text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
en uitte zijn bezorgdheid over de kwaliteit van de onderzoeksopzet, de methode en de conclusies In een belangrijk aantal gevallen werden de inclusiecriteria niet goed toegepast, een groot percentage van de vrouwen werd pas durante partu geïncludeerd en er was een grote variatie tussen de diverse deelnemende centra voor wat betreft de foetale bewaking antepartum en durante partu en de aanwezigheid van een kinderarts## Niet-gerandomiseerde onderzoeken in het verleden suggereerden dat versie vÏÏr de aterme periode de incidentie van stuitbevalling zou reduceren, latere gerandomiseerde onderzoeken hebben dit niet onomstotelijk kunnen aantonen, hoewel in één onderzoek wel een reductie werd gezien [##, bewijskracht niveau <PERSOON> versie aterme (vanaf ## weken) blijkt in diverse gecontroleerde gerandomiseerde onderzoeken wel te leiden tot een significante reductie van de incidentie van stuitbevallingen (OR #,##; ##%-CI #,##-#,##) en daarmee tot een reductie van het aantal sectio's (de helft van het percentage zonder versie) [##, bewijskracht niveau B; ##, bewijskracht niveau A#] Het nut van alternatieve methoden (acupunctuur en moxibustion) om versie te bewerkstelligen is niet onomstotelijk aangetoond## Wel is tocolysis door middel van ritodrine bewezen effectief gebleken bij uitwendige versies## Ook na een mislukte versie is een hernieuwde poging onder tocolyse effectief gebleken [##, bewijskracht niveau A#] Bij een uitwendige versie moet er vooraf een goede foetale conditie zijn vastgesteld en direct echoscopisch onderzoek mogelijk zijn De contra-indicaties die voor versie worden genoemd zijn relatief en in de meeste onderzoeken nogal vaag beschreven, omdat bewijzen veelal ontbreken een uterusanomalie, abruptio in de anamnese Na afloop wordt een CTG gemaakt Aan een resusnegatieve zwangere wordt <LOCATIE> anti-resus(D)immunoglobuline gegeven (tenzij bekend is dat de foetus resusnegatief is) Uit een systematische review blijken de volgende foetale risico's van een versie persisterende CTG-afwijkingen (#,#%)## Een spoedsectio caesarea wordt in #,##% ten gevolge van een uitwendige versie verricht Een recente publicatie over een cohortstudie van ### achtereenvolgende versie(pogingen) bevestigt dit percentage## Foeto-maternale transfusie treedt in #,#% op Het verdient aanbeveling om binnen het Verloskundig Samenwerkingsverband (VSV) duidelijke afspraken omtrent versies te maken De keuze voor een vaginale baring of een electieve sectio caesarea moet samen met de zwangere worden gemaakt, in een gesprek waarbij de voor- en nadelen van beide moeten worden besproken De uitkomst van het gesprek moet in het dossier worden genoteerd Zowel bij de dokter als bij de patiënte speelt motivatie voor een vaginale stuitbevalling een rol Individualisering is belangrijk, de situatie bij een voltooid gezin of bij een eerste zwangerschap op oudere leeftijd, waarbij een volgende zwangerschap niet waarschijnlijk is, is wezenlijk anders dan de situatie bij een jonge primigravida, die nog meerdere keren zwanger kan worden De maternale en perinatale morbiditeit en mortaliteit zoals in het kennisdomein hierboven beschreven en zoals in de NVOG-voorlichtingsfolder Stuitligging in lekentermen vertaald, moeten besproken worden Ook moet aandacht worden besteed aan de implicaties van een sectio in de huidige zwangerschap voor een eventuele volgende.
| 617 | nvog |
in de anamnese Na afloop wordt een CTG gemaakt Aan een resusnegatieve zwangere wordt <LOCATIE> anti-resus(D)immunoglobuline gegeven (tenzij bekend is dat de foetus resusnegatief is) Uit een systematische review blijken de volgende foetale risico's van een versie persisterende CTG-afwijkingen (#,#%)## Een spoedsectio caesarea wordt in #,##% ten gevolge van een uitwendige versie verricht Een recente publicatie over een cohortstudie van ### achtereenvolgende versie(pogingen) bevestigt dit percentage## Foeto-maternale transfusie treedt in #,#% op Het verdient aanbeveling om binnen het Verloskundig Samenwerkingsverband (VSV) duidelijke afspraken omtrent versies te maken De keuze voor een vaginale baring of een electieve sectio caesarea moet samen met de zwangere worden gemaakt, in een gesprek waarbij de voor- en nadelen van beide moeten worden besproken De uitkomst van het gesprek moet in het dossier worden genoteerd Zowel bij de dokter als bij de patiënte speelt motivatie voor een vaginale stuitbevalling een rol Individualisering is belangrijk, de situatie bij een voltooid gezin of bij een eerste zwangerschap op oudere leeftijd, waarbij een volgende zwangerschap niet waarschijnlijk is, is wezenlijk anders dan de situatie bij een jonge primigravida, die nog meerdere keren zwanger kan worden De maternale en perinatale morbiditeit en mortaliteit zoals in het kennisdomein hierboven beschreven en zoals in de NVOG-voorlichtingsfolder Stuitligging in lekentermen vertaald, moeten besproken worden Ook moet aandacht worden besteed aan de implicaties van een sectio in de huidige zwangerschap voor een eventuele volgende Van de ## gevallen van directe maternale sterfte in <LOCATIE> in de periode ### t/m ### was de oorzaak in #% van de gevallen een complicatie bij een primaire of secundaire sectio caesarea; de frequentie van sectio's, waarbij een oorzakelijk verband aanwezig was met de maternale sterfte was #,<DATUM> de sterfte na vaginale baring was #,##<DATUM> In de periode na de forse stijging van het sectiopercentage na de publicatie van de TBT zijn vier patiënten overleden na een sectio die op indicatie stuitligging was verricht## Bovendien is de morbiditeit evenmin verwaarloosbaar (pulmonale complicaties, urineweginfecties, wondinfecties, trombose) De mortaliteits- en morbiditeitspercentages zijn bij secundaire sectio caesarea hoger dan bij primaire sectio caesarea, en een aantal auteurs gebruikt dit gegeven dan ook als een van de argumenten voor electieve sectio caesarea in alle gevallen van stuitligging Het probleem van de morbiditeit bij een sectio caesarea zit echter niet alleen in de zwangerschap waarin de sectio verricht wordt, maar vooral in een eventuele volgende zwangerschap Indien een electieve sectio caesarea wordt verricht, verdient het de voorkeur die te plannen vanaf ## #/# week, om de kans op neonatale problemen zo klein mogelijk te maken [##, bewijskracht niveau <PERSOON> ##% van de zwangeren blijkt voor die tijd in partu te raken## Indien besloten wordt tot een vaginale stuitbevalling dient de vordering van de baring nauwkeurig beoordeeld te worden Bij niet-vorderende indaling, ontsluiting of uitdrijving bij adequate weeën dient een sectio caesarea te worden verricht.
| 603 | nvog |
in <LOCATIE> in de periode ### t/m ### was de oorzaak in #% van de gevallen een complicatie bij een primaire of secundaire sectio caesarea; de frequentie van sectio's, waarbij een oorzakelijk verband aanwezig was met de maternale sterfte was #,<DATUM> de sterfte na vaginale baring was #,##<DATUM> In de periode na de forse stijging van het sectiopercentage na de publicatie van de TBT zijn vier patiënten overleden na een sectio die op indicatie stuitligging was verricht## Bovendien is de morbiditeit evenmin verwaarloosbaar (pulmonale complicaties, urineweginfecties, wondinfecties, trombose) De mortaliteits- en morbiditeitspercentages zijn bij secundaire sectio caesarea hoger dan bij primaire sectio caesarea, en een aantal auteurs gebruikt dit gegeven dan ook als een van de argumenten voor electieve sectio caesarea in alle gevallen van stuitligging Het probleem van de morbiditeit bij een sectio caesarea zit echter niet alleen in de zwangerschap waarin de sectio verricht wordt, maar vooral in een eventuele volgende zwangerschap Indien een electieve sectio caesarea wordt verricht, verdient het de voorkeur die te plannen vanaf ## #/# week, om de kans op neonatale problemen zo klein mogelijk te maken [##, bewijskracht niveau <PERSOON> ##% van de zwangeren blijkt voor die tijd in partu te raken## Indien besloten wordt tot een vaginale stuitbevalling dient de vordering van de baring nauwkeurig beoordeeld te worden Bij niet-vorderende indaling, ontsluiting of uitdrijving bij adequate weeën dient een sectio caesarea te worden verricht overwogen, dient rekening te worden gehouden met de mogelijkheid dat het niet-vorderen wordt veroorzaakt door foetopelviene disproportie Epidurale analgesie is acceptabel op dezelfde indicaties en/of voorwaarden Uit vrijwel alle onderzoeken blijkt dat een volledige stuitextractie op indicatie âniet vorderen van de baring' een zeer groot foetaal risico oplevert en dat in die gevallen gekozen dient te worden voor een sectio caesarea Alleen in geval van acute zeer ernstige foetale nood moet het risico ervan worden afgewogen tegen het risico dat optreedt doordat een sectio caesarea per definitie enige vertraging in geboorte met zich meebrengt Bij opgeslagen foetale armen en/of problemen met het nakomende foetale hoofd worden vele handgrepen beschreven, maar er is geen methode aan te geven die duidelijke voorkeur geniet Waarschijnlijk is ervaring met een bepaalde techniek de beste garantie om complicaties ten gevolge van de ingreep te voorkomen Van primair belang is het voorkomen van grote tractie op de foetale hals Een aantal onderzoeken propageert Het nut van het geven van oxytocine na de geboorte van de foetale scapulae is nooit aangetoond In een aantal publicaties wordt het gebruik van symfysiotomie gepropageerd, als noodmaatregel en vrijwel exclusief voor gebruik in ontwikkelingslanden## Omdat er in <LOCATIE> zelden een indicatie voor is, zal geen enkele gynaecoloog ervaring met deze methode kunnen opbouwen of onderhouden Het terugdrukken van een reeds grotendeels vaginaal geboren foetus met vastzittende armen en caput, om alsnog een sectio caesarea te verrichten (de Zavanelli-methode), is wel beschreven maar zal in de praktijk zelden of nooit een reële interventiemogelijkheid zijn.
| 583 | nvog |
niet-vorderen wordt veroorzaakt door foetopelviene disproportie Epidurale analgesie is acceptabel op dezelfde indicaties en/of voorwaarden Uit vrijwel alle onderzoeken blijkt dat een volledige stuitextractie op indicatie âniet vorderen van de baring' een zeer groot foetaal risico oplevert en dat in die gevallen gekozen dient te worden voor een sectio caesarea Alleen in geval van acute zeer ernstige foetale nood moet het risico ervan worden afgewogen tegen het risico dat optreedt doordat een sectio caesarea per definitie enige vertraging in geboorte met zich meebrengt Bij opgeslagen foetale armen en/of problemen met het nakomende foetale hoofd worden vele handgrepen beschreven, maar er is geen methode aan te geven die duidelijke voorkeur geniet Waarschijnlijk is ervaring met een bepaalde techniek de beste garantie om complicaties ten gevolge van de ingreep te voorkomen Van primair belang is het voorkomen van grote tractie op de foetale hals Een aantal onderzoeken propageert Het nut van het geven van oxytocine na de geboorte van de foetale scapulae is nooit aangetoond In een aantal publicaties wordt het gebruik van symfysiotomie gepropageerd, als noodmaatregel en vrijwel exclusief voor gebruik in ontwikkelingslanden## Omdat er in <LOCATIE> zelden een indicatie voor is, zal geen enkele gynaecoloog ervaring met deze methode kunnen opbouwen of onderhouden Het terugdrukken van een reeds grotendeels vaginaal geboren foetus met vastzittende armen en caput, om alsnog een sectio caesarea te verrichten (de Zavanelli-methode), is wel beschreven maar zal in de praktijk zelden of nooit een reële interventiemogelijkheid zijn # Bij een (vermoeden van) stuitligging vanaf ## weken is de werkgroep van mening dat begeleiding in # De keuze voor een vaginale baring of een electieve sectio caesarea moet men samen met de zwangere maken, waarbij de voor- en nadelen van beiden moeten worden besproken (conclusie niveau #) De maternale en perinatale morbiditeit en mortaliteit zoals in het kennisdomein hierboven beschreven en zoals in de NVOG-voorlichtingsfolder Stuitligging in lekentermen vertaald, moeten besproken worden Vooral moet aandacht worden besteed aan de implicaties van een sectio caesarea nu en voor een eventuele volgende zwangerschap Een electieve sectio caesarea wordt geadviseerd indien er bekkenafwijkingen worden vermoed of indien er een mechanisch moeizame # Aan elke zwangere met een kind in stuitligging moet een versie, onder strikte voorwaarden, aangeboden worden Het is aangetoond dat een beleid van uitwendige versie (eventueel onder tocolyse) vanaf ## weken het aantal niet-hoofdliggingen en het aantal sectio's reduceert Men dient een versie dan ook te adviseren indien er geen contra-indicaties bestaan (conclusie niveau #) Als een versie(-poging) wordt ondernomen, dient deze onder echo- en CTG-controle plaats te vinden, waarbij de mogelijkheid tot directe sectio caesarea aanwezig is (conclusie niveau #) # Indien wegens een stuitligging een electieve sectio caesarea verricht gaat worden, kan deze beter niet © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Deze richtlijn, ontwikkeld door de Commissie Obstetrie en Gynaecologie, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> <PERSOON> Deze richtlijn is opgesteld door <PERSOON> J.
| 581 | nvog |
(vermoeden van) stuitligging vanaf ## weken is de werkgroep van mening dat begeleiding in # De keuze voor een vaginale baring of een electieve sectio caesarea moet men samen met de zwangere maken, waarbij de voor- en nadelen van beiden moeten worden besproken (conclusie niveau #) De maternale en perinatale morbiditeit en mortaliteit zoals in het kennisdomein hierboven beschreven en zoals in de NVOG-voorlichtingsfolder Stuitligging in lekentermen vertaald, moeten besproken worden Vooral moet aandacht worden besteed aan de implicaties van een sectio caesarea nu en voor een eventuele volgende zwangerschap Een electieve sectio caesarea wordt geadviseerd indien er bekkenafwijkingen worden vermoed of indien er een mechanisch moeizame # Aan elke zwangere met een kind in stuitligging moet een versie, onder strikte voorwaarden, aangeboden worden Het is aangetoond dat een beleid van uitwendige versie (eventueel onder tocolyse) vanaf ## weken het aantal niet-hoofdliggingen en het aantal sectio's reduceert Men dient een versie dan ook te adviseren indien er geen contra-indicaties bestaan (conclusie niveau #) Als een versie(-poging) wordt ondernomen, dient deze onder echo- en CTG-controle plaats te vinden, waarbij de mogelijkheid tot directe sectio caesarea aanwezig is (conclusie niveau #) # Indien wegens een stuitligging een electieve sectio caesarea verricht gaat worden, kan deze beter niet © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Deze richtlijn, ontwikkeld door de Commissie Obstetrie en Gynaecologie, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> <PERSOON> Deze richtlijn is opgesteld door <PERSOON> namens de <PERSOON> PJ, Hickok DE A population-based case-control study of risk factors for breech presentation Hsieh YY, Tsai FJ, <PERSOON> FC, Tsai CH Breech deformationcomplex in neonates <PERSOON> prognostic significance of hyperextension of the fetal head detected Hickok DE, <PERSOON> DC, Milberg JA, et al <PERSOON> frequency of breech presentation by gestational age at birth a <PERSOON> M, <PERSOON> delivery at term a critical review of the literature Obstet Gynecol ###; ## <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> WJ, Hewson SA, et al Planned caesarean section versus planned vaginal birth for breech presentation at term a randomised multicentre trial Lancet ###; ### ###-## <PERSOON-##> L, <PERSOON-##> A, et al Factors associated with adverse perinatal outcome in the Term Whyte H, <PERSOON-##> ME, Saigal S, et al Outcomes of children at # years after planned caesarean birth versus planned vaginal birth for breech presentation at term the International Randomized term breech <PERSOON-##> GJ, <PERSOON-##> ME Planned caesarean section for term breech delivery <PERSOON> Cochrane Database of <PERSOON-##> JM, et al Is planned vaginal delivery for breech presentation at term still an option? Results of an observational prospective survey in France and <PERSOON-##> ###;.
| 620 | nvog |
<PERSOON> namens de <PERSOON> PJ, Hickok DE A population-based case-control study of risk factors for breech presentation Hsieh YY, Tsai FJ, <PERSOON> FC, Tsai CH Breech deformationcomplex in neonates <PERSOON> prognostic significance of hyperextension of the fetal head detected Hickok DE, <PERSOON> DC, Milberg JA, et al <PERSOON> frequency of breech presentation by gestational age at birth a <PERSOON> M, <PERSOON> delivery at term a critical review of the literature Obstet Gynecol ###; ## <PERSOON> ME, <PERSOON> WJ, Hewson SA, et al Planned caesarean section versus planned vaginal birth for breech presentation at term a randomised multicentre trial Lancet ###; ### ###-## <PERSOON-##> L, <PERSOON-##> A, et al Factors associated with adverse perinatal outcome in the Term Whyte H, <PERSOON> ME, Saigal S, et al Outcomes of children at # years after planned caesarean birth versus planned vaginal birth for breech presentation at term the International Randomized term breech <PERSOON-##> GJ, <PERSOON> ME Planned caesarean section for term breech delivery <PERSOON> Cochrane Database of <PERSOON-##> JM, et al Is planned vaginal delivery for breech presentation at term still an option? Results of an observational prospective survey in France and <PERSOON-##> trends in breech delivery in <PERSOON-##> effect of the Term Breech Trial on medical intervention behaviour and neonatal oucome in <PERSOON> Netherlands an analysis of #<DATUM> term breech infants <PERSOON-##> breech delivery in the Netherlands Thesis <LOCATIE> ### <PERSOON-##> AHP, Bruinse HW, et al Vaginal delivery compared with caesarean section in early preterm breech delivery a comparison of long term outcome <PERSOON-##> randomized management of term frank breech presentation a study of Gimovsky ML, Wallace RL, Schifrin BS, et al Randomized management of the non-frank breech presentation <PERSOON-##> CCT, Vandenbussche FPHA Stuitligging kind versus moeder <PERSOON-##> JP de, Bruinse HW Aterme stuitligging onterechte keus voor de electieve keizersnede als standaardbehandeling vanwege te hoge risico's voor de moeder en haar volgende kinderen <PERSOON-##> stuitligging standaard geadviseerde keizersnede uiteindelijk niet veiliger voor het kind <PERSOON-##> section in the Netherlands Policy, prevention and long-term consequences <PERSOON-##> use of randomised trials to evaluate complex phenomena case study of vaginal <PERSOON-##> years to the term breech trial the rise and fall of a randomized controlled trial.
| 567 | nvog |
in breech delivery in <PERSOON> effect of the Term Breech Trial on medical intervention behaviour and neonatal oucome in <PERSOON> Netherlands an analysis of #<DATUM> term breech infants <PERSOON> breech delivery in the Netherlands Thesis <LOCATIE> ### <PERSOON> AHP, Bruinse HW, et al Vaginal delivery compared with caesarean section in early preterm breech delivery a comparison of long term outcome <PERSOON> randomized management of term frank breech presentation a study of Gimovsky ML, Wallace RL, Schifrin BS, et al Randomized management of the non-frank breech presentation <PERSOON> CCT, Vandenbussche FPHA Stuitligging kind versus moeder <PERSOON> JP de, Bruinse HW Aterme stuitligging onterechte keus voor de electieve keizersnede als standaardbehandeling vanwege te hoge risico's voor de moeder en haar volgende kinderen <PERSOON> stuitligging standaard geadviseerde keizersnede uiteindelijk niet veiliger voor het kind <PERSOON> section in the Netherlands Policy, prevention and long-term consequences <PERSOON-##> use of randomised trials to evaluate complex phenomena case study of vaginal <PERSOON-##> years to the term breech trial the rise and fall of a randomized controlled trial Hutton EK, Hofmeyr GJ External cephalic version for breech presentation before term <PERSOON-##> AW van, Flu PK, et al Effect of external cephalic version in late pregnancy on <PERSOON-##> cephalic version for breech presentation at term <PERSOON> Cochrane Database of Coyle ME, <PERSOON-##> CA, peat <PERSOON-##> version by moxibustion for breech presentation <PERSOON-##> MN, <PERSOON-##> MA Tocolysis in term breech external cephalic <PERSOON-##> for repeat external cephalic version in breech presentation at term a <PERSOON-##> SG External cephalic version a safe procedure? A systematic review of version-related risks <PERSOON-##> complications of external cephalic version <PERSOON-##> N, et al Toename van de moedersterfte een <PERSOON-##> NWE Moedersterfte in <LOCATIE> het topje van de ijsberg <PERSOON-##> HA, et al Electieve sectio caesarea bij voorkeur na ## complete <PERSOON-##> JJ, Rennie JM,<PERSOON-##> PJ Neonatal respiratory morbidity and mode of delivery at term influence of Pust RE, Hirschler RA, <PERSOON-##> CE Emergency symphysiotomy for the trapped head in breech delivery <PERSOON-##> A.
| 518 | nvog |
Hoe vaak dient een intrapartum-CTG beoordeeld te worden en hoe dient Voor welke vrouwen is continue CTG-bewaking durante partu geïndiceerd? ⦠pag <DATUM> Welke plaats heeft het MBO in combinatie met het CTG in de intrapartum # Welke plaats heeft ST-analyse in combinatie met het CTG in de intrapartum # Welke plaats heeft de intra-uteriene druklijn in de intrapartum bewaking van # Welke waarde heeft foetale scalpstimulatie in de intrapartum bewaking van # Welke bepaling in scalp bloed heeft de voorkeur, lactaat of pH? (juli ###) # Is amnioinfusie zinvol bij vrouwen met een abnormaal CTG? â¦â¦â¦â¦â¦ pag <DATUM> Welke plaats heeft tocolyse bij vrouwen met een abnormaal CTG? â¦â¦â¦ pag <DATUM> Is het geven van zuurstof zinvol bij vrouwen met een abnormaal CTG? # Wanneer is het geïndiceerd navelstrengbloedgassen af te nemen en hoe Het doel van foetale bewaking tijdens de baring is de foetus op te sporen met (dreigend) zuurstofgebrek en daardoor sterfte of neurologische morbiditeit te voorkomen, zonder dat dit gepaard gaat met een stijging van onnodige interventies, zoals vaginale kunstverlossingen en De ideale methode van bewaking is nog niet gevonden, wat blijkt uit het feit dat het aantal obstetrische interventies voor vermeende foetale nood de afgelopen decennia enorm is toegenomen zonder dat de neonatale uitkomsten duidelijk verbeterd zijn In de tweede lijn past men tijdens de baring van hoog-risico zwangeren het cardiotocogram (CTG) toe om de foetale conditie te bewaken Het CTG is in de jaren zeventig van de vorige eeuw geïntroduceerd zonder dat de diagnostische nauwkeurigheid en de effectiviteit op patiëntuitkomsten grondig werden geëvalueerd Belangrijke nadelen van het CTG zijn de lage positief voorspellende waarde voor asfyxie en de grote inter- en intra-observervariatie Daarnaast is in geval van een Deze richtlijn geeft handvatten voor de beoordeling en interpretatie van het CTG en de mogelijkheden voor aanvullende diagnostiek en behandeling met betrekking tot de à terme eenling gebruiken tijdens een klinische bevalling van een à terme foetus (zie Het verdient aanbeveling om het CTG tijdens ontsluiting tenminste elk uur en tijdens de uitdrijving tenminste elke ## minuten te classificeren en vervolgens de hierop gebaseerde conclusie en het beleid Het verdient aanbeveling continue CTG-bewaking toe te passen bij zwangeren met een verhoogd De werkgroep is van mening dat er in elke kliniek mogelijkheid moet zijn om aanvullende technieken ter foetale bewaking beschikbaar te hebben Geschikte technieken zijn microbloedonderzoek en STanalyse De werkgroep is van mening dat bij twijfel over de foetale conditie (abnormaal CTG zonder STAN of bepaalde situaties tijdens een STAN-registratie) het verrichten van een MBO aan te bevelen is Ondanks de bewezen voordelen van het gebruik van ST-analyse (daling van het aantal MBOâs en kunstverlossingen) spreekt de werkgroep geen algemene aanbeveling uit voor het gebruik van STanalyse omdat een positief effect op neonatale uitkomsten niet is aangetoond Het routinematig gebruiken van een intra-uteriene druklijn voor de registratie van uterus activiteit,.
| 579 | nvog |
Het CTG is in de jaren zeventig van de vorige eeuw geïntroduceerd zonder dat de diagnostische nauwkeurigheid en de effectiviteit op patiëntuitkomsten grondig werden geëvalueerd Belangrijke nadelen van het CTG zijn de lage positief voorspellende waarde voor asfyxie en de grote inter- en intra-observervariatie Daarnaast is in geval van een Deze richtlijn geeft handvatten voor de beoordeling en interpretatie van het CTG en de mogelijkheden voor aanvullende diagnostiek en behandeling met betrekking tot de à terme eenling gebruiken tijdens een klinische bevalling van een à terme foetus (zie Het verdient aanbeveling om het CTG tijdens ontsluiting tenminste elk uur en tijdens de uitdrijving tenminste elke ## minuten te classificeren en vervolgens de hierop gebaseerde conclusie en het beleid Het verdient aanbeveling continue CTG-bewaking toe te passen bij zwangeren met een verhoogd De werkgroep is van mening dat er in elke kliniek mogelijkheid moet zijn om aanvullende technieken ter foetale bewaking beschikbaar te hebben Geschikte technieken zijn microbloedonderzoek en STanalyse De werkgroep is van mening dat bij twijfel over de foetale conditie (abnormaal CTG zonder STAN of bepaalde situaties tijdens een STAN-registratie) het verrichten van een MBO aan te bevelen is Ondanks de bewezen voordelen van het gebruik van ST-analyse (daling van het aantal MBOâs en kunstverlossingen) spreekt de werkgroep geen algemene aanbeveling uit voor het gebruik van STanalyse omdat een positief effect op neonatale uitkomsten niet is aangetoond Het routinematig gebruiken van een intra-uteriene druklijn voor de registratie van uterus activiteit, Als er met uitwendige drukmeting geen betrouwbare registratie wordt verkregen, is de werkgroep van mening dat er een aanvullende waarde kan zijn van een intra-uteriene druklijn De werkgroep is van mening dat er te weinig evidence is om amnioinfusie bij variabele deceleraties routinematig aan te bevelen Het valt echter te overwegen om amnioinfusie toe te passen bij variabele deceleraties op het CTG, met name in situaties waar MBOâs of STAN® niet beschikbaar zijn De werkgroep is van mening dat het toedienen van acute tocolyse bij een abnormaal CTG durante partu overwogen kan worden Dit geldt met name in het geval van een tachysystolie, en voorafgaand aan het verrichten van een sectio caesarea op de verdenking van foetale nood De werkgroep is van mening dat er geen voorkeur uitgesproken kan worden tussen Atosiban, betasympathicomimetica en nitroglycerine met betrekking tot het tocolytisch effect De werkgroep is van mening dat Atosiban heeft het meest gunstige bijwerkingsprofiel heeft # Welke CTG-classificatie wordt aanbevolen om te gebruiken tijdens de bevalling van een à # Hoe vaak dient een intrapartum-CTG beoordeeld te worden en hoe dient dit gedocumenteerd # Voor welke vrouwen is continue CTG-bewaking durante partu geïndiceerd? Welke CTG-classificatie wordt aanbevolen om te gebruiken tijdens een klinische bevalling Het cardiotocogram is de meest toegepaste vorm van foetale bewaking durante partu Doel is het voorkomen van intrapartale sterfte en van hersenletsel ten gevolge van intrapartale hypoxie De Redenen hiervoor zijn de grote inter- en intra-observervariabiliteit (<DATUM> en een ongunstig effect op.
| 552 | nvog |
registratie wordt verkregen, is de werkgroep van mening dat er een aanvullende waarde kan zijn van een intra-uteriene druklijn De werkgroep is van mening dat er te weinig evidence is om amnioinfusie bij variabele deceleraties routinematig aan te bevelen Het valt echter te overwegen om amnioinfusie toe te passen bij variabele deceleraties op het CTG, met name in situaties waar MBOâs of STAN® niet beschikbaar zijn De werkgroep is van mening dat het toedienen van acute tocolyse bij een abnormaal CTG durante partu overwogen kan worden Dit geldt met name in het geval van een tachysystolie, en voorafgaand aan het verrichten van een sectio caesarea op de verdenking van foetale nood De werkgroep is van mening dat er geen voorkeur uitgesproken kan worden tussen Atosiban, betasympathicomimetica en nitroglycerine met betrekking tot het tocolytisch effect De werkgroep is van mening dat Atosiban heeft het meest gunstige bijwerkingsprofiel heeft # Welke CTG-classificatie wordt aanbevolen om te gebruiken tijdens de bevalling van een à # Hoe vaak dient een intrapartum-CTG beoordeeld te worden en hoe dient dit gedocumenteerd # Voor welke vrouwen is continue CTG-bewaking durante partu geïndiceerd? Welke CTG-classificatie wordt aanbevolen om te gebruiken tijdens een klinische bevalling Het cardiotocogram is de meest toegepaste vorm van foetale bewaking durante partu Doel is het voorkomen van intrapartale sterfte en van hersenletsel ten gevolge van intrapartale hypoxie De Redenen hiervoor zijn de grote inter- en intra-observervariabiliteit (<DATUM> en een ongunstig effect op meeste substandaard factoren betrekking hadden op de beoordeling van het CTG en het niet adequaat handelen bij CTG-afwijkingen (<DATUM> In <LOCATIE> is tot nu toe niet gekozen voor een uniform classificatiesysteem Eén van de belangrijkste aanbevelingen voortkomend uit de Perinatale Audit <LOCATIE> ### was het opstellen van een protocol voor classificatie van het CTG in gestandaardiseerde termen (##) In deze richtlijn wil de NVOG komen tot een keuze voor een uniform CTG-classificatiesysteem om zo een bijdrage te leveren aan het verder terugdringen van Er zijn talrijke CTG-classificatiesystemen In ### werd een brede internationale consensus bereikt door het opstellen van de FIGO-classificatie (##) De meeste huidige richtlijnen voor elektronische (##-##) Alle richtlijnen beoordelen het CTG op een gestructureerde manier en betrekken hierbij de foetale hartfrequentie, de variabiliteit, acceleraties, deceleraties en uteriene contracties De richtlijnen verschillen onderling in lichte mate met betrekking tot nomenclatuur en definities, met als gevolg dat deze leiden tot niet-uniforme CTG-beoordelingen (##,##) Het is niet bekend welke classificatie de beste voorspellende waarde voor foetale hypoxie heeft De werkgroep constateert dat er geen adequaat onderzoek is gedaan waaruit blijkt dat er een CTG- classificatiesysteem is dat superieur is in het voorspellen De werkgroep heeft gekozen voor het gemodificeerde FIGO-classificatiesysteem volgens de STAN® klinische richtlijnen (##) Het belangrijkste verschil met de originele FIGO-classificatie is dat er een vierde categorie âpreterminaalâ is toegevoegd (zie figuur #) Het FIGO-classificatiesysteem is het enige systeem waarover internationaal consensus is bereikt.
| 585 | nvog |
beoordeling van het CTG en het niet adequaat handelen bij CTG-afwijkingen (<DATUM> In <LOCATIE> is tot nu toe niet gekozen voor een uniform classificatiesysteem Eén van de belangrijkste aanbevelingen voortkomend uit de Perinatale Audit <LOCATIE> ### was het opstellen van een protocol voor classificatie van het CTG in gestandaardiseerde termen (##) In deze richtlijn wil de NVOG komen tot een keuze voor een uniform CTG-classificatiesysteem om zo een bijdrage te leveren aan het verder terugdringen van Er zijn talrijke CTG-classificatiesystemen In ### werd een brede internationale consensus bereikt door het opstellen van de FIGO-classificatie (##) De meeste huidige richtlijnen voor elektronische (##-##) Alle richtlijnen beoordelen het CTG op een gestructureerde manier en betrekken hierbij de foetale hartfrequentie, de variabiliteit, acceleraties, deceleraties en uteriene contracties De richtlijnen verschillen onderling in lichte mate met betrekking tot nomenclatuur en definities, met als gevolg dat deze leiden tot niet-uniforme CTG-beoordelingen (##,##) Het is niet bekend welke classificatie de beste voorspellende waarde voor foetale hypoxie heeft De werkgroep constateert dat er geen adequaat onderzoek is gedaan waaruit blijkt dat er een CTG- classificatiesysteem is dat superieur is in het voorspellen De werkgroep heeft gekozen voor het gemodificeerde FIGO-classificatiesysteem volgens de STAN® klinische richtlijnen (##) Het belangrijkste verschil met de originele FIGO-classificatie is dat er een vierde categorie âpreterminaalâ is toegevoegd (zie figuur #) Het FIGO-classificatiesysteem is het enige systeem waarover internationaal consensus is bereikt strikte beoordelingscriteria zijn, die leiden tot een indeling in gestandaardiseerde categorieën Deze indeling vormt de basis voor vervolg van het beleid (zie tabel #) Dit sluit goed aan bij de aanbevelingen uit het rapport van de Perinatale Audit <LOCATIE> ### Daarnaast gebruikt eenderde van de Nederlandse klinieken ST-analyse (STAN®) en is daardoor vertrouwd met dit classificatiesysteem Geen ander classificatiesysteem wordt zoveel gebruikt in <LOCATIE> De werkgroep is van mening dat het gemodificeerde FIGO-classificatiesysteem daarom de grootste kans heeft op een succesvolle implementatie Combinatie van verschillende suboptimale kenmerken betekent een abnormaal CTG ⢠Totaal verlies aan variabiliteit ((# bpm) en reactiviteit met of zonder deceleraties *De werkgroep beveelt aan om in concrete situaties afspraken vast te leggen over wanneer de gynaecoloog wordt gewaarschuwd bij een abnormaal CTG De bekwaamheid van de verloskundig Hoe vaak dient een intrapartum-CTG beoordeeld te worden en hoe dient dit Uit de Nederlandse perinatale audit van ### blijkt dat er afspraken ontbreken over hoe vaak een CTG durante partu beoordeeld dient te worden Ook bleek het niet adequaat reageren op CTGafwijkingen een veelvoorkomende substandaardfactor bij perinatale mortaliteit (#) Er zijn geen onderzoeken die de frequentie van beoordelen van CTGâs en het documenteren hiervan hebben onderzocht in relatie tot de perinatale uitkomst De ACOG adviseert om bij ongecompliceerde zwangerschappen elke ## minuten in de ontsluitingsfase en elke ## minuten in de uitdrijvingsfase het CTG te beoordelen Voor gecompliceerde zwangerschappen adviseren zij respectievelijk ## en # minuten (#,#) Daarnaast wordt geadviseerd dit regelmatig te documenteren (geen tijdsinterval genoemd).
| 614 | nvog |
de basis voor vervolg van het beleid (zie tabel #) Dit sluit goed aan bij de aanbevelingen uit het rapport van de Perinatale Audit <LOCATIE> ### Daarnaast gebruikt eenderde van de Nederlandse klinieken ST-analyse (STAN®) en is daardoor vertrouwd met dit classificatiesysteem Geen ander classificatiesysteem wordt zoveel gebruikt in <LOCATIE> De werkgroep is van mening dat het gemodificeerde FIGO-classificatiesysteem daarom de grootste kans heeft op een succesvolle implementatie Combinatie van verschillende suboptimale kenmerken betekent een abnormaal CTG ⢠Totaal verlies aan variabiliteit ((# bpm) en reactiviteit met of zonder deceleraties *De werkgroep beveelt aan om in concrete situaties afspraken vast te leggen over wanneer de gynaecoloog wordt gewaarschuwd bij een abnormaal CTG De bekwaamheid van de verloskundig Hoe vaak dient een intrapartum-CTG beoordeeld te worden en hoe dient dit Uit de Nederlandse perinatale audit van ### blijkt dat er afspraken ontbreken over hoe vaak een CTG durante partu beoordeeld dient te worden Ook bleek het niet adequaat reageren op CTGafwijkingen een veelvoorkomende substandaardfactor bij perinatale mortaliteit (#) Er zijn geen onderzoeken die de frequentie van beoordelen van CTGâs en het documenteren hiervan hebben onderzocht in relatie tot de perinatale uitkomst De ACOG adviseert om bij ongecompliceerde zwangerschappen elke ## minuten in de ontsluitingsfase en elke ## minuten in de uitdrijvingsfase het CTG te beoordelen Voor gecompliceerde zwangerschappen adviseren zij respectievelijk ## en # minuten (#,#) Daarnaast wordt geadviseerd dit regelmatig te documenteren (geen tijdsinterval genoemd) elke # minuten in de uitdrijving het CTG te beoordelen (#,#) De RCOG geeft hierover geen Er is geen adequaat onderzoek gedaan naar het verband tussen frequentie Geen bewijs waarmee een CTG geclassificeerd en gedocumenteerd wordt en de perinatale Mede gezien de aanbeveling uit de Nederlandse perinatale audit ### is de werkgroep van mening dat een uniforme werkafspraak met betrekking tot de frequentie waarmee het CTG geclassificeerd en gedocumenteerd moet worden wenselijk is (#) Meerdere studies tonen aan dat het niet documenteren van CTG-classificatie, interpretatie en hieruit volgend beleid een vaak voorkomende substandaard factor is in casus met perinatale asfyxie en mortaliteit (<DATUM> De aanbeveling is gebaseerd op consensus binnen de werkgroep, rekeninghoudend met ontsluiting tenminste elk uur het CTG te classificeren en vervolgens de hierop gebaseerde conclusie en het beleid in het dossier te noteren De werkgroep adviseert om tijdens de uitdrijving elke ## minuten het CTG te classificeren Omdat het tijdens de uitdrijving niet haalbaar is om ook direct te documenteren, wordt aanbevolen dit achteraf te doen, zodat de gedachtegang over het gevoerde beleid kan worden gevolgd Indien het CTG niet normaal is, wordt geadviseerd om de frequentie In <LOCATIE> bevallen vrouwen in de tweede of derde lijn onder verantwoordelijkheid van de gynaecoloog als er een verhoogd maternaal en/of perinataal risico is op slechte uitkomst Het is dan gebruikelijk om intermitterende of continue CTG-bewaking toe te passen De vraag is in welke In de meeste trials, waarbij intermitterende auscultatie wordt vergeleken met continue cardiotocografie, wordt een onderscheid gemaakt tussen laag risico en hoog risico op perinatale.
| 589 | nvog |
(#,#) De RCOG geeft hierover geen Er is geen adequaat onderzoek gedaan naar het verband tussen frequentie Geen bewijs waarmee een CTG geclassificeerd en gedocumenteerd wordt en de perinatale Mede gezien de aanbeveling uit de Nederlandse perinatale audit ### is de werkgroep van mening dat een uniforme werkafspraak met betrekking tot de frequentie waarmee het CTG geclassificeerd en gedocumenteerd moet worden wenselijk is (#) Meerdere studies tonen aan dat het niet documenteren van CTG-classificatie, interpretatie en hieruit volgend beleid een vaak voorkomende substandaard factor is in casus met perinatale asfyxie en mortaliteit (<DATUM> De aanbeveling is gebaseerd op consensus binnen de werkgroep, rekeninghoudend met ontsluiting tenminste elk uur het CTG te classificeren en vervolgens de hierop gebaseerde conclusie en het beleid in het dossier te noteren De werkgroep adviseert om tijdens de uitdrijving elke ## minuten het CTG te classificeren Omdat het tijdens de uitdrijving niet haalbaar is om ook direct te documenteren, wordt aanbevolen dit achteraf te doen, zodat de gedachtegang over het gevoerde beleid kan worden gevolgd Indien het CTG niet normaal is, wordt geadviseerd om de frequentie In <LOCATIE> bevallen vrouwen in de tweede of derde lijn onder verantwoordelijkheid van de gynaecoloog als er een verhoogd maternaal en/of perinataal risico is op slechte uitkomst Het is dan gebruikelijk om intermitterende of continue CTG-bewaking toe te passen De vraag is in welke In de meeste trials, waarbij intermitterende auscultatie wordt vergeleken met continue cardiotocografie, wordt een onderscheid gemaakt tussen laag risico en hoog risico op perinatale Deze groepen worden echter niet duidelijk gedefinieerd en verschillen tussen de studies Er worden voor de verschillende indicaties geen subgroepanalyses verricht Er zijn geen Alleen voor meconiumhoudend vruchtwater wordt er een associatie gevonden tussen CTGafwijkingen en perinatale uitkomsten CTG-afwijkingen komen in aanwezigheid van meconiumhoudend vruchtwater vaker voor en zijn geassocieerd met perinatale morbiditeit (<DATUM> In een retrospectieve cohort studie van ### vrouwen verhoogde de aanwezigheid van dik meconiumhoudend vruchtwater in combinatie met een abnormaal CTG de kans op perinatale mortaliteit en morbiditeit (OR #,##, ##%-BI #,## tot #,##) De volgende CTG-afwijkingen bleken risico verhogend langdurige deceleraties, gecompliceerde variabele deceleraties, tachycardieën ) ### slagen per minuut en bradycardieën ( ### spm (#) (zie ook NVOG-richtlijn meconiumhoudend Uit een Cochrane review uit ### blijkt dat continue CTG-bewaking vergeleken met intermitterende auscultatie leidt tot een afname van neonatale convulsies en tot een toename van het aantal keizersnedes en kunstverlossingen Deze effecten waren aantoonbaar in laag en hoog risico zwangerschappen Er was geen significant effect op cerebral palsy en perinatale mortaliteit waarbij data van goede kwaliteit met betrekking tot neuropsychologische langetermijnuitkomsten ontbreken Behoudens voor meconiumhoudend vruchtwater is er geen adequaat onderzoek verricht welke voor een specifieke subgroep een voordeel laat zien van continue Er zijn aanwijzingen dat in geval van meconiumhoudend vruchtwater CTGNiveau # afwijkingen zijn geassocieerd met een verhoogd risico op een slechte perinatale Alhoewel er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is om het gebruik van CTG in hoog risico.
| 581 | nvog |
Deze groepen worden echter niet duidelijk gedefinieerd en verschillen tussen de studies Er worden voor de verschillende indicaties geen subgroepanalyses verricht Er zijn geen Alleen voor meconiumhoudend vruchtwater wordt er een associatie gevonden tussen CTGafwijkingen en perinatale uitkomsten CTG-afwijkingen komen in aanwezigheid van meconiumhoudend vruchtwater vaker voor en zijn geassocieerd met perinatale morbiditeit (<DATUM> In een retrospectieve cohort studie van ### vrouwen verhoogde de aanwezigheid van dik meconiumhoudend vruchtwater in combinatie met een abnormaal CTG de kans op perinatale mortaliteit en morbiditeit (OR #,##, ##%-BI #,## tot #,##) De volgende CTG-afwijkingen bleken risico verhogend langdurige deceleraties, gecompliceerde variabele deceleraties, tachycardieën ) ### slagen per minuut en bradycardieën ( ### spm (#) (zie ook NVOG-richtlijn meconiumhoudend Uit een Cochrane review uit ### blijkt dat continue CTG-bewaking vergeleken met intermitterende auscultatie leidt tot een afname van neonatale convulsies en tot een toename van het aantal keizersnedes en kunstverlossingen Deze effecten waren aantoonbaar in laag en hoog risico zwangerschappen Er was geen significant effect op cerebral palsy en perinatale mortaliteit waarbij data van goede kwaliteit met betrekking tot neuropsychologische langetermijnuitkomsten ontbreken Behoudens voor meconiumhoudend vruchtwater is er geen adequaat onderzoek verricht welke voor een specifieke subgroep een voordeel laat zien van continue Er zijn aanwijzingen dat in geval van meconiumhoudend vruchtwater CTGNiveau # afwijkingen zijn geassocieerd met een verhoogd risico op een slechte perinatale Alhoewel er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is om het gebruik van CTG in hoog risico zwangerschappen met een verhoogd risico op slechte perinatale uitkomsten De werkgroep is van mening dat een verhoogd risico op perinatale asfyxie of mortaliteit een indicatie is voor continue CTG-bewaking Met continue CTG-bewaking wordt bedoeld dat de registratie tijdens de baring alleen kortdurend onderbroken mag worden in overleg met de behandelend arts of klinisch verloskundige In de in tabel # opgenomen situaties kan er naar de mening van de werkgroep sprake zijn van een verhoogd risico op perinatale asfyxie of mortaliteit De werkgroep is van mening dat continue CTG-bewaking voor de in tabel # opgenomen situaties op Aangezien niet alle situaties hierin duidelijk omschreven kunnen worden (zoals bijvoorbeeld maternale of foetale ziekte) kan hiervan gefundeerd afgeweken worden Het is aan te bevelen voor de bevalling met de zwangere af te stemmen hoe de foetus durante partu bewaakt zal worden Tabel # Aandoeningen/situaties met verhoogd risico op perinatale asfyxie durante partu Maternale ziekte, die gepaard gaat met verhoogd risico op asfyxie Foetale ziekte, die gepaard gaat met verhoogd risico op asfyxie Inleiding van de baring (vanaf moment dat patiënt in partu is) Pijnstilling (medicamenteus regionaal, bijv epidurale analgesie of systemisch continu, (N B stuitligging en meerlingzwangerschap vallen buiten het bestek van deze richtlijn) # Welke plaats heeft het MBO in combinatie met het CTG in de intrapartum bewaking van de # Welke plaats heeft ST-analyse in combinatie met het CTG in de intrapartum bewaking van # Welke plaats heeft intra-uteriene druklijn in de intrapartum bewaking van de à terme foetus?.
| 580 | nvog |
is van mening dat een verhoogd risico op perinatale asfyxie of mortaliteit een indicatie is voor continue CTG-bewaking Met continue CTG-bewaking wordt bedoeld dat de registratie tijdens de baring alleen kortdurend onderbroken mag worden in overleg met de behandelend arts of klinisch verloskundige In de in tabel # opgenomen situaties kan er naar de mening van de werkgroep sprake zijn van een verhoogd risico op perinatale asfyxie of mortaliteit De werkgroep is van mening dat continue CTG-bewaking voor de in tabel # opgenomen situaties op Aangezien niet alle situaties hierin duidelijk omschreven kunnen worden (zoals bijvoorbeeld maternale of foetale ziekte) kan hiervan gefundeerd afgeweken worden Het is aan te bevelen voor de bevalling met de zwangere af te stemmen hoe de foetus durante partu bewaakt zal worden Tabel # Aandoeningen/situaties met verhoogd risico op perinatale asfyxie durante partu Maternale ziekte, die gepaard gaat met verhoogd risico op asfyxie Foetale ziekte, die gepaard gaat met verhoogd risico op asfyxie Inleiding van de baring (vanaf moment dat patiënt in partu is) Pijnstilling (medicamenteus regionaal, bijv epidurale analgesie of systemisch continu, (N B stuitligging en meerlingzwangerschap vallen buiten het bestek van deze richtlijn) # Welke plaats heeft het MBO in combinatie met het CTG in de intrapartum bewaking van de # Welke plaats heeft ST-analyse in combinatie met het CTG in de intrapartum bewaking van # Welke plaats heeft intra-uteriene druklijn in de intrapartum bewaking van de à terme foetus? Microbloedonderzoek (MBO) is een techniek voor foetale bewaking durante partu die in combinatie met CTG-bewaking gebruikt wordt De methode werd in de jaren â## van de vorige eeuw in Berlijn geïntroduceerd om het aantal onnodige operatieve bevallingen in verband met foetale nood te reduceren vergeleken met CTG-bewaking alleen (#) Als het CTG verdacht is voor foetale hypoxie wordt er een kleine hoeveelheid bloed uit de huid van het hoofd van de foetus afgenomen In dit bloedmonster wordt de pH gemeten Indien de pHwaarde hoger dan # ## is, wordt ervan uitgegaan dat er geen foetale nood is en CTG-bewaking wordt gecontinueerd Als de pH tussen # ## en # ## is, wordt er gesproken van pre-acidose en wordt er geadviseerd om het onderzoek na uiterlijk ## minuten te herhalen Een pH ⤠# ## wordt geassocieerd met foetale hypoxie, waarna een spoedige bevalling nagestreefd dient te worden Bij persisteren van de CTG-afwijkingen moet het microbloedonderzoek worden herhaald Relatieve contra-indicaties voor microbloedonderzoek zijn maternale infecties (zoals met HIV en hepatitisvirus), (verhoogde kans op) foetale stollingsstoornissen en prematuriteit ( ## weken Men moet zich realiseren dat er (pre-)analytische problemen kunnen zijn (vruchtwater-, maternaal bloed-, luchtbijmenging, problemen met apparatuur) Het meest voorkomende is luchtbijmenging, Het is ook mogelijk lactaat in het bloedmonster te bepalen (#) De afkapwaarden voor lactaat zijn afhankelijk van de gebruikte analyzer De vraag of pH of lactaat de voorkeur heeft, wordt in een In ### werden in een Cochrane meta-analyse de gegevens van ## gerandomiseerde trials over de.
| 600 | nvog |
partu die in combinatie met CTG-bewaking gebruikt wordt De methode werd in de jaren â## van de vorige eeuw in Berlijn geïntroduceerd om het aantal onnodige operatieve bevallingen in verband met foetale nood te reduceren vergeleken met CTG-bewaking alleen (#) Als het CTG verdacht is voor foetale hypoxie wordt er een kleine hoeveelheid bloed uit de huid van het hoofd van de foetus afgenomen In dit bloedmonster wordt de pH gemeten Indien de pHwaarde hoger dan # ## is, wordt ervan uitgegaan dat er geen foetale nood is en CTG-bewaking wordt gecontinueerd Als de pH tussen # ## en # ## is, wordt er gesproken van pre-acidose en wordt er geadviseerd om het onderzoek na uiterlijk ## minuten te herhalen Een pH ⤠# ## wordt geassocieerd met foetale hypoxie, waarna een spoedige bevalling nagestreefd dient te worden Bij persisteren van de CTG-afwijkingen moet het microbloedonderzoek worden herhaald Relatieve contra-indicaties voor microbloedonderzoek zijn maternale infecties (zoals met HIV en hepatitisvirus), (verhoogde kans op) foetale stollingsstoornissen en prematuriteit ( ## weken Men moet zich realiseren dat er (pre-)analytische problemen kunnen zijn (vruchtwater-, maternaal bloed-, luchtbijmenging, problemen met apparatuur) Het meest voorkomende is luchtbijmenging, Het is ook mogelijk lactaat in het bloedmonster te bepalen (#) De afkapwaarden voor lactaat zijn afhankelijk van de gebruikte analyzer De vraag of pH of lactaat de voorkeur heeft, wordt in een In ### werden in een Cochrane meta-analyse de gegevens van ## gerandomiseerde trials over de Foetale bewaking werd door middel van het CTG, al dan niet in combinatie met het MBO, vergeleken met intermitterende auscultatie Continue bewaking door middel van het CTG zonder MBO leidde tot een aanzienlijke stijging van het aantal keizersnedes Indien echter de mogelijkheid bestond om naast het CTG een MBO te verrichten, werd een minder sterke stijging van het aantal keizersnedes gevonden (OR #,##; ##%-BI #,<DATUM> ##) en daalde de De resultaten over de effectiviteit van bewaking door middel van het CTG gecombineerd met het MBO kwamen voort uit # van de ## trials, die in de periode ###-### verricht waren Het gaat hier dus om resultaten van al oudere trials, waarin de frequentie van keizersnedes varieerde van #,#-##% In ### werd een driearmige RCT verricht waarin ### vrouwen voor het begin van een hoog risico was niet statistisch significant Er was geen verschil in neonatale uitkomsten Hierbij valt op te merken dat het aantal inclusies laag was, waardoor verschillen niet aan te tonen zijn <PERSOON> termijn follow-up van deze trials beperkt zich tot # studie (#) Deze laat zien dat de lagere incidentie van neonatale convulsies niet gepaard ging met een betere uitkomst op termijn Er zijn geen studies waarin continue CTG-bewaking alleen vergeleken wordt met die met CTG-bewaking mét MBO Een recente RCT naar de (kosten-)effectiviteit van het MBO om het aantal onnodige keizersnedes De methode is invasief De kans op complicaties (bloeding en infectie) bij het afnemen van het foetale bloedmonster is # # tot #%.
| 642 | nvog |
door middel van het CTG, al dan niet in combinatie met het MBO, vergeleken met intermitterende auscultatie Continue bewaking door middel van het CTG zonder MBO leidde tot een aanzienlijke stijging van het aantal keizersnedes Indien echter de mogelijkheid bestond om naast het CTG een MBO te verrichten, werd een minder sterke stijging van het aantal keizersnedes gevonden (OR #,##; ##%-BI #,<DATUM> ##) en daalde de De resultaten over de effectiviteit van bewaking door middel van het CTG gecombineerd met het MBO kwamen voort uit # van de ## trials, die in de periode ###-### verricht waren Het gaat hier dus om resultaten van al oudere trials, waarin de frequentie van keizersnedes varieerde van #,#-##% In ### werd een driearmige RCT verricht waarin ### vrouwen voor het begin van een hoog risico was niet statistisch significant Er was geen verschil in neonatale uitkomsten Hierbij valt op te merken dat het aantal inclusies laag was, waardoor verschillen niet aan te tonen zijn <PERSOON> termijn follow-up van deze trials beperkt zich tot # studie (#) Deze laat zien dat de lagere incidentie van neonatale convulsies niet gepaard ging met een betere uitkomst op termijn Er zijn geen studies waarin continue CTG-bewaking alleen vergeleken wordt met die met CTG-bewaking mét MBO Een recente RCT naar de (kosten-)effectiviteit van het MBO om het aantal onnodige keizersnedes De methode is invasief De kans op complicaties (bloeding en infectie) bij het afnemen van het foetale bloedmonster is # # tot #% Er is indirect bewijs uit RCTâs dat MBO met continue CTG-bewaking het aantal In Noord-Amerika wordt microbloedonderzoek vrijwel nooit gebruikt (#) Het beleid in Europa is niet uniform en staat ter discussie (#) De RCOG-richtlijn adviseert microbloedonderzoek (#) In <LOCATIE> werd het MBO in een eerdere richtlijn ook aanbevolen (NVOG ###) maar is er een grote praktijkvariatie (##) Het MBO wordt niet in alle Nederlandse klinieken consequent gebruikt Een nationale enquête uit ### laat zien dat het in ##% van alle Nederlandse klinieken het mogelijk is een MBO te verrichten Het percentage à terme in opzet vaginale partus waarbij dit gebeurt wisselt echter van ##-## % van deze partus in opleidingsziekenhuizen tot <DATUM> in nietopleidingsziekenhuizen Een belangrijke reden hiervoor is mogelijk dat dit onderzoek slechts een momentopname geeft en bij een persisterend afwijkend CTG herhaald dient te worden Verder is het MBO invasief, kan technisch lastig zijn en patiëntonvriendelijk Bij tenminste ##-##% van de pogingen lukt het niet het MBO uit te voeren en daardoor kan het een tijdrovende procedure zijn (##) Bovendien vergt het uitvoeren van een MBO goede training en goede logistiek voor de Op grond van de beschreven literatuur is er indirect bewijs van RCTâs dat MBO met continue CTGbewaking het aantal kunstverlossingen voor foetale nood en het aantal sectioâs kan doen verlagen Het wetenschappelijk bewijs ondersteunt niet het gebruik van MBO in verband met gebrek aan directe vergelijking, maar klinische ervaring en bewijs van indirecte vergelijkingen suggereren dat.
| 636 | nvog |
Er is indirect bewijs uit RCTâs dat MBO met continue CTG-bewaking het aantal In Noord-Amerika wordt microbloedonderzoek vrijwel nooit gebruikt (#) Het beleid in Europa is niet uniform en staat ter discussie (#) De RCOG-richtlijn adviseert microbloedonderzoek (#) In <LOCATIE> werd het MBO in een eerdere richtlijn ook aanbevolen (NVOG ###) maar is er een grote praktijkvariatie (##) Het MBO wordt niet in alle Nederlandse klinieken consequent gebruikt Een nationale enquête uit ### laat zien dat het in ##% van alle Nederlandse klinieken het mogelijk is een MBO te verrichten Het percentage à terme in opzet vaginale partus waarbij dit gebeurt wisselt echter van ##-## % van deze partus in opleidingsziekenhuizen tot <DATUM> in nietopleidingsziekenhuizen Een belangrijke reden hiervoor is mogelijk dat dit onderzoek slechts een momentopname geeft en bij een persisterend afwijkend CTG herhaald dient te worden Verder is het MBO invasief, kan technisch lastig zijn en patiëntonvriendelijk Bij tenminste ##-##% van de pogingen lukt het niet het MBO uit te voeren en daardoor kan het een tijdrovende procedure zijn (##) Bovendien vergt het uitvoeren van een MBO goede training en goede logistiek voor de Op grond van de beschreven literatuur is er indirect bewijs van RCTâs dat MBO met continue CTGbewaking het aantal kunstverlossingen voor foetale nood en het aantal sectioâs kan doen verlagen Het wetenschappelijk bewijs ondersteunt niet het gebruik van MBO in verband met gebrek aan directe vergelijking, maar klinische ervaring en bewijs van indirecte vergelijkingen suggereren dat Gezien het gebrek aan direct bewijs omtrent de kosteneffectiviteit van het MBO, beveelt de werkgroep aan om een RCT hiernaar Welke plaats heeft ST-analyse in combinatie met het CTG in de intrapartum bewaking van Sinds ### wordt de STAN®-methode in de klinische praktijk toegepast Op dit moment (###) Inmiddels zijn vijf RCTâs verricht, waarin het CTG werd vergeleken met CTG plus ST-analyse bij <DATUM> vrouwen ) ## weken durante partu (<DATUM> De Cochrane-analyse is recent geactualiseerd meta-analyse, waarbij de data van de vier laatste RCTâs zijn gebruikt (#,#,#,#) De resultaten van de meta-analyses komen overeen In de IPD-meta-analyse met <DATUM> geanalyseerde vrouwen ging het gebruik van ST-analyse samen met een niet-significante lagere incidentie van metabole acidose bij de geboorte (relatief risico (RR) #·##, ##% CI #·#<DATUM> ##) Het aantal MBOâs was significant lager wanneer gebruik werd gemaakt van STAN (RR #·##, ##% CI #·##-#·##), evenals het aantal vaginale kunstverlossingen (RR #·# ##, ##% CI #·##-#·##) Het aantal sectioâs was niet lager, evenals het aantal opnames op de NICU, lage Apgarscores, encephalopathieën en perinatale sterftes (zie tabel #,# en #) In de subgroepanalyse van vrouwen met een zwangerschapsduur )## weken studies met een lange termijn follow-up Zie bijlage # voor de evidence-tabellen Twee kosteneffectiviteitstudies hebben laten zien dat STAN® kosteneffectief is (##,##) Het is aangetoond dat het gebruik van ST-analyse leidt tot een significante daling van het aantal vaginale kunstverlossingen (RR # #) en het aantal MBOâs (RR # #).
| 708 | nvog |
het gebrek aan direct bewijs omtrent de kosteneffectiviteit van het MBO, beveelt de werkgroep aan om een RCT hiernaar Welke plaats heeft ST-analyse in combinatie met het CTG in de intrapartum bewaking van Sinds ### wordt de STAN®-methode in de klinische praktijk toegepast Op dit moment (###) Inmiddels zijn vijf RCTâs verricht, waarin het CTG werd vergeleken met CTG plus ST-analyse bij <DATUM> vrouwen ) ## weken durante partu (<DATUM> De Cochrane-analyse is recent geactualiseerd meta-analyse, waarbij de data van de vier laatste RCTâs zijn gebruikt (#,#,#,#) De resultaten van de meta-analyses komen overeen In de IPD-meta-analyse met <DATUM> geanalyseerde vrouwen ging het gebruik van ST-analyse samen met een niet-significante lagere incidentie van metabole acidose bij de geboorte (relatief risico (RR) #·##, ##% CI #·#<DATUM> ##) Het aantal MBOâs was significant lager wanneer gebruik werd gemaakt van STAN (RR #·##, ##% CI #·##-#·##), evenals het aantal vaginale kunstverlossingen (RR #·# ##, ##% CI #·##-#·##) Het aantal sectioâs was niet lager, evenals het aantal opnames op de NICU, lage Apgarscores, encephalopathieën en perinatale sterftes (zie tabel #,# en #) In de subgroepanalyse van vrouwen met een zwangerschapsduur )## weken studies met een lange termijn follow-up Zie bijlage # voor de evidence-tabellen Twee kosteneffectiviteitstudies hebben laten zien dat STAN® kosteneffectief is (##,##) Het is aangetoond dat het gebruik van ST-analyse leidt tot een significante daling van het aantal vaginale kunstverlossingen (RR # #) en het aantal MBOâs (RR # #) Het is aangetoond dat het gebruik van ST-analyse kosteneffectief is ten opzichte Het gebruik van STAN® als methode van foetale bewaking, in vergelijking met foetale bewaking met het conventionele CTG, leidt tot een reductie van het aantal vaginale kunstverlossingen en een reductie van het aantal benodigde microbloedonderzoeken Een reductie in het optreden van metabole acidose en neonatale uitkomst zoals sterfte, cerebrale parese en encephalopathie is echter niet aangetoond De vraag is dan ook of het minder doen van MBOâs en een kleine afname in vaginale kunstverlossingen voldoende is om te adviseren STAN® overal te implementeren Het is echter de enige methode die volgens de huidige standaard van evidence-based-medicine voldoende is onderzocht en waarvan voordelen zijn aangetoond ten opzichte van CTG-bewaking alleen of Wat zijn de andere voordelen en beperkingen in de dagelijks praktijk? Training is een belangrijk aspect in het gebruik van STAN® In de Zweedse trial bleek een verschil in effecten op metabole acidose en kunstverlossingen in de eerste helft van de trial vergeleken met de tweede helft (#) Na een intensieve trainingsperiode na interimanalyse waren de verschillen groter ten gunste van STAN® Ook in cohort-studies wordt het effect op metabole acidose naarmate meer STAN-registraties worden gedaan groter (##,##) In een Zweedse kliniek daalde de incidentie van metabole acidose na implementatie van de STAN®-methodologie in <LEEFTIJD> jaar van # # % naar # ## Op dit moment zijn er voldoende STAN®-cursussen in <LOCATIE>, maar blijft het effect ook afhankelijk van training en bespreking van casuïstiek in de kliniek.
| 693 | nvog |
van ST-analyse kosteneffectief is ten opzichte Het gebruik van STAN® als methode van foetale bewaking, in vergelijking met foetale bewaking met het conventionele CTG, leidt tot een reductie van het aantal vaginale kunstverlossingen en een reductie van het aantal benodigde microbloedonderzoeken Een reductie in het optreden van metabole acidose en neonatale uitkomst zoals sterfte, cerebrale parese en encephalopathie is echter niet aangetoond De vraag is dan ook of het minder doen van MBOâs en een kleine afname in vaginale kunstverlossingen voldoende is om te adviseren STAN® overal te implementeren Het is echter de enige methode die volgens de huidige standaard van evidence-based-medicine voldoende is onderzocht en waarvan voordelen zijn aangetoond ten opzichte van CTG-bewaking alleen of Wat zijn de andere voordelen en beperkingen in de dagelijks praktijk? Training is een belangrijk aspect in het gebruik van STAN® In de Zweedse trial bleek een verschil in effecten op metabole acidose en kunstverlossingen in de eerste helft van de trial vergeleken met de tweede helft (#) Na een intensieve trainingsperiode na interimanalyse waren de verschillen groter ten gunste van STAN® Ook in cohort-studies wordt het effect op metabole acidose naarmate meer STAN-registraties worden gedaan groter (##,##) In een Zweedse kliniek daalde de incidentie van metabole acidose na implementatie van de STAN®-methodologie in <LEEFTIJD> jaar van # # % naar # ## Op dit moment zijn er voldoende STAN®-cursussen in <LOCATIE>, maar blijft het effect ook afhankelijk van training en bespreking van casuïstiek in de kliniek van het CTG De grote variatie in CTG-interpretatie tussen verschillende beoordelaars speelt dus logischerwijs ook een rol bij bewaking door STAN®, alhoewel studies hebben laten zien dat de CTG-classificatie meer uniform werd door het gebruik van de STAN® klinische richtlijnen (##-##) Een tweede potentiële beperking van de STAN®-methode, deels veroorzaakt door de visuele (onbetrouwbare) beoordeling van het CTG, is het inconsistent volgen van de (STAN®) klinische richtlijnen In een case-report waarin ondanks bewaking door ST-analyse van het foetale ECG, drie kinderen met ernstige acidose (arteriële navelstreng pH ( # ##) geboren werden, komen enkele Slechte ECG-signaal kwaliteit, moeilijkheden bij de correcte interpretatie van het CTG, het consequent volgen van de STAN® klinische richtlijnen en de tot op heden incomplete kennis over de intrapartum foetale pathofysiologie (bijvoorbeeld in de situatie van maternale koorts), kunnen Mede naar aanleiding van deze casus leidde een consensusoverleg tussen Europese STAN®-experts in ### in <LOCATIE> dan ook tot aanvulling op de richtlijnen (##) Ook een secundaire analyse van de Nederlandse STAN®-trial liet zien dat in gevallen van een slechte perinatale uitkomst in de helft van de gevallen de STAN®-richtlijnen niet waren gevolgd Er zijn geen trials waarbij het CTG + MBO wordt vergeleken met STAN®, zonder gebruik van MBO Op dit moment kan het MBO dan ook niet vervangen worden door STAN®, maar alleen in aantal worden verminderd Op dit moment loopt in de USA een trial waarbij het CTG wordt Welke plaats heeft de intra-uteriene druklijn in de intrapartum bewaking van de à terme.
| 612 | nvog |
grote variatie in CTG-interpretatie tussen verschillende beoordelaars speelt dus logischerwijs ook een rol bij bewaking door STAN®, alhoewel studies hebben laten zien dat de CTG-classificatie meer uniform werd door het gebruik van de STAN® klinische richtlijnen (##-##) Een tweede potentiële beperking van de STAN®-methode, deels veroorzaakt door de visuele (onbetrouwbare) beoordeling van het CTG, is het inconsistent volgen van de (STAN®) klinische richtlijnen In een case-report waarin ondanks bewaking door ST-analyse van het foetale ECG, drie kinderen met ernstige acidose (arteriële navelstreng pH ( # ##) geboren werden, komen enkele Slechte ECG-signaal kwaliteit, moeilijkheden bij de correcte interpretatie van het CTG, het consequent volgen van de STAN® klinische richtlijnen en de tot op heden incomplete kennis over de intrapartum foetale pathofysiologie (bijvoorbeeld in de situatie van maternale koorts), kunnen Mede naar aanleiding van deze casus leidde een consensusoverleg tussen Europese STAN®-experts in ### in <LOCATIE> dan ook tot aanvulling op de richtlijnen (##) Ook een secundaire analyse van de Nederlandse STAN®-trial liet zien dat in gevallen van een slechte perinatale uitkomst in de helft van de gevallen de STAN®-richtlijnen niet waren gevolgd Er zijn geen trials waarbij het CTG + MBO wordt vergeleken met STAN®, zonder gebruik van MBO Op dit moment kan het MBO dan ook niet vervangen worden door STAN®, maar alleen in aantal worden verminderd Op dit moment loopt in de USA een trial waarbij het CTG wordt Welke plaats heeft de intra-uteriene druklijn in de intrapartum bewaking van de à terme De drukkatheter wordt via vagina en cervix tot in de amnionholte gebracht Dit zou vooral bij gebruik van oxytocine leiden tot betere maternale en foetale uitkomsten van de baring en werd daardoor in <LOCATIE> ook op grote schaal toegepast tijdens een inleiding of bijstimulatie van de baring In de Cochrane-analyse van december ###, waarin # gerandomiseerde studies zijn geïncludeerd, waarbij uitwendige tocodynamometrie werd vergeleken met intra-uteriene drukmeting bij vrouwen die werden bijgestimuleerd met oxytocine of werden ingeleid, werden geen voordelen gezien van het gebruik van een intra-uteriene druklijn (#) De grootste studie binnen de meta-analyse is de in ### gepubliceerde RCT uit eigen land (#) Hierin werden ### barende vrouwen geïncludeerd met een amenorroeduur van meer dan ## weken Vrouwen met een sectiolitteken werden geëxcludeerd De vrouwen werden gerandomiseerd naar uitwendige of inwendige weeënregistratie De primaire uitkomstmaat was het aantal kunstverlossingen Er werden geen aanwijzingen gevonden dat het gebruik van een intra-uteriene drukkatheter het aantal kunstverlossingen verlaagt Het percentage kunstverlossingen was <DATUM> bij uitwendige registratie en <DATUM> bij inwendige registratie, (RR bij inwendige registratie <DATUM> ##% BI # ## tot <DATUM> Er werden ook geen significante verschillen gezien met betrekking tot het gebruik van pijnbestrijding en antibiotica of de duur van de baring Het aantal inclusies was echter te klein om een verschil in neonatale uitkomsten aan te tonen Het is niet bekend of het gebruik van een intra-uteriene drukkatheter in bepaalde subgroepen (bijv.
| 614 | nvog |
en cervix tot in de amnionholte gebracht Dit zou vooral bij gebruik van oxytocine leiden tot betere maternale en foetale uitkomsten van de baring en werd daardoor in <LOCATIE> ook op grote schaal toegepast tijdens een inleiding of bijstimulatie van de baring In de Cochrane-analyse van december ###, waarin # gerandomiseerde studies zijn geïncludeerd, waarbij uitwendige tocodynamometrie werd vergeleken met intra-uteriene drukmeting bij vrouwen die werden bijgestimuleerd met oxytocine of werden ingeleid, werden geen voordelen gezien van het gebruik van een intra-uteriene druklijn (#) De grootste studie binnen de meta-analyse is de in ### gepubliceerde RCT uit eigen land (#) Hierin werden ### barende vrouwen geïncludeerd met een amenorroeduur van meer dan ## weken Vrouwen met een sectiolitteken werden geëxcludeerd De vrouwen werden gerandomiseerd naar uitwendige of inwendige weeënregistratie De primaire uitkomstmaat was het aantal kunstverlossingen Er werden geen aanwijzingen gevonden dat het gebruik van een intra-uteriene drukkatheter het aantal kunstverlossingen verlaagt Het percentage kunstverlossingen was <DATUM> bij uitwendige registratie en <DATUM> bij inwendige registratie, (RR bij inwendige registratie <DATUM> ##% BI # ## tot <DATUM> Er werden ook geen significante verschillen gezien met betrekking tot het gebruik van pijnbestrijding en antibiotica of de duur van de baring Het aantal inclusies was echter te klein om een verschil in neonatale uitkomsten aan te tonen Het is niet bekend of het gebruik van een intra-uteriene drukkatheter in bepaalde subgroepen (bijv Het gebruik van een drukkatheter is niet zonder risicoâs Er zijn casus van beschadiging van placentaire en foetale vaten, perforatie van de uterus en anafylactische reacties beschreven (<DATUM> Het is aangetoond dat het standaard gebruik van een intra-uteriene drukkatheter in vergelijking met uitwendige tocodynamometrie het aantal kunstverlossingen Op basis van de meta-analyse blijkt dat het routinematig gebruik van een intra-uteriene druklijn bij gebruik van oxytocine geen effect heeft op het aantal kunstverlossingen Gezien deze resultaten, kans op complicaties (weliswaar zeldzaam, maar dan wel ernstig) en de hogere kosten van een intra-uteriene druklijn wordt het routinematig gebruik van een druklijn afgeraden Uit verschillende onderzoeken blijkt echter wel dat er meer signaalverlies is bij externe tocodynamometrie vergeleken met een intra-uteriene drukkatheter, met name bij obese patiënten (<DATUM> Daarnaast was een sectio in de anamnese een exclusiecriterium in de Nederlandse trial Over deze subgroepen kan de werkgroep geen aanbevelingen doen Als er geen goede weeënregistratie verkregen wordt, valt te Electrohysterographie, waarbij met een uitwendige electrode de electrische activiteit van het myometrium wordt gemeten, is een nieuwe techniek, waarvan de waarde voor de klinische praktijk bepaalde situaties tijdens een STAN-registratie) het verrichten van een MBO is aan te bevelen Is amnioinfusie zinvol bij vrouwen met een abnormaal CTG? Welke plaats heeft tocolyse bij vrouwen met een abnormaal CTG? Amnioinfusie is het via de cervix in de amnionholte laten lopen van fysiologisch zout Hierbij wordt gebruikgemaakt van een intra-uteriene drukkatheter met een extra lumen Van amnioinfusie werd verondersteld dat het risico op perinatale mortaliteit en morbiditeit afneemt bij een aantal.
| 595 | nvog |
Er zijn casus van beschadiging van placentaire en foetale vaten, perforatie van de uterus en anafylactische reacties beschreven (<DATUM> Het is aangetoond dat het standaard gebruik van een intra-uteriene drukkatheter in vergelijking met uitwendige tocodynamometrie het aantal kunstverlossingen Op basis van de meta-analyse blijkt dat het routinematig gebruik van een intra-uteriene druklijn bij gebruik van oxytocine geen effect heeft op het aantal kunstverlossingen Gezien deze resultaten, kans op complicaties (weliswaar zeldzaam, maar dan wel ernstig) en de hogere kosten van een intra-uteriene druklijn wordt het routinematig gebruik van een druklijn afgeraden Uit verschillende onderzoeken blijkt echter wel dat er meer signaalverlies is bij externe tocodynamometrie vergeleken met een intra-uteriene drukkatheter, met name bij obese patiënten (<DATUM> Daarnaast was een sectio in de anamnese een exclusiecriterium in de Nederlandse trial Over deze subgroepen kan de werkgroep geen aanbevelingen doen Als er geen goede weeënregistratie verkregen wordt, valt te Electrohysterographie, waarbij met een uitwendige electrode de electrische activiteit van het myometrium wordt gemeten, is een nieuwe techniek, waarvan de waarde voor de klinische praktijk bepaalde situaties tijdens een STAN-registratie) het verrichten van een MBO is aan te bevelen Is amnioinfusie zinvol bij vrouwen met een abnormaal CTG? Welke plaats heeft tocolyse bij vrouwen met een abnormaal CTG? Amnioinfusie is het via de cervix in de amnionholte laten lopen van fysiologisch zout Hierbij wordt gebruikgemaakt van een intra-uteriene drukkatheter met een extra lumen Van amnioinfusie werd verondersteld dat het risico op perinatale mortaliteit en morbiditeit afneemt bij een aantal Potentiële mechanismen zouden zijn verdunning van meconium, waardoor de kans op optreden van meconiumaspiratie zou afnemen en vermindering van de druk op de navelstreng, waardoor minder kans op foetale acidose zou ontstaan Amnioinfusie is mogelijk niet zonder risico Complicaties die in verband worden gebracht met amnioinfusie zijn chorio-amnionitis, abruptio placentae, Over de toepassing van amnioinfusie bij meconiumhoudend vruchtwater wordt verwezen naar In ### is een Cochrane-review verschenen over de effectiviteit van amnioinfusie bij verdenking op navelstrengcompressie tijdens de baring (#) Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen transcervicale amnioinfusie en transabdominale amnioinfusie Voor het beantwoorden van de uitgangsvraag worden alleen de studies met transcervicale amnioinfusie meegenomen Verder wordt onderscheid gemaakt tussen studies op basis van inclusiecriteria Er werden ## studies geïncludeerd waarvan drie studies als inclusiecriterium het aanwezig zijn van variabele deceleraties drie een gemengde of andere indicatie (langdurig gebroken vliezen met oligohydramnion etc ) hadden Om de uitgangsvraag te beantwoorden is alleen gekeken naar de trials waarbij het inclusiecriterium variabele deceleraties was (#, #, #) Er worden de volgende effecten gevonden overall sectioâs (# trial, n=###, RR <DATUM> CI # #<DATUM> , sectio voor foetale nood (# trials, n= CI # #<DATUM> , vaginale kunstverlossing foetale nood niet vermeld, persisterende variabele deceleraties (# trials, n=###, RR # ##, ##% CI # ##-# ##), Apgar score (# na # minuten (# trials, De methodologische kwaliteit van de onderzoeken is echter beperkt en het aantal patiënten per onderzoek was relatief klein met maar twee studies met meer dan ### patiënten.
| 630 | nvog |
mechanismen zouden zijn verdunning van meconium, waardoor de kans op optreden van meconiumaspiratie zou afnemen en vermindering van de druk op de navelstreng, waardoor minder kans op foetale acidose zou ontstaan Amnioinfusie is mogelijk niet zonder risico Complicaties die in verband worden gebracht met amnioinfusie zijn chorio-amnionitis, abruptio placentae, Over de toepassing van amnioinfusie bij meconiumhoudend vruchtwater wordt verwezen naar In ### is een Cochrane-review verschenen over de effectiviteit van amnioinfusie bij verdenking op navelstrengcompressie tijdens de baring (#) Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen transcervicale amnioinfusie en transabdominale amnioinfusie Voor het beantwoorden van de uitgangsvraag worden alleen de studies met transcervicale amnioinfusie meegenomen Verder wordt onderscheid gemaakt tussen studies op basis van inclusiecriteria Er werden ## studies geïncludeerd waarvan drie studies als inclusiecriterium het aanwezig zijn van variabele deceleraties drie een gemengde of andere indicatie (langdurig gebroken vliezen met oligohydramnion etc ) hadden Om de uitgangsvraag te beantwoorden is alleen gekeken naar de trials waarbij het inclusiecriterium variabele deceleraties was (#, #, #) Er worden de volgende effecten gevonden overall sectioâs (# trial, n=###, RR <DATUM> CI # #<DATUM> , sectio voor foetale nood (# trials, n= CI # #<DATUM> , vaginale kunstverlossing foetale nood niet vermeld, persisterende variabele deceleraties (# trials, n=###, RR # ##, ##% CI # ##-# ##), Apgar score (# na # minuten (# trials, De methodologische kwaliteit van de onderzoeken is echter beperkt en het aantal patiënten per onderzoek was relatief klein met maar twee studies met meer dan ### patiënten in geen van de studies melding gemaakt of aanvullende technieken, in het geval van een abnormaal CTG, werden gebruikt Aangezien de diagnose foetale nood dan op basis van het CTG zal zijn gesteld, is het de vraag of de resultaten generaliseerbaar zijn naar een situatie waarbij wel STAN® en/of MBOâs worden verricht De afname in post partum endometritis kan mogelijk ook worden verklaard door een lager aantal sectioâs in de amnioinfusiegroep De studies zijn te klein om zeldzame mogelijk ernstige maternale complicaties als vruchtwaterembolie of complicatie als gevolg van het inbrengen van de katheter te onderzoeken In een meta-analyse had amnioinfusie bij aanwezigheid van variabele deceleraties geen effect op het totaal aantal sectioâs en neonatale uitkomsten zoals Apgarscore en opname op een IC/HC Amnioinfusie gaf wel een afname van persisterende variabele deceleraties en het aantal sectioâs voor foetale nood Deze recente Cochrane-analyse laat een voordeel zien van het toepassen van amnioinfusie op zowel maternale als neonatale uitkomsten als gekeken wordt naar de combinatie van vrouwen met oligohydramnion, variabele deceleraties en gemengde indicaties Er zijn echter een aantal belangrijke methodologische beperkingen van de geïncludeerde studies Er is nogal wat variatie in het stellen van de diagnose oligohydramnion en het beoordelen van de ernst van de variabele deceleraties en classificatie van het CTG Verder waren er maar twee studies met meer dan ### deelnemers en in geen van de studies wordt duidelijk besproken of er mogelijkheid tot het doen van een MBO was en of er MBOâs zijn gedaan.
| 622 | nvog |
in geen van de studies melding gemaakt of aanvullende technieken, in het geval van een abnormaal CTG, werden gebruikt Aangezien de diagnose foetale nood dan op basis van het CTG zal zijn gesteld, is het de vraag of de resultaten generaliseerbaar zijn naar een situatie waarbij wel STAN® en/of MBOâs worden verricht De afname in post partum endometritis kan mogelijk ook worden verklaard door een lager aantal sectioâs in de amnioinfusiegroep De studies zijn te klein om zeldzame mogelijk ernstige maternale complicaties als vruchtwaterembolie of complicatie als gevolg van het inbrengen van de katheter te onderzoeken In een meta-analyse had amnioinfusie bij aanwezigheid van variabele deceleraties geen effect op het totaal aantal sectioâs en neonatale uitkomsten zoals Apgarscore en opname op een IC/HC Amnioinfusie gaf wel een afname van persisterende variabele deceleraties en het aantal sectioâs voor foetale nood Deze recente Cochrane-analyse laat een voordeel zien van het toepassen van amnioinfusie op zowel maternale als neonatale uitkomsten als gekeken wordt naar de combinatie van vrouwen met oligohydramnion, variabele deceleraties en gemengde indicaties Er zijn echter een aantal belangrijke methodologische beperkingen van de geïncludeerde studies Er is nogal wat variatie in het stellen van de diagnose oligohydramnion en het beoordelen van de ernst van de variabele deceleraties en classificatie van het CTG Verder waren er maar twee studies met meer dan ### deelnemers en in geen van de studies wordt duidelijk besproken of er mogelijkheid tot het doen van een MBO was en of er MBOâs zijn gedaan sectioâs in de amnioinfusiegroep er ook zou zijn als consequent STAN® of MBOâs zouden zijn gebruikt bij persisterende variabele deceleraties Hiermee is de vraag of de studieresultaten generaliseerbaar zijn naar de Nederlandse situatie waar in de meeste klinieken STAN® of MBOâs worden gebruikt Daarnaast waren er maar drie studies met in totaal ### inclusies als gekeken wordt naar de variabele deceleraties als inclusiecriterium Aan de andere kant zijn weinig complicaties beschreven en lijken er dus wel voordelen te zijn aan het gebruik van amnioinfusie bij Een abnormaal CTG durante partu (gecompliceerde variabele deceleraties, bradycardie e a ) kan ontstaan op het moment dat foetale compensatiemechanismen tekort schieten tijdens de uteriene contracties Het kan foetale hypoxemie, en zowel metabole als respiratoire acidose betekenen Verschillende maatregelen zijn bedoeld om de utero-placentaire perfusie durante partu te bevorderen Linkerzij ligging of oxytocine stimulatie stoppen zijn daar voorbeelden van De theorie achter acute tocolyse durante partu is dat contracties tijdelijk uitblijven, zodat de utero-placentaire perfusie, en hiermee de foetale conditie, kan herstellen Echter, welke bewijsvoering is hier voor? # Geeft tocolyse in vergelijking met geen tocolyse een verbetering van perinatale uitkomst wanneer dit gegeven wordt bij een abnormaal CTG durante partu? # (Is er een voorkeur voor tocolytisch middel ten aanzien van de effectiviteit?) In de databases Medline (OVID) en Cochrane is met relevante zoektermen gezocht naar studies waarin gekeken is naar perinatale uitkomst wanneer acute tocolyse durante partu werd gegeven vanwege een abnormaal CTG.
| 561 | nvog |
sectioâs in de amnioinfusiegroep er ook zou zijn als consequent STAN® of MBOâs zouden zijn gebruikt bij persisterende variabele deceleraties Hiermee is de vraag of de studieresultaten generaliseerbaar zijn naar de Nederlandse situatie waar in de meeste klinieken STAN® of MBOâs worden gebruikt Daarnaast waren er maar drie studies met in totaal ### inclusies als gekeken wordt naar de variabele deceleraties als inclusiecriterium Aan de andere kant zijn weinig complicaties beschreven en lijken er dus wel voordelen te zijn aan het gebruik van amnioinfusie bij Een abnormaal CTG durante partu (gecompliceerde variabele deceleraties, bradycardie e a ) kan ontstaan op het moment dat foetale compensatiemechanismen tekort schieten tijdens de uteriene contracties Het kan foetale hypoxemie, en zowel metabole als respiratoire acidose betekenen Verschillende maatregelen zijn bedoeld om de utero-placentaire perfusie durante partu te bevorderen Linkerzij ligging of oxytocine stimulatie stoppen zijn daar voorbeelden van De theorie achter acute tocolyse durante partu is dat contracties tijdelijk uitblijven, zodat de utero-placentaire perfusie, en hiermee de foetale conditie, kan herstellen Echter, welke bewijsvoering is hier voor? # Geeft tocolyse in vergelijking met geen tocolyse een verbetering van perinatale uitkomst wanneer dit gegeven wordt bij een abnormaal CTG durante partu? # (Is er een voorkeur voor tocolytisch middel ten aanzien van de effectiviteit?) In de databases Medline (OVID) en Cochrane is met relevante zoektermen gezocht naar studies waarin gekeken is naar perinatale uitkomst wanneer acute tocolyse durante partu werd gegeven vanwege een abnormaal CTG De literatuurzoekactie leverde # relevante artikelen op, welke zijn opgenomen in de literatuuranalyse De evidence tabellen hiervan zijn in bijlage # te vinden Van de # gevonden relevante studies zijn er slechts twee waarin tocolyse vergeleken wordt met geen tocolyse, in relatie tot perinatale uitkomst en effect op het CTG De eerste hiervan betreft de Cochrane systematic review, met een update uit ### (echter literatuur tot mei ###), van Kulier et al Zij beschrijven de perinatale uitkomsten wanneer tocolyse gegeven wordt bij verdenking op foetale nood, vergeleken met geen tocolyse In deze Cochrane worden slechts drie studies geïncludeerd met kleine patiëntenpopulaties Twee studies hiervan vergelijken een beta-sympathicomimeticum met geen behandeling, de derde gebruikt magnesiumsulfaat in de vergelijkende arm De systematic review toont een significante verbetering van het CTG na toediening van tocolytica De auteurs suggereren op basis hiervan dat tocolytica gebruikt kunnen worden voor tijdwinst bij een verdenking op foetale nood De tweede studie is van Briozzo et al uit ###, waarin tocolyse met Fenoterol (beta sympathicomimeticum) en uitgestelde sectio vergeleken wordt met een spoed sectio in het geval van verdenking op foetale nood ### patiënten, gelijk verdeeld over de twee groepen, zijn geïncludeerd, waarbij als primaire uitkomst NICU- opname en neonatale metabole acidose (arterieel navelstrenggas pH (#,##) wordt beschreven Zij tonen aan dat in de groep waarin een spoed sectio caesarea werd verricht, het aantal NICU- opnames significant groter is (RR #,##, ##%.
| 582 | nvog |
artikelen op, welke zijn opgenomen in de literatuuranalyse De evidence tabellen hiervan zijn in bijlage # te vinden Van de # gevonden relevante studies zijn er slechts twee waarin tocolyse vergeleken wordt met geen tocolyse, in relatie tot perinatale uitkomst en effect op het CTG De eerste hiervan betreft de Cochrane systematic review, met een update uit ### (echter literatuur tot mei ###), van Kulier et al Zij beschrijven de perinatale uitkomsten wanneer tocolyse gegeven wordt bij verdenking op foetale nood, vergeleken met geen tocolyse In deze Cochrane worden slechts drie studies geïncludeerd met kleine patiëntenpopulaties Twee studies hiervan vergelijken een beta-sympathicomimeticum met geen behandeling, de derde gebruikt magnesiumsulfaat in de vergelijkende arm De systematic review toont een significante verbetering van het CTG na toediening van tocolytica De auteurs suggereren op basis hiervan dat tocolytica gebruikt kunnen worden voor tijdwinst bij een verdenking op foetale nood De tweede studie is van Briozzo et al uit ###, waarin tocolyse met Fenoterol (beta sympathicomimeticum) en uitgestelde sectio vergeleken wordt met een spoed sectio in het geval van verdenking op foetale nood ### patiënten, gelijk verdeeld over de twee groepen, zijn geïncludeerd, waarbij als primaire uitkomst NICU- opname en neonatale metabole acidose (arterieel navelstrenggas pH (#,##) wordt beschreven Zij tonen aan dat in de groep waarin een spoed sectio caesarea werd verricht, het aantal NICU- opnames significant groter is (RR #,##, ##% Palomäki et al uit ### is een observationele cohort studie, zonder controle groep, waarin verbetering van het CTG beschreven wordt na het geven van acute tocolyse (zowel ritodrine als buphenine worden gebruikt) Aangezien dit een observationele studie is, en een aantal methodologische problemen kent, nemen wij deze studie niet mee voor de uiteindelijke conclusie De overige drie gevonden artikelen hebben een andere studie-opzet, waarin # verschillende tocolytische middelen met elkaar vergeleken worden <PERSOON> et al uit ### beschrijft het verschil in primaire uitkomst is een succesvolle intra-uteriene resuscitatie, wat normalisatie van het CTG en afzien van een kunstverlossing inhoudt Het betreft relatief kleine groepen, met ## vrouwen in de terbutaline groep, en ## vrouwen in de groep met nitroglycerine In de primaire uitkomst worden geen verschillen gezien tussen Terbutaline en nitroglycerine Het verschil in tocolytisch vermogen van beide middelen is echter duidelijk Terbutaline gaf een significante vermindering van contracties (p = #,###) Het is opvallend dat na nitroglycerine het mediaan aantal contracties per ## <PERSOON> et al toont in ### de verschillen in maternale cardiovasculaire parameters van Ritodrine en Atosiban bij acute tocolyse Daarnaast beschrijven zij perinatale uitkomsten in het gebruik van deze middelen Uit deze studie blijkt dat Ritodrine leidt tot een significante stijging van de maternale hartslag (p ( #,###), evenals een stijging in foetale hartslag op het CTG (p ( #,###) Ritodrine en Atosiban zijn niet verschillend in tocolytisch vermogen, ook worden geen verschillen Afschar et al uit ### beschrijft een pilot studie, waarin Hexoprenaline en Atosiban worden.
| 624 | nvog |
verbetering van het CTG beschreven wordt na het geven van acute tocolyse (zowel ritodrine als buphenine worden gebruikt) Aangezien dit een observationele studie is, en een aantal methodologische problemen kent, nemen wij deze studie niet mee voor de uiteindelijke conclusie De overige drie gevonden artikelen hebben een andere studie-opzet, waarin # verschillende tocolytische middelen met elkaar vergeleken worden <PERSOON> et al uit ### beschrijft het verschil in primaire uitkomst is een succesvolle intra-uteriene resuscitatie, wat normalisatie van het CTG en afzien van een kunstverlossing inhoudt Het betreft relatief kleine groepen, met ## vrouwen in de terbutaline groep, en ## vrouwen in de groep met nitroglycerine In de primaire uitkomst worden geen verschillen gezien tussen Terbutaline en nitroglycerine Het verschil in tocolytisch vermogen van beide middelen is echter duidelijk Terbutaline gaf een significante vermindering van contracties (p = #,###) Het is opvallend dat na nitroglycerine het mediaan aantal contracties per ## <PERSOON> et al toont in ### de verschillen in maternale cardiovasculaire parameters van Ritodrine en Atosiban bij acute tocolyse Daarnaast beschrijven zij perinatale uitkomsten in het gebruik van deze middelen Uit deze studie blijkt dat Ritodrine leidt tot een significante stijging van de maternale hartslag (p ( #,###), evenals een stijging in foetale hartslag op het CTG (p ( #,###) Ritodrine en Atosiban zijn niet verschillend in tocolytisch vermogen, ook worden geen verschillen Afschar et al uit ### beschrijft een pilot studie, waarin Hexoprenaline en Atosiban worden Het betreft een kleine studie, waarin in beide groepen slechts ## patiënten geïncludeerd zijn Zij stellen dat de middelen beide effectief zijn in tocolytisch vermogen, en dat het de foetale hartslag op het CTG laat herstellen Aangezien de deelvraag zich richt op de mogelijk toegevoegde waarde van acute tocolyse, is slechts de RCT van Briozzo et al met de Cochrane systematic review van belang voor het beantwoorden van de vraag De bewijskracht voor de uitkomstmaat âNICU-opnamesâ is met # niveau verlaagd vanwege het feit dat in de RCT de randomisatie niet geblindeerd was, bovendien was geen tijdspad Er is matig bewijs dat het geven van acute tocolyse bij vrouwen met een abnormaal CTG durante partu de perinatale uitkomst en het CTG verbetert De literatuur over acute tocolyse durante partu in relatie tot perinatale uitkomsten is schaars Meer Pathofysiologisch kan gesteld worden dat bij uteriene contracties de utero-placentaire perfusie afneemt bij een foetus met verminderde compensatiemechanismen kan dit leiden tot foetale hypoxemie en metabole en respiratoire acidose Met deze rationale lijkt het geven van acute tocolyse bij een abnormaal CTG, waarmee beoogd wordt de utero-placentaire perfusie te bevorderen, een goede manier van intra-uteriene resuscitatie Alhoewel geen duidelijk bewijs werd gevonden dat de perinatale uitkomst verbetert, waren de studies wel consequent in hun conclusie dat het aantal contracties afneemt na tocolyse, en het CTG verbetert Om deze reden lijkt het dan ook logisch acute tocolyse toe te passen bij een abnormaal CTG enerzijds om een eventuele.
| 587 | nvog |
kleine studie, waarin in beide groepen slechts ## patiënten geïncludeerd zijn Zij stellen dat de middelen beide effectief zijn in tocolytisch vermogen, en dat het de foetale hartslag op het CTG laat herstellen Aangezien de deelvraag zich richt op de mogelijk toegevoegde waarde van acute tocolyse, is slechts de RCT van Briozzo et al met de Cochrane systematic review van belang voor het beantwoorden van de vraag De bewijskracht voor de uitkomstmaat âNICU-opnamesâ is met # niveau verlaagd vanwege het feit dat in de RCT de randomisatie niet geblindeerd was, bovendien was geen tijdspad Er is matig bewijs dat het geven van acute tocolyse bij vrouwen met een abnormaal CTG durante partu de perinatale uitkomst en het CTG verbetert De literatuur over acute tocolyse durante partu in relatie tot perinatale uitkomsten is schaars Meer Pathofysiologisch kan gesteld worden dat bij uteriene contracties de utero-placentaire perfusie afneemt bij een foetus met verminderde compensatiemechanismen kan dit leiden tot foetale hypoxemie en metabole en respiratoire acidose Met deze rationale lijkt het geven van acute tocolyse bij een abnormaal CTG, waarmee beoogd wordt de utero-placentaire perfusie te bevorderen, een goede manier van intra-uteriene resuscitatie Alhoewel geen duidelijk bewijs werd gevonden dat de perinatale uitkomst verbetert, waren de studies wel consequent in hun conclusie dat het aantal contracties afneemt na tocolyse, en het CTG verbetert Om deze reden lijkt het dan ook logisch acute tocolyse toe te passen bij een abnormaal CTG enerzijds om een eventuele Of dit eveneens geldt bij een normaal weeënpatroon zinvol is, is niet duidelijk De meest gevonden literatuur beschrijft acute tocolyse middels het gebruik van een betasympathomimeticum Een review <PERSOON> et al uit ### beschrijft de effectiviteit van de verscheidene tocolytische middelen Hij stelt dat beta-sympathicomicetica effectief zijn voor acute tocolyse, maar dat geen voorkeur uitgesproken kan worden voor welk type, of dosering Atosiban vergeleken met Ritodrine toont een zelfde mate van tocolytische activiteit# en lijkt een aantrekkelijk alternatief voor acute tocolyse, met name omdat hiermee nauwelijks maternaal systemische bijwerkingen optreden#,# Indien contracties spontaan op gang zijn gekomen zou Atosiban mogelijk minder effectief zijn in het verminderen van de intra-uteriene druk vergeleken met Ritodrine Dit is echter gebaseerd op verschillen in zeer kleine groepen# Wanneer er gebruik wordt gemaakt van oxytocine ter stimulatie, zijn Atosiban en Ritodrine gelijk in acuut tocolytisch vermogen Gezien het bijwerkingsprofiel van beta-sympathicomimetica bestaat er bij patiënten met een Er is geen bewijs is over de meest optimale dosering van tocolytica Voor Atosiban is een intraveneuze injectie van #,# mg gebruikelijk Voor Ritodrine is een injectie van ## mg intramusculair of # mg intraveneus gebruikelijk, eventueel gevolgd door een tweede bolus van # De werkgroep is van mening dat het toedienen van acute tocolyse bij een abnormaal CTG durante partu overwogen kan worden Dit geldt met name in het geval van een tachysystolie, en voorafgaand aan het verrichten van een sectio caesarea op de verdenking van foetale.
| 557 | nvog |
geldt bij een normaal weeënpatroon zinvol is, is niet duidelijk De meest gevonden literatuur beschrijft acute tocolyse middels het gebruik van een betasympathomimeticum Een review <PERSOON> et al uit ### beschrijft de effectiviteit van de verscheidene tocolytische middelen Hij stelt dat beta-sympathicomicetica effectief zijn voor acute tocolyse, maar dat geen voorkeur uitgesproken kan worden voor welk type, of dosering Atosiban vergeleken met Ritodrine toont een zelfde mate van tocolytische activiteit# en lijkt een aantrekkelijk alternatief voor acute tocolyse, met name omdat hiermee nauwelijks maternaal systemische bijwerkingen optreden#,# Indien contracties spontaan op gang zijn gekomen zou Atosiban mogelijk minder effectief zijn in het verminderen van de intra-uteriene druk vergeleken met Ritodrine Dit is echter gebaseerd op verschillen in zeer kleine groepen# Wanneer er gebruik wordt gemaakt van oxytocine ter stimulatie, zijn Atosiban en Ritodrine gelijk in acuut tocolytisch vermogen Gezien het bijwerkingsprofiel van beta-sympathicomimetica bestaat er bij patiënten met een Er is geen bewijs is over de meest optimale dosering van tocolytica Voor Atosiban is een intraveneuze injectie van #,# mg gebruikelijk Voor Ritodrine is een injectie van ## mg intramusculair of # mg intraveneus gebruikelijk, eventueel gevolgd door een tweede bolus van # De werkgroep is van mening dat het toedienen van acute tocolyse bij een abnormaal CTG durante partu overwogen kan worden Dit geldt met name in het geval van een tachysystolie, en voorafgaand aan het verrichten van een sectio caesarea op de verdenking van foetale beta-sympathicomimetica en nitroglycerine met betrekking tot het tocolytisch effect # <PERSOON> ML Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic fetal monitoring (EFM) for fetal assessment during labour Cochrane Database of Systematic Reviews Issue # <PERSOON> No CD### DOI <DATUM> <PATIENTNUMMER># CD### interobserver agreement of cardiotocograms <PERSOON> variation in the assessment of fetal heart rate recordings <PERSOON> fetal monitoring and later outcome Clin Invest classification by experts of cardiotocograms and subsequent clinical decision <PERSOON> C How often is a low Apgar score the result # <PERSOON> asphyxia due to delivery-related # <PERSOON> RC Confidential enquiries into quality of care of women in labour using # <PERSOON> A, Hart <PERSOON-##> care in delivery-related asphyxia among term infants prospective cohort study ## Stichting Perinatale Audit <LOCATIE> Aterme sterfte ### Perintale audit eerste verkenningen ## FIGO subcommittee on Standards in Perinatal Medicine Guidelines for the use of fetal ## ACOG Practice Bulletin ###.
| 516 | nvog |
tot het tocolytisch effect # <PERSOON> ML Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic fetal monitoring (EFM) for fetal assessment during labour Cochrane Database of Systematic Reviews Issue # <PERSOON> No CD### DOI <DATUM> <PATIENTNUMMER># CD### interobserver agreement of cardiotocograms <PERSOON> variation in the assessment of fetal heart rate recordings <PERSOON> fetal monitoring and later outcome Clin Invest classification by experts of cardiotocograms and subsequent clinical decision <PERSOON> C How often is a low Apgar score the result # <PERSOON> asphyxia due to delivery-related # <PERSOON> RC Confidential enquiries into quality of care of women in labour using # <PERSOON> A, Hart <PERSOON> care in delivery-related asphyxia among term infants prospective cohort study ## Stichting Perinatale Audit <LOCATIE> Aterme sterfte ### Perintale audit eerste verkenningen ## FIGO subcommittee on Standards in Perinatal Medicine Guidelines for the use of fetal ## ACOG Practice Bulletin ### nomenclature, ## <PERSOON-##> of Child Health and Human Development workshop report on electronic fetal monitoring update on definitions, interpretation, and research guidelines JOGNN ###;#<DATUM> # ## Royal College of Obstetricians and <PERSOON-##> use of electronic fetal monitoring Evidence-based clinical guideline, number # London RCOG Press; ### ## National Collaborating Centre for Women's and Children's Health, commissioned by the National Institute for Health and Clinical Excellence Intrapartum care <PERSOON-##> MJ; Working Group on Fetal Health Surveillance in Labor, Executive and Council, Maternal-Fetal Medicine Committee, Clinical Practice Guidline Committee, and ALARM Committee, Society of Obstetricians and Gynaecologists Canada; Canadian Medical Protection Association Fetal health surveillance in labour <PERSOON-##> MJ; Fetal Health Surveillance Working Group Fetal health surveillance in labour <PERSOON-##> of Obstetrics and Gynaecologists of Canada; British Columbia Perinatal Health Program Fetal health surveillance antepartum and intrapartum ## Ayres-de-<PERSOON-##>-five years after the FIGO guidelines for the use of fetal monitoring.
| 469 | nvog |
nomenclature, ## <PERSOON> of Child Health and Human Development workshop report on electronic fetal monitoring update on definitions, interpretation, and research guidelines JOGNN ###;#<DATUM> # ## Royal College of Obstetricians and <PERSOON> use of electronic fetal monitoring Evidence-based clinical guideline, number # London RCOG Press; ### ## National Collaborating Centre for Women's and Children's Health, commissioned by the National Institute for Health and Clinical Excellence Intrapartum care <PERSOON> MJ; Working Group on Fetal Health Surveillance in Labor, Executive and Council, Maternal-Fetal Medicine Committee, Clinical Practice Guidline Committee, and ALARM Committee, Society of Obstetricians and Gynaecologists Canada; Canadian Medical Protection Association Fetal health surveillance in labour <PERSOON> MJ; Fetal Health Surveillance Working Group Fetal health surveillance in labour <PERSOON> of Obstetrics and Gynaecologists of Canada; British Columbia Perinatal Health Program Fetal health surveillance antepartum and intrapartum ## Ayres-de-<PERSOON>-five years after the FIGO guidelines for the use of fetal monitoring <DATUM> Hill JB, Chauhan SP, Magann EF, <PERSOON> JC, Abuhamad AZ Intrapartum Fetal Surveillance Review of <PERSOON> ##<DATUM> epub # Stichting Perinatale Audit <LOCATIE> Aterme sterfte ### Perintale audit eerste verkenningen # ACOG Practice Bulletin ### Intrapartum fetal heart rate monitoring nomenclature, # <PERSOON> of Child Health and Human Development workshop report on electronic fetal monitoring update on # <PERSOON> of Obstetrics and Gynaecologists of Canada; British # Royal College of Obstetricians and <PERSOON> use of electronic fetal monitoring # National Collaborating Centre for Women's and Children's Health, commissioned by the National Institute for Health and Clinical Excellence Intrapartum care <PERSOON-##> C How often is a low Apgar score the result # <PERSOON-##> asphyxia due to delivery-related ## <PERSOON-##> RC Confidential enquiries into quality of care of women in labour using ## <PERSOON-##> A, Hart <PERSOON-##> care in delivery-related asphyxia among term infants prospective # Starks GC.
| 470 | nvog |
EF, <PERSOON> JC, Abuhamad AZ Intrapartum Fetal Surveillance Review of <PERSOON> ##<DATUM> epub # Stichting Perinatale Audit <LOCATIE> Aterme sterfte ### Perintale audit eerste verkenningen # ACOG Practice Bulletin ### Intrapartum fetal heart rate monitoring nomenclature, # <PERSOON> of Child Health and Human Development workshop report on electronic fetal monitoring update on # <PERSOON> of Obstetrics and Gynaecologists of Canada; British # Royal College of Obstetricians and <PERSOON> use of electronic fetal monitoring # National Collaborating Centre for Women's and Children's Health, commissioned by the National Institute for Health and Clinical Excellence Intrapartum care <PERSOON> C How often is a low Apgar score the result # <PERSOON> asphyxia due to delivery-related ## <PERSOON> RC Confidential enquiries into quality of care of women in labour using ## <PERSOON> A, Hart <PERSOON-##> care in delivery-related asphyxia among term infants prospective # Starks GC Apgar Score as predictors of neonatal outcome <PERSOON-##> of meconium during labour <PERSOON-##> MD, Murray H <PERSOON-##> assessment of the use of meconium alone as an indication for # <PERSOON-##> TJ et al interrelationships among abnormal cardiotocograms in labor, meconium staining of the amniotic fluid, arterial cord blood pH, Apgar Scores Obstetrics and # <PERSOON-##> PJ, Hobel CJ, Ureda JR Late meconium passage in labor-a sign of fetal distress Obstetrics # <PERSOON-##> M, <PERSOON-##> SQ, Luo ZC, Fraser WD Abnormal fetal heart rate tracing patterns in patients with thick meconium staining of the amniotic fluid association with perinatal outcomes # <PERSOON-##> ML Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic # <PERSOON-##> E pH values in the human fetus during labor American Journal of <PERSOON-##> NE, Colditz PB Intrapartum fetal scalp lactate sampling for fetal assessment in the presence of a non-reassuring fetal heart rate trace # <PERSOON-##> ML Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic Reviews Issue # <PERSOON-##> HE A controlled.
| 498 | nvog |
outcome <PERSOON> of meconium during labour <PERSOON> MD, Murray H <PERSOON> assessment of the use of meconium alone as an indication for # <PERSOON> TJ et al interrelationships among abnormal cardiotocograms in labor, meconium staining of the amniotic fluid, arterial cord blood pH, Apgar Scores Obstetrics and # <PERSOON> PJ, Hobel CJ, Ureda JR Late meconium passage in labor-a sign of fetal distress Obstetrics # <PERSOON> M, <PERSOON> SQ, Luo ZC, Fraser WD Abnormal fetal heart rate tracing patterns in patients with thick meconium staining of the amniotic fluid association with perinatal outcomes # <PERSOON> ML Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic # <PERSOON> E pH values in the human fetus during labor American Journal of <PERSOON-##> NE, Colditz PB Intrapartum fetal scalp lactate sampling for fetal assessment in the presence of a non-reassuring fetal heart rate trace # <PERSOON> ML Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic Reviews Issue # <PERSOON-##> HE A controlled American Journal of Obstetrics and # <PERSOON-##> N, <PERSOON-##> palsy among children born during the Dublin randomized trial of intrapartum monitoring <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> fluid leakage, an uncommon complication of fetal blood sampling a case report and review of the literature Obstetrical and Gynecological Survey ###, # Goodwin TM, Milner-Masterson L, <PERSOON-##> RH Elimination of fetal scalp blood sampling on a # Mahendru <INSTELLING>, Lees CC Is intrapartum fetal blood sampling a gold standard diagnostic tool for fetal distress? European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology ##<DATUM> National Collaborating Center for Women's and Children's Health commissioned by the National Institute for Health and Clinical Excellence Intrapartum care <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> foetal monitoring from stethoscope to ST analysis of the ECG] Ned TijdschrGeneeskd ###;### pii ## Tuffnell D, Haw WL, Wilkinson K How long does a fetal scalp blood sample take? <PERSOON-##> JS, Greene KR Plymouth randomized trial of cardiotocogram only versus ST waveform plus cardiotocogram for intrapartum monitoring in ### cases Am J #.
| 509 | nvog |
Obstetrics and # <PERSOON> N, <PERSOON> palsy among children born during the Dublin randomized trial of intrapartum monitoring <PERSOON> ME, <PERSOON> fluid leakage, an uncommon complication of fetal blood sampling a case report and review of the literature Obstetrical and Gynecological Survey ###, # Goodwin TM, Milner-Masterson L, <PERSOON> RH Elimination of fetal scalp blood sampling on a # Mahendru <INSTELLING>, Lees CC Is intrapartum fetal blood sampling a gold standard diagnostic tool for fetal distress? European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology ##<DATUM> National Collaborating Center for Women's and Children's Health commissioned by the National Institute for Health and Clinical Excellence Intrapartum care <PERSOON> ME, <PERSOON> foetal monitoring from stethoscope to ST analysis of the ECG] Ned TijdschrGeneeskd ###;### pii ## Tuffnell D, Haw WL, Wilkinson K How long does a fetal scalp blood sample take? <PERSOON> JS, Greene KR Plymouth randomized trial of cardiotocogram only versus ST waveform plus cardiotocogram for intrapartum monitoring in ### cases <PERSOON> only versus cardiotocography plus ST analysis of fetal electrocardiogram for intrapartum fetal monitoring a Swedish randomised controlled trial Lancet ### Aug ##;###(###) ##<DATUM> # Vayssiere C, <PERSOON-##> E, et al <PERSOON-##> randomized controlled trial of ST-segment analysis in a population with abnormal cardiotocograms during # <PERSOON-##> A A comparison of intrapartum # <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> plus ST analysis of fetal electrocardiogram compared with cardiotocography only for intrapartum # Neilson JP Fetal electrocardiogram (ECG) for fetal monitoring during labor <PERSOON-##> KGM ST-analysis in intrapartum fetal monitoring a metaanalysis <PERSOON-##> V ST waveform analysis versus cardiotocography alone for intrapartum fetal # <PERSOON-##> K et al Effectiveness of cardiotocography with additional ST-analysis in intrapartum fetal monitoring of vertex singleton pregnancies beyond ## weeks of gestation an individual participant data ## <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> BC et al Cost-effectiveness of cardiotocography plus STanalysis of the fetal electrocardiogram compared with cardiotocography only <PERSOON-##> TH, <PERSOON-##> N, <PERSOON-##> LA.
| 521 | nvog |
plus ST analysis of fetal electrocardiogram for intrapartum fetal monitoring a Swedish randomised controlled trial Lancet ### Aug ##;###(###) ##<DATUM> # Vayssiere C, <PERSOON> E, et al <PERSOON> randomized controlled trial of ST-segment analysis in a population with abnormal cardiotocograms during # <PERSOON> A A comparison of intrapartum # <PERSOON> ME, <PERSOON> plus ST analysis of fetal electrocardiogram compared with cardiotocography only for intrapartum # Neilson JP Fetal electrocardiogram (ECG) for fetal monitoring during labor <PERSOON> KGM ST-analysis in intrapartum fetal monitoring a metaanalysis <PERSOON> V ST waveform analysis versus cardiotocography alone for intrapartum fetal # <PERSOON> K et al Effectiveness of cardiotocography with additional ST-analysis in intrapartum fetal monitoring of vertex singleton pregnancies beyond ## weeks of gestation an individual participant data ## <PERSOON> ME, <PERSOON-##> BC et al Cost-effectiveness of cardiotocography plus STanalysis of the fetal electrocardiogram compared with cardiotocography only <PERSOON-##> TH, <PERSOON-##> N, <PERSOON-##> LA monitoring during labour a comparison of cardiotocography complemented with ST analysis ## Norén H, Blad <PERSOON-##> A et al STAN in clinical practice--the outcome of # years of regular ## <PERSOON-##> prevalence of metabolic acidosis at birth an analysis of established STAN usage in the total population of deliveries in a Swedish district hospital Am J ## <PERSOON-##> MG, Devoe LD, Rosen KG ST-segment analysis of the fetal electrocardiogram improves fetal heart rate tracing interpretation and clinical decision making ## <PERSOON> ME, van Horen <PERSOON-##> KG Inter- and intra-observer agreement of intrapartum ST analysis of the fetal electrocardiogram in women monitored by <PERSOON-##> C, <PERSOON-##>-observer agreement in clinical decision-making for abnormal cardiotocogram (CTG) during labour a comparison between CTG and CTG plus <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> GH Limitations of ST analysis in clinical practice three cases of intrapartum metabolic acidosis <PERSOON-##> GH Fetal electrocardiogram <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##> HJ,.
| 497 | nvog |
a comparison of cardiotocography complemented with ST analysis ## Norén H, Blad <PERSOON> A et al STAN in clinical practice--the outcome of # years of regular ## <PERSOON> prevalence of metabolic acidosis at birth an analysis of established STAN usage in the total population of deliveries in a Swedish district hospital Am J ## <PERSOON> MG, Devoe LD, Rosen KG ST-segment analysis of the fetal electrocardiogram improves fetal heart rate tracing interpretation and clinical decision making ## <PERSOON> ME, van Horen <PERSOON> KG Inter- and intra-observer agreement of intrapartum ST analysis of the fetal electrocardiogram in women monitored by <PERSOON> C, <PERSOON>-observer agreement in clinical decision-making for abnormal cardiotocogram (CTG) during labour a comparison between CTG and CTG plus <PERSOON> ME, <PERSOON> GH Limitations of ST analysis in clinical practice three cases of intrapartum metabolic acidosis <PERSOON-##> GH Fetal electrocardiogram <PERSOON-##> ME, <PERSOON-##>HP, Rijnders RJ, Schuitemaker NW, Wijnberger LD, Willekes C, Wouters MG, Visser GH, Kwee A Identification> of cases with adverse neonatal outcome monitored by cardiotocography versus ST-analysis secondary analysis of a randomised trial <PERSOON-##> JM, van Oudgaarden ED, Bloemenkamp KWM et al Outcomes after Internal versus External Tocodynamometry for <PERSOON-##> BWJ Internal versus external registration of contractions during induced or augmented labour # <PERSOON-##> BW, Papatsonis DN Fetal complications after placement of an intrauterine pressure catheter a report of two cases and review of the literature <PERSOON-##> AE, <PERSOON-##> C Ma- jor complications associated with intra- uterine pressure # <PERSOON-##> MA, Kopelman JN, Atlas RO Anaphylactoid syndrome of pregnancy immediately after intrauterine pressure catheter placement <PERSOON-##> ###;### e<DATUM> # <PERSOON-##> quality of intrapartum uterine activity # <PERSOON-##> AR Monitoring uterine activity during labor; a comparison of # methods AJOG ###;### ## # Hofmeyr GJ, Lawis TA Amnioinfusieon for potential or suspected umbilical cord compression in labour Cochrane Databses of Systematic Reviews ###, Issue #, <PERSOON-##> No ; CD### #.
| 517 | nvog |
<PERSOON> of cases with adverse neonatal outcome monitored by cardiotocography versus ST-analysis secondary analysis of a randomised trial <PERSOON> JM, van Oudgaarden ED, Bloemenkamp KWM et al Outcomes after Internal versus External Tocodynamometry for <PERSOON> BWJ Internal versus external registration of contractions during induced or augmented labour # <PERSOON> BW, Papatsonis DN Fetal complications after placement of an intrauterine pressure catheter a report of two cases and review of the literature <PERSOON> AE, <PERSOON> C Ma- jor complications associated with intra- uterine pressure # <PERSOON> MA, Kopelman JN, Atlas RO Anaphylactoid syndrome of pregnancy immediately after intrauterine pressure catheter placement <PERSOON> ###;### e<DATUM> # <PERSOON> quality of intrapartum uterine activity # <PERSOON-##> AR Monitoring uterine activity during labor; a comparison of # methods AJOG ###;### ## # Hofmeyr GJ, Lawis TA Amnioinfusieon for potential or suspected umbilical cord compression in labour Cochrane Databses of Systematic Reviews ###, Issue #, <PERSOON-##> No ; CD### # Amnioninfusion for relief of recurrent severe and moderate variable decelerations in labor Journal of <PERSOON-##> amnioinfusion for relief of repetitive decelerations a # <PERSOON-##> H, <PERSOON-##> AF, Shokry M, <PERSOON-##> RA Therapeutic amnioinfusion for intrapartum fetal distress using a pediatric feeding tube <PERSOON-##> GJ Tocolytics for suspected intrapartum fetal distress (Review) <PERSOON-##> GH A prospective randomized trial of acute tocolysis in term labour with atosiban or ritodrine <PERSOON-##> KM, <PERSOON-##> ET, Waller SA, <PERSOON-##> AB, Druzin ML, <PERSOON-##> YY Randomized comparison of intravenous terbutaline vs nitroglycerin for acute intrapartum fetal # <PERSOON-##> and delayed delivery versus emergency delivery in cases of non-reassuring fetal status during labor <PERSOON-##> cardiotocographic pathology at labor effect of acute intravenous tocolysis <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> R A prospective randomised trial of atosiban versus hexoprenaline for acute tocolysis and intrauterine resuscitation <PERSOON-##> GH.
| 496 | nvog |
In opdracht <PERSOON> voor Wetenschap, Opleiding en Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten, waarin alle wetenschappelijke verenigingen vertegenwoordigd zijn, is een adviesrapport richtlijnen opgesteld Daartoe heeft deze Raad een commissie met afvaardiging uit # wetenschappelijke verenigingen ingesteld Dit adviesrapport geeft aanbevelingen over proces en methodologie van richtlijnontwikkeling en behandelt implementatie, organisatie en financiering van richtlijnen Mede gelet op de steeds hogere eisen aan richtlijnontwikkeling, het aantal richtlijnen in de medisch specialistische zorg en de schaarste aan middelen en capaciteit is het belangrijk om te komen tot een Voor het beleid ten aanzien van het proces van richtlijnontwikkeling wordt aangesloten bij de Richtlijn voor richtlijnen, die is opgesteld door de Regieraad Transparantie ten aanzien van het proces vergroot de betrokkenheid van en afstemming met partijen, die niet direct deelnemen aan de richtlijn, maar wel belang hebben bij een optimale kwaliteit van zorg Waar nodig dient een richtlijn ook normen te formuleren, waarbij duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen minimum norm en streefniveau Kostenaspecten krijgen een systematische rol bij richtlijnontwikkeling Bij iedere uitgangsvraag wordt gekeken naar bestaande literatuur over kosteneffectiviteit In principe wordt het alternatief met de Wetenschappelijke verenigingen zijn eigenaar van de richtlijn en maken afspraken over het onderhoud hiervan Het verdient aanbeveling om de werkgroep, die de richtlijn heeft ontwikkeld, enkele jaren in stand te houden om een richtlijn actueel te houden De richtlijn wordt zodanig ontwikkeld dat onderhoud van delen mogelijk en gestimuleerd wordt Verder ontwikkelen wetenschappelijke verenigingen een procedure voor (deel)actualisatie en âautorisatie van een richtlijn, die zo veel mogelijk Komende jaren moet veel aandacht worden gericht op de implementatie van richtlijnen Bij richtlijnen worden hiertoe hulpmiddelen ontwikkeld, zoals indicatoren Ook heeft implementatie veel aandacht tijdens het ontwikkelproces, zo is het van belang de commentaarfase breed uitvoeren bij de achterban en andere betrokkenen Een paragraaf over organisatie van zorg wordt in iedere richtlijn opgenomen Een implementatiehoofdstuk is onderdeel van iedere richtlijn, daarin worden bevorderende en belemmerende factoren bij toepassing van de aanbevelingen benoemd Voor de mogelijke barrières Publicatie van hulpmiddelen als samenvatting en stroomdiagram is belangrijk in het kader van implementatie Zo faciliteert een stroomdiagram de omzetting naar lokale protocollen Bij iedere richtlijn worden samenvattingen gemaakt voor zorgverleners en zorggebruikers Afstemming tussen wetenschappelijke verenigingen en patiëntenorganisaties, ziekenhuiskoepels, Zorgverzekeraars <LOCATIE> (ZN) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) ten aanzien van het implementatie is gewenst en partijen moeten betrokken worden bij het identificeren van knelpunten en De implementatie van richtlijnen kan verder versterkt worden door het realiseren van geïntegreerd kwaliteitsbeleid Tijdens visitaties moet men expliciet naar het richtlijngebruik vragen, indicatoren met betrekking tot een richtlijn worden teruggekoppeld en adequate interactieve nascholing wordt aangeboden Bij multidisciplinaire onderwerpen wordt een gezamenlijk kwaliteitsbeleid gevoerd door Implementatie wordt verder bevorderd door de toegankelijkheid van (in ontwikkeling zijnde) richtlijnen te verbeteren Het is gewenst om een centrale database in te richten met alle medisch specialistische richtlijnen met een goede zoekfunctie De database heeft daarnaast een belangrijke rol in de strijd tegen.
| 548 | nvog |
en âautorisatie van een richtlijn, die zo veel mogelijk Komende jaren moet veel aandacht worden gericht op de implementatie van richtlijnen Bij richtlijnen worden hiertoe hulpmiddelen ontwikkeld, zoals indicatoren Ook heeft implementatie veel aandacht tijdens het ontwikkelproces, zo is het van belang de commentaarfase breed uitvoeren bij de achterban en andere betrokkenen Een paragraaf over organisatie van zorg wordt in iedere richtlijn opgenomen Een implementatiehoofdstuk is onderdeel van iedere richtlijn, daarin worden bevorderende en belemmerende factoren bij toepassing van de aanbevelingen benoemd Voor de mogelijke barrières Publicatie van hulpmiddelen als samenvatting en stroomdiagram is belangrijk in het kader van implementatie Zo faciliteert een stroomdiagram de omzetting naar lokale protocollen Bij iedere richtlijn worden samenvattingen gemaakt voor zorgverleners en zorggebruikers Afstemming tussen wetenschappelijke verenigingen en patiëntenorganisaties, ziekenhuiskoepels, Zorgverzekeraars <LOCATIE> (ZN) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) ten aanzien van het implementatie is gewenst en partijen moeten betrokken worden bij het identificeren van knelpunten en De implementatie van richtlijnen kan verder versterkt worden door het realiseren van geïntegreerd kwaliteitsbeleid Tijdens visitaties moet men expliciet naar het richtlijngebruik vragen, indicatoren met betrekking tot een richtlijn worden teruggekoppeld en adequate interactieve nascholing wordt aangeboden Bij multidisciplinaire onderwerpen wordt een gezamenlijk kwaliteitsbeleid gevoerd door Implementatie wordt verder bevorderd door de toegankelijkheid van (in ontwikkeling zijnde) richtlijnen te verbeteren Het is gewenst om een centrale database in te richten met alle medisch specialistische richtlijnen met een goede zoekfunctie De database heeft daarnaast een belangrijke rol in de strijd tegen De richtlijnen dienen modulair (per uitgangsvraag) te worden opgenomen in de database, dit faciliteert tevens flexibel onderhoud van Het is belangrijk de samenwerking tussen de wetenschappelijke verenigingen verder te intensiveren door het inrichten van een formeel samenwerkingsverband medisch specialistische richtlijnen, met goede afstemming met andere stakeholders in de zorg als VWS, IGZ, patiëntenorganisaties en ZN Dit samenwerkingsverband prioriteert, programmeert en ontwikkelt, onderhoudt en beheert de medisch specialistische richtlijnen Een structurele ondersteuningsorganisatie dient opgezet te worden, die de richtlijnontwikkeling en implementatie ondersteunt met deskundigheid en ervaring op het gebied van projectmanagement, epidemiologie, gezondheidseconomie/HTA en implementatie Verder beheert zij Om richtlijnen in de tweede lijn goed te kunnen blijven ontwikkelen en onderhouden is structurele financiering nodig Een duidelijke agenda en prioritering, in afstemming met stakeholders, rechtvaardigt dit ook Een jaarbegroting kan worden opgesteld op basis van een jaarplan richtlijnen Ten aanzien van de mogelijke inkomsten kan worden opgemerkt, dat de medisch specialist zichzelf verantwoordelijk houdt voor de inhoud van medisch specialistische zorg en daarmee ook zorgt voor een belangrijk deel van de financiering van die richtlijnen Gezien het feit dat de door medisch specialisten ontwikkelde richtlijnen ook daadwerkelijk voor derden een belangrijke functie vervullen en aanvullende elementen Prof <PERSOON>, gynaecoloog, <INSTELLING>, <LOCATIE> (voorzitter) Mw <PERSOON>, radiotherapeut, <PERSOON> Mw <PERSOON>, kinderarts, <INSTELLING>, <LOCATIE> <PERSOON>, reumatoloog, <PERSOON>.
| 550 | nvog |
De richtlijnen dienen modulair (per uitgangsvraag) te worden opgenomen in de database, dit faciliteert tevens flexibel onderhoud van Het is belangrijk de samenwerking tussen de wetenschappelijke verenigingen verder te intensiveren door het inrichten van een formeel samenwerkingsverband medisch specialistische richtlijnen, met goede afstemming met andere stakeholders in de zorg als VWS, IGZ, patiëntenorganisaties en ZN Dit samenwerkingsverband prioriteert, programmeert en ontwikkelt, onderhoudt en beheert de medisch specialistische richtlijnen Een structurele ondersteuningsorganisatie dient opgezet te worden, die de richtlijnontwikkeling en implementatie ondersteunt met deskundigheid en ervaring op het gebied van projectmanagement, epidemiologie, gezondheidseconomie/HTA en implementatie Verder beheert zij Om richtlijnen in de tweede lijn goed te kunnen blijven ontwikkelen en onderhouden is structurele financiering nodig Een duidelijke agenda en prioritering, in afstemming met stakeholders, rechtvaardigt dit ook Een jaarbegroting kan worden opgesteld op basis van een jaarplan richtlijnen Ten aanzien van de mogelijke inkomsten kan worden opgemerkt, dat de medisch specialist zichzelf verantwoordelijk houdt voor de inhoud van medisch specialistische zorg en daarmee ook zorgt voor een belangrijk deel van de financiering van die richtlijnen Gezien het feit dat de door medisch specialisten ontwikkelde richtlijnen ook daadwerkelijk voor derden een belangrijke functie vervullen en aanvullende elementen Prof <PERSOON>, gynaecoloog, <INSTELLING>, <LOCATIE> (voorzitter) Mw <PERSOON>, radiotherapeut, <PERSOON> Mw <PERSOON>, kinderarts, <INSTELLING>, <LOCATIE> <PERSOON>, reumatoloog, <PERSOON>, chirurg, <PERSOON> Ziekenhuis <LOCATIE> Mw <PERSOON>, directeur Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, <LOCATIE> <PERSOON>, directeur Nederlandse Orthopaedische Vereniging, âs Hertogenbosch Mw <PERSOON-##>, senior adviseur, Orde van Medisch Specialisten, <LOCATIE> (secretaris) <PERSOON-##>, klinisch epidemioloog, hoofd Ondersteuning Professionele Kwaliteit, Orde van <PERSOON-##>, MSc, junior adviseur Ondersteuning Professionele Kwaliteit, Orde van De afgelopen jaren is er door de wetenschappelijke verenigingen veel inspanning geleverd om richtlijnen te ontwikkelen Inmiddels zijn er meer dan ### richtlijnen beschikbaar in het medisch specialistisch domein en er wordt hard gewerkt aan uitbreiding en onderhoud Zo wordt een aanzienlijk deel van de Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS) besteed aan het ontwikkelen van richtlijnen aandacht Getuigen hiervan zijn ook de activiteiten van de Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) door de instelling van de Regieraad en recent de plannen voor een Nationaal Kwaliteitsinstituut Gezondheidszorg De Minister heeft de Regieraad gevraagd een visie uit te brengen over richtlijnontwikkeling in <LOCATIE> met een voorstel hoe de ontwikkeling en het onderhoud van richtlijnen het beste georganiseerd kunnen worden en welke eisen aan een landelijke richtlijn gesteld kunnen worden Dit heeft zijn weerslag gekregen in het visiedocument âRichtlijnontwikkeling in <LOCATIE>â(Regieraad Kwaliteit van zorg ###) en de in maart ### uitgebrachte âRichtlijn voor In ### is in opdracht van de toenmalige Landelijke Specialisten Vereniging (LSV) een advies opgesteld.
| 569 | nvog |
<PERSOON>, chirurg, <PERSOON> Ziekenhuis <LOCATIE> Mw <PERSOON>, directeur Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, <LOCATIE> <PERSOON>, directeur Nederlandse Orthopaedische Vereniging, âs Hertogenbosch Mw <PERSOON>, senior adviseur, Orde van Medisch Specialisten, <LOCATIE> (secretaris) <PERSOON>, klinisch epidemioloog, hoofd Ondersteuning Professionele Kwaliteit, Orde van <PERSOON>, MSc, junior adviseur Ondersteuning Professionele Kwaliteit, Orde van De afgelopen jaren is er door de wetenschappelijke verenigingen veel inspanning geleverd om richtlijnen te ontwikkelen Inmiddels zijn er meer dan ### richtlijnen beschikbaar in het medisch specialistisch domein en er wordt hard gewerkt aan uitbreiding en onderhoud Zo wordt een aanzienlijk deel van de Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS) besteed aan het ontwikkelen van richtlijnen aandacht Getuigen hiervan zijn ook de activiteiten van de Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) door de instelling van de Regieraad en recent de plannen voor een Nationaal Kwaliteitsinstituut Gezondheidszorg De Minister heeft de Regieraad gevraagd een visie uit te brengen over richtlijnontwikkeling in <LOCATIE> met een voorstel hoe de ontwikkeling en het onderhoud van richtlijnen het beste georganiseerd kunnen worden en welke eisen aan een landelijke richtlijn gesteld kunnen worden Dit heeft zijn weerslag gekregen in het visiedocument âRichtlijnontwikkeling in <LOCATIE>â(Regieraad Kwaliteit van zorg ###) en de in maart ### uitgebrachte âRichtlijn voor In ### is in opdracht van de toenmalige Landelijke Specialisten Vereniging (LSV) een advies opgesteld richtlijnen en tegelijkertijd het ontwikkelen van richtlijnen binnen de medische specialismen te structureren# Het is belangrijk om richtlijnen en het proces van richtlijnontwikkeling actueel te houden en verder te professionaliseren Door de medisch specialistische beroepsgroepen wordt eenduidiger beleid voor themaâs als kostenaspecten in richtlijnen, onderhoud, disseminatie en implementatie van richtlijnen gewenst Daarom is in november ### een (landelijke) adviescommissie richtlijnen ingesteld die <PERSOON> WOK adviseert over richtlijnen en richtlijnontwikkeling in het medisch specialistische De commissie heeft besloten om aanvullend ook uitspraken te doen over de organisatie en financiering van richtlijnen, zodat het mogelijk wordt de gestelde aanbevelingen te realiseren Diverse partijen gebruiken de medisch specialistische richtlijnen voor verschillende doeleinden Om belangrijke overwegingen die aandacht vragen bij de modernisering van richtlijnen en richtlijnontwikkeling te identificeren, heeft de commissie richtlijnen een analyse gedaan naar perspectieven van partijen ten Consensus over medisch-specialistische richtlijnen ###, uitgave van de Landelijke Specialisten Verenging, Bij het formuleren van de adviezen in dit rapport hebben bovenstaande overwegingen veel aandacht Dit rapport richtlijnen # # beschrijft de adviezen van deze commissie ten aanzien van het ontwikkelproces, onderhoud, implementatie, organisatie en financiering van richtlijnen Het rapport kan gezien worden als het antwoord op de vraag hoe richtlijnenontwikkeling in de toekomst gestalte te Het adviesrapport van de commissie bevat vijf onderdelen Deel A (hoofdstuk #) waarin het kader en de visie wordt omschreven die de commissie voor ogen had tijdens het formuleren van de aanbevelingen Vervolgens worden in Deel B (hoofdstuk <DATUM> aanbevelingen omtrent proces en methodologie van.
| 579 | nvog |
richtlijnen en tegelijkertijd het ontwikkelen van richtlijnen binnen de medische specialismen te structureren# Het is belangrijk om richtlijnen en het proces van richtlijnontwikkeling actueel te houden en verder te professionaliseren Door de medisch specialistische beroepsgroepen wordt eenduidiger beleid voor themaâs als kostenaspecten in richtlijnen, onderhoud, disseminatie en implementatie van richtlijnen gewenst Daarom is in november ### een (landelijke) adviescommissie richtlijnen ingesteld die <PERSOON> WOK adviseert over richtlijnen en richtlijnontwikkeling in het medisch specialistische De commissie heeft besloten om aanvullend ook uitspraken te doen over de organisatie en financiering van richtlijnen, zodat het mogelijk wordt de gestelde aanbevelingen te realiseren Diverse partijen gebruiken de medisch specialistische richtlijnen voor verschillende doeleinden Om belangrijke overwegingen die aandacht vragen bij de modernisering van richtlijnen en richtlijnontwikkeling te identificeren, heeft de commissie richtlijnen een analyse gedaan naar perspectieven van partijen ten Consensus over medisch-specialistische richtlijnen ###, uitgave van de Landelijke Specialisten Verenging, Bij het formuleren van de adviezen in dit rapport hebben bovenstaande overwegingen veel aandacht Dit rapport richtlijnen # # beschrijft de adviezen van deze commissie ten aanzien van het ontwikkelproces, onderhoud, implementatie, organisatie en financiering van richtlijnen Het rapport kan gezien worden als het antwoord op de vraag hoe richtlijnenontwikkeling in de toekomst gestalte te Het adviesrapport van de commissie bevat vijf onderdelen Deel A (hoofdstuk #) waarin het kader en de visie wordt omschreven die de commissie voor ogen had tijdens het formuleren van de aanbevelingen Vervolgens worden in Deel B (hoofdstuk <DATUM> aanbevelingen omtrent proces en methodologie van Hoofdstuk # gaat over het proces van richtlijnontwikkeling Gekozen is aan te sluiten bij de Richtlijn voor richtlijnen (bijlage #) die in opdracht van de Regieraad is opgesteld In aanvulling op â en in uitwerking van de daarin opgenomen aanbevelingen, worden specifieke criteria voor de tweede lijn benoemd Een aantal themaâs wordt uitgebreider besproken in de hoofdstukken # t/m # Hoofdstuk # gaat over kostenaspecten in richtlijnen, hoofdstuk # over normering in richtlijnen en hoofdstuk # over onderhoud van richtlijnen In Deel C (hoofdstuk #) worden aanbevelingen beschreven over implementatie van richtlijnen In Deel D (hoofdstuk #) geeft de commissie aanbevelingen omtrent organisatie en financiering van richtlijnen in de tweede lijn Het geeft een visie op hoe verdere professionalisering van richtlijnen en gebruik van richtlijnen gerealiseerd kan worden Tenslotte onderdeel E (hoofdstuk #), waarin de implementatie van het adviesrapport wordt beschreven De bijlagen # t/m ## bevatten verdieping in de vorm van achtergrondinformatie en praktische uitwerking waarin alle wetenschappelijke verenigingen vertegenwoordigd zijn, is een adviesrapport over richtlijnen opgesteld Dit adviesrapport âMedisch specialistische richtlijnen # #â geeft aanbevelingen over proces en methodologie van richtlijnontwikkeling en behandelt implementatie, organisatie en financiering van richtlijnen Het rapport werd vastgesteld door <PERSOON> Kwaliteit op <DATUM> Dit rapport is - net als een richtlijn zelf - een levend document De aanbevelingen in het rapport zullen regelmatig worden bijgesteld en aangevuld op basis van nieuwe ontwikkelingen en inzichten Zo is er.
| 583 | nvog |
Hoofdstuk # gaat over het proces van richtlijnontwikkeling Gekozen is aan te sluiten bij de Richtlijn voor richtlijnen (bijlage #) die in opdracht van de Regieraad is opgesteld In aanvulling op â en in uitwerking van de daarin opgenomen aanbevelingen, worden specifieke criteria voor de tweede lijn benoemd Een aantal themaâs wordt uitgebreider besproken in de hoofdstukken # t/m # Hoofdstuk # gaat over kostenaspecten in richtlijnen, hoofdstuk # over normering in richtlijnen en hoofdstuk # over onderhoud van richtlijnen In Deel C (hoofdstuk #) worden aanbevelingen beschreven over implementatie van richtlijnen In Deel D (hoofdstuk #) geeft de commissie aanbevelingen omtrent organisatie en financiering van richtlijnen in de tweede lijn Het geeft een visie op hoe verdere professionalisering van richtlijnen en gebruik van richtlijnen gerealiseerd kan worden Tenslotte onderdeel E (hoofdstuk #), waarin de implementatie van het adviesrapport wordt beschreven De bijlagen # t/m ## bevatten verdieping in de vorm van achtergrondinformatie en praktische uitwerking waarin alle wetenschappelijke verenigingen vertegenwoordigd zijn, is een adviesrapport over richtlijnen opgesteld Dit adviesrapport âMedisch specialistische richtlijnen # #â geeft aanbevelingen over proces en methodologie van richtlijnontwikkeling en behandelt implementatie, organisatie en financiering van richtlijnen Het rapport werd vastgesteld door <PERSOON> Kwaliteit op <DATUM> Dit rapport is - net als een richtlijn zelf - een levend document De aanbevelingen in het rapport zullen regelmatig worden bijgesteld en aangevuld op basis van nieuwe ontwikkelingen en inzichten Zo is er Regieraad uitgebracht, waarin eisen gesteld worden aan landelijke richtlijnen De adviezen in dit onderhavige rapport wijzigen niet als gevolg van de aanscherpingen van de RvR Adviezen ten aanzien van doelmatigheid, normering en aandacht voor de organisatie van zorg waren reeds opgenomen in Richtlijnen # # en conflicteren niet met de eisen die gesteld worden in de RvR Richtlijnen # # kan worden gezien als complementair aan de RvR en is toegespitst op medisch specialistische richtlijnen De herziene versie van de RvR zal in een herziene versie van dit rapport worden opgenomen Richtlijnen vormen de basis van het kwaliteitsbeleid van medisch specialisten en vormen een brug tussen wetenschap en praktijk De medisch specialist neemt de door de beroepsgroep opgestelde en geautoriseerde richtlijnen als uitgangspunt bij zijn medisch handelen Richtlijnontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan het onderhouden en verspreiden van medische kennis en vormt de basis voor een breed scala van kwaliteitsbewakende, âbevorderende en âborgende activiteiten, zoals onderwijs, opleiding, nascholing en kwaliteitsvisitatie In dit eerste hoofdstuk wordt een visie en kader ten aanzien Een richtlijn is een document met aanbevelingen ter ondersteuning van zorgverleners en zorggebruikers, gericht op het verbeteren van de kwaliteit van zorg, berustend op wetenschappelijk onderzoek aangevuld met expertise en ervaringen van zorgverleners en -gebruikers Deze formulering wordt <PERSOON>-definitie genoemd en staat in de Richtlijn voor richtlijnen van de Regieraad# Richtlijnen maken deel uit van de professionele standaard, bevatten normatieve uitspraken en hebben mede daardoor een juridische betekenis.
| 566 | nvog |
eisen gesteld worden aan landelijke richtlijnen De adviezen in dit onderhavige rapport wijzigen niet als gevolg van de aanscherpingen van de RvR Adviezen ten aanzien van doelmatigheid, normering en aandacht voor de organisatie van zorg waren reeds opgenomen in Richtlijnen # # en conflicteren niet met de eisen die gesteld worden in de RvR Richtlijnen # # kan worden gezien als complementair aan de RvR en is toegespitst op medisch specialistische richtlijnen De herziene versie van de RvR zal in een herziene versie van dit rapport worden opgenomen Richtlijnen vormen de basis van het kwaliteitsbeleid van medisch specialisten en vormen een brug tussen wetenschap en praktijk De medisch specialist neemt de door de beroepsgroep opgestelde en geautoriseerde richtlijnen als uitgangspunt bij zijn medisch handelen Richtlijnontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan het onderhouden en verspreiden van medische kennis en vormt de basis voor een breed scala van kwaliteitsbewakende, âbevorderende en âborgende activiteiten, zoals onderwijs, opleiding, nascholing en kwaliteitsvisitatie In dit eerste hoofdstuk wordt een visie en kader ten aanzien Een richtlijn is een document met aanbevelingen ter ondersteuning van zorgverleners en zorggebruikers, gericht op het verbeteren van de kwaliteit van zorg, berustend op wetenschappelijk onderzoek aangevuld met expertise en ervaringen van zorgverleners en -gebruikers Deze formulering wordt <PERSOON>-definitie genoemd en staat in de Richtlijn voor richtlijnen van de Regieraad# Richtlijnen maken deel uit van de professionele standaard, bevatten normatieve uitspraken en hebben mede daardoor een juridische betekenis haar zorgverlening toe te passen Afwijken van de richtlijn kan, maar moet gemotiveerd worden in het patiëntendossier De zorg van een goed zorgverlener brengt met zich mee dat de zorgverlener dient na te gaan of onder bepaalde omstandigheden of bij een bepaalde patiënt andere handelingen geboden zijn dan die welke de richtlijn aanbeveelt Als een richtlijn lokaal wordt omgezet in een op de dagelijkse praktijk gerichte handelingsinstructie, spreekt men van een protocol Het primaire doel van richtlijnontwikkeling het verbeteren van kwaliteit van zorg door de klinische besluitvorming te ondersteunen De primaire doelgroep van richtlijnen zijn zorgverleners en (potentiële) zorggebruikers, voor wie richtlijnen vooral een hulpmiddel zijn bij het nemen van beslissingen in de praktijk Hieraan gerelateerde doelen zijn de diversiteit van handelen door professionals te verminderen en het handelen transparanter te maken Richtlijnen presenteren optimale zorg Optimale zorg is zo goed mogelijke zorg oftewel zorg gebaseerd op wat op basis van wetenschappelijke inzichten haalbaar en te realiseren is binnen afzienbare tijd gegeven de beschikbare menskracht en middelen Er is veel aandacht (geweest) voor de methodiek van richtlijnontwikkeling De methode van evidencebased richtlijnontwikkeling is inmiddels gemeengoed <PERSOON> en ervaring gaan uiteraard ook ten aanzien van methodiek voort, steeds meer wordt hierin ook nationaal en internationaal (o a via Guidelines Richtlijn voor richtlijnen, Regieraad Kwaliteit van Zorg ### ((WEBLINK)) International Network en de AGREE Collaboration) samengewerkt, afgestemd en/of gecoördineerd De Richtlijnontwikkeling is niet alleen een wetenschappelijke exercitie waar het streven naar onafhankelijkheid, objectiviteit en rechtvaardigheid gekoppeld aan een zorgvuldige procedure, garant.
| 560 | nvog |
richtlijn kan, maar moet gemotiveerd worden in het patiëntendossier De zorg van een goed zorgverlener brengt met zich mee dat de zorgverlener dient na te gaan of onder bepaalde omstandigheden of bij een bepaalde patiënt andere handelingen geboden zijn dan die welke de richtlijn aanbeveelt Als een richtlijn lokaal wordt omgezet in een op de dagelijkse praktijk gerichte handelingsinstructie, spreekt men van een protocol Het primaire doel van richtlijnontwikkeling het verbeteren van kwaliteit van zorg door de klinische besluitvorming te ondersteunen De primaire doelgroep van richtlijnen zijn zorgverleners en (potentiële) zorggebruikers, voor wie richtlijnen vooral een hulpmiddel zijn bij het nemen van beslissingen in de praktijk Hieraan gerelateerde doelen zijn de diversiteit van handelen door professionals te verminderen en het handelen transparanter te maken Richtlijnen presenteren optimale zorg Optimale zorg is zo goed mogelijke zorg oftewel zorg gebaseerd op wat op basis van wetenschappelijke inzichten haalbaar en te realiseren is binnen afzienbare tijd gegeven de beschikbare menskracht en middelen Er is veel aandacht (geweest) voor de methodiek van richtlijnontwikkeling De methode van evidencebased richtlijnontwikkeling is inmiddels gemeengoed <PERSOON> en ervaring gaan uiteraard ook ten aanzien van methodiek voort, steeds meer wordt hierin ook nationaal en internationaal (o a via Guidelines Richtlijn voor richtlijnen, Regieraad Kwaliteit van Zorg ### ((WEBLINK)) International Network en de AGREE Collaboration) samengewerkt, afgestemd en/of gecoördineerd De Richtlijnontwikkeling is niet alleen een wetenschappelijke exercitie waar het streven naar onafhankelijkheid, objectiviteit en rechtvaardigheid gekoppeld aan een zorgvuldige procedure, garant Maar ook wordt rekening gehouden met niet-wetenschappelijke overwegingen, zoals klinische relevantie, voorkeur patiënt, kostenaspecten, juridische consequenties, beschikbaarheid voorzieningen, organisatie van zorg en veiligheid In figuur # wordt de methodiek van evidence-based richtlijnen schematisch weergegeven Richtlijnen zijn geen dwingende voorschriften Richtlijnen bevatten expliciete, zo veel mogelijk op evidence gebaseerde aanbevelingen en inzichten waaraan zorgverleners zouden moeten voldoen om kwalitatief optimale zorg te verlenen Aangezien deze aanbevelingen hoofdzakelijk gericht zijn op de âgemiddelde patiëntâ en de praktijk complexer kan zijn dan in de richtlijn is weergegeven, kunnen zorgverleners in individuele gevallen zo nodig afwijken van de aanbevelingen in een richtlijn Er kan bewust van de richtlijn worden afgeweken, maar dan moet dit beargumenteerd worden en Kwaliteitsbeleid van medisch specialisten heeft als uitgangspunt continue verbetering en borging van kwaliteit van zorg Belangrijke doelstelling is dan ook het realiseren van verbeteringen door middel van het realiseren van een kwaliteitscyclus Een geïntegreerd kwaliteitsbeleid kenmerkt zich door onderlinge samenhang van de verschillende basisinstrumenten in een kwaliteitscyclus (zie ook figuur #) Richtlijnen vormen als professionele standaard de basis voor goede zorg Op basis van de richtlijnen worden indicatorensets ontwikkeld Indicatoren en kwaliteitsregistraties helpen de specialist om inzicht te krijgen in de kwaliteit van het eigen handelen Het gebruik van richtlijnen en indicatoren wordt Is richtlijnontwikkeling voor alles nodig en wat komt in een richtlijn? Het proces van richtlijnontwikkeling is complex, arbeidsintensief en de middelen voor uitvoering zijn beperkt Dit geldt niet alleen voor financiële middelen, maar ook voor mankracht en tijd.
| 568 | nvog |
ook wordt rekening gehouden met niet-wetenschappelijke overwegingen, zoals klinische relevantie, voorkeur patiënt, kostenaspecten, juridische consequenties, beschikbaarheid voorzieningen, organisatie van zorg en veiligheid In figuur # wordt de methodiek van evidence-based richtlijnen schematisch weergegeven Richtlijnen zijn geen dwingende voorschriften Richtlijnen bevatten expliciete, zo veel mogelijk op evidence gebaseerde aanbevelingen en inzichten waaraan zorgverleners zouden moeten voldoen om kwalitatief optimale zorg te verlenen Aangezien deze aanbevelingen hoofdzakelijk gericht zijn op de âgemiddelde patiëntâ en de praktijk complexer kan zijn dan in de richtlijn is weergegeven, kunnen zorgverleners in individuele gevallen zo nodig afwijken van de aanbevelingen in een richtlijn Er kan bewust van de richtlijn worden afgeweken, maar dan moet dit beargumenteerd worden en Kwaliteitsbeleid van medisch specialisten heeft als uitgangspunt continue verbetering en borging van kwaliteit van zorg Belangrijke doelstelling is dan ook het realiseren van verbeteringen door middel van het realiseren van een kwaliteitscyclus Een geïntegreerd kwaliteitsbeleid kenmerkt zich door onderlinge samenhang van de verschillende basisinstrumenten in een kwaliteitscyclus (zie ook figuur #) Richtlijnen vormen als professionele standaard de basis voor goede zorg Op basis van de richtlijnen worden indicatorensets ontwikkeld Indicatoren en kwaliteitsregistraties helpen de specialist om inzicht te krijgen in de kwaliteit van het eigen handelen Het gebruik van richtlijnen en indicatoren wordt Is richtlijnontwikkeling voor alles nodig en wat komt in een richtlijn? Het proces van richtlijnontwikkeling is complex, arbeidsintensief en de middelen voor uitvoering zijn beperkt Dit geldt niet alleen voor financiële middelen, maar ook voor mankracht en tijd beschikbare middelen optimaal te gebruiken moet een verantwoorde keuze worden gemaakt en dit maakt prioritering belangrijk (zie ook hoofdstuk #) Niet voor elk onderwerp is een richtlijn even dringend nodig Een algemene inventarisatie van onderwerpen waarvoor het wenselijk lijkt een richtlijn te ontwikkelen kan een lange lijst van potentiële richtlijnonderwerpen opleveren aandoeningen die sterk kunnen verschillen in incidentie en prevalentie, in ziektelast, in de mate waarin de diagnostiek of Niet bij elk onderwerp is sprake van dilemmaâs in de aanpak (bijvoorbeeld blijkend uit een geringe praktijkvariatie), bij het ene probleem zijn de consequenties voor een niet-optimale aanpak ernstiger dan bij andere en sommige aandoeningen of klachten worden frequenter gepresenteerd dan andere, met de daarbij spelende dilemmaâs Dit alles brengt met zich mee dat niet met betrekking tot elk onderwerp een even grote behoefte bestaat aan aanbevelingen voor medisch handelen In de huidige situatie wordt na selectie van het onderwerp het raamwerk van een richtlijn opgesteld door het onderwerp af te bakenen (o a door het uitvoeren van een knelpuntenanalyse) Om een richtlijn zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de behoefte van de dagelijkse praktijk worden knelpunten geïnventariseerd en geanalyseerd Het resultaat van een dergelijke analyse is een set vragen, waar de richtlijn een antwoord op geeft In feite is het traject van prioritering, onderwerpkeuze tot het opstellen van uitgangsvragen een trechtervormig proces waarbij steeds specifieker op de vraagstelling wordt ingezoomd (figuur #) Bij de modernisering van het richtlijnontwikkelproces zal in dit.
| 559 | nvog |
beschikbare middelen optimaal te gebruiken moet een verantwoorde keuze worden gemaakt en dit maakt prioritering belangrijk (zie ook hoofdstuk #) Niet voor elk onderwerp is een richtlijn even dringend nodig Een algemene inventarisatie van onderwerpen waarvoor het wenselijk lijkt een richtlijn te ontwikkelen kan een lange lijst van potentiële richtlijnonderwerpen opleveren aandoeningen die sterk kunnen verschillen in incidentie en prevalentie, in ziektelast, in de mate waarin de diagnostiek of Niet bij elk onderwerp is sprake van dilemmaâs in de aanpak (bijvoorbeeld blijkend uit een geringe praktijkvariatie), bij het ene probleem zijn de consequenties voor een niet-optimale aanpak ernstiger dan bij andere en sommige aandoeningen of klachten worden frequenter gepresenteerd dan andere, met de daarbij spelende dilemmaâs Dit alles brengt met zich mee dat niet met betrekking tot elk onderwerp een even grote behoefte bestaat aan aanbevelingen voor medisch handelen In de huidige situatie wordt na selectie van het onderwerp het raamwerk van een richtlijn opgesteld door het onderwerp af te bakenen (o a door het uitvoeren van een knelpuntenanalyse) Om een richtlijn zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de behoefte van de dagelijkse praktijk worden knelpunten geïnventariseerd en geanalyseerd Het resultaat van een dergelijke analyse is een set vragen, waar de richtlijn een antwoord op geeft In feite is het traject van prioritering, onderwerpkeuze tot het opstellen van uitgangsvragen een trechtervormig proces waarbij steeds specifieker op de vraagstelling wordt ingezoomd (figuur #) Bij de modernisering van het richtlijnontwikkelproces zal in dit Bovenstaande maakt duidelijk dat richtlijnen (meestal) niet een totale procesbeschrijving van een bepaalde klacht of aandoening bevatten Het gaat met name om onderdelen waar ondersteuning van klinische besluitvorming de zorg verbetert en optimaliseert Dit is ook nodig om ontwikkeling en De status van richtlijnen verandert Richtlijnen hebben geleidelijk meer functies gekregen dan een leidraad voor de besluitvorming van professionals in de zorg De maatschappij vraagt in toenemende mate naar transparantie en verantwoording Richtlijnen dragen hier in belangrijke mate aan bij door te beschrijven wat verantwoorde zorg is VWS en zorgverzekeraars willen weten hoe ze goede zorg kunnen bekostigen Richtlijnen leveren de basis voor indicatoren, o a in het kader van Zichtbare Zorg De Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) wil weten wat als verantwoorde zorg wordt beschouwd en hoe daarop kan worden toegezien (kwaliteitshandhaving- en veiligheidsbeleid) Patiënten willen weten of mensen de zorg hebben gekregen die ze volgens de stand van kennis zouden moeten hebben gehad Perspectieven die bij modernisering van richtlijnontwikkeling in ogenschouw genomen worden zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het primaire doel van richtlijnen verbetering van de kwaliteit van de besluitvorming in de spreekkamer en daarmee de kwaliteit van zorg De taakopdracht van de adviescommissie richtlijnen bestaat uit verschillende onderdelen Diverse onderdelen over bijvoorbeeld prioritering, onderhoud en normering worden uitgewerkt in hoofdstuk # t/m #, en geven achtergrond met betrekking tot de adviezen op onderwerpen van de taakopdracht Deze adviezen hebben uiteraard zijn weerslag in het proces van richtlijnontwikkeling en komen hierin.
| 551 | nvog |
dat richtlijnen (meestal) niet een totale procesbeschrijving van een bepaalde klacht of aandoening bevatten Het gaat met name om onderdelen waar ondersteuning van klinische besluitvorming de zorg verbetert en optimaliseert Dit is ook nodig om ontwikkeling en De status van richtlijnen verandert Richtlijnen hebben geleidelijk meer functies gekregen dan een leidraad voor de besluitvorming van professionals in de zorg De maatschappij vraagt in toenemende mate naar transparantie en verantwoording Richtlijnen dragen hier in belangrijke mate aan bij door te beschrijven wat verantwoorde zorg is VWS en zorgverzekeraars willen weten hoe ze goede zorg kunnen bekostigen Richtlijnen leveren de basis voor indicatoren, o a in het kader van Zichtbare Zorg De Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) wil weten wat als verantwoorde zorg wordt beschouwd en hoe daarop kan worden toegezien (kwaliteitshandhaving- en veiligheidsbeleid) Patiënten willen weten of mensen de zorg hebben gekregen die ze volgens de stand van kennis zouden moeten hebben gehad Perspectieven die bij modernisering van richtlijnontwikkeling in ogenschouw genomen worden zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het primaire doel van richtlijnen verbetering van de kwaliteit van de besluitvorming in de spreekkamer en daarmee de kwaliteit van zorg De taakopdracht van de adviescommissie richtlijnen bestaat uit verschillende onderdelen Diverse onderdelen over bijvoorbeeld prioritering, onderhoud en normering worden uitgewerkt in hoofdstuk # t/m #, en geven achtergrond met betrekking tot de adviezen op onderwerpen van de taakopdracht Deze adviezen hebben uiteraard zijn weerslag in het proces van richtlijnontwikkeling en komen hierin Implementatie van richtlijnen wordt besproken in deel C, hoofdstuk # Een ontwikkeling die zich voordeed gelijktijdig met de werkzaamheden van de commissie was het uitkomen van de Richtlijn voor richtlijnen# (bijlage #) Dit document is opgesteld door de Regieraad in opdracht van de Minister van VWS, waarin eisen gesteld worden aan landelijke richtlijnen De commissie Onderaan dit hoofdstuk is een advies met betrekking tot het adapteren van buitenlandse richtlijnen aan Voor het beleid ten aanzien van het proces van richtlijnontwikkeling wordt aangesloten bij de richtlijn voor richtlijnen De aanbevelingen zijn integraal overgenomen Per aanbeveling worden eventuele toevoegingen en uitwerkingen voor de tweede lijn weergegeven, als weerslag van de uitgebreidere adviezen ten aanzien van bijvoorbeeld prioritering, onderhoud, normering (Deel B), implementatie (Deel C) en organisatie (Deel D) in het kader van richtlijnen Hierbij wordt indien van toepassing verwezen naar het betreffende hoofdstuk of bijlage De aanbevelingen uit de âRichtlijn voor richtlijnenâ kunt u vinden in bijlage #, de linker kolom van onderstaande tabel geeft de hoofdpunten van de richtlijn voor richtlijnen weer, de toevoegingen van de adviescommissie richtlijnen staan in de rechter kolom De voorbereidingsfase loopt vanaf het moment dat het ontwikkelen van richtlijnen ter sprake komt Dit is inclusief de keuze voor een onderwerp, en het bepalen welke organisaties betrokken zijn De voorbereidingsfase duurt tot en met het samenstellen van de werkgroep, met daarbij methodologische Richtlijn voor richtlijnen, Regieraad, maart ### De richtlijn voor richtlijnen is het product van een werkgroep die werd.
| 558 | nvog |
Implementatie van richtlijnen wordt besproken in deel C, hoofdstuk # Een ontwikkeling die zich voordeed gelijktijdig met de werkzaamheden van de commissie was het uitkomen van de Richtlijn voor richtlijnen# (bijlage #) Dit document is opgesteld door de Regieraad in opdracht van de Minister van VWS, waarin eisen gesteld worden aan landelijke richtlijnen De commissie Onderaan dit hoofdstuk is een advies met betrekking tot het adapteren van buitenlandse richtlijnen aan Voor het beleid ten aanzien van het proces van richtlijnontwikkeling wordt aangesloten bij de richtlijn voor richtlijnen De aanbevelingen zijn integraal overgenomen Per aanbeveling worden eventuele toevoegingen en uitwerkingen voor de tweede lijn weergegeven, als weerslag van de uitgebreidere adviezen ten aanzien van bijvoorbeeld prioritering, onderhoud, normering (Deel B), implementatie (Deel C) en organisatie (Deel D) in het kader van richtlijnen Hierbij wordt indien van toepassing verwezen naar het betreffende hoofdstuk of bijlage De aanbevelingen uit de âRichtlijn voor richtlijnenâ kunt u vinden in bijlage #, de linker kolom van onderstaande tabel geeft de hoofdpunten van de richtlijn voor richtlijnen weer, de toevoegingen van de adviescommissie richtlijnen staan in de rechter kolom De voorbereidingsfase loopt vanaf het moment dat het ontwikkelen van richtlijnen ter sprake komt Dit is inclusief de keuze voor een onderwerp, en het bepalen welke organisaties betrokken zijn De voorbereidingsfase duurt tot en met het samenstellen van de werkgroep, met daarbij methodologische Richtlijn voor richtlijnen, Regieraad, maart ### De richtlijn voor richtlijnen is het product van een werkgroep die werd De leden van de werkgroep zijn richtlijnexperts in <LOCATIE> die op persoonlijke titel werden <PERSOON> #) Belangrijk is het ten aanzien van de keuze van onderwerpen dat een duidelijke prioritering wordt gemaakt voortkomend uit het criteria voor prioritering met breed draagvlak worden op korte termijn in een project uitgewerkt en zijn beschikbaar in het najaar van ### verenigingen naast elkaar en adviseert over de ontwikkeling en het Prioritering zal richting geven aan de beschikbare gelden Het maken van een meerjarig kwaliteitsbeleid heeft tot doel afstemming van instrumenten te realiseren, wat leidt tot geïntegreerd kwaliteitsbeleid Aandacht voor de implementatie en toepassing van de richtlijn begint al bij keuze van het onderwerp (waar is behoefte aan in het veld) en de voorbereiding van de richtlijnontwikkeling Dit heeft ook zijn weerslag De ontwikkelfase start op het moment dat de werkgroep compleet is Binnen de ontwikkelfase valt ook een uitgebreide knelpuntenanalyse waarbij een breed scala aan betrokkenen wordt gehoord De ontwikkelfase eindigt wanneer de werkgroep een conceptrichtlijn gereed heeft <PERSOON> #) Het is belangrijk niet alleen de belangen te inventariseren, maar ook een heldere procedure op te stellen ten aanzien van de besluitvorming voor bijdrage aan de richtlijnontwikkeling Personen met persoonlijke financiële belangen ten aanzien van het onderwerp van de richtlijn zouden in principe niet aan de richtlijnontwikkeling moeten deelnemen Voor meer informatie verwijzen wij naar bijlage # Duidelijkheid ten aanzien van het proces en de tijdslijnen voor <PERSOON> #) De betrokkenheid van en afstemming met partijen die niet direct.
| 568 | nvog |
De leden van de werkgroep zijn richtlijnexperts in <LOCATIE> die op persoonlijke titel werden <PERSOON> #) Belangrijk is het ten aanzien van de keuze van onderwerpen dat een duidelijke prioritering wordt gemaakt voortkomend uit het criteria voor prioritering met breed draagvlak worden op korte termijn in een project uitgewerkt en zijn beschikbaar in het najaar van ### verenigingen naast elkaar en adviseert over de ontwikkeling en het Prioritering zal richting geven aan de beschikbare gelden Het maken van een meerjarig kwaliteitsbeleid heeft tot doel afstemming van instrumenten te realiseren, wat leidt tot geïntegreerd kwaliteitsbeleid Aandacht voor de implementatie en toepassing van de richtlijn begint al bij keuze van het onderwerp (waar is behoefte aan in het veld) en de voorbereiding van de richtlijnontwikkeling Dit heeft ook zijn weerslag De ontwikkelfase start op het moment dat de werkgroep compleet is Binnen de ontwikkelfase valt ook een uitgebreide knelpuntenanalyse waarbij een breed scala aan betrokkenen wordt gehoord De ontwikkelfase eindigt wanneer de werkgroep een conceptrichtlijn gereed heeft <PERSOON> #) Het is belangrijk niet alleen de belangen te inventariseren, maar ook een heldere procedure op te stellen ten aanzien van de besluitvorming voor bijdrage aan de richtlijnontwikkeling Personen met persoonlijke financiële belangen ten aanzien van het onderwerp van de richtlijn zouden in principe niet aan de richtlijnontwikkeling moeten deelnemen Voor meer informatie verwijzen wij naar bijlage # Duidelijkheid ten aanzien van het proces en de tijdslijnen voor <PERSOON> #) De betrokkenheid van en afstemming met partijen die niet direct ZN, IGZ, CVZ, Nefarma) kan worden vergroot door deze partijen om input te vragen in de knelpuntenanalyse De betrokkenheid zal leiden tot betere implementatie van de richtlijn De gedaan is Bij het ontwikkelen van een richtlijn worden de bevorderende en belemmerende factoren voor invoering van de toekomstige richtlijn besteed aan de organisatie en de kosten (zie hoofdstuk # en bijlage #) De commissie vindt het belangrijk om bestuurders van ziekenhuizen in een vroeg stadium te betrekken bij de aanbevelingen omtrent de organisatie van zorg (bij knelpuntenanalyse en na het formuleren van de implementeren hiervan en dienen de regie te voeren binnen de <PERSOON> ##) Voor het onderhoud is het van belang om de zoekstrategieën te bewaren, zodat deze regelmatig herhaald kunnen worden (zie hoofdstuk #) Evidence tabellen worden bij voorkeur in het <PERSOON> opgesteld richtlijnontwikkeling (zie hoofdstuk #) Belangrijk is de aandacht voor het explicieter stellen van normen in richtlijnen Als uitgangspunt geldt de aanbevelingen zijn normerend waar mogelijk en ruimte biedend waar nodig Bij aanbevelingen wordt vermeld of het een minimum of een <PERSOON> vormen een belangrijk basisinstrument in het geïntegreerd kwaliteitsbeleid Een gezamenlijk format is belangrijk in het kader van de herkenbaarheid, maar ook noodzakelijk voor een database richtlijnen Zie hoofdstuk # voor implementatie, bijlage # voor het format en bijlage # voor meer informatie over de richtlijnendatabase Om Een set interne kwaliteitsindicatoren is beschikbaar om het toepassen van de richtlijn in de praktijk te volgen en te.
| 567 | nvog |
ZN, IGZ, CVZ, Nefarma) kan worden vergroot door deze partijen om input te vragen in de knelpuntenanalyse De betrokkenheid zal leiden tot betere implementatie van de richtlijn De gedaan is Bij het ontwikkelen van een richtlijn worden de bevorderende en belemmerende factoren voor invoering van de toekomstige richtlijn besteed aan de organisatie en de kosten (zie hoofdstuk # en bijlage #) De commissie vindt het belangrijk om bestuurders van ziekenhuizen in een vroeg stadium te betrekken bij de aanbevelingen omtrent de organisatie van zorg (bij knelpuntenanalyse en na het formuleren van de implementeren hiervan en dienen de regie te voeren binnen de <PERSOON> ##) Voor het onderhoud is het van belang om de zoekstrategieën te bewaren, zodat deze regelmatig herhaald kunnen worden (zie hoofdstuk #) Evidence tabellen worden bij voorkeur in het <PERSOON> opgesteld richtlijnontwikkeling (zie hoofdstuk #) Belangrijk is de aandacht voor het explicieter stellen van normen in richtlijnen Als uitgangspunt geldt de aanbevelingen zijn normerend waar mogelijk en ruimte biedend waar nodig Bij aanbevelingen wordt vermeld of het een minimum of een <PERSOON> vormen een belangrijk basisinstrument in het geïntegreerd kwaliteitsbeleid Een gezamenlijk format is belangrijk in het kader van de herkenbaarheid, maar ook noodzakelijk voor een database richtlijnen Zie hoofdstuk # voor implementatie, bijlage # voor het format en bijlage # voor meer informatie over de richtlijnendatabase Om Een set interne kwaliteitsindicatoren is beschikbaar om het toepassen van de richtlijn in de praktijk te volgen en te worden geïntegreerd in het kwaliteitsbeleid, onder andere door bijvoorbeeld met betrekking tot organisatie en kosten, worden benoemd (zie hoofdstuk #) Voor het gefaseerd invoeren van beschrijven Door middel van indicatoren kunnen aan kan gestelde tijdslijn, dit wordt opgenomen in het Kostenaspecten worden opgenomen in de richtlijn Bij onderwerpen met grote organisatorische of financiële consequenties wordt uitvoering van <PERSOON> van hulpmiddelen als samenvatting en stroomdiagram is belangrijk, het moet mogelijk zijn op diverse manieren met richtlijnen te werken Een stroomdiagram faciliteert bovendien de omzetting naar lokale protocollen, belangrijk in het kader van implementatie Voor zorggebruikers moet er minimaal een samenvatting van de richtlijn voor De afrondingsfase begint na de oplevering van de conceptrichtlijn Deze fase start met de commentaarfase van de richtlijn en eindigt met een geautoriseerd product, vergezeld van een eventueel <PERSOON> ##) De commentaarfase wordt breed ingezet, tenminste alle partijen die input hebben geleverd bij de knelpuntenanalyse wordt gevraagd <PERSOON> verenigingen zijn eigenaar van de richtlijn en maken afspraken over het onderhoud hiervan (zie hoofdstuk # en bijlage #) Het operationele beheer voor het actueel houden van de richtlijn kan worden overgedragen (gemandateerd) aan een werkgroep (de houder van onderhoud van de richtlijn kan worden neergelegd bij een ondersteunende beschikbaar bij de oplevering van de richtlijn (een voorbeeldprocedure staat in bijlage #) Een richtlijnendatabase moet het mogelijk maken om richtlijnen per uitgangsvraag te actualiseren (zie hoofdstuk # en bijlage #) <PERSOON> ##) Bij een richtlijn wordt een implementatiehoofdstuk ontwikkeld,.
| 576 | nvog |
geïntegreerd in het kwaliteitsbeleid, onder andere door bijvoorbeeld met betrekking tot organisatie en kosten, worden benoemd (zie hoofdstuk #) Voor het gefaseerd invoeren van beschrijven Door middel van indicatoren kunnen aan kan gestelde tijdslijn, dit wordt opgenomen in het Kostenaspecten worden opgenomen in de richtlijn Bij onderwerpen met grote organisatorische of financiële consequenties wordt uitvoering van <PERSOON> van hulpmiddelen als samenvatting en stroomdiagram is belangrijk, het moet mogelijk zijn op diverse manieren met richtlijnen te werken Een stroomdiagram faciliteert bovendien de omzetting naar lokale protocollen, belangrijk in het kader van implementatie Voor zorggebruikers moet er minimaal een samenvatting van de richtlijn voor De afrondingsfase begint na de oplevering van de conceptrichtlijn Deze fase start met de commentaarfase van de richtlijn en eindigt met een geautoriseerd product, vergezeld van een eventueel <PERSOON> ##) De commentaarfase wordt breed ingezet, tenminste alle partijen die input hebben geleverd bij de knelpuntenanalyse wordt gevraagd <PERSOON> verenigingen zijn eigenaar van de richtlijn en maken afspraken over het onderhoud hiervan (zie hoofdstuk # en bijlage #) Het operationele beheer voor het actueel houden van de richtlijn kan worden overgedragen (gemandateerd) aan een werkgroep (de houder van onderhoud van de richtlijn kan worden neergelegd bij een ondersteunende beschikbaar bij de oplevering van de richtlijn (een voorbeeldprocedure staat in bijlage #) Een richtlijnendatabase moet het mogelijk maken om richtlijnen per uitgangsvraag te actualiseren (zie hoofdstuk # en bijlage #) <PERSOON> ##) Bij een richtlijn wordt een implementatiehoofdstuk ontwikkeld, organisatie en kosten Dit is de basis voor een eventueel plan voor faciliteert implementatie Afstemming tussen diverse commissies moet zorgen voor opname van richtlijnen en indicatoren in de beoordeling cruciaal om veranderingen in de organisatie te bewerkstelligen Het ontwikkelen en updaten van richtlijnen behoeft veel tijd en middelen In het buitenland worden ook richtlijnen gemaakt Wanneer de methodiek van evidence-based richtlijnontwikkeling in deze buitenlandse richtlijn juist is toegepast kan dat als input voor een Nederlandse richtlijn gebruikt worden De kwaliteit van de richtlijnen moet vooraf worden beoordeeld met behulp van het AGREE-instrument De literatuur kan worden overgenomen, mits het zeker is dat er uitgebreid en systematisch is gezocht, en kan worden aangevuld met de opbrengst van een actuele zoekactie Op deze wijze kunnen bestaande richtlijnen worden gebruikt en worden aangepast aan de eigen situatie (local adaptation) Op deze manier kunnen Nederlandse organisaties sneller de medisch wetenschappelijke inzichten toepassen in de praktijk en wordt dubbel werk voorkomen Op dit moment is het zoeken naar buitenlandse richtlijnen een vast onderdeel in de oriënterende search bij de start van het richtlijnontwikkelproces Naar internationale richtlijnen kan gezocht worden in Medline, Tripdatabase, GIN database, artsennet Uit figuur # op pagina ## kan het linker deel, tot en met conclusies met bewijskracht,uit buitenlandse richtlijnen worden overgenomen De commissie is er dan ook voorstander van om evidence tabellen in de Engelse taal op te stellen, zodat deze internationaal gedeeld kunnen worden De overwegingen zijn cultureel bepaald.
| 559 | nvog |
Dit is de basis voor een eventueel plan voor faciliteert implementatie Afstemming tussen diverse commissies moet zorgen voor opname van richtlijnen en indicatoren in de beoordeling cruciaal om veranderingen in de organisatie te bewerkstelligen Het ontwikkelen en updaten van richtlijnen behoeft veel tijd en middelen In het buitenland worden ook richtlijnen gemaakt Wanneer de methodiek van evidence-based richtlijnontwikkeling in deze buitenlandse richtlijn juist is toegepast kan dat als input voor een Nederlandse richtlijn gebruikt worden De kwaliteit van de richtlijnen moet vooraf worden beoordeeld met behulp van het AGREE-instrument De literatuur kan worden overgenomen, mits het zeker is dat er uitgebreid en systematisch is gezocht, en kan worden aangevuld met de opbrengst van een actuele zoekactie Op deze wijze kunnen bestaande richtlijnen worden gebruikt en worden aangepast aan de eigen situatie (local adaptation) Op deze manier kunnen Nederlandse organisaties sneller de medisch wetenschappelijke inzichten toepassen in de praktijk en wordt dubbel werk voorkomen Op dit moment is het zoeken naar buitenlandse richtlijnen een vast onderdeel in de oriënterende search bij de start van het richtlijnontwikkelproces Naar internationale richtlijnen kan gezocht worden in Medline, Tripdatabase, GIN database, artsennet Uit figuur # op pagina ## kan het linker deel, tot en met conclusies met bewijskracht,uit buitenlandse richtlijnen worden overgenomen De commissie is er dan ook voorstander van om evidence tabellen in de Engelse taal op te stellen, zodat deze internationaal gedeeld kunnen worden De overwegingen zijn cultureel bepaald professionele en cultureel bepaalde normen en waarden een belangrijke rol spelen Ondanks de gemeenschappelijke welvaart en beschikbare technologie zijn er grote verschillen in gezondheidszorgsystemen, ziektebeleving en medische consumptie Daarom kan een internationale richtlijn als zelfstandig product nooit volstaan Ze kan wel een wetenschappelijke basis leveren, maar de concrete aanbevelingen zullen in alle landen apart moeten worden overwogen en opgesteld ADAPTE is een methode voor adaptatie van richtlijnen, ontwikkeld door de ADAPTE Collaboration, een internationale werkgroep van onderzoekers en richtlijnontwikkelaars Zij heeft een handleiding voor adaptatie van richtlijnen ontwikkeld (ADAPTE Manual en ADAPTE Resource toolkit) bestaande uit # modules en ## stappen, waarbij diverse hulpmiddelen worden aangereikt De handleiding kan worden De wetenschappelijke onderbouwing in internationale richtlijnen kan gebruikt worden als basis voor Nederlandse richtlijnen, mits deze van goede kwaliteit en van recente datum zijn De overwegingen en aanbevelingen moeten gebaseerd zijn op de Nederlandse situatie De commissie vindt adaptatie van richtlijnen en het delen van kennis belangrijk en stelt voor Bij richtlijnen die geadapteerd worden, kunnen alle in deze beleidsnotitie genoemde aanbevelingen worden toegepast Het is denkbaar dat aanvullingen nodig zijn om de uiteindelijke richtlijn te laten voldoen aan de in dit rapport beschreven elementen Het is niet meer van deze tijd te denken dat de middelen in de gezondheidszorg oneindig zijn Specialisten als onderdeel van de gezondheidszorg nemen daarin hun verantwoordelijkheid Betere kwaliteit van zorg hoeft niet altijd een stijging in de kosten met zich mee te brengen#, namelijk veilige.
| 534 | nvog |
belangrijke rol spelen Ondanks de gemeenschappelijke welvaart en beschikbare technologie zijn er grote verschillen in gezondheidszorgsystemen, ziektebeleving en medische consumptie Daarom kan een internationale richtlijn als zelfstandig product nooit volstaan Ze kan wel een wetenschappelijke basis leveren, maar de concrete aanbevelingen zullen in alle landen apart moeten worden overwogen en opgesteld ADAPTE is een methode voor adaptatie van richtlijnen, ontwikkeld door de ADAPTE Collaboration, een internationale werkgroep van onderzoekers en richtlijnontwikkelaars Zij heeft een handleiding voor adaptatie van richtlijnen ontwikkeld (ADAPTE Manual en ADAPTE Resource toolkit) bestaande uit # modules en ## stappen, waarbij diverse hulpmiddelen worden aangereikt De handleiding kan worden De wetenschappelijke onderbouwing in internationale richtlijnen kan gebruikt worden als basis voor Nederlandse richtlijnen, mits deze van goede kwaliteit en van recente datum zijn De overwegingen en aanbevelingen moeten gebaseerd zijn op de Nederlandse situatie De commissie vindt adaptatie van richtlijnen en het delen van kennis belangrijk en stelt voor Bij richtlijnen die geadapteerd worden, kunnen alle in deze beleidsnotitie genoemde aanbevelingen worden toegepast Het is denkbaar dat aanvullingen nodig zijn om de uiteindelijke richtlijn te laten voldoen aan de in dit rapport beschreven elementen Het is niet meer van deze tijd te denken dat de middelen in de gezondheidszorg oneindig zijn Specialisten als onderdeel van de gezondheidszorg nemen daarin hun verantwoordelijkheid Betere kwaliteit van zorg hoeft niet altijd een stijging in de kosten met zich mee te brengen#, namelijk veilige de gezondheidszorg beheersbaar houden Het CVZ en daarnaast ook de minister geven aan dat over- en onderbehandeling zoveel mogelijk moet worden beperkt en dat doelmatige zorg het uitgangspunt moet De âarts van nuâ kent zijn/haar verantwoordelijkheid jegens de samenleving Zeker nu in de toekomst met de toenemende vergrijzing de zorgkosten sterk zullen gaan toenemen is het van belang om kostenaspecten in ogenschouw te nemen Dit hoofdstuk bespreekt hoe dit vorm kan krijgen Economische evaluatie van interventies in de gezondheidszorg is een vergelijkende analyse van alternatieve handelwijzen, zowel op het vlak van hun kosten als op het vlak van hun uitkomsten De bijkomende kosten van een interventie per extra eenheid besluitvorming mogelijk te maken over interventies die zowel volgen van de richtlijn is op de macrokosten van zorg artsen Op dit moment is deze website nog in de testfase, pas in een later stadium kunnen uitspraken worden gedaan over <PERSOON> verdiend MC Nr ## - <DATUM> <PERSOON> impactanalyse geeft inzicht in de (veranderende) geldstromen en kan daarmee het uitgangspunt vormen voor gesprekken hierover met diverse partijen Dit moet uiteindelijk de implementatie verbeteren van Kosteneffectiviteit staat al sinds een decennium in de aandacht als onderdeel van richtlijnontwikkeling De meeste aandacht voor kosteneffectiviteit in <LOCATIE> is er bij het CVZ Bij medicijnen waarvan de fabrikant aangeeft dat ze effectiever zijn dan bestaande middelen, die in aanmerking willen komen voor vergoeding, wordt kosteneffectiviteit meegenomen in de beoordeling voor vergoeding# Daarnaast is.
| 534 | nvog |
de minister geven aan dat over- en onderbehandeling zoveel mogelijk moet worden beperkt en dat doelmatige zorg het uitgangspunt moet De âarts van nuâ kent zijn/haar verantwoordelijkheid jegens de samenleving Zeker nu in de toekomst met de toenemende vergrijzing de zorgkosten sterk zullen gaan toenemen is het van belang om kostenaspecten in ogenschouw te nemen Dit hoofdstuk bespreekt hoe dit vorm kan krijgen Economische evaluatie van interventies in de gezondheidszorg is een vergelijkende analyse van alternatieve handelwijzen, zowel op het vlak van hun kosten als op het vlak van hun uitkomsten De bijkomende kosten van een interventie per extra eenheid besluitvorming mogelijk te maken over interventies die zowel volgen van de richtlijn is op de macrokosten van zorg artsen Op dit moment is deze website nog in de testfase, pas in een later stadium kunnen uitspraken worden gedaan over <PERSOON> verdiend MC Nr ## - <DATUM> <PERSOON> impactanalyse geeft inzicht in de (veranderende) geldstromen en kan daarmee het uitgangspunt vormen voor gesprekken hierover met diverse partijen Dit moet uiteindelijk de implementatie verbeteren van Kosteneffectiviteit staat al sinds een decennium in de aandacht als onderdeel van richtlijnontwikkeling De meeste aandacht voor kosteneffectiviteit in <LOCATIE> is er bij het CVZ Bij medicijnen waarvan de fabrikant aangeeft dat ze effectiever zijn dan bestaande middelen, die in aanmerking willen komen voor vergoeding, wordt kosteneffectiviteit meegenomen in de beoordeling voor vergoeding# Daarnaast is ZonMW Een voorbeeld hiervan is de Parkinson richtlijn Hierbij werd de kosteneffectiviteit onderzocht in de literatuur en een (beperkte) kosteneffectiviteitanalyse uitgevoerd Daarnaast werden ook diverse Binnen richtlijnen worden kosten en opbrengsten (gezondheidswinst) inzichtelijk gemaakt Dus niet alleen wordt aangegeven wat medisch verantwoorde zorg is, maar ook wordt een inschatting gemaakt of de inzet van middelen in redelijke verhouding staat tot de daarmee gegenereerde gezondheidswinst In de richtlijn wordt daarmee de informatie aangedragen om keuzes door overheid op goede en inzichtelijke gronden te laten plaatsvinden De besluitvorming in het kader van het macrokader ligt bij de overheid; die moet afwegen wat wel of niet vergoed wordt Het besluit wordt bij voorkeur in Bij elke uitgangsvraag wordt gekeken naar bestaande literatuur over kosteneffectiviteit Deze wordt meegenomen in de overwegingen en bij het formuleren van de aanbeveling wordt in principe het alternatief met de gunstigste incrementele kosteneffectiviteitratio (ICER) gekozen Uiteraard spelen andere overwegingen, zoals bijvoorbeeld het patiëntenperspectief, ook een rol De verwachting is dat voor geneesmiddelen ICERâs zijn onderzocht, dit is namelijk verplicht voor vergoeding in veel landen Voor veel uitgangsvragen zal adequate informatie over kosteneffectiviteit niet beschikbaar zijn In dat geval wordt een overzicht gegeven van kosten en opbrengsten die voorhanden zijn Omdat dit geen volledige modellen geeft, is omrekening naar qalyâs en ratioâs niet mogelijk en onverstandig Een aandachtspunt is de expertise van medisch specialisten met betrekking tot kostenevaluatie Bij de ondersteuning van richtlijnwerkgroepen dient voldoende kennis beschikbaar te zijn van.
| 540 | nvog |
Parkinson richtlijn Hierbij werd de kosteneffectiviteit onderzocht in de literatuur en een (beperkte) kosteneffectiviteitanalyse uitgevoerd Daarnaast werden ook diverse Binnen richtlijnen worden kosten en opbrengsten (gezondheidswinst) inzichtelijk gemaakt Dus niet alleen wordt aangegeven wat medisch verantwoorde zorg is, maar ook wordt een inschatting gemaakt of de inzet van middelen in redelijke verhouding staat tot de daarmee gegenereerde gezondheidswinst In de richtlijn wordt daarmee de informatie aangedragen om keuzes door overheid op goede en inzichtelijke gronden te laten plaatsvinden De besluitvorming in het kader van het macrokader ligt bij de overheid; die moet afwegen wat wel of niet vergoed wordt Het besluit wordt bij voorkeur in Bij elke uitgangsvraag wordt gekeken naar bestaande literatuur over kosteneffectiviteit Deze wordt meegenomen in de overwegingen en bij het formuleren van de aanbeveling wordt in principe het alternatief met de gunstigste incrementele kosteneffectiviteitratio (ICER) gekozen Uiteraard spelen andere overwegingen, zoals bijvoorbeeld het patiëntenperspectief, ook een rol De verwachting is dat voor geneesmiddelen ICERâs zijn onderzocht, dit is namelijk verplicht voor vergoeding in veel landen Voor veel uitgangsvragen zal adequate informatie over kosteneffectiviteit niet beschikbaar zijn In dat geval wordt een overzicht gegeven van kosten en opbrengsten die voorhanden zijn Omdat dit geen volledige modellen geeft, is omrekening naar qalyâs en ratioâs niet mogelijk en onverstandig Een aandachtspunt is de expertise van medisch specialisten met betrekking tot kostenevaluatie Bij de ondersteuning van richtlijnwerkgroepen dient voldoende kennis beschikbaar te zijn van Met inzicht in de financiële consequenties van aanbevelingen kunnen maatschappelijk verantwoorde keuzes gemaakt worden over de besteding van schaarse middelen in de <PERSOON> of <PERSOON> zorg Bij iedere uitgangsvraag wordt gekeken naar bestaande literatuur over kosteneffectiviteit In principe wordt het alternatief met de gunstigste Voor gebieden waar geen kosteneffectiviteitstudies beschikbaar zijn, wordt bij de aanbeveling een overzicht gegeven van kosten en opbrengsten, op basis van gegevens die voor handen zijn Deze overwegingen kunnen gebruikt worden bij afwegingen in Specifieke ondersteuning op het gebied van kostenevaluatie is onontbeerlijk bij die Voor implementatie van richtlijnen in ziekenhuizen en voor opname van interventies in het pakket van verzekerde zorg spelen kostenaspecten ook een rol Hier gaat het om de consequenties die de aanbevelingen hebben op de budgetten Aanbevelingen kunnen kosteneffectief zijn, maar toch grote consequenties hebben voor de budgetten van ziekenhuizen en de macrokosten voor de zorg Voor veranderingen in de organisatie van zorg kan een budget-impactanalyse worden gedaan Dit geeft de haalbaarheid voor implementatie aan voor ziekenhuizen Daarnaast zijn bijvoorbeeld de totale kosten belangrijk voor de maatschappij, vergoedingsbeslissingen worden vaak gemaakt op basis van het financieel kader zorg Om inzicht te krijgen in budgetverschuivingen kan budgetimpact op verschillende niveaus worden uitgevoerd, bijvoorbeeld niveau van het ziekenhuis, maatschappij, Budget-impactanalyse wordt geadviseerd bij aanbevelingen met grote financiële of De vraag om duidelijkere normstelling in richtlijnen wordt sterker De vraag wordt gehoord vanuit de IGZ en politiek, maar ook vanuit de eigen beroepsgroepen.
| 536 | nvog |
consequenties van aanbevelingen kunnen maatschappelijk verantwoorde keuzes gemaakt worden over de besteding van schaarse middelen in de <PERSOON> of <PERSOON> zorg Bij iedere uitgangsvraag wordt gekeken naar bestaande literatuur over kosteneffectiviteit In principe wordt het alternatief met de gunstigste Voor gebieden waar geen kosteneffectiviteitstudies beschikbaar zijn, wordt bij de aanbeveling een overzicht gegeven van kosten en opbrengsten, op basis van gegevens die voor handen zijn Deze overwegingen kunnen gebruikt worden bij afwegingen in Specifieke ondersteuning op het gebied van kostenevaluatie is onontbeerlijk bij die Voor implementatie van richtlijnen in ziekenhuizen en voor opname van interventies in het pakket van verzekerde zorg spelen kostenaspecten ook een rol Hier gaat het om de consequenties die de aanbevelingen hebben op de budgetten Aanbevelingen kunnen kosteneffectief zijn, maar toch grote consequenties hebben voor de budgetten van ziekenhuizen en de macrokosten voor de zorg Voor veranderingen in de organisatie van zorg kan een budget-impactanalyse worden gedaan Dit geeft de haalbaarheid voor implementatie aan voor ziekenhuizen Daarnaast zijn bijvoorbeeld de totale kosten belangrijk voor de maatschappij, vergoedingsbeslissingen worden vaak gemaakt op basis van het financieel kader zorg Om inzicht te krijgen in budgetverschuivingen kan budgetimpact op verschillende niveaus worden uitgevoerd, bijvoorbeeld niveau van het ziekenhuis, maatschappij, Budget-impactanalyse wordt geadviseerd bij aanbevelingen met grote financiële of De vraag om duidelijkere normstelling in richtlijnen wordt sterker De vraag wordt gehoord vanuit de IGZ en politiek, maar ook vanuit de eigen beroepsgroepen veiligheidsnormen) bij de richtlijnontwikkeling en het âSMARTâ formuleren van normen worden belangrijk geacht In bijlage # is achtergrondinformatie opgenomen ten aanzien van normen opgenomen definities en de paradigmaâs van zorg die rol en plaats van normen bepalen In dit hoofdstuk wordt met name ingegaan op de plaats van normen in richtlijnen In december ### is een rapport van het iBMG in opdracht van de Regieraad verschenen over veiligheidsnormen in richtlijnen# Hoewel het met name de insteek van veiligheidsnormen heeft, staan Een van de bevindingen van de analyse van veiligheidsnormen in richtlijnen is dat waar in richtlijnen over veiligheid wordt gesproken, het onderscheid tussen verschillende typen normen lang niet altijd duidelijk wordt gemaakt Het rapport beschrijft dat of en wanneer een aanbeveling een streef-, gesitueerde of veiligheidsnorm is, niet of nauwelijks uit de richtlijn is af te leiden en typisch wordt gezien als de expertise van individuele zorgverleners Zij worden geacht het onderscheidend vermogen te hebben om te zien wanneer een aanbeveling een advies of een norm is, en of het dan een streefnorm of een minimumnorm betreft Vaak geen onzorgvuldigheid dat aanbevelingen weinig normerend zijn gesteld In het iBMG-rapport wordt aangegeven dat het vaak niet uit onzorgvuldigheid is dat veel van de aanbevelingen weinig normerend zijn gesteld Richtlijnontwikkelaars blijken zich terdege bewust van de risicoâs van te strikte formulering van aanbevelingen en laten vaak bewust ruimte om te voorkomen dat er nieuwe risicoâs optreden doordat zorgverleners die richtlijn als blauwdruk gaan opvolgen.
| 534 | nvog |
bij de richtlijnontwikkeling en het âSMARTâ formuleren van normen worden belangrijk geacht In bijlage # is achtergrondinformatie opgenomen ten aanzien van normen opgenomen definities en de paradigmaâs van zorg die rol en plaats van normen bepalen In dit hoofdstuk wordt met name ingegaan op de plaats van normen in richtlijnen In december ### is een rapport van het iBMG in opdracht van de Regieraad verschenen over veiligheidsnormen in richtlijnen# Hoewel het met name de insteek van veiligheidsnormen heeft, staan Een van de bevindingen van de analyse van veiligheidsnormen in richtlijnen is dat waar in richtlijnen over veiligheid wordt gesproken, het onderscheid tussen verschillende typen normen lang niet altijd duidelijk wordt gemaakt Het rapport beschrijft dat of en wanneer een aanbeveling een streef-, gesitueerde of veiligheidsnorm is, niet of nauwelijks uit de richtlijn is af te leiden en typisch wordt gezien als de expertise van individuele zorgverleners Zij worden geacht het onderscheidend vermogen te hebben om te zien wanneer een aanbeveling een advies of een norm is, en of het dan een streefnorm of een minimumnorm betreft Vaak geen onzorgvuldigheid dat aanbevelingen weinig normerend zijn gesteld In het iBMG-rapport wordt aangegeven dat het vaak niet uit onzorgvuldigheid is dat veel van de aanbevelingen weinig normerend zijn gesteld Richtlijnontwikkelaars blijken zich terdege bewust van de risicoâs van te strikte formulering van aanbevelingen en laten vaak bewust ruimte om te voorkomen dat er nieuwe risicoâs optreden doordat zorgverleners die richtlijn als blauwdruk gaan opvolgen gaat een aanbeveling met de volgende kenmerken (afgeleide criteria van Junger en <PERSOON>) Betreft een belangrijk gezondheidsprobleem met een duidelijk risico Is eenvoudig, heeft dus een duidelijke een-op-een relatie met het risico Heeft zijn waarde in de praktijk bewezen en leidt dus tot minder schade bij Is door alle betrokken partijen aanvaard (en roept daardoor niet veel pervers gedrag Veiligheidsnormen in richtlijnen;kansen en valkuilen voor het besturen van kwaliteit Instituut Beleid & Leidt niet tot onnodige risicoâs /heeft geen ongewenste neveneffecten Een richtlijn is een richtinggevend hulpmiddel, geen complete weergave van de De wens om richtlijnen ook een weergave van minimumkwaliteit te laten zijn is begrijpelijk, maar lijkt anderzijds niet goed aan te sluiten bij de praktijk van richtlijnontwikkeling Een richtlijn is een richtinggevend hulpmiddel, het ondersteunt de beslissing van arts en patiënt In richtlijnen worden antwoorden op vragen â die in de praktijk leven â gegeven op basis van literatuur en andere overwegingen Daarbij wordt vooral aandacht besteed aan vragen waar een groot effect in de praktijk valt te verwachten â dus waar behoefte aan is en veel verbetering geeft van de zorg Dit gaat vaak niet over normen die al gemeengoed zijn in de zorgverlening Omschrijving van minimum kwaliteit moet niet ten koste gaan van het richtinggevende <INSTELLING> van specifieke en nog niet voor zich sprekende veiligheidsnormen die in de huidige ontwikkelpraktijk juist meer in het oog springen Dit maakt dat veiligheidsnormen maar deels zouden kunnen worden opgenomen in richtlijnen, namelijk alleen bij eenvoudige risicoâs.
| 557 | nvog |
kenmerken (afgeleide criteria van Junger en <PERSOON>) Betreft een belangrijk gezondheidsprobleem met een duidelijk risico Is eenvoudig, heeft dus een duidelijke een-op-een relatie met het risico Heeft zijn waarde in de praktijk bewezen en leidt dus tot minder schade bij Is door alle betrokken partijen aanvaard (en roept daardoor niet veel pervers gedrag Veiligheidsnormen in richtlijnen;kansen en valkuilen voor het besturen van kwaliteit Instituut Beleid & Leidt niet tot onnodige risicoâs /heeft geen ongewenste neveneffecten Een richtlijn is een richtinggevend hulpmiddel, geen complete weergave van de De wens om richtlijnen ook een weergave van minimumkwaliteit te laten zijn is begrijpelijk, maar lijkt anderzijds niet goed aan te sluiten bij de praktijk van richtlijnontwikkeling Een richtlijn is een richtinggevend hulpmiddel, het ondersteunt de beslissing van arts en patiënt In richtlijnen worden antwoorden op vragen â die in de praktijk leven â gegeven op basis van literatuur en andere overwegingen Daarbij wordt vooral aandacht besteed aan vragen waar een groot effect in de praktijk valt te verwachten â dus waar behoefte aan is en veel verbetering geeft van de zorg Dit gaat vaak niet over normen die al gemeengoed zijn in de zorgverlening Omschrijving van minimum kwaliteit moet niet ten koste gaan van het richtinggevende <INSTELLING> van specifieke en nog niet voor zich sprekende veiligheidsnormen die in de huidige ontwikkelpraktijk juist meer in het oog springen Dit maakt dat veiligheidsnormen maar deels zouden kunnen worden opgenomen in richtlijnen, namelijk alleen bij eenvoudige risicoâs De commissie is van mening dat richtlijnen de optimale zorg beschrijven Optimale zorg is zo goed mogelijke zorg oftewel zorg gebaseerd op wat op basis van wetenschappelijke inzichten haalbaar en te realiseren is binnen afzienbare tijd gegeven de beschikbare menskracht en middelen Dit is zorg gebaseerd op literatuur en andere overwegingen Deze optimale zorg wordt weergegeven in aanbevelingen, die antwoord geven op uitgangsvragen Deze uitgangsvragen zijn vragen die leven in de praktijk en waarbij behoefte is aan richting Het is nu vaak niet duidelijk wat een aanbeveling behelst Is het een norm en wat voor norm? Aanbevelingen worden vaak niet voldoende richtinggevend en praktisch toepasbaar gesteld Het iBMG-rapport maakt duidelijk dat complete beschrijving van minimumkwaliteit niet past in de aard van richtlijnen (richtinggevende instrumenten) en daarbij kunnen minimumnormen situationeel verschillen en strakke normen zorgen daarmee voor nieuwe risicoâs Het is van belang dat het verschil tussen normerend waar mogelijk en ruimte biedend waar nodig beter tot uitdrukking komt in richtlijnen Tabel # geeft een overzicht van mogelijke statussen van aanbevelingen Praktisch gezien gaat het om twee mogelijke normen minimumnormen en streefniveau#, de overige genoemde statussen zijn eigenlijk een specificering hiervan Bij ieder aanbeveling zal de status vermeldt worden minimumnorm of streefniveau Meestal wordt het word streefnorm gebruikt De commissie vindt deze term taalkundig onjuist Bij streefniveaus is het helder maken van de tijdslijnen voor het realiseren van een aanbeveling gewenst, dit geldt bijvoorbeeld voor aanbevelingen waarbij organisatorische veranderingen nodig zijn Daarmee.
| 548 | nvog |
de optimale zorg beschrijven Optimale zorg is zo goed mogelijke zorg oftewel zorg gebaseerd op wat op basis van wetenschappelijke inzichten haalbaar en te realiseren is binnen afzienbare tijd gegeven de beschikbare menskracht en middelen Dit is zorg gebaseerd op literatuur en andere overwegingen Deze optimale zorg wordt weergegeven in aanbevelingen, die antwoord geven op uitgangsvragen Deze uitgangsvragen zijn vragen die leven in de praktijk en waarbij behoefte is aan richting Het is nu vaak niet duidelijk wat een aanbeveling behelst Is het een norm en wat voor norm? Aanbevelingen worden vaak niet voldoende richtinggevend en praktisch toepasbaar gesteld Het iBMG-rapport maakt duidelijk dat complete beschrijving van minimumkwaliteit niet past in de aard van richtlijnen (richtinggevende instrumenten) en daarbij kunnen minimumnormen situationeel verschillen en strakke normen zorgen daarmee voor nieuwe risicoâs Het is van belang dat het verschil tussen normerend waar mogelijk en ruimte biedend waar nodig beter tot uitdrukking komt in richtlijnen Tabel # geeft een overzicht van mogelijke statussen van aanbevelingen Praktisch gezien gaat het om twee mogelijke normen minimumnormen en streefniveau#, de overige genoemde statussen zijn eigenlijk een specificering hiervan Bij ieder aanbeveling zal de status vermeldt worden minimumnorm of streefniveau Meestal wordt het word streefnorm gebruikt De commissie vindt deze term taalkundig onjuist Bij streefniveaus is het helder maken van de tijdslijnen voor het realiseren van een aanbeveling gewenst, dit geldt bijvoorbeeld voor aanbevelingen waarbij organisatorische veranderingen nodig zijn Daarmee realiseren Bij streefniveau-aanbevelingen kan een tijdslijn met percentages van ziekenhuizen die de aanbeveling hebben geïmplementeerd worden weergegeven, dit geeft in wezen de implementatietermijn aan Dit wordt opgenomen in het implementatieplan Daar beargumenteerd afgeweken mag of moet worden van een richtlijn, zal dit percentage in de praktijk niet altijd ###% zijn of Norm voor absolute minimumkwaliteit, daaronder is geen sprake meer van Het streefniveau wordt gebaseerd op wat met de beschikbare kennis, voor het niveau van zorg dat door de zorgverleners is gedefinieerd Normen die worden geformuleerd met het doel de gezondheidswinst te Het minimum aantal verrichtingen (volume) door een zorgverlener Volumenormen hebben soms het <INSTELLING> van een minimumnorm Als-dan redeneringen waarbij een aanbeveling alleen onder bepaalde omstandigheden een norm wordt Daarbij kan wederom onderscheid Het is van belang het verschil tussen normerend waar mogelijk en ruimte biedend waar nodig beter tot uitdrukking te laten komen in aanbevelingen in richtlijnen Aanbevelingen worden richtinggevend en praktisch toepasbaar geformuleerd Bij normerende aanbevelingen wordt Richtlijnen hebben tot doel kwaliteit van zorg te verbeteren In de richtlijn wordt de optimale zorg beschreven Het beschrijven van de totale minimumkwaliteit is niet het doel van richtlijnontwikkeling De richtlijn kan wel minimumnormen bevatten, namelijk wanneer de Voor het gefaseerd invoeren van streefniveau-aanbevelingen is het aan te bevelen een tijdspad te beschrijven, dit geldt bijvoorbeeld voor aanbevelingen waar organisatorische Veiligheidsnormen zijn deels een oplossing voor het inzichtelijk maken/handhaven van de minimumkwaliteit van zorg, namelijk wanneer het gaat om het voorkomen van eenvoudige.
| 537 | nvog |
een tijdslijn met percentages van ziekenhuizen die de aanbeveling hebben geïmplementeerd worden weergegeven, dit geeft in wezen de implementatietermijn aan Dit wordt opgenomen in het implementatieplan Daar beargumenteerd afgeweken mag of moet worden van een richtlijn, zal dit percentage in de praktijk niet altijd ###% zijn of Norm voor absolute minimumkwaliteit, daaronder is geen sprake meer van Het streefniveau wordt gebaseerd op wat met de beschikbare kennis, voor het niveau van zorg dat door de zorgverleners is gedefinieerd Normen die worden geformuleerd met het doel de gezondheidswinst te Het minimum aantal verrichtingen (volume) door een zorgverlener Volumenormen hebben soms het <INSTELLING> van een minimumnorm Als-dan redeneringen waarbij een aanbeveling alleen onder bepaalde omstandigheden een norm wordt Daarbij kan wederom onderscheid Het is van belang het verschil tussen normerend waar mogelijk en ruimte biedend waar nodig beter tot uitdrukking te laten komen in aanbevelingen in richtlijnen Aanbevelingen worden richtinggevend en praktisch toepasbaar geformuleerd Bij normerende aanbevelingen wordt Richtlijnen hebben tot doel kwaliteit van zorg te verbeteren In de richtlijn wordt de optimale zorg beschreven Het beschrijven van de totale minimumkwaliteit is niet het doel van richtlijnontwikkeling De richtlijn kan wel minimumnormen bevatten, namelijk wanneer de Voor het gefaseerd invoeren van streefniveau-aanbevelingen is het aan te bevelen een tijdspad te beschrijven, dit geldt bijvoorbeeld voor aanbevelingen waar organisatorische Veiligheidsnormen zijn deels een oplossing voor het inzichtelijk maken/handhaven van de minimumkwaliteit van zorg, namelijk wanneer het gaat om het voorkomen van eenvoudige mono- als multidisciplinair Het onderhoud van de reeds ontwikkelde richtlijn vraagt dan ook steeds meer aandacht <PERSOON> (wetenschappelijke) kennis, inzichten en praktijken veranderen en daarmee zullen ook de aanbevelingen uit richtlijnen voortdurend moeten worden onderhouden Uitgangspunt hierbij is dat beroepsbeoefenaren altijd moeten kunnen beschikken over actuele en state-of-the-art informatie Het onderhoud en prioriteren hiervan vindt nu niet structureel plaats, het is nodig dit proces Alle richtlijnen worden onderhouden zodat de specialist geïnformeerd wordt over de actuele stand van zaken en aanbevelingen Het ontwikkelen van richtlijnen heeft dus ook consequenties voor onderhoud De wetenschappelijke verenigingen zijn eigenaars van de richtlijnen, zij besluiten dan ook wanneer een richtlijn onderhoud behoeft De richtlijnwerkgroepen geven aan wat de minimale termijnen zijn voor beoordeling of onderhoud nodig is (bijvoorbeeld ieder jaar of om de <LEEFTIJD> jaar wordt bepaald of onderhoud nodig is) Afstemming voor de multidisciplinaire onderwerpen is gewenst Om tot centrale prioritering te komen, zal eerst prioritering op verenigingsniveau plaats moeten vinden De prioriteringssystematiek zal gezamenlijk in een project worden ontwikkeld, waarmee de verenigingen vervolgens hun onderwerpen kunnen prioriteren Een lijst met mogelijke criteria voor prioritering staat in tabel # Het resultaat is een lijst van circa tien onderwerpen die door de vereniging Prevalentie, mortaliteit, ziektelast (DALY) en kosten, als aandachtsgebied voor beleid, variatie in zorg, noodzaak in zorg, andere sociale invloeden, gebruikersvoorkeur, De tweede stap in een betere afstemming van het prioriteringsbeleid is dat een coördinerend orgaan (met afvaardiging van wetenschappelijke verenigingen, bijvoorbeeld de commissie richtlijnen) de.
| 558 | nvog |
reeds ontwikkelde richtlijn vraagt dan ook steeds meer aandacht <PERSOON> (wetenschappelijke) kennis, inzichten en praktijken veranderen en daarmee zullen ook de aanbevelingen uit richtlijnen voortdurend moeten worden onderhouden Uitgangspunt hierbij is dat beroepsbeoefenaren altijd moeten kunnen beschikken over actuele en state-of-the-art informatie Het onderhoud en prioriteren hiervan vindt nu niet structureel plaats, het is nodig dit proces Alle richtlijnen worden onderhouden zodat de specialist geïnformeerd wordt over de actuele stand van zaken en aanbevelingen Het ontwikkelen van richtlijnen heeft dus ook consequenties voor onderhoud De wetenschappelijke verenigingen zijn eigenaars van de richtlijnen, zij besluiten dan ook wanneer een richtlijn onderhoud behoeft De richtlijnwerkgroepen geven aan wat de minimale termijnen zijn voor beoordeling of onderhoud nodig is (bijvoorbeeld ieder jaar of om de <LEEFTIJD> jaar wordt bepaald of onderhoud nodig is) Afstemming voor de multidisciplinaire onderwerpen is gewenst Om tot centrale prioritering te komen, zal eerst prioritering op verenigingsniveau plaats moeten vinden De prioriteringssystematiek zal gezamenlijk in een project worden ontwikkeld, waarmee de verenigingen vervolgens hun onderwerpen kunnen prioriteren Een lijst met mogelijke criteria voor prioritering staat in tabel # Het resultaat is een lijst van circa tien onderwerpen die door de vereniging Prevalentie, mortaliteit, ziektelast (DALY) en kosten, als aandachtsgebied voor beleid, variatie in zorg, noodzaak in zorg, andere sociale invloeden, gebruikersvoorkeur, De tweede stap in een betere afstemming van het prioriteringsbeleid is dat een coördinerend orgaan (met afvaardiging van wetenschappelijke verenigingen, bijvoorbeeld de commissie richtlijnen) de Prioritering is belangrijk in discussies met VWS, IGZ en anderen om beschikbare gelden goed te besteden Als vuistregel voor de richtlijnen kan worden aangehouden dat circa tachtig procent van de middelen wordt besteed aan onderwerpen of aandoeningen die hoog op de prioriteringslijst voorkomen én onderhoud of richtlijnontwikkeling behoeven De overige twintig procent kan worden ingezet voor andere onderwerpen, bijvoorbeeld meer zeldzame (ernstige) aandoeningen De beoordeling of een richtlijn aanpassing behoeft, wordt uitgevoerd door de wetenschappelijke verenigingen De richtlijnwerkgroep kan daartoe in stand worden gehouden (zie verder in paragraaf over eigenaarschap) Contactgegevens en datum waarop een signaal voor beoordeling of aanpassing nodig is, moeten aan het eind van de ontwikkeling van een richtlijn worden vastgelegd door de richtlijnwerkgroep Het signaleren en het aanspreken kan worden uitbesteed aan een organisatie Deze organisatie neemt in dat geval op de afgesproken datum contact op met de wetenschappelijke gewerkt aan een website met een wikipediageven De beoordeling of de richtlijn gewijzigd nog in de testfase, pas in een later stadium <PERSOON> LG, Cardona AF, <PERSOON> strategies in clinical practice guidelines development a pilot study Health Res Policy Syst ### Mar #;<DATUM> de vergoeding van diagnostiek en behandeling, nieuwe visitatiegegevens of indicatoren Commentaar op de richtlijn kan via de online richtlijnendatabase worden gemeld Dit kan de eerste aanleiding zijn om een richtlijn opnieuw te beoordelen Het is belangrijk dat de zoekstrategieën goed worden bewaard, zodat deze dan herhaald kunnen worden.
| 557 | nvog |
en anderen om beschikbare gelden goed te besteden Als vuistregel voor de richtlijnen kan worden aangehouden dat circa tachtig procent van de middelen wordt besteed aan onderwerpen of aandoeningen die hoog op de prioriteringslijst voorkomen én onderhoud of richtlijnontwikkeling behoeven De overige twintig procent kan worden ingezet voor andere onderwerpen, bijvoorbeeld meer zeldzame (ernstige) aandoeningen De beoordeling of een richtlijn aanpassing behoeft, wordt uitgevoerd door de wetenschappelijke verenigingen De richtlijnwerkgroep kan daartoe in stand worden gehouden (zie verder in paragraaf over eigenaarschap) Contactgegevens en datum waarop een signaal voor beoordeling of aanpassing nodig is, moeten aan het eind van de ontwikkeling van een richtlijn worden vastgelegd door de richtlijnwerkgroep Het signaleren en het aanspreken kan worden uitbesteed aan een organisatie Deze organisatie neemt in dat geval op de afgesproken datum contact op met de wetenschappelijke gewerkt aan een website met een wikipediageven De beoordeling of de richtlijn gewijzigd nog in de testfase, pas in een later stadium <PERSOON> LG, Cardona AF, <PERSOON> strategies in clinical practice guidelines development a pilot study Health Res Policy Syst ### Mar #;<DATUM> de vergoeding van diagnostiek en behandeling, nieuwe visitatiegegevens of indicatoren Commentaar op de richtlijn kan via de online richtlijnendatabase worden gemeld Dit kan de eerste aanleiding zijn om een richtlijn opnieuw te beoordelen Het is belangrijk dat de zoekstrategieën goed worden bewaard, zodat deze dan herhaald kunnen worden ondersteunende partij ondergebracht worden, zodat de belasting voor de wetenschappelijke De formele eigenaar van richtlijnen en verantwoordelijk voor het onderhoud daarvan zijn de gezamenlijke wetenschappelijke verenigingen, die de richtlijnen geïnitieerd en geautoriseerd hebben Het operationele beheer voor het actueel houden van de richtlijn (de houder van de richtlijn) kan worden overgedragen (gemandateerd) aan een werkgroep Het lijkt raadzaam hiervoor de werkgroep te vragen die de richtlijn ontwikkeld heeft, waarbij de eigenaars (wetenschappelijke verenigingen) van de De werkgroep krijgt van de verenigingsbesturen een mandaat voor een te benoemen periode, bijvoorbeeld maximaal vijf jaar Als een afgevaardigde aangeeft uit de werkgroep te willen stappen, wordt door een door de werkgroep uit hun midden aan te wijzen coördinator van de richtlijn via de Om richtlijnen zo actueel mogelijk te kunnen houden, moet het mogelijk zijn om delen van de richtlijn aan te kunnen passen en is een online database noodzakelijk De structuur van de online richtlijnendatabase (zie bijlage #) geeft de mogelijkheid om richtlijnen per uitgangsvraag te actualiseren Bij het actualiseren van een enkele uitgangsvraag, zal het proces sneller verlopen Het is belangrijk dat ook het autorisatieproces dan versneld kan worden doorlopen (Deel)autorisatie is alleen nodig wanneer inhoudelijke wijzigingen plaatsvinden Redactionele wijzigingen, bijvoorbeeld literatuur die de aanbeveling niet verandert, kunnen zonder hernieuwde autorisatie worden toegevoegd Alleen de verenigingen die betrokken zijn bij de zorg beschreven in die uitgangsvraag moeten ter autorisatie worden gevraagd (per uitgangsvraag moeten dan ook deze verenigingen vastgelegd worden) Wanneer.
| 542 | nvog |
ondersteunende partij ondergebracht worden, zodat de belasting voor de wetenschappelijke De formele eigenaar van richtlijnen en verantwoordelijk voor het onderhoud daarvan zijn de gezamenlijke wetenschappelijke verenigingen, die de richtlijnen geïnitieerd en geautoriseerd hebben Het operationele beheer voor het actueel houden van de richtlijn (de houder van de richtlijn) kan worden overgedragen (gemandateerd) aan een werkgroep Het lijkt raadzaam hiervoor de werkgroep te vragen die de richtlijn ontwikkeld heeft, waarbij de eigenaars (wetenschappelijke verenigingen) van de De werkgroep krijgt van de verenigingsbesturen een mandaat voor een te benoemen periode, bijvoorbeeld maximaal vijf jaar Als een afgevaardigde aangeeft uit de werkgroep te willen stappen, wordt door een door de werkgroep uit hun midden aan te wijzen coördinator van de richtlijn via de Om richtlijnen zo actueel mogelijk te kunnen houden, moet het mogelijk zijn om delen van de richtlijn aan te kunnen passen en is een online database noodzakelijk De structuur van de online richtlijnendatabase (zie bijlage #) geeft de mogelijkheid om richtlijnen per uitgangsvraag te actualiseren Bij het actualiseren van een enkele uitgangsvraag, zal het proces sneller verlopen Het is belangrijk dat ook het autorisatieproces dan versneld kan worden doorlopen (Deel)autorisatie is alleen nodig wanneer inhoudelijke wijzigingen plaatsvinden Redactionele wijzigingen, bijvoorbeeld literatuur die de aanbeveling niet verandert, kunnen zonder hernieuwde autorisatie worden toegevoegd Alleen de verenigingen die betrokken zijn bij de zorg beschreven in die uitgangsvraag moeten ter autorisatie worden gevraagd (per uitgangsvraag moeten dan ook deze verenigingen vastgelegd worden) Wanneer aandoeningen op de hoogte worden gesteld Uiteraard moet bij het toevoegen van nieuwe uitgangsvragen aan de richtlijn deze geautoriseerd worden Autorisatie is op dit moment over het algemeen een langdurig proces Om (deel)autorisatie efficiënt plaats te kunnen laten vinden, is regelmatige afstemming tussen het gemandateerde lid en de vereniging nodig Wetenschappelijke verenigingen moeten een procedure ontwikkelen voor deelactualisatie en deelautorisatie bij onderhoud van de richtlijn (voorbeeldprocedure zie bijlage #) De periode voor commentaar, waarin de wetenschappelijke vereniging hun feedback kunnen geven op het concept, Bij deelautorisatie beslist het bestuur, eventueel op advies van een daartoe ingestelde commissie, of er bestuurlijke autorisatie plaats kan vinden of dat bredere autorisatie nodig is (zie figuur #) Na Soms komt bij het opstellen van een richtlijn een specifiek kennishiaat aan het licht Omdat richtlijnen meer en meer in landelijk verband worden opgesteld in een multidisciplinaire setting, biedt het forum dat de richtlijn opstelt vaak ook een uitstekende mogelijkheid om een studie op te zetten die voldoet aan dat kennishiaat Momenteel verloopt de financiering van dergelijke ideeën voor studies echter volledig gescheiden van het identificeren van de kennishiaten Financiering van studies gaat via de eerste geldstroom van universiteiten en via de subsidies, bijvoorbeeld de ZonMW programmaâs doelmatigheid en preventie Enerzijds betekent dit dat sommige studies naar kennishiaten niet in aanmerking komen voor financiering omdat ze niet binnen bestaande programmaâs vallen Anderzijds is de koppeling tussen studies die gefinancierd worden en kennishiaten niet altijd logisch Het ontwikkelen van richtlijnen heeft consequenties voor onderhoud van richtlijnen.
| 558 | nvog |
Uiteraard moet bij het toevoegen van nieuwe uitgangsvragen aan de richtlijn deze geautoriseerd worden Autorisatie is op dit moment over het algemeen een langdurig proces Om (deel)autorisatie efficiënt plaats te kunnen laten vinden, is regelmatige afstemming tussen het gemandateerde lid en de vereniging nodig Wetenschappelijke verenigingen moeten een procedure ontwikkelen voor deelactualisatie en deelautorisatie bij onderhoud van de richtlijn (voorbeeldprocedure zie bijlage #) De periode voor commentaar, waarin de wetenschappelijke vereniging hun feedback kunnen geven op het concept, Bij deelautorisatie beslist het bestuur, eventueel op advies van een daartoe ingestelde commissie, of er bestuurlijke autorisatie plaats kan vinden of dat bredere autorisatie nodig is (zie figuur #) Na Soms komt bij het opstellen van een richtlijn een specifiek kennishiaat aan het licht Omdat richtlijnen meer en meer in landelijk verband worden opgesteld in een multidisciplinaire setting, biedt het forum dat de richtlijn opstelt vaak ook een uitstekende mogelijkheid om een studie op te zetten die voldoet aan dat kennishiaat Momenteel verloopt de financiering van dergelijke ideeën voor studies echter volledig gescheiden van het identificeren van de kennishiaten Financiering van studies gaat via de eerste geldstroom van universiteiten en via de subsidies, bijvoorbeeld de ZonMW programmaâs doelmatigheid en preventie Enerzijds betekent dit dat sommige studies naar kennishiaten niet in aanmerking komen voor financiering omdat ze niet binnen bestaande programmaâs vallen Anderzijds is de koppeling tussen studies die gefinancierd worden en kennishiaten niet altijd logisch Het ontwikkelen van richtlijnen heeft consequenties voor onderhoud van richtlijnen beschrijven van het kwaliteitsbeleid voor de komende jaren wordt door wetenschappelijke verenigingen in kaart gebracht voor welke onderwerpen de komende jaren richtlijnen zinvol zijn Dit vormt de basis voor prioritering van onderwerpen, mogelijke criteria voor prioritering staan in tabel # Een coördinerende commissie, samengesteld uit de wetenschappelijke verenigingen, legt de prioriteringen van de wetenschappelijke verenigingen naast elkaar en adviseert over de ontwikkeling en het onderhoud van multidisciplinaire richtlijnen Prioritering moet richting geven aan de besteding van de beschikbare gelden Wetenschappelijke verenigingen zijn eigenaar van de richtlijn en maken afspraken voor het onderhoud hiervan Bij het vaststellen van de richtlijn wordt vastgesteld op welke datum uiterlijk beoordeling voor actualisatie plaatsvindt en wat de contactgegevens zijn Het bewaken van de afspraken betreffende het onderhoud kan worden uitbesteed aan een Het operationele beheer voor het actueel houden van de richtlijn kan worden overgedragen (gemandateerd) aan een werkgroep (de houder van de richtlijn) Het lijkt raadzaam hiervoor de werkgroep te vragen die de richtlijn ontwikkeld heeft De werkgroep krijgt van de verenigingsbesturen een mandaat voor een te benoemen periode, bijvoorbeeld maximaal vijf jaar Deze werkgroep beoordeelt op afgesproken tijdstippen of aanpassing of herziening van de richtlijn nodig is Het daadwerkelijk onderhouden van de richtlijn kan worden neergelegd bij een ondersteunende organisatie, die ook het proces bewaakt (bewerker) Door middel van deelactualisatie kan vraaggericht worden gewerkt Daarnaast kan autorisatie en actualisatie sneller verlopen en beschikken medisch specialisten over state-of-the-art informatie De commentaarfase neemt maximaal één maand in beslag.
| 551 | nvog |
van het kwaliteitsbeleid voor de komende jaren wordt door wetenschappelijke verenigingen in kaart gebracht voor welke onderwerpen de komende jaren richtlijnen zinvol zijn Dit vormt de basis voor prioritering van onderwerpen, mogelijke criteria voor prioritering staan in tabel # Een coördinerende commissie, samengesteld uit de wetenschappelijke verenigingen, legt de prioriteringen van de wetenschappelijke verenigingen naast elkaar en adviseert over de ontwikkeling en het onderhoud van multidisciplinaire richtlijnen Prioritering moet richting geven aan de besteding van de beschikbare gelden Wetenschappelijke verenigingen zijn eigenaar van de richtlijn en maken afspraken voor het onderhoud hiervan Bij het vaststellen van de richtlijn wordt vastgesteld op welke datum uiterlijk beoordeling voor actualisatie plaatsvindt en wat de contactgegevens zijn Het bewaken van de afspraken betreffende het onderhoud kan worden uitbesteed aan een Het operationele beheer voor het actueel houden van de richtlijn kan worden overgedragen (gemandateerd) aan een werkgroep (de houder van de richtlijn) Het lijkt raadzaam hiervoor de werkgroep te vragen die de richtlijn ontwikkeld heeft De werkgroep krijgt van de verenigingsbesturen een mandaat voor een te benoemen periode, bijvoorbeeld maximaal vijf jaar Deze werkgroep beoordeelt op afgesproken tijdstippen of aanpassing of herziening van de richtlijn nodig is Het daadwerkelijk onderhouden van de richtlijn kan worden neergelegd bij een ondersteunende organisatie, die ook het proces bewaakt (bewerker) Door middel van deelactualisatie kan vraaggericht worden gewerkt Daarnaast kan autorisatie en actualisatie sneller verlopen en beschikken medisch specialisten over state-of-the-art informatie De commentaarfase neemt maximaal één maand in beslag beslist het bestuur of er bestuurlijke autorisatie plaats kan vinden of dat bredere autorisatie noodzakelijk is (zie figuur #) Na deelautorisatie vindt publicatie in de richtlijnendatabase plaats Wetenschappelijke verenigingen ontwikkelen een procedure voor deelactualisatie en â Bij het opstellen van richtlijnen dienen ook een of twee van de belangrijkste kennishiaten te worden gedefinieerd, evenals een korte suggestie hoe een studie over een dergelijk kennishiaat er uit zou moeten zien Het ligt voor de hand dat evaluatiestudies die zijn gekoppeld aan de belangrijkste kennis hiaten uit de richtlijn een hoge prioriteit zouden moeten krijgen De financiering van dergelijke studies zou geregeld kunnen worden via de declaratiestructuur waarop het kennishiaat betrekking heeft (evaluatie component in de declaratie-eenheid) Projectgroepen die studies verrichten zouden vroegtijdig contact kunnen leggen met de wetenschappelijke verenigingen om de resultaten van studies snel in te passen De komende jaren zal veel aandacht besteedt worden aan implementatie van richtlijnen, de toepassing Het eerste deel van dit hoofdstuk gaat over disseminatie (verspreiding) van richtlijnen, een onderdeel van de implementatie van richtlijnen Vervolgens komen in het tweede deel andere mogelijkheden voor bevordering van implementatie van richtlijnen aan de orde Disseminatie (verspreiding) is onderdeel van implementatie van richtlijnen Disseminatie is de verspreiding van richtlijnen onder de betrokkenen, waarmee de richtlijn toegankelijk wordt gemaakt voor de gebruikers Rondom de disseminatie van richtlijnen is nog een grote verbeteringsslag mogelijk Tot dusver worden richtlijnen lang niet altijd voldoende onder de aandacht gebracht, niet voldoende.
| 540 | nvog |
het bestuur of er bestuurlijke autorisatie plaats kan vinden of dat bredere autorisatie noodzakelijk is (zie figuur #) Na deelautorisatie vindt publicatie in de richtlijnendatabase plaats Wetenschappelijke verenigingen ontwikkelen een procedure voor deelactualisatie en â Bij het opstellen van richtlijnen dienen ook een of twee van de belangrijkste kennishiaten te worden gedefinieerd, evenals een korte suggestie hoe een studie over een dergelijk kennishiaat er uit zou moeten zien Het ligt voor de hand dat evaluatiestudies die zijn gekoppeld aan de belangrijkste kennis hiaten uit de richtlijn een hoge prioriteit zouden moeten krijgen De financiering van dergelijke studies zou geregeld kunnen worden via de declaratiestructuur waarop het kennishiaat betrekking heeft (evaluatie component in de declaratie-eenheid) Projectgroepen die studies verrichten zouden vroegtijdig contact kunnen leggen met de wetenschappelijke verenigingen om de resultaten van studies snel in te passen De komende jaren zal veel aandacht besteedt worden aan implementatie van richtlijnen, de toepassing Het eerste deel van dit hoofdstuk gaat over disseminatie (verspreiding) van richtlijnen, een onderdeel van de implementatie van richtlijnen Vervolgens komen in het tweede deel andere mogelijkheden voor bevordering van implementatie van richtlijnen aan de orde Disseminatie (verspreiding) is onderdeel van implementatie van richtlijnen Disseminatie is de verspreiding van richtlijnen onder de betrokkenen, waarmee de richtlijn toegankelijk wordt gemaakt voor de gebruikers Rondom de disseminatie van richtlijnen is nog een grote verbeteringsslag mogelijk Tot dusver worden richtlijnen lang niet altijd voldoende onder de aandacht gebracht, niet voldoende Het is soms onduidelijk waar gezocht moet worden naar de juiste richtlijn voor een bepaalde aandoening of specifiek symptoom Een centrale database met bestaande richtlijnen in het medisch specialistisch domein met een goede zoekfunctie is dringend gewenst (zie bijlage #) De richtlijnendatabase moet de geautoriseerde richtlijnen uit de tweede lijn toegankelijk maken per uitgangsvraag, zodat ze te allen tijde door medisch specialisten kunnen worden geraadpleegd Het is van belang om voort te borduren op de expertise en kennis van bestaande richtlijnendatabases Naast een overzichtsmedium moet een nieuwe of (deels) herziene richtlijn onder de aandacht van de zorgverleners gebracht worden, alleen het plaatsen op een richtlijnenwebsite is niet voldoende Hier is een taak weggelegd voor de wetenschappelijke verenigingen, zij zullen deze informatie presenteren op WV-bijeenkomsten en publiceren in de nieuwsbrief Daarnaast wordt aanbevolen aan de richtlijnwerkgroep om ook via het verenigingsblad, het NTvG, Netherlands Journal of Medicine of Medisch Contact kenbaar te maken dat er nieuwe informatie beschikbaar is Bij nieuwe mono- of multidisciplinaire richtlijnen worden alle specialisten voor wie de richtlijn relevant is op maatschapniveau aangeschreven door de wetenschappelijke vereniging Indien richtlijnen geactualiseerd zijn, wordt bij disseminatie van deze gereviseerde richtlijnen met name de nadruk gelegd Implementatie is de procesmatige en planmatige invoering van vernieuwingen en/of veranderingen van bewezen waarde met als doel dat deze een structurele plaats krijgen in het (beroepsmatig) handelen, in het functioneren van organisatie(s) of in de structuur van de gezondheidszorg (<PERSOON> ###, Regieraad ###) De aandacht voor implementatie van richtlijnen blijft achter ten opzichte van de aandacht voor.
| 559 | nvog |
naar de juiste richtlijn voor een bepaalde aandoening of specifiek symptoom Een centrale database met bestaande richtlijnen in het medisch specialistisch domein met een goede zoekfunctie is dringend gewenst (zie bijlage #) De richtlijnendatabase moet de geautoriseerde richtlijnen uit de tweede lijn toegankelijk maken per uitgangsvraag, zodat ze te allen tijde door medisch specialisten kunnen worden geraadpleegd Het is van belang om voort te borduren op de expertise en kennis van bestaande richtlijnendatabases Naast een overzichtsmedium moet een nieuwe of (deels) herziene richtlijn onder de aandacht van de zorgverleners gebracht worden, alleen het plaatsen op een richtlijnenwebsite is niet voldoende Hier is een taak weggelegd voor de wetenschappelijke verenigingen, zij zullen deze informatie presenteren op WV-bijeenkomsten en publiceren in de nieuwsbrief Daarnaast wordt aanbevolen aan de richtlijnwerkgroep om ook via het verenigingsblad, het NTvG, Netherlands Journal of Medicine of Medisch Contact kenbaar te maken dat er nieuwe informatie beschikbaar is Bij nieuwe mono- of multidisciplinaire richtlijnen worden alle specialisten voor wie de richtlijn relevant is op maatschapniveau aangeschreven door de wetenschappelijke vereniging Indien richtlijnen geactualiseerd zijn, wordt bij disseminatie van deze gereviseerde richtlijnen met name de nadruk gelegd Implementatie is de procesmatige en planmatige invoering van vernieuwingen en/of veranderingen van bewezen waarde met als doel dat deze een structurele plaats krijgen in het (beroepsmatig) handelen, in het functioneren van organisatie(s) of in de structuur van de gezondheidszorg (<PERSOON> ###, Regieraad ###) De aandacht voor implementatie van richtlijnen blijft achter ten opzichte van de aandacht voor Er is een enorme activiteit op het gebied van richtlijnontwikkeling en kwaliteit, echter de toepassing ervan in de praktijk is onvoldoende Meerdere reviews tonen aan dat de gebrekkige implementatie van richtlijnen er toe leidt dat zij slechts in beperkte mate het zorgproces veranderen/verbeteren (<PERSOON> ###) Het implementeren van richtlijnen verbetert de toepassing hiervan, met bewezen verbetering van zorguitkomsten tot gevolg (Grimshaw, ###) Ook is aangetoond dat eindpunten op patiëntniveau verbeteren, zoals reductie in mortaliteit en morbiditeit (Sellier et al ###, Menendez et al ###, <PERSOON> et al ###, Wigmore et al ###, Daly et al ###) Tussen ### en ### werden ## reviews uitgevoerd naar de effectiviteit van richtlijnimplementatie, deze zijn samengevat door Prior (###) De reviews waren genoodzaakt zich te baseren op studies van lage kwaliteit, de uitkomsten uit de reviews zijn dan ook wisselend Prior maakt zelf geen gepoolde analyse, maar beoordeelde de reviews wel op kwaliteit Uit de twee methodologisch beste reviews blijkt dat interactieve educatie (educational outreach) en audit & feedback methodes effectief zijn Daarnaast zijn reminders (tijdens consultatie) in de meeste gevallen ook effectief in het bewerkstelligen van veranderingen Implementatie bestaande uit meerdere facetten bleek niet substantieel beter te zijn dan Uit de literatuur wordt duidelijk dat traditionele scholing en alleen disseminatie niet effectief zijn als implementatie strategie En dat het effect van massamedia, patiëntenvoorlichting en financiële stimulans nog onduidelijk is (Prior ###).
| 600 | nvog |
is een enorme activiteit op het gebied van richtlijnontwikkeling en kwaliteit, echter de toepassing ervan in de praktijk is onvoldoende Meerdere reviews tonen aan dat de gebrekkige implementatie van richtlijnen er toe leidt dat zij slechts in beperkte mate het zorgproces veranderen/verbeteren (<PERSOON> ###) Het implementeren van richtlijnen verbetert de toepassing hiervan, met bewezen verbetering van zorguitkomsten tot gevolg (Grimshaw, ###) Ook is aangetoond dat eindpunten op patiëntniveau verbeteren, zoals reductie in mortaliteit en morbiditeit (Sellier et al ###, Menendez et al ###, <PERSOON> et al ###, Wigmore et al ###, Daly et al ###) Tussen ### en ### werden ## reviews uitgevoerd naar de effectiviteit van richtlijnimplementatie, deze zijn samengevat door Prior (###) De reviews waren genoodzaakt zich te baseren op studies van lage kwaliteit, de uitkomsten uit de reviews zijn dan ook wisselend Prior maakt zelf geen gepoolde analyse, maar beoordeelde de reviews wel op kwaliteit Uit de twee methodologisch beste reviews blijkt dat interactieve educatie (educational outreach) en audit & feedback methodes effectief zijn Daarnaast zijn reminders (tijdens consultatie) in de meeste gevallen ook effectief in het bewerkstelligen van veranderingen Implementatie bestaande uit meerdere facetten bleek niet substantieel beter te zijn dan Uit de literatuur wordt duidelijk dat traditionele scholing en alleen disseminatie niet effectief zijn als implementatie strategie En dat het effect van massamedia, patiëntenvoorlichting en financiële stimulans nog onduidelijk is (Prior ###) verandert Welke methode succesvol is, zal afhankelijk zijn van de context Een analyse naar barrières voor het gebruik van richtlijnen (onder Nederlandse huisartsen) van <PERSOON> et al (###), bracht een scala barrières naar voren De meest voorkomende waren âgebrek âonduidelijke of ambigue aanbevelingâ (<PERSOON> et al, ###) Er is onderscheid te maken tussen een drietal categorieën van barrières Als eerste op het niveau van (#) de richtlijn (de bruikbaarheid van de aanbevelingen uit de richtlijn), vervolgens op het niveau van (#) de individuele specialist (de wil en kennis/intrinsieke factoren van de arts), en ten slotte bestaan er barrières op (#) systeemniveau Barrières op het niveau van de richtlijn hebben betrekking op de richtlijn, met name de kwaliteit en bruikbaarheid Een richtlijn moet van goede kwaliteit zijn, en voldoen aan de verwachtingen van de Randvoorwaarden voor een richtlijn van goede kwaliteit en bruikbaarheid worden geformuleerd door AGREE Het doel en de afbakening voor de richtlijn moeten helder zijn, de juiste belanghebbenden moeten worden geselecteerd, de methode van richtlijnontwikkeling moet valide zijn, de onderdelen moeten duidelijk geformuleerd worden (met name de uitgangsvraag, patiëntenpopulatie en de aanbeveling) Daarnaast moet de richtlijn toepasbaar zijn de dagelijkse praktijk van de gebruiker, en de Naast deze randvoorwaarden is het belangrijk rekening te houden met implementatie in iedere fase van richtlijnontwikkeling, vanaf de eerste stap (prioritering) moet rekening worden gehouden met de Bij het initiëren van de richtlijn moet worden vastgesteld dat er behoefte is aan een richtlijn over het betreffende onderwerp Bij de knelpuntenanalyse wordt gestreefd naar het formuleren van.
| 638 | nvog |
afhankelijk zijn van de context Een analyse naar barrières voor het gebruik van richtlijnen (onder Nederlandse huisartsen) van <PERSOON> et al (###), bracht een scala barrières naar voren De meest voorkomende waren âgebrek âonduidelijke of ambigue aanbevelingâ (<PERSOON> et al, ###) Er is onderscheid te maken tussen een drietal categorieën van barrières Als eerste op het niveau van (#) de richtlijn (de bruikbaarheid van de aanbevelingen uit de richtlijn), vervolgens op het niveau van (#) de individuele specialist (de wil en kennis/intrinsieke factoren van de arts), en ten slotte bestaan er barrières op (#) systeemniveau Barrières op het niveau van de richtlijn hebben betrekking op de richtlijn, met name de kwaliteit en bruikbaarheid Een richtlijn moet van goede kwaliteit zijn, en voldoen aan de verwachtingen van de Randvoorwaarden voor een richtlijn van goede kwaliteit en bruikbaarheid worden geformuleerd door AGREE Het doel en de afbakening voor de richtlijn moeten helder zijn, de juiste belanghebbenden moeten worden geselecteerd, de methode van richtlijnontwikkeling moet valide zijn, de onderdelen moeten duidelijk geformuleerd worden (met name de uitgangsvraag, patiëntenpopulatie en de aanbeveling) Daarnaast moet de richtlijn toepasbaar zijn de dagelijkse praktijk van de gebruiker, en de Naast deze randvoorwaarden is het belangrijk rekening te houden met implementatie in iedere fase van richtlijnontwikkeling, vanaf de eerste stap (prioritering) moet rekening worden gehouden met de Bij het initiëren van de richtlijn moet worden vastgesteld dat er behoefte is aan een richtlijn over het betreffende onderwerp Bij de knelpuntenanalyse wordt gestreefd naar het formuleren van Tijdens de commentaarfase wordt de gehele achterban geraadpleegd Het is van belang dat deze fase zorgvuldig wordt uitgevoerd omdat op deze manier een goed inzicht in mogelijke Autorisatie door de wetenschappelijke verenigingen is een essentieel onderdeel in het kader van implementatie Bekrachtiging van richtlijnen door de professionals is belangrijk voor het draagvlak en gebruik van richtlijnen, dit laat ook implementatieonderzoek zien Na de autorisatiefase moeten alle betrokkenen op de hoogte worden gebracht van de nieuwe richtlijn en wordt deze aan hen beschikbaar gesteld Succesvolle disseminatie is een belangrijke stap op weg naar implementatie, dit is in de voorgaande paragraaf beschreven Barrières op het niveau van de medisch specialist liggen in de directe beïnvloedingssfeer van de Zoals uit de literatuur blijkt is een interactieve educatieve aanpak veelal effectief bij de implementatie van richtlijnen (Grimshaw ###, Prior ###, Jamtvelt ###) Aan recent uitgebrachte richtlijnen moet dan ook uitvoering aandacht worden besteed in de nascholing die aangeboden wordt door de verenigingen Het verdient aanbeveling een interactieve nascholingsmodule bij een richtlijn te ontwikkelen (zie bijlage ##) Het volgen van deze modules is niet vrijblijvend, hier zullen door de WV accreditatiepunten aan verbonden worden Het toekennen van accreditatiepunten stimuleert deelname en implementatie van de richtlijn Ook op lokaal niveau kunnen de richtlijnen in (liefst multidisciplinaire) refereerbijeenkomsten besproken worden, eventueel onder leiding van een van de Het ontwikkelen van indicatoren bij een richtlijn maakt de zorg inzichtelijk Door het uitvragen van indicatoren kan de mate van implementatie van richtlijnen worden beoordeeld.
| 599 | nvog |
Tijdens de commentaarfase wordt de gehele achterban geraadpleegd Het is van belang dat deze fase zorgvuldig wordt uitgevoerd omdat op deze manier een goed inzicht in mogelijke Autorisatie door de wetenschappelijke verenigingen is een essentieel onderdeel in het kader van implementatie Bekrachtiging van richtlijnen door de professionals is belangrijk voor het draagvlak en gebruik van richtlijnen, dit laat ook implementatieonderzoek zien Na de autorisatiefase moeten alle betrokkenen op de hoogte worden gebracht van de nieuwe richtlijn en wordt deze aan hen beschikbaar gesteld Succesvolle disseminatie is een belangrijke stap op weg naar implementatie, dit is in de voorgaande paragraaf beschreven Barrières op het niveau van de medisch specialist liggen in de directe beïnvloedingssfeer van de Zoals uit de literatuur blijkt is een interactieve educatieve aanpak veelal effectief bij de implementatie van richtlijnen (Grimshaw ###, Prior ###, Jamtvelt ###) Aan recent uitgebrachte richtlijnen moet dan ook uitvoering aandacht worden besteed in de nascholing die aangeboden wordt door de verenigingen Het verdient aanbeveling een interactieve nascholingsmodule bij een richtlijn te ontwikkelen (zie bijlage ##) Het volgen van deze modules is niet vrijblijvend, hier zullen door de WV accreditatiepunten aan verbonden worden Het toekennen van accreditatiepunten stimuleert deelname en implementatie van de richtlijn Ook op lokaal niveau kunnen de richtlijnen in (liefst multidisciplinaire) refereerbijeenkomsten besproken worden, eventueel onder leiding van een van de Het ontwikkelen van indicatoren bij een richtlijn maakt de zorg inzichtelijk Door het uitvragen van indicatoren kan de mate van implementatie van richtlijnen worden beoordeeld medisch specialist kunnen hierop worden aangesproken, de implementatiestrategie Audit & Feedback sluit hierbij aan Bij kwaliteitsvisitaties wordt de vakgroep aangesproken op het gebruik van richtlijnen en protocollen (visitatie nieuwe stijl) De specialisten in het ziekenhuis zijn verantwoordelijk voor het gevoerde beleid, hierin moeten zij samenwerken met het ziekenhuis Door te benchmarken (vergelijken) op basis van indicatoren wordt implementatie van richtlijnen gestimuleerd Correcte beeldvorming rondom richtlijnen kan ook bijdragen aan implementatie Er moet blijvende aandacht zijn voor wat een richtlijn is Specialisten moeten erop vertrouwen dat richtlijnen er zijn om hen te ondersteunen in het maken van de beste keuze met de patiënt De toegankelijkheid, bekendheid, en leesbaarheid van richtlijnen moet worden geoptimaliseerd <PERSOON> dat moet worden gewaakt dat de richtlijn niet wordt gezien als een nieuwe set regels, die wordt opgelegd aan het veld De kracht van richtlijnen moet worden benadrukt een richtlijn beoogt kennis te presenteren die nodig is om een Overige factoren kunnen variëren van structurele (financiële) barrières, gebrek aan samenwerking en Tijdens de ontwikkeling van de richtlijn kan een inschatting worden gemaakt van de barrières voor implementatie die de aanbevelingen met zich mee brengen, deze worden beschreven in het implementatiehoofdstuk Aan de hand hiervan kan in overleg worden getreden met de ziekenhuizen en eventuele andere partijen of zij problemen zien wat betreft de uitvoering Ziekenhuizen dragen in grote mate bij aan de implementatie van richtlijnen Door financiële en organisatorische consequenties in.
| 552 | nvog |
medisch specialist kunnen hierop worden aangesproken, de implementatiestrategie Audit & Feedback sluit hierbij aan Bij kwaliteitsvisitaties wordt de vakgroep aangesproken op het gebruik van richtlijnen en protocollen (visitatie nieuwe stijl) De specialisten in het ziekenhuis zijn verantwoordelijk voor het gevoerde beleid, hierin moeten zij samenwerken met het ziekenhuis Door te benchmarken (vergelijken) op basis van indicatoren wordt implementatie van richtlijnen gestimuleerd Correcte beeldvorming rondom richtlijnen kan ook bijdragen aan implementatie Er moet blijvende aandacht zijn voor wat een richtlijn is Specialisten moeten erop vertrouwen dat richtlijnen er zijn om hen te ondersteunen in het maken van de beste keuze met de patiënt De toegankelijkheid, bekendheid, en leesbaarheid van richtlijnen moet worden geoptimaliseerd <PERSOON> dat moet worden gewaakt dat de richtlijn niet wordt gezien als een nieuwe set regels, die wordt opgelegd aan het veld De kracht van richtlijnen moet worden benadrukt een richtlijn beoogt kennis te presenteren die nodig is om een Overige factoren kunnen variëren van structurele (financiële) barrières, gebrek aan samenwerking en Tijdens de ontwikkeling van de richtlijn kan een inschatting worden gemaakt van de barrières voor implementatie die de aanbevelingen met zich mee brengen, deze worden beschreven in het implementatiehoofdstuk Aan de hand hiervan kan in overleg worden getreden met de ziekenhuizen en eventuele andere partijen of zij problemen zien wat betreft de uitvoering Ziekenhuizen dragen in grote mate bij aan de implementatie van richtlijnen Door financiële en organisatorische consequenties in Op de Een geïntegreerd kwaliteitsbeleid van wetenschappelijke verenigingen kan implementatie faciliteren Door kwaliteitsinstrumenten aan elkaar te koppelen wordt vanaf meerdere kanten gestimuleerd om te voldoen aan de richtlijn Visitaties moeten expliciet naar het richtlijngebruik vragen, indicatoren met betrekking tot een richtlijn moeten worden teruggekoppeld en adequate interactieve nascholing moet geboden worden Dit vraagt om afstemming binnen de wetenschappelijke verenigingen tussen de Implementatie vindt niet altijd gelijktijdig plaats Bij multidisciplinaire onderwerpen wordt niet door alle betrokken wetenschappelijke verenigingen tegelijkertijd implementatiebeleid gevoerd Op de werkvloer is de samenwerking tussen de specialismen cruciaal om veranderingen in de organisatie te bewerkstelligen Om implementatie succesvol te laten verlopen, moet per gezamenlijk ontwikkelde richtlijn, ook gezamenlijk geïmplementeerd worden Ook wordt, in sommige gevallen, geen tijd gegund voor implementatie door bijvoorbeeld de IGZ Het management van ziekenhuizen kan een actievere rol nemen bij de implementatie van richtlijnen Bij voorkeur werken ziekenhuizen met zorgpaden waarin de nieuwe elementen uit de richtlijn als nieuwe bouwstenen ingebouwd worden Op deze manier is iedereen in het ziekenhuis op de hoogte van de veranderingen en kunnen deze gelijktijdig ingevoerd worden Naast de specialisten (werkgroepen, vakgroep, wetenschappelijke vereniging) zijn er ook andere partijen die een rol kunnen spelen in de implementatie van richtlijnen Dit zijn bijvoorbeeld de patiëntenverenigingen, zij kunnen actief de nieuwe richtlijn bij hun leden onder de aandacht brengen Ook is er een rol voor de zorgverzekeraars Wanneer ZN veranderingen in richtlijnen direct opneemt in hun inkoopgids kan de zorg, zoals omschreven in richtlijnen, ingekocht worden De Inkoopgids gaat.
| 550 | nvog |
kan implementatie faciliteren Door kwaliteitsinstrumenten aan elkaar te koppelen wordt vanaf meerdere kanten gestimuleerd om te voldoen aan de richtlijn Visitaties moeten expliciet naar het richtlijngebruik vragen, indicatoren met betrekking tot een richtlijn moeten worden teruggekoppeld en adequate interactieve nascholing moet geboden worden Dit vraagt om afstemming binnen de wetenschappelijke verenigingen tussen de Implementatie vindt niet altijd gelijktijdig plaats Bij multidisciplinaire onderwerpen wordt niet door alle betrokken wetenschappelijke verenigingen tegelijkertijd implementatiebeleid gevoerd Op de werkvloer is de samenwerking tussen de specialismen cruciaal om veranderingen in de organisatie te bewerkstelligen Om implementatie succesvol te laten verlopen, moet per gezamenlijk ontwikkelde richtlijn, ook gezamenlijk geïmplementeerd worden Ook wordt, in sommige gevallen, geen tijd gegund voor implementatie door bijvoorbeeld de IGZ Het management van ziekenhuizen kan een actievere rol nemen bij de implementatie van richtlijnen Bij voorkeur werken ziekenhuizen met zorgpaden waarin de nieuwe elementen uit de richtlijn als nieuwe bouwstenen ingebouwd worden Op deze manier is iedereen in het ziekenhuis op de hoogte van de veranderingen en kunnen deze gelijktijdig ingevoerd worden Naast de specialisten (werkgroepen, vakgroep, wetenschappelijke vereniging) zijn er ook andere partijen die een rol kunnen spelen in de implementatie van richtlijnen Dit zijn bijvoorbeeld de patiëntenverenigingen, zij kunnen actief de nieuwe richtlijn bij hun leden onder de aandacht brengen Ook is er een rol voor de zorgverzekeraars Wanneer ZN veranderingen in richtlijnen direct opneemt in hun inkoopgids kan de zorg, zoals omschreven in richtlijnen, ingekocht worden De Inkoopgids gaat die zorg ook zo in te kopen Daarnaast kan het CVZ ook een rol hebben in het snel financieren van in de Een implementatiehoofdstuk is onderdeel van de richtlijn en beschrijft barrières voor implementatie van de richtlijn Een voorbeeldopzet van een implementatiehoofdstuk wordt beschreven in bijlage # Een groot deel daarvan kan worden verholpen, hier moeten echter wel afspraken over worden gemaakt Verantwoordelijkheden moeten worden vastgelegd in een implementatieplan, wat bij de autorisatie van de richtlijn wordt opgeleverd Een beschrijving van de verantwoordelijkheidsverdeling wordt gegeven in Voor de barrières wordt een plan van aanpak opgesteld (implementatieplan) en daarbij de verantwoordelijkheden beschreven De mogelijke barrières kunnen bijvoorbeeld verholpen worden door opname in het vergoedingspakket, extra aandacht voor implementatie bij de betrokkenen, indicatoren of overleg met ziekenhuisorganisaties Daarnaast wordt in de richtlijn een paragraaf âorganisatie van zorgâ opgenomen Hierin wordt beschreven hoe de zorg die in de richtlijn past in de bestaande organisatie Alle relevante partijen worden op de hoogte gesteld van het implementatiehoofdstuk, wanneer gewenst leveren zij ook input De kostenaspecten die worden opgenomen dragen bij aan het inzichtelijk maken van barrières voor implementatie De wetenschappelijke verenigingen dragen bij aan implementatie onder hun leden door vakgroepen/maatschappen aan te schrijven en hen te vragen over de opname van de richtlijn in hun dagelijkse praktijk Bijvoorbeeld wordt gevraagd naar of de maatschap/vakgroep de landelijke richtlijn heeft omgezet in een lokaal protocol, of gerichte indicatoren worden uitgevraagd Evaluatie van het implementatieproces mag niet ontbreken.
| 543 | nvog |
zorg ook zo in te kopen Daarnaast kan het CVZ ook een rol hebben in het snel financieren van in de Een implementatiehoofdstuk is onderdeel van de richtlijn en beschrijft barrières voor implementatie van de richtlijn Een voorbeeldopzet van een implementatiehoofdstuk wordt beschreven in bijlage # Een groot deel daarvan kan worden verholpen, hier moeten echter wel afspraken over worden gemaakt Verantwoordelijkheden moeten worden vastgelegd in een implementatieplan, wat bij de autorisatie van de richtlijn wordt opgeleverd Een beschrijving van de verantwoordelijkheidsverdeling wordt gegeven in Voor de barrières wordt een plan van aanpak opgesteld (implementatieplan) en daarbij de verantwoordelijkheden beschreven De mogelijke barrières kunnen bijvoorbeeld verholpen worden door opname in het vergoedingspakket, extra aandacht voor implementatie bij de betrokkenen, indicatoren of overleg met ziekenhuisorganisaties Daarnaast wordt in de richtlijn een paragraaf âorganisatie van zorgâ opgenomen Hierin wordt beschreven hoe de zorg die in de richtlijn past in de bestaande organisatie Alle relevante partijen worden op de hoogte gesteld van het implementatiehoofdstuk, wanneer gewenst leveren zij ook input De kostenaspecten die worden opgenomen dragen bij aan het inzichtelijk maken van barrières voor implementatie De wetenschappelijke verenigingen dragen bij aan implementatie onder hun leden door vakgroepen/maatschappen aan te schrijven en hen te vragen over de opname van de richtlijn in hun dagelijkse praktijk Bijvoorbeeld wordt gevraagd naar of de maatschap/vakgroep de landelijke richtlijn heeft omgezet in een lokaal protocol, of gerichte indicatoren worden uitgevraagd Evaluatie van het implementatieproces mag niet ontbreken Om een betere disseminatie te faciliteren is een centrale database met alle medisch specialistische richtlijnen gewenst Daarmee is er één plek waar alle richtlijnen beschikbaar zijn Zie voor verdere uitwerking het advies omtrent de richtlijnendatabase (bijlage #) De wetenschappelijke verenigingen zijn verantwoordelijk voor richtlijnen en dus de inhoud van Wetenschappelijke verenigingen brengen nieuwe of aangepaste richtlijnen onder de aandacht van hun leden middels presentatie op bijeenkomsten, nieuwsbrieven en/of publicaties zoals in het tijdschrift van de vereniging Implementatie moet worden geëvalueerd door de de nieuwe richtlijnen in hun dagelijkse praktijk hebben ingevoerd Indien richtlijnen geactualiseerd zijn, wordt bij disseminatie van deze gereviseerde richtlijnen met name de nadruk gelegd op de veranderingen in de richtlijn In elke richtlijn wordt een implementatiehoofdstuk waarin de barrières voor toepassing van de aanbevelingen worden benoemd Voor de mogelijke barrières wordt een plan van aanpak benoemd Organisatie van zorg wordt beschreven in de richtlijn Belangrijke elementen in het kader van implementatie zijn ontwikkeling van interactieve scholing en audit en feedbackmethodes, deze methoden zijn tot nu toe meest effectief gebleken Het verdient aanbeveling producten die deze twee elementen ondersteunen te ontwikkelen Het verdient sterke aanbeveling voor elke richtlijn een interactieve Richtlijnen passen binnen een geïntegreerd kwaliteitsbeleid Een geïntegreerd kwaliteitsbeleid van wetenschappelijke verenigingen faciliteert implementatie Het is van belang in visitaties expliciet naar het richtlijngebruik vragen, indicatoren met betrekking tot een richtlijn terug te koppelen en adequate interactieve nascholing te bieden Dit vraagt om afstemming binnen de wetenschappelijke verenigingen tussen de diverse commissies.
| 547 | nvog |
disseminatie te faciliteren is een centrale database met alle medisch specialistische richtlijnen gewenst Daarmee is er één plek waar alle richtlijnen beschikbaar zijn Zie voor verdere uitwerking het advies omtrent de richtlijnendatabase (bijlage #) De wetenschappelijke verenigingen zijn verantwoordelijk voor richtlijnen en dus de inhoud van Wetenschappelijke verenigingen brengen nieuwe of aangepaste richtlijnen onder de aandacht van hun leden middels presentatie op bijeenkomsten, nieuwsbrieven en/of publicaties zoals in het tijdschrift van de vereniging Implementatie moet worden geëvalueerd door de de nieuwe richtlijnen in hun dagelijkse praktijk hebben ingevoerd Indien richtlijnen geactualiseerd zijn, wordt bij disseminatie van deze gereviseerde richtlijnen met name de nadruk gelegd op de veranderingen in de richtlijn In elke richtlijn wordt een implementatiehoofdstuk waarin de barrières voor toepassing van de aanbevelingen worden benoemd Voor de mogelijke barrières wordt een plan van aanpak benoemd Organisatie van zorg wordt beschreven in de richtlijn Belangrijke elementen in het kader van implementatie zijn ontwikkeling van interactieve scholing en audit en feedbackmethodes, deze methoden zijn tot nu toe meest effectief gebleken Het verdient aanbeveling producten die deze twee elementen ondersteunen te ontwikkelen Het verdient sterke aanbeveling voor elke richtlijn een interactieve Richtlijnen passen binnen een geïntegreerd kwaliteitsbeleid Een geïntegreerd kwaliteitsbeleid van wetenschappelijke verenigingen faciliteert implementatie Het is van belang in visitaties expliciet naar het richtlijngebruik vragen, indicatoren met betrekking tot een richtlijn terug te koppelen en adequate interactieve nascholing te bieden Dit vraagt om afstemming binnen de wetenschappelijke verenigingen tussen de diverse commissies Idealiter wordt bij multidisciplinaire onderwerpen een gezamenlijk kwaliteitsbeleid gevoerd door de betrokken wetenschappelijke verenigingen en vindt afstemming plaats ten aanzien van implementatie Op de werkvloer is samenwerking tussen specialismen cruciaal om Implementatie is belangrijk gedurende het hele richtlijnontwikkelingsproces Aandacht voor implementatie en toepassing van een richtlijn begint al bij keuze van het onderwerp en de voorbereiding van de richtlijnontwikkeling Een richtlijn waar behoefte aan is, implementeert beter Daarnaast moeten relevante uitgangsvragen en aanbevelingen worden geformuleerd De commentaarfase wordt breed uitgevoerd in achterban, daarmee wordt tevens goed inzicht Richtlijnen worden geautoriseerd door de beroepsgroep Door professionals zelf ontwikkelde en bekrachtigde richtlijnen is de beste garantie voor draagvlak en gebruik Blijvende aandacht voor beeldvorming van medisch specialisten ten aanzien van richtlijnen is nodig Richtlijnen bieden ondersteuning bij het maken van keuzes in de patiëntenzorg en zijn Om implementatie van richtlijnen zo goed mogelijk te faciliteren is samenwerking tussen veel partijen van belang Dit betreft met name afstemming tussen wetenschappelijke verenigingen en patiëntenorganisaties, ziekenhuiskoepels en ZN ten aanzien van het implementatieplan door betrokkenheid bij het identificeren van barrières voor implementatie en het verhelpen hiervan In het implementatieplan worden de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vermeld Implementatie is een complex proces met vele betrokkenen Daly C, <PERSOON> A, <PERSOON> impact of guideline compliant medical therapy on clinical outcome in patients with stable angina.
| 514 | nvog |
wordt bij multidisciplinaire onderwerpen een gezamenlijk kwaliteitsbeleid gevoerd door de betrokken wetenschappelijke verenigingen en vindt afstemming plaats ten aanzien van implementatie Op de werkvloer is samenwerking tussen specialismen cruciaal om Implementatie is belangrijk gedurende het hele richtlijnontwikkelingsproces Aandacht voor implementatie en toepassing van een richtlijn begint al bij keuze van het onderwerp en de voorbereiding van de richtlijnontwikkeling Een richtlijn waar behoefte aan is, implementeert beter Daarnaast moeten relevante uitgangsvragen en aanbevelingen worden geformuleerd De commentaarfase wordt breed uitgevoerd in achterban, daarmee wordt tevens goed inzicht Richtlijnen worden geautoriseerd door de beroepsgroep Door professionals zelf ontwikkelde en bekrachtigde richtlijnen is de beste garantie voor draagvlak en gebruik Blijvende aandacht voor beeldvorming van medisch specialisten ten aanzien van richtlijnen is nodig Richtlijnen bieden ondersteuning bij het maken van keuzes in de patiëntenzorg en zijn Om implementatie van richtlijnen zo goed mogelijk te faciliteren is samenwerking tussen veel partijen van belang Dit betreft met name afstemming tussen wetenschappelijke verenigingen en patiëntenorganisaties, ziekenhuiskoepels en ZN ten aanzien van het implementatieplan door betrokkenheid bij het identificeren van barrières voor implementatie en het verhelpen hiervan In het implementatieplan worden de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vermeld Implementatie is een complex proces met vele betrokkenen Daly C, <PERSOON> A, <PERSOON> impact of guideline compliant medical therapy on clinical outcome in patients with stable angina <PERSOON> and feedback effects on professional practice and health care outcomes Cochrane Database of <PERSOON>, M , <PERSOON> (and its limitations) of the effectiveness of guideline dissemination and implementation strategies ###â### Grimshaw, J M , <PERSOON>, G et al (###) Effectiveness and efficiency of guideline dissemination and implementation strategies <PERSOON> implementatie Theorieën en strategieënâ <PERSOON> H, et al Guideline-concordant therapy and reduced mortality and length of stay in adults with community-acquired pneumonia playing by the rules <PERSOON> for the treatment of community-acquired pneumonia predictors of adherence and <PERSOON-##> effectiveness of clinical guideline mplementation.
| 397 | nvog |
<PERSOON> and feedback effects on professional practice and health care outcomes Cochrane Database of <PERSOON>, M , <PERSOON> (and its limitations) of the effectiveness of guideline dissemination and implementation strategies ###â### Grimshaw, J M , <PERSOON>, G et al (###) Effectiveness and efficiency of guideline dissemination and implementation strategies <PERSOON> implementatie Theorieën en strategieënâ <PERSOON> H, et al Guideline-concordant therapy and reduced mortality and length of stay in adults with community-acquired pneumonia playing by the rules <PERSOON> for the treatment of community-acquired pneumonia predictors of adherence and <PERSOON> effectiveness of clinical guideline mplementation Regieraad (###), Kwaliteitscanon Kwaliteit van zorg in honderd woorden, De woordenwinkel <PERSOON> MA (###); Effectiveness of a guideline for venous thromboembolism prophylaxis in elderly post-acute care patients a multicenter study with systematic ultrasonographic examination <PERSOON-##> CE (###) Pharmacotherapy according to treatment guidelines is associated with lower mortality in a community-based sample of patients with chronic heart failure a prospective cohort study <PERSOON-##> NS (###) Effect of the implementation of NICE guidelines for ultrasound guidance on the complication rates associated with central venous catheter placement in patients presenting for routine surgery in a tertiary referral centre <PERSOON-##> Zoals in bijlage # aangegeven percipiëren partijen in de zorg te weinig betrokkenheid bij richtlijnontwikkeling Daarbij wordt ook de prioritering en agendering als onvoldoende duidelijk ervaren Dit maakt mede dat door VWS een regieraad is ingesteld In de plannen ten aanzien van het kwaliteitsinstituut wordt de verantwoordelijkheid voor de inhoud bij de beroepsgroepen gelegd, maar als niet geleverd wordt dan zal de inhoud door het instituut zelf worden vastgesteld In dit kader wil de commissie een advies geven ten aanzien van de organisatie ten aanzien van richtlijnen en richtlijnontwikkeling De inhoud van medisch specialistische zorg is de verantwoordelijkheid van de beroepsgroepen en zijn hiervoor het aanspreekpunt.
| 411 | nvog |
<PERSOON> MA (###); Effectiveness of a guideline for venous thromboembolism prophylaxis in elderly post-acute care patients a multicenter study with systematic ultrasonographic examination <PERSOON> CE (###) Pharmacotherapy according to treatment guidelines is associated with lower mortality in a community-based sample of patients with chronic heart failure a prospective cohort study <PERSOON> NS (###) Effect of the implementation of NICE guidelines for ultrasound guidance on the complication rates associated with central venous catheter placement in patients presenting for routine surgery in a tertiary referral centre <PERSOON> Zoals in bijlage # aangegeven percipiëren partijen in de zorg te weinig betrokkenheid bij richtlijnontwikkeling Daarbij wordt ook de prioritering en agendering als onvoldoende duidelijk ervaren Dit maakt mede dat door VWS een regieraad is ingesteld In de plannen ten aanzien van het kwaliteitsinstituut wordt de verantwoordelijkheid voor de inhoud bij de beroepsgroepen gelegd, maar als niet geleverd wordt dan zal de inhoud door het instituut zelf worden vastgesteld In dit kader wil de commissie een advies geven ten aanzien van de organisatie ten aanzien van richtlijnen en richtlijnontwikkeling De inhoud van medisch specialistische zorg is de verantwoordelijkheid van de beroepsgroepen en zijn hiervoor het aanspreekpunt professionalisering ten aanzien van prioritering en agendering en ontwikkeling van medisch specialistische richtlijnen vereist meer samenwerking tussen wetenschappelijke verenigingen en Orde van Medisch Specialisten (OMS), waarbij goede afstemming met andere partijen in de zorg als VWS, IGZ, De commissie richtlijnen adviseert de lopende samenwerking tussen de wetenschappelijke verenigingen te versterken in de vorm van het inrichten van een formeel samenwerkingsverband medisch specialistische richtlijnen Dit samenwerkingsverband moet in eerste instantie gezamenlijke agendasetting realiseren en sturing geven aan een ondersteuningsorganisatie Een efficiënte structuur voor de ontwikkeling van kwalitatief goede producten vormt daarbij het uitgangspunt Het samenwerkingsverband is de gespreks- en samenwerkingspartner ten aanzien van de inhoud van medisch specialistische zorg in de Nederlandse ziekenhuizen In het kader van een op te zetten Het samenwerkingsverband bestaat uit wetenschappelijke verenigingen en OMS Het samenwerkingsverband prioriteert, programmeert en ontwikkelt, onderhoud en beheert de medisch specialistische richtlijnen in nauw overleg met de stakeholders Mocht (zie eerste alinea) een beroepsgroep geen inhoud leveren zoals een kwaliteitsinstituut bedoeld, dan kan niet een kwaliteitsinstituut zelf die inhoud vaststellen maar zal dit samenwerkingsverband die Het samenwerkingsverband stelt de agenda en prioriteiten vast in de vorm van een jaarplan richtlijnen, gehoord hebbende de stakeholders Dit jaarplan is opgesteld op basis van de meerjarenplannen en Het samenwerkingsverband beheert ten behoeve van de ontwikkeling en onderhoud van richtlijnen, een nationale database met medisch specialistische richtlijnen Zoals beschreven in deel A worden aanbevelingen ontwikkeld op een open, transparante wijze, gebaseerd op het best beschikbare bewijs.
| 498 | nvog |
professionalisering ten aanzien van prioritering en agendering en ontwikkeling van medisch specialistische richtlijnen vereist meer samenwerking tussen wetenschappelijke verenigingen en Orde van Medisch Specialisten (OMS), waarbij goede afstemming met andere partijen in de zorg als VWS, IGZ, De commissie richtlijnen adviseert de lopende samenwerking tussen de wetenschappelijke verenigingen te versterken in de vorm van het inrichten van een formeel samenwerkingsverband medisch specialistische richtlijnen Dit samenwerkingsverband moet in eerste instantie gezamenlijke agendasetting realiseren en sturing geven aan een ondersteuningsorganisatie Een efficiënte structuur voor de ontwikkeling van kwalitatief goede producten vormt daarbij het uitgangspunt Het samenwerkingsverband is de gespreks- en samenwerkingspartner ten aanzien van de inhoud van medisch specialistische zorg in de Nederlandse ziekenhuizen In het kader van een op te zetten Het samenwerkingsverband bestaat uit wetenschappelijke verenigingen en OMS Het samenwerkingsverband prioriteert, programmeert en ontwikkelt, onderhoud en beheert de medisch specialistische richtlijnen in nauw overleg met de stakeholders Mocht (zie eerste alinea) een beroepsgroep geen inhoud leveren zoals een kwaliteitsinstituut bedoeld, dan kan niet een kwaliteitsinstituut zelf die inhoud vaststellen maar zal dit samenwerkingsverband die Het samenwerkingsverband stelt de agenda en prioriteiten vast in de vorm van een jaarplan richtlijnen, gehoord hebbende de stakeholders Dit jaarplan is opgesteld op basis van de meerjarenplannen en Het samenwerkingsverband beheert ten behoeve van de ontwikkeling en onderhoud van richtlijnen, een nationale database met medisch specialistische richtlijnen Zoals beschreven in deel A worden aanbevelingen ontwikkeld op een open, transparante wijze, gebaseerd op het best beschikbare bewijs zorgverzekeraars (ZN) en de overheid (VWS, IGZ) Een belangrijke essentie is dat de inhoud aan de beroepsgroepen is, maar samenwerking en betrokkenheid met andere partijen als VWS, IGZ, patiëntenorganisaties, ZN daarbij van belang is Dit kan door bijvoorbeeld een klankbord te vormen Dit biedt transparantie over het proces van richtlijnontwikkeling en mogelijke ingewikkelde/complexe kwesties daarbinnen Door een klankbordfunctie te realiseren kunnen partijen meedenken of Taken overleg met stakeholders (bijvoorbeeld in de vorm van een extern klankbord) - Klankbord bij complexe/ingewikkelde kwesties die zich voordoen bij richtlijnontwikkeling Een structurele ondersteuningsorganisatie dient opgezet te worden Deze organisatie is primair basis van prioriteringen van wetenschappelijke verenigingen (jaarplannen wetenschappelijke - Ondersteuning richtlijnwerkgroepen bij richtlijnontwikkeling, daarbij worden de adviezen in dit - Richtlijnontwikkelgroep krijgt ondersteuning van een ondersteuningsteam van projectleider, Belangrijk advies in dit rapport is het inrichten van een database richtlijnen (zie bijlage #) De database bevat alle richtlijnen geautoriseerd door de wetenschappelijke verenigingen Enerzijds om bekendheid en toegankelijkheid van richtlijnen te vergroten, anderzijds om flexibel onderhoud van richtlijnen te kunnen faciliteren Deze database moet worden gevuld en onderhouden, waarbij ook geldigheid en onderhoud van aanbevelingen wordt bewaakt Dit moet ook door een organisatie ondersteund worden In onderstaande figuur zijn de bovenbeschreven onderdelen in kaart gebracht Om richtlijnen in de tweede lijn structureel goed te ontwikkelen en te onderhouden is structurele financiering nodig Een duidelijke agenda en prioritering, in afstemming met stakeholders, maakt dit ook gerechtvaardigd Een jaarbegroting kan opgesteld worden op basis van het jaarplan richtlijnen.
| 552 | nvog |
Een belangrijke essentie is dat de inhoud aan de beroepsgroepen is, maar samenwerking en betrokkenheid met andere partijen als VWS, IGZ, patiëntenorganisaties, ZN daarbij van belang is Dit kan door bijvoorbeeld een klankbord te vormen Dit biedt transparantie over het proces van richtlijnontwikkeling en mogelijke ingewikkelde/complexe kwesties daarbinnen Door een klankbordfunctie te realiseren kunnen partijen meedenken of Taken overleg met stakeholders (bijvoorbeeld in de vorm van een extern klankbord) - Klankbord bij complexe/ingewikkelde kwesties die zich voordoen bij richtlijnontwikkeling Een structurele ondersteuningsorganisatie dient opgezet te worden Deze organisatie is primair basis van prioriteringen van wetenschappelijke verenigingen (jaarplannen wetenschappelijke - Ondersteuning richtlijnwerkgroepen bij richtlijnontwikkeling, daarbij worden de adviezen in dit - Richtlijnontwikkelgroep krijgt ondersteuning van een ondersteuningsteam van projectleider, Belangrijk advies in dit rapport is het inrichten van een database richtlijnen (zie bijlage #) De database bevat alle richtlijnen geautoriseerd door de wetenschappelijke verenigingen Enerzijds om bekendheid en toegankelijkheid van richtlijnen te vergroten, anderzijds om flexibel onderhoud van richtlijnen te kunnen faciliteren Deze database moet worden gevuld en onderhouden, waarbij ook geldigheid en onderhoud van aanbevelingen wordt bewaakt Dit moet ook door een organisatie ondersteund worden In onderstaande figuur zijn de bovenbeschreven onderdelen in kaart gebracht Om richtlijnen in de tweede lijn structureel goed te ontwikkelen en te onderhouden is structurele financiering nodig Een duidelijke agenda en prioritering, in afstemming met stakeholders, maakt dit ook gerechtvaardigd Een jaarbegroting kan opgesteld worden op basis van het jaarplan richtlijnen De medisch specialist acht zichzelf verantwoordelijk voor de inhoud van de medisch specialistische zorg De medisch specialist zorgt dan ook zelf voor deelfinanciering van die Gezien het grote belang dat andere partijen ook hechten aan de ontwikkeling en het onderhoud van richtlijnen en gezien het feit dat door medisch specialisten ontwikkelde richtlijnen ook daadwerkelijk voor derden een belangrijke functie vervullen, lijkt het niet meer dan normaal dat deze partijen ook financieel gaan participeren in de ontwikkeling en onderhoud van medisch De aanbevelingen uit het adviesrapport richtlijnen # # over het proces en de methodologie van richtlijnontwikkeling, onderhoud en implementatie van richtlijnen zullen zo spoedig mogelijk na het vaststellen van het advies geïmplementeerd worden Daartoe zullen inspanningen geleverd moeten worden door medisch specialisten, wetenschappelijke verenigingen, richtlijnwerkgroepen en richtlijnontwikkelaars Er zijn een aantal aanbevelingen die vragen om nadere uitwerking alvorens zij landelijk ingevoerd kunnen worden Dit betreft met name vernieuwende onderdelen, waarmee nog geen of relatief weinig ervaring mee is opgedaan Concrete ervaring moet opgedaan worden (in een testfase) om meer uitgekristalliseerde formats en procedures te krijgen, die bruikbaar en werkbaar zijn - prioritering van onderwerpen voor richtlijnontwikkeling en onderhoud In onderstaande tabel worden de stappen schematisch weergegeven in de tijd Een belangrijke doelgroep van het rapport zijn de medisch specialisten Er is een beknopte samenvatting gemaakt waarin de hoofdlijnen worden beschreven, op deze manier wordt de hoeveelheid leeswerk behapbaar gemaakt De commissie wil tijdens landelijke bijeenkomsten, bijvoorbeeld het Kwaliteitscongres, aandacht besteden aan het rapport Ook wil de commissie de commissies kwaliteit.
| 550 | nvog |
acht zichzelf verantwoordelijk voor de inhoud van de medisch specialistische zorg De medisch specialist zorgt dan ook zelf voor deelfinanciering van die Gezien het grote belang dat andere partijen ook hechten aan de ontwikkeling en het onderhoud van richtlijnen en gezien het feit dat door medisch specialisten ontwikkelde richtlijnen ook daadwerkelijk voor derden een belangrijke functie vervullen, lijkt het niet meer dan normaal dat deze partijen ook financieel gaan participeren in de ontwikkeling en onderhoud van medisch De aanbevelingen uit het adviesrapport richtlijnen # # over het proces en de methodologie van richtlijnontwikkeling, onderhoud en implementatie van richtlijnen zullen zo spoedig mogelijk na het vaststellen van het advies geïmplementeerd worden Daartoe zullen inspanningen geleverd moeten worden door medisch specialisten, wetenschappelijke verenigingen, richtlijnwerkgroepen en richtlijnontwikkelaars Er zijn een aantal aanbevelingen die vragen om nadere uitwerking alvorens zij landelijk ingevoerd kunnen worden Dit betreft met name vernieuwende onderdelen, waarmee nog geen of relatief weinig ervaring mee is opgedaan Concrete ervaring moet opgedaan worden (in een testfase) om meer uitgekristalliseerde formats en procedures te krijgen, die bruikbaar en werkbaar zijn - prioritering van onderwerpen voor richtlijnontwikkeling en onderhoud In onderstaande tabel worden de stappen schematisch weergegeven in de tijd Een belangrijke doelgroep van het rapport zijn de medisch specialisten Er is een beknopte samenvatting gemaakt waarin de hoofdlijnen worden beschreven, op deze manier wordt de hoeveelheid leeswerk behapbaar gemaakt De commissie wil tijdens landelijke bijeenkomsten, bijvoorbeeld het Kwaliteitscongres, aandacht besteden aan het rapport Ook wil de commissie de commissies kwaliteit Daarnaast zijn richtlijnmakers nodig om de diverse vernieuwingen/veranderingen in het proces te implementeren in een procesbeschrijving Eventueel is ook bijscholing nodig De OMS zal zich inspannen de methodiek zoals beschreven volledig aan te bieden als ondersteuningspakket Een van de aanleidingen voor het schrijven van dit rapport was de kritiek van derden op richtlijnen Ook hen zullen we dit rapport toesturen en wanneer nodig toelichten Zo laten we zien dat de medisch specialist zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van zorg neemt en samen met andere partijen wil werken aan de juiste organisatie van zorg, implementatie van richtlijnen en betaalbaarheid Als eerste zal de commissie zich hard maken voor de ontwikkeling van een richtlijnendatabase Plannen hiervoor zijn al in ontwikkeling Daarnaast wil de commissie tools (laten) ontwikkelen om de volgende - procedures voor goede afstemming met derden in de knelpuntenanalyse en commentaarfase Wanneer de tools vorm beginnen te krijgen zullen we een businesscase uitvoeren zodat de extra kosten voor richtlijnen ontwikkeld volgens dit adviesrapport in kaart worden gebracht Ook wordt de Het rapport kan momenteel gezien worden als het streefniveau voor richtlijnen, sommige elementen kunnen echter per direct ingevoerd worden De commissie zal SKMS vragen dit te stimuleren Het streven is het gehele rapport op te nemen in de SKMS-kaders per ### Na het uitkomen van dit rapport zal de implementatie worden geëvalueerd Alle wetenschappelijke verenigingen zal één of meerdere malen feedback worden gevraagd Ook past het adviesrapport binnen.
| 538 | nvog |
Daarnaast zijn richtlijnmakers nodig om de diverse vernieuwingen/veranderingen in het proces te implementeren in een procesbeschrijving Eventueel is ook bijscholing nodig De OMS zal zich inspannen de methodiek zoals beschreven volledig aan te bieden als ondersteuningspakket Een van de aanleidingen voor het schrijven van dit rapport was de kritiek van derden op richtlijnen Ook hen zullen we dit rapport toesturen en wanneer nodig toelichten Zo laten we zien dat de medisch specialist zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van zorg neemt en samen met andere partijen wil werken aan de juiste organisatie van zorg, implementatie van richtlijnen en betaalbaarheid Als eerste zal de commissie zich hard maken voor de ontwikkeling van een richtlijnendatabase Plannen hiervoor zijn al in ontwikkeling Daarnaast wil de commissie tools (laten) ontwikkelen om de volgende - procedures voor goede afstemming met derden in de knelpuntenanalyse en commentaarfase Wanneer de tools vorm beginnen te krijgen zullen we een businesscase uitvoeren zodat de extra kosten voor richtlijnen ontwikkeld volgens dit adviesrapport in kaart worden gebracht Ook wordt de Het rapport kan momenteel gezien worden als het streefniveau voor richtlijnen, sommige elementen kunnen echter per direct ingevoerd worden De commissie zal SKMS vragen dit te stimuleren Het streven is het gehele rapport op te nemen in de SKMS-kaders per ### Na het uitkomen van dit rapport zal de implementatie worden geëvalueerd Alle wetenschappelijke verenigingen zal één of meerdere malen feedback worden gevraagd Ook past het adviesrapport binnen De commissie wordt in stand gehouden en zal in ### het rapport herzien mede in het licht van de feedback van de wetenschappelijke verenigingen, wanneer er eerder aanleiding is het rapport te herzien zal dit uiteraard worden gedaan Om verdere professionalisering van richtlijnen en richtlijnontwikkeling in de tweede lijn te realiseren, is het van belang de organisatie hiervan de #e lijn tevens verder vorm te geven De commissie heeft dan ook een aanvullend advies opgesteld over de organisatie van richtlijnontwikkeling in het medischspecialistische domein Per thema is een vergadering belegd Voor iedere vergadering is een conceptdocument voorbereid over het betreffende thema Ten aanzien van het thema (her) inrichting proces richtlijnontwikkeling is aansluiting gezocht bij de ârichtlijn voor richtlijnenâ, dat in april ### is uitgebracht door de Regieraad De aanbevelingen uit dit document zijn als uitgangspunt overgenomen en daarbij worden aanvullingen De adviescommissie heeft in totaal # keer vergaderd in de periode november ### tot en met augustus Bijlage # Perspectieven ten aanzien van richtlijnen De commissie richtlijnen heeft een overzicht gemaakt van doelstellingen en perspectieven van diverse partijen in de zorg Hieronder staan deze perspectieven beschreven Met nadruk vermeldt de commissie erbij dat het niet de mening van de commissie betreft, maar van de betreffende partijen Doel van het overzicht is om belangrijke overwegingen te destilleren, die aanpassing vragen bij de modernisering van De overheid heeft de gelopen jaren de richtlijnontwikkeling op afstand gevolgd Hoewel de zorgverlener.
| 538 | nvog |
in stand gehouden en zal in ### het rapport herzien mede in het licht van de feedback van de wetenschappelijke verenigingen, wanneer er eerder aanleiding is het rapport te herzien zal dit uiteraard worden gedaan Om verdere professionalisering van richtlijnen en richtlijnontwikkeling in de tweede lijn te realiseren, is het van belang de organisatie hiervan de #e lijn tevens verder vorm te geven De commissie heeft dan ook een aanvullend advies opgesteld over de organisatie van richtlijnontwikkeling in het medischspecialistische domein Per thema is een vergadering belegd Voor iedere vergadering is een conceptdocument voorbereid over het betreffende thema Ten aanzien van het thema (her) inrichting proces richtlijnontwikkeling is aansluiting gezocht bij de ârichtlijn voor richtlijnenâ, dat in april ### is uitgebracht door de Regieraad De aanbevelingen uit dit document zijn als uitgangspunt overgenomen en daarbij worden aanvullingen De adviescommissie heeft in totaal # keer vergaderd in de periode november ### tot en met augustus Bijlage # Perspectieven ten aanzien van richtlijnen De commissie richtlijnen heeft een overzicht gemaakt van doelstellingen en perspectieven van diverse partijen in de zorg Hieronder staan deze perspectieven beschreven Met nadruk vermeldt de commissie erbij dat het niet de mening van de commissie betreft, maar van de betreffende partijen Doel van het overzicht is om belangrijke overwegingen te destilleren, die aanpassing vragen bij de modernisering van De overheid heeft de gelopen jaren de richtlijnontwikkeling op afstand gevolgd Hoewel de zorgverlener verantwoordelijkheid voor kwaliteit en veiligheid serieus Aanleiding waren incidenten en calamiteiten Met de installatie van de Regieraad wil de overheid bereiken dat veldpartijen een verantwoorder en coherenter kwaliteitsbeleid ontwikkelen Dit betreft het structureren, coördineren en aansturen van de richtlijnontwikkeling en implementatie van aanbevelingen uit richtlijnen â met specifieke aandacht voor Patiëntveiligheid staat hoog op de beleidsagenda Sinds ### is hierbij speciale aandacht voor de totstandkoming van veiligheidsnormen Veiligheidsnormen zijn normen die de veiligheidsvoorwaarden beschrijven waaraan verantwoorde zorg moet voldoen en waarmee dus gestuurd kan worden op minimum kwaliteit Er moet een duidelijke relatie bestaan tussen het niet voldoen aan de norm en grote kans op gezondheidsschade voor de patiënt De normen zijn echter onvoldoende ontwikkeld of, waar ze wel voorhanden zijn, zijn ze onvoldoende geëxpliciteerd of is het probleem dat ze te vrijblijvend worden nageleefd VWS vraagt de beroepsgroep om haar reguliere taak van het opstellen van veiligheidsnormen serieuzer op te pakken en om âmeer aandacht te hebben voor de ontwikkeling, explicitering en naleving van normen die voor de veiligheid van patiënt van cruciaal belang zijn en de minimumvoorwaarden voor verantwoorde zorg beschrijven Structurele aandacht voor normen (waaronder veiligheidsnormen) bij Richtlijnen worden door de overheid steeds meer gebruikt als stuurmiddel voor kostenbeheersing De langere termijn visie van VWS is dat richtlijnen gebruikt zullen gaan worden voor de invulling van een vergoedingsysteem Doelmatiger werken vormt daarbij het uitgangspunt De overheid vindt dat over- en onderbehandeling (praktijkvariatie) gereduceerd moeten worden door het stellen van scherpere indicatiestelling en een dekkende set van behandelrichtlijnen.
| 553 | nvog |
calamiteiten Met de installatie van de Regieraad wil de overheid bereiken dat veldpartijen een verantwoorder en coherenter kwaliteitsbeleid ontwikkelen Dit betreft het structureren, coördineren en aansturen van de richtlijnontwikkeling en implementatie van aanbevelingen uit richtlijnen â met specifieke aandacht voor Patiëntveiligheid staat hoog op de beleidsagenda Sinds ### is hierbij speciale aandacht voor de totstandkoming van veiligheidsnormen Veiligheidsnormen zijn normen die de veiligheidsvoorwaarden beschrijven waaraan verantwoorde zorg moet voldoen en waarmee dus gestuurd kan worden op minimum kwaliteit Er moet een duidelijke relatie bestaan tussen het niet voldoen aan de norm en grote kans op gezondheidsschade voor de patiënt De normen zijn echter onvoldoende ontwikkeld of, waar ze wel voorhanden zijn, zijn ze onvoldoende geëxpliciteerd of is het probleem dat ze te vrijblijvend worden nageleefd VWS vraagt de beroepsgroep om haar reguliere taak van het opstellen van veiligheidsnormen serieuzer op te pakken en om âmeer aandacht te hebben voor de ontwikkeling, explicitering en naleving van normen die voor de veiligheid van patiënt van cruciaal belang zijn en de minimumvoorwaarden voor verantwoorde zorg beschrijven Structurele aandacht voor normen (waaronder veiligheidsnormen) bij Richtlijnen worden door de overheid steeds meer gebruikt als stuurmiddel voor kostenbeheersing De langere termijn visie van VWS is dat richtlijnen gebruikt zullen gaan worden voor de invulling van een vergoedingsysteem Doelmatiger werken vormt daarbij het uitgangspunt De overheid vindt dat over- en onderbehandeling (praktijkvariatie) gereduceerd moeten worden door het stellen van scherpere indicatiestelling en een dekkende set van behandelrichtlijnen onveilige situaties en het potentieel aan vermijdbare schade en daarmee vermijdbare kosten als gevolg van niet veilig werken is aanzienlijk In april ### is in het kader van huidige financiële en economische crisis een rapport door de werkgroep curatieve zorg verschenen, waarin beleidsalternatieven worden aangegeven voor een besparing van ruim # miljard (rapport brede heroverwegingen, zie kader) Deze besparing moet voor een groot deel uit doelmatigheidsmaatregelen voortkomen Richtlijnen moeten daartoe voldoende aandacht besteden aan doelmatigheid en mogelijkheden tot taakherschikking en daarmee een stuurmiddel worden voor kostenbeheersing Aangegeven wordt dat er een dekkende set Visiedocument Regieraad Kwaliteit van Zorg ###, (WEBLINK)) van behandelrichtlijnen moet komen â zorg die niet aan richtlijnen voldoet wordt niet vergoed Ook transparantie is hierin belangrijk, kwaliteitsnormen en prestaties moeten bekend zijn om consequent te kunnen sturen op kwaliteit en doelmatigheid Op basis van richtlijnen moeten veiligheidsnormen en Om âdoelmatige kwaliteitâ te borgen moet volgens de overheid de positie van de Raden van Bestuur worden versterkt ten opzichte van de medisch specialist Verder moet de zorgverzekeraar meer sturing De IGZ werkt aan verantwoorde zorg voor de burger door het aanspreken van de aanbieders van preventie, zorg en medische producten Door toezicht en opsporing en met een diversiteit aan instrumenten handhaaft zij van dat aanbod de kwaliteit â veiligheid, effectiviteit, patiëntgerichtheid en toegankelijkheid â op basis van wetgeving en veldnormen Zij stimuleert zorgaanbieders verantwoorde, kwalitatief goede zorg te verlenen en grijpt in als de zorg onder de maat is.
| 556 | nvog |
aan vermijdbare schade en daarmee vermijdbare kosten als gevolg van niet veilig werken is aanzienlijk In april ### is in het kader van huidige financiële en economische crisis een rapport door de werkgroep curatieve zorg verschenen, waarin beleidsalternatieven worden aangegeven voor een besparing van ruim # miljard (rapport brede heroverwegingen, zie kader) Deze besparing moet voor een groot deel uit doelmatigheidsmaatregelen voortkomen Richtlijnen moeten daartoe voldoende aandacht besteden aan doelmatigheid en mogelijkheden tot taakherschikking en daarmee een stuurmiddel worden voor kostenbeheersing Aangegeven wordt dat er een dekkende set Visiedocument Regieraad Kwaliteit van Zorg ###, (WEBLINK)) van behandelrichtlijnen moet komen â zorg die niet aan richtlijnen voldoet wordt niet vergoed Ook transparantie is hierin belangrijk, kwaliteitsnormen en prestaties moeten bekend zijn om consequent te kunnen sturen op kwaliteit en doelmatigheid Op basis van richtlijnen moeten veiligheidsnormen en Om âdoelmatige kwaliteitâ te borgen moet volgens de overheid de positie van de Raden van Bestuur worden versterkt ten opzichte van de medisch specialist Verder moet de zorgverzekeraar meer sturing De IGZ werkt aan verantwoorde zorg voor de burger door het aanspreken van de aanbieders van preventie, zorg en medische producten Door toezicht en opsporing en met een diversiteit aan instrumenten handhaaft zij van dat aanbod de kwaliteit â veiligheid, effectiviteit, patiëntgerichtheid en toegankelijkheid â op basis van wetgeving en veldnormen Zij stimuleert zorgaanbieders verantwoorde, kwalitatief goede zorg te verlenen en grijpt in als de zorg onder de maat is Zij zet zich steeds meer in voor het verbeteren van de veiligheid en kwaliteit, ook als er geen signalen zijn van tekortkomingen of ondermaats functioneren Ze gebruikt bij de handhaving âstreefnormenâ die ze op basis van de kwaliteit van de best presterende instellingen en in overleg met het veld vaststellen In principe worden richtlijnen gebruikt voor het identificeren van veldnormen en het inrichten van een handhavingkader Daarbij is de vraag om concretere normen te benoemen in richtlijnen en indicatoren De overheid vindt dat er een dekkende set van behandelrichtlijnen moet komen, om daarmee ook op alle gebieden handhavingkaders voor de IGZ te kunnen ontwikkelen Naleving van richtlijnen, normen, transparantievereisten etc is primair de taak van instellingen en zorgverleners zelf Een krachtige IGZ zal Informatie over interventies - noodzakelijk om een zorgproces veilig, effectief en bij voorkeur ook doelmatig te organiseren, de zgn sleutelinterventies - kan worden gebruikt als handvat bij de zorginkoop Bij het inkopen van zorg zal kritisch gekeken worden naar de verhouding tussen volume, prijs en kwaliteit Richtlijnen en indicatoren moeten deze elementen (sleutelinterventies) bevatten en moeten zo worden opgesteld dat ze vertaalbaar zijn in lokale en regionale zorgpaden of werkafspraken In zorgpaden worden de taken en verantwoordelijkheden in de zorgketen benoemd Deze dienen vervolgens zichtbaar te worden gemaakt in de contracten die verzekeraars met de aanbieders van zorg De plannen van de overheid geven aan dat het Nationaal Kwaliteitinstituut het doorvertalen van doelmatige kwaliteit (veilig en richtlijnconform) moet regelen Afwijken van richtlijnen moet daarbij.
| 558 | nvog |
van de veiligheid en kwaliteit, ook als er geen signalen zijn van tekortkomingen of ondermaats functioneren Ze gebruikt bij de handhaving âstreefnormenâ die ze op basis van de kwaliteit van de best presterende instellingen en in overleg met het veld vaststellen In principe worden richtlijnen gebruikt voor het identificeren van veldnormen en het inrichten van een handhavingkader Daarbij is de vraag om concretere normen te benoemen in richtlijnen en indicatoren De overheid vindt dat er een dekkende set van behandelrichtlijnen moet komen, om daarmee ook op alle gebieden handhavingkaders voor de IGZ te kunnen ontwikkelen Naleving van richtlijnen, normen, transparantievereisten etc is primair de taak van instellingen en zorgverleners zelf Een krachtige IGZ zal Informatie over interventies - noodzakelijk om een zorgproces veilig, effectief en bij voorkeur ook doelmatig te organiseren, de zgn sleutelinterventies - kan worden gebruikt als handvat bij de zorginkoop Bij het inkopen van zorg zal kritisch gekeken worden naar de verhouding tussen volume, prijs en kwaliteit Richtlijnen en indicatoren moeten deze elementen (sleutelinterventies) bevatten en moeten zo worden opgesteld dat ze vertaalbaar zijn in lokale en regionale zorgpaden of werkafspraken In zorgpaden worden de taken en verantwoordelijkheden in de zorgketen benoemd Deze dienen vervolgens zichtbaar te worden gemaakt in de contracten die verzekeraars met de aanbieders van zorg De plannen van de overheid geven aan dat het Nationaal Kwaliteitinstituut het doorvertalen van doelmatige kwaliteit (veilig en richtlijnconform) moet regelen Afwijken van richtlijnen moet daarbij De zorgverzekeraar zal daardoor meer sturing krijgen in de naleving van richtlijnen Daarvoor zijn publiek geautoriseerde richtlijnen nodig die In het rapport brede heroverwegingen voor de curatieve zorg staan doelmatigheidsmaatregelen benoemd Transparant maken van kwaliteitsnormen en prestaties voor verzekerden, verzekeraars en overheid, waarmee partijen consequent kunnen sturen op kwaliteit en doelmatigheid Het institutioneel borgen van samenhangende sturing op kwaliteit, richtlijnconformiteit, verzekerde aanspraak en pakketbeheer middels samenvoeging van relevante instituties op dit terrein (inmiddels in mei ### in brief aan tweede kamer de oprichting van het Nationaal Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg aangekondigd) Het borgen van het bieden van doelmatige kwaliteit door wettelijk de positie van de Raden van Bestuur te Het regelen van een stringenter pakketbeheer Verouderde behandelmethoden worden uit het pakket verwijderd en behandelingen die afwijken van richtlijnen vergen toestemming vooraf van de zorginkoper Daarbij wordt ten aanzien van kwaliteit en transparantie gemeld Kwalitatief goede zorg is gunstig voor de kosten De enorme praktijkvariatie die wordt waargenomen toont aan dat richtlijn conform werken opbrengsten genereert Datzelfde geldt voor een krachtige sturing en handhaving van veiligheidsnormen Er is een brede overtuiging dat hier potentiële opbrengsten zitten, mede vanwege het neerwaartse effect op aanbodgeïnduceerde vraag Succesvolle selectieve zorginkoop komt niet van de grond door een gebrek aan strak kwaliteitsbeleid en transparantie daarover In <LOCATIE> is het sturen op kwaliteit en doelmatigheid en de transparantie daarvan institutioneel sterk gefragmenteerd De verantwoordelijkheid van de wetenschappelijke beroepsorganisaties voor de ontwikkeling van richtlijnen blijft gehandhaafd.
| 537 | nvog |
meer sturing krijgen in de naleving van richtlijnen Daarvoor zijn publiek geautoriseerde richtlijnen nodig die In het rapport brede heroverwegingen voor de curatieve zorg staan doelmatigheidsmaatregelen benoemd Transparant maken van kwaliteitsnormen en prestaties voor verzekerden, verzekeraars en overheid, waarmee partijen consequent kunnen sturen op kwaliteit en doelmatigheid Het institutioneel borgen van samenhangende sturing op kwaliteit, richtlijnconformiteit, verzekerde aanspraak en pakketbeheer middels samenvoeging van relevante instituties op dit terrein (inmiddels in mei ### in brief aan tweede kamer de oprichting van het Nationaal Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg aangekondigd) Het borgen van het bieden van doelmatige kwaliteit door wettelijk de positie van de Raden van Bestuur te Het regelen van een stringenter pakketbeheer Verouderde behandelmethoden worden uit het pakket verwijderd en behandelingen die afwijken van richtlijnen vergen toestemming vooraf van de zorginkoper Daarbij wordt ten aanzien van kwaliteit en transparantie gemeld Kwalitatief goede zorg is gunstig voor de kosten De enorme praktijkvariatie die wordt waargenomen toont aan dat richtlijn conform werken opbrengsten genereert Datzelfde geldt voor een krachtige sturing en handhaving van veiligheidsnormen Er is een brede overtuiging dat hier potentiële opbrengsten zitten, mede vanwege het neerwaartse effect op aanbodgeïnduceerde vraag Succesvolle selectieve zorginkoop komt niet van de grond door een gebrek aan strak kwaliteitsbeleid en transparantie daarover In <LOCATIE> is het sturen op kwaliteit en doelmatigheid en de transparantie daarvan institutioneel sterk gefragmenteerd De verantwoordelijkheid van de wetenschappelijke beroepsorganisaties voor de ontwikkeling van richtlijnen blijft gehandhaafd zorgen dat er up to date protocollen, richtlijnen en zorgstandaarden worden opgesteld waarbij voldoende aandacht wordt besteed aan doelmatigheid (oa stepped care benadering, waarbij pas bij gebleken noodzaak naar Zorgen dat er op basis van protocollen, richtlijnen en standaarden veiligheidsnormen en kwaliteitsindicatoren Indien veldpartijen niet tijdig of onvoldoende invulling geven aan de totstandkoming van protocollen, richtlijnen, standaarden, normen en indicatoren, dan zal het Instituut daar zelf voor zorg dragen; daarbij is van belang dat behandeling zonder richtlijn niet voor financiering in aanmerking komen (stringenter pakketbeheer) Het openbaar maken van uitkomsten ten aanzien van veilige zorg (oa sterftecijfers, infectiecijfers), scores op De effectiviteit hiervan zal moeten geflankeerd door een versterking van het toezicht door de IGZ, die daar zo nodig voor Ten aanzien van het stringent pakketbeheer wordt aangegeven dat in het verlengde van het kwaliteitsbeleid wettelijk worden geregeld dat zorg die niet voldoet aan de vastgestelde richtlijnen of zorgstandaarden niet zal worden vergoed, tenzij de verzekeraar hiervoor vooraf toestemming heeft verleend Door enerzijds de zorginkoper meer instrumenten te geven om te sturen op standaarden en richtlijnen en anderzijds de mogelijkheid te houden om hier in overleg met de zorginkoper vanaf te wijken krijgt de inkoper een instrument om ondoelmatige over- en onderbehandeling tegen te gaan, maar met de mogelijkheid om innovatieve en effectieve behandelwijze die van de standaarden afwijken wel toe te kunnen Uit Rapport brede heroverwegingen Curatieve zorg # #, Werkgroep ## Curatieve zorg, Inspectie der Rijksfinanciën, april Richtlijnen bieden patiënten de zekerheid dat de zorgverlener handelt volgens de maatstaven die een goede behandeling garanderen.
| 553 | nvog |
en zorgstandaarden worden opgesteld waarbij voldoende aandacht wordt besteed aan doelmatigheid (oa stepped care benadering, waarbij pas bij gebleken noodzaak naar Zorgen dat er op basis van protocollen, richtlijnen en standaarden veiligheidsnormen en kwaliteitsindicatoren Indien veldpartijen niet tijdig of onvoldoende invulling geven aan de totstandkoming van protocollen, richtlijnen, standaarden, normen en indicatoren, dan zal het Instituut daar zelf voor zorg dragen; daarbij is van belang dat behandeling zonder richtlijn niet voor financiering in aanmerking komen (stringenter pakketbeheer) Het openbaar maken van uitkomsten ten aanzien van veilige zorg (oa sterftecijfers, infectiecijfers), scores op De effectiviteit hiervan zal moeten geflankeerd door een versterking van het toezicht door de IGZ, die daar zo nodig voor Ten aanzien van het stringent pakketbeheer wordt aangegeven dat in het verlengde van het kwaliteitsbeleid wettelijk worden geregeld dat zorg die niet voldoet aan de vastgestelde richtlijnen of zorgstandaarden niet zal worden vergoed, tenzij de verzekeraar hiervoor vooraf toestemming heeft verleend Door enerzijds de zorginkoper meer instrumenten te geven om te sturen op standaarden en richtlijnen en anderzijds de mogelijkheid te houden om hier in overleg met de zorginkoper vanaf te wijken krijgt de inkoper een instrument om ondoelmatige over- en onderbehandeling tegen te gaan, maar met de mogelijkheid om innovatieve en effectieve behandelwijze die van de standaarden afwijken wel toe te kunnen Uit Rapport brede heroverwegingen Curatieve zorg # #, Werkgroep ## Curatieve zorg, Inspectie der Rijksfinanciën, april Richtlijnen bieden patiënten de zekerheid dat de zorgverlener handelt volgens de maatstaven die een goede behandeling garanderen richtlijnen Patiënten kunnen kwaliteitseisen en behandeldoelen inbrengen en daarmee hun aanspraak Om zorggebruikers hun rol als medebeslisser in de praktijk waar te kunnen laten maken moeten Met de introductie van gereguleerde marktwerking heeft <PERSOON> in ziekenhuizen op het gebied van kwaliteit van zorg verregaande verantwoordelijkheid gekregen Deze moeten ingebed worden in een aangepaste governance-code Daarnaast is een afsprakenpakket nodig tussen bestuur en professionals over wederzijdse verplichtingen en verantwoording Beide hebben daarbij de verantwoordelijkheid om er voor te zorgen dat een richtlijn wordt ingevoerd en nageleefd Bestuurders zouden meer betrokken moeten worden bij richtlijnontwikkeling als de organisatie van zorg in het geding is Zij zijn verantwoordelijk voor het implementeren hiervan en dienen de regie te voeren binnen De arts van nu kent zijn verantwoordelijkheid jegens de samenleving Toetsbaar opstellen en transparant zijn over de kwaliteit van zorg zijn onderdelen daarvan De ontwikkeling van medisch specialistische richtlijnen, indicatoren en (veiligheids)normen is de primaire verantwoordelijkheid van de beroepsbeoefenaren, die deze ook opgepakt hebben Verbetering van richtlijnen en het richtlijnontwikkelproces vraagt continue aandacht en aanpassing Zo wordt er eenduidiger beleid voor themaâs als kostenaspecten in richtlijnen, normering in richtlijnen, onderhoud, disseminatie, implementatie van richtlijnen gewenst Hoofdstukken # t/m # gaan hierop in Daarnaast zijn ook de beroepsgroepen bezig met verdere ontwikkelingen, bijvoorbeeld op het gebied van het EPD Het EPD kan een grote <INSTELLING> van informatie zijn en basis voor kwalitatief hoogstaande zorg.
| 544 | nvog |
kunnen kwaliteitseisen en behandeldoelen inbrengen en daarmee hun aanspraak Om zorggebruikers hun rol als medebeslisser in de praktijk waar te kunnen laten maken moeten Met de introductie van gereguleerde marktwerking heeft <PERSOON> in ziekenhuizen op het gebied van kwaliteit van zorg verregaande verantwoordelijkheid gekregen Deze moeten ingebed worden in een aangepaste governance-code Daarnaast is een afsprakenpakket nodig tussen bestuur en professionals over wederzijdse verplichtingen en verantwoording Beide hebben daarbij de verantwoordelijkheid om er voor te zorgen dat een richtlijn wordt ingevoerd en nageleefd Bestuurders zouden meer betrokken moeten worden bij richtlijnontwikkeling als de organisatie van zorg in het geding is Zij zijn verantwoordelijk voor het implementeren hiervan en dienen de regie te voeren binnen De arts van nu kent zijn verantwoordelijkheid jegens de samenleving Toetsbaar opstellen en transparant zijn over de kwaliteit van zorg zijn onderdelen daarvan De ontwikkeling van medisch specialistische richtlijnen, indicatoren en (veiligheids)normen is de primaire verantwoordelijkheid van de beroepsbeoefenaren, die deze ook opgepakt hebben Verbetering van richtlijnen en het richtlijnontwikkelproces vraagt continue aandacht en aanpassing Zo wordt er eenduidiger beleid voor themaâs als kostenaspecten in richtlijnen, normering in richtlijnen, onderhoud, disseminatie, implementatie van richtlijnen gewenst Hoofdstukken # t/m # gaan hierop in Daarnaast zijn ook de beroepsgroepen bezig met verdere ontwikkelingen, bijvoorbeeld op het gebied van het EPD Het EPD kan een grote <INSTELLING> van informatie zijn en basis voor kwalitatief hoogstaande zorg Welke gegevens een EPD moet bevatten en uniformiteit van deze gegevens moeten daartoe worden bepaald Het EPD wordt dan een middel dat, waardoor naast informatie over het primaire zorgproces, informatie afgeleid van de patiëntengegevens kan leveren die van belang is voor de kwaliteit en de bedrijfsvoering Dit maakt zaken als afleiding van indicatoren voor kwaliteitsverbetering en transparantie mogelijk en bruikbaar voor benchmarking Ook kunnen bijvoorbeeld gegevens voor het monitoren van richtlijnen geïncorporeerd worden, waarmee beslissingsondersteuning mogelijk is Idee is dat bij richtlijnen een minimale dataset kan worden opgenomen met de benodigde data voor het proces en de verantwoording erover EPD-leveranciers moeten vervolgens zorgdragen voor integratie Ten aanzien van methodiek wordt geëxperimenteerd met de toepassing van de GRADE-methodiek, met name in het kader van therapeutische vraagstellingen GRADE staat voor Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation De GRADE methodiek is ontwikkeld binnen <PERSOON> Cochrane Collaboration om de uniformiteit, transparantie, systematiek en eenvoud van bestaande methoden voor het bepalen van de kwaliteit van evidence en de sterkte van aanbevelingen op het gebied van gezondheidszorg willen verbeteren De methodiek met name bedoeld voor het beoordelen van de kwaliteit van studies waarvoor de dubbelblind uitgevoerde, gerandomiseerde klinische trial de gouden Het uiteindelijke doel van de GRADE-methodiek is het formuleren van aanbevelingen op basis van het niveau van de bewijslast De bewijslast zegt iets over de robuustheid van de onderzoeksresultaten Naarmate de robuustheid toeneemt is het waarschijnlijker dat het verschil in uitkomst tussen de onderzoeksgroepen kan worden toegeschreven aan de interventie en niet aan andere, onbedoelde zaken.
| 540 | nvog |
worden bepaald Het EPD wordt dan een middel dat, waardoor naast informatie over het primaire zorgproces, informatie afgeleid van de patiëntengegevens kan leveren die van belang is voor de kwaliteit en de bedrijfsvoering Dit maakt zaken als afleiding van indicatoren voor kwaliteitsverbetering en transparantie mogelijk en bruikbaar voor benchmarking Ook kunnen bijvoorbeeld gegevens voor het monitoren van richtlijnen geïncorporeerd worden, waarmee beslissingsondersteuning mogelijk is Idee is dat bij richtlijnen een minimale dataset kan worden opgenomen met de benodigde data voor het proces en de verantwoording erover EPD-leveranciers moeten vervolgens zorgdragen voor integratie Ten aanzien van methodiek wordt geëxperimenteerd met de toepassing van de GRADE-methodiek, met name in het kader van therapeutische vraagstellingen GRADE staat voor Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation De GRADE methodiek is ontwikkeld binnen <PERSOON> Cochrane Collaboration om de uniformiteit, transparantie, systematiek en eenvoud van bestaande methoden voor het bepalen van de kwaliteit van evidence en de sterkte van aanbevelingen op het gebied van gezondheidszorg willen verbeteren De methodiek met name bedoeld voor het beoordelen van de kwaliteit van studies waarvoor de dubbelblind uitgevoerde, gerandomiseerde klinische trial de gouden Het uiteindelijke doel van de GRADE-methodiek is het formuleren van aanbevelingen op basis van het niveau van de bewijslast De bewijslast zegt iets over de robuustheid van de onderzoeksresultaten Naarmate de robuustheid toeneemt is het waarschijnlijker dat het verschil in uitkomst tussen de onderzoeksgroepen kan worden toegeschreven aan de interventie en niet aan andere, onbedoelde zaken Deze en andere mogelijke ontwikkelingen maken toekomstige aanpassingen van het richtlijnontwikkelproces waarschijnlijk Er is dan ook plaats voor een meer structurele adviescommissie ten aanzien van het beleid op het gebied van richtlijnen en richtlijnontwikkeling De Richtlijn voor richtlijnen is het product van een werkgroep die werd samengesteld door de Regieraad De leden van de werkgroep zijn richtlijnexperts in <LOCATIE> die op persoonlijke titel werden uitgenodigd en hebben bijgedragen Voor het volledige rapport zie # Het onderwerp, het doel en de doelgroep van een richtlijn worden vastgesteld De keuze van het onderwerp wordt onder andere bepaald door de prevalentie van de aandoening of conditie, de lijdensdruk, de maatschappelijke relevantie en de verwachting dat een richtlijn de kwaliteit van de zorg kan verbeteren Het onderwerp wordt afgebakend door aan te geven waar de richtlijn wel en waar de richtlijn niet over gaat Voor een effectieve implementatie moet de doelstelling van de richtlijn duidelijk zijn beschreven en helder zijn voor de doelgroepen Met de doelgroepen worden zowel de zorgprofessionals als de zorggebruikers bedoeld Deze worden duidelijk benoemd, zodat zij direct kunnen vaststellen dat de richtlijn voor hen relevant is In principe kan elke landelijke organisatie het initiatief nemen een richtlijn te ontwikkelen De primair betrokken beroepsorganisaties zijn de organisaties die gezamenlijk het belangrijkste aandeel hebben in de zorg van de zorggebruikersgroep die in de richtlijn wordt beschreven en die de bevordering van kwaliteit van zorg tot doel hebben De primair betrokken patiënten/cliëntenorganisaties zijn die.
| 534 | nvog |
toekomstige aanpassingen van het richtlijnontwikkelproces waarschijnlijk Er is dan ook plaats voor een meer structurele adviescommissie ten aanzien van het beleid op het gebied van richtlijnen en richtlijnontwikkeling De Richtlijn voor richtlijnen is het product van een werkgroep die werd samengesteld door de Regieraad De leden van de werkgroep zijn richtlijnexperts in <LOCATIE> die op persoonlijke titel werden uitgenodigd en hebben bijgedragen Voor het volledige rapport zie # Het onderwerp, het doel en de doelgroep van een richtlijn worden vastgesteld De keuze van het onderwerp wordt onder andere bepaald door de prevalentie van de aandoening of conditie, de lijdensdruk, de maatschappelijke relevantie en de verwachting dat een richtlijn de kwaliteit van de zorg kan verbeteren Het onderwerp wordt afgebakend door aan te geven waar de richtlijn wel en waar de richtlijn niet over gaat Voor een effectieve implementatie moet de doelstelling van de richtlijn duidelijk zijn beschreven en helder zijn voor de doelgroepen Met de doelgroepen worden zowel de zorgprofessionals als de zorggebruikers bedoeld Deze worden duidelijk benoemd, zodat zij direct kunnen vaststellen dat de richtlijn voor hen relevant is In principe kan elke landelijke organisatie het initiatief nemen een richtlijn te ontwikkelen De primair betrokken beroepsorganisaties zijn de organisaties die gezamenlijk het belangrijkste aandeel hebben in de zorg van de zorggebruikersgroep die in de richtlijn wordt beschreven en die de bevordering van kwaliteit van zorg tot doel hebben De primair betrokken patiënten/cliëntenorganisaties zijn die # De primair betrokken beroepsorganisaties bepalen de keuze van de voorzitter en zijn verantwoordelijk voor het functioneren van de voorzitter Alle primair betrokken beroepsorganisaties kiezen gezamenlijk een onafhankelijke en deskundige voorzitter Als er een patiënten/cliëntenorganisatie bij het onderwerp van de richtlijn is betrokken, verdient het aanbeveling deze ook te horen bij deze keuze Het is mogelijk bij het begin van het proces afspraken te maken over het delegeren van verantwoordelijkheden, beslissingsbevoegdheden en taken, bijvoorbeeld aan een ondersteunende organisatie met specifieke expertise op het gebied Alle primair betrokken beroepsorganisaties worden uitgenodigd om tot de werkgroep toe te treden Zij bepalen op basis van inhoudelijke overwegingen (knelpuntanalyse) in samenspraak met de voorzitter welke andere relevante partijen in de werkgroep vertegenwoordigd worden en hoe de balans is tussen de betrokken partijen Mocht het aantal te groot worden dan kan gedacht worden aan een kerngroep binnen de werkgroep Het verdient aanbeveling dat alle betrokken beroepsorganisaties de afgevaardigde leden voorzien van een âmandateringsbriefâ Hierin worden de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en afspraken met betrekking tot terugkoppeling en ruggespraak aangegeven Als er een patiënten/cliëntenorganisatie bestaat die de gehele doelgroep representeert, wordt deze uitgenodigd om zitting te nemen in de werkgroep # Bij alle fasen van richtlijnontwikkeling worden inhoudsdeskundigen en Voor de inhoudsdeskundige geldt dat deze werkzaam is in het veld van de doelgroep, inhoudelijke kennis heeft van het onderwerp, ervaring met het onderwerp heeft in de praktijk en dat deze wordt beschouwd als een vertegenwoordiger van een beroepsorganisatie De expertise van de.
| 538 | nvog |
de keuze van de voorzitter en zijn verantwoordelijk voor het functioneren van de voorzitter Alle primair betrokken beroepsorganisaties kiezen gezamenlijk een onafhankelijke en deskundige voorzitter Als er een patiënten/cliëntenorganisatie bij het onderwerp van de richtlijn is betrokken, verdient het aanbeveling deze ook te horen bij deze keuze Het is mogelijk bij het begin van het proces afspraken te maken over het delegeren van verantwoordelijkheden, beslissingsbevoegdheden en taken, bijvoorbeeld aan een ondersteunende organisatie met specifieke expertise op het gebied Alle primair betrokken beroepsorganisaties worden uitgenodigd om tot de werkgroep toe te treden Zij bepalen op basis van inhoudelijke overwegingen (knelpuntanalyse) in samenspraak met de voorzitter welke andere relevante partijen in de werkgroep vertegenwoordigd worden en hoe de balans is tussen de betrokken partijen Mocht het aantal te groot worden dan kan gedacht worden aan een kerngroep binnen de werkgroep Het verdient aanbeveling dat alle betrokken beroepsorganisaties de afgevaardigde leden voorzien van een âmandateringsbriefâ Hierin worden de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en afspraken met betrekking tot terugkoppeling en ruggespraak aangegeven Als er een patiënten/cliëntenorganisatie bestaat die de gehele doelgroep representeert, wordt deze uitgenodigd om zitting te nemen in de werkgroep # Bij alle fasen van richtlijnontwikkeling worden inhoudsdeskundigen en Voor de inhoudsdeskundige geldt dat deze werkzaam is in het veld van de doelgroep, inhoudelijke kennis heeft van het onderwerp, ervaring met het onderwerp heeft in de praktijk en dat deze wordt beschouwd als een vertegenwoordiger van een beroepsorganisatie De expertise van de literatuuronderzoek (zoeken, selecteren, beoordelen en samenvatten van literatuur), klinische epidemiologie, patiënt- en cliëntparticipatie, schrijven en redigeren van teksten, ontwikkeling van indicatoren, en implementatie van richtlijnen Deze expertise kan verdeeld zijn over meerdere # Vertegenwoordigers van zorggebruikers worden betrokken bij de ontwikkelingen Naast algemene aandacht voor communicatie en bejegening, is de inbreng van specifieke expertise en ervaringen van de zorggebruikersgroep met betrekking tot het onderwerp van de richtlijn noodzakelijk Er zijn meerdere methoden om deze in te brengen deelname in de werkgroep, focusgroepen, vragenlijstonderzoek en literatuuronderzoek Deze kunnen ook gecombineerd worden Inbreng van de zorggebruikers is vooral gewenst bij de knelpuntenanalyse, het formuleren van uitgangsvragen, het vaststellen van uitkomstmaten, het formuleren van aanbevelingen en in de commentaarfase Het wordt aanbevolen ten minste twee vertegenwoordigers van de zorggebruikersgroep te betrekken bij de richtlijnontwikkeling Minimaal één uitgangsvraag wordt aangeleverd door de zorggebruikersgroep De primair betrokken beroepsorganisaties zien er op toe dat de inbreng vanuit het patiëntenperspectief voldoende aan bod komt Deze taak kan gedelegeerd worden naar de voorzitter en naar methodologische experts In de richtlijn wordt beschreven hoe # De invloed van belangenverstrengeling wordt zoveel mogelijk beperkt De richtlijn wordt onafhankelijk opgesteld waarbij de financier/opdrachtgever geen invloed heeft op de inhoud van de aanbevelingen Eventuele belangenverstrengeling van werkgroepleden wordt vastgelegd door middel van een belangenverklaring en wordt vermeld in de richtlijn Dit geldt zowel voor de betrokken zorgprofessionals als voor de betrokken zorggebruikers Het kan hierbij gaan om commerciële, professionele en wetenschappelijke belangen Voorbeelden zijn het op een loonlijst.
| 560 | nvog |
literatuur), klinische epidemiologie, patiënt- en cliëntparticipatie, schrijven en redigeren van teksten, ontwikkeling van indicatoren, en implementatie van richtlijnen Deze expertise kan verdeeld zijn over meerdere # Vertegenwoordigers van zorggebruikers worden betrokken bij de ontwikkelingen Naast algemene aandacht voor communicatie en bejegening, is de inbreng van specifieke expertise en ervaringen van de zorggebruikersgroep met betrekking tot het onderwerp van de richtlijn noodzakelijk Er zijn meerdere methoden om deze in te brengen deelname in de werkgroep, focusgroepen, vragenlijstonderzoek en literatuuronderzoek Deze kunnen ook gecombineerd worden Inbreng van de zorggebruikers is vooral gewenst bij de knelpuntenanalyse, het formuleren van uitgangsvragen, het vaststellen van uitkomstmaten, het formuleren van aanbevelingen en in de commentaarfase Het wordt aanbevolen ten minste twee vertegenwoordigers van de zorggebruikersgroep te betrekken bij de richtlijnontwikkeling Minimaal één uitgangsvraag wordt aangeleverd door de zorggebruikersgroep De primair betrokken beroepsorganisaties zien er op toe dat de inbreng vanuit het patiëntenperspectief voldoende aan bod komt Deze taak kan gedelegeerd worden naar de voorzitter en naar methodologische experts In de richtlijn wordt beschreven hoe # De invloed van belangenverstrengeling wordt zoveel mogelijk beperkt De richtlijn wordt onafhankelijk opgesteld waarbij de financier/opdrachtgever geen invloed heeft op de inhoud van de aanbevelingen Eventuele belangenverstrengeling van werkgroepleden wordt vastgelegd door middel van een belangenverklaring en wordt vermeld in de richtlijn Dit geldt zowel voor de betrokken zorgprofessionals als voor de betrokken zorggebruikers Het kan hierbij gaan om commerciële, professionele en wetenschappelijke belangen Voorbeelden zijn het op een loonlijst participatie in een wetenschappelijke studie die deel uitmaakt van de geselecteerde literatuur Belangenverstrengeling kan een reden zijn iemand uit de werkgroep te weren Voor te melden belangen geldt een verjaringstermijn van ten minste twee jaar Wijzigingen in belangen gedurende # Bij de start van de richtlijnontwikkeling vindt een knelpuntenanalyse plaats Naast zorgverleners en zorggebruikers kunnen andere relevante partijen benaderd worden voor het aanleveren van knelpunten, bijvoorbeeld KNMP, Nefarma, ZN, CVZ en IGZ Er worden geen partijen bij voorbaat uitgesloten Methoden die gehanteerd kunnen worden zijn literatuuronderzoek, vragenlijstonderzoek, focusgroepen en interviews met sleutelfiguren Getracht wordt om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de problematiek in de praktijk De werkgroep is verantwoordelijk voor de analyse en prioritering van de knelpunten De uitgangsvragen kunnen onder andere betrekking hebben op etiologie, screening en preventie, diagnostiek, therapie en begeleiding, prognose en follow-up, en organisatie van zorg Een specifieke controle, en uitkomstmaten Uitkomstmaten kunnen onder andere betrekking hebben op prevalentie/ incidentie van klachten, verschijnselen en aandoeningen en risicofactoren, effectiviteit, kosteneffectiviteit, budget-impact) en patiënt/ cliënttevredenheid Uitkomstmaten op het gebied van (maatschappelijk) functioneren (waaronder arbeid) en kwaliteit van leven verdienen extra aandacht Het (maatschappelijk) functioneren kan in kaart gebracht worden met de International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) De werkgroep brengt een prioritering aan in de uitgangsvragen en selecteert de meest relevante uitgangsvragen voor gericht literatuuronderzoek ## De literatuur wordt systematisch samengevat en transparant gepresenteerd door.
| 566 | nvog |
participatie in een wetenschappelijke studie die deel uitmaakt van de geselecteerde literatuur Belangenverstrengeling kan een reden zijn iemand uit de werkgroep te weren Voor te melden belangen geldt een verjaringstermijn van ten minste twee jaar Wijzigingen in belangen gedurende # Bij de start van de richtlijnontwikkeling vindt een knelpuntenanalyse plaats Naast zorgverleners en zorggebruikers kunnen andere relevante partijen benaderd worden voor het aanleveren van knelpunten, bijvoorbeeld KNMP, Nefarma, ZN, CVZ en IGZ Er worden geen partijen bij voorbaat uitgesloten Methoden die gehanteerd kunnen worden zijn literatuuronderzoek, vragenlijstonderzoek, focusgroepen en interviews met sleutelfiguren Getracht wordt om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de problematiek in de praktijk De werkgroep is verantwoordelijk voor de analyse en prioritering van de knelpunten De uitgangsvragen kunnen onder andere betrekking hebben op etiologie, screening en preventie, diagnostiek, therapie en begeleiding, prognose en follow-up, en organisatie van zorg Een specifieke controle, en uitkomstmaten Uitkomstmaten kunnen onder andere betrekking hebben op prevalentie/ incidentie van klachten, verschijnselen en aandoeningen en risicofactoren, effectiviteit, kosteneffectiviteit, budget-impact) en patiënt/ cliënttevredenheid Uitkomstmaten op het gebied van (maatschappelijk) functioneren (waaronder arbeid) en kwaliteit van leven verdienen extra aandacht Het (maatschappelijk) functioneren kan in kaart gebracht worden met de International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) De werkgroep brengt een prioritering aan in de uitgangsvragen en selecteert de meest relevante uitgangsvragen voor gericht literatuuronderzoek ## De literatuur wordt systematisch samengevat en transparant gepresenteerd door van het literatuuronderzoek Een systematische samenvatting omvat een uitputtende systematische zoekstrategie, van te voren vastgestelde in- en exclusiecriteria en systematische beoordeling van de kwaliteit van de studies, zo mogelijk gevolgd door een kwantitatieve samenvatting van de resultaten (meta-analyse) Bij ontwikkeling van een zoekstrategie wordt bij voorkeur ook een specifiek opgeleide informatiespecialist betrokken Er wordt in eerste instantie gezocht naar systematische reviews en evidence samenvattingen in bijvoorbeeld recente buitenlandse richtlijnen en daarna zo nodig naar originele studies De optimale methode voor literatuursamenvatting is een systematische review die gepubliceerd kan worden in een (inter)nationaal tijdschrift Echter, de extra inspanning en In de richtlijn wordt de methode van literatuursamenvatting transparant gepresenteerd Er wordt gerapporteerd hoe de literatuur is gezocht, geïncludeerd en beoordeeld Bij de samenvatting van de literatuur wordt bij voorkeur gebruik gemaakt van evidence-tabellen en een graderingssysteem ## De aanbevelingen en de gebruikte methoden om de aanbevelingen op te stellen De aanbevelingen worden specifiek en ondubbelzinnig geformuleerd en de kernaanbevelingen zijn gemakkelijk te herkennen in de richtlijn (bijvoorbeeld door vetdruk of door een samenvatting) Er bestaat een expliciet verband tussen de aanbevelingen en het onderliggende wetenschappelijke bewijsmateriaal Indien de aanbeveling mede tot stand is gekomen op basis van consensus wordt dit expliciet in de richtlijn aangegeven en wordt de gebruikte methode beschreven Gezondheidswinst, bijwerkingen, veiligheid, mogelijke kostenimplicaties en bevorderende en belemmerende factoren bij de toepassing van de aanbevelingen zijn overwogen bij het opstellen van de aanbevelingen De vertaling van het wetenschappelijke bewijs naar aanbevelingen voor de praktijk wordt helder.
| 565 | nvog |
samenvatting omvat een uitputtende systematische zoekstrategie, van te voren vastgestelde in- en exclusiecriteria en systematische beoordeling van de kwaliteit van de studies, zo mogelijk gevolgd door een kwantitatieve samenvatting van de resultaten (meta-analyse) Bij ontwikkeling van een zoekstrategie wordt bij voorkeur ook een specifiek opgeleide informatiespecialist betrokken Er wordt in eerste instantie gezocht naar systematische reviews en evidence samenvattingen in bijvoorbeeld recente buitenlandse richtlijnen en daarna zo nodig naar originele studies De optimale methode voor literatuursamenvatting is een systematische review die gepubliceerd kan worden in een (inter)nationaal tijdschrift Echter, de extra inspanning en In de richtlijn wordt de methode van literatuursamenvatting transparant gepresenteerd Er wordt gerapporteerd hoe de literatuur is gezocht, geïncludeerd en beoordeeld Bij de samenvatting van de literatuur wordt bij voorkeur gebruik gemaakt van evidence-tabellen en een graderingssysteem ## De aanbevelingen en de gebruikte methoden om de aanbevelingen op te stellen De aanbevelingen worden specifiek en ondubbelzinnig geformuleerd en de kernaanbevelingen zijn gemakkelijk te herkennen in de richtlijn (bijvoorbeeld door vetdruk of door een samenvatting) Er bestaat een expliciet verband tussen de aanbevelingen en het onderliggende wetenschappelijke bewijsmateriaal Indien de aanbeveling mede tot stand is gekomen op basis van consensus wordt dit expliciet in de richtlijn aangegeven en wordt de gebruikte methode beschreven Gezondheidswinst, bijwerkingen, veiligheid, mogelijke kostenimplicaties en bevorderende en belemmerende factoren bij de toepassing van de aanbevelingen zijn overwogen bij het opstellen van de aanbevelingen De vertaling van het wetenschappelijke bewijs naar aanbevelingen voor de praktijk wordt helder doelgroep(en), uitgangsvragen, weergave van de systematische samenvatting van het wetenschappelijk bewijs, aanvullende discussie en meningsvorming, aanbevelingen voor de praktijk, bevorderende en belemmerende factoren met betrekking tot de organisatie, set van indicatoren en werkwijze/totstandkoming (inclusief auteurs en lijst van alle betrokkenen) Het verdient aanbeveling een uniform format voor een richtlijn te gebruiken ## In een richtlijn wordt aandacht besteed aan kennislacunes Uit het literatuuronderzoek wordt duidelijk of er sprake is van voldoende bewijs, gebrekkig bewijs, conflicterend bewijs of geen bewijs voor het beantwoorden van een uitgangsvraag In de laatste drie gevallen is er sprake van een kennislacune Kennislacunes kunnen kort en bondig in de richtlijn beschreven worden in een aparte paragraaf, bij voorkeur met prioritering De lacunes uit verschillende richtlijnen kunnen gebundeld worden in een aparte database (met zoekfuncties) Deze registratie kan op nationaal of internationaal niveau plaatsvinden en kan richting geven aan de ## De richtlijnontwikkeling levert producten op voor zowel de betrokken De werkgroep levert bij de richtlijntekst een of meerdere handzame samenvattingen, geschikt voor directe raadpleging in de praktijk en afgestemd op de behoeften van de verschillende zorgprofessionals Ook wordt bij de richtlijn bij voorkeur een product voor zorggebruikers opgeleverd Daarnaast of na afronding van de richtlijn kunnen bij de richtlijn betrokken organisaties het initiatief nemen om een aantal van de richtlijn afgeleide producten te maken die de toepassing van de richtlijn in de praktijk bevorderen Voor zorgprofessionals kan gedacht worden aan computerapplicaties, scholingsmaterialen, auditsystemen, en aan afgeleide producten ten behoeve.
| 552 | nvog |
van de systematische samenvatting van het wetenschappelijk bewijs, aanvullende discussie en meningsvorming, aanbevelingen voor de praktijk, bevorderende en belemmerende factoren met betrekking tot de organisatie, set van indicatoren en werkwijze/totstandkoming (inclusief auteurs en lijst van alle betrokkenen) Het verdient aanbeveling een uniform format voor een richtlijn te gebruiken ## In een richtlijn wordt aandacht besteed aan kennislacunes Uit het literatuuronderzoek wordt duidelijk of er sprake is van voldoende bewijs, gebrekkig bewijs, conflicterend bewijs of geen bewijs voor het beantwoorden van een uitgangsvraag In de laatste drie gevallen is er sprake van een kennislacune Kennislacunes kunnen kort en bondig in de richtlijn beschreven worden in een aparte paragraaf, bij voorkeur met prioritering De lacunes uit verschillende richtlijnen kunnen gebundeld worden in een aparte database (met zoekfuncties) Deze registratie kan op nationaal of internationaal niveau plaatsvinden en kan richting geven aan de ## De richtlijnontwikkeling levert producten op voor zowel de betrokken De werkgroep levert bij de richtlijntekst een of meerdere handzame samenvattingen, geschikt voor directe raadpleging in de praktijk en afgestemd op de behoeften van de verschillende zorgprofessionals Ook wordt bij de richtlijn bij voorkeur een product voor zorggebruikers opgeleverd Daarnaast of na afronding van de richtlijn kunnen bij de richtlijn betrokken organisaties het initiatief nemen om een aantal van de richtlijn afgeleide producten te maken die de toepassing van de richtlijn in de praktijk bevorderen Voor zorgprofessionals kan gedacht worden aan computerapplicaties, scholingsmaterialen, auditsystemen, en aan afgeleide producten ten behoeve Voor zorggebruikers zijn dit producten als patiëntenversies van de richtlijn, zorgstandaarden, keuzeondersteunend voorlichting- en educatiemateriaal (zoals ## Voordat de richtlijn wordt gepubliceerd vindt een commentaarronde plaats waarbij experts en toekomstige gebruikers van de richtlijn worden geraadpleegd In de commentaarronde wordt commentaar gevraagd aan experts die deskundig zijn op het gebied van het onderwerp van de richtlijn en toekomstige gebruikers van de richtlijn (zorgprofessionals en zorggebruikers) Daarnaast kan er commentaar gevraagd worden aan methodologische experts Het commentaar van toekomstige gebruikers en vertegenwoordigers van zorggebruikers wordt bij voorkeur gevraagd via de betrokken organisaties Deze hanteren een efficiënt beoordelingsproces met een tijdslimiet, bij voorkeur maximaal drie maanden De methode van de commentaarronde en het verwerken van het commentaar worden kort in de richtlijn beschreven Het is wenselijk dat de personen die commentaar gegeven hebben, geïnformeerd worden over hoe hun commentaar is verwerkt in de definitieve tekst van de richtlijn Het is gebruikelijk een conceptrichtlijn naar de besturen van de betrokken organisaties te sturen met het verzoek commentaar te leveren en om de conceptrichtlijn op de website van de eigen organisatie te plaatsen Ook kan gekozen worden voor een âwiki-platformâ met publieke openstelling Andere methoden voor beoordeling van richtlijnen zijn het organiseren van een invitational conference, landelijke openbare bijeenkomst, vragenlijstonderzoek, het uitvoeren van een praktijktest met een concept van de richtlijn ## De richtlijn wordt geautoriseerd door ten minste alle primaire beroepsgroepen Autorisatie is een formele bekrachtiging van de richtlijn De beroepsorganisaties hanteren een.
| 549 | nvog |
producten als patiëntenversies van de richtlijn, zorgstandaarden, keuzeondersteunend voorlichting- en educatiemateriaal (zoals ## Voordat de richtlijn wordt gepubliceerd vindt een commentaarronde plaats waarbij experts en toekomstige gebruikers van de richtlijn worden geraadpleegd In de commentaarronde wordt commentaar gevraagd aan experts die deskundig zijn op het gebied van het onderwerp van de richtlijn en toekomstige gebruikers van de richtlijn (zorgprofessionals en zorggebruikers) Daarnaast kan er commentaar gevraagd worden aan methodologische experts Het commentaar van toekomstige gebruikers en vertegenwoordigers van zorggebruikers wordt bij voorkeur gevraagd via de betrokken organisaties Deze hanteren een efficiënt beoordelingsproces met een tijdslimiet, bij voorkeur maximaal drie maanden De methode van de commentaarronde en het verwerken van het commentaar worden kort in de richtlijn beschreven Het is wenselijk dat de personen die commentaar gegeven hebben, geïnformeerd worden over hoe hun commentaar is verwerkt in de definitieve tekst van de richtlijn Het is gebruikelijk een conceptrichtlijn naar de besturen van de betrokken organisaties te sturen met het verzoek commentaar te leveren en om de conceptrichtlijn op de website van de eigen organisatie te plaatsen Ook kan gekozen worden voor een âwiki-platformâ met publieke openstelling Andere methoden voor beoordeling van richtlijnen zijn het organiseren van een invitational conference, landelijke openbare bijeenkomst, vragenlijstonderzoek, het uitvoeren van een praktijktest met een concept van de richtlijn ## De richtlijn wordt geautoriseerd door ten minste alle primaire beroepsgroepen Autorisatie is een formele bekrachtiging van de richtlijn De beroepsorganisaties hanteren een De richtlijn wordt uitgebracht na drie maanden of eerder, maar niet voordat alle primaire beroepsgroepen de richtlijn hebben geautoriseerd Mochten zich onverhoopt autorisatieproblemen voordoen, dan wordt gezocht naar een voor allen acceptabele oplossing, bijvoorbeeld door het aanpassen van de richtlijn op onderdelen of door arbitrage Ook wordt gestreefd naar instemming met of bekrachtiging van de commentaarronde In de richtlijn wordt aangegeven bij wie het auteursrecht en eventuele ## Een procedure voor herziening van de richtlijn is vermeld In de richtlijn worden de termijnen vermeld waarbinnen de richtlijn moet worden herzien (eventueel Daarnaast verdient het aanbeveling een procedure op te stellen over hoe moet worden omgegaan met onbeantwoorde knelpunten en met nieuwe (wetenschappelijke) inzichten die na publicatie van de richtlijn zijn gerezen en die tot andere aanbevelingen kunnen leiden implementatie tijdens alle fasen van richtlijnontwikkeling en zetten zich actief in voor Een goede richtlijn is een richtlijn die implementeerbaar is en daadwerkelijk leidt tot verbetering van de kwaliteit van patiëntenzorg Een richtlijn die niet wordt toegepast in de praktijk is verspilling van tijd en geld De implementatie van de richtlijn is niet een proces dat pas na publicatie en afronding van de richtlijn wordt gestart, maar al bij aanvang van het richtlijnontwikkelingsproces in gang wordt gezet Bij de knelpuntenanalyse kunnen reeds de bevorderende en belemmerende factoren voor invoering van de toekomstige richtlijn worden geïnventariseerd Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de organisatie en de kosten Bij het opstellen van de aanbevelingen wordt rekening gehouden met de implementeerbaarheid.
| 542 | nvog |
of eerder, maar niet voordat alle primaire beroepsgroepen de richtlijn hebben geautoriseerd Mochten zich onverhoopt autorisatieproblemen voordoen, dan wordt gezocht naar een voor allen acceptabele oplossing, bijvoorbeeld door het aanpassen van de richtlijn op onderdelen of door arbitrage Ook wordt gestreefd naar instemming met of bekrachtiging van de commentaarronde In de richtlijn wordt aangegeven bij wie het auteursrecht en eventuele ## Een procedure voor herziening van de richtlijn is vermeld In de richtlijn worden de termijnen vermeld waarbinnen de richtlijn moet worden herzien (eventueel Daarnaast verdient het aanbeveling een procedure op te stellen over hoe moet worden omgegaan met onbeantwoorde knelpunten en met nieuwe (wetenschappelijke) inzichten die na publicatie van de richtlijn zijn gerezen en die tot andere aanbevelingen kunnen leiden implementatie tijdens alle fasen van richtlijnontwikkeling en zetten zich actief in voor Een goede richtlijn is een richtlijn die implementeerbaar is en daadwerkelijk leidt tot verbetering van de kwaliteit van patiëntenzorg Een richtlijn die niet wordt toegepast in de praktijk is verspilling van tijd en geld De implementatie van de richtlijn is niet een proces dat pas na publicatie en afronding van de richtlijn wordt gestart, maar al bij aanvang van het richtlijnontwikkelingsproces in gang wordt gezet Bij de knelpuntenanalyse kunnen reeds de bevorderende en belemmerende factoren voor invoering van de toekomstige richtlijn worden geïnventariseerd Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de organisatie en de kosten Bij het opstellen van de aanbevelingen wordt rekening gehouden met de implementeerbaarheid die helder zijn voor de betrokken doelgroepen Bij voorkeur wordt de richtlijn opgeleverd met een PM Belangenformulier wordt momenteel ontwikkeld op initiatief van de KNMG en KNAW Dit zal later a Beschrijven aanleiding en afbakening richtlijn ( âWelk probleem los je met deze a Duidelijke omschrijving van wat precies geïmplementeerd moet worden gehele of onderdeel van richtlijn, specifieke aanbevelingen b Omschrijving van de doelgroepen waarop de implementatie zich richt specialisten, ziekenhuizen, verpleegkundigen, huisartsen (specifiek per aanbeveling) # Betrekken van de doelgroep in formuleren van te bereiken veranderingen a Wat hebben de bij # b omschreven groepen nodig om hun doen te bereiken? d Vaststelling van de problemen die door middel van de implementatie moeten worden Wanneer de aanbevelingen vorm beginnen te krijgen kan gestart worden met de paragraaf over financiële consequenties en organisatie van zorg De werkgroepleden zullen voorafgaande aan de commentaarfase worden gevraagd mogelijke knelpunten voor implementatie te benoemen Tijdens de commentaarfase zullen overige knelpunten duidelijk worden, alle knelpunten worden opgenomen in het Op basis van het implementatiehoofdstuk, dat gereed is voordat de autorisatiefase wordt gestart, kan worden aangegeven wat een redelijke termijn is voor de implementatie van de aanbevelingen Op deze manier kan er op basis van een gedegen analyse onderscheid worden gemaakt tussen minimumnormen <DATUM> Aanleiding voor het maken van de richtlijn <DATUM> Probleemomschrijving en afbakening definitie, patiëntenpopulatie, etiologie, incidentie NL, <DATUM> Knelpuntenanalyse beschrijving methode (resultaten verwerken in tekst, evt in bijlage).
| 551 | nvog |
doelgroepen Bij voorkeur wordt de richtlijn opgeleverd met een PM Belangenformulier wordt momenteel ontwikkeld op initiatief van de KNMG en KNAW Dit zal later a Beschrijven aanleiding en afbakening richtlijn ( âWelk probleem los je met deze a Duidelijke omschrijving van wat precies geïmplementeerd moet worden gehele of onderdeel van richtlijn, specifieke aanbevelingen b Omschrijving van de doelgroepen waarop de implementatie zich richt specialisten, ziekenhuizen, verpleegkundigen, huisartsen (specifiek per aanbeveling) # Betrekken van de doelgroep in formuleren van te bereiken veranderingen a Wat hebben de bij # b omschreven groepen nodig om hun doen te bereiken? d Vaststelling van de problemen die door middel van de implementatie moeten worden Wanneer de aanbevelingen vorm beginnen te krijgen kan gestart worden met de paragraaf over financiële consequenties en organisatie van zorg De werkgroepleden zullen voorafgaande aan de commentaarfase worden gevraagd mogelijke knelpunten voor implementatie te benoemen Tijdens de commentaarfase zullen overige knelpunten duidelijk worden, alle knelpunten worden opgenomen in het Op basis van het implementatiehoofdstuk, dat gereed is voordat de autorisatiefase wordt gestart, kan worden aangegeven wat een redelijke termijn is voor de implementatie van de aanbevelingen Op deze manier kan er op basis van een gedegen analyse onderscheid worden gemaakt tussen minimumnormen <DATUM> Aanleiding voor het maken van de richtlijn <DATUM> Probleemomschrijving en afbakening definitie, patiëntenpopulatie, etiologie, incidentie NL, <DATUM> Knelpuntenanalyse beschrijving methode (resultaten verwerken in tekst, evt in bijlage) Korte samenvatting van het wetenschappelijk bewijs, waarbij ook aandacht is voor Alle andere aspecten die niet in wetenschappelijke onderzoek zijn onderzocht maar wel van belang zijn bij het formuleren van de aanbeveling, bijv Kenmerken van het wetenschappelijk bewijs (bijv sterkte van het effect, consistentie van het Balans tussen voor- en nadelen (bijv positief effect vs bijwerkingen, risicoâs, complicaties) De aanbeveling dient de uitgangsvraag te beantwoorden, gebaseerd te zijn op zowel conclusies uit de literatuur als overwegingen en in de praktijk implementeerbaar zijn Hierbij kunt u overwegen om aanbevelingen door middel van een symbool te graderen Database(s), zoektermen, zoekbeperkingen, datum en resultaten (aantallen) Type uitgangsvraag (diagnostiek, behandeling, nazorg of overig), ICD-## code, betrokken/relevante Analyse van beperkende en bevorderende factoren voor implementatie, waarop het implementatieplan kan worden gebaseerd Per streefniveau-aanbeveling een tijdspad voor implementatie beschrijven (mits <PERSOON> bij de richtlijn op te leveren Implementatieplan analyse van beperkende en bevorderende Disseminatie (verspreiding) is onderdeel van de implementatie van richtlijnen Tot dusver worden richtlijnen lang niet altijd voldoende onder de aandacht gebracht bij de gebruikers, niet voldoende Een database met richtlijnen uit het medisch specialistisch domein is daarom dringend gewenst De aanbevelingen in richtlijnen moeten onderhouden worden <PERSOON> (wetenschappelijke) kennis, inzichten en praktijken veranderen en daarmee zullen ook de aanbevelingen uit richtlijnen voortdurend aanpassing behoeven Uitgangspunt hierbij is dat beroepsbeoefenaren altijd moeten kunnen beschikken Om disseminatie en onderhoud te faciliteren is een richtlijnendatabase gewenst In deze bijlage worden Wat zijn de doelstellingen, afbakening en randvoorwaarden van een richtlijnendatabase?.
| 587 | nvog |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.