tablet, bij een epididymitis waarschijnlijk op basis van een soa doxycycline ### mg tablet, # dd.
| 588 | nvog |
differentiaaldiagnostisch in aanmerking een testistumor (vaste zwelling in de testis, pijn staat meestal niet op de voorgrond), hernia inguinalis, varicocele, spermatocele, hydrocele, - Geef informatie over de aandoening en het te verwachten beloop (de klachten nemen af binnen # Mogelijk helpt ondersteunen of hoog leggen van het scrotum (suspensoir of als alternatief een strakke, ondersteunende onderbroek) of lokaal koelen met koude kompressen (of ijsblokjes in een - Geef informatie over de aandoening, besmettelijkheid, mogelijke complicaties, behandeling, controlebeleid en testadvies voor partners Besteed ook aandacht aan veilig vrijen Besteed, eventueel op een later tijdstip, aandacht aan partnerwaarschuwing; geef zo nodig schriftelijk materiaal (waarschuwingsstrook) mee of schakel de GGD in Zie hoofdstuk C# De patiënt kan proberen of de klachten verminderen door het scrotum te ondersteunen, hoog te Bij een epididymitis is behandeling met een antibioticum geïndiceerd De voorkeur gaat uit naar een behandeling met chinolonen omdat deze zowel werkzaam zijn bij een epididymitis op basis van een urineweginfectie als een epididymitis op basis van de meest voorkomende soaâs Geef daarnaast bij een grote kans op simultane gonokokkeninfectie (purulente afscheiding uit de penis, contact met patiënt met bewezen gonorroe) tevens een behandeling voor gonorroe (zie Overweeg bij een contra-indicatie voor chinolonen (epilepsie of een verhoogde neiging tot het ontwikkelen van epileptische aanvallen, peesaandoeningen gerelateerd aan het gebruik van bij een epididymitis waarschijnlijk op basis van een urineweginfectie cotrimoxazol ### mg tablet, bij een epididymitis waarschijnlijk op basis van een soa doxycycline ### mg tablet, # dd Schrijf zo nodig pijnstillende medicatie voor, zoals paracetamol of een NSAID Behandel bij een (mogelijke) soa de partner(s) meteen mee Onthouding dient plaats te vinden tot de behandeling door patiënt en partner is afgemaakt en de klachten zijn verdwenen Adviseer de patiënt bij toenemend ziek zijn (forse toename pijn, hoge koorts, misselijkheid of Laat de patiënt contact opnemen indien binnen ## uur geen verbetering optreedt Spreek een controle af na # week voor het bespreken van de uitslagen <PERSOON> de behandeling zo nodig aan op geleide van de uitslag van de urinekweek en eventuele soatesten Zet bij negatieve testuitslagen de behandeling voort, tenzij deze geen verbetering gaf Heroverweeg in dat geval Test bij een vastgestelde chlamydia-infectie en/of gonorroe ook op overige soa, en laat de Spreek verdere (telefonische) controles af, afhankelijk van de ernst van de ontsteking en klachten van de patiënt Onderzoek de patiënt in ieder geval als de klachten na # weken nog niet zijn verdwenen Klachten van gevoeligheid en zwelling kunnen na afronden van de antibioticakuur nog enkele weken aanhouden, maar het herstel moet verder doorzetten Heroverweeg bij onvoldoende verbetering de diagnose en behandeling Overweeg een echo van het scrotum te laten maken of direct te verwijzen naar de uroloog; de keuze is mede afhankelijk van de klachten en wensen van Een verwijzing naar de uroloog is geïndiceerd (CDC, ###; Street, ###) bij twijfel over de diagnose epididymitis/torsio testis overleg met of verwijs naar uroloog (spoed);.
| 599 | nvog |
pijnstillende medicatie voor, zoals paracetamol of een NSAID Behandel bij een (mogelijke) soa de partner(s) meteen mee Onthouding dient plaats te vinden tot de behandeling door patiënt en partner is afgemaakt en de klachten zijn verdwenen Adviseer de patiënt bij toenemend ziek zijn (forse toename pijn, hoge koorts, misselijkheid of Laat de patiënt contact opnemen indien binnen ## uur geen verbetering optreedt Spreek een controle af na # week voor het bespreken van de uitslagen <PERSOON> de behandeling zo nodig aan op geleide van de uitslag van de urinekweek en eventuele soatesten Zet bij negatieve testuitslagen de behandeling voort, tenzij deze geen verbetering gaf Heroverweeg in dat geval Test bij een vastgestelde chlamydia-infectie en/of gonorroe ook op overige soa, en laat de Spreek verdere (telefonische) controles af, afhankelijk van de ernst van de ontsteking en klachten van de patiënt Onderzoek de patiënt in ieder geval als de klachten na # weken nog niet zijn verdwenen Klachten van gevoeligheid en zwelling kunnen na afronden van de antibioticakuur nog enkele weken aanhouden, maar het herstel moet verder doorzetten Heroverweeg bij onvoldoende verbetering de diagnose en behandeling Overweeg een echo van het scrotum te laten maken of direct te verwijzen naar de uroloog; de keuze is mede afhankelijk van de klachten en wensen van Een verwijzing naar de uroloog is geïndiceerd (CDC, ###; Street, ###) bij twijfel over de diagnose epididymitis/torsio testis overleg met of verwijs naar uroloog (spoed); bij een recidief, verdenking op onderliggende pathologie en persisterende pijn of zwelling na <PERSOON> CH Leerboek urologie Derde druk Bohn Stafleu van <PERSOON> Tweede druk Bohn Stafleu van Loghum, ### EAU Urological infections European Association of <PERSOON> M, <PERSOON>, diagnosis, characterization, and treatment of prostatitis, interstitial cystitis, and epididymitis in outpatient urological practice the NIVEL Incidenties en prevalenties Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg, NVU Standpunt acute urologische diagnostiek en therapie Versie # â definitief, <DATUM> Nederlandse Vereniging voor Urologie, ### https //(WEBLINK) <PERSOON> CG, Domann E, et al Acute epididymitis revisited impact of molecular diagnostics on etiology and contemporary guideline Street E, <PERSOON> A, <PERSOON> J <LOCATIE> national guideline for the management of epididymo-orchitis British Association for Sexual Health and HIV, ### https //(WEBLINK) Street EJ, <PERSOON> M, <PERSOON-##>/WHO guideline <PERSOON-##> NA, <PERSOON-##> epididymo-orchitis in general practice Practitioner ###; Pelvic inflammatory disease (PID) is een ontsteking in het kleine bekken ten gevolge van verspreiding van micro-organismen doorgaans vanuit de vagina en de cervix naar het endometrium, de tubae en Buikpijn bij de vrouw kent vele oorzaken en wordt meestal niet veroorzaakt door een soa Als een.
| 590 | nvog |
en persisterende pijn of zwelling na <PERSOON> CH Leerboek urologie Derde druk Bohn Stafleu van <PERSOON> Tweede druk Bohn Stafleu van Loghum, ### EAU Urological infections European Association of <PERSOON> M, <PERSOON>, diagnosis, characterization, and treatment of prostatitis, interstitial cystitis, and epididymitis in outpatient urological practice the NIVEL Incidenties en prevalenties Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg, NVU Standpunt acute urologische diagnostiek en therapie Versie # â definitief, <DATUM> Nederlandse Vereniging voor Urologie, ### https //(WEBLINK) <PERSOON> CG, Domann E, et al Acute epididymitis revisited impact of molecular diagnostics on etiology and contemporary guideline Street E, <PERSOON> A, <PERSOON> J <LOCATIE> national guideline for the management of epididymo-orchitis British Association for Sexual Health and HIV, ### https //(WEBLINK) Street EJ, <PERSOON> M, <PERSOON>/WHO guideline <PERSOON-##> NA, <PERSOON-##> epididymo-orchitis in general practice Practitioner ###; Pelvic inflammatory disease (PID) is een ontsteking in het kleine bekken ten gevolge van verspreiding van micro-organismen doorgaans vanuit de vagina en de cervix naar het endometrium, de tubae en Buikpijn bij de vrouw kent vele oorzaken en wordt meestal niet veroorzaakt door een soa Als een PID Een PID kan een acute hevige buikpijn geven of in meer sluimerende vorm leiden tot chronische PID kan een endometritis, salpingitis, parametritis of een oöphoritis tot gevolg hebben In ongeveer ##% van de gevallen wordt PID veroorzaakt door seksueel overdraagbare micro-organismen ongeveer ##% door Ct en ##% door <PERSOON-##> (NHG, ###) In de overige gevallen is er sprake van een infectie met endogene facultatief-pathogene bacteriën, zoals anaëroben (Bacteroides spp en peptostreptokokken) of aëroben (Escherichia coli, G vaginalis, Haemophilus influenzae, streptokokken) en mycoplasmata (zie Addendum bij deel B) De kans op verspreiding van micro-organismen is groter als de cervixbarrière makkelijker doorlaatbaar is (bijvoorbeeld kort na de menses) of doorbroken wordt (zoals bij een IUD-insertie of verwijdering, curettage, partus, hysterosalpingografie, in-vitro fertilisatie en intra-uteriene inseminatie) Bij ##% van de gevallen blijven de kweekresultaten negatief (NHG, ###) Naarmate de verschijnselen van een PID ernstiger zijn en de duur ervan langer, is het risico op chronische buikpijn en complicaties, zoals infertiliteit, extra-uteriene graviditeit, tubo-ovarieel abces, pelveoperitonitis en perihepatitis groter (CDC, ###; De incidentie van PID is niet exact bekend, omdat de aandoening in veel gevallen subklinisch of asymptomatisch verloopt De incidentie ligt waarschijnlijk rond de ## per ### ### vrouwelijke patiënten per jaar Het overgrote deel van de patiënten zijn vrouwen in de vruchtbare levensfase in stedelijke gebieden De incidentie van PID is sterk gerelateerd aan de incidentie van soa (NVOG, PID kan asymptomatisch verlopen In sommige gevallen treden er milde tot ernstige klachten op.
| 627 | nvog |
buikpijn geven of in meer sluimerende vorm leiden tot chronische PID kan een endometritis, salpingitis, parametritis of een oöphoritis tot gevolg hebben In ongeveer ##% van de gevallen wordt PID veroorzaakt door seksueel overdraagbare micro-organismen ongeveer ##% door Ct en ##% door <PERSOON> (NHG, ###) In de overige gevallen is er sprake van een infectie met endogene facultatief-pathogene bacteriën, zoals anaëroben (Bacteroides spp en peptostreptokokken) of aëroben (Escherichia coli, G vaginalis, Haemophilus influenzae, streptokokken) en mycoplasmata (zie Addendum bij deel B) De kans op verspreiding van micro-organismen is groter als de cervixbarrière makkelijker doorlaatbaar is (bijvoorbeeld kort na de menses) of doorbroken wordt (zoals bij een IUD-insertie of verwijdering, curettage, partus, hysterosalpingografie, in-vitro fertilisatie en intra-uteriene inseminatie) Bij ##% van de gevallen blijven de kweekresultaten negatief (NHG, ###) Naarmate de verschijnselen van een PID ernstiger zijn en de duur ervan langer, is het risico op chronische buikpijn en complicaties, zoals infertiliteit, extra-uteriene graviditeit, tubo-ovarieel abces, pelveoperitonitis en perihepatitis groter (CDC, ###; De incidentie van PID is niet exact bekend, omdat de aandoening in veel gevallen subklinisch of asymptomatisch verloopt De incidentie ligt waarschijnlijk rond de ## per ### ### vrouwelijke patiënten per jaar Het overgrote deel van de patiënten zijn vrouwen in de vruchtbare levensfase in stedelijke gebieden De incidentie van PID is sterk gerelateerd aan de incidentie van soa (NVOG, PID kan asymptomatisch verlopen In sommige gevallen treden er milde tot ernstige klachten op In acute situaties moet een patiënt naar de gynaecoloog worden verwezen (bij koorts dient een abces Palpatie abdomen drukpijn, loslaatpijn, défense musculaire en lokalisatie hiervan Vaginaal toucher opdrukpijn, slingerpijn, pijnlijke adnexen en zwellingen van de adnexen (Van (EUG), appendicitis, endometriose, ruptuur of torsie van een ovarium cyste, torsie adnextumor, myoom, ovulatiepijn, geruptureerd of hemorragisch corpus luteum, dysmenorroe, gastro-intestinale Omdat een PID sluimerend kan verlopen, kan de diagnose worden gemist De consequentie van een gemiste diagnose is groot Daarom is de drempel voor het stellen van de diagnose laag Bij vrouwen met een of meer van de volgende symptomen dient men de diagnose PID te overwegen Standaardonderzoek is afhankelijk van seksuele partners en type seksueel contact (<PERSOON>, Bij de verdenking PID moet altijd direct extra-uteriene graviditeit worden uitgesloten, middels een Beeldvormende technieken zoals CT en MRI kunnen worden overwogen indien er twijfel is over de diagnose PID (twijfel over de diagnose of een onduidelijk echografisch beeld) Laparoscopie is de gouden standaard voor de diagnose PID Echter, alleen verricht bij onvoldoende reactie op therapie of twijfel over diagnose Vanwege de kans op complicaties is het wenselijk om bij verdenking op PID direct een antibiotische behandeling in te stellen, al voordat de uitslag van het microbiologisch onderzoek bekend is De behandeling moet in ieder geval gericht zijn tegen <PERSOON> en anaerobe bacteriën De klinische uitkomsten van patiënten die behandeld zijn met orale dan wel parenterale antibiotica verschillen niet van elkaar Zwangeren worden vanwege de grote kans op maternale en foetale complicaties.
| 629 | nvog |
gynaecoloog worden verwezen (bij koorts dient een abces Palpatie abdomen drukpijn, loslaatpijn, défense musculaire en lokalisatie hiervan Vaginaal toucher opdrukpijn, slingerpijn, pijnlijke adnexen en zwellingen van de adnexen (Van (EUG), appendicitis, endometriose, ruptuur of torsie van een ovarium cyste, torsie adnextumor, myoom, ovulatiepijn, geruptureerd of hemorragisch corpus luteum, dysmenorroe, gastro-intestinale Omdat een PID sluimerend kan verlopen, kan de diagnose worden gemist De consequentie van een gemiste diagnose is groot Daarom is de drempel voor het stellen van de diagnose laag Bij vrouwen met een of meer van de volgende symptomen dient men de diagnose PID te overwegen Standaardonderzoek is afhankelijk van seksuele partners en type seksueel contact (<PERSOON>, Bij de verdenking PID moet altijd direct extra-uteriene graviditeit worden uitgesloten, middels een Beeldvormende technieken zoals CT en MRI kunnen worden overwogen indien er twijfel is over de diagnose PID (twijfel over de diagnose of een onduidelijk echografisch beeld) Laparoscopie is de gouden standaard voor de diagnose PID Echter, alleen verricht bij onvoldoende reactie op therapie of twijfel over diagnose Vanwege de kans op complicaties is het wenselijk om bij verdenking op PID direct een antibiotische behandeling in te stellen, al voordat de uitslag van het microbiologisch onderzoek bekend is De behandeling moet in ieder geval gericht zijn tegen <PERSOON> en anaerobe bacteriën De klinische uitkomsten van patiënten die behandeld zijn met orale dan wel parenterale antibiotica verschillen niet van elkaar Zwangeren worden vanwege de grote kans op maternale en foetale complicaties Klinische behandeling (en parenterale antibiotica) alleen bij ernstig ziek zijn of een bewezen tubo-ovarieel abces Bij de overwegingen voor de behandeling van PID is in deze richtlijn meer gewicht gegeven aan de resistentieontwikkelingen van de Neisseria gonorrhoeae en het behandelen van een mogelijke gonokokkeninfectie dan in de Richtlijn PID/TOA (###) van de NVOG ten tijde van het schrijven van deze richtlijn (Zie ook Aanbevolen poliklinische orale en i m behandeling bij PID Ernstige vorm (of bij positieve PCR op <PERSOON> of bij persisterende klachten )## uur) Bij overgevoeligheid voor metronidazol, of wanneer metronidazol slecht wordt verdragen, kan Bij overgevoeligheid voor ofloxacine kan daarvoor in de plaats worden voorgeschreven ofloxacine ### mg p o , # dd (levofloxacine ### mg i v , # dd wanneer p o niet mogelijk is) metronidazol ### mg p o , # dd (### mg i v , # dd wanneer p o niet mogelijk is) gedurende ## - ofloxacine ### mg p o , # dd (levofloxacine ### mg i v , # dd wanneer p o niet mogelijk is) metronidazol ### mg i v , # dd gedurende ten minste ## uur; gevolgd door metronidazol ### mg Alternatieve klinische behandeling van PID (op geleide van microbiologische diagnostiek) ⢠doxycycline ### mg p o , # dd plus metronidazol ### mg p o , # dd voor een totaal van ceftriaxon # g i v , # dd plus doxycycline ### mg i v.
| 627 | nvog |
Klinische behandeling (en parenterale antibiotica) alleen bij ernstig ziek zijn of een bewezen tubo-ovarieel abces Bij de overwegingen voor de behandeling van PID is in deze richtlijn meer gewicht gegeven aan de resistentieontwikkelingen van de Neisseria gonorrhoeae en het behandelen van een mogelijke gonokokkeninfectie dan in de Richtlijn PID/TOA (###) van de NVOG ten tijde van het schrijven van deze richtlijn (Zie ook Aanbevolen poliklinische orale en i m behandeling bij PID Ernstige vorm (of bij positieve PCR op <PERSOON> of bij persisterende klachten )## uur) Bij overgevoeligheid voor metronidazol, of wanneer metronidazol slecht wordt verdragen, kan Bij overgevoeligheid voor ofloxacine kan daarvoor in de plaats worden voorgeschreven ofloxacine ### mg p o , # dd (levofloxacine ### mg i v , # dd wanneer p o niet mogelijk is) metronidazol ### mg p o , # dd (### mg i v , # dd wanneer p o niet mogelijk is) gedurende ## - ofloxacine ### mg p o , # dd (levofloxacine ### mg i v , # dd wanneer p o niet mogelijk is) metronidazol ### mg i v , # dd gedurende ten minste ## uur; gevolgd door metronidazol ### mg Alternatieve klinische behandeling van PID (op geleide van microbiologische diagnostiek) ⢠doxycycline ### mg p o , # dd plus metronidazol ### mg p o , # dd voor een totaal van ceftriaxon # g i v , # dd plus doxycycline ### mg i v o , # dd plus metronidazol ### mg p o , # dd voor een totaal van ## dagen Zie verder de Richtlijn Pelvic inflammatory disease en het tubo-ovarieel abces (NVOG, ###) Overleg met of verwijzing naar een gynaecoloog is geïndiceerd bij diagnostische twijfel, bijvoorbeeld als het vaginaal toucher niet conclusief of niet goed te Poliklinisch Na <DATUM> dagen vindt evaluatie van het effect van de ingestelde behandeling plaats Vanwege de verhoogde kans op herinfectie moet diagnostiek naar Ct en <PERSOON> <DATUM> maanden na het begin van de behandeling herhaald worden (CDC, ###) Klinische verbetering ontstaat gemiddeld binnen # dagen na het starten van de behandeling Als verbetering uitblijft, is opname met verdere Klinisch Parenterale therapie kan na ## uur gediscontinueerd worden als klinische verbetering optreedt; vervolgens start van orale therapie Bij klinische patiënten wordt aangeraden elke ## uur de effectiviteit van de therapie te beoordelen Bij verslechtering van het klinisch beeld dient verder onderzoek plaats te vinden Bij een gelijkblijvend klinisch beeld wordt geadviseerd om gedurende ## uur eenzelfde behandeling met antibiotica aan te houden alvorens andere antibiotische therapie te De behandelend arts dient een patiënte met PID te informeren over de behandeling en het belang van het afmaken van een antibioticakuur en mogelijke bijwerkingen de mogelijkheid om te kiezen voor een andere antibiotische behandeling in het geval van de potentieel nadelige gevolgen van PID (infertiliteit, EUG, chronische buikpijn); de toename van de kans op infertiliteit bij recidiverend PID;.
| 638 | nvog |
p o , # dd voor een totaal van ## dagen Zie verder de Richtlijn Pelvic inflammatory disease en het tubo-ovarieel abces (NVOG, ###) Overleg met of verwijzing naar een gynaecoloog is geïndiceerd bij diagnostische twijfel, bijvoorbeeld als het vaginaal toucher niet conclusief of niet goed te Poliklinisch Na <DATUM> dagen vindt evaluatie van het effect van de ingestelde behandeling plaats Vanwege de verhoogde kans op herinfectie moet diagnostiek naar Ct en <PERSOON> <DATUM> maanden na het begin van de behandeling herhaald worden (CDC, ###) Klinische verbetering ontstaat gemiddeld binnen # dagen na het starten van de behandeling Als verbetering uitblijft, is opname met verdere Klinisch Parenterale therapie kan na ## uur gediscontinueerd worden als klinische verbetering optreedt; vervolgens start van orale therapie Bij klinische patiënten wordt aangeraden elke ## uur de effectiviteit van de therapie te beoordelen Bij verslechtering van het klinisch beeld dient verder onderzoek plaats te vinden Bij een gelijkblijvend klinisch beeld wordt geadviseerd om gedurende ## uur eenzelfde behandeling met antibiotica aan te houden alvorens andere antibiotische therapie te De behandelend arts dient een patiënte met PID te informeren over de behandeling en het belang van het afmaken van een antibioticakuur en mogelijke bijwerkingen de mogelijkheid om te kiezen voor een andere antibiotische behandeling in het geval van de potentieel nadelige gevolgen van PID (infertiliteit, EUG, chronische buikpijn); de toename van de kans op infertiliteit bij recidiverend PID; het inventariseren van sekspartners bij een PID ten gevolge van een soa; (in het geval van een indicatie tot opname ) wanneer en waarom tot ziekenhuisopname wordt Partners van patiënten met PID moeten bij een aangetoonde soa gewaarschuwd, getest en behandeld worden als ze in de afgelopen # maanden voor het begin van de klachten, geslachtsgemeenschap gehad hebben In alle andere gevallen alleen de meest recente partner van de patiënt waarschuwen en behandelen Patiënten moeten zich onthouden van seksueel contact totdat de behandeling is afgemaakt en zij en eventuele partners symptoomvrij en of behandeld zijn CDC Pelvic inflammatory disease (PID) In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### NHG NHG-Standaard M## pelvic inflammatory disease Eerste herziening Nederlands NVOG Richtlijn pelvic inflammatory disease en tubo-ovarieel abces Nederlandse Vereniging voor NVOG Richtlijn tubaire extra graviditeit (EUG) en zwangerschap met onbekende locatie (ZOL) Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, ### (WEBLINK)&richtlijn_id=### <PERSOON> inflammatory disease In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th Edition Mc Graw-Hill, ### <PERSOON> guideline for the management of pelvic inflammatory <PERSOON> HJC Buikpijn bij de vrouw In Richtlijnen SOA polikliniek Balanopostitis omvat ontstekingen van de glans penis en/of voorhuid Balanopostitis kan veroorzaakt zijn door verschillende verwekkers, maar moet gedifferentieerd worden van andere niet-infectieuze.
| 583 | nvog |
(in het geval van een indicatie tot opname ) wanneer en waarom tot ziekenhuisopname wordt Partners van patiënten met PID moeten bij een aangetoonde soa gewaarschuwd, getest en behandeld worden als ze in de afgelopen # maanden voor het begin van de klachten, geslachtsgemeenschap gehad hebben In alle andere gevallen alleen de meest recente partner van de patiënt waarschuwen en behandelen Patiënten moeten zich onthouden van seksueel contact totdat de behandeling is afgemaakt en zij en eventuele partners symptoomvrij en of behandeld zijn CDC Pelvic inflammatory disease (PID) In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### NHG NHG-Standaard M## pelvic inflammatory disease Eerste herziening Nederlands NVOG Richtlijn pelvic inflammatory disease en tubo-ovarieel abces Nederlandse Vereniging voor NVOG Richtlijn tubaire extra graviditeit (EUG) en zwangerschap met onbekende locatie (ZOL) Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, ### (WEBLINK)&richtlijn_id=### <PERSOON> inflammatory disease In Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE et al Sexually transmitted diseases #th Edition Mc Graw-Hill, ### <PERSOON> guideline for the management of pelvic inflammatory <PERSOON> HJC Buikpijn bij de vrouw In Richtlijnen SOA polikliniek Balanopostitis omvat ontstekingen van de glans penis en/of voorhuid Balanopostitis kan veroorzaakt zijn door verschillende verwekkers, maar moet gedifferentieerd worden van andere niet-infectieuze Balanitis wordt vaker gezien bij onbesneden mannen Dit komt omdat tussen de voorhuid en de glans penis een ruimte zit waar huidschilfers, vetten en zweet ophopen, het zogenoemde smegma Een ophoping van smegma kan, bij een inadequate hygiëne, een balanitis induceren Bij een vernauwde voorhuid (phimosis) kan het smegma moeilijker verwijderd worden, wat makkelijk kan leiden tot een balanitis Verder zijn trauma door kleding, diabetes mellitus en verlaagde weerstand, zoals bij hivinfectie, allemaal mogelijke predisponerende factoren bij balanitis (<PERSOON> (zonder postitis) kan voorkomen bij de besneden man, maar is relatief zeldzaam Verder kan een reeks van huidaandoeningen de glans penis aantasten, zoals lichen sclerosus, psoriasis, lichen planus, seborroïsch eczeem, pemfigus en dermatitis artefacta Twee tamelijk zeldzame vormen van balanitis zijn balanitis circinata en balanitis plasmocellularis <PERSOON> van de oorzaak van de balanitis is het praktisch om balanitis in te delen in een acute (sinds dagen Acute balanitis kent vele oorzaken en in veel gevallen is er sprake van een combinatie van een aantal factoren Irritatie en een afscheiding van de urethra kunnen een infectie predisponeren Er zijn verschillende micro-organismen die acute balanopostitis kunnen veroorzaken Groep A- en B-streptokokken zijn de meest voorkomende verwekkers Andere oorzaken zijn Candida albicans, andere Candida spp en diverse anaerobe bacteriën zoals Gardnerella vaginalis en Bacteroides entiteit die wordt veroorzaakt door een menginfectie met anaerobe bacteriën Het beeld wordt gekenmerkt door een erosieve pijnlijke balanitis met foetor (Hin, ###) Verder kunnen de.
| 573 | nvog |
onbesneden mannen Dit komt omdat tussen de voorhuid en de glans penis een ruimte zit waar huidschilfers, vetten en zweet ophopen, het zogenoemde smegma Een ophoping van smegma kan, bij een inadequate hygiëne, een balanitis induceren Bij een vernauwde voorhuid (phimosis) kan het smegma moeilijker verwijderd worden, wat makkelijk kan leiden tot een balanitis Verder zijn trauma door kleding, diabetes mellitus en verlaagde weerstand, zoals bij hivinfectie, allemaal mogelijke predisponerende factoren bij balanitis (<PERSOON> (zonder postitis) kan voorkomen bij de besneden man, maar is relatief zeldzaam Verder kan een reeks van huidaandoeningen de glans penis aantasten, zoals lichen sclerosus, psoriasis, lichen planus, seborroïsch eczeem, pemfigus en dermatitis artefacta Twee tamelijk zeldzame vormen van balanitis zijn balanitis circinata en balanitis plasmocellularis <PERSOON> van de oorzaak van de balanitis is het praktisch om balanitis in te delen in een acute (sinds dagen Acute balanitis kent vele oorzaken en in veel gevallen is er sprake van een combinatie van een aantal factoren Irritatie en een afscheiding van de urethra kunnen een infectie predisponeren Er zijn verschillende micro-organismen die acute balanopostitis kunnen veroorzaken Groep A- en B-streptokokken zijn de meest voorkomende verwekkers Andere oorzaken zijn Candida albicans, andere Candida spp en diverse anaerobe bacteriën zoals Gardnerella vaginalis en Bacteroides entiteit die wordt veroorzaakt door een menginfectie met anaerobe bacteriën Het beeld wordt gekenmerkt door een erosieve pijnlijke balanitis met foetor (Hin, ###) Verder kunnen de Dat zijn vooral Trichomonas vaginalis, Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, syfilis en herpes Infecties met Chlamydia trachomatis en gonorroe presenteren zich meestal met een urethritis, maar kunnen zich ook primair met een balanitis presenteren Infectie met het herpessimplexvirus (HSV) en syfilis zijn de meest voorkomende oorzaken van genitale ulcera (English, ###) Echter, zowel een infectie met HSV als met syfilis kan zich ook presenteren als een primaire balanitis (<PERSOON>, Andere niet-infectieuze oorzaken van acute balanitis zijn trauma, irritatie en/of allergische reactie op stoffen die op de penis aangebracht zijn Dit kunnen heel diverse stoffen zijn podofyllotoxine, Chronische balanitis kent, net als acute, vele oorzaken Infecties, zowel non-venerische en venerische, zijn zelden de oorzaak Een candida-infectie is hier een uitzondering, hoewel dit niet vaak voorkomt Vooral mannen met diabetes mellitus of mannen die een verstoorde weerstand hebben, In veel gevallen is er sprake van een chronische balanitis zonder een specifieke oorzaak In deze gevallen spreekt men van balanitis simplex of niet-specifieke balanitis (Alessi, ###; Bunker, ###) Hiervoor moeten eerst dermatologische oorzaken zoals balanitis plasmocellularis, eczema seborrhoïcum, lichen sclerosus, lichen planus, psoriasis worden uitgesloten Balanitis (ontsteking van de glans penis) en postitis (ontsteking van de voorhuid) komen frequent voor Over het voorkomen van deze aandoening in de algemene bevolking zijn enkele cijfers bekend Geschat wordt dat globaal #% van de onbesneden mannen last hebben van een balanitis Registraties tijdens de NIVEL-studie uit ### lieten een prevalentie van balanitis <DATUM> mannen zien in de huisartsenpraktijk.
| 599 | nvog |
Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, syfilis en herpes Infecties met Chlamydia trachomatis en gonorroe presenteren zich meestal met een urethritis, maar kunnen zich ook primair met een balanitis presenteren Infectie met het herpessimplexvirus (HSV) en syfilis zijn de meest voorkomende oorzaken van genitale ulcera (English, ###) Echter, zowel een infectie met HSV als met syfilis kan zich ook presenteren als een primaire balanitis (<PERSOON>, Andere niet-infectieuze oorzaken van acute balanitis zijn trauma, irritatie en/of allergische reactie op stoffen die op de penis aangebracht zijn Dit kunnen heel diverse stoffen zijn podofyllotoxine, Chronische balanitis kent, net als acute, vele oorzaken Infecties, zowel non-venerische en venerische, zijn zelden de oorzaak Een candida-infectie is hier een uitzondering, hoewel dit niet vaak voorkomt Vooral mannen met diabetes mellitus of mannen die een verstoorde weerstand hebben, In veel gevallen is er sprake van een chronische balanitis zonder een specifieke oorzaak In deze gevallen spreekt men van balanitis simplex of niet-specifieke balanitis (Alessi, ###; Bunker, ###) Hiervoor moeten eerst dermatologische oorzaken zoals balanitis plasmocellularis, eczema seborrhoïcum, lichen sclerosus, lichen planus, psoriasis worden uitgesloten Balanitis (ontsteking van de glans penis) en postitis (ontsteking van de voorhuid) komen frequent voor Over het voorkomen van deze aandoening in de algemene bevolking zijn enkele cijfers bekend Geschat wordt dat globaal #% van de onbesneden mannen last hebben van een balanitis Registraties tijdens de NIVEL-studie uit ### lieten een prevalentie van balanitis <DATUM> mannen zien in de huisartsenpraktijk GU (genito-urinary)-klinieken in het Verenigd Koningrijk presenteren zich met balanitis (<PERSOON>, Anamnese kan verschillend zijn bij verschillende diagnosen Bij acute balanitis kan er sprake zijn van snel ontwikkelende zwelling, pijn, roodheid, erosies en pusvorming Phimosis en paraphimosis komen ook vaak voor Anaerobe infecties zijn vaak onwelriekend Bij chronische balanitis kan er sprake zijn van chronische jeuk, pijn en een brandend gevoel Een zwelling is zeldzaam, behalve bij een candida balanitis Sluit onderliggende oorzaken voor immuunsuppressie (diabetes mellitus, immuunsuppressieve therapieën etc ), schadelijke hygiënische gewoonten (overmatig zeep gebruik) en andere huidziekten Bij acute balanitis erytheem, zwelling, erosies, (pussende) afscheiding, foetor en phimosis Bij chronische balanitis erytheem, papels, schilfering, erosies, rhagaden en phimosis Standaardlaboratoriumonderzoek is niet geïndiceerd Bij een acute balanitis met pus en/of erosieve/ulceratieve huidlaesies is het daarentegen belangrijk om een soa uit te sluiten Balanitis simplex, circinata en plasmocellularis zijn, in het algemeen, op basis van het klinische beeld gemakkelijk te herkennen door een ervaren dermatoloog/arts werkzaam op een Bij twijfel over de diagnose kan het soms nodig zijn om een biopsie te verrichten voor een Bij recidief en ongewone presentatie sluit onderliggende oorzaken voor immuunsuppressie (diabetes mellitus, immuunsuppressieve therapieën etc ) uit Adviseer patiënten, bij een vermoeden dat de acute balanitis grotendeels door verminderde hygiëne veroorzaakt wordt, om te wassen met ruim lauw water of een NaCl-oplossing #,#% en geen zeep te Bij therapieresistente gevallen en bij patiënten met diabetes kan een antimycoticum p o overwogen metronidazol ###-### mg p o.
| 625 | nvog |
in het Verenigd Koningrijk presenteren zich met balanitis (<PERSOON>, Anamnese kan verschillend zijn bij verschillende diagnosen Bij acute balanitis kan er sprake zijn van snel ontwikkelende zwelling, pijn, roodheid, erosies en pusvorming Phimosis en paraphimosis komen ook vaak voor Anaerobe infecties zijn vaak onwelriekend Bij chronische balanitis kan er sprake zijn van chronische jeuk, pijn en een brandend gevoel Een zwelling is zeldzaam, behalve bij een candida balanitis Sluit onderliggende oorzaken voor immuunsuppressie (diabetes mellitus, immuunsuppressieve therapieën etc ), schadelijke hygiënische gewoonten (overmatig zeep gebruik) en andere huidziekten Bij acute balanitis erytheem, zwelling, erosies, (pussende) afscheiding, foetor en phimosis Bij chronische balanitis erytheem, papels, schilfering, erosies, rhagaden en phimosis Standaardlaboratoriumonderzoek is niet geïndiceerd Bij een acute balanitis met pus en/of erosieve/ulceratieve huidlaesies is het daarentegen belangrijk om een soa uit te sluiten Balanitis simplex, circinata en plasmocellularis zijn, in het algemeen, op basis van het klinische beeld gemakkelijk te herkennen door een ervaren dermatoloog/arts werkzaam op een Bij twijfel over de diagnose kan het soms nodig zijn om een biopsie te verrichten voor een Bij recidief en ongewone presentatie sluit onderliggende oorzaken voor immuunsuppressie (diabetes mellitus, immuunsuppressieve therapieën etc ) uit Adviseer patiënten, bij een vermoeden dat de acute balanitis grotendeels door verminderde hygiëne veroorzaakt wordt, om te wassen met ruim lauw water of een NaCl-oplossing #,#% en geen zeep te Bij therapieresistente gevallen en bij patiënten met diabetes kan een antimycoticum p o overwogen metronidazol ###-### mg p o bij milde gevallen kan volstaan worden met lokale therapie fusidinezuurcrème #%, # dd gedurende Bij chronische of recidiverende balanitis al of niet als gevolg van phimosis die niet goed reageert op Behandeling van balanitis simplex, balanitis circinata en balanitis plasmocellularis vallen buiten de scope van deze richtlijn Zie voor meer informatie de Europese richtlijn (<PERSOON>, ###) Bij verdenking op deze diagnosen is een verwijzing naar een dermatoloog op zijn plaats <PERSOON> balanitis of Follmann three case reports <PERSOON> of ### biopsies performed on the balanopreputial sac from zoon's balanitis to the concept of a wider spectrum of inflammatory non-cicatricial balanoposthitis <PERSOON> WI ### European guideline for the balanoposthitis British Association for Sexual Health and HIV, ### English III JC, Laws RA, Keough GC; Wilde JL, Foley JP, Elston DM Dermatoses of the glans <PERSOON> balanitis farmacotherapeutische richtlijn <PERSOON> HJC Uw diagnose? <PERSOON> voor <PERSOON> of the Male Genitalia In <PERSOON>âs Dermatology #rd <PERSOON-##>, ### NVU Standpunt circumcisie Versie maart ### Nederlandse Vereniging voor Urologie, ###.
| 567 | nvog |
milde gevallen kan volstaan worden met lokale therapie fusidinezuurcrème #%, # dd gedurende Bij chronische of recidiverende balanitis al of niet als gevolg van phimosis die niet goed reageert op Behandeling van balanitis simplex, balanitis circinata en balanitis plasmocellularis vallen buiten de scope van deze richtlijn Zie voor meer informatie de Europese richtlijn (<PERSOON>, ###) Bij verdenking op deze diagnosen is een verwijzing naar een dermatoloog op zijn plaats <PERSOON> balanitis of Follmann three case reports <PERSOON> of ### biopsies performed on the balanopreputial sac from zoon's balanitis to the concept of a wider spectrum of inflammatory non-cicatricial balanoposthitis <PERSOON> WI ### European guideline for the balanoposthitis British Association for Sexual Health and HIV, ### English III JC, Laws RA, Keough GC; Wilde JL, Foley JP, Elston DM Dermatoses of the glans <PERSOON> balanitis farmacotherapeutische richtlijn <PERSOON> HJC Uw diagnose? <PERSOON> voor <PERSOON> of the Male Genitalia In <PERSOON>âs Dermatology #rd <PERSOON-##>, ### NVU Standpunt circumcisie Versie maart ### Nederlandse Vereniging voor <PERSOON-##> syphilis presenting as balanitis Int J STD AIDS Proctitis is het ziektebeeld van een ontsteking in het rectum Klachten die bij proctitis passen zijn jeuk, pijn, krampen en afscheiding in en rond de anus Voor uitgebreide informatie verwijzen wij u naar de ### European guideline on the management of proctitis, proctocolitis and enteritis caused by Proctitis is een ontsteking van het rectum (het distale deel van <DATUM> cm) De meest voorkomende vorm van proctitis is chronische idiopathische proctitis, waarbij men er op bedacht moet zijn dat dit de eerste manifestatie kan zijn van IBD (colitis ulcerosa en ziekte van Crohn) Daarnaast kan proctitis, het gevolg zijn van radiotherapie in het kleine bekken, langdurig gebruik van laxeermiddelen en corpora aliena Proctitis kan ook door bacteriën, virussen en parasieten veroorzaakt worden Een deel van deze verwekkers is seksueel overdraagbaar door genitaal-anaal of oraal-anaal slijmvliescontact (Roekevisch, ###; NHG, ###) Infecties met <PERSOON-##>, Ct (inclusief LGV), T pallidum en HSV zijn hierbij de meest voorkomende seksueel overdraagbare verwekkers (CDC, ###; Mayer, ###; <PERSOON-##>, ###, <PERSOON-##>, ###) Bij oraal-anaal contact kunnen er ook via de maag-darmroute infecties zoals shigellose Proctitis kan gepaard gaan met tenesmi/anorectale pijn, rood en makkelijk bloedend en oedemateus slijmvlies, (peri)anale erosie of ulcus, jeuk, anale (muco)purulente/bloederige afscheiding, constipatie, rectaal vol gevoel of gevoel van incomplete defecatie, fistels en stricturen (<PERSOON-##> anamnese moet gevraagd worden naar receptieve anorectale seks.
| 584 | nvog |
as balanitis Int J STD AIDS Proctitis is het ziektebeeld van een ontsteking in het rectum Klachten die bij proctitis passen zijn jeuk, pijn, krampen en afscheiding in en rond de anus Voor uitgebreide informatie verwijzen wij u naar de ### European guideline on the management of proctitis, proctocolitis and enteritis caused by Proctitis is een ontsteking van het rectum (het distale deel van <DATUM> cm) De meest voorkomende vorm van proctitis is chronische idiopathische proctitis, waarbij men er op bedacht moet zijn dat dit de eerste manifestatie kan zijn van IBD (colitis ulcerosa en ziekte van Crohn) Daarnaast kan proctitis, het gevolg zijn van radiotherapie in het kleine bekken, langdurig gebruik van laxeermiddelen en corpora aliena Proctitis kan ook door bacteriën, virussen en parasieten veroorzaakt worden Een deel van deze verwekkers is seksueel overdraagbaar door genitaal-anaal of oraal-anaal slijmvliescontact (Roekevisch, ###; NHG, ###) Infecties met <PERSOON>, Ct (inclusief LGV), T pallidum en HSV zijn hierbij de meest voorkomende seksueel overdraagbare verwekkers (CDC, ###; Mayer, ###; <PERSOON>, ###, <PERSOON>, ###) Bij oraal-anaal contact kunnen er ook via de maag-darmroute infecties zoals shigellose Proctitis kan gepaard gaan met tenesmi/anorectale pijn, rood en makkelijk bloedend en oedemateus slijmvlies, (peri)anale erosie of ulcus, jeuk, anale (muco)purulente/bloederige afscheiding, constipatie, rectaal vol gevoel of gevoel van incomplete defecatie, fistels en stricturen (<PERSOON> anamnese moet gevraagd worden naar receptieve anorectale seks misselijkheid, braken, algemene malaise en gewichtsverlies Patiënten kunnen daarbij ook koorts asymptomatisch Zo werd recent in ##% van ### asymptomatische hiv-positieve patiënten in Lichamelijk onderzoek bij proctitisklachten bestaat uit palpatie van de buik en liezen, inspectie van de perianale regio en proctoscopie Bij inspectie van de anus moet men letten op perianaal oedeem en zweren, die kunnen passen bij syfilis of infectie met het herpes simplexvirus Ulcera kunnen ook passen bij lymphogranuloma venereum (LGV) (Roekevisch, ###) Bij fistels moet gedacht worden aan de ziekte van Crohn en bij het vinden van een tumor moet men bedacht zijn op anuscarcinoom grampreparaat proctumuitstrijk (op aanwezigheid polymorfe leukocyten en intracellulaire NAAT rectale swab op Ct en <PERSOON> (eventueel kweek gonorroe, met name bij exsudaat); ulcera en erosies NAAT op HSV en syfilis; in elk geval ook syfilisserologie (zie ook hoofdstuk A#) Bij ulcera en erosies NAAT op HSV en syfilis en NAAT op HSV-antigeen Spirocheten in een donkerveldpreparaat passen bij syfilis Bij hiv-positieve patiënten is ook diagnostiek naar hepatitis C aangewezen Wanneer een anale Ct-infectie bij MSM gevonden wordt, moet LGV-bepaling met behulp van NAAT gedaan worden (Roekevisch, ###) Een alternatieve keuze van LGV-diagnostiek is Wanneer geen infectieuze oorzaak voor de proctitis kan worden gevonden, dient de patiënt doorverwezen te worden naar een maag-darm-leverspecialist voor aanvullende diagnostiek Bij symptomen van proctitis (en )## polymorfe leukocyten en negatief grampreparaat voor gonorroe) azitromycine ### mg p o , eenmalig (hierbij moet dan wel een test of cure worden gedaan) Houd bij mannen rekening met LGV.
| 643 | nvog |
koorts asymptomatisch Zo werd recent in ##% van ### asymptomatische hiv-positieve patiënten in Lichamelijk onderzoek bij proctitisklachten bestaat uit palpatie van de buik en liezen, inspectie van de perianale regio en proctoscopie Bij inspectie van de anus moet men letten op perianaal oedeem en zweren, die kunnen passen bij syfilis of infectie met het herpes simplexvirus Ulcera kunnen ook passen bij lymphogranuloma venereum (LGV) (Roekevisch, ###) Bij fistels moet gedacht worden aan de ziekte van Crohn en bij het vinden van een tumor moet men bedacht zijn op anuscarcinoom grampreparaat proctumuitstrijk (op aanwezigheid polymorfe leukocyten en intracellulaire NAAT rectale swab op Ct en <PERSOON> (eventueel kweek gonorroe, met name bij exsudaat); ulcera en erosies NAAT op HSV en syfilis; in elk geval ook syfilisserologie (zie ook hoofdstuk A#) Bij ulcera en erosies NAAT op HSV en syfilis en NAAT op HSV-antigeen Spirocheten in een donkerveldpreparaat passen bij syfilis Bij hiv-positieve patiënten is ook diagnostiek naar hepatitis C aangewezen Wanneer een anale Ct-infectie bij MSM gevonden wordt, moet LGV-bepaling met behulp van NAAT gedaan worden (Roekevisch, ###) Een alternatieve keuze van LGV-diagnostiek is Wanneer geen infectieuze oorzaak voor de proctitis kan worden gevonden, dient de patiënt doorverwezen te worden naar een maag-darm-leverspecialist voor aanvullende diagnostiek Bij symptomen van proctitis (en )## polymorfe leukocyten en negatief grampreparaat voor gonorroe) azitromycine ### mg p o , eenmalig (hierbij moet dan wel een test of cure worden gedaan) Houd bij mannen rekening met LGV doxycycline ### mg p o , # dd gedurende # dagen (of als tweede keuze azitromycine ### mg, Voor de behandeling van patiënten met een LGV-proctitis, syfilitische proctitis en herpes proctitis, zie Follow-up is gebaseerd op de specifieke etiologie en ernst van de klinische symptomen Een recidiverende infectie kan moeilijk te onderscheiden zijn van therapiefalen (CDC, ###) Zie verder de desbetreffende hoofstukken in deel B van deze richtlijn indien de verwekker van de proctitis bekend is CDC Proctitis, proctocolitis and enteritis In ### Sexually transmitted diseases treatment <PERSOON> HJ, van der Bij <PERSOON> RA, Morré SA Lymphogranuloma venereum proctitis in men who have sex with men is associated with anal enema use and high-risk behavior Sex <PERSOON> JS, Morré SA Anal lymphogranuloma venereum infection screening with IgA anti-Chlamydia trachomatis-specific major outer membrane protein serology Sex <PERSOON> HJ Anorectal and inguinal lymphogranuloma venereum among men who have sex with men in <PERSOON> trends over time, symptomatology and concurrent infections Sex Transm Infect ###; ## ##<DATUM> Mayer KH Sexually transmitted diseases in men who have sex with men Clin Infect Dis ###; ## NHG NHG-Standaard M##.
| 581 | nvog |
### mg p o , # dd gedurende # dagen (of als tweede keuze azitromycine ### mg, Voor de behandeling van patiënten met een LGV-proctitis, syfilitische proctitis en herpes proctitis, zie Follow-up is gebaseerd op de specifieke etiologie en ernst van de klinische symptomen Een recidiverende infectie kan moeilijk te onderscheiden zijn van therapiefalen (CDC, ###) Zie verder de desbetreffende hoofstukken in deel B van deze richtlijn indien de verwekker van de proctitis bekend is CDC Proctitis, proctocolitis and enteritis In ### Sexually transmitted diseases treatment <PERSOON> HJ, van der Bij <PERSOON> RA, Morré SA Lymphogranuloma venereum proctitis in men who have sex with men is associated with anal enema use and high-risk behavior Sex <PERSOON> JS, Morré SA Anal lymphogranuloma venereum infection screening with IgA anti-Chlamydia trachomatis-specific major outer membrane protein serology Sex <PERSOON> HJ Anorectal and inguinal lymphogranuloma venereum among men who have sex with men in <PERSOON> trends over time, symptomatology and concurrent infections Sex Transm Infect ###; ## ##<DATUM> Mayer KH Sexually transmitted diseases in men who have sex with men <PERSOON> februari ### Nederlands NVDV Diagnostiek en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) Versie ###/### Samenvattingskaart Nederlandse vereniging voor dermatologie en venereologie, <PERSOON> AP, Morré SA Evaluation of sexual history-based screening of anatomic sites for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae infection in men having sex with men in routine practice BMC Infect Dis <PERSOON> RJ, <PERSOON> WG, Bruisten SM, van der <PERSOON-##> HJ Anal infections with concomitant Chlamydia trachomatis genotypes among men who have sex with men in <LOCATIE>, the <PERSOON-##> HJC Serie SOA proctitis Seksoa Magazine soaaids nl April ### <PERSOON-##> in men who have sex with men, <PERSOON-##> HJC Proctitis klachten In Richtlijnen SOA polikliniek Genitale ulcera zijn defecten, erosies, rhagaden in de huid en slijmvliezen in en rond de genitaliën en de anus Inguïnale lymfadenitis uit zich door pijnlijke, gezwollen lymfeklieren in de lies Er zijn geen recente Nederlandse data voorhanden over de oorzaken en frequentie van genitale ulcera In een prospectieve Parijse studie naar de etiologie van genitale ulcera werden onder ###.
| 498 | nvog |
februari ### Nederlands NVDV Diagnostiek en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) Versie ###/### Samenvattingskaart Nederlandse vereniging voor dermatologie en venereologie, <PERSOON> AP, Morré SA Evaluation of sexual history-based screening of anatomic sites for Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae infection in men having sex with men in routine practice BMC Infect Dis <PERSOON> RJ, <PERSOON> WG, Bruisten SM, van der <PERSOON> HJ Anal infections with concomitant Chlamydia trachomatis genotypes among men who have sex with men in <LOCATIE>, the <PERSOON> HJC Serie SOA proctitis Seksoa Magazine soaaids nl April ### <PERSOON> in men who have sex with men, <PERSOON> HJC Proctitis klachten In Richtlijnen SOA polikliniek Genitale ulcera zijn defecten, erosies, rhagaden in de huid en slijmvliezen in en rond de genitaliën en de anus Inguïnale lymfadenitis uit zich door pijnlijke, gezwollen lymfeklieren in de lies Er zijn geen recente Nederlandse data voorhanden over de oorzaken en frequentie van genitale ulcera In een prospectieve Parijse studie naar de etiologie van genitale ulcera werden onder ### volgende diagnosen gesteld bij ##% van de bezoekers werd primaire syfilis als oorzaak vastgesteld, bij ##% genitale herpes, bij #% chancroïd, bij #% lymphogranuloma venereum, bij #% niet nader omschreven andere infecties en bij ##% werd geen infectieuze oorzaak gevonden (<PERSOON>, ###) In een Indiase studie werd in ### onder ### bezoekers van # soapoliklinieken, die zich presenteerden met een genitaal ulcus, een vergelijkbaar percentage genitale herpes (##%) en ulcera zonder infectieuze oorzaak (##%) gevonden Hier werd echter bij ##% chancroïd en in ##% primaire syfilis vastgesteld Daarnaast was bij #% van de personen met een genitaal ulcus sprake van meerdere verwekkers tegelijkertijd (in #% ging het hierbij om genitale herpes plus chancroïd of syfilis) (Risbud, ###) Op basis van deze bevindingen is het advies bij de presentatie van een genitaal ulcus, meerdere diagnosen op basis van de prevalentie in overweging te nemen en uit te sluiten Omdat er in een derde van de gevallen geen soa wordt gevonden, is daarnaast een goede dermatologische kennis van de oorzaken van genitale ulcera een vereiste In <LOCATIE> worden syfilis en herpes genitalis relevant geacht voor elke presentatie van een genitaal ulcus Als er intacte blaasjes aanwezig zijn (geweest) dient als eerste te worden gedacht aan genitale herpes, maar ook in die gevallen is diagnostiek naar syfilis geïndiceerd vanwege de mogelijkheid van een bijkomende T pallidum-infectie Doorgaans betreft het bij syfilis een of enkele, niet-pijnlijke laesies; bij herpes worden gewoonlijk multipele, pijnlijke laesies aangetroffen Bij MSM met genitale ulcera en/of de aanwezigheid van inguïnale lymfeklierzwellingen dient ook aan.
| 583 | nvog |
syfilis als oorzaak vastgesteld, bij ##% genitale herpes, bij #% chancroïd, bij #% lymphogranuloma venereum, bij #% niet nader omschreven andere infecties en bij ##% werd geen infectieuze oorzaak gevonden (<PERSOON>, ###) In een Indiase studie werd in ### onder ### bezoekers van # soapoliklinieken, die zich presenteerden met een genitaal ulcus, een vergelijkbaar percentage genitale herpes (##%) en ulcera zonder infectieuze oorzaak (##%) gevonden Hier werd echter bij ##% chancroïd en in ##% primaire syfilis vastgesteld Daarnaast was bij #% van de personen met een genitaal ulcus sprake van meerdere verwekkers tegelijkertijd (in #% ging het hierbij om genitale herpes plus chancroïd of syfilis) (Risbud, ###) Op basis van deze bevindingen is het advies bij de presentatie van een genitaal ulcus, meerdere diagnosen op basis van de prevalentie in overweging te nemen en uit te sluiten Omdat er in een derde van de gevallen geen soa wordt gevonden, is daarnaast een goede dermatologische kennis van de oorzaken van genitale ulcera een vereiste In <LOCATIE> worden syfilis en herpes genitalis relevant geacht voor elke presentatie van een genitaal ulcus Als er intacte blaasjes aanwezig zijn (geweest) dient als eerste te worden gedacht aan genitale herpes, maar ook in die gevallen is diagnostiek naar syfilis geïndiceerd vanwege de mogelijkheid van een bijkomende T pallidum-infectie Doorgaans betreft het bij syfilis een of enkele, niet-pijnlijke laesies; bij herpes worden gewoonlijk multipele, pijnlijke laesies aangetroffen Bij MSM met genitale ulcera en/of de aanwezigheid van inguïnale lymfeklierzwellingen dient ook aan specifieke hoofdstukken in deel <PERSOON> dient rekening te worden gehouden met chancroïd en granuloma inguïnale als importsoa, indien de patiënt seksueel contact in een endemisch gebied heeft Hieronder wordt een korte schets van de epidemiologie, de diagnostiek en de behandeling van chancroïd gegeven Voor uitgebreide informatie wordt verwezen naar de Europese richtlijn voor Chancroïd wordt veroorzaakt door de bacterie Haemophilus ducreyi Zuidoost-Azië en Afrika zijn de belangrijkste endemische gebieden De incidentie van chancroïd neemt af en wereldwijde eradicatie Binnen # weken na besmetting ontwikkelen zich een of meerdere genitale ulcera die gekenmerkt worden door rafelige en soms ondermijnde randen De diagnose is waarschijnlijk bij pijnlijke genitale ulcera en gevoelige suppuratieve inguïnale lymfadenopathie In ernstige gevallen kan (ook na therapie) littekenvorming optreden Bij directlichtmicroscopisch onderzoek van een uitstrijk uit de rand van het ulcus kan men gramnegatieve coccoïde bacteriën in ârail road trackâ formatie waarnemen Lichtmicroscopisch onderzoek is echter niet sensitief genoeg om een zekere diagnose op te kunnen stellen Kweekmethoden worden nog wel toegepast voor resistentiebepaling, maar zijn, voor zover bekend, nergens in <LOCATIE> mogelijk Diagnostiek vindt bij voorkeur plaats door middel van NAAT Er zijn diverse âin houseâ ontwikkelde moleculaire testen voor het aantonen van H ducreyi voorhanden, onder meer bij het streeklaboratorium van de GGD <LOCATIE> Voor de behandeling komen diverse antibiotica in aanmerking waaronder azitromycine, ceftriaxon en ciprofloxacine Bij een vermoeden op chancroïd is verwijzing naar een soa ter zake deskundige dermatoloog gewenst.
| 621 | nvog |
hoofdstukken in deel <PERSOON> dient rekening te worden gehouden met chancroïd en granuloma inguïnale als importsoa, indien de patiënt seksueel contact in een endemisch gebied heeft Hieronder wordt een korte schets van de epidemiologie, de diagnostiek en de behandeling van chancroïd gegeven Voor uitgebreide informatie wordt verwezen naar de Europese richtlijn voor Chancroïd wordt veroorzaakt door de bacterie Haemophilus ducreyi Zuidoost-Azië en Afrika zijn de belangrijkste endemische gebieden De incidentie van chancroïd neemt af en wereldwijde eradicatie Binnen # weken na besmetting ontwikkelen zich een of meerdere genitale ulcera die gekenmerkt worden door rafelige en soms ondermijnde randen De diagnose is waarschijnlijk bij pijnlijke genitale ulcera en gevoelige suppuratieve inguïnale lymfadenopathie In ernstige gevallen kan (ook na therapie) littekenvorming optreden Bij directlichtmicroscopisch onderzoek van een uitstrijk uit de rand van het ulcus kan men gramnegatieve coccoïde bacteriën in ârail road trackâ formatie waarnemen Lichtmicroscopisch onderzoek is echter niet sensitief genoeg om een zekere diagnose op te kunnen stellen Kweekmethoden worden nog wel toegepast voor resistentiebepaling, maar zijn, voor zover bekend, nergens in <LOCATIE> mogelijk Diagnostiek vindt bij voorkeur plaats door middel van NAAT Er zijn diverse âin houseâ ontwikkelde moleculaire testen voor het aantonen van H ducreyi voorhanden, onder meer bij het streeklaboratorium van de GGD <LOCATIE> Voor de behandeling komen diverse antibiotica in aanmerking waaronder azitromycine, ceftriaxon en ciprofloxacine Bij een vermoeden op chancroïd is verwijzing naar een soa ter zake deskundige dermatoloog gewenst Dit is de andere importsoa, veroorzaakt door Klebsiella granulomatis, die hier kort aan bod komt omdat zij verder niet in de richtlijn wordt besproken Voor uitgebreidere informatie wordt verwezen naar de recent verschenen richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van granuloma inguinale De aandoening is endemisch in tropische landen zoals <PERSOON>-Nieuw-Guinea, de Caraïben, centraal Australië en Zuid-Afrika In al deze gebieden is echter sprake van een sterke afname in de incidentie Granuloma inguinale (ook bekend als donovanosis en granuloma venereum) kan Granuloma inguinale wordt gekenmerkt door pijnlijke, langzaam progressieve, ulceratieve laesies op de genitalia of het perineum, veelal zonder regionale lymfadenopathie De incubatieperiode is ongeveer ## dagen Ook subcutane granulomen kunnen optreden Voor granuloma inguinale kan onderscheid gemaakt worden in een hypertrofische, sclerotische en necrotische vorm De aandoening komt in #% van de gevallen extragenitaal voor Verspreiding van de infectie naar het bekken, de intra-abdominale organen, botten of de mond is mogelijk, maar zeldzaam Voor diagnostiek wordt meestal gebruik gemaakt van ulcusuitstrijken of weefselbiopten waarin lichtmicroscopisch â<PERSOON> bodiesâ zijn aan te tonen als donkergekleurde gramnegatieve inclusies van mononucleaire cellen Kweekmethoden zijn niet routinematig beschikbaar Er zijn âin houseâ NAAT-testen ontwikkeld (Mackay, ###) Deze zijn echter, voor zover bekend, niet beschikbaar binnen <LOCATIE> Voor behandeling komen diverse antibiotica in aanmerking waaronder azitromycine, cotrimoxazol en doxycycline Bij een vermoeden op granuloma inguinale is verwijzing naar een soa ter zake Peniele ulcera ten gevolge van amoebeninfecties na insertief anaal contact zijn beschreven (Abdolrasouli, ###).
| 594 | nvog |
door Klebsiella granulomatis, die hier kort aan bod komt omdat zij verder niet in de richtlijn wordt besproken Voor uitgebreidere informatie wordt verwezen naar de recent verschenen richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van granuloma inguinale De aandoening is endemisch in tropische landen zoals <PERSOON>-Nieuw-Guinea, de Caraïben, centraal Australië en Zuid-Afrika In al deze gebieden is echter sprake van een sterke afname in de incidentie Granuloma inguinale (ook bekend als donovanosis en granuloma venereum) kan Granuloma inguinale wordt gekenmerkt door pijnlijke, langzaam progressieve, ulceratieve laesies op de genitalia of het perineum, veelal zonder regionale lymfadenopathie De incubatieperiode is ongeveer ## dagen Ook subcutane granulomen kunnen optreden Voor granuloma inguinale kan onderscheid gemaakt worden in een hypertrofische, sclerotische en necrotische vorm De aandoening komt in #% van de gevallen extragenitaal voor Verspreiding van de infectie naar het bekken, de intra-abdominale organen, botten of de mond is mogelijk, maar zeldzaam Voor diagnostiek wordt meestal gebruik gemaakt van ulcusuitstrijken of weefselbiopten waarin lichtmicroscopisch â<PERSOON> bodiesâ zijn aan te tonen als donkergekleurde gramnegatieve inclusies van mononucleaire cellen Kweekmethoden zijn niet routinematig beschikbaar Er zijn âin houseâ NAAT-testen ontwikkeld (Mackay, ###) Deze zijn echter, voor zover bekend, niet beschikbaar binnen <LOCATIE> Voor behandeling komen diverse antibiotica in aanmerking waaronder azitromycine, cotrimoxazol en doxycycline Bij een vermoeden op granuloma inguinale is verwijzing naar een soa ter zake Peniele ulcera ten gevolge van amoebeninfecties na insertief anaal contact zijn beschreven (Abdolrasouli, ###) is er een scala aan niet-soa-gerelateerde huidziekten die gepaard gaan met ulcera in het ano-genitale gebied Hiertoe behoren aftose, erosieve balanitis, furunculosen, herpes zoster, carcinoom, âfixed drug eruptionâ, morbus Behçet, chronisch inflammatoire darmziekten, erythema exsudativum voor een dermatologische verwijzing voor aanvullende diagnostiek en expertise indien infectieuze oorzaken zijn uitgesloten bij de presentatie van genitale ulcera Soaâs in het algemeen en ulceratieve soaâs in het bijzonder hebben, vanwege de hogere kans op hivtransmissie, een grote impact op de morbiditeit en mortaliteit wereldwijd (<PERSOON>, ###) In een studie uitgevoerd in een Parijse soapolikliniek bleek ##% van de patiënten met een Het epidemiologisch verloop van soaâs die met ulcera gepaard gaan kent een grote dynamiek in <LOCATIE> Zo is thans (###) een syfilisepidemie onder MSM gaande, in tegenstelling tot het midden van de jaren negentig van de vorige eeuw toen syfilis nauwelijks nog voorkwam (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Chancroïd is de laatste decennia niet meer gerapporteerd nadat in de jaren zeventig van de ##e eeuw uitbraken in de Randstad zijn beschreven (Nayyar, ###) Verder zijn er aanwijzingen dat in de westerse wereld het aantal anogenitale herpesinfecties veroorzaakt door Relevante vragen in geval van een genitaal ulcus die genitale herpes aannemelijker kunnen maken zijn of er eerdere episoden van ulcera hebben plaats gevonden en of er sprake is van prodromale verschijnselen (jeuk, tinteling, branderige sensaties op dezelfde locatie en voorafgaand aan het ontstaan van de ulcera) Verder dient (naast de medische voorgeschiedenis) de seksuele voorkeur,.
| 626 | nvog |
huidziekten die gepaard gaan met ulcera in het ano-genitale gebied Hiertoe behoren aftose, erosieve balanitis, furunculosen, herpes zoster, carcinoom, âfixed drug eruptionâ, morbus Behçet, chronisch inflammatoire darmziekten, erythema exsudativum voor een dermatologische verwijzing voor aanvullende diagnostiek en expertise indien infectieuze oorzaken zijn uitgesloten bij de presentatie van genitale ulcera Soaâs in het algemeen en ulceratieve soaâs in het bijzonder hebben, vanwege de hogere kans op hivtransmissie, een grote impact op de morbiditeit en mortaliteit wereldwijd (<PERSOON>, ###) In een studie uitgevoerd in een Parijse soapolikliniek bleek ##% van de patiënten met een Het epidemiologisch verloop van soaâs die met ulcera gepaard gaan kent een grote dynamiek in <LOCATIE> Zo is thans (###) een syfilisepidemie onder MSM gaande, in tegenstelling tot het midden van de jaren negentig van de vorige eeuw toen syfilis nauwelijks nog voorkwam (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Chancroïd is de laatste decennia niet meer gerapporteerd nadat in de jaren zeventig van de ##e eeuw uitbraken in de Randstad zijn beschreven (Nayyar, ###) Verder zijn er aanwijzingen dat in de westerse wereld het aantal anogenitale herpesinfecties veroorzaakt door Relevante vragen in geval van een genitaal ulcus die genitale herpes aannemelijker kunnen maken zijn of er eerdere episoden van ulcera hebben plaats gevonden en of er sprake is van prodromale verschijnselen (jeuk, tinteling, branderige sensaties op dezelfde locatie en voorafgaand aan het ontstaan van de ulcera) Verder dient (naast de medische voorgeschiedenis) de seksuele voorkeur, Een reisanamnese van de afgelopen # maanden is noodzakelijk indien er een vermoeden bestaat voor een importsoa Ziekten die met genitale ulcera gepaard gaan, kennen een grote klinische variabiliteit die elkaar deels overlappen Dit maakt diagnostiek, alleen op basis van de presentatie en zonder aanvullende laboratoriumconfirmatietesten, onbetrouwbaar Nauwkeurige inspectie van het anogenitale gebied en de mond op defecten, erosies en/of rhagaden is noodzakelijk, naast inspectie van de overige huid Vooral dient men bedacht te zijn op roseolen (syfilis stadium #) en schietschijflaesies (erythema In veel gevallen is er bij een ulcus aan de externe genitalia sprake van inguïnale lymfadenitis Als het ulcus zich echter intravaginaal of in de anale regio bevindt, kan inguïnale lymfadenopathie afwezig zijn, omdat de drainerende klieren van deze regionen merendeels in het kleine bekken liggen en niet door middel van uitwendig lichamelijk onderzoek kunnen worden opgemerkt <PERSOON> diagnostiek staat of valt met een schoon ulcus Van belang is dat de wond vrij is van necrotisch materiaal en bloedresten omdat deze het donkerveldonderzoek waardeloos maken en bij NAAT-onderzoek inhibitie veroorzaken Ulcera kan men schoonmaken met droge gazen of gazen gedrenkt in fysiologische zoutoplossing Als de necrotische laag vast aan de ulcusbodem zit, kan men het ulcus enkele uren of overnacht voorweken met behulp van fysiologische zoutgazen die, afgedekt met huishoudfolie, met behulp van pleisters of Tubigrip® kunnen worden gefixeerd Zoals hierboven al vermeld zijn in de Nederlandse situatie syfilis en herpes genitalis de meest voorkomende ulceratieve soa Indien de patiënt echter seksueel contact buiten Europa heeft gehad, zijn ook de overige.
| 607 | nvog |
indien er een vermoeden bestaat voor een importsoa Ziekten die met genitale ulcera gepaard gaan, kennen een grote klinische variabiliteit die elkaar deels overlappen Dit maakt diagnostiek, alleen op basis van de presentatie en zonder aanvullende laboratoriumconfirmatietesten, onbetrouwbaar Nauwkeurige inspectie van het anogenitale gebied en de mond op defecten, erosies en/of rhagaden is noodzakelijk, naast inspectie van de overige huid Vooral dient men bedacht te zijn op roseolen (syfilis stadium #) en schietschijflaesies (erythema In veel gevallen is er bij een ulcus aan de externe genitalia sprake van inguïnale lymfadenitis Als het ulcus zich echter intravaginaal of in de anale regio bevindt, kan inguïnale lymfadenopathie afwezig zijn, omdat de drainerende klieren van deze regionen merendeels in het kleine bekken liggen en niet door middel van uitwendig lichamelijk onderzoek kunnen worden opgemerkt <PERSOON> diagnostiek staat of valt met een schoon ulcus Van belang is dat de wond vrij is van necrotisch materiaal en bloedresten omdat deze het donkerveldonderzoek waardeloos maken en bij NAAT-onderzoek inhibitie veroorzaken Ulcera kan men schoonmaken met droge gazen of gazen gedrenkt in fysiologische zoutoplossing Als de necrotische laag vast aan de ulcusbodem zit, kan men het ulcus enkele uren of overnacht voorweken met behulp van fysiologische zoutgazen die, afgedekt met huishoudfolie, met behulp van pleisters of Tubigrip® kunnen worden gefixeerd Zoals hierboven al vermeld zijn in de Nederlandse situatie syfilis en herpes genitalis de meest voorkomende ulceratieve soa Indien de patiënt echter seksueel contact buiten Europa heeft gehad, zijn ook de overige Hiermee kan bij een positieve bevinding de patiënt al tijdens het eerste consult worden behandeld Vanuit het oogpunt van de publieke gezondheid is donkerveldmicroscopie daarmee een welkom gereedschap omdat hiermee de verdere transmissie op de meest korte termijn is te voorkomen Het giemsapreparaat (tzancktest) voor de sneldiagnostiek van genitale herpes is obsoleet vanwege de lage sensitiviteit (Patel, ###) NAAT-testen op een ulcusuitstrijk zijn inmiddels de standaard voor herpesdiagnostiek Directe HSV-detectie met behulp van fluorescentie gelabelde antistoffen (immunofluorescentie) of een enzym immuno assay (EIA) is niet specifiek voor het HSV-type Bovendien is, vanwege de matige sensitiviteit, confirmatie met behulp van NAAT noodzakelijk In de laatste jaren is er grote vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van NAAT voor een aantal infectieuze verwekkers die genitale ulcera kunnen veroorzaken zoals herpessimplexvirus-# en -#, T pallidum, H ducreyi en Ct biovar <PERSOON>, ###) Bij elk genitaal ulcus dient syfilis te worden uitgesloten met behulp van serologische diagnostiek*, ook indien NAAT op T pallidum plaatsvindt Standaard vindt eerst screenend onderzoek op treponemale antistoffen (TPPA, FTA of EIA) plaats Bij een positieve bevinding wordt de uitslag geconfirmeerd met een non-treponemale antistoftest (RPR of VDRL) Indien de eerste serologische bepaling negatief is, wordt de test na #, # en ## weken herhaald, gerekend vanaf het moment van ontstaan van het ulcus, * De werkgroep kon over de aanbeveling met betrekking tot syfilisdiagnostiek bij ulcera geen volledige consensus bereiken.
| 573 | nvog |
Hiermee kan bij een positieve bevinding de patiënt al tijdens het eerste consult worden behandeld Vanuit het oogpunt van de publieke gezondheid is donkerveldmicroscopie daarmee een welkom gereedschap omdat hiermee de verdere transmissie op de meest korte termijn is te voorkomen Het giemsapreparaat (tzancktest) voor de sneldiagnostiek van genitale herpes is obsoleet vanwege de lage sensitiviteit (Patel, ###) NAAT-testen op een ulcusuitstrijk zijn inmiddels de standaard voor herpesdiagnostiek Directe HSV-detectie met behulp van fluorescentie gelabelde antistoffen (immunofluorescentie) of een enzym immuno assay (EIA) is niet specifiek voor het HSV-type Bovendien is, vanwege de matige sensitiviteit, confirmatie met behulp van NAAT noodzakelijk In de laatste jaren is er grote vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van NAAT voor een aantal infectieuze verwekkers die genitale ulcera kunnen veroorzaken zoals herpessimplexvirus-# en -#, T pallidum, H ducreyi en Ct biovar <PERSOON>, ###) Bij elk genitaal ulcus dient syfilis te worden uitgesloten met behulp van serologische diagnostiek*, ook indien NAAT op T pallidum plaatsvindt Standaard vindt eerst screenend onderzoek op treponemale antistoffen (TPPA, FTA of EIA) plaats Bij een positieve bevinding wordt de uitslag geconfirmeerd met een non-treponemale antistoftest (RPR of VDRL) Indien de eerste serologische bepaling negatief is, wordt de test na #, # en ## weken herhaald, gerekend vanaf het moment van ontstaan van het ulcus, * De werkgroep kon over de aanbeveling met betrekking tot syfilisdiagnostiek bij ulcera geen volledige consensus bereiken huisartsenpraktijken ten opzichte van die bij soapoliklinieken Een huisarts kan op basis van de seksuele anamnese overwegen af te zien van syfilisdiagnostiek De klinische presentatie van ulcera kan niet de reden zijn er vanaf te zien, omdat deze atypisch (bijvoorbeeld herpetiform) kan zijn en Elk genitaal ulcus met de verdenking van een soa rechtvaardigt een hiv-test waarbij een vierde generatie ELISA-test geadviseerd wordt Vanwege de mogelijke âwindow phaseâ en een verlate seroconversie geldt ook hier het advies bij een eerste negatieve uitslag de hiv-test te herhalen na ## weken, gerekend vanaf het moment van ontstaan van het ulcus, of eerder indien klachten bij acute <PERSOON> klinisch beleid bij genitale ulcera en inguïnale lymfadenitis Bij de aanwezigheid van fluctuerende lymfeklierzwellingen kan de inhoud in een injectiespuit worden geaspireerd via een dikke holle naald De zodoende verkregen pus moet wat betreft soadiagnostiek worden onderzocht op Ct (NAAT) en <PERSOON> (NAAT, kweek) De sensitiviteit is echter vaak teleurstellend (ook bij NAAT) vanwege het in grote mate aanwezige necrotisch materiaal en de proteolytische enzymen die de polymerase enzymen gebruikt voor NAAT, kunnen remmen (<PERSOON>, ###) Een verwijzing naar een soa ter zake deskundig dermatoloog is aan te bevelen indien er een verdenking bestaat op importsoa, LGV of een mogelijke dermatologische (niet infectieuze) oorzaak Zie voor de behandeling van syfilis, lymphogranuloma venereum en herpetische ulcera de hoofdstukken B#, B# en <PERSOON> behandeling van donovanosis wordt verwezen naar de publicatie van <PERSOON> uit ### en voor de behandeling van chancroïd naar die van Lautenschlager uit ###.
| 603 | nvog |
Een huisarts kan op basis van de seksuele anamnese overwegen af te zien van syfilisdiagnostiek De klinische presentatie van ulcera kan niet de reden zijn er vanaf te zien, omdat deze atypisch (bijvoorbeeld herpetiform) kan zijn en Elk genitaal ulcus met de verdenking van een soa rechtvaardigt een hiv-test waarbij een vierde generatie ELISA-test geadviseerd wordt Vanwege de mogelijke âwindow phaseâ en een verlate seroconversie geldt ook hier het advies bij een eerste negatieve uitslag de hiv-test te herhalen na ## weken, gerekend vanaf het moment van ontstaan van het ulcus, of eerder indien klachten bij acute <PERSOON> klinisch beleid bij genitale ulcera en inguïnale lymfadenitis Bij de aanwezigheid van fluctuerende lymfeklierzwellingen kan de inhoud in een injectiespuit worden geaspireerd via een dikke holle naald De zodoende verkregen pus moet wat betreft soadiagnostiek worden onderzocht op Ct (NAAT) en <PERSOON> (NAAT, kweek) De sensitiviteit is echter vaak teleurstellend (ook bij NAAT) vanwege het in grote mate aanwezige necrotisch materiaal en de proteolytische enzymen die de polymerase enzymen gebruikt voor NAAT, kunnen remmen (<PERSOON>, ###) Een verwijzing naar een soa ter zake deskundig dermatoloog is aan te bevelen indien er een verdenking bestaat op importsoa, LGV of een mogelijke dermatologische (niet infectieuze) oorzaak Zie voor de behandeling van syfilis, lymphogranuloma venereum en herpetische ulcera de hoofdstukken B#, B# en <PERSOON> behandeling van donovanosis wordt verwezen naar de publicatie van <PERSOON> uit ### en voor de behandeling van chancroïd naar die van Lautenschlager uit ### De meeste antibiotica beïnvloeden de diagnostiek van soa negatief Zo kan door de voortijdige behandeling van een vroeg incuberende syfilisinfectie de serologie negatief blijven (syphilis décapitée) Daarom is bij elk genitaal ulcus gerichte diagnostiek geïndiceerd alvorens antibiotische <PERSOON> A, Hart <PERSOON> MA Sexually transmitted penile amoebiasis in Iran a case series Sex <PERSOON> PG, Van <PERSOON> JM, van Doornum GJ Diagnosing genital ulcer disease in a clinic for sexually transmitted diseases in <PERSOON-##> In <PERSOON-##> RA Substantiële toename van gonorroe en syfilis onder bezoekers van de Amsterdamse SOA-polikliniek <PERSOON-##> HS, Coutinho RA, Bruisten SM Clinical value of Treponema pallidum real-time PCR for diagnosis of syphilis <PERSOON-##> JB, de <PERSOON-##> of genital ulcer disease a prospective study of ### cases seen in an STD clinic in <PERSOON-##> Sex Transm Dis ###; ## ###-###.
| 520 | nvog |
De meeste antibiotica beïnvloeden de diagnostiek van soa negatief Zo kan door de voortijdige behandeling van een vroeg incuberende syfilisinfectie de serologie negatief blijven (syphilis décapitée) Daarom is bij elk genitaal ulcus gerichte diagnostiek geïndiceerd alvorens antibiotische <PERSOON> A, Hart <PERSOON> MA Sexually transmitted penile amoebiasis in Iran a case series Sex <PERSOON> PG, Van <PERSOON> JM, van Doornum GJ Diagnosing genital ulcer disease in a clinic for sexually transmitted diseases in <PERSOON> In <PERSOON> RA Substantiële toename van gonorroe en syfilis onder bezoekers van de Amsterdamse SOA-polikliniek <PERSOON> HS, Coutinho RA, Bruisten SM Clinical value of Treponema pallidum real-time PCR for diagnosis of syphilis <PERSOON> JB, de <PERSOON> of genital ulcer disease a prospective study of ### cases seen in an STD clinic in <PERSOON-##> Sex Transm Dis ###; ## ##<DATUM> Specific and sensitive diagnosis of syphilis using a real-time PCR for Treponema pallidum <PERSOON-##> guideline for the <PERSOON-##> N, <PERSOON-##> TP Detection and discrimination of herpes simplex viruses, Haemophilus ducreyi, Treponema pallidum, and Calymmatobacterium (Klebsiella) granulomatis from genital ulcers Clin Infect Dis ###; ## ###-### Erratum in <PERSOON-##> HJ Lymphogranuloma venereum diagnostics from culture to real-time quadriplex polymerase chain reaction Sex Transm Infect ###; ## Nayyar KC, Stolz E, <PERSOON-##> MF Rising incidence of chancroid in <LOCATIE> epidemiological, clinical, diagnostic, and therapeutic aspects <PERSOON-##> guideline on donovanosis <PERSOON-##> guideline for the management of genital herpes, ### <PERSOON-##> RR, Shepherd ME, <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> etiology of genital ulcer disease by multiplex polymerase chain reaction and relationship to HIV infection among patients attending sexually.
| 430 | nvog |
Specific and sensitive diagnosis of syphilis using a real-time PCR for Treponema pallidum <PERSOON> guideline for the <PERSOON> N, <PERSOON> TP Detection and discrimination of herpes simplex viruses, Haemophilus ducreyi, Treponema pallidum, and Calymmatobacterium (Klebsiella) granulomatis from genital ulcers Clin Infect Dis ###; ## ###-### Erratum in <PERSOON> HJ Lymphogranuloma venereum diagnostics from culture to real-time quadriplex polymerase chain reaction Sex Transm Infect ###; ## Nayyar KC, Stolz E, <PERSOON> MF Rising incidence of chancroid in <LOCATIE> epidemiological, clinical, diagnostic, and therapeutic aspects <PERSOON> guideline on donovanosis <PERSOON> guideline for the management of genital herpes, ### <PERSOON> RR, Shepherd ME, <PERSOON> A, <PERSOON-##> etiology of genital ulcer disease by multiplex polymerase chain reaction and relationship to HIV infection among patients attending sexually Sex Transm Dis ###; ## ##-## <PERSOON-##> MS Sexual transmission of <PERSOON-##> J Med ###; ### ###-### Review Erratum in <PERSOON-##> J Med ###; ### ### Ryder N, <PERSOON-##> AM, Grulich AE, <PERSOON-##> role of herpes simplex virus type # in first-episode anogenital herpes in heterosexual women and younger men who have sex with <PERSOON-##> RH, Sewankambo NK, Wabwire-Mangen F, <PERSOON-##> MZ, <PERSOON-##> MJ Human immunodeficiency virus acquisition associated with genital ulcer disease and herpes simplex virus type # infection a nested case-control study in <PERSOON-##> Dis ###; ### ###-### Chlamydia trachomatis is een obligaat intracellulaire bacterie die elk jaar wereldwijd meer dan ### miljoen mensen besmet tijdens seksuele overdracht Overdracht van Ct vindt meestal plaats door direct slijmvliescontact tussen # individuen tijdens de geslachtsgemeenschap (vaginaal, anaal), tijdens orale seks, of bij de geboorte via een geïnfecteerde baarmoederhals De meerderheid van de mensen met Ct-infecties zijn zich niet bewust van de besmetting, want urogenitale infecties verlopen vaak asymptomatisch Jonge leeftijd (meestal onder de <LEEFTIJD> jaar), eerdere Ct-infectie, gebrek aan consistent condoomgebruik en nieuwe of meerdere partners per jaar zijn de belangrijkste risicofactoren voor het Urogenitale Ct-infecties kunnen leiden tot ernstige complicaties bij vrouwen, zoals pelvic inflammatory disease (PID).
| 547 | nvog |
## ##-## <PERSOON> MS Sexual transmission of <PERSOON> J Med ###; ### ###-### Review Erratum in <PERSOON> J Med ###; ### ### Ryder N, <PERSOON> AM, Grulich AE, <PERSOON> role of herpes simplex virus type # in first-episode anogenital herpes in heterosexual women and younger men who have sex with <PERSOON> RH, Sewankambo NK, Wabwire-Mangen F, <PERSOON> MZ, <PERSOON> MJ Human immunodeficiency virus acquisition associated with genital ulcer disease and herpes simplex virus type # infection a nested case-control study in <PERSOON> Dis ###; ### ###-### Chlamydia trachomatis is een obligaat intracellulaire bacterie die elk jaar wereldwijd meer dan ### miljoen mensen besmet tijdens seksuele overdracht Overdracht van Ct vindt meestal plaats door direct slijmvliescontact tussen # individuen tijdens de geslachtsgemeenschap (vaginaal, anaal), tijdens orale seks, of bij de geboorte via een geïnfecteerde baarmoederhals De meerderheid van de mensen met Ct-infecties zijn zich niet bewust van de besmetting, want urogenitale infecties verlopen vaak asymptomatisch Jonge leeftijd (meestal onder de <LEEFTIJD> jaar), eerdere Ct-infectie, gebrek aan consistent condoomgebruik en nieuwe of meerdere partners per jaar zijn de belangrijkste risicofactoren voor het Urogenitale Ct-infecties kunnen leiden tot ernstige complicaties bij vrouwen, zoals pelvic inflammatory disease (PID) chronische bekkenpijn, en kunnen gevolgen hebben voor de zwangerschap en de pasgeborene Urogenitale Ct-infecties resulteren niet in een langdurige immuniteit Anogenitale infectie wordt ook veroorzaakt door Ct-serotypen D-K, maar tevens door serotypen L#, L#/L#a, L#b, L#c en L# die het Ct is een gramnegatieve bacterie met een grootte van #,# micrometer die obligaat intracellulair leeft en zich vermenigvuldigt Ct-organismen zijn niet waarneembaar met een lichtmicroscoop maar wel de Ct-typen worden op grond van de klinische verschijnselen die zij veroorzaken onderscheiden in zogenoemde biovars, te weten trachoom, anogenitale Ct-infectie en lymphogranuloma venereum (LGV) Binnen deze biovars zijn serologisch nog verschillende typen te onderscheiden (serovars of serotypen) Ct-serotypen A, B/Ba en C veroorzaken vaak trachoom, een oogontsteking die tot blindheid leidt en met name endemisch tropisch voorkomt Ct-serotype D tot en met K veroorzaken anogenitale Ct-infecties Ct-serotypen L#, L# en L# veroorzaken LGV, wat een veelal heftiger beloop Serotypen D-K en L kunnen ook infecties van het rectum geven, maar tot nu toe geven alleen de L-serotypen aanleiding tot een ernstige proctocolitis Dit verschil in klachtenpresentatie wordt veroorzaakt doordat serotypen D-K alleen slijmvliesepitheel infecteren, terwijl L-typen de dieper gelegen lagen (submucosa) infecteren met als gevolg versleping van infectie en heftiger immunologische reacties met forse zwelling van de lymfeklieren (<PERSOON-##>, ###) In het algemeen zijn serotypen D tot en met L# seksueel overdraagbaar (horizontaal) Serotypen D tot en met K kunnen van moeder op kind tijdens een vaginale bevalling of sectio caesarea worden overgedragen (verticaal) met als mogelijk gevolg neonatale oog- of luchtweginfecties.
| 634 | nvog |
en de pasgeborene Urogenitale Ct-infecties resulteren niet in een langdurige immuniteit Anogenitale infectie wordt ook veroorzaakt door Ct-serotypen D-K, maar tevens door serotypen L#, L#/L#a, L#b, L#c en L# die het Ct is een gramnegatieve bacterie met een grootte van #,# micrometer die obligaat intracellulair leeft en zich vermenigvuldigt Ct-organismen zijn niet waarneembaar met een lichtmicroscoop maar wel de Ct-typen worden op grond van de klinische verschijnselen die zij veroorzaken onderscheiden in zogenoemde biovars, te weten trachoom, anogenitale Ct-infectie en lymphogranuloma venereum (LGV) Binnen deze biovars zijn serologisch nog verschillende typen te onderscheiden (serovars of serotypen) Ct-serotypen A, B/Ba en C veroorzaken vaak trachoom, een oogontsteking die tot blindheid leidt en met name endemisch tropisch voorkomt Ct-serotype D tot en met K veroorzaken anogenitale Ct-infecties Ct-serotypen L#, L# en L# veroorzaken LGV, wat een veelal heftiger beloop Serotypen D-K en L kunnen ook infecties van het rectum geven, maar tot nu toe geven alleen de L-serotypen aanleiding tot een ernstige proctocolitis Dit verschil in klachtenpresentatie wordt veroorzaakt doordat serotypen D-K alleen slijmvliesepitheel infecteren, terwijl L-typen de dieper gelegen lagen (submucosa) infecteren met als gevolg versleping van infectie en heftiger immunologische reacties met forse zwelling van de lymfeklieren (<PERSOON>, ###) In het algemeen zijn serotypen D tot en met L# seksueel overdraagbaar (horizontaal) Serotypen D tot en met K kunnen van moeder op kind tijdens een vaginale bevalling of sectio caesarea worden overgedragen (verticaal) met als mogelijk gevolg neonatale oog- of luchtweginfecties plaveiselepitheel naar cilindrisch epitheel van de cervix, urethra en rectum Soms vindt verspreiding plaats naar endometrium, salpinx, epididymis of colon De bacterie vermenigvuldigt zich in de gastheercel, waarna deze via cytolyse en exocytose nieuwgevormde bacteriën uitstoot die weer Vanwege het veelal asymptomatische beloop van anogenitale Ct-infecties (vooral bij vrouwen) is het moeilijk een incubatieperiode vast te stellen Bij klachten is de incubatieperiode # tot # weken De Tot ##% van de urogenitale Ct-infecties verloopt zonder klachten (Peipert, ###) Slechts een klein deel van de vrouwen bij wie Ct uit de cervix en/of urethra is geïsoleerd, heeft klachten zoals pijnlijke of branderige mictie, veranderde afscheiding (waterige fluor), bloedverlies tussen de menstruaties in, pijn of bloedverlies bij seksueel contact en pijn in de onderbuik (verdenking PID) (Holmes, ###) Ct-infecties bij de vrouw kunnen opstijgen en complicaties veroorzaken zoals endometritis, salpingitis, perihepatitis (syndroom van Fitz-Hugh-<PERSOON>) en een tubo-ovarieel abces Een combinatie van deze klachten is bekend onder de verzamelnaam pelvic inflammatory disease (PID) en wordt vaak gekenmerkt door een geprikkelde buik, koorts en algehele malaise (zie hoofdstuk <PERSOON> een studie uit ### werd een percentage van ##,#% (##% CI #,#-##,#) geschat voor het aantal Ct-infecties dat zich ontwikkelt tot PID Bij vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar leidden ### Ct-infecties tot ongeveer ### episoden van PID en ## episoden van salpingitis, # ectopische zwangerschappen en #,# vrouwen met tubal factor infertility (TFI) op de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar (<PERSOON>-uteriene.
| 657 | nvog |
van de cervix, urethra en rectum Soms vindt verspreiding plaats naar endometrium, salpinx, epididymis of colon De bacterie vermenigvuldigt zich in de gastheercel, waarna deze via cytolyse en exocytose nieuwgevormde bacteriën uitstoot die weer Vanwege het veelal asymptomatische beloop van anogenitale Ct-infecties (vooral bij vrouwen) is het moeilijk een incubatieperiode vast te stellen Bij klachten is de incubatieperiode # tot # weken De Tot ##% van de urogenitale Ct-infecties verloopt zonder klachten (Peipert, ###) Slechts een klein deel van de vrouwen bij wie Ct uit de cervix en/of urethra is geïsoleerd, heeft klachten zoals pijnlijke of branderige mictie, veranderde afscheiding (waterige fluor), bloedverlies tussen de menstruaties in, pijn of bloedverlies bij seksueel contact en pijn in de onderbuik (verdenking PID) (Holmes, ###) Ct-infecties bij de vrouw kunnen opstijgen en complicaties veroorzaken zoals endometritis, salpingitis, perihepatitis (syndroom van Fitz-Hugh-<PERSOON>) en een tubo-ovarieel abces Een combinatie van deze klachten is bekend onder de verzamelnaam pelvic inflammatory disease (PID) en wordt vaak gekenmerkt door een geprikkelde buik, koorts en algehele malaise (zie hoofdstuk <PERSOON> een studie uit ### werd een percentage van ##,#% (##% CI #,#-##,#) geschat voor het aantal Ct-infecties dat zich ontwikkelt tot PID Bij vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar leidden ### Ct-infecties tot ongeveer ### episoden van PID en ## episoden van salpingitis, # ectopische zwangerschappen en #,# vrouwen met tubal factor infertility (TFI) op de leeftijd van <LEEFTIJD> jaar (<PERSOON>-uteriene klachten optreden en directe levensbedreiging bestaat die (vaak) chirurgisch moet worden behandeld Uiteindelijk kan opstijgende Ct-infectie verder uitbreiden naar het buikvlies (peritonitis) en andere organen Onbehandelde urogenitale Ct-infectie tijdens de zwangerschap kan een verhoogd risico geven op voortijdige weeën, vroegtijdig gebroken vliezen, vroeggeboorte en een laag geboortegewicht (Baud, ###; Rours, ###; Andrews, ###) Tevens bestaat bij vrouwen na de bevalling een verhoogd Mannen met een urogenitale Ct-infectie hebben vaker klachten dan vrouwen, maar ook bij mannen verloopt ongeveer ##% van de Ct-infecties asymptomatisch (Holmes, ###; Kent, ###) De prevalentie van asymptomatische Ct-patiënten varieert van <DATUM> bij mannen in huisartsenpraktijken tot ##% in soaklinieken Klachten bij mannen zijn een branderige mictie, vooral âs ochtends waterige tot pusachtige afscheiding en soms pijn in de balzak (epididymitis) Opstijgende Ct-infectie bij mannen kan bij <DATUM> leiden tot chronische prostatitis en/of epididymitis (Stamm, ###) Het risico op infertiliteit bij mannen is controversieel, hoewel tijdelijk verminderde spermakwaliteit is Rectale Ct-infecties komen vaak voor, de betekenis hiervan is onduidelijk Veelal verlopen de anale infecties asymptomatisch, hoewel anale infecties ook anorectaal ongemak veroorzaken en kunnen leiden tot proctocolitis In (urogenitale) screeningsprotocollen voor vrouwen wordt standaard niet rectaal getest, omdat de klinische relevantie van een rectale Ct-PCR onduidelijk is Momenteel vindt in <LOCATIE> een grootschalige studie hierover plaats (Dukers, ###) Wanneer een rectale Ct-PCR naast een urogenitale infectie voorkomt en behandeld wordt met eenmalig azitromycine, is er een gevaar van onderbehandeling en kunnen deze infecties bijdragen aan transmissie van <PERSOON>, Bij mannen die seks hebben met mannen (MSM) variëren de prevalentiecijfers van rectale Ct-infecties.
| 698 | nvog |
behandeld Uiteindelijk kan opstijgende Ct-infectie verder uitbreiden naar het buikvlies (peritonitis) en andere organen Onbehandelde urogenitale Ct-infectie tijdens de zwangerschap kan een verhoogd risico geven op voortijdige weeën, vroegtijdig gebroken vliezen, vroeggeboorte en een laag geboortegewicht (Baud, ###; Rours, ###; Andrews, ###) Tevens bestaat bij vrouwen na de bevalling een verhoogd Mannen met een urogenitale Ct-infectie hebben vaker klachten dan vrouwen, maar ook bij mannen verloopt ongeveer ##% van de Ct-infecties asymptomatisch (Holmes, ###; Kent, ###) De prevalentie van asymptomatische Ct-patiënten varieert van <DATUM> bij mannen in huisartsenpraktijken tot ##% in soaklinieken Klachten bij mannen zijn een branderige mictie, vooral âs ochtends waterige tot pusachtige afscheiding en soms pijn in de balzak (epididymitis) Opstijgende Ct-infectie bij mannen kan bij <DATUM> leiden tot chronische prostatitis en/of epididymitis (Stamm, ###) Het risico op infertiliteit bij mannen is controversieel, hoewel tijdelijk verminderde spermakwaliteit is Rectale Ct-infecties komen vaak voor, de betekenis hiervan is onduidelijk Veelal verlopen de anale infecties asymptomatisch, hoewel anale infecties ook anorectaal ongemak veroorzaken en kunnen leiden tot proctocolitis In (urogenitale) screeningsprotocollen voor vrouwen wordt standaard niet rectaal getest, omdat de klinische relevantie van een rectale Ct-PCR onduidelijk is Momenteel vindt in <LOCATIE> een grootschalige studie hierover plaats (Dukers, ###) Wanneer een rectale Ct-PCR naast een urogenitale infectie voorkomt en behandeld wordt met eenmalig azitromycine, is er een gevaar van onderbehandeling en kunnen deze infecties bijdragen aan transmissie van <PERSOON>, Bij mannen die seks hebben met mannen (MSM) variëren de prevalentiecijfers van rectale Ct-infecties In deze groep komen rectale infecties vaak solitair voor Van de Ct-positieve MSM werd in ##,#% alleen een rectale Ct-infectie gezien Onder MSM werd vaker alleen een rectale Ct-infectie gevonden bij sekswerkers (OR #,#; CI #,<DATUM> #), mannen die alleen seks hebben met mannen (OR #,#; CI #,<DATUM> #) en bij het ontbreken van urogenitale symptomen (<PERSOON>, ###) Bij MSM hoort anale diagnostiek tot het standaardonderzoek Testen en behandelen vindt plaats ter preventie van transmissie Ook de kans op hiv-overdracht wordt vergroot indien gelijktijdig een andere soa aanwezig is Ook dat is een reden voor behandeling van anale Bij vrouwen is een prevalentie van #,#-##,#% (gemiddeld #,#%) gemeld voor rectale Ct-infecties (<PERSOON>, ###) In <LOCATIE> werd een prevalentie van #,#% gevonden (<PERSOON>, ###) Anale positieve Ct-PCRâs bij vrouwen werden vaak simultaan naast een urogenitale infectie gezien en er was geen relatie met het al dan niet hebben van anale seks In ##,#% van de Ct-positieve vrouwen werd alleen een rectale Ct-PCR gevonden Bij vrouwen zijn oudere leeftijd (OR #,#; CI #,<DATUM> #) en een niet-westerse nationaliteit (OR #,#; CI #,#-#,#) geassocieerd met het hebben van een solitaire rectale Ct-infectie (<PERSOON>, ###) De werkgroep adviseert bij vrouwen het gangbare beleid te volgen en, totdat de resultaten en implicaties van de FemCure studie bekend zijn, vooralsnog niet routinematig Faryngeale Ct-infecties zijn meestal asymptomatisch, maar milde keelpijn kan voorkomen Het aantal.
| 713 | nvog |
In deze groep komen rectale infecties vaak solitair voor Van de Ct-positieve MSM werd in ##,#% alleen een rectale Ct-infectie gezien Onder MSM werd vaker alleen een rectale Ct-infectie gevonden bij sekswerkers (OR #,#; CI #,<DATUM> #), mannen die alleen seks hebben met mannen (OR #,#; CI #,<DATUM> #) en bij het ontbreken van urogenitale symptomen (<PERSOON>, ###) Bij MSM hoort anale diagnostiek tot het standaardonderzoek Testen en behandelen vindt plaats ter preventie van transmissie Ook de kans op hiv-overdracht wordt vergroot indien gelijktijdig een andere soa aanwezig is Ook dat is een reden voor behandeling van anale Bij vrouwen is een prevalentie van #,#-##,#% (gemiddeld #,#%) gemeld voor rectale Ct-infecties (<PERSOON>, ###) In <LOCATIE> werd een prevalentie van #,#% gevonden (<PERSOON>, ###) Anale positieve Ct-PCRâs bij vrouwen werden vaak simultaan naast een urogenitale infectie gezien en er was geen relatie met het al dan niet hebben van anale seks In ##,#% van de Ct-positieve vrouwen werd alleen een rectale Ct-PCR gevonden Bij vrouwen zijn oudere leeftijd (OR #,#; CI #,<DATUM> #) en een niet-westerse nationaliteit (OR #,#; CI #,#-#,#) geassocieerd met het hebben van een solitaire rectale Ct-infectie (<PERSOON>, ###) De werkgroep adviseert bij vrouwen het gangbare beleid te volgen en, totdat de resultaten en implicaties van de FemCure studie bekend zijn, vooralsnog niet routinematig Faryngeale Ct-infecties zijn meestal asymptomatisch, maar milde keelpijn kan voorkomen Het aantal Gezien het gebrek aan bewijs wordt het verrichten van diagnostiek (ook bij hoogrisicogroepen) van In een multicenterstudie in Engeland werd de prevalentie van LGV onder MSM onderzocht Van de ### MSM met een positieve Ct-infectie hadden ## (#%) LGV-biovars; ## van de ## (##%) waren In het inoculatiestadium ontstaat ter hoogte van de porte dâentrée een wondje dat weinig opvalt en slechts enkele dagen aanwezig is, waardoor het vaak gemist wordt In het locoregionale stadium ontstaat een soms heftig verlopende ontsteking van het slijmvlies en lymfadenopathie Ontstoken lymfeklieren kunnen ruptureren met als gevolg chronische fistels In het late stadium fibroseert geïnfecteerd weefsel ten gevolge van langdurig onbehandelde LGV- en/of Ct-infectie met als gevolg irreversibele complicaties zoals stricturen betreffende presentaties zoals urethritis en darmpassagestoornis Daarnaast kan ten gevolge van lymfevatdestructie irreversibel lymfoedeem van Anorectale LGV is een infectie van het proctum die anale afscheiding, pijn, jeuk, krampen, rectaal bloedverlies en obstipatie veroorzaakt; veelal zonder lymfadenopathie in de liezen Hoger gelegen infecties (proctocolitis) veroorzaken diarree en systemische klachten zoals koorts, gewichtsverlies en Inguïnale LGV is een infectie van de uitwendige genitaliën met pijnlijk abcederende lymfeklierzwellingen (buboâs) met of zonder afwijkingen van de porte dâentrée of urethritis Onbehandelde inguïnale LGV kan leiden tot chronische ontsteking met fistelvorming en lokale Faryngeale LGV, met slijmvliesafwijkingen en cervicale lymfadenopathie, is zeldzaam Vanwege de overeenkomsten tussen LGV en ontstekingsziekten van de darmen (IBD), hoort LGV in de differentiaaldiagnose bij proctitis of IBD, vooral onder hiv-positieve mannen (<PERSOON> de geboorte kan onbehandelde Ct-infectie overgedragen worden van moeder naar kind,.
| 688 | nvog |
bij hoogrisicogroepen) van In een multicenterstudie in Engeland werd de prevalentie van LGV onder MSM onderzocht Van de ### MSM met een positieve Ct-infectie hadden ## (#%) LGV-biovars; ## van de ## (##%) waren In het inoculatiestadium ontstaat ter hoogte van de porte dâentrée een wondje dat weinig opvalt en slechts enkele dagen aanwezig is, waardoor het vaak gemist wordt In het locoregionale stadium ontstaat een soms heftig verlopende ontsteking van het slijmvlies en lymfadenopathie Ontstoken lymfeklieren kunnen ruptureren met als gevolg chronische fistels In het late stadium fibroseert geïnfecteerd weefsel ten gevolge van langdurig onbehandelde LGV- en/of Ct-infectie met als gevolg irreversibele complicaties zoals stricturen betreffende presentaties zoals urethritis en darmpassagestoornis Daarnaast kan ten gevolge van lymfevatdestructie irreversibel lymfoedeem van Anorectale LGV is een infectie van het proctum die anale afscheiding, pijn, jeuk, krampen, rectaal bloedverlies en obstipatie veroorzaakt; veelal zonder lymfadenopathie in de liezen Hoger gelegen infecties (proctocolitis) veroorzaken diarree en systemische klachten zoals koorts, gewichtsverlies en Inguïnale LGV is een infectie van de uitwendige genitaliën met pijnlijk abcederende lymfeklierzwellingen (buboâs) met of zonder afwijkingen van de porte dâentrée of urethritis Onbehandelde inguïnale LGV kan leiden tot chronische ontsteking met fistelvorming en lokale Faryngeale LGV, met slijmvliesafwijkingen en cervicale lymfadenopathie, is zeldzaam Vanwege de overeenkomsten tussen LGV en ontstekingsziekten van de darmen (IBD), hoort LGV in de differentiaaldiagnose bij proctitis of IBD, vooral onder hiv-positieve mannen (<PERSOON> de geboorte kan onbehandelde Ct-infectie overgedragen worden van moeder naar kind, ###; <PERSOON>, ###) Het risico voor overdracht naar pasgeborenen is ##-##% Pasgeborenen die aan Ct zijn blootgesteld hebben een risico van ##-##% op neonatale conjunctivitis Meestal ontstaan tussen het eind van de eerste levensweek en de derde maand tranende ogen, afscheiding, roodheid en/of zwelling van een of beide ogen (Rours, ###) De meeste infecties verdwijnen spontaan en genezen zonder ernstige complicaties, maar een onbehandelde ooginfectie kan jaren subklinisch persisteren De conjunctiva kan een porte dâentrée zijn voor bovenste- en ondersteluchtweginfectie via een Minstens ##% van de pasgeborenen met Ct-conjunctivitis heeft gelijktijdig een nasofaryngeale infectie Nasofaryngeale infectie en pneumonie (#-##%) kunnen echter ook als gevolg van directe kolonisatie tijdens de geboorte ontstaan; al dan niet met conjunctivitis Meestal blijft nasofaryngeale infectie asymptomatisch, maar deze kan ook sporadisch symptomatisch voorkomen tussen de eerste levensweek en de derde maand of als onderdeel van de prodromale fase bij een pneumonie Hoewel de meeste nasofaryngeale Ct-infecties spontaan verdwijnen, kan asymptomatische infectie meer dan Ct-pneumonie begint meestal tussen <DATUM> weken na de geboorte bij een niet ernstig zieke pasgeborene zonder koorts met iets versnelde ademhaling en een karakteristieke droge hoest die in aanvallen komt Klachten kunnen wisselend toe- en afnemen tijdens het ziektebeloop en zonder behandeling kan het weken tot maanden duren voordat een infectie spontaan verdwijnt Bij toename van klachten kan ziekenhuisopname nodig zijn Gelijktijdige otitis media is beschreven bij Ct-pneumonie Bij prematuren is een Ct-pneumonie binnen ## uur na geboorte beschreven (Sollecito,.
| 622 | nvog |
risico voor overdracht naar pasgeborenen is ##-##% Pasgeborenen die aan Ct zijn blootgesteld hebben een risico van ##-##% op neonatale conjunctivitis Meestal ontstaan tussen het eind van de eerste levensweek en de derde maand tranende ogen, afscheiding, roodheid en/of zwelling van een of beide ogen (Rours, ###) De meeste infecties verdwijnen spontaan en genezen zonder ernstige complicaties, maar een onbehandelde ooginfectie kan jaren subklinisch persisteren De conjunctiva kan een porte dâentrée zijn voor bovenste- en ondersteluchtweginfectie via een Minstens ##% van de pasgeborenen met Ct-conjunctivitis heeft gelijktijdig een nasofaryngeale infectie Nasofaryngeale infectie en pneumonie (#-##%) kunnen echter ook als gevolg van directe kolonisatie tijdens de geboorte ontstaan; al dan niet met conjunctivitis Meestal blijft nasofaryngeale infectie asymptomatisch, maar deze kan ook sporadisch symptomatisch voorkomen tussen de eerste levensweek en de derde maand of als onderdeel van de prodromale fase bij een pneumonie Hoewel de meeste nasofaryngeale Ct-infecties spontaan verdwijnen, kan asymptomatische infectie meer dan Ct-pneumonie begint meestal tussen <DATUM> weken na de geboorte bij een niet ernstig zieke pasgeborene zonder koorts met iets versnelde ademhaling en een karakteristieke droge hoest die in aanvallen komt Klachten kunnen wisselend toe- en afnemen tijdens het ziektebeloop en zonder behandeling kan het weken tot maanden duren voordat een infectie spontaan verdwijnt Bij toename van klachten kan ziekenhuisopname nodig zijn Gelijktijdige otitis media is beschreven bij Ct-pneumonie Bij prematuren is een Ct-pneumonie binnen ## uur na geboorte beschreven (Sollecito, transmissie of secundair aan infectie in de luchtwegen Onbehandelde perinatale infecties kunnen enkele jaren persisteren, waardoor urogenitale Ct-infectie soms pas op kinderleeftijd wordt vastgesteld (Persson, ###; De Barbeyrac, ###; Hammerschlag, ###b) Persisterende urogenitale kolonisatie kan evaluatie van seksueel misbruik moeilijk maken en vergt gedegen onderzoek en documentatie (Black, ###; Bechtel, ###, Hammerschlag, ###a; Hammerschlag, ###) (Zie verder Ct-infectie met urogenitale serotypen (D-K) kan ook bij volwassenen conjunctivitis veroorzaken en heeft een incubatieperiode van <DATUM> dagen Bij seksueel actieve volwassen gebeurt dit meestal via auto-inoculatie of via genito-oculair contact In ##% van de gevallen is er sprake van oog-oogverspreiding door middel van een vinger (Van der Haar, ###) Ct-conjunctivitis kan unilaterale of bilaterale roodheid van het oog met een zandkorrelgevoel veroorzaken en na enkele dagen ook mucopurulente afscheiding Onbehandelde conjunctivitis kan chronisch worden en enkele maanden persisteren Tekenen van Ct-conjunctivitis bij volwassenen zijn grote follikels in de onderste fornix en pre-auriculaire lymfadenopathie De follikels zijn met het blote oog waarneembaar, maar beter te zien met behulp van een spleetlamp Bij ##-##% ontstaan # tot # weken na start van de conjunctivitis perifere corneale infiltraten Door het aspecifieke beeld kan het lang duren voordat de juiste diagnose is gesteld en hebben mensen vaak al meerdere behandelingen achter de rug (<PERSOON> met Ct kan in zeldzame gevallen leiden tot een reactief auto-immuungeïnduceerd syndroom bekend onder het acroniem SARA (sexually aquired reactive arthritis) De prevalentie van reactieve artritis wordt geschat op ##-##/### ### infecties, maar reactieve artritis kan ook veroorzaakt worden door pathogene darmbacteriën.
| 651 | nvog |
infecties kunnen enkele jaren persisteren, waardoor urogenitale Ct-infectie soms pas op kinderleeftijd wordt vastgesteld (Persson, ###; De Barbeyrac, ###; Hammerschlag, ###b) Persisterende urogenitale kolonisatie kan evaluatie van seksueel misbruik moeilijk maken en vergt gedegen onderzoek en documentatie (Black, ###; Bechtel, ###, Hammerschlag, ###a; Hammerschlag, ###) (Zie verder Ct-infectie met urogenitale serotypen (D-K) kan ook bij volwassenen conjunctivitis veroorzaken en heeft een incubatieperiode van <DATUM> dagen Bij seksueel actieve volwassen gebeurt dit meestal via auto-inoculatie of via genito-oculair contact In ##% van de gevallen is er sprake van oog-oogverspreiding door middel van een vinger (Van der Haar, ###) Ct-conjunctivitis kan unilaterale of bilaterale roodheid van het oog met een zandkorrelgevoel veroorzaken en na enkele dagen ook mucopurulente afscheiding Onbehandelde conjunctivitis kan chronisch worden en enkele maanden persisteren Tekenen van Ct-conjunctivitis bij volwassenen zijn grote follikels in de onderste fornix en pre-auriculaire lymfadenopathie De follikels zijn met het blote oog waarneembaar, maar beter te zien met behulp van een spleetlamp Bij ##-##% ontstaan # tot # weken na start van de conjunctivitis perifere corneale infiltraten Door het aspecifieke beeld kan het lang duren voordat de juiste diagnose is gesteld en hebben mensen vaak al meerdere behandelingen achter de rug (<PERSOON> met Ct kan in zeldzame gevallen leiden tot een reactief auto-immuungeïnduceerd syndroom bekend onder het acroniem SARA (sexually aquired reactive arthritis) De prevalentie van reactieve artritis wordt geschat op ##-##/### ### infecties, maar reactieve artritis kan ook veroorzaakt worden door pathogene darmbacteriën De pathogenese van SARA is niet geheel opgehelderd, maar lijkt een immuunrespons op urogenitale micro-organismen te zijn Dit veroorzaakt de aanmaak van kruisreagerende autoantistoffen die lichaamseigen structuren herkennen, waardoor steriele ontstekingen ontstaan zoals artritis, conjunctivitis/uveïtis en tenovitis, maar ook huidbeelden zoals keratoderma blennorrhagica en balanitis circinata, afteuze ulcera in de mond en nagelafwijkingen (<PERSOON>, ###) Ook zijn bacteriële fragmenten in het synoviale vocht gevonden (Carter, ###) Het is niet duidelijk of deze een trigger zijn voor een auto-immuunrespons of de directe oorzaak van een ontstekingsproces Ook kan een chlamydia-infectie de oorzaak zijn van een perihepatitis (syndroom van Na de incubatie kan een patiënt een verscheidenheid aan infecties c q klachten hebben, die het gevolg zijn van inflammatie en celdestructie Het verkrijgen van beschermende immuniteit door Ct-infectie blijft onduidelijk Eerdere Ct-infecties resulteren niet in bescherming tegen re-infectie, maar verhogen het risico op complicaties (Hillis, ###), mogelijk door een heftigere immuunrespons (Haggerty, ###) LGV-biovars veroorzaken (in tegenstelling tot Ct-infecties met biovars D-K) een invasieve infectie met uitgebreide immunologische respons en veelal hoge antistofproductie De mens vormt het belangrijkste reservoir voor Ct; ##-##% van de Ct-infecties bij vrouwen verloopt asymptomatisch en )##% (<DATUM> bij mannen Ongeveer ##% van de LGV-infecties verloopt asymptomatisch (<PERSOON>, ###) Deze infecties kunnen zo onopgemerkt een reservoir vormen Besmetting vindt voornamelijk plaats via seksueel contact waarbij slijmvliezen met elkaar in aanraking komen Dit is vooral tijdens onbeschermd seksueel contact, te weten penis-vagina (genitogenitaal contact) en penis-anus (genitoanaal contact).
| 682 | nvog |
SARA is niet geheel opgehelderd, maar lijkt een immuunrespons op urogenitale micro-organismen te zijn Dit veroorzaakt de aanmaak van kruisreagerende autoantistoffen die lichaamseigen structuren herkennen, waardoor steriele ontstekingen ontstaan zoals artritis, conjunctivitis/uveïtis en tenovitis, maar ook huidbeelden zoals keratoderma blennorrhagica en balanitis circinata, afteuze ulcera in de mond en nagelafwijkingen (<PERSOON>, ###) Ook zijn bacteriële fragmenten in het synoviale vocht gevonden (Carter, ###) Het is niet duidelijk of deze een trigger zijn voor een auto-immuunrespons of de directe oorzaak van een ontstekingsproces Ook kan een chlamydia-infectie de oorzaak zijn van een perihepatitis (syndroom van Na de incubatie kan een patiënt een verscheidenheid aan infecties c q klachten hebben, die het gevolg zijn van inflammatie en celdestructie Het verkrijgen van beschermende immuniteit door Ct-infectie blijft onduidelijk Eerdere Ct-infecties resulteren niet in bescherming tegen re-infectie, maar verhogen het risico op complicaties (Hillis, ###), mogelijk door een heftigere immuunrespons (Haggerty, ###) LGV-biovars veroorzaken (in tegenstelling tot Ct-infecties met biovars D-K) een invasieve infectie met uitgebreide immunologische respons en veelal hoge antistofproductie De mens vormt het belangrijkste reservoir voor Ct; ##-##% van de Ct-infecties bij vrouwen verloopt asymptomatisch en )##% (<DATUM> bij mannen Ongeveer ##% van de LGV-infecties verloopt asymptomatisch (<PERSOON>, ###) Deze infecties kunnen zo onopgemerkt een reservoir vormen Besmetting vindt voornamelijk plaats via seksueel contact waarbij slijmvliezen met elkaar in aanraking komen Dit is vooral tijdens onbeschermd seksueel contact, te weten penis-vagina (genitogenitaal contact) en penis-anus (genitoanaal contact) maar dit is zelden het geval (<PERSOON>, ###) Door auto-inoculatie kan besmetting van de ogen plaatsvinden Ook kan via de vingers slijm van vagina of anus, sperma of menstruatiebloed worden overgebracht naar (de slijmvliezen van) een ander Besmetting van moeder naar kind vindt voornamelijk plaats tijdens passage door een geïnfecteerd geboortekanaal, maar kan ook intra-uterien Vanwege het hoge percentage asymptomatische infecties is weinig bekend over de gemiddelde infectieduur Er bestaat onvoldoende inzicht in het natuurlijke beloop van de infectie In meerdere studies is aangetoond dat ongeveer ##% van de vrouwen met een asymptomatische Ct-infectie deze zonder antibioticabehandeling spontaan klaarde binnen een jaar, ##% binnen <LEEFTIJD> jaar en ##% binnen <LEEFTIJD> jaar (Morré, ###; Molano, ###) Soms worden infecties al in korte tijd geklaard (Geisler, ###) In een Engelse studie werd een asymptomatische Ct-infectieduur van gemiddeld #,<LEEFTIJD> jaar gevonden (##% CI #,<DATUM> ##) (Price, ###) Het is mogelijk dat patiënten door hun partners opnieuw geïnfecteerd worden (âpingpongeffectâ) Na het starten van de behandeling wordt geadviseerd nog # week geen of alleen beschermde seks te hebben (condoom) om overdracht naar de partner(s) te De besmettelijke periode en het natuurlijke beloop van LGV-infecties is nog onduidelijk Na start van de behandeling van LGV blijft Ct nog ## dagen aantoonbaar (<PERSOON>, ###) Derhalve wordt gesteld dat iemand besmettelijk blijft tot enkele weken na start van behandeling Het is bekend dat zonder antibiotische behandeling <LEEFTIJD> jaar na de initiële infectie nog levensvatbare chlamydiabacteriën uit late.
| 686 | nvog |
###) Door auto-inoculatie kan besmetting van de ogen plaatsvinden Ook kan via de vingers slijm van vagina of anus, sperma of menstruatiebloed worden overgebracht naar (de slijmvliezen van) een ander Besmetting van moeder naar kind vindt voornamelijk plaats tijdens passage door een geïnfecteerd geboortekanaal, maar kan ook intra-uterien Vanwege het hoge percentage asymptomatische infecties is weinig bekend over de gemiddelde infectieduur Er bestaat onvoldoende inzicht in het natuurlijke beloop van de infectie In meerdere studies is aangetoond dat ongeveer ##% van de vrouwen met een asymptomatische Ct-infectie deze zonder antibioticabehandeling spontaan klaarde binnen een jaar, ##% binnen <LEEFTIJD> jaar en ##% binnen <LEEFTIJD> jaar (Morré, ###; Molano, ###) Soms worden infecties al in korte tijd geklaard (Geisler, ###) In een Engelse studie werd een asymptomatische Ct-infectieduur van gemiddeld #,<LEEFTIJD> jaar gevonden (##% CI #,<DATUM> ##) (Price, ###) Het is mogelijk dat patiënten door hun partners opnieuw geïnfecteerd worden (âpingpongeffectâ) Na het starten van de behandeling wordt geadviseerd nog # week geen of alleen beschermde seks te hebben (condoom) om overdracht naar de partner(s) te De besmettelijke periode en het natuurlijke beloop van LGV-infecties is nog onduidelijk Na start van de behandeling van LGV blijft Ct nog ## dagen aantoonbaar (<PERSOON>, ###) Derhalve wordt gesteld dat iemand besmettelijk blijft tot enkele weken na start van behandeling Het is bekend dat zonder antibiotische behandeling <LEEFTIJD> jaar na de initiële infectie nog levensvatbare chlamydiabacteriën uit late man naar vrouw gemakkelijker verloopt dan van vrouw naar man De mediane transmissie waarschijnlijkheidskans wordt geschat op ongeveer ##% per vaginale coïtus (Althaus, ###) Voor Uit partnerstudies waarbij gebruik is gemaakt van NAAT-testen blijkt bij ##-##% van de partners een Omdat infectieuze personen met Ct vaak asymptomatisch en dus onontdekt zijn, bestaan er over de precieze besmettelijkheid van C trachomatis per seksueel contact geen betrouwbare gegevens In een oudere studie waarbij diagnostiek met kweek plaatsvond, is gekeken naar de transmissiekans tussen mannen en vrouwen als een van de partners een dubbele infectie heeft met zowel gonorroe als Ct (<PERSOON>, ###) In deze studie was voor gonorroe de transmissiekans van vrouw naar man ##% en van man naar vrouw ##% Voor Ct was de transmissiekans van vrouw naar man ##% en van man naar vrouw ##% De conclusie luidde dat gonorroe besmettelijker is dan Ct-infectie, maar dit kan vertekening zijn omdat gonorroe gemakkelijker te kweken is Daarnaast moet men in ogenschouw nemen dat deze studie werd verricht met de beperkte detectiemiddelen van toen Ct overleeft slechts kort buiten het lichaam Overdracht via dode oppervlakten wordt niet aannemelijk geacht Wel kan via excreten overdracht plaats vinden De meest gangbare diagnostische testen zijn nucleïnezuurtechnieken (NAAT) Voordelen van NAAT zijn de hoge sensitiviteit en specificiteit (Schachter, ###), ook bij urine, cervix- en vagina-uitstrijkjes Dit heeft als voordeel dat diagnostiek ook kan worden verricht op zelf afgenomen eerstestraals urine Bij vrouwen heeft de vaginale uitstrijk de voorkeur vanwege een hogere sensitiviteit dan het.
| 657 | nvog |
De mediane transmissie waarschijnlijkheidskans wordt geschat op ongeveer ##% per vaginale coïtus (Althaus, ###) Voor Uit partnerstudies waarbij gebruik is gemaakt van NAAT-testen blijkt bij ##-##% van de partners een Omdat infectieuze personen met Ct vaak asymptomatisch en dus onontdekt zijn, bestaan er over de precieze besmettelijkheid van C trachomatis per seksueel contact geen betrouwbare gegevens In een oudere studie waarbij diagnostiek met kweek plaatsvond, is gekeken naar de transmissiekans tussen mannen en vrouwen als een van de partners een dubbele infectie heeft met zowel gonorroe als Ct (<PERSOON>, ###) In deze studie was voor gonorroe de transmissiekans van vrouw naar man ##% en van man naar vrouw ##% Voor Ct was de transmissiekans van vrouw naar man ##% en van man naar vrouw ##% De conclusie luidde dat gonorroe besmettelijker is dan Ct-infectie, maar dit kan vertekening zijn omdat gonorroe gemakkelijker te kweken is Daarnaast moet men in ogenschouw nemen dat deze studie werd verricht met de beperkte detectiemiddelen van toen Ct overleeft slechts kort buiten het lichaam Overdracht via dode oppervlakten wordt niet aannemelijk geacht Wel kan via excreten overdracht plaats vinden De meest gangbare diagnostische testen zijn nucleïnezuurtechnieken (NAAT) Voordelen van NAAT zijn de hoge sensitiviteit en specificiteit (Schachter, ###), ook bij urine, cervix- en vagina-uitstrijkjes Dit heeft als voordeel dat diagnostiek ook kan worden verricht op zelf afgenomen eerstestraals urine Bij vrouwen heeft de vaginale uitstrijk de voorkeur vanwege een hogere sensitiviteit dan het Bij klachten die kunnen wijzen op PID is het altijd van belang om lichamelijk onderzoek te verrichten (inclusief inwendig onderzoek), ook al wordt de uitstrijk door de patiënt zelf afgenomen (Schachter, ###; Blake, ###) Indien er anamnestisch (o b v seksuele technieken of o b v klachtenpresentatie) een risico is voor een Ct-infectie elders (rectum, conjunctiva), dient ook van deze locatie een uitstrijkje te worden gemaakt Twee weken na besmetting geven de diagnostische NAAT-testen een betrouwbaar resultaat Indien een patiënt al behandeld is, is nacontrole binnen <DATUM> weken niet zinvol omdat NAATtesten in deze periode positieve uitslagen kunnen geven ten gevolge het nog aanwezige niet-levende materiaal Bij verdenking op Ct-conjunctivitis kan een ooguitstrijk worden verricht Bij volwassenen dient naast materiaal van de conjunctiva ook materiaal uit het genitale gebied te worden afgenomen voor Bij pasgeborenen kan materiaal afgenomen worden van de conjunctiva, nasofarynx, keel of oor en kan tracheobronchiaal aspiraat gebruikt worden NAAT op basis van de PCR-techniek is equivalent aan kweek voor het vaststellen van Ct in de conjunctiva en nasofarynx bij neonatale infectie (Hammerschlag, ###; <PERSOON>, ###) Bij kinderen zijn vestibulaire, urethrale of rectale afname met Aanbevolen wordt om alle MSM met Ct-proctitis te onderzoeken op LGV, onafhankelijk van de hivstatus In geval van proctitis en ulcera zijn weefselbiopten aan te raden (het meest gevoelig) Als de omstandigheden biopteren niet toelaten, volstaan NAAT-wattenstokuitstrijkjes Uit fluctuerende lymfeklieren moet pus worden geaspireerd Het steriele spuitje met pus kan (zonder naald) worden ingestuurd voor LGV-diagnostiek (Najafi, ###).
| 627 | nvog |
wijzen op PID is het altijd van belang om lichamelijk onderzoek te verrichten (inclusief inwendig onderzoek), ook al wordt de uitstrijk door de patiënt zelf afgenomen (Schachter, ###; Blake, ###) Indien er anamnestisch (o b v seksuele technieken of o b v klachtenpresentatie) een risico is voor een Ct-infectie elders (rectum, conjunctiva), dient ook van deze locatie een uitstrijkje te worden gemaakt Twee weken na besmetting geven de diagnostische NAAT-testen een betrouwbaar resultaat Indien een patiënt al behandeld is, is nacontrole binnen <DATUM> weken niet zinvol omdat NAATtesten in deze periode positieve uitslagen kunnen geven ten gevolge het nog aanwezige niet-levende materiaal Bij verdenking op Ct-conjunctivitis kan een ooguitstrijk worden verricht Bij volwassenen dient naast materiaal van de conjunctiva ook materiaal uit het genitale gebied te worden afgenomen voor Bij pasgeborenen kan materiaal afgenomen worden van de conjunctiva, nasofarynx, keel of oor en kan tracheobronchiaal aspiraat gebruikt worden NAAT op basis van de PCR-techniek is equivalent aan kweek voor het vaststellen van Ct in de conjunctiva en nasofarynx bij neonatale infectie (Hammerschlag, ###; <PERSOON>, ###) Bij kinderen zijn vestibulaire, urethrale of rectale afname met Aanbevolen wordt om alle MSM met Ct-proctitis te onderzoeken op LGV, onafhankelijk van de hivstatus In geval van proctitis en ulcera zijn weefselbiopten aan te raden (het meest gevoelig) Als de omstandigheden biopteren niet toelaten, volstaan NAAT-wattenstokuitstrijkjes Uit fluctuerende lymfeklieren moet pus worden geaspireerd Het steriele spuitje met pus kan (zonder naald) worden ingestuurd voor LGV-diagnostiek (Najafi, ###) Eerst wordt materiaal getest voor de species Ct Als dit positief is, wordt LGV-specifieke NAAT gedaan Bij patiënten die gewaarschuwd zijn voor LGV dient op de anatomische locatie waar Ct gevonden is Voor serologische testen is beperkt plaats in de diagnostiek, omdat deze technieken ongevoeliger en onnauwkeuriger zijn dan NAAT en bovendien een serologische respons niet een actuele infectie kan onderscheiden van een reeds geklaarde of behandelde infectie Bij invasief verlopende ernstige Ct-infecties zoals LGV en PID is er meestal wel sprake van hoge antistofproductie Bij vrouwen met infertiliteit kan een chlamydia-IgG-antilichaamtest worden verricht, waarmee onnodige en invasieve testen vermeden worden indien de test negatief is (<PERSOON>, ###) Zonder LGV-specifieke NAAT, kan Ct-specifieke serologie de diagnose LGV waarschijnlijk maken (<PERSOON>, ###) Op dit moment is er nog geen plaats in de diagnostiek voor CtÂâpoint of careâ (POC)Âsneltesten De huidige testen pretenderen een betrouwbaar resultaat te geven, maar hebben in de praktijk een lage sensitiviteit van ##-##% (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Nieuwe POC-testen zijn in ontwikkeling en lijken betrouwbaarder; studies die dit bevestigen ontbreken echter Thuisafnamekits, waarbij de diagnostiek thuis wordt afgenomen en naar een laboratorium wordt gestuurd, kunnen eventueel worden toegepast als de patiënt daar de voorkeur aan geeft Wel is het belangrijk deze patiënten te verwijzen naar de site van Soa Aids <LOCATIE> om een betrouwbare website met goede Voor de dagelijkse praktijk is er geen indicatie meer voor de Ct-kweek Het aantonen van Ct-bacteriën.
| 633 | nvog |
wordt materiaal getest voor de species Ct Als dit positief is, wordt LGV-specifieke NAAT gedaan Bij patiënten die gewaarschuwd zijn voor LGV dient op de anatomische locatie waar Ct gevonden is Voor serologische testen is beperkt plaats in de diagnostiek, omdat deze technieken ongevoeliger en onnauwkeuriger zijn dan NAAT en bovendien een serologische respons niet een actuele infectie kan onderscheiden van een reeds geklaarde of behandelde infectie Bij invasief verlopende ernstige Ct-infecties zoals LGV en PID is er meestal wel sprake van hoge antistofproductie Bij vrouwen met infertiliteit kan een chlamydia-IgG-antilichaamtest worden verricht, waarmee onnodige en invasieve testen vermeden worden indien de test negatief is (<PERSOON>, ###) Zonder LGV-specifieke NAAT, kan Ct-specifieke serologie de diagnose LGV waarschijnlijk maken (<PERSOON>, ###) Op dit moment is er nog geen plaats in de diagnostiek voor CtÂâpoint of careâ (POC)Âsneltesten De huidige testen pretenderen een betrouwbaar resultaat te geven, maar hebben in de praktijk een lage sensitiviteit van ##-##% (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Nieuwe POC-testen zijn in ontwikkeling en lijken betrouwbaarder; studies die dit bevestigen ontbreken echter Thuisafnamekits, waarbij de diagnostiek thuis wordt afgenomen en naar een laboratorium wordt gestuurd, kunnen eventueel worden toegepast als de patiënt daar de voorkeur aan geeft Wel is het belangrijk deze patiënten te verwijzen naar de site van Soa Aids <LOCATIE> om een betrouwbare website met goede Voor de dagelijkse praktijk is er geen indicatie meer voor de Ct-kweek Het aantonen van Ct-bacteriën maar heeft een beperkte sensitiviteit en vereist getrainde microscopisten Chlamydia-organismen zijn voor hun energieproductie afhankelijk van levende cellen en groeien niet op de gebruikelijke bacteriële kweekbodems In de weefselkweek van een cervix- of urethra-uitstrijkje kunnen na ## tot ## uur chlamydiabacteriën worden aangetoond als insluitsels in cellen De sensitiviteit wordt geschat op ##-##% en is afhankelijk van de ervaring van de laborant, het transport (gekoeld) en de inoculatie (binnen ## uur) van materiaal Bij het maken van een cervix- of urethra-uitstrijkje moet wat harder met een wattenstok worden geschraapt of ten minste ## seconden gedraaid worden om niet afscheiding maar vooral voldoende epitheelcellen te verzamelen Internationale studies tonen aan dat vooral jonge, seksueel actieve vrouwen risico lopen op een urogenitale Ct-infectie Dit wordt ook bevestigd in Nederlandse studies (<PERSOON>, ###; <PERSOON> gaat het om vrouwen onder de ##, vooral onder de <LEEFTIJD> jaar Dit risico is vooral gerelateerd aan grotere seksuele activiteit en wisselende partners, maar daarnaast waarschijnlijk ook aan het vaker voorkomen van ectropion van de cervix op jonge leeftijd (ectropionslijmvlies is gevoeliger voor Ct-infectie) Ook onder jonge mannen komt Ct-infectie vaak voor Het risico op Ct-infecties blijkt af te hangen van een combinatie van risicofactoren (zoals leeftijd, sekse, seksueel gedrag, opleidingsniveau, etniciteit) en seksueel netwerk In grote steden en onder Rours, ###) Het aantal gevonden Ct-infecties lijkt toe te nemen, vooral onder jongeren Omdat ook.
| 617 | nvog |
vereist getrainde microscopisten Chlamydia-organismen zijn voor hun energieproductie afhankelijk van levende cellen en groeien niet op de gebruikelijke bacteriële kweekbodems In de weefselkweek van een cervix- of urethra-uitstrijkje kunnen na ## tot ## uur chlamydiabacteriën worden aangetoond als insluitsels in cellen De sensitiviteit wordt geschat op ##-##% en is afhankelijk van de ervaring van de laborant, het transport (gekoeld) en de inoculatie (binnen ## uur) van materiaal Bij het maken van een cervix- of urethra-uitstrijkje moet wat harder met een wattenstok worden geschraapt of ten minste ## seconden gedraaid worden om niet afscheiding maar vooral voldoende epitheelcellen te verzamelen Internationale studies tonen aan dat vooral jonge, seksueel actieve vrouwen risico lopen op een urogenitale Ct-infectie Dit wordt ook bevestigd in Nederlandse studies (<PERSOON>, ###; <PERSOON> gaat het om vrouwen onder de ##, vooral onder de <LEEFTIJD> jaar Dit risico is vooral gerelateerd aan grotere seksuele activiteit en wisselende partners, maar daarnaast waarschijnlijk ook aan het vaker voorkomen van ectropion van de cervix op jonge leeftijd (ectropionslijmvlies is gevoeliger voor Ct-infectie) Ook onder jonge mannen komt Ct-infectie vaak voor Het risico op Ct-infecties blijkt af te hangen van een combinatie van risicofactoren (zoals leeftijd, sekse, seksueel gedrag, opleidingsniveau, etniciteit) en seksueel netwerk In grote steden en onder Rours, ###) Het aantal gevonden Ct-infecties lijkt toe te nemen, vooral onder jongeren Omdat ook geworden, is het onduidelijk of er sprake is van een werkelijke stijging van het aantal infecties in de populatie (Van der Bij, ###; <PERSOON>, ###) Recent is ook onder swingers (partnerruil) een LGV komt in <LOCATIE> bijna alleen voor onder MSM die onbeschermd receptieve anale seks hebben met meerdere partners, van wie het grootste deel ook hiv-positief (+/-##%) is (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Anogenitale LGV is geassocieerd met seksueel hoogrisicogedrag en mogelijk het gebruik van klysmaâs (darmspoelingen) (<PERSOON>, ###) Omdat LGV gepaard kan gaan met ulcera, bestaat ook een verhoogd risico op de transmissie van hiv, Tegenwoordig wordt aannemelijk geacht dat complicaties van Ct-infecties worden veroorzaakt door Bij instrumentele ingrepen zoals plaatsing van een IUD kan een Ct-cervicitis opstijgen en ontstaat een verhoogd risico op complicaties (PID) doordat de cervixbarrière wordt doorbroken Er is veel discussie over het beleid rondom deze intra-uteriene ingrepen In de NHG-Standaard Anticonceptie wordt soa-onderzoek geadviseerd bij afwijkende fluor, op basis van de anamnese of op verzoek van de patiënte (NHG, ###) De Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) adviseert voorafgaand aan intra-uteriene ingrepen aan alle vrouwen Ct-screening aan te bieden Er zijn cijfers dat vrouwen met klachten van bewezen Ct-infectie die een abortus provocatus hebben ondergaan, een kans van ##-##% op PID hebben (Boeke, ###) In de studie waarin het hoge percentage is gevonden, werden de vrouwen gedurende <LEEFTIJD> jaar gevolgd Bij iedere abortus provocatus is antibiotische profylaxe dan ook noodzakelijk Dit vermindert de kans op een postoperatieve ontsteking met ongeveer ##%.
| 652 | nvog |
het aantal infecties in de populatie (Van der Bij, ###; <PERSOON>, ###) Recent is ook onder swingers (partnerruil) een LGV komt in <LOCATIE> bijna alleen voor onder MSM die onbeschermd receptieve anale seks hebben met meerdere partners, van wie het grootste deel ook hiv-positief (+/-##%) is (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) Anogenitale LGV is geassocieerd met seksueel hoogrisicogedrag en mogelijk het gebruik van klysmaâs (darmspoelingen) (<PERSOON>, ###) Omdat LGV gepaard kan gaan met ulcera, bestaat ook een verhoogd risico op de transmissie van hiv, Tegenwoordig wordt aannemelijk geacht dat complicaties van Ct-infecties worden veroorzaakt door Bij instrumentele ingrepen zoals plaatsing van een IUD kan een Ct-cervicitis opstijgen en ontstaat een verhoogd risico op complicaties (PID) doordat de cervixbarrière wordt doorbroken Er is veel discussie over het beleid rondom deze intra-uteriene ingrepen In de NHG-Standaard Anticonceptie wordt soa-onderzoek geadviseerd bij afwijkende fluor, op basis van de anamnese of op verzoek van de patiënte (NHG, ###) De Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) adviseert voorafgaand aan intra-uteriene ingrepen aan alle vrouwen Ct-screening aan te bieden Er zijn cijfers dat vrouwen met klachten van bewezen Ct-infectie die een abortus provocatus hebben ondergaan, een kans van ##-##% op PID hebben (Boeke, ###) In de studie waarin het hoge percentage is gevonden, werden de vrouwen gedurende <LEEFTIJD> jaar gevolgd Bij iedere abortus provocatus is antibiotische profylaxe dan ook noodzakelijk Dit vermindert de kans op een postoperatieve ontsteking met ongeveer ##% Bij mensen met een verlaagde afweer kan het beloop van Ct-infecties ook ernstiger zijn Wereldwijd is het jaarlijks voorkomen van Ct ### miljoen met een incidentie van #<DATUM> vrouwen en #<DATUM> mannen (WHO, ###) Urogenitale Ct-infecties zijn in de westerse geïndustrialiseerde landen de meest voorkomende bacteriële soa In ### werden in ## EU-landen ##<DATUM> Ct-infecties gemeld en een incidentie van ### per ### ### personen; ##% van de infecties werd echter door slechts # landen gerapporteerd en vaak vond onvoldoende diagnostiek plaats De cijfers moeten derhalve voorzichtig worden geïnterpreteerd wetende dat onderrapportage plaatsvindt De incidentie van gerapporteerde Ct-infecties is hoog, maar over de afgelopen jaren stabiel gebleven (ECDC, ###) Echte populatieprevalentiestudies zijn maar in enkele landen gedaan De prevalentie van Ct-infecties onder ##-<LEEFTIJD>-jarigen in Europa in ### was respectievelijk bij vrouwen en mannen #,#-#,#% en LGV werd van ###-### gerapporteerd in België, Denemarken, Ierland, Engeland en <LOCATIE> Tijdens deze periode werden ### gevallen gemeld, waarvan ##% onder MSM Weinig landen rapporteren LGV omdat LGV bevestigd moet worden met een genotyperingstest, waarover niet ieder In ### werden in <LOCATIE> <DATUM> personen met Ct-infectie gediagnosticeerd in de soacentra, een stijging van #,#% ten opzichte van het voorgaande jaar De grootste toename was bij heteroseksuele mannen (##,#% in ### en ##,#% in ###) Van de vrouwelijke bezoekers had ##,#% een Ct-infectie en van MSM ##,#% Ct komt het meest voor bij vrouwen en heteroseksuele mannen onder de <LEEFTIJD> jaar.
| 727 | nvog |
met een verlaagde afweer kan het beloop van Ct-infecties ook ernstiger zijn Wereldwijd is het jaarlijks voorkomen van Ct ### miljoen met een incidentie van #<DATUM> vrouwen en #<DATUM> mannen (WHO, ###) Urogenitale Ct-infecties zijn in de westerse geïndustrialiseerde landen de meest voorkomende bacteriële soa In ### werden in ## EU-landen ##<DATUM> Ct-infecties gemeld en een incidentie van ### per ### ### personen; ##% van de infecties werd echter door slechts # landen gerapporteerd en vaak vond onvoldoende diagnostiek plaats De cijfers moeten derhalve voorzichtig worden geïnterpreteerd wetende dat onderrapportage plaatsvindt De incidentie van gerapporteerde Ct-infecties is hoog, maar over de afgelopen jaren stabiel gebleven (ECDC, ###) Echte populatieprevalentiestudies zijn maar in enkele landen gedaan De prevalentie van Ct-infecties onder ##-<LEEFTIJD>-jarigen in Europa in ### was respectievelijk bij vrouwen en mannen #,#-#,#% en LGV werd van ###-### gerapporteerd in België, Denemarken, Ierland, Engeland en <LOCATIE> Tijdens deze periode werden ### gevallen gemeld, waarvan ##% onder MSM Weinig landen rapporteren LGV omdat LGV bevestigd moet worden met een genotyperingstest, waarover niet ieder In ### werden in <LOCATIE> <DATUM> personen met Ct-infectie gediagnosticeerd in de soacentra, een stijging van #,#% ten opzichte van het voorgaande jaar De grootste toename was bij heteroseksuele mannen (##,#% in ### en ##,#% in ###) Van de vrouwelijke bezoekers had ##,#% een Ct-infectie en van MSM ##,#% Ct komt het meest voor bij vrouwen en heteroseksuele mannen onder de <LEEFTIJD> jaar #%) (<PERSOON>, ###) Onderzoek onder Rotterdamse zwangeren toonde eveneens een verhoogd risico voor vrouwen onder de <LEEFTIJD> jaar (##,#%), voor Antilliaanse, Kaapverdiaanse of Surinaamse vrouwen huisartsenpraktijken in <LOCATIE> werden in ### naar schatting ## ### Ct-infecties vastgesteld (Van Prospectieve lokale data betreffende moeder-kindoverdracht zijn niet beschikbaar, maar gevolgen van perinatale transmissie zijn onderzocht bij zuigelingen met ziekenhuisbezoek of opname Ct was bij ##% van zuigelingen onder de # maanden de oorzaak van neonatale conjunctivitis en werd bij #% van zuigelingen onder de # maanden met luchtwegklachten positief getest (Rours, ###; Rours, ###) LGV was tot ### in <LOCATIE> een importsoa uit LGV-endemische gebieden zoals <PERSOON>, Zuid-Amerika en de Caraïben Sinds de LGV-uitbraak onder MSM in <LOCATIE> in ### met genovariant L#b is LGV-transmissie in <LOCATIE> bekend (<PERSOON>, ###) Vanaf ### volgden meldingen van LGV-uitbraken in <LOCATIE>, omringende Europese landen In de periode ###-### werden ### LGV-gevallen gemeld in <LOCATIE> (ECDC, ###) In ### werden ### LGV-patiënten gediagnosticeerd, waarvan ##,#% hiv-positief was (<PERSOON>, ###) Een vaccin tegen Ct infecties dan wel LGV is vooralsnog niet beschikbaar Condooms kunnen beschermen tegen seksuele overdracht van soaâs inclusief Ct-infecties Volgens een studie uit ### kan seksuele overdracht van Ct hierdoor sterk worden verminderd (OR #,##; ##% CI #,##-#,##) bij vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar, maar niet in alle gevallen worden voorkomen aangezien condooms niet altijd bijtijds of goed worden gebruikt (denk aan scheuren of afglijden) (<PERSOON>, ###) De effectiviteit van Ct-screening wordt in de literatuur wisselend beschreven.
| 810 | nvog |
Rotterdamse zwangeren toonde eveneens een verhoogd risico voor vrouwen onder de <LEEFTIJD> jaar (##,#%), voor Antilliaanse, Kaapverdiaanse of Surinaamse vrouwen huisartsenpraktijken in <LOCATIE> werden in ### naar schatting ## ### Ct-infecties vastgesteld (Van Prospectieve lokale data betreffende moeder-kindoverdracht zijn niet beschikbaar, maar gevolgen van perinatale transmissie zijn onderzocht bij zuigelingen met ziekenhuisbezoek of opname Ct was bij ##% van zuigelingen onder de # maanden de oorzaak van neonatale conjunctivitis en werd bij #% van zuigelingen onder de # maanden met luchtwegklachten positief getest (Rours, ###; Rours, ###) LGV was tot ### in <LOCATIE> een importsoa uit LGV-endemische gebieden zoals <PERSOON>, Zuid-Amerika en de Caraïben Sinds de LGV-uitbraak onder MSM in <LOCATIE> in ### met genovariant L#b is LGV-transmissie in <LOCATIE> bekend (<PERSOON>, ###) Vanaf ### volgden meldingen van LGV-uitbraken in <LOCATIE>, omringende Europese landen In de periode ###-### werden ### LGV-gevallen gemeld in <LOCATIE> (ECDC, ###) In ### werden ### LGV-patiënten gediagnosticeerd, waarvan ##,#% hiv-positief was (<PERSOON>, ###) Een vaccin tegen Ct infecties dan wel LGV is vooralsnog niet beschikbaar Condooms kunnen beschermen tegen seksuele overdracht van soaâs inclusief Ct-infecties Volgens een studie uit ### kan seksuele overdracht van Ct hierdoor sterk worden verminderd (OR #,##; ##% CI #,##-#,##) bij vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar, maar niet in alle gevallen worden voorkomen aangezien condooms niet altijd bijtijds of goed worden gebruikt (denk aan scheuren of afglijden) (<PERSOON>, ###) De effectiviteit van Ct-screening wordt in de literatuur wisselend beschreven bleek het risico op late complicaties laag (tubaire infertiliteit <PERSOON>, ###) Drie RCTâs (Scholes, ###; Ostergaard, ###; Oakeshott, ###) toonden een daling van het risico op PID aan in de gescreende groep ten opzichte van de niet gescreende groep Proefimplementatie van een systematische selectieve screening in <LOCATIE> in ###-### liet maar zeer beperkte invloed op de prevalentie van Ct-infecties in de interventiegebieden zien Tevens had de screening een ongunstige kosteneffectiviteitsratio (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) zodat een nationale uitrol van deze screening niet heeft plaatsgevonden (VWS, ###) Deze Nederlandse studie uit ### is ook meegenomen in een recent gepubliceerde Cochrane review, samen met # andere trials waarin werd gekeken naar de veiligheid en effectiviteit van chlamydiascreening De uiteindelijke conclusie van de Cochrane review is dat de gepoolde data over effectiviteit van screening van lage uit ### waarin gekeken werd naar de uitkomstmaat incidentie van PID Hiervoor bestond een matige kwaliteit van bewijs, zoals beoordeeld met de GRADE-methodiek Conclusie van deze review is dat er geen duidelijk bewijs bestaat dat de effectiviteit van screening aantoont (ECDC, ###) Conform de LCI-richtlijn Reiniging, desinfectie en sterilisatie in de openbare gezondheidszorg Voor individuele Ct-infecties bestaat geen meldingsplicht Sinds december ### geldt voor alle artsen een meldplicht aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen vaststellen van Ct-infecties, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V, Voor meer informatie over partnerwaarschuwing wordt verwezen naar hoofdstuk C#.
| 745 | nvog |
late complicaties laag (tubaire infertiliteit <PERSOON>, ###) Drie RCTâs (Scholes, ###; Ostergaard, ###; Oakeshott, ###) toonden een daling van het risico op PID aan in de gescreende groep ten opzichte van de niet gescreende groep Proefimplementatie van een systematische selectieve screening in <LOCATIE> in ###-### liet maar zeer beperkte invloed op de prevalentie van Ct-infecties in de interventiegebieden zien Tevens had de screening een ongunstige kosteneffectiviteitsratio (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) zodat een nationale uitrol van deze screening niet heeft plaatsgevonden (VWS, ###) Deze Nederlandse studie uit ### is ook meegenomen in een recent gepubliceerde Cochrane review, samen met # andere trials waarin werd gekeken naar de veiligheid en effectiviteit van chlamydiascreening De uiteindelijke conclusie van de Cochrane review is dat de gepoolde data over effectiviteit van screening van lage uit ### waarin gekeken werd naar de uitkomstmaat incidentie van PID Hiervoor bestond een matige kwaliteit van bewijs, zoals beoordeeld met de GRADE-methodiek Conclusie van deze review is dat er geen duidelijk bewijs bestaat dat de effectiviteit van screening aantoont (ECDC, ###) Conform de LCI-richtlijn Reiniging, desinfectie en sterilisatie in de openbare gezondheidszorg Voor individuele Ct-infecties bestaat geen meldingsplicht Sinds december ### geldt voor alle artsen een meldplicht aan de GGD als zij een voor hun praktijk ongewoon aantal gevallen vaststellen van Ct-infecties, als die een gevaar vormen voor de volksgezondheid (Wet Publieke Gezondheid, Hfdst V, Voor meer informatie over partnerwaarschuwing wordt verwezen naar hoofdstuk C# weken benaderd Op praktische gronden vindt bij asymptomatische Ct-infectie partnerwaarschuwing plaats van alle seksuele partners uit de # maanden voorafgaand aan de klachten Een partner kan asymptomatisch zijn, maar kan de behandelde indexpatent re-infecteren en heeft zelf risico op een opstijgende infectie met dientengevolge serieuze complicaties die voorkomen kunnen worden Als duidelijk is dat de infectie al langer bestaat, wordt verder teruggegaan in de tijd Het is bekend dat Ct-infecties soms meerdere jaren asymptomatisch kunnen persisteren Het is belangrijk om dit aan zowel de indexpatiënt als de risicopartner uit te leggen om misverstanden binnen vaste relaties te voorkomen (CDC, ###) <INSTELLING> Seksuele Gezondheid van de GGD kan ondersteunen bij partnerwaarschuwing Contacten van LGV-patiënten dienen getest te worden op Ct-infectie en, indien van toepassing, te worden behandeld als een urogenitale Ct-infectie alvorens de NAAT-resultaten bekend zijn Bij bewezen LGV worden zij aanvullend langer behandeld met doxycycline In een vervolgafspraak kan worden nagegaan of de partner(s) gewaarschuwd zijn Indien Ct-infectie bij een pasgeborene wordt vastgesteld, zullen de ouders verwezen moeten worden voor nader onderzoek en behandeling Bij een Ct-infectie in het oog is een PCR genitaal en op indicatie op andere testlocaties <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten Tot # week na het begin van de behandeling en in elk geval tot dat de huidige partner getest/behandeld is wordt seksueel contact afgeraden Indien dit advies niet kan worden opgevolgd, wordt aangeraden in elk geval een condoom (of bij beffen een beflapje) te gebruiken.
| 622 | nvog |
bij asymptomatische Ct-infectie partnerwaarschuwing plaats van alle seksuele partners uit de # maanden voorafgaand aan de klachten Een partner kan asymptomatisch zijn, maar kan de behandelde indexpatent re-infecteren en heeft zelf risico op een opstijgende infectie met dientengevolge serieuze complicaties die voorkomen kunnen worden Als duidelijk is dat de infectie al langer bestaat, wordt verder teruggegaan in de tijd Het is bekend dat Ct-infecties soms meerdere jaren asymptomatisch kunnen persisteren Het is belangrijk om dit aan zowel de indexpatiënt als de risicopartner uit te leggen om misverstanden binnen vaste relaties te voorkomen (CDC, ###) <INSTELLING> Seksuele Gezondheid van de GGD kan ondersteunen bij partnerwaarschuwing Contacten van LGV-patiënten dienen getest te worden op Ct-infectie en, indien van toepassing, te worden behandeld als een urogenitale Ct-infectie alvorens de NAAT-resultaten bekend zijn Bij bewezen LGV worden zij aanvullend langer behandeld met doxycycline In een vervolgafspraak kan worden nagegaan of de partner(s) gewaarschuwd zijn Indien Ct-infectie bij een pasgeborene wordt vastgesteld, zullen de ouders verwezen moeten worden voor nader onderzoek en behandeling Bij een Ct-infectie in het oog is een PCR genitaal en op indicatie op andere testlocaties <PERSOON> ten aanzien van patiënt en contacten Tot # week na het begin van de behandeling en in elk geval tot dat de huidige partner getest/behandeld is wordt seksueel contact afgeraden Indien dit advies niet kan worden opgevolgd, wordt aangeraden in elk geval een condoom (of bij beffen een beflapje) te gebruiken direct na afname van materiaal voor een volledige soascreening (Voor partnerbehandeling, zie hoofdstuk <PERSOON>-patiënten dienen getest te worden op Ct-infectie en, indien positief doorgetest te worden op LGV op de Ct positieve lichaamslocatie Behandeling met doxycycline # dd Het is van belang om de behandeling snel te starten om complicaties te voorkomen Behandeling van geïnfecteerde patiënten voorkomt tevens seksuele transmissie naar anderen Over het algemeen geeft azitromycine vergelijkbare cure rates met doxycycline, met weinig evidence voor resistentie In een meta-analyse van ## klinische trials van azitromycine versus doxycycline werd een genezingspercentage van ##% en ##% respectievelijk gezien, mits deze adequaat werden ingenomen (<PERSOON>, ###) Ook een recente studie in een gesuperviseerde situatie met direct geobserveerde therapie (gevangenis) toonde hoge genezingspercentages voor azitromycine en doxycycline (Geisler, ###) Alleen bij anale infecties is doxycycline effectiever Kong, ###) Hoewel recent onderzoek laat zien dat simultane anale infecties bij vrouwen vaak voorkomen, ook als er geen anale seks is geweest, is het echter onduidelijk of doxycycline bij vrouwen nu aangewezen is bij een genitale Ct-infectie Compliance is van groot belang en dient zwaar te wegen in therapiekeus probleem bij doxycycline is vooral de therapietrouw aangezien meerdere tabletten geslikt moeten worden Verder kleven er de nodige bijwerkingen aan doxycycline en is het middel gecontra-indiceerd bij zwangeren De werkgroep adviseert om vooralsnog azitromycine de voorkeur te blijven geven bij de behandeling Doxycycline is gecontra-indiceerd bij zwangeren; zie de aanbevolen behandeling van Ct-infecties bij.
| 584 | nvog |
materiaal voor een volledige soascreening (Voor partnerbehandeling, zie hoofdstuk <PERSOON>-patiënten dienen getest te worden op Ct-infectie en, indien positief doorgetest te worden op LGV op de Ct positieve lichaamslocatie Behandeling met doxycycline # dd Het is van belang om de behandeling snel te starten om complicaties te voorkomen Behandeling van geïnfecteerde patiënten voorkomt tevens seksuele transmissie naar anderen Over het algemeen geeft azitromycine vergelijkbare cure rates met doxycycline, met weinig evidence voor resistentie In een meta-analyse van ## klinische trials van azitromycine versus doxycycline werd een genezingspercentage van ##% en ##% respectievelijk gezien, mits deze adequaat werden ingenomen (<PERSOON>, ###) Ook een recente studie in een gesuperviseerde situatie met direct geobserveerde therapie (gevangenis) toonde hoge genezingspercentages voor azitromycine en doxycycline (Geisler, ###) Alleen bij anale infecties is doxycycline effectiever Kong, ###) Hoewel recent onderzoek laat zien dat simultane anale infecties bij vrouwen vaak voorkomen, ook als er geen anale seks is geweest, is het echter onduidelijk of doxycycline bij vrouwen nu aangewezen is bij een genitale Ct-infectie Compliance is van groot belang en dient zwaar te wegen in therapiekeus probleem bij doxycycline is vooral de therapietrouw aangezien meerdere tabletten geslikt moeten worden Verder kleven er de nodige bijwerkingen aan doxycycline en is het middel gecontra-indiceerd bij zwangeren De werkgroep adviseert om vooralsnog azitromycine de voorkeur te blijven geven bij de behandeling Doxycycline is gecontra-indiceerd bij zwangeren; zie de aanbevolen behandeling van Ct-infecties bij Bij gebruik van tweedekeuspreparaten is een âtest of cureâ geïndiceerd om therapiefalen uit te sluiten Het interval na behandeling voor het uitvoeren van een âtest of cureâ is afhankelijk van de gebruikte diagnostiek, gebruikelijk na <DATUM> weken (CDC, ###) Na # weken is ##% van de testen negatief geworden, maar incidenteel worden tot # weken na start behandeling monsters nog positief getest Raadpleeg de verantwoordelijke arts-microbioloog hiervoor Indien de nacontrole van # weken bij een zwangere na de geplande datum van de bevalling valt, dan al eerder testen na # weken - doxycycline ### mg p o , # dd gedurende # dagen; dient bij bewezen LGV te worden gecontinueerd tot een totale duur van # weken (Hathorn, ###) Erytromycine is effectief, maar geeft meer gastro-intestinale bijwerkingen Bij een contra-indicatie voor doxycycline en bij zwangerschap is erytromycine het middel van eerste keus LGV kan tot ## dagen persisteren onder doxycyclinetherapie (<PERSOON>, ###) en wordt derhalve langer behandeld dan overige Ct Persisterende LGV-klachten zijn veelal te wijten aan het effect van antibiotica op de darmflora Bij verergering van klachten of optreden van stricturen, oedemen of fistels Lymfeklierzwellingen moeten worden ontlast middels aspiratie (en niet incisie) onder antibiotische Bij personen die behandeld zijn voor een Ct-infectie blijken meer re-infecties binnen een jaar na behandeling op te treden Zo waren bij herhaalde Ct-diagnostiek van deelnemers aan een screeningsonderzoek # van ## eerder positief geteste deelnemers positief voor Ct (##,#%; ##% CI,.
| 624 | nvog |
âtest of cureâ geïndiceerd om therapiefalen uit te sluiten Het interval na behandeling voor het uitvoeren van een âtest of cureâ is afhankelijk van de gebruikte diagnostiek, gebruikelijk na <DATUM> weken (CDC, ###) Na # weken is ##% van de testen negatief geworden, maar incidenteel worden tot # weken na start behandeling monsters nog positief getest Raadpleeg de verantwoordelijke arts-microbioloog hiervoor Indien de nacontrole van # weken bij een zwangere na de geplande datum van de bevalling valt, dan al eerder testen na # weken - doxycycline ### mg p o , # dd gedurende # dagen; dient bij bewezen LGV te worden gecontinueerd tot een totale duur van # weken (Hathorn, ###) Erytromycine is effectief, maar geeft meer gastro-intestinale bijwerkingen Bij een contra-indicatie voor doxycycline en bij zwangerschap is erytromycine het middel van eerste keus LGV kan tot ## dagen persisteren onder doxycyclinetherapie (<PERSOON>, ###) en wordt derhalve langer behandeld dan overige Ct Persisterende LGV-klachten zijn veelal te wijten aan het effect van antibiotica op de darmflora Bij verergering van klachten of optreden van stricturen, oedemen of fistels Lymfeklierzwellingen moeten worden ontlast middels aspiratie (en niet incisie) onder antibiotische Bij personen die behandeld zijn voor een Ct-infectie blijken meer re-infecties binnen een jaar na behandeling op te treden Zo waren bij herhaalde Ct-diagnostiek van deelnemers aan een screeningsonderzoek # van ## eerder positief geteste deelnemers positief voor <PERSOON>, ###) Om re-infecties of persisterende infecties vroegtijdig op te sporen wordt herhaling van de chlamydiatest na een half jaar geadviseerd Om âpingponginfectiesâ te voorkomen moeten uiteraard ook de huidige partners behandeld worden Bij asymptomatische infecties van onbekende duur worden vroegere partners gewaarschuwd tot # maanden terug Eventueel kunnen ook digitaal (via partnerwaarschuwing nl) ex-partners Behandeling van geïnfecteerde zwangeren voorkomt transmissie van Ct naar de pasgeborene tijdens de partus en verlaagt het risico op vroeggeboorte Doxycycline is gecontra-indiceerd bij zwangeren Uit meta-analyse van de beschikbare literatuur blijkt dat het percentage behandelfalen van zwangeren bij azitromycine varieert van #% tot ##%, terwijl bij amoxicilline het percentage varieert van ##% tot ##% (Pitsouni, ###) Bij gebruik van azitromycine treden significant minder bijwerkingen op en is de compliantie beter (Brocklehurst, ###) Vanwege de ongewenste complicaties bij moeder en kind die samenhangen met een niet goed behandelde urogenitale Ct-infectie is daarom nu gekozen voor azitromycine als eerstekeusbehandeling Hiermee wordt het advies van de Amerikaanse CDC-behandelrichtlijn gevolgd die is gebaseerd op # studies waarin de veiligheid van azitromycine tijdens de zwangerschap aannemelijk wordt geacht (Jacobson, ###; Kacmar, ###; Rahangdale, ###) In vergelijking met erytromycine is azitromycine effectiever, heeft minder bijwerkingen, een kortere behandelduur, en heeft in grote studies onder zwangeren geen aanwijsbare nadelige gevolgen voor de vrucht (<PERSOON>, ###; Pitsouni, ###) Doxycycline tijdens de zwangerschap (en lactatie) Profylactische behandeling van pasgeborenen met een moeder met onbehandelde Ct-infectie is niet geïndiceerd Lokale behandeling bij conjunctivitis is onvoldoende gebleken en nasofaryngeale Hammerschlag, ###) Systemische profylaxe zou tot overbehandeling, mogelijke bijwerkingen en.
| 661 | nvog |
te sporen wordt herhaling van de chlamydiatest na een half jaar geadviseerd Om âpingponginfectiesâ te voorkomen moeten uiteraard ook de huidige partners behandeld worden Bij asymptomatische infecties van onbekende duur worden vroegere partners gewaarschuwd tot # maanden terug Eventueel kunnen ook digitaal (via partnerwaarschuwing nl) ex-partners Behandeling van geïnfecteerde zwangeren voorkomt transmissie van Ct naar de pasgeborene tijdens de partus en verlaagt het risico op vroeggeboorte Doxycycline is gecontra-indiceerd bij zwangeren Uit meta-analyse van de beschikbare literatuur blijkt dat het percentage behandelfalen van zwangeren bij azitromycine varieert van #% tot ##%, terwijl bij amoxicilline het percentage varieert van ##% tot ##% (Pitsouni, ###) Bij gebruik van azitromycine treden significant minder bijwerkingen op en is de compliantie beter (Brocklehurst, ###) Vanwege de ongewenste complicaties bij moeder en kind die samenhangen met een niet goed behandelde urogenitale Ct-infectie is daarom nu gekozen voor azitromycine als eerstekeusbehandeling Hiermee wordt het advies van de Amerikaanse CDC-behandelrichtlijn gevolgd die is gebaseerd op # studies waarin de veiligheid van azitromycine tijdens de zwangerschap aannemelijk wordt geacht (Jacobson, ###; Kacmar, ###; Rahangdale, ###) In vergelijking met erytromycine is azitromycine effectiever, heeft minder bijwerkingen, een kortere behandelduur, en heeft in grote studies onder zwangeren geen aanwijsbare nadelige gevolgen voor de vrucht (<PERSOON>, ###; Pitsouni, ###) Doxycycline tijdens de zwangerschap (en lactatie) Profylactische behandeling van pasgeborenen met een moeder met onbehandelde Ct-infectie is niet geïndiceerd Lokale behandeling bij conjunctivitis is onvoldoende gebleken en nasofaryngeale Hammerschlag, ###) Systemische profylaxe zou tot overbehandeling, mogelijke bijwerkingen en In <LOCATIE> en de meeste andere geïndustrialiseerde landen is gezondheidszorg direct beschikbaar Derhalve is een afwachtende houding te adviseren, waarbij goede follow-up voor tekenen van infectie bij pasgeborenen belangrijk is Bij verdenking van Ct-infectie is adequate diagnostiek en vooral systemische behandeling met antibiotica van belang Behandeling van conjunctivitis en pneumonie gebeurt met orale macroliden; toevoeging van lokale behandeling is onnodig Behandeling met erytromycine duurt lang en is in ##% van de gevallen niet succesvol gebleken, waardoor een tweede kuur nodig kan zijn (Hammerschlag, ###) Daarom is follow-up van behandelde pasgeborenen inclusief een âtest of cureâ aanbevolen Erytromycine bij pasgeborenen geeft vaak gastro-intestinale bijwerkingen, heeft interacties met andere medicatie en is geassocieerd met pylorushypertrofie bij pasgeborenen (Mahon, ###; Rosenman, ###) Het CDC adviseert in de richtlijn van ### nog steeds systemisch erytromycine en, bij gebrek aan betere data betreffende azitromycinegebruik, als alternatief azitromycine Het gebruik van azitromycine voor neonatale Ct-infectie is in slechts # studie geëvalueerd, waarvan het aantal geïncludeerde patiënten te laag was om definitieve aanbevelingen te kunnen doen (Hammerschlag, ###a; CDC, ###) De effectiviteit van de aanbevolen dosis ## mg/kg/dag azitromycine # dd gedurende # dagen was gelijk aan # weken erytromycinegebruik Azitromycine is geaccepteerd voor de behandeling van pertussis bij pasgeborenen en was als zodanig niet geassocieerd met pylorushypertrofie (Friedman, ###) Recent retrospectief onderzoek laat echter ook een associatie van azitromycine met pylorushypertrofie zien Deze associatie is minder dan voor erytromycine en minder bij gebruik na de leeftijd van ## dagen.
| 666 | nvog |
In <LOCATIE> en de meeste andere geïndustrialiseerde landen is gezondheidszorg direct beschikbaar Derhalve is een afwachtende houding te adviseren, waarbij goede follow-up voor tekenen van infectie bij pasgeborenen belangrijk is Bij verdenking van Ct-infectie is adequate diagnostiek en vooral systemische behandeling met antibiotica van belang Behandeling van conjunctivitis en pneumonie gebeurt met orale macroliden; toevoeging van lokale behandeling is onnodig Behandeling met erytromycine duurt lang en is in ##% van de gevallen niet succesvol gebleken, waardoor een tweede kuur nodig kan zijn (Hammerschlag, ###) Daarom is follow-up van behandelde pasgeborenen inclusief een âtest of cureâ aanbevolen Erytromycine bij pasgeborenen geeft vaak gastro-intestinale bijwerkingen, heeft interacties met andere medicatie en is geassocieerd met pylorushypertrofie bij pasgeborenen (Mahon, ###; Rosenman, ###) Het CDC adviseert in de richtlijn van ### nog steeds systemisch erytromycine en, bij gebrek aan betere data betreffende azitromycinegebruik, als alternatief azitromycine Het gebruik van azitromycine voor neonatale Ct-infectie is in slechts # studie geëvalueerd, waarvan het aantal geïncludeerde patiënten te laag was om definitieve aanbevelingen te kunnen doen (Hammerschlag, ###a; CDC, ###) De effectiviteit van de aanbevolen dosis ## mg/kg/dag azitromycine # dd gedurende # dagen was gelijk aan # weken erytromycinegebruik Azitromycine is geaccepteerd voor de behandeling van pertussis bij pasgeborenen en was als zodanig niet geassocieerd met pylorushypertrofie (Friedman, ###) Recent retrospectief onderzoek laat echter ook een associatie van azitromycine met pylorushypertrofie zien Deze associatie is minder dan voor erytromycine en minder bij gebruik na de leeftijd van ## dagen In <LOCATIE> wordt in sommige klinieken claritromycine gebruikt bij neonatale Ct-infectie, hoewel geen studies hieromtrent bekend zijn Ervaring met andere macroliden bij pasgeborenen met Ct-infectie is zeer beperkt en het risico op pylorushypertrofie na behandeling met andere macroliden is ook niet bekend Op basis van bovenstaande en de recente aanbeveling in de WHO-richtlijn ### heeft de werkgroep gekozen voor azitromycine als eerstekeusbehandeling - erytromycine ## mg/kg/dag p o , verdeeld in <DATUM> doses voor ##-## dagen Behandeling voor Ct-infectie kan worden overwogen als een verhoogd risico voor infectie bestaat; bijvoorbeeld na seksueel misbruik waarbij de dader mogelijk besmet is, als testen niet kunnen worden gedaan of worden geweigerd, niet wordt verwacht dat het kind terug komt voor behandeling of als Aanbevolen behandeling van kinderen met Ct-infecties (zie ook Kinderformularium) - ⥠# maand en ( ## kg azitromycine ## mg/kg/dag in # dosis oraal gedurende # dagen; - erytromycine ##-## mg/kg/dag oraal, verdeeld in <DATUM> doses voor ##-## dagen met een maximale ⢠# maand tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠<LEEFTIJD> jaar tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠<LEEFTIJD> jaar tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠<LEEFTIJD> jaar tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠⥠<LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag of 'adolescenten conform Lokale behandeling met oogdruppels is niet meer noodzakelijk.
| 720 | nvog |
In <LOCATIE> wordt in sommige klinieken claritromycine gebruikt bij neonatale Ct-infectie, hoewel geen studies hieromtrent bekend zijn Ervaring met andere macroliden bij pasgeborenen met Ct-infectie is zeer beperkt en het risico op pylorushypertrofie na behandeling met andere macroliden is ook niet bekend Op basis van bovenstaande en de recente aanbeveling in de WHO-richtlijn ### heeft de werkgroep gekozen voor azitromycine als eerstekeusbehandeling - erytromycine ## mg/kg/dag p o , verdeeld in <DATUM> doses voor ##-## dagen Behandeling voor Ct-infectie kan worden overwogen als een verhoogd risico voor infectie bestaat; bijvoorbeeld na seksueel misbruik waarbij de dader mogelijk besmet is, als testen niet kunnen worden gedaan of worden geweigerd, niet wordt verwacht dat het kind terug komt voor behandeling of als Aanbevolen behandeling van kinderen met Ct-infecties (zie ook Kinderformularium) - ⥠# maand en ( ## kg azitromycine ## mg/kg/dag in # dosis oraal gedurende # dagen; - erytromycine ##-## mg/kg/dag oraal, verdeeld in <DATUM> doses voor ##-## dagen met een maximale ⢠# maand tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠<LEEFTIJD> jaar tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠<LEEFTIJD> jaar tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠<LEEFTIJD> jaar tot <LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag; ⢠⥠<LEEFTIJD> jaar maximaal ### mg/dag; bij ernstige infectie ### mg/dag of 'adolescenten conform Lokale behandeling met oogdruppels is niet meer noodzakelijk aangeraden, omdat oculaire infecties meestal in combinatie voorkomen met genitale infecties (Van Bij de behandeling van SARA dient samengewerkt te worden met een reumatoloog en in geval van oogheelkundige klachten ook een oogarts De behandeling van de reactieve artritis (ReA) is symptomatisch, meestal door middel van NSAIDs (<PERSOON>, ###) Uit studies is gebleken dat een kuur van # maanden, bestaande uit een combinatie van antibiotica (doxycycline + rifampicine of azitromycine + rifampicine) vaker zorgt voor complete remissie van chronische artritis dan behandeling met een placebo (Carter, ###) De rol van langdurig gebruik van antibiotica is echter niet - ReA bij SARA NSAIDs, steroïden (intra-articulaire injectie of oraal), DMARDâs (disease-modifying conjunctivitis bij SARA is mild en gaat meestal vanzelf over; uveïtis in principe is dit een steriele uveïtis welke initieel behandeld dient te worden met steroiddruppels en mydriatica en indien niet goed reagerend op steroïden (subtenon, oraal), Bij recidief of (aanhouden van) klachten kan sprake zijn van persisterende infectie of reinfectie door een onbehandelde of nieuwe partner Voor alle bacteriële soa, dus ook voor Ct infecties inclusief LGV geldt dat de kans bestaat op een âpingpongeffectâ Bij recidief is het belangrijk om de anamnese goed uit te vragen en de therapie te evalueren om erachter te komen of het om een recidief gaat of om een onderbehandelde infectie Het is niet altijd mogelijk onderscheid te maken tussen persistentie, resistentie of re-infectie Resistentie tegen azitromycine komt zeer weinig voor, maar bij verdenking op.
| 698 | nvog |
infecties meestal in combinatie voorkomen met genitale infecties (Van Bij de behandeling van SARA dient samengewerkt te worden met een reumatoloog en in geval van oogheelkundige klachten ook een oogarts De behandeling van de reactieve artritis (ReA) is symptomatisch, meestal door middel van NSAIDs (<PERSOON>, ###) Uit studies is gebleken dat een kuur van # maanden, bestaande uit een combinatie van antibiotica (doxycycline + rifampicine of azitromycine + rifampicine) vaker zorgt voor complete remissie van chronische artritis dan behandeling met een placebo (Carter, ###) De rol van langdurig gebruik van antibiotica is echter niet - ReA bij SARA NSAIDs, steroïden (intra-articulaire injectie of oraal), DMARDâs (disease-modifying conjunctivitis bij SARA is mild en gaat meestal vanzelf over; uveïtis in principe is dit een steriele uveïtis welke initieel behandeld dient te worden met steroiddruppels en mydriatica en indien niet goed reagerend op steroïden (subtenon, oraal), Bij recidief of (aanhouden van) klachten kan sprake zijn van persisterende infectie of reinfectie door een onbehandelde of nieuwe partner Voor alle bacteriële soa, dus ook voor Ct infecties inclusief LGV geldt dat de kans bestaat op een âpingpongeffectâ Bij recidief is het belangrijk om de anamnese goed uit te vragen en de therapie te evalueren om erachter te komen of het om een recidief gaat of om een onderbehandelde infectie Het is niet altijd mogelijk onderscheid te maken tussen persistentie, resistentie of re-infectie Resistentie tegen azitromycine komt zeer weinig voor, maar bij verdenking op gewenst en kan nadere analyse van de Ct stam worden verricht in het Ct-referentiecentrum Nacontrole bestaat uit het herhalen van een Ct-NAAT-test van de eerder besmet bevonden locatie Behalve bij zwangeren (zie hieronder) en bij afwijkende therapiekeuze wordt nacontrole <DATUM> weken na het afronden van de behandeling niet geadviseerd Als klachten echter aanhouden en bij twijfel over therapietrouw of als niet is behandeld met eerstekeusmiddelen azitromycine of doxycycline is Uit studies is gebleken dat in het bijzonder bij vrouwen veelvuldig re-infecties optreden, ook na adequate behandeling, contactopsporing en partnerwaarschuwing Een prospectieve cohortstudie van vrouwen in de leeftijd van ##-<LEEFTIJD> jaar laat Ct-re-infectie zien van gemiddeld ##,# per ### persoonsjaren in de huisartspraktijk, ##,# per ### persoonsjaren bij gezinsplanningklinieken en ##,# per ### persoonsjaren bij soapoliklinieken (<PERSOON>, ###; Lamontagne, ###) Herhalen van de Ct-test na een half jaar kan re-infecties vroegtijdig opsporen Er zijn ook aanwijzingen dat het anale kanaal een reservoir kan vormen voor (asymptomatische) Ct-infecties Auto-inoculatie van anaal naar vaginaal gebied zou hierbij een mogelijke verklaring kunnen zijn voor therapiefalen Aangezien de keuze voor azitromycinebehandeling bij pasgeborenen met conjunctivitis of pneumonie een nieuwe aanbeveling is met slechts summiere wetenschappelijke onderbouwing, bevelen wij aan om # weken na einde van behandeling een Ct-NAAT te herhalen Zwangeren die jonger zijn dan <LEEFTIJD> jaar en/of een verhoogde kans hebben op Ct-infectie (in geval van nieuwe of meerdere partners) dienen na een eerdere (behandelde) Ct-infectie een nieuwe screening te krijgen in het derde trimester van de zwangerschap om maternale postnatale complicaties en Ct-infectie van de pasgeborene te voorkomen.
| 639 | nvog |
stam worden verricht in het Ct-referentiecentrum Nacontrole bestaat uit het herhalen van een Ct-NAAT-test van de eerder besmet bevonden locatie Behalve bij zwangeren (zie hieronder) en bij afwijkende therapiekeuze wordt nacontrole <DATUM> weken na het afronden van de behandeling niet geadviseerd Als klachten echter aanhouden en bij twijfel over therapietrouw of als niet is behandeld met eerstekeusmiddelen azitromycine of doxycycline is Uit studies is gebleken dat in het bijzonder bij vrouwen veelvuldig re-infecties optreden, ook na adequate behandeling, contactopsporing en partnerwaarschuwing Een prospectieve cohortstudie van vrouwen in de leeftijd van ##-<LEEFTIJD> jaar laat Ct-re-infectie zien van gemiddeld ##,# per ### persoonsjaren in de huisartspraktijk, ##,# per ### persoonsjaren bij gezinsplanningklinieken en ##,# per ### persoonsjaren bij soapoliklinieken (<PERSOON>, ###; Lamontagne, ###) Herhalen van de Ct-test na een half jaar kan re-infecties vroegtijdig opsporen Er zijn ook aanwijzingen dat het anale kanaal een reservoir kan vormen voor (asymptomatische) Ct-infecties Auto-inoculatie van anaal naar vaginaal gebied zou hierbij een mogelijke verklaring kunnen zijn voor therapiefalen Aangezien de keuze voor azitromycinebehandeling bij pasgeborenen met conjunctivitis of pneumonie een nieuwe aanbeveling is met slechts summiere wetenschappelijke onderbouwing, bevelen wij aan om # weken na einde van behandeling een Ct-NAAT te herhalen Zwangeren die jonger zijn dan <LEEFTIJD> jaar en/of een verhoogde kans hebben op Ct-infectie (in geval van nieuwe of meerdere partners) dienen na een eerdere (behandelde) Ct-infectie een nieuwe screening te krijgen in het derde trimester van de zwangerschap om maternale postnatale complicaties en Ct-infectie van de pasgeborene te voorkomen weken na behandeling, omdat NAAT-testen ook bij succesvolle behandeling dan nog steeds positief kunnen zijn (overleg bij twijfel met de arts-microbioloog die de test uitvoert) (zie ook paragraaf <PERSOON> de nacontrole van # weken bij een zwangere na de geplande datum van de bevalling valt, dan In de WHO-richtlijn uit ### wordt niet langer behandeling met erytromycine geadviseerd, maar wordt de voorkeur gegeven aan azitromycine, vanwege het mogelijke risico op ernstige bijwerkingen (pylorusstenose) bij erytromycinegebruik Over azitromycinegebruik bij neonatale Ct-infecties is weinig Ct-infectie kan ernstige gevolgen hebben voor vrouwen, de zwangerschapsuitkomst en pasgeborenen zoals postpartum PID, prematuriteit, neonatale conjunctivitis en pneumonie, ectopische zwangerschap, infertiliteit en chronische buikpijn Zwangeren zijn derhalve een speciale doelgroep die in aanmerking komen voor screening Prenatale screening, zoals in de Verenigde Staten van Amerika aanbevolen door de CDC, zou morbiditeit bij zwangeren, en hun partners, kunnen verlagen alsmede verticale transmissie kunnen voorkomen (Tun, ###) Sinds de invoer van prenatale Ct-screening in Amerika is de incidentie van neonatale Ct-infectie aldaar drastisch verlaagd In <LOCATIE> is prenatale Ct-screening vooralsnog geen routine Dit komt door een gebrek aan bewijs betreffende de effectiviteit van prenatale screening en een bijbehorende kosteneffectiviteitsanalyse; bovendien was er tot voor kort gebrek aan gegevens betreffende het voorkomen van Ct-infecties onder Nederlandse zwangeren en pasgeborenen t g v verticale transmissie Nederlandse gegevens zijn inmiddels beschikbaar (Rours, ###; Rours, ###; Rours, ###; Rours, ###) Een kosteneffectiviteitanalyse op basis van de.
| 634 | nvog |
weken na behandeling, omdat NAAT-testen ook bij succesvolle behandeling dan nog steeds positief kunnen zijn (overleg bij twijfel met de arts-microbioloog die de test uitvoert) (zie ook paragraaf <PERSOON> de nacontrole van # weken bij een zwangere na de geplande datum van de bevalling valt, dan In de WHO-richtlijn uit ### wordt niet langer behandeling met erytromycine geadviseerd, maar wordt de voorkeur gegeven aan azitromycine, vanwege het mogelijke risico op ernstige bijwerkingen (pylorusstenose) bij erytromycinegebruik Over azitromycinegebruik bij neonatale Ct-infecties is weinig Ct-infectie kan ernstige gevolgen hebben voor vrouwen, de zwangerschapsuitkomst en pasgeborenen zoals postpartum PID, prematuriteit, neonatale conjunctivitis en pneumonie, ectopische zwangerschap, infertiliteit en chronische buikpijn Zwangeren zijn derhalve een speciale doelgroep die in aanmerking komen voor screening Prenatale screening, zoals in de Verenigde Staten van Amerika aanbevolen door de CDC, zou morbiditeit bij zwangeren, en hun partners, kunnen verlagen alsmede verticale transmissie kunnen voorkomen (Tun, ###) Sinds de invoer van prenatale Ct-screening in Amerika is de incidentie van neonatale Ct-infectie aldaar drastisch verlaagd In <LOCATIE> is prenatale Ct-screening vooralsnog geen routine Dit komt door een gebrek aan bewijs betreffende de effectiviteit van prenatale screening en een bijbehorende kosteneffectiviteitsanalyse; bovendien was er tot voor kort gebrek aan gegevens betreffende het voorkomen van Ct-infecties onder Nederlandse zwangeren en pasgeborenen t g v verticale transmissie Nederlandse gegevens zijn inmiddels beschikbaar (Rours, ###; Rours, ###; Rours, ###; Rours, ###) Een kosteneffectiviteitanalyse op basis van de aannemende dat screenen en behandelen van Ct in de zwangerschap bovengenoemde complicaties voorkomt Er is derhalve behoefte aan wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van screenen op en behandelen van Ct-infecties onder Nederlandse zwangeren Ook buitenlandse studies ontbreken op dit punt Bij afwezigheid van bewijs is er op dit moment onvoldoende grondslag voor een <PERSOON> ER, <PERSOON> HR Role of Chlamydia trachomatis in perinatal infection <PERSOON> more robust estimates of the transmissibility of <PERSOON> J, <PERSOON> preterm prediction study Barbee LA et al Effect of nucleic acid amplification testing on detection of extragenital gonorrhea and chlamydial infections in men who have sex with men sexually transmitted disease clinic <PERSOON> role of Chlamydia and Chlamydia-like organisms in adverse <PERSOON> abuse and sexually transmitted infections in children and adolescents <PERSOON> TA, Stamm WE, <PERSOON-##> SP, Kuo CC, Holmes KK, Grayston JT Chronic Chlamydia trachomatis infections in infants JAMA ###; ### ###-### Erratum in JAMA ###; ### ### Black CM, Driebe EM, <PERSOON-##> CM, Unger ER, Igietseme JU, Hammerschlag <PERSOON-##> study of nucleic acid amplification tests for detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in children being evaluated for sexual abuse.
| 578 | nvog |
bovengenoemde complicaties voorkomt Er is derhalve behoefte aan wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van screenen op en behandelen van Ct-infecties onder Nederlandse zwangeren Ook buitenlandse studies ontbreken op dit punt Bij afwezigheid van bewijs is er op dit moment onvoldoende grondslag voor een <PERSOON> ER, <PERSOON> HR Role of Chlamydia trachomatis in perinatal infection <PERSOON> more robust estimates of the transmissibility of <PERSOON> J, <PERSOON> preterm prediction study Barbee LA et al Effect of nucleic acid amplification testing on detection of extragenital gonorrhea and chlamydial infections in men who have sex with men sexually transmitted disease clinic <PERSOON> role of Chlamydia and Chlamydia-like organisms in adverse <PERSOON> abuse and sexually transmitted infections in children and adolescents <PERSOON> TA, Stamm WE, <PERSOON> SP, Kuo CC, Holmes KK, Grayston JT Chronic Chlamydia trachomatis infections in infants JAMA ###; ### ###-### Erratum in JAMA ###; ### ### Black CM, Driebe EM, <PERSOON-##> CM, Unger ER, Igietseme JU, Hammerschlag <PERSOON-##> study of nucleic acid amplification tests for detection of Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in children being evaluated for sexual abuse #<DATUM> Blake <PERSOON-##> A, <PERSOON-##> TC, Gaydos CA Cost-effectiveness of screening strategies for Chlamydia trachomatis using cervical swabs, urine, and self-obtained vaginal swabs in a sexually transmitted disease clinic setting Sex <PERSOON-##> JE, <PERSOON-##> risk of pelvic inflammatory disease associated with urogenital infectionwith Chlamydia trachomatis; literature review] <PERSOON-##> T, <PERSOON-##> venereum emerging in men who have sex with men in <PERSOON-##> for treating genital Chlamydia trachomatis infection in <PERSOON-##> antibody testing and diagnosing tubal pathology in subfertile women an individual patient data <PERSOON-##> acquired reactive arthritis <PERSOON-##> JA, Oszust C, <PERSOON-##> HC, Hudson AP Combination antibiotics as a treatment for chronic CDC Chlamydial infections In ### Sexually transmitted diseases treatment guidelines Centers for Disease Control and Prevention, ### https //(WEBLINK) <PERSOON-##> EJ Extragenital infections caused by Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae a review of the literature Infect Dis Obstet Gynecol ###; ###.
| 512 | nvog |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.