text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
van de richtlijn âColorectaal Carcinoomâ Voor het opstellen van dit plan is een inventarisatie gedaan van de mogelijk bevorderende en belemmerende factoren voor het naleven van de aanbevelingen Daarbij heeft de richtlijncommissie een advies uitgebracht over het tijdspad voor implementatie, de daarvoor benodigde randvoorwaarden en de acties die voor verschillende partijen ondernomen dienen te worden Om tot dit plan te komen heeft de werkgroep per aanbeveling in de richtlijn nagedacht over Lezers van dit implementatieplan dienen rekening te houden met dat er verschillen zijn tussen een duidelijke uitspraak over iets dat wel of niet gedaan moet worden In het tweede geval wordt de aanbeveling minder zeker gesteld en spreekt de werkgroep haar voorkeur of advies uit, maar laat zij meer ruimte voor alternatieven Een reden hiervoor is bijvoorbeeld dat er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is om de aanbeveling te onderbouwen Een zwakke aanbeveling is te herkennen aan de formulering en begint bijvoorbeeld met âOverweeg om â¦â Zowel voor de sterke als voor de zwakke aanbevelingen heeft de werkgroep nagedacht over de implementatie Alleen voor Voor âsterk geformuleerde aanbevelingenâ geldt dat zij zo spoedig mogelijk geïmplementeerd dienen te worden Voor de meeste âsterk geformuleerde aanbevelingenâ betekent dat dat zij komend jaar direct geïmplementeerd moeten worden en dat per januari ### dus iedereen aan deze aanbevelingen dient te voldoen Er zijn geen aanbevelingen die niet direct kunnen worden ingevoerd vanwege een gebrek aan middelen, expertise en/of juiste organisatie ernaar om samen met betrokken patiëntenorganisaties in ### te komen tot plan voor het continu onderhoud van (online) patiënteninformatie De informatie op Thuisarts nl zal in ieder geval worden gecheckt op juistheid en waar nodig aangepast in lijn met de herziene richtlijn Geriatrie; Nederlandse Vereniging van Maag- Darm- Leverartsen; Nederlandse Vereniging voor Pathologie; Nederlandse Vereniging voor Radiologie; Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie; Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie; Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde; Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties, werkgroep Publiciteit voor de richtlijn maken door over de richtlijn te publiceren in tijdschriften en te Controleren van de toepassing van de aanbevelingen middels audits en de kwaliteitsvisitatie Gezamenlijk afspraken maken over en opstarten van continu modulair onderhoud van de Het bespreken van de aanbevelingen in de vakgroepsvergadering en lokale werkgroepen Het volgen van bijscholing die bij deze richtlijn ontwikkeld gaat worden Aanpassen lokale patiënteninformatie op grond van de materialen die door de verenigingen Afstemmen en afspraken maken met andere betrokken disciplines om de toepassing van de Ten aanzien van de financiering van de zorg voor patiënten met een colorectaal carcinoom wordt van het bestuur van de ziekenhuizen verwacht dat zij bereid zijn om de nodige investeringen te doen (zie hierboven bij impact op zorgkosten) om de aanbevelingen in deze richtlijn te kunnen implementeren Daarnaast wordt van de bestuurders verwacht dat zij bij de betrokken medisch professionals nagaan op welke wijze zij kennis hebben genomen van de nieuwe richtlijn en deze toepassen in de praktijk Van zorgverleners wordt verwacht dat zij de zorg die in deze richtlijn wordt voorgeschreven zullen.
| 563 | nvmdl |
Alle rechten voorbehouden De tekst uit deze richtlijn mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een Âgeautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën of enige andere manier, echter uitsluitend onder vermelding van V&VN afdeling Bij vragen over de inhoud van de richtlijn kunt u terecht bij V&VN Afdeling stomaverpleegkundigen <DATUM> # Invloed van de stoma op kwaliteit van leven <DATUM> <PERSOON> om stomamateriaal te dragen en ermee te oefenen <DATUM> # Overige en ontlastingspatroon gerelateerde problemen bij de stoma Hoofdstuk # Verantwoording, implementatie, evaluatie en toetsing <DATUM> # Opleiding, praktijkervaring en taken van de stomaverpleegkundige erk planmatig en procesmatig om binnen de korte beschikbare tijd tot het gewenste resultaat te komen, met betrekking tot het geven van alle belangrijke informatie omtrent de stomazorg en het aanleren van de Stem voorlichting, educatie en training af op de wensen, behoeften en mogelijkheden van de patiënt Verstrek de patiënt alle benodigde informatie met als doel dat de patiënt zodanig op de hoogte is dat hij, indien gewenst, zelf mee kan beslissen bij diagnostiek en keuze van behandeling Ondersteun de (potentiële) stomapatiënt met het vaststellen van zijn copingstijl en toepassen van een Wees bewust van de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma heeft voor de kwaliteit van # De stomaverpleegkundige bespreekt bij voorlichting, educatie en training het veranderend lichaamsbeeld Benoem de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma in het algemeen heeft voor het seksueel # Vraag toestemming aan de stomadrager om het onderwerp seksualiteit te bespreken Geef vervolgens Âbegeleiding, ondersteuning of advies of verwijs door naar andere hulpverleners Respecteer ieders cultuur, geloof en gewoontes en zorg voor kennis over de specifieke problemen ten Âaanzien van de stoma die voort kunnen komen vanuit een andere religie of cultuur ## Geef in geval van een spoedoperatie op aangepaste wijze voorlichting, educatie en training, wanneer de Âstomapatiënt hiertoe in staat is Houd er rekening mee dat hiervoor meer tijd nodig is dan bij een geplande ## Geef informatie mondeling en schriftelijk en vul deze eventueel aan met multimedia Stem het gebruik van de verschillende voorlichtingsmaterialen af op de behoeften en mogelijkheden van de stomapatiënt ## De stomaverpleegkundige van het ziekenhuis geeft in de preoperatieve fase voorlichting over de stoma ## Geef de patiënt tijdens het preoperatief gesprek voorlichting over de aspecten ten aanzien van het krijgen van een stoma en de gevolgen daarvan in het dagelijks leven, afhankelijk van de informatiebehoefte van de ## Betrek de partner en/ of naasten van de stomapatiënt bij de preoperatieve voorlichting en het aanleren van ## Zorg dat preoperatieve plaatsbepaling van de stoma een standaardprocedure is, die in overleg met de patiënt wordt uitgevoerd Dit dient te gebeuren bij iedere patiënt die een operatie moet ondergaan, waarbij zeker een stoma zal worden aangelegd of de kans bestaat dat een stoma zal worden aangelegd.
| 581 | nvmdl |
het algemeen heeft voor het seksueel # Vraag toestemming aan de stomadrager om het onderwerp seksualiteit te bespreken Geef vervolgens Âbegeleiding, ondersteuning of advies of verwijs door naar andere hulpverleners Respecteer ieders cultuur, geloof en gewoontes en zorg voor kennis over de specifieke problemen ten Âaanzien van de stoma die voort kunnen komen vanuit een andere religie of cultuur ## Geef in geval van een spoedoperatie op aangepaste wijze voorlichting, educatie en training, wanneer de Âstomapatiënt hiertoe in staat is Houd er rekening mee dat hiervoor meer tijd nodig is dan bij een geplande ## Geef informatie mondeling en schriftelijk en vul deze eventueel aan met multimedia Stem het gebruik van de verschillende voorlichtingsmaterialen af op de behoeften en mogelijkheden van de stomapatiënt ## De stomaverpleegkundige van het ziekenhuis geeft in de preoperatieve fase voorlichting over de stoma ## Geef de patiënt tijdens het preoperatief gesprek voorlichting over de aspecten ten aanzien van het krijgen van een stoma en de gevolgen daarvan in het dagelijks leven, afhankelijk van de informatiebehoefte van de ## Betrek de partner en/ of naasten van de stomapatiënt bij de preoperatieve voorlichting en het aanleren van ## Zorg dat preoperatieve plaatsbepaling van de stoma een standaardprocedure is, die in overleg met de patiënt wordt uitgevoerd Dit dient te gebeuren bij iedere patiënt die een operatie moet ondergaan, waarbij zeker een stoma zal worden aangelegd of de kans bestaat dat een stoma zal worden aangelegd patiëntgerelateerde overwegingen en voorkeur van patiënt en medisch specialist ## Markeer bij een obese buikvorm, in overleg met de patiënt, de stomaplaats in de bovenste buikhelft ## Stimuleer de patiënt om in de preoperatieve fase verschillende stomamaterialen te bekijken, aan te brengen, ## Start direct na de operatie tot de eerste ## uur met het uitvoeren van specifieke observaties met betrekking tot de stoma Deze observaties dienen minimaal iedere acht uur plaats te vinden ## Zorg dat na de operatie transparant stomamateriaal is aangebracht om de observaties met betrekking tot de ## Geef actief begeleiding of coördineer het aanleren van de zelfzorg Stem het tempo waarin de zelfzorg wordt ## Betrek, in overleg met de stomapatiënt, bij het aanleren van de stomaverzorging zoveel mogelijk zijn partner ## Check in de ontslagfase, in overleg met de stomapatiënt, systematisch alle aspecten die geregeld moeten ## Zorg dat de stomazorg in de postoperatieve fase onder regie staat van de stomaverpleegkundige ## Adviseer aan de stomapatiënt de algemene aanbevelingen omtrent gezonde voeding ## Zorg dat iedere ileostomapatiënt voor ontslag uit het ziekenhuis mondeling en schriftelijk passende educatie en informatie krijgt over medicatieopname, voeding en vochtintake en het gebruik van extra zout van zowel ## Zorg dat aan de urostomapatiënt een zodanige vochtintake geadviseerd wordt dat de urine lichtgeel of ## <PERSOON> de urostomapatiënt op de mogelijkheid dat het zinvol kan zijn cranberrysap of capsules te gebruiken bij klachten van (symptomatische) urineweginfecties en bij huid- en lekkageproblemen ## Gebruik eenduidige, gevalideerde omschrijvingen van de complicaties Werk vanuit deze gevalideerde.
| 614 | nvmdl |
## Markeer bij een obese buikvorm, in overleg met de patiënt, de stomaplaats in de bovenste buikhelft ## Stimuleer de patiënt om in de preoperatieve fase verschillende stomamaterialen te bekijken, aan te brengen, ## Start direct na de operatie tot de eerste ## uur met het uitvoeren van specifieke observaties met betrekking tot de stoma Deze observaties dienen minimaal iedere acht uur plaats te vinden ## Zorg dat na de operatie transparant stomamateriaal is aangebracht om de observaties met betrekking tot de ## Geef actief begeleiding of coördineer het aanleren van de zelfzorg Stem het tempo waarin de zelfzorg wordt ## Betrek, in overleg met de stomapatiënt, bij het aanleren van de stomaverzorging zoveel mogelijk zijn partner ## Check in de ontslagfase, in overleg met de stomapatiënt, systematisch alle aspecten die geregeld moeten ## Zorg dat de stomazorg in de postoperatieve fase onder regie staat van de stomaverpleegkundige ## Adviseer aan de stomapatiënt de algemene aanbevelingen omtrent gezonde voeding ## Zorg dat iedere ileostomapatiënt voor ontslag uit het ziekenhuis mondeling en schriftelijk passende educatie en informatie krijgt over medicatieopname, voeding en vochtintake en het gebruik van extra zout van zowel ## Zorg dat aan de urostomapatiënt een zodanige vochtintake geadviseerd wordt dat de urine lichtgeel of ## <PERSOON> de urostomapatiënt op de mogelijkheid dat het zinvol kan zijn cranberrysap of capsules te gebruiken bij klachten van (symptomatische) urineweginfecties en bij huid- en lekkageproblemen ## Gebruik eenduidige, gevalideerde omschrijvingen van de complicaties Werk vanuit deze gevalideerde fase over de preventieve maatregelen met betrekking tot het voorkómen van parastomale hernia ## Gebruik het SACS meetinstrument voor het beschrijven en diagnosticeren van een peristomaal ## Zorg dat de stomapatiënt kennis heeft van de risicofactoren en de verschijnselen van potentiële ## Bepaal op basis van de patiëntkenmerken, stoma- en huidkenmerken en de persoonlijke voorkeur van de stomapatiënt, welke kenmerken het stomamateriaal dient te hebben Dit moet leiden tot materiaalkeuze wat ## Controleer regelmatig of de opening van de huidplaat nog past bij de afmeting van de stoma en pas het stomamateriaal zo nodig aan Geef, in overleg met de stomapatiënt, educatie en instructie over de juiste ## Informeer de stomapatiënt over de wijze van het weggooien van gebruikt stomamateriaal ## Informeer de stomapatiënt bij complicaties of problemen of een stomahulpmiddel hiervoor geïndiceerd is en maak, indien een hulpmiddel nodig is, in overleg met de stomapatiënt een keuze uit de beschikbare Âhulpmiddelen en evalueer het gebruik samen met de stomadrager ## Zorg dat, in overleg met de stomadrager, follow-up controles door de stomaverpleegkundige plaatsvinden ## Combineer de follow-up controle bij de stomaverpleegkundige met de controle van de arts ## Adviseer de stomadrager, de stomaverpleegkundige voor follow-up te bezoeken, twee weken na ontslag en vervolgens in de eerste drie maanden na aanleg van de stoma iedere zes weken, en daarna na een half jaar ## Adviseer stomadragers vanaf het tweede jaar één keer per jaar de stomaverpleegkundige te bezoeken voor algemene controle van de stoma.
| 625 | nvmdl |
de preventieve maatregelen met betrekking tot het voorkómen van parastomale hernia ## Gebruik het SACS meetinstrument voor het beschrijven en diagnosticeren van een peristomaal ## Zorg dat de stomapatiënt kennis heeft van de risicofactoren en de verschijnselen van potentiële ## Bepaal op basis van de patiëntkenmerken, stoma- en huidkenmerken en de persoonlijke voorkeur van de stomapatiënt, welke kenmerken het stomamateriaal dient te hebben Dit moet leiden tot materiaalkeuze wat ## Controleer regelmatig of de opening van de huidplaat nog past bij de afmeting van de stoma en pas het stomamateriaal zo nodig aan Geef, in overleg met de stomapatiënt, educatie en instructie over de juiste ## Informeer de stomapatiënt over de wijze van het weggooien van gebruikt stomamateriaal ## Informeer de stomapatiënt bij complicaties of problemen of een stomahulpmiddel hiervoor geïndiceerd is en maak, indien een hulpmiddel nodig is, in overleg met de stomapatiënt een keuze uit de beschikbare Âhulpmiddelen en evalueer het gebruik samen met de stomadrager ## Zorg dat, in overleg met de stomadrager, follow-up controles door de stomaverpleegkundige plaatsvinden ## Combineer de follow-up controle bij de stomaverpleegkundige met de controle van de arts ## Adviseer de stomadrager, de stomaverpleegkundige voor follow-up te bezoeken, twee weken na ontslag en vervolgens in de eerste drie maanden na aanleg van de stoma iedere zes weken, en daarna na een half jaar ## Adviseer stomadragers vanaf het tweede jaar één keer per jaar de stomaverpleegkundige te bezoeken voor algemene controle van de stoma ## Overleg met de stomadrager of in de thuissituatie ondersteuning en begeleiding nodig is bij het inpassen van de stoma in het dagelijks leven Het gaat hierbij zowel om praktische aspecten als psychosociale begeleiding ## Zorg, in overleg met de stomadrager, voor een volledige overdracht, met als doel het waarborgen van ## Geef voorlichting aan de stomadrager over het nut van follow-up controles in verband met het voorkómen ##a Wees als stomaverpleegkundige bewust van het verhoogd risico op dehydratie en lekkages bij stomadragers met een dubbelloops ileostoma bij behandeling met chemotherapie ## Zorg als stomaverpleegkundige uitgebreide kennis te hebben van alle verkrijgbare stomamaterialen en ## Informeer de stomadrager bij complicaties of problemen, welke andere stomamaterialen er zijn en maak, in overleg met de stomadrager en op basis van expertise van de stomaverpleegkundige, een keuze uit de ## Informeer, na overleg met de arts, de stomadrager over de mogelijkheid van irrigeren Zorg dat de instructie gedaan wordt door de stomaverpleegkundige De hoeveelheid water, frequentie van spoelen en duur van ## Adviseer bij irrigeren een conus te gebruiken en geen katheter ## Adviseer de stomadrager gedurende de zwangerschap onder controle te blijven van een stomaverpleeg kundige, omdat aanpassingen van het stomamateriaal en extra begeleiding nodig kunnen zijn ## Neem indien nodig contact op met de verloskundige of gynaecoloog ## Geef bij obese stomadragers extra voorlichting en voer extra controles uit in verband met de verhoogde ## Betrek de naasten/ familie van obese patiënten omdat er een kans is dat de obese patiënt meer hulp nodig.
| 617 | nvmdl |
in de thuissituatie ondersteuning en begeleiding nodig is bij het inpassen van de stoma in het dagelijks leven Het gaat hierbij zowel om praktische aspecten als psychosociale begeleiding ## Zorg, in overleg met de stomadrager, voor een volledige overdracht, met als doel het waarborgen van ## Geef voorlichting aan de stomadrager over het nut van follow-up controles in verband met het voorkómen ##a Wees als stomaverpleegkundige bewust van het verhoogd risico op dehydratie en lekkages bij stomadragers met een dubbelloops ileostoma bij behandeling met chemotherapie ## Zorg als stomaverpleegkundige uitgebreide kennis te hebben van alle verkrijgbare stomamaterialen en ## Informeer de stomadrager bij complicaties of problemen, welke andere stomamaterialen er zijn en maak, in overleg met de stomadrager en op basis van expertise van de stomaverpleegkundige, een keuze uit de ## Informeer, na overleg met de arts, de stomadrager over de mogelijkheid van irrigeren Zorg dat de instructie gedaan wordt door de stomaverpleegkundige De hoeveelheid water, frequentie van spoelen en duur van ## Adviseer bij irrigeren een conus te gebruiken en geen katheter ## Adviseer de stomadrager gedurende de zwangerschap onder controle te blijven van een stomaverpleeg kundige, omdat aanpassingen van het stomamateriaal en extra begeleiding nodig kunnen zijn ## Neem indien nodig contact op met de verloskundige of gynaecoloog ## Geef bij obese stomadragers extra voorlichting en voer extra controles uit in verband met de verhoogde ## Betrek de naasten/ familie van obese patiënten omdat er een kans is dat de obese patiënt meer hulp nodig ## <PERSOON> het functieniveau van de ingezette zorgverlener aan, aan de complexiteit van de zorg; ongecompliceerde stomazorg kan uitgevoerd worden vanaf functieniveau drie IG Indien er afwijkende situaties of complicaties zijn moet een verpleegkundige van niveau vier of vijf ingezet worden ## Zorg dat bij complicaties altijd een stomaverpleegkundige wordt geconsulteerd of wordt doorverwezen naar ## Zorg voor voldoende opgeleide verpleegkundigen voor het bereiken van goede zorgresultaten en de ## Zorg dat de stomaverpleegkundige als casemanager de regie houdt met betrekking tot de stomazorg om ## Zorg dat in iedere instelling (intramuraal en extramuraal) waar stomazorg verleend wordt een stoma verpleegkundige beschikbaar of bereikbaar is Deze instellingen dienen de stomaverpleegkundigen te ## Zorg dat de stomadrager toegang heeft tot een stomaverpleegkundige ## Bevorder de continuïteit van stomazorg in de thuissituatie door inzet van een stomaverpleegkundige in de ## Zorg als stomaverpleegkundige voor voldoende opleiding en praktijkervaring en op de hoogte te blijven van ## Zorg als stomaverpleegkundige geregistreerd te zijn in het kwaliteitsregister van V&VN en in het deelgebied âdeskundigheidsgebied Stoma Zorgâ en hiervoor de vereiste punten te behalen De ontwikkeling van de richtlijn wordt uitgevoerd in opdracht van het bestuur van V&VN afdeling stoma kundigen) is opgericht in ### Vele verpleegkundigen hebben sindsdien gestreefd naar verhoging van de kwaliteit van de stomazorg door middel van beschrijving van werkzaamheden in werkinstructies en protocollen De voornaamste doelstelling van de V&VN Stomaverpleegkundigen is âhet ontwikkelen en bevorderen van de stomaverpleegkunde in de ruimste zinâ ((WEBLINK); gedownload in ###) De V&VN.
| 619 | nvmdl |
## <PERSOON> het functieniveau van de ingezette zorgverlener aan, aan de complexiteit van de zorg; ongecompliceerde stomazorg kan uitgevoerd worden vanaf functieniveau drie IG Indien er afwijkende situaties of complicaties zijn moet een verpleegkundige van niveau vier of vijf ingezet worden ## Zorg dat bij complicaties altijd een stomaverpleegkundige wordt geconsulteerd of wordt doorverwezen naar ## Zorg voor voldoende opgeleide verpleegkundigen voor het bereiken van goede zorgresultaten en de ## Zorg dat de stomaverpleegkundige als casemanager de regie houdt met betrekking tot de stomazorg om ## Zorg dat in iedere instelling (intramuraal en extramuraal) waar stomazorg verleend wordt een stoma verpleegkundige beschikbaar of bereikbaar is Deze instellingen dienen de stomaverpleegkundigen te ## Zorg dat de stomadrager toegang heeft tot een stomaverpleegkundige ## Bevorder de continuïteit van stomazorg in de thuissituatie door inzet van een stomaverpleegkundige in de ## Zorg als stomaverpleegkundige voor voldoende opleiding en praktijkervaring en op de hoogte te blijven van ## Zorg als stomaverpleegkundige geregistreerd te zijn in het kwaliteitsregister van V&VN en in het deelgebied âdeskundigheidsgebied Stoma Zorgâ en hiervoor de vereiste punten te behalen De ontwikkeling van de richtlijn wordt uitgevoerd in opdracht van het bestuur van V&VN afdeling stoma kundigen) is opgericht in ### Vele verpleegkundigen hebben sindsdien gestreefd naar verhoging van de kwaliteit van de stomazorg door middel van beschrijving van werkzaamheden in werkinstructies en protocollen De voornaamste doelstelling van de V&VN Stomaverpleegkundigen is âhet ontwikkelen en bevorderen van de stomaverpleegkunde in de ruimste zinâ ((WEBLINK); gedownload in ###) De V&VN wetenschappelijk onderzoek, het ontwikkelen van een uniform begrippenkader en het verlenen van medewerking aan diverse opleidingen die aansluiten bij alle werkniveaus waarop verpleegkundigen de stomazorg beoefenenâ Het doel van deze richtlijn is de kwaliteit van stomazorg in <LOCATIE> te verbeteren voor volwassen patiënten met een incontinent colostoma, ileostoma en/of urostoma Deze richtlijn is geschreven voor verpleegkundigen en verzorgenden, die de richtlijn kunnen gebruiken bij klinische besluitvorming, beleidsbepaling en het opzetten van lokale protocollen Daarnaast is de richtlijn bruikbaar voor patiënten, om inzicht te verkrijgen in het optimale zorgproces rondom stomata, en voor de Nu de eerste Nederlandse richtlijn Stomazorg is verschenen gaan we ervan uit dat dit document de zorgverleners zal ondersteunen de stomazorg in <LOCATIE> conform de geldende inzichten uit te voeren Deze richtlijn is opgebouwd aan de hand van het proces dat een patiënt doorloopt wanneer deze een stoma krijgt Door de werkgroep is gekozen om in deze richtlijn in te gaan op incontinente stomata (colostoma, ileostoma en urostoma) bij volwassenen (personen ouder dan <LEEFTIJD> jaar) De continente stomata worden niet behandeld evenmin kinderen met een stoma; deze onderdelen zijn zo specifiek dat ze buiten deze richtlijn vallen De werkgroep kinderÂstomazorg van V&VN stomaverpleegkundigen heeft inmiddels ook protocollen ontwikkeld Deze zijn gemaakt onder verantwoordelijkheid van deze werkgroep, en digitaal beschikbaar gesteld; zie bijlage XXIV overzicht digitale verwijzingen Daarnaast zal niet worden ingegaan op algemene pre- en postoperatieve zorg aspecten, zoals bijvoorbeeld laxeerbeleid, scheren, voeding enzovoort Alleen daar waar dit direct betrekking.
| 603 | nvmdl |
wetenschappelijk onderzoek, het ontwikkelen van een uniform begrippenkader en het verlenen van medewerking aan diverse opleidingen die aansluiten bij alle werkniveaus waarop verpleegkundigen de stomazorg beoefenenâ Het doel van deze richtlijn is de kwaliteit van stomazorg in <LOCATIE> te verbeteren voor volwassen patiënten met een incontinent colostoma, ileostoma en/of urostoma Deze richtlijn is geschreven voor verpleegkundigen en verzorgenden, die de richtlijn kunnen gebruiken bij klinische besluitvorming, beleidsbepaling en het opzetten van lokale protocollen Daarnaast is de richtlijn bruikbaar voor patiënten, om inzicht te verkrijgen in het optimale zorgproces rondom stomata, en voor de Nu de eerste Nederlandse richtlijn Stomazorg is verschenen gaan we ervan uit dat dit document de zorgverleners zal ondersteunen de stomazorg in <LOCATIE> conform de geldende inzichten uit te voeren Deze richtlijn is opgebouwd aan de hand van het proces dat een patiënt doorloopt wanneer deze een stoma krijgt Door de werkgroep is gekozen om in deze richtlijn in te gaan op incontinente stomata (colostoma, ileostoma en urostoma) bij volwassenen (personen ouder dan <LEEFTIJD> jaar) De continente stomata worden niet behandeld evenmin kinderen met een stoma; deze onderdelen zijn zo specifiek dat ze buiten deze richtlijn vallen De werkgroep kinderÂstomazorg van V&VN stomaverpleegkundigen heeft inmiddels ook protocollen ontwikkeld Deze zijn gemaakt onder verantwoordelijkheid van deze werkgroep, en digitaal beschikbaar gesteld; zie bijlage XXIV overzicht digitale verwijzingen Daarnaast zal niet worden ingegaan op algemene pre- en postoperatieve zorg aspecten, zoals bijvoorbeeld laxeerbeleid, scheren, voeding enzovoort Alleen daar waar dit direct betrekking Wellicht ten overvloede willen we ook vermelden dat het gaat om de verpleegkundige zorg, medische aspecten vallen buiten het bestek van deze richtlijn Met de Nederlandse Stomavereniging (NSV) is besproken hoe de persoon met een stoma benoemd wordt; de voorkeur gaat uit naar gebruik van het woord âpatiëntâ in de preoperatieve en postoperatieve klinische fase, na ontslag uit het ziekenhuis wordt het woord âstomadragerâ gebruikt In verband met de leesbaarheid wordt in deze richtlijn de patiënt met hij aangeduid, de verpleegkundige met zij Op verschillende wijze is steeds de mening en wijze van benadering van patiënten beschreven, en is gezocht naar literatuur hierover Daarnaast wordt rekening gehouden met organisatorische en financiële aspecten In het eerste hoofdstuk wordt verantwoording afgelegd over de methodologie, in hoofdstuk twee worden prevalentie en definities benoemd en beschreven Het derde hoofdstuk betreft de voorlichting en educatie in alle fasen In hoofdstuk vier, vijf en zes wordt het totale patiëntenproces beschreven; achtereenvolgens de preoperatieve fase, de postoperatieve fase en ontslagfase en de nazorgfase In hoofdstuk zeven wordt de organisatie van de stomazorg in <LOCATIE> beschreven Hierin worden aanbevelingen gedaan hoe de stomazorg georganiseerd moet worden om de zorg conform de aanbevelingen in de richtlijn uit te kunnen voeren In het laatste hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de wijze van implementatie van deze richtlijn en evaluatie Bij de herziening ### is dezelfde opbouw van de structuur (het proces dat een patiënt doorloopt) aangehouden,.
| 567 | nvmdl |
overvloede willen we ook vermelden dat het gaat om de verpleegkundige zorg, medische aspecten vallen buiten het bestek van deze richtlijn Met de Nederlandse Stomavereniging (NSV) is besproken hoe de persoon met een stoma benoemd wordt; de voorkeur gaat uit naar gebruik van het woord âpatiëntâ in de preoperatieve en postoperatieve klinische fase, na ontslag uit het ziekenhuis wordt het woord âstomadragerâ gebruikt In verband met de leesbaarheid wordt in deze richtlijn de patiënt met hij aangeduid, de verpleegkundige met zij Op verschillende wijze is steeds de mening en wijze van benadering van patiënten beschreven, en is gezocht naar literatuur hierover Daarnaast wordt rekening gehouden met organisatorische en financiële aspecten In het eerste hoofdstuk wordt verantwoording afgelegd over de methodologie, in hoofdstuk twee worden prevalentie en definities benoemd en beschreven Het derde hoofdstuk betreft de voorlichting en educatie in alle fasen In hoofdstuk vier, vijf en zes wordt het totale patiëntenproces beschreven; achtereenvolgens de preoperatieve fase, de postoperatieve fase en ontslagfase en de nazorgfase In hoofdstuk zeven wordt de organisatie van de stomazorg in <LOCATIE> beschreven Hierin worden aanbevelingen gedaan hoe de stomazorg georganiseerd moet worden om de zorg conform de aanbevelingen in de richtlijn uit te kunnen voeren In het laatste hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de wijze van implementatie van deze richtlijn en evaluatie Bij de herziening ### is dezelfde opbouw van de structuur (het proces dat een patiënt doorloopt) aangehouden, Daarnaast zijn Bij de herziening ### is in de inleiding en hoofdstuk #, #, # en # de toegevoegde tekst cursief gedrukt In de hoofdstukken # tot en met # is dit niet gedaan Hier is aan de datum van publicatie te herleiden welke artikelen De opbouw van de teksten bij de aanbevelingen is veranderd Eerst worden de relevante bevindingen per artikel beschreven Vervolgens wordt de literatuur samengevat onder het kopje conclusie De overige overwegingen betreffen de praktijk Dit tezamen mondt uit in een aanbeveling In ### is de herziening van deze richtlijn verschenen Er is gekozen om de opzet van de richtlijn uit ### niet te veranderen, omdat de indeling van de richtlijn goed voldoet voor de huidige praktijk De reden voor herziening is, zoals beschreven in hoofdstuk acht, dat âde richtlijn iedere vijf jaar een update behoeft om te kunnen voldoen aan de meest recente wetenschappelijke ontwikkelingenâ Doel is om mogelijk nieuwe inzichten vanuit onderzoeken toe te voegen en aanvullen met uitgangsvragen waarop in de eerste versie In dit hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de begripsbepaling De meest voorkomende termen worden gedefinieerd, daarnaast wordt de prevalentie beschreven, evenals redenen waarom een stoma nodig is Dit hoofdstuk geeft antwoord op de vragen âdefinitie stomata Hoe definieer je een stoma? (blijvend, tijdelijk, Als definitie van een stoma gaat de werkgroep uit van âeen onnatuurlijke, chirurgisch aangelegde opening die een Deze richtlijn heeft betrekking op âincontinenteâ stomata (colostoma, ileostoma, urostoma) bij volwassenen In bijlage VI worden alle definities en begrippen rondom een stoma beschreven.
| 589 | nvmdl |
#, #, # en # de toegevoegde tekst cursief gedrukt In de hoofdstukken # tot en met # is dit niet gedaan Hier is aan de datum van publicatie te herleiden welke artikelen De opbouw van de teksten bij de aanbevelingen is veranderd Eerst worden de relevante bevindingen per artikel beschreven Vervolgens wordt de literatuur samengevat onder het kopje conclusie De overige overwegingen betreffen de praktijk Dit tezamen mondt uit in een aanbeveling In ### is de herziening van deze richtlijn verschenen Er is gekozen om de opzet van de richtlijn uit ### niet te veranderen, omdat de indeling van de richtlijn goed voldoet voor de huidige praktijk De reden voor herziening is, zoals beschreven in hoofdstuk acht, dat âde richtlijn iedere vijf jaar een update behoeft om te kunnen voldoen aan de meest recente wetenschappelijke ontwikkelingenâ Doel is om mogelijk nieuwe inzichten vanuit onderzoeken toe te voegen en aanvullen met uitgangsvragen waarop in de eerste versie In dit hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de begripsbepaling De meest voorkomende termen worden gedefinieerd, daarnaast wordt de prevalentie beschreven, evenals redenen waarom een stoma nodig is Dit hoofdstuk geeft antwoord op de vragen âdefinitie stomata Hoe definieer je een stoma? (blijvend, tijdelijk, Als definitie van een stoma gaat de werkgroep uit van âeen onnatuurlijke, chirurgisch aangelegde opening die een Deze richtlijn heeft betrekking op âincontinenteâ stomata (colostoma, ileostoma, urostoma) bij volwassenen In bijlage VI worden alle definities en begrippen rondom een stoma beschreven zo veel mogelijk begrippen omschreven die geassocieerd worden met een stoma Van de incidentie en prevalentie van mensen met een stoma zijn geen betrouwbare getallen bekend Ondanks dat er in diverse bronnen is gezocht (bijvoorbeeld <INSTELLING>, zorgverzekeraars, ziekenhuizen, DICA/DSCA) zijn geen absolute cijfers te verkrijgen De werkgroep verklaart dit door het feit dat een stoma niet is te definiëren als ziekte of aandoening De ziektebeelden of aandoeningen waarbij een stoma noodzakelijk is worden meestal als zodanig wel geregistreerd maar het al dan niet aanleggen van een stoma wordt niet apart vastgelegd Een voorbeeld hiervan is de registratie van de NVU (Nederlandse vereniging van Urologen); er is een cystectomie registratie maar geen registratie van urostomata Daarom moet nog steeds volstaan worden met schattingen van de aantallen De diverse partijen in <LOCATIE> (patiëntenvereniging, beroepsvereniging, fabrikanten, leveranciers) gaan momenteel uit van circa ## ### mensen met een stoma in <LOCATIE> Daarnaast wordt geschat dat er per jaar ### nieuwe stomadragers bijkomen; hierbij is geen informatie bekend Ook in de buitenlandse literatuur zijn geen betrouwbare cijfers gevonden met betrekking tot aantal mensen met een stoma, in de verschillende publicaties komen variabele gegevens naar voren Ook in deze artikelen en de drie buitenlandse richtlijnen wordt vermeld dat alle getallen schattingen zijn Er zijn veel verschillende redenen waarom een stoma noodzakelijk is Samengevat zijn de meest voorkomende redenen waarom een stoma wordt aangelegd oncologische aandoeningen (darmcarcinoom, blaascarcinoom), chronische darmontstekingen (Morbus Crohn en Colitis ulcerosa), incontinentie en neurologische aandoeningen.
| 590 | nvmdl |
veel mogelijk begrippen omschreven die geassocieerd worden met een stoma Van de incidentie en prevalentie van mensen met een stoma zijn geen betrouwbare getallen bekend Ondanks dat er in diverse bronnen is gezocht (bijvoorbeeld <INSTELLING>, zorgverzekeraars, ziekenhuizen, DICA/DSCA) zijn geen absolute cijfers te verkrijgen De werkgroep verklaart dit door het feit dat een stoma niet is te definiëren als ziekte of aandoening De ziektebeelden of aandoeningen waarbij een stoma noodzakelijk is worden meestal als zodanig wel geregistreerd maar het al dan niet aanleggen van een stoma wordt niet apart vastgelegd Een voorbeeld hiervan is de registratie van de NVU (Nederlandse vereniging van Urologen); er is een cystectomie registratie maar geen registratie van urostomata Daarom moet nog steeds volstaan worden met schattingen van de aantallen De diverse partijen in <LOCATIE> (patiëntenvereniging, beroepsvereniging, fabrikanten, leveranciers) gaan momenteel uit van circa ## ### mensen met een stoma in <LOCATIE> Daarnaast wordt geschat dat er per jaar ### nieuwe stomadragers bijkomen; hierbij is geen informatie bekend Ook in de buitenlandse literatuur zijn geen betrouwbare cijfers gevonden met betrekking tot aantal mensen met een stoma, in de verschillende publicaties komen variabele gegevens naar voren Ook in deze artikelen en de drie buitenlandse richtlijnen wordt vermeld dat alle getallen schattingen zijn Er zijn veel verschillende redenen waarom een stoma noodzakelijk is Samengevat zijn de meest voorkomende redenen waarom een stoma wordt aangelegd oncologische aandoeningen (darmcarcinoom, blaascarcinoom), chronische darmontstekingen (Morbus Crohn en Colitis ulcerosa), incontinentie en neurologische aandoeningen In dit hoofdstuk wordt vanuit de knelpuntenanalyse de volgende vraag behandeld Informatie en educatie Hoe ziet goede informatie/ educatie aan de patiënt eruit? Vanuit de knelpuntenanalyse zijn deze vragen per fase van het zorgpad gesteld, het beantwoorden van deze vragen wordt nu gezamenlijk in dit hoofdstuk gedaan Bij de beantwoording is gekeken naar aandachtspunten met betrekking tot de voorlichting en educatie, de inhoud Tijdens de verschillende fasen (preoperatief, postoperatief klinisch en nazorg) kan aan de patiënt informatie, De begrippen voorlichting, informatie (overbrengen), educatie en training lopen makkelijk in elkaar over Voorlichting is âhet geven van informatie door middel van communicatie, waardoor een geïnteresseerde kan komen tot een betere afweging en tot een keuze bij het beslissen en het vormen van meningen in een concrete Onder informatie wordt verstaan âgegevens die de kennis vergrotenâ ((WEBLINK) Educatie is âhet bewust en doelgericht scheppen van voorwaarden en organiseren van activiteiten en leerprocessen gedurende enige tijd, met het oog op het vermeerderen van kennis, het vergroten van inzichtâ Training is âhet aanleren, verbeteren of veranderen van sociale, cognitieve en psychomotorische vaardighedenâ De stomaverpleegkundige is zich bewust dat iedereen een eigen manier heeft waarop hij informatie het best opneemt of begrijpt <PERSOON> (###) geeft aan dat voorlichting geven aan een stomapatiënt is gebaseerd op principes van volwasseneneducatie Hierbij wordt de bereidheid, het vermogen en behoefte van de patiënt om te De stomaverpleegkundige past zich aan de individuele patiënt aan, bijvoorbeeld bij de oudere patiënt, patiënten.
| 595 | nvmdl |
hoofdstuk wordt vanuit de knelpuntenanalyse de volgende vraag behandeld Informatie en educatie Hoe ziet goede informatie/ educatie aan de patiënt eruit? Vanuit de knelpuntenanalyse zijn deze vragen per fase van het zorgpad gesteld, het beantwoorden van deze vragen wordt nu gezamenlijk in dit hoofdstuk gedaan Bij de beantwoording is gekeken naar aandachtspunten met betrekking tot de voorlichting en educatie, de inhoud Tijdens de verschillende fasen (preoperatief, postoperatief klinisch en nazorg) kan aan de patiënt informatie, De begrippen voorlichting, informatie (overbrengen), educatie en training lopen makkelijk in elkaar over Voorlichting is âhet geven van informatie door middel van communicatie, waardoor een geïnteresseerde kan komen tot een betere afweging en tot een keuze bij het beslissen en het vormen van meningen in een concrete Onder informatie wordt verstaan âgegevens die de kennis vergrotenâ ((WEBLINK) Educatie is âhet bewust en doelgericht scheppen van voorwaarden en organiseren van activiteiten en leerprocessen gedurende enige tijd, met het oog op het vermeerderen van kennis, het vergroten van inzichtâ Training is âhet aanleren, verbeteren of veranderen van sociale, cognitieve en psychomotorische vaardighedenâ De stomaverpleegkundige is zich bewust dat iedereen een eigen manier heeft waarop hij informatie het best opneemt of begrijpt <PERSOON> (###) geeft aan dat voorlichting geven aan een stomapatiënt is gebaseerd op principes van volwasseneneducatie Hierbij wordt de bereidheid, het vermogen en behoefte van de patiënt om te De stomaverpleegkundige past zich aan de individuele patiënt aan, bijvoorbeeld bij de oudere patiënt, patiënten <PERSOON> benoemt, dat voorlichting zowel gepland als incidenteel plaatsvindt Geplande voorlichting is gebaseerd op vooraf vastgestelde doelen; telkens als een vraag van de patiënt beantwoord wordt, bijvoorbeeld bij de stomaverzorging, vindt incidentele voorlichting plaats Op deze wijze kan ook voorlichting plaatsvinden met betrekking tot leefstijl zonder dat hier erg de nadruk op komt te liggen Bij de voorlichting, educatie en training hebben de patiënt en de verpleegkundige verwachtingen naar elkaar toe De patiënt gaat ervan uit dat de verpleegkundige kennis heeft, competent is en bereid om informatie over te dragen De verpleegkundige verwacht van de patiënt dat hij bereid is om te leren en open staat voor de <PERSOON> (###) zeggen dat het overbrengen van informatie planmatig en procesmatig moet plaats vinden Dit draagt ertoe bij dat de benodigde informatie binnen de beschikbare tijd kan worden gegeven Verder moet de stomaverpleegkundige zich bewust zijn dat patiënten verschillend kunnen reageren en dat dit gedurende het proces kan veranderen Voor een goede samenwerking tussen patiënt en verpleegkundige is het van belang dat beiden op één lijn zitten en de verpleegkundige zich aanpast aan het begripsniveau van de patiënt Readding (###) geeft aan dat de verpleegkundige vanaf het eerste contact met de patiënt gericht moet zijn op In het artikel van Oâ<PERSOON> (###) wordt (gebaseerd op review van literatuur) beschreven hoe op juiste wijze de educatie aan de stomadrager gegeven kan worden, mede gericht op het aanleren van zelfzorg Er wordt onderzocht welke mogelijkheden de stomaverpleegkundige het beste kan benutten bij het aanleren van de.
| 604 | nvmdl |
Geplande voorlichting is gebaseerd op vooraf vastgestelde doelen; telkens als een vraag van de patiënt beantwoord wordt, bijvoorbeeld bij de stomaverzorging, vindt incidentele voorlichting plaats Op deze wijze kan ook voorlichting plaatsvinden met betrekking tot leefstijl zonder dat hier erg de nadruk op komt te liggen Bij de voorlichting, educatie en training hebben de patiënt en de verpleegkundige verwachtingen naar elkaar toe De patiënt gaat ervan uit dat de verpleegkundige kennis heeft, competent is en bereid om informatie over te dragen De verpleegkundige verwacht van de patiënt dat hij bereid is om te leren en open staat voor de <PERSOON> (###) zeggen dat het overbrengen van informatie planmatig en procesmatig moet plaats vinden Dit draagt ertoe bij dat de benodigde informatie binnen de beschikbare tijd kan worden gegeven Verder moet de stomaverpleegkundige zich bewust zijn dat patiënten verschillend kunnen reageren en dat dit gedurende het proces kan veranderen Voor een goede samenwerking tussen patiënt en verpleegkundige is het van belang dat beiden op één lijn zitten en de verpleegkundige zich aanpast aan het begripsniveau van de patiënt Readding (###) geeft aan dat de verpleegkundige vanaf het eerste contact met de patiënt gericht moet zijn op In het artikel van Oâ<PERSOON> (###) wordt (gebaseerd op review van literatuur) beschreven hoe op juiste wijze de educatie aan de stomadrager gegeven kan worden, mede gericht op het aanleren van zelfzorg Er wordt onderzocht welke mogelijkheden de stomaverpleegkundige het beste kan benutten bij het aanleren van de Belangrijk hierbij is goede organisatie, ondersteund met de juiste principes van lesgeven, gebruikmakend van leerplannen en bijvoorbeeld een checklist, zodat er geen vitale aspecten worden vergeten Er is samenspraak met de patiënt, de bereidheid en het leervermogen van de patiënt wordt betrokken Onderzoek toont aan dat stimuleren om direct te beginnen met aanleren van stomazorg vaardigheden, helpt bij het leren omgaan met de stoma Daarom moet dit in de preoperatieve fase starten en moet er mee worden doorgegaan in de postoperatieve fase Een goede overdracht bij ontslag, zodat de leersituatie na ontslag wordt voortgezet, bevordert een succesvolle revalidatie Oâ<PERSOON> pleit ervoor dat de stomapatiënt pas met ontslag kan als hij genoeg vaardigheden laat zien met betrekking tot het legen en verwisselen van een stomazakje Phatak et al (###b) hebben een systematische review gedaan; van de ### artikelen blijven uiteindelijk zeven artikelen van voldoende kwaliteit over om te gebruiken Het doel van de review is bewijs te vinden voor de effectiviteit van educatie Als uitkomstmaat is gekeken naar opnameduur, reductie van aantal complicaties en het aantal heropnames De conclusie van de auteurs is dat educatie als een belangrijke component beschouwd wordt bij stomazorg Educatieve interventies voor nieuwe stomapatiënten kunnen aanzienlijke voordelen voor de patiënt hebben, met name met betrekking tot de kwaliteit van het leven, maar in deze review werd hiervoor geen sterke evidence gevonden De uitkomsten in de verschillende artikelen waren divers, in reductie van de opnameduur en complicaties.
| 573 | nvmdl |
is goede organisatie, ondersteund met de juiste principes van lesgeven, gebruikmakend van leerplannen en bijvoorbeeld een checklist, zodat er geen vitale aspecten worden vergeten Er is samenspraak met de patiënt, de bereidheid en het leervermogen van de patiënt wordt betrokken Onderzoek toont aan dat stimuleren om direct te beginnen met aanleren van stomazorg vaardigheden, helpt bij het leren omgaan met de stoma Daarom moet dit in de preoperatieve fase starten en moet er mee worden doorgegaan in de postoperatieve fase Een goede overdracht bij ontslag, zodat de leersituatie na ontslag wordt voortgezet, bevordert een succesvolle revalidatie Oâ<PERSOON> pleit ervoor dat de stomapatiënt pas met ontslag kan als hij genoeg vaardigheden laat zien met betrekking tot het legen en verwisselen van een stomazakje Phatak et al (###b) hebben een systematische review gedaan; van de ### artikelen blijven uiteindelijk zeven artikelen van voldoende kwaliteit over om te gebruiken Het doel van de review is bewijs te vinden voor de effectiviteit van educatie Als uitkomstmaat is gekeken naar opnameduur, reductie van aantal complicaties en het aantal heropnames De conclusie van de auteurs is dat educatie als een belangrijke component beschouwd wordt bij stomazorg Educatieve interventies voor nieuwe stomapatiënten kunnen aanzienlijke voordelen voor de patiënt hebben, met name met betrekking tot de kwaliteit van het leven, maar in deze review werd hiervoor geen sterke evidence gevonden De uitkomsten in de verschillende artikelen waren divers, in reductie van de opnameduur en complicaties Recalla et al hebben in ### een systematische review gepubliceerd waarin ## artikelen zijn geïncludeerd Deze review is onderdeel van een update van de best practice guideline uit Canada (Registered Nurses Association of Ontario) Een van de bevindingen is dat stomaverpleegkundigen een sleutelrol hebben bij preoperatieve counseling en educatie van patiënten en naasten Pre en postoperatieve educatie kunnen zorgen voor aanpassing, verminderen van complicaties en verbetering van de algemene kwaliteit van leven Hoon et al (###) hebben een review gedaan bij patiënten met een colorectale tumor die een stoma hebben gekregen Er zijn uiteindelijk elf studies geïncludeerd De auteurs concluderen in deze review dat er aanwijzingen zijn dat goede psychosociale interventieprogrammaâs een verbetering kan betekenen voor opnameduur, angst en depressie en kwaliteit van leven De aanbevelingen zijn onder andere dat deze programmaâs thuisbezoeken, telefonisch contact en groepssessies bevatten Het programma moet zowel de pre- als postoperatieve periode Ang et al (###) hebben een onderzoek gedaan om stressfactoren vast te stellen die effect hebben op de In verband met deze stressfactoren is het van belang dat verpleegkundigen pre- en postoperatief educatie geven met betrekking tot de behandeling, het herstel en de zelfzorg Door het overbrengen van kennis kan de patiënt beter omgaan met de stressfactoren Ook na ontslag is op langere termijn steun nodig Dit kan door onderling Younis et al (###) hebben onderzocht wat de invloed is van educatie bij patiënten met een anterior resectie met aanleg van een ileostoma.
| 569 | nvmdl |
systematische review gepubliceerd waarin ## artikelen zijn geïncludeerd Deze review is onderdeel van een update van de best practice guideline uit Canada (Registered Nurses Association of Ontario) Een van de bevindingen is dat stomaverpleegkundigen een sleutelrol hebben bij preoperatieve counseling en educatie van patiënten en naasten Pre en postoperatieve educatie kunnen zorgen voor aanpassing, verminderen van complicaties en verbetering van de algemene kwaliteit van leven Hoon et al (###) hebben een review gedaan bij patiënten met een colorectale tumor die een stoma hebben gekregen Er zijn uiteindelijk elf studies geïncludeerd De auteurs concluderen in deze review dat er aanwijzingen zijn dat goede psychosociale interventieprogrammaâs een verbetering kan betekenen voor opnameduur, angst en depressie en kwaliteit van leven De aanbevelingen zijn onder andere dat deze programmaâs thuisbezoeken, telefonisch contact en groepssessies bevatten Het programma moet zowel de pre- als postoperatieve periode Ang et al (###) hebben een onderzoek gedaan om stressfactoren vast te stellen die effect hebben op de In verband met deze stressfactoren is het van belang dat verpleegkundigen pre- en postoperatief educatie geven met betrekking tot de behandeling, het herstel en de zelfzorg Door het overbrengen van kennis kan de patiënt beter omgaan met de stressfactoren Ook na ontslag is op langere termijn steun nodig Dit kan door onderling Younis et al (###) hebben onderzocht wat de invloed is van educatie bij patiënten met een anterior resectie met aanleg van een ileostoma Voor invoer van het programma was de gemiddelde opnameduur ## dagen, bij de patiënten binnen het programma was de opnameduur gemiddeld # dagen Daarbij is gekeken wat de invloed is van problemen bij zelfzorg op de opnameduur Er is geconcludeerd dat preoperatief goede educatie met betrekking tot stomaverzorging de Riemenschneider (###) heeft in een beschrijvende studie vastgesteld dat er een sterke samenhang is tussen zekerheid en aanpassingsvermogen met betrekking tot de stoma Stomaverpleegkundigen hebben een belangrijke rol om patiënten informatie te verstrekken als onderdeel van hun holistische en gespecialiseerde verzorging van deze complexe patiëntenpopulatie Vooral tijdens de eerste drie tot zes maanden na de operatie zijn er kansen voor open en algemene communicatie, de stomaverpleegkundige moedigt de patiënt aan om zijn of haar In een cross-sectioneel onderzoek hebben Werth et al (###) onderzocht wat een patiënt het belangrijkst vindt in de educatie Het aanleren van de zelfzorg, scoorde daarbij het hoogst Danielsen et al (###a) hebben zeven onderzoeken naar educatie gereviewed De conclusie is dat structurele patiënten educatie in preoperatieve, klinische en postoperatieve fase positief effect heeft op kwaliteit van leven en kosten van de zorg De educatie beïnvloedt onder andere de zelfzorg, self efficacy (geloof in eigen kunnen), opnameduur (korter) en algemene kennis van de aspecten rondom de stoma In aanvulling op de al gevonden literatuur is uit de nieuwe onderzoeken (van hogere kwaliteit) te concluderen dat educatie voor de stomapatiënt in alle fasen van het zorgpad als belangrijk wordt gezien <PERSOON> educatie, gestructureerd in een programma, heeft een positieve invloed op opnameduur, aanleren.
| 591 | nvmdl |
bij de patiënten binnen het programma was de opnameduur gemiddeld # dagen Daarbij is gekeken wat de invloed is van problemen bij zelfzorg op de opnameduur Er is geconcludeerd dat preoperatief goede educatie met betrekking tot stomaverzorging de Riemenschneider (###) heeft in een beschrijvende studie vastgesteld dat er een sterke samenhang is tussen zekerheid en aanpassingsvermogen met betrekking tot de stoma Stomaverpleegkundigen hebben een belangrijke rol om patiënten informatie te verstrekken als onderdeel van hun holistische en gespecialiseerde verzorging van deze complexe patiëntenpopulatie Vooral tijdens de eerste drie tot zes maanden na de operatie zijn er kansen voor open en algemene communicatie, de stomaverpleegkundige moedigt de patiënt aan om zijn of haar In een cross-sectioneel onderzoek hebben Werth et al (###) onderzocht wat een patiënt het belangrijkst vindt in de educatie Het aanleren van de zelfzorg, scoorde daarbij het hoogst Danielsen et al (###a) hebben zeven onderzoeken naar educatie gereviewed De conclusie is dat structurele patiënten educatie in preoperatieve, klinische en postoperatieve fase positief effect heeft op kwaliteit van leven en kosten van de zorg De educatie beïnvloedt onder andere de zelfzorg, self efficacy (geloof in eigen kunnen), opnameduur (korter) en algemene kennis van de aspecten rondom de stoma In aanvulling op de al gevonden literatuur is uit de nieuwe onderzoeken (van hogere kwaliteit) te concluderen dat educatie voor de stomapatiënt in alle fasen van het zorgpad als belangrijk wordt gezien <PERSOON> educatie, gestructureerd in een programma, heeft een positieve invloed op opnameduur, aanleren Om dit gestructureerd te doen kan gebruik worden In <LOCATIE> is de tendens dat de patiënt meer zijn eigen regie gaat voeren Ook (potentiële) stomadragers zijn zelf verantwoordelijk voor herstel en de eigen keuzes Hierin is educatie en goede informatie essentieel De stomaverpleegkundige heeft hierbij een belangrijke rol Zij kan het zelfmanagement stimuleren en ondersteunen Werk planmatig en procesmatig om binnen de korte beschikbare tijd tot het gewenste resultaat te komen, met betrekking tot het geven van alle belangrijke informatie omtrent de stomazorg en het aanleren van de stoma zorgvaardigheden Gebruik een checklist als hulpmiddel (bijvoorbeeld bijlage VIII) Stem voorlichting, educatie en training af op de wensen, behoeften en mogelijkheden van de patiënt Shared decision making, oftewel gezamenlijke besluitvorming, heeft als doel de patiënt te betrekken bij de zorg en het nemen van beslissingen rondom diagnostiek en behandeling Dit kan een goede samenwerking tussen Uit onderzoek blijkt dat het goed inrichten en ondersteunen van dit proces patiënten helpt Ze zijn beter geïnformeerd, zich meer bewust van de voor- en nadelen van bepaalde keuzes en voelen zich vaker tevreden en twijfelen minder over hun genomen beslissing ((WEBLINK), Ook Persson et al (###b) beschrijven dat patiënten voldoende informatie nodig hebben om tot een goede beslissing te komen Als er onvoldoende informatie gegeven wordt, kunnen mensen niet voldoende deelnemen aan het proces, wat leidt tot ontevredenheid De stomaverpleegkundige moet daarom continu blijven informeren.
| 571 | nvmdl |
dit gestructureerd te doen kan gebruik worden In <LOCATIE> is de tendens dat de patiënt meer zijn eigen regie gaat voeren Ook (potentiële) stomadragers zijn zelf verantwoordelijk voor herstel en de eigen keuzes Hierin is educatie en goede informatie essentieel De stomaverpleegkundige heeft hierbij een belangrijke rol Zij kan het zelfmanagement stimuleren en ondersteunen Werk planmatig en procesmatig om binnen de korte beschikbare tijd tot het gewenste resultaat te komen, met betrekking tot het geven van alle belangrijke informatie omtrent de stomazorg en het aanleren van de stoma zorgvaardigheden Gebruik een checklist als hulpmiddel (bijvoorbeeld bijlage VIII) Stem voorlichting, educatie en training af op de wensen, behoeften en mogelijkheden van de patiënt Shared decision making, oftewel gezamenlijke besluitvorming, heeft als doel de patiënt te betrekken bij de zorg en het nemen van beslissingen rondom diagnostiek en behandeling Dit kan een goede samenwerking tussen Uit onderzoek blijkt dat het goed inrichten en ondersteunen van dit proces patiënten helpt Ze zijn beter geïnformeerd, zich meer bewust van de voor- en nadelen van bepaalde keuzes en voelen zich vaker tevreden en twijfelen minder over hun genomen beslissing ((WEBLINK), Ook Persson et al (###b) beschrijven dat patiënten voldoende informatie nodig hebben om tot een goede beslissing te komen Als er onvoldoende informatie gegeven wordt, kunnen mensen niet voldoende deelnemen aan het proces, wat leidt tot ontevredenheid De stomaverpleegkundige moet daarom continu blijven informeren behandeling een indicatie is voor het aanpassingsvermogen De rol van de patiënt is veranderd van passief naar een meer actieve rol Gezondheidszorg, met in achtneming van de wensen en behoeftes van de patiënt zou volgens Persson, voor zover mogelijk, in nauwe samenwerking met de patiënt geleverd moeten worden Volgens haar benadrukken eerdere studies het belang van de betrokkenheid van de patiënt ten aanzien van alle aspecten van hun ziekte en de mogelijkheid om hun gevoelens te uiten Ook stelt zij dat mensen die preoperatief voorlichting krijgen meer tevreden zijn, als ze actief betrokken worden bij besluitvorming tijdens het <PERSOON> (###) gaat ervan uit dat voor de professionele verpleegkundige scholing onontbeerlijk is om hiermee te zorgen dat de patiënt voldoende kennis heeft om toestemming te kunnen geven voor de behandeling en dat hij op de hoogte is van de normale postoperatieve procedures (Potentiële) stomapatiënten hebben recht op goede informatie over behandelingsmogelijkheden Dan pas kan de (potentiële) stomadrager zelf gefundeerde beslissingen nemen en keuzes maken De stomaverpleegkundige heeft een belangrijke rol in de informatievoorziening en biedt ondersteuning in de participatie vanuit patiënten perspectief De stomaverpleegkundige geeft informatie vanuit haar eigen professie, dit is aanvullend op de informatie van de medisch behandelaar Hiervoor dient zij te beschikken over de medische en persoonlijke gegevens van de patiënt Informatie kan zo heel individueel op de patiënt worden toegespitst, waarbij voor en nadelen van een beslissing voor de patiënt duidelijk zijn Verstrek de patiënt alle benodigde informatie met als doel dat de patiënt zodanig op de hoogte is dat hij, indien.
| 573 | nvmdl |
van passief naar een meer actieve rol Gezondheidszorg, met in achtneming van de wensen en behoeftes van de patiënt zou volgens Persson, voor zover mogelijk, in nauwe samenwerking met de patiënt geleverd moeten worden Volgens haar benadrukken eerdere studies het belang van de betrokkenheid van de patiënt ten aanzien van alle aspecten van hun ziekte en de mogelijkheid om hun gevoelens te uiten Ook stelt zij dat mensen die preoperatief voorlichting krijgen meer tevreden zijn, als ze actief betrokken worden bij besluitvorming tijdens het <PERSOON> (###) gaat ervan uit dat voor de professionele verpleegkundige scholing onontbeerlijk is om hiermee te zorgen dat de patiënt voldoende kennis heeft om toestemming te kunnen geven voor de behandeling en dat hij op de hoogte is van de normale postoperatieve procedures (Potentiële) stomapatiënten hebben recht op goede informatie over behandelingsmogelijkheden Dan pas kan de (potentiële) stomadrager zelf gefundeerde beslissingen nemen en keuzes maken De stomaverpleegkundige heeft een belangrijke rol in de informatievoorziening en biedt ondersteuning in de participatie vanuit patiënten perspectief De stomaverpleegkundige geeft informatie vanuit haar eigen professie, dit is aanvullend op de informatie van de medisch behandelaar Hiervoor dient zij te beschikken over de medische en persoonlijke gegevens van de patiënt Informatie kan zo heel individueel op de patiënt worden toegespitst, waarbij voor en nadelen van een beslissing voor de patiënt duidelijk zijn Verstrek de patiënt alle benodigde informatie met als doel dat de patiënt zodanig op de hoogte is dat hij, indien Bij de voorlichting, educatie en training aan de (potentiële) stomapatiënt moet de stomaverpleegkundige rekening houden met de situatie waarin de patiënt verkeert Vaak is in deze fase een stoma niet het enige waar de patiënt mee te maken krijgt; het ziektebeeld zelf vraagt ook de nodige aandacht en verwerking De situatie is onzeker omdat bijvoorbeeld het verloop van de ziekte en welke behandeling er nodig is, nog niet duidelijk zijn Het is daarbij belangrijk om rekening te houden met de copingstijlen van de patiënt <PERSOON> (###) beschrijft, dat stomaverpleegkundigen positieve invloed kunnen hebben op de aanpassing die nodig is Dit is te bereiken door te zorgen voor accurate informatie, deskundige zorg, ondersteunende educatie, hulp met het stellen van reële doelen en te onderzoeken welke copingstrategie de patiënt gebruikt Simmons et al (###) hebben een beschrijvend onderzoek gedaan naar acceptatie van de stoma en aanpassingen in het dagelijks leven; het beschrijvend onderzoek van Tseng et al (###) had betrekking op stressfactoren bij poliklinische patiënten met een colostoma Beiden stellen dat goede stomazorg ook strategieën bevat waarmee de patiënten aangemoedigd worden de stoma te accepteren en hun sociale activiteiten op te nemen Stomaverpleegkundigen moeten patiënten aanmoedigen om hun normale levensstijl weer op te pakken De Gouveia Santos et al (###) hebben een beschrijvend onderzoek gedaan naar gebruik van copingstrategieën en kwaliteit van leven Hieruit is geconcludeerd dat er verschil is in gebruik van copingstrategieën tussen mensen met een tijdelijk stoma en een blijvend stoma.
| 582 | nvmdl |
en training aan de (potentiële) stomapatiënt moet de stomaverpleegkundige rekening houden met de situatie waarin de patiënt verkeert Vaak is in deze fase een stoma niet het enige waar de patiënt mee te maken krijgt; het ziektebeeld zelf vraagt ook de nodige aandacht en verwerking De situatie is onzeker omdat bijvoorbeeld het verloop van de ziekte en welke behandeling er nodig is, nog niet duidelijk zijn Het is daarbij belangrijk om rekening te houden met de copingstijlen van de patiënt <PERSOON> (###) beschrijft, dat stomaverpleegkundigen positieve invloed kunnen hebben op de aanpassing die nodig is Dit is te bereiken door te zorgen voor accurate informatie, deskundige zorg, ondersteunende educatie, hulp met het stellen van reële doelen en te onderzoeken welke copingstrategie de patiënt gebruikt Simmons et al (###) hebben een beschrijvend onderzoek gedaan naar acceptatie van de stoma en aanpassingen in het dagelijks leven; het beschrijvend onderzoek van Tseng et al (###) had betrekking op stressfactoren bij poliklinische patiënten met een colostoma Beiden stellen dat goede stomazorg ook strategieën bevat waarmee de patiënten aangemoedigd worden de stoma te accepteren en hun sociale activiteiten op te nemen Stomaverpleegkundigen moeten patiënten aanmoedigen om hun normale levensstijl weer op te pakken De Gouveia Santos et al (###) hebben een beschrijvend onderzoek gedaan naar gebruik van copingstrategieën en kwaliteit van leven Hieruit is geconcludeerd dat er verschil is in gebruik van copingstrategieën tussen mensen met een tijdelijk stoma en een blijvend stoma gebruikt, bij een blijvend stoma een strategie van actief problemen aanpakken In het onderzoek van Reynaud en Meeker (###) is een vragenlijst ingevuld door ouderen (van ## tot <LEEFTIJD> jaar) om onderzoek te doen naar de copingstijlen Onafhankelijke en optimistische stijlen worden het meest gebruikt als effectieve copingstijlen bij mensen met een stoma Dit indiceert dat in het algemeen een meer positieve en onafhankelijke manier van leven overheerst boven afhankelijkheid van anderen bij het omgaan met de stoma als âstressfactorâ Bij de rol van de stomaverpleegkundige hoort dat zij nagaat welke zorgen of angsten de potentiële stomapatiënt heeft Vervolgens kan de stomaverpleegkundige de patiënt helpen de copingstijl te identificeren en ondersteunen bij het toepassen van een effectieve copingstrategie Preoperatieve en postoperatieve educatie en begeleiding en langdurige ondersteuning door de stomaverpleegkundige helpt om meer effectief om te gaan met In de eerdergenoemde review van Recalla et al (###) is een van de conclusies dat er een relatie is tussen coping Uit de publicaties blijkt dat aandacht voor de coping strategieën van belang is De stomaverpleegkundige kan onderzoeken welke strategieën de stomadrager hanteert, ook in verhouding met de partner, en De stomaverpleegkundige die de (potentiële) patiënt begeleidt heeft een belangrijke rol bij de aanpassing en inpassing van de stoma in het dagelijks leven Daarom is het van belang dat de stomaverpleegkundige de verschillende coping stijlen herkent en op de hoogte is welke factoren coping beïnvloed (type stoma, afhankelijkheid-zelfstandigheid) De ondersteuning kan hierdoor worden aangepast aan de individuele.
| 585 | nvmdl |
actief problemen aanpakken In het onderzoek van Reynaud en Meeker (###) is een vragenlijst ingevuld door ouderen (van ## tot <LEEFTIJD> jaar) om onderzoek te doen naar de copingstijlen Onafhankelijke en optimistische stijlen worden het meest gebruikt als effectieve copingstijlen bij mensen met een stoma Dit indiceert dat in het algemeen een meer positieve en onafhankelijke manier van leven overheerst boven afhankelijkheid van anderen bij het omgaan met de stoma als âstressfactorâ Bij de rol van de stomaverpleegkundige hoort dat zij nagaat welke zorgen of angsten de potentiële stomapatiënt heeft Vervolgens kan de stomaverpleegkundige de patiënt helpen de copingstijl te identificeren en ondersteunen bij het toepassen van een effectieve copingstrategie Preoperatieve en postoperatieve educatie en begeleiding en langdurige ondersteuning door de stomaverpleegkundige helpt om meer effectief om te gaan met In de eerdergenoemde review van Recalla et al (###) is een van de conclusies dat er een relatie is tussen coping Uit de publicaties blijkt dat aandacht voor de coping strategieën van belang is De stomaverpleegkundige kan onderzoeken welke strategieën de stomadrager hanteert, ook in verhouding met de partner, en De stomaverpleegkundige die de (potentiële) patiënt begeleidt heeft een belangrijke rol bij de aanpassing en inpassing van de stoma in het dagelijks leven Daarom is het van belang dat de stomaverpleegkundige de verschillende coping stijlen herkent en op de hoogte is welke factoren coping beïnvloed (type stoma, afhankelijkheid-zelfstandigheid) De ondersteuning kan hierdoor worden aangepast aan de individuele <DATUM> Kwaliteit van leven, lichaamsbeeld, seksualiteit In verschillende onderzoeken wordt zowel naar invloed van de stoma op seksualiteit als op kwaliteit van leven gekeken Ook het veranderend lichaamsbeeld wordt in sommige van deze onderzoeken betrokken Cotrim en <PERSOON> (###) hebben onderzocht, wat de impact is van colorectale kanker op patiënten en hun familie Hierbij wordt aan patiënten en/of hun mantelzorger gevraagd een vragenlijst in te vullen over onder andere hun kwaliteit van leven De follow-up periode bij dit onderzoek was zes tot acht maanden na de operatie Eén van de resultaten uit dit onderzoek is, dat mensen met een stoma een slechtere algemene kwaliteit van leven <PERSOON> et al (###) hebben, gedurende ## maanden na de operatie onderzoek gedaan naar kwaliteit van leven bij mensen met en zonder stoma na colorectale kanker Hieruit bleek ook dat mensen met een stoma een slechtere kwaliteit van leven aangeven dan mensen zonder stoma Aanvullend resultaat uit dit onderzoek is, dat bij mensen die in een later stadium een stoma krijgen (door complicaties), een nog slechtere kwaliteit van leven ervaren In het rapport van de Nederlandse Stomavereniging âDe invloed van de stoma op het dagelijks levenâ (###b) staat dat ## procent van de mensen vindt, dat de kwaliteit van leven is afgenomen door de stoma Hierbij is een relatie te zien tussen de beoordeling van de kwaliteit van leven en de ervaren gezondheid Ook is er een verband tussen de reden voor de stoma en de ervaren kwaliteit van leven; meer mensen met blaaskanker en darmkanker.
| 592 | nvmdl |
onderzoeken wordt zowel naar invloed van de stoma op seksualiteit als op kwaliteit van leven gekeken Ook het veranderend lichaamsbeeld wordt in sommige van deze onderzoeken betrokken Cotrim en <PERSOON> (###) hebben onderzocht, wat de impact is van colorectale kanker op patiënten en hun familie Hierbij wordt aan patiënten en/of hun mantelzorger gevraagd een vragenlijst in te vullen over onder andere hun kwaliteit van leven De follow-up periode bij dit onderzoek was zes tot acht maanden na de operatie Eén van de resultaten uit dit onderzoek is, dat mensen met een stoma een slechtere algemene kwaliteit van leven <PERSOON> et al (###) hebben, gedurende ## maanden na de operatie onderzoek gedaan naar kwaliteit van leven bij mensen met en zonder stoma na colorectale kanker Hieruit bleek ook dat mensen met een stoma een slechtere kwaliteit van leven aangeven dan mensen zonder stoma Aanvullend resultaat uit dit onderzoek is, dat bij mensen die in een later stadium een stoma krijgen (door complicaties), een nog slechtere kwaliteit van leven ervaren In het rapport van de Nederlandse Stomavereniging âDe invloed van de stoma op het dagelijks levenâ (###b) staat dat ## procent van de mensen vindt, dat de kwaliteit van leven is afgenomen door de stoma Hierbij is een relatie te zien tussen de beoordeling van de kwaliteit van leven en de ervaren gezondheid Ook is er een verband tussen de reden voor de stoma en de ervaren kwaliteit van leven; meer mensen met blaaskanker en darmkanker <PERSOON> et al (###) hebben in een review veertien patiënt-gerelateerde studies onderzocht die bij langdurig colostomadragers, stoma gerelateerde problemen en hun impact op de waargenomen kwaliteit van leven (QoL) beschrijven Alle onderzochte studies tonen aan dat het leven met een colostoma de totale QoL negatief beïnvloedt De genoemde stomazorg gerelateerde problemen zijn seksuele problemen, gevoelens van depressie, flatulentie, constipatie, ontevredenheid ten aanzien van lichaamsverandering, veranderen van kleding en moeilijker reizen, vermoeidheid en zorgen over geluiden uit de stoma De meetinstrumenten QoL die speciaal voor stomadragers ontworpen zijn gaven de meest gedetailleerde informatie In de review van Recalla et al (###) worden factoren benoemd die invloed kunnen zijn op de aanpassing aan een stoma Dit zijn leeftijd, wel of geen partner, inkomen, gepensioneerd zijn, hoe lang geleden geopereerd en wel of geen stomaplaats bepaling De QoL-score kan in de loop der tijd wel weer verbeteren De auteurs benoemen als belangrijk verschil in verband met leeftijd dat bij ouderen ongeveer zes maanden na aanleg van de stoma de maximale score (QoL) wordt bereikt en bij jongeren kan het tot één jaar na aanleg duren Na acht jaar is er geen verschil bij personen met of zonder stoma Verder hebben stabiliteit in werk en relatie grote invloed op Marinez et al (###) hebben in een cohortstudie kwaliteit van leven onderzocht onder ### patiënten in Zweden met een rectumextirpatie in verband met rectumcarcinoom De conclusie is dat bijna ## procent van de.
| 590 | nvmdl |
al (###) hebben in een review veertien patiënt-gerelateerde studies onderzocht die bij langdurig colostomadragers, stoma gerelateerde problemen en hun impact op de waargenomen kwaliteit van leven (QoL) beschrijven Alle onderzochte studies tonen aan dat het leven met een colostoma de totale QoL negatief beïnvloedt De genoemde stomazorg gerelateerde problemen zijn seksuele problemen, gevoelens van depressie, flatulentie, constipatie, ontevredenheid ten aanzien van lichaamsverandering, veranderen van kleding en moeilijker reizen, vermoeidheid en zorgen over geluiden uit de stoma De meetinstrumenten QoL die speciaal voor stomadragers ontworpen zijn gaven de meest gedetailleerde informatie In de review van Recalla et al (###) worden factoren benoemd die invloed kunnen zijn op de aanpassing aan een stoma Dit zijn leeftijd, wel of geen partner, inkomen, gepensioneerd zijn, hoe lang geleden geopereerd en wel of geen stomaplaats bepaling De QoL-score kan in de loop der tijd wel weer verbeteren De auteurs benoemen als belangrijk verschil in verband met leeftijd dat bij ouderen ongeveer zes maanden na aanleg van de stoma de maximale score (QoL) wordt bereikt en bij jongeren kan het tot één jaar na aanleg duren Na acht jaar is er geen verschil bij personen met of zonder stoma Verder hebben stabiliteit in werk en relatie grote invloed op Marinez et al (###) hebben in een cohortstudie kwaliteit van leven onderzocht onder ### patiënten in Zweden met een rectumextirpatie in verband met rectumcarcinoom De conclusie is dat bijna ## procent van de Näsvall et al (###) hebben onderzoek gedaan naar gezondheid gerelateerde kwaliteit van leven (HRQOL) bij mensen met een blijvend stoma na een operatie vanwege rectumcarcinoom Er zijn via e-mail vier QoLvragenlijsten verstuurd; ### stomadragers en ### personen zonder stoma hebben gereageerd De auteurs melden dat er een lagere score was op de aspecten body image, geestelijke gezondheid, lichamelijk en emotioneel functioneren Ook vermoeidheid en verminderde eetlust werd vaker benoemd bij stomadragers De algemene conclusie van de auteurs is dat de kwaliteit van leven van stomadragers slechter is dan bij mensen zonder stoma Ook <PERSOON> et al (###) hebben een kwalitatief onderzoek uitgevoerd bij patiënten met een blijvend colostoma na rectumextirpatie in verband met rectumcarcinoom Hierbij zijn vragenlijsten door stomadragers die langer dan drie jaar geleden geopereerd zijn zelf ingevuld Er zijn ### ingevulde vragenlijsten geanalyseerd Hieruit worden drie hoofdthemaâs geïdentificeerd namelijk ervaring van lichamelijke beperking, mentaal lijden en acceptatie Bij acceptatie komen drie subthemaâs naar voren namelijk onveranderd dagelijks leven, positieve houding en dankbaarheid voor het leven Bij onveranderd dagelijks leven wordt een relatie benoemd met oudere leeftijd en familie Bij de andere twee themaâs gaat het om dankbaarheid dat de stoma mede zorgt door te kunnen leven In het artikel van Thyo et al (###) wordt de validatie van een meetinstrument beschreven om de impact van een colostoma op kwaliteit van leven vast te stellen Het is gevalideerd voor de groep stomadragers met een blijvend colostoma in verband met colorectaal carcinoom.
| 592 | nvmdl |
gezondheid gerelateerde kwaliteit van leven (HRQOL) bij mensen met een blijvend stoma na een operatie vanwege rectumcarcinoom Er zijn via e-mail vier QoLvragenlijsten verstuurd; ### stomadragers en ### personen zonder stoma hebben gereageerd De auteurs melden dat er een lagere score was op de aspecten body image, geestelijke gezondheid, lichamelijk en emotioneel functioneren Ook vermoeidheid en verminderde eetlust werd vaker benoemd bij stomadragers De algemene conclusie van de auteurs is dat de kwaliteit van leven van stomadragers slechter is dan bij mensen zonder stoma Ook <PERSOON> et al (###) hebben een kwalitatief onderzoek uitgevoerd bij patiënten met een blijvend colostoma na rectumextirpatie in verband met rectumcarcinoom Hierbij zijn vragenlijsten door stomadragers die langer dan drie jaar geleden geopereerd zijn zelf ingevuld Er zijn ### ingevulde vragenlijsten geanalyseerd Hieruit worden drie hoofdthemaâs geïdentificeerd namelijk ervaring van lichamelijke beperking, mentaal lijden en acceptatie Bij acceptatie komen drie subthemaâs naar voren namelijk onveranderd dagelijks leven, positieve houding en dankbaarheid voor het leven Bij onveranderd dagelijks leven wordt een relatie benoemd met oudere leeftijd en familie Bij de andere twee themaâs gaat het om dankbaarheid dat de stoma mede zorgt door te kunnen leven In het artikel van Thyo et al (###) wordt de validatie van een meetinstrument beschreven om de impact van een colostoma op kwaliteit van leven vast te stellen Het is gevalideerd voor de groep stomadragers met een blijvend colostoma in verband met colorectaal carcinoom de ontlasting, pijn bij de stoma, huidproblemen, zwelling bij de stoma (hernia) en stoma zelfzorg Zwelling, consistentie en zelfzorg stoma scoorden het hoogst ten aanzien van impact op kwaliteit van leven De aanname dat geur, lekkage en huidproblemen de hoogste impact zouden laten zien, bleek in dit onderzoek niet juist Het grote onderzoek van Braumann et al (###) naar kwaliteit van leven onder ### stomadragers laat zien dat meer professionele uitleg en steeds doorgaande zorg en informatie bepalend is voor de QoL Pittman et al (###) hebben in een systematische review onderzoek gedaan naar de impact van een darmstoma op de kwaliteit van leven (Health Related Quality of Life, HRQOL) Daarnaast is onderzoek gedaan naar meet instrumenten specifiek gericht op kwaliteit van leven met een darmstoma De conclusie is dat een darmstoma zeker een negatieve invloed heeft op kwaliteit van leven Dit wordt mede beïnvloed door de reden waarom de stoma is aangelegd, aanwezigheid en ernst van complicaties, comorbiditeit, seksuele functies, leeftijd en mogelijkheid om zelf producten te betalen Er zijn twee onderzoeken waarin aangetoond is dat een verpleeg kundige interventie kan bijdragen aan verbetering van de kwaliteit van leven In één onderzoek worden huisbezoeken gedaan (versus geen huisbezoeken), in een ander onderzoek wordt een spierontspannings programma aangeboden Beiden blijken een positieve invloed te hebben op de kwaliteit van leven In het onderzoek van <PERSOON> et al (###) wordt de QoL vergeleken bij ### stomadragers die een stoma hebben gekregen vanwege kanker in vergelijk met ### stomadragers vanwege een andere reden.
| 600 | nvmdl |
zwelling bij de stoma (hernia) en stoma zelfzorg Zwelling, consistentie en zelfzorg stoma scoorden het hoogst ten aanzien van impact op kwaliteit van leven De aanname dat geur, lekkage en huidproblemen de hoogste impact zouden laten zien, bleek in dit onderzoek niet juist Het grote onderzoek van Braumann et al (###) naar kwaliteit van leven onder ### stomadragers laat zien dat meer professionele uitleg en steeds doorgaande zorg en informatie bepalend is voor de QoL Pittman et al (###) hebben in een systematische review onderzoek gedaan naar de impact van een darmstoma op de kwaliteit van leven (Health Related Quality of Life, HRQOL) Daarnaast is onderzoek gedaan naar meet instrumenten specifiek gericht op kwaliteit van leven met een darmstoma De conclusie is dat een darmstoma zeker een negatieve invloed heeft op kwaliteit van leven Dit wordt mede beïnvloed door de reden waarom de stoma is aangelegd, aanwezigheid en ernst van complicaties, comorbiditeit, seksuele functies, leeftijd en mogelijkheid om zelf producten te betalen Er zijn twee onderzoeken waarin aangetoond is dat een verpleeg kundige interventie kan bijdragen aan verbetering van de kwaliteit van leven In één onderzoek worden huisbezoeken gedaan (versus geen huisbezoeken), in een ander onderzoek wordt een spierontspannings programma aangeboden Beiden blijken een positieve invloed te hebben op de kwaliteit van leven In het onderzoek van <PERSOON> et al (###) wordt de QoL vergeleken bij ### stomadragers die een stoma hebben gekregen vanwege kanker in vergelijk met ### stomadragers vanwege een andere reden worden beantwoord door Nederlandse stomadragers via het stomapanel van de Stomavereniging De belangrijkste conclusie is dat stomadragers die vanwege kanker een stoma hebben gekregen een hogere algemene en stoma gerelateerde QoL ervaren dan stomadragers die een stoma hebben gekregen vanwege een andere reden In beide groepen zijn de tien belangrijkste aspecten geïdentificeerd die invloed hebben Dit zijn in beide groepen dezelfde factoren maar de ranking van deze aspecten is verschillend De tien factoren zijn vermoeidheid of slapeloosheid, lekkages, pijn, blaas of darmklachten, lichamelijk functioneren of activiteiten, reizen of weg zijn van huis, andere dagelijkse werkzaamheden (inclusief werk), kleding en dieet Daarnaast meldden de stomadragers, die een stoma hebben vanwege kanker, vaak de impact op relatie, seksualiteit en intimitiet, de andere groep meldde vooral dat de beperkingen en symptomen als gevolg van de oorspronkelijke ziekte kwijt te zijn Zowel in de bestaande als nieuwe publicaties wordt herhaaldelijk geconcludeerd dat een stoma de kwaliteit van leven beïnvloed In de onderzoeken komen diverse factoren naar voren die de kwaliteit van leven positief of negatief beïnvloeden Ten tijde van het onderzoek van Pittman (###) waren er wel gevalideerde meetinstrumenten maar werden niet vaak gebruikt In latere onderzoeken worden Om meer inzicht te krijgen in hoe de patiënt/stomadrager zijn kwaliteit van leven ervaart, is het belangrijk dat de stomaverpleegkundige ingaat op de factoren die voor de individuele patiënt het meeste invloed hebben op de kwaliteit van leven De stomaverpleegkundige kan hierbij gebruik maken van een vragenlijst als hulpmiddel.
| 582 | nvmdl |
beantwoord door Nederlandse stomadragers via het stomapanel van de Stomavereniging De belangrijkste conclusie is dat stomadragers die vanwege kanker een stoma hebben gekregen een hogere algemene en stoma gerelateerde QoL ervaren dan stomadragers die een stoma hebben gekregen vanwege een andere reden In beide groepen zijn de tien belangrijkste aspecten geïdentificeerd die invloed hebben Dit zijn in beide groepen dezelfde factoren maar de ranking van deze aspecten is verschillend De tien factoren zijn vermoeidheid of slapeloosheid, lekkages, pijn, blaas of darmklachten, lichamelijk functioneren of activiteiten, reizen of weg zijn van huis, andere dagelijkse werkzaamheden (inclusief werk), kleding en dieet Daarnaast meldden de stomadragers, die een stoma hebben vanwege kanker, vaak de impact op relatie, seksualiteit en intimitiet, de andere groep meldde vooral dat de beperkingen en symptomen als gevolg van de oorspronkelijke ziekte kwijt te zijn Zowel in de bestaande als nieuwe publicaties wordt herhaaldelijk geconcludeerd dat een stoma de kwaliteit van leven beïnvloed In de onderzoeken komen diverse factoren naar voren die de kwaliteit van leven positief of negatief beïnvloeden Ten tijde van het onderzoek van Pittman (###) waren er wel gevalideerde meetinstrumenten maar werden niet vaak gebruikt In latere onderzoeken worden Om meer inzicht te krijgen in hoe de patiënt/stomadrager zijn kwaliteit van leven ervaart, is het belangrijk dat de stomaverpleegkundige ingaat op de factoren die voor de individuele patiënt het meeste invloed hebben op de kwaliteit van leven De stomaverpleegkundige kan hierbij gebruik maken van een vragenlijst als hulpmiddel en op poster gepresenteerd (<PERSOON> of a Dutch version of StomaQoL) Het is een stoma-specifiek meetinstrument om de aspecten die van belang zijn voor kwaliteit van leven bij stomadragers te meten Het bestaat uit twintig vragen die op een vierpuntsschaal beantwoord worden In bijlage IX is de of âKwaliteit van Leven met een stomaâ lijst opgenomen Wees bewust van de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma heeft voor de kwaliteit van leven Thorpe et al (###) hebben een review van kwalitatieve onderzoeken gedaan naar de impact van veranderd lichaamsbeeld die de stoma heeft op de patiënt In deze onderzoeken zijn drie brede themaâs vastgesteld het verlies van lichamelijke heelheid (zie ook definities in bijlage VI), het bewustzijn van een beschadigd lichaam en verstoord vertrouwen in het veranderde lichaam Conclusie van deze review is dat verpleegkundigen zich bewust moeten zijn van de impact van een veranderd lichaamsbeeld door de stoma en de gevolgen voor het zelfbeeld Black (###) geeft aan dat stomaverpleegkundigen zich bewust moeten zijn van het proces dat een patiënt met een veranderd lichaamsbeeld doormaakt De fasen die de patiënt tijdens dit proces doorloopt gaan van In het eerder beschreven onderzoek van <PERSOON> et al (###) zijn drie hoofdthemaâs geïdentificeerd namelijk ervaring van lichamelijke beperking, mentaal lijden en acceptatie Bij mentaal lijden beschrijven stomadragers dat ze zich schamen voor hun veranderd lichaam en zich lelijk voelen Sommigen beschrijven depressieve.
| 564 | nvmdl |
gepresenteerd (<PERSOON> of a Dutch version of StomaQoL) Het is een stoma-specifiek meetinstrument om de aspecten die van belang zijn voor kwaliteit van leven bij stomadragers te meten Het bestaat uit twintig vragen die op een vierpuntsschaal beantwoord worden In bijlage IX is de of âKwaliteit van Leven met een stomaâ lijst opgenomen Wees bewust van de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma heeft voor de kwaliteit van leven Thorpe et al (###) hebben een review van kwalitatieve onderzoeken gedaan naar de impact van veranderd lichaamsbeeld die de stoma heeft op de patiënt In deze onderzoeken zijn drie brede themaâs vastgesteld het verlies van lichamelijke heelheid (zie ook definities in bijlage VI), het bewustzijn van een beschadigd lichaam en verstoord vertrouwen in het veranderde lichaam Conclusie van deze review is dat verpleegkundigen zich bewust moeten zijn van de impact van een veranderd lichaamsbeeld door de stoma en de gevolgen voor het zelfbeeld Black (###) geeft aan dat stomaverpleegkundigen zich bewust moeten zijn van het proces dat een patiënt met een veranderd lichaamsbeeld doormaakt De fasen die de patiënt tijdens dit proces doorloopt gaan van In het eerder beschreven onderzoek van <PERSOON> et al (###) zijn drie hoofdthemaâs geïdentificeerd namelijk ervaring van lichamelijke beperking, mentaal lijden en acceptatie Bij mentaal lijden beschrijven stomadragers dat ze zich schamen voor hun veranderd lichaam en zich lelijk voelen Sommigen beschrijven depressieve van acceptatie die een veranderd lichaamsbeeld met zich meebrengt Door deze fasen te herkennen kan er wat betreft de begeleiding van de stomapatiënt rekening worden gehouden met de fase waarin de patiënt Doordat de stomaverpleegkundige het veranderd lichaamsbeeld benoemt wordt de stomadrager uitgenodigd om dit bespreekbaar te maken; ook om op een later moment hierop terug te komen De stomaverpleegkundige bespreekt bij voorlichting, educatie en training het veranderend lichaamsbeeld <PERSOON> (###) beschrijven, dat verschillende onderzoeken laten zien, dat patiënten afname van hun seksuele aantrekkelijkheid ervaren sinds ze een stoma hebben gekregen In een onderzoek van Kilic et al (###) onder mensen met een blijvend stoma, in Turkije, kwam naar voren, dat vrouwen met een stoma meer problemen ervaren in verband met seksualiteit dan vrouwen zonder stoma Dit Black (###) geeft aan, dat door de operatie en of bestraling in het bekkenbodemgebied (bij blaas- en colorectale chirurgie) de vaat en zenuwvoorziening en het weefsel zodanig beschadigd wordt, dat er Ook <PERSOON> (###) geven aan, dat blijkt dat mensen met een stoma seksuele problemen ervaren en dat deze besproken dienen te worden met de stomapatiënten en hun naaste In een focusgroep onderzoek van <PERSOON> et al (###) naar de zorgbehoeften rondom seksualiteit na dikke darmkanker, zijn factoren geïdentificeerd die de zorgverlening beïnvloeden vanuit het perspectief van patiënt, partner en zorgverlener Uitkomst van dit kwalitatief onderzoek is dat het van belang is dat seksualiteit een integraal onderdeel wordt van de zorg voor patiënten met dikke darmkanker en hun partners.
| 590 | nvmdl |
veranderd lichaamsbeeld met zich meebrengt Door deze fasen te herkennen kan er wat betreft de begeleiding van de stomapatiënt rekening worden gehouden met de fase waarin de patiënt Doordat de stomaverpleegkundige het veranderd lichaamsbeeld benoemt wordt de stomadrager uitgenodigd om dit bespreekbaar te maken; ook om op een later moment hierop terug te komen De stomaverpleegkundige bespreekt bij voorlichting, educatie en training het veranderend lichaamsbeeld <PERSOON> (###) beschrijven, dat verschillende onderzoeken laten zien, dat patiënten afname van hun seksuele aantrekkelijkheid ervaren sinds ze een stoma hebben gekregen In een onderzoek van Kilic et al (###) onder mensen met een blijvend stoma, in Turkije, kwam naar voren, dat vrouwen met een stoma meer problemen ervaren in verband met seksualiteit dan vrouwen zonder stoma Dit Black (###) geeft aan, dat door de operatie en of bestraling in het bekkenbodemgebied (bij blaas- en colorectale chirurgie) de vaat en zenuwvoorziening en het weefsel zodanig beschadigd wordt, dat er Ook <PERSOON> (###) geven aan, dat blijkt dat mensen met een stoma seksuele problemen ervaren en dat deze besproken dienen te worden met de stomapatiënten en hun naaste In een focusgroep onderzoek van <PERSOON> et al (###) naar de zorgbehoeften rondom seksualiteit na dikke darmkanker, zijn factoren geïdentificeerd die de zorgverlening beïnvloeden vanuit het perspectief van patiënt, partner en zorgverlener Uitkomst van dit kwalitatief onderzoek is dat het van belang is dat seksualiteit een integraal onderdeel wordt van de zorg voor patiënten met dikke darmkanker en hun partners van knelpunten zijn er aanknopingspunten om deze oncologische zorgverlening te verbeteren Voor koppels met seksuele problemen is het belangrijk dat de problematiek wordt erkend, herkend en dat er gepaste zorg wordt geleverd Van zorgverleners wordt verwacht seksualiteit bespreekbaar te maken en uitleg te geven over de mogelijke gevolgen van de diverse behandelingen (operatie en stoma) op het seksueel functioneren Een gespecialiseerd verpleegkundige wordt over het algemeen als laagdrempelig ervaren, deze zorgverleners kunnen als eerste aanspreekpunt de zorgverlening rond seksualiteit vooruithelpen Daarnaast wordt een heldere Naar de invloed van een stoma op seksualiteit zijn niet veel onderzoeken gepubliceerd Wel is duidelijk dat stomadragers veranderingen benoemen, dit kan zowel door lichamelijke als psychische factoren Een stomaverpleegkundige is geen gespecialiseerd andrologie verpleegkundige of seksuoloog, maar wel het eerste aanspreekpunt voor de stomadrager Zij kan daarom het onderwerp bespreekbaar maken Daarbij is het belangrijk dat zij ook op de hoogte is van de diverse behandelopties en verschillende disciplines waarnaar eventueel doorverwezen kan worden In de praktijk is het dan ook vaak de stomaverpleegkundige die dit onderwerp bespreekbaar maakt met de patiënt, eventuele knelpunten signaleert en de arts adviseert de stoma drager door te verwijzen In ### is onderzoek gedaan door de Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties (NFK) om te achterhalen wat helpt om het onderwerp seksualiteit bespreekbaar te maken In bijlage XXIII zijn verwijzingen vermeld naar de diverse websites over dit onderwerp Benoem de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma in het algemeen heeft voor het seksueel.
| 580 | nvmdl |
er aanknopingspunten om deze oncologische zorgverlening te verbeteren Voor koppels met seksuele problemen is het belangrijk dat de problematiek wordt erkend, herkend en dat er gepaste zorg wordt geleverd Van zorgverleners wordt verwacht seksualiteit bespreekbaar te maken en uitleg te geven over de mogelijke gevolgen van de diverse behandelingen (operatie en stoma) op het seksueel functioneren Een gespecialiseerd verpleegkundige wordt over het algemeen als laagdrempelig ervaren, deze zorgverleners kunnen als eerste aanspreekpunt de zorgverlening rond seksualiteit vooruithelpen Daarnaast wordt een heldere Naar de invloed van een stoma op seksualiteit zijn niet veel onderzoeken gepubliceerd Wel is duidelijk dat stomadragers veranderingen benoemen, dit kan zowel door lichamelijke als psychische factoren Een stomaverpleegkundige is geen gespecialiseerd andrologie verpleegkundige of seksuoloog, maar wel het eerste aanspreekpunt voor de stomadrager Zij kan daarom het onderwerp bespreekbaar maken Daarbij is het belangrijk dat zij ook op de hoogte is van de diverse behandelopties en verschillende disciplines waarnaar eventueel doorverwezen kan worden In de praktijk is het dan ook vaak de stomaverpleegkundige die dit onderwerp bespreekbaar maakt met de patiënt, eventuele knelpunten signaleert en de arts adviseert de stoma drager door te verwijzen In ### is onderzoek gedaan door de Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties (NFK) om te achterhalen wat helpt om het onderwerp seksualiteit bespreekbaar te maken In bijlage XXIII zijn verwijzingen vermeld naar de diverse websites over dit onderwerp Benoem de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma in het algemeen heeft voor het seksueel bij mannen als vrouwen kan leiden tot problemen met de seksuele functies Echter vaak is met medicatie en hulpmiddelen veel te bereiken Patiënten waarbij seksuele stoornissen als gevolg van de operatie verwacht worden, behoren preoperatief al geïnformeerd te worden over de gevolgen en de mogelijke oplossingen voor de toekomst Bij de postoperatieve begeleiding behoren deze onderwerpen opnieuw aan de orde te komen Persson et al (###a) beschrijven, dat zowel de patiënt als de partner vaak ontevreden zijn over de mogelijk heden om tijdens de consulten met de stomaverpleegkundige te praten over de seksuele gevolgen van een Persson et al (###b) wijzen erop, dat ook de bespreking van het onderwerp seksualiteit tot de Ook Black (###) pleit ervoor, om het onderwerp te laten bespreken door de stomaverpleegkundige, het hoort bij de standaard zorg Volgens Black vinden veel verpleegkundigen een open gesprek over seksualiteit moeilijk De stomaverpleegkundige dient kennis te hebben van de invloed die de operatie kan hebben op de seksualiteit Ze dient op de hoogte te zijn van de behandelingsmogelijkheden en wat tot haar eigen competentie en taakinhoud behoort Door voldoende kennis en vaardigheden kan de stomaverpleegkundige aan de stomadrager en zijn partner goede informatie geven, ondersteunen en adviseren over de mogelijkheden van behandeling en of doorverwijzen voor specialistische hulp naar uroloog of seksuoloog (Black, ###) Junkin en Beitz (###) geven aan dat seksualiteit een plaats moet hebben in de totale zorg; de stomaverpleeg kundige kan het PLISSIT-model gebruiken om het onderwerp seksualiteit te bespreken.
| 567 | nvmdl |
bij mannen als vrouwen kan leiden tot problemen met de seksuele functies Echter vaak is met medicatie en hulpmiddelen veel te bereiken Patiënten waarbij seksuele stoornissen als gevolg van de operatie verwacht worden, behoren preoperatief al geïnformeerd te worden over de gevolgen en de mogelijke oplossingen voor de toekomst Bij de postoperatieve begeleiding behoren deze onderwerpen opnieuw aan de orde te komen Persson et al (###a) beschrijven, dat zowel de patiënt als de partner vaak ontevreden zijn over de mogelijk heden om tijdens de consulten met de stomaverpleegkundige te praten over de seksuele gevolgen van een Persson et al (###b) wijzen erop, dat ook de bespreking van het onderwerp seksualiteit tot de Ook Black (###) pleit ervoor, om het onderwerp te laten bespreken door de stomaverpleegkundige, het hoort bij de standaard zorg Volgens Black vinden veel verpleegkundigen een open gesprek over seksualiteit moeilijk De stomaverpleegkundige dient kennis te hebben van de invloed die de operatie kan hebben op de seksualiteit Ze dient op de hoogte te zijn van de behandelingsmogelijkheden en wat tot haar eigen competentie en taakinhoud behoort Door voldoende kennis en vaardigheden kan de stomaverpleegkundige aan de stomadrager en zijn partner goede informatie geven, ondersteunen en adviseren over de mogelijkheden van behandeling en of doorverwijzen voor specialistische hulp naar uroloog of seksuoloog (Black, ###) Junkin en Beitz (###) geven aan dat seksualiteit een plaats moet hebben in de totale zorg; de stomaverpleeg kundige kan het PLISSIT-model gebruiken om het onderwerp seksualiteit te bespreken gespreksmodel de letters zijn een anagram voor Permissie, Laagdrempelige Informatie, Specifieke Suggesties, Uit literatuur blijkt dat een gespecialiseerd verpleegkundige als laagdrempelig wordt ervaren als het gaat over het onderwerp seksualiteit Een stomaverpleegkundige is een gespecialiseerd verpleegkundige en is door de aard van haar werk en het opgebouwde contact met de stomadrager het eerste aanspreekpunt en de ideale zorgverlener om het onderwerp seksualiteit bij de individuele stomadrager bespreekbaar te Het onderwerp seksualiteit is niet voor iedere patiënt even gemakkelijk bespreekbaar te maken of van toepassing op zijn of haar leven Hiervan moet de stomaverpleegkundige zich bewust zijn Als een stomadrager aangeeft niet open te staan om over seksualiteit te praten moet de stomaverpleegkundige dit respecteren Daarnaast is het ook van belang het onderwerp intimiteit als apart onderwerp met de stomadrager en eventuele partner te bespreken Doordat intimiteit een makkelijker of laagdrempeliger onderwerp kan zijn voor de individuele stomadrager is dit soms een ingang om daarna ook seksualiteit te bespreken Tijdens het gehele zorgproces blijft dit een punt van aandacht In het hiervoor genoemde onderzoek van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties worden drie aspecten onderscheiden namelijk seksuele functie (lichamelijke gevolgen voor seksualiteit), seksuele Daarnaast moet de stomaverpleegkundige ook aandacht hebben voor niet traditionele seksuele relaties of voorkeuren Verder vindt niet iedere stomaverpleegkundige het makkelijk om over seksualiteit te praten, hiervan moet de verpleegkundige zich bewust zijn en eventueel verwijzen naar andere zorgverleners Vraag toestemming aan de stomadrager om het onderwerp seksualiteit te bespreken Geef vervolgens.
| 558 | nvmdl |
de letters zijn een anagram voor Permissie, Laagdrempelige Informatie, Specifieke Suggesties, Uit literatuur blijkt dat een gespecialiseerd verpleegkundige als laagdrempelig wordt ervaren als het gaat over het onderwerp seksualiteit Een stomaverpleegkundige is een gespecialiseerd verpleegkundige en is door de aard van haar werk en het opgebouwde contact met de stomadrager het eerste aanspreekpunt en de ideale zorgverlener om het onderwerp seksualiteit bij de individuele stomadrager bespreekbaar te Het onderwerp seksualiteit is niet voor iedere patiënt even gemakkelijk bespreekbaar te maken of van toepassing op zijn of haar leven Hiervan moet de stomaverpleegkundige zich bewust zijn Als een stomadrager aangeeft niet open te staan om over seksualiteit te praten moet de stomaverpleegkundige dit respecteren Daarnaast is het ook van belang het onderwerp intimiteit als apart onderwerp met de stomadrager en eventuele partner te bespreken Doordat intimiteit een makkelijker of laagdrempeliger onderwerp kan zijn voor de individuele stomadrager is dit soms een ingang om daarna ook seksualiteit te bespreken Tijdens het gehele zorgproces blijft dit een punt van aandacht In het hiervoor genoemde onderzoek van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties worden drie aspecten onderscheiden namelijk seksuele functie (lichamelijke gevolgen voor seksualiteit), seksuele Daarnaast moet de stomaverpleegkundige ook aandacht hebben voor niet traditionele seksuele relaties of voorkeuren Verder vindt niet iedere stomaverpleegkundige het makkelijk om over seksualiteit te praten, hiervan moet de verpleegkundige zich bewust zijn en eventueel verwijzen naar andere zorgverleners Vraag toestemming aan de stomadrager om het onderwerp seksualiteit te bespreken Geef vervolgens Zowel de EAUN (###) als Black (###) vermelden dat de stomaverpleegkundige zich bewust moeten zijn van de invloed van verschillende culturen, religie enzovoort In onze moderne multiculturele samenleving moeten medewerkers in de gezondheidszorg ieders culturele achtergrond, geloof en gewoontes respecteren Religie en cultuur kunnen een patiënt een andere keus doen maken bij interventies en behandeling, wat ook nog eens bemoeilijkt kan worden door taalbarrières Het inschakelen van een tolk bij taalproblemen of een imam bij Moslimpatiënten kan nodig zijn Ook moet er aandacht zijn voor diverse voedingsaspecten in het kader van religie of cultuur, zoals vegetarisch eten of tijden van vasten (Ramadan) (EAUN, ###; Black, ###) Bij specifieke vragen over voeding kan ook worden doorverwezen naar een diëtist <PERSOON> et al (###) hebben een literatuur review verricht naar de gezondheid gerelateerde kwaliteit van leven bij moslims met een stoma Uiteindelijk zijn ## artikelen geïncludeerd Er zijn geen onderzoeken gevonden naar De conclusie is dat de kwaliteit van leven ernstiger wordt aangetast bij Moslims met een stoma vergeleken met andere geloofsgroeperingen Dit wordt beïnvloed door psychologische factoren, sociale isolatie, niet voldoende melden van complicaties, seksuele dysfunctie met als gevolg relatieproblemen en vermindering van uitoefenen van de religieuze praktijk Open discussies over seksualiteit is moeilijk doordat familie, soms ook van het andere geslacht, vaak als vertaler optreedt De auteurs benoemen dat het belangrijk is vooral bewust te zijn van de extra problemen die moslims met een stoma kunnen ervaren.
| 559 | nvmdl |
(###) als Black (###) vermelden dat de stomaverpleegkundige zich bewust moeten zijn van de invloed van verschillende culturen, religie enzovoort In onze moderne multiculturele samenleving moeten medewerkers in de gezondheidszorg ieders culturele achtergrond, geloof en gewoontes respecteren Religie en cultuur kunnen een patiënt een andere keus doen maken bij interventies en behandeling, wat ook nog eens bemoeilijkt kan worden door taalbarrières Het inschakelen van een tolk bij taalproblemen of een imam bij Moslimpatiënten kan nodig zijn Ook moet er aandacht zijn voor diverse voedingsaspecten in het kader van religie of cultuur, zoals vegetarisch eten of tijden van vasten (Ramadan) (EAUN, ###; Black, ###) Bij specifieke vragen over voeding kan ook worden doorverwezen naar een diëtist <PERSOON> et al (###) hebben een literatuur review verricht naar de gezondheid gerelateerde kwaliteit van leven bij moslims met een stoma Uiteindelijk zijn ## artikelen geïncludeerd Er zijn geen onderzoeken gevonden naar De conclusie is dat de kwaliteit van leven ernstiger wordt aangetast bij Moslims met een stoma vergeleken met andere geloofsgroeperingen Dit wordt beïnvloed door psychologische factoren, sociale isolatie, niet voldoende melden van complicaties, seksuele dysfunctie met als gevolg relatieproblemen en vermindering van uitoefenen van de religieuze praktijk Open discussies over seksualiteit is moeilijk doordat familie, soms ook van het andere geslacht, vaak als vertaler optreedt De auteurs benoemen dat het belangrijk is vooral bewust te zijn van de extra problemen die moslims met een stoma kunnen ervaren extra problemen die kunnen ontstaan door cultuur en religie Daarnaast is het ook belangrijk dat de stomaverpleegkundige op de hoogte is van de middelen die zij ter beschikking heeft om eventuele problemen die hieruit voorvloeien met de patiënt bespreekbaar te kunnen maken Denk hierbij bijvoorbeeld aan een onafhankelijke tolk of tolkentelefoon, geestelijk of spiritueel leiders Het is van belang om informatie af te stemmen op de behoefte van de patiënten en familieleden met de diverse culturele en religieuze achtergronden In de praktijk blijkt dat patiënten het als respectloos en onnodig kunnen ervaren wanneer er over bepaalde onderwerpen zoals intimiteit gesproken wordt Bij (potentiële) stomadragers met het moslim geloof kan geadviseerd worden om contact op te nemen met een imam Respecteer ieders cultuur, geloof en gewoontes en zorg voor kennis over de specifieke problemen ten aanzien van de stoma, die voort kunnen komen vanuit een andere religie of cultuur Indien de patiënt met spoed geopereerd moet worden is het meestal niet mogelijk om voor de operatie voorlichting te geven Wel moet nadrukkelijk gestreefd worden om in ieder geval minimaal een plaatsbepaling te doen (zie ook paragraaf <DATUM> <PERSOON> (###) adviseert om binnen twee tot drie dagen na de operatie gedoseerd informatie te geven Zij geeft aan dat deze patiënten meer stress en spanning kunnen ervaren door de stoma dan mensen die wel preoperatieve voorlichting hebben gehad Bij de voorlichting in de postoperatieve fase moet rekening worden gehouden dat het langer duurt voordat informatie opgenomen wordt en voordat de.
| 573 | nvmdl |
Daarnaast is het ook belangrijk dat de stomaverpleegkundige op de hoogte is van de middelen die zij ter beschikking heeft om eventuele problemen die hieruit voorvloeien met de patiënt bespreekbaar te kunnen maken Denk hierbij bijvoorbeeld aan een onafhankelijke tolk of tolkentelefoon, geestelijk of spiritueel leiders Het is van belang om informatie af te stemmen op de behoefte van de patiënten en familieleden met de diverse culturele en religieuze achtergronden In de praktijk blijkt dat patiënten het als respectloos en onnodig kunnen ervaren wanneer er over bepaalde onderwerpen zoals intimiteit gesproken wordt Bij (potentiële) stomadragers met het moslim geloof kan geadviseerd worden om contact op te nemen met een imam Respecteer ieders cultuur, geloof en gewoontes en zorg voor kennis over de specifieke problemen ten aanzien van de stoma, die voort kunnen komen vanuit een andere religie of cultuur Indien de patiënt met spoed geopereerd moet worden is het meestal niet mogelijk om voor de operatie voorlichting te geven Wel moet nadrukkelijk gestreefd worden om in ieder geval minimaal een plaatsbepaling te doen (zie ook paragraaf <DATUM> <PERSOON> (###) adviseert om binnen twee tot drie dagen na de operatie gedoseerd informatie te geven Zij geeft aan dat deze patiënten meer stress en spanning kunnen ervaren door de stoma dan mensen die wel preoperatieve voorlichting hebben gehad Bij de voorlichting in de postoperatieve fase moet rekening worden gehouden dat het langer duurt voordat informatie opgenomen wordt en voordat de Ook <PERSOON> (###) geeft aan dat bij een spoedoperatie, of als de stoma onverwacht is aangelegd, postoperatief meer tijd nodig is voor voorlichting en educatie De relatie tussen de patiënt en de stomaverpleegkundige moet nog opgebouwd worden terwijl de patiënt postoperatieve pijn en andere ongemakken ervaart De inhoud is overeenkomstig de inhoud van bijlage VIII preoperatieve voorlichting Uit literatuur blijkt dat het van belang is na een spoedoperatie de voorlichting aan te passen Er is meer tijd nodig om een relatie op te bouwen en deze patiënten goed te informeren Bij spoedoperaties blijkt een hoger risico te bestaan op complicaties Daarom zal de stomaverpleegkundige de patiënt vaker klinisch moeten zien Bijkomend effect is dat de relatie tussen patiënt en stomaverpleegkundige rustig kan worden opgebouwd en informatie gedoseerd gegeven worden Als het percentage spoedoperaties in de praktijk toeneemt is ten gevolge hiervan aanpassing in de formatie van de stomaverpleegkundige nodig Geef in geval van een spoedoperatie op aangepaste wijze voorlichting, educatie en training, wanneer de stoma patiënt hiertoe in staat is Houd er rekening mee dat hiervoor meer tijd nodig is dan bij een geplande ingreep Naast de mondelinge informatie die tijdens een gesprek gegeven wordt zijn er verschillende andere middelen In het rapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV, ###c) geeft zestien procent van de onderzochte patiëntengroep aan dat er onvoldoende schriftelijke informatie wordt meegegeven Alhoewel al vele jaren bekend is uit verschillende onderzoeken dat het belangrijk is dat ook schriftelijke informatie wordt gegeven Het geeft.
| 556 | nvmdl |
aan dat bij een spoedoperatie, of als de stoma onverwacht is aangelegd, postoperatief meer tijd nodig is voor voorlichting en educatie De relatie tussen de patiënt en de stomaverpleegkundige moet nog opgebouwd worden terwijl de patiënt postoperatieve pijn en andere ongemakken ervaart De inhoud is overeenkomstig de inhoud van bijlage VIII preoperatieve voorlichting Uit literatuur blijkt dat het van belang is na een spoedoperatie de voorlichting aan te passen Er is meer tijd nodig om een relatie op te bouwen en deze patiënten goed te informeren Bij spoedoperaties blijkt een hoger risico te bestaan op complicaties Daarom zal de stomaverpleegkundige de patiënt vaker klinisch moeten zien Bijkomend effect is dat de relatie tussen patiënt en stomaverpleegkundige rustig kan worden opgebouwd en informatie gedoseerd gegeven worden Als het percentage spoedoperaties in de praktijk toeneemt is ten gevolge hiervan aanpassing in de formatie van de stomaverpleegkundige nodig Geef in geval van een spoedoperatie op aangepaste wijze voorlichting, educatie en training, wanneer de stoma patiënt hiertoe in staat is Houd er rekening mee dat hiervoor meer tijd nodig is dan bij een geplande ingreep Naast de mondelinge informatie die tijdens een gesprek gegeven wordt zijn er verschillende andere middelen In het rapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV, ###c) geeft zestien procent van de onderzochte patiëntengroep aan dat er onvoldoende schriftelijke informatie wordt meegegeven Alhoewel al vele jaren bekend is uit verschillende onderzoeken dat het belangrijk is dat ook schriftelijke informatie wordt gegeven Het geeft Oâ<PERSOON> (###) geeft evenals <PERSOON> (###) het advies om bij het preoperatief gesprek gebruik te maken van passend schriftelijk foldermateriaal en tekeningen; ook <PERSOON> (###) geeft aan dat tekeningen, fotoâs, dvd of ander beeldmateriaal de mondelinge en schriftelijke informatie en educatie kan ondersteunen <PERSOON> (###) adviseert om tekeningen te gebruiken bij het uitleggen van de anatomie van de darm en welk deel van de darm verwijderd wordt of wat er veranderd <PERSOON> et al (###) hebben onderzoek gedaan naar het effect van het gebruik van multimedia bij preoperatieve voorlichting Het resultaat van gebruik van dit medium is kostenreductie (betere kosteneffectiviteit) wanneer de patiënt preoperatief gezien is door de stomaverpleegkundige gecombineerd met het zien van een informatiefilm In de postoperatieve fase wordt de zelfzorg sneller aangeleerd In het preoperatief gesprek kan ook geadviseerd worden om op informatieve, relevante websites informatie na te lezen, zoals de website van de patiëntenvereniging Nederlandse Stomavereniging Vujnovic (###) adviseert om lotgenotencontact aan te bieden, patiëntengroepen kunnen schriftelijke of mondelinge, niet medische adviezen geven over het leven met een stoma In het preoperatief gesprek kan dit worden aangeboden Crawford et al (###) hebben een interventiestudie gedaan bij het gebruik van een instructie dvd De ene groep krijgt drie voorlichtingssessies door de stomaverpleegkundige en de andere groep twee sessies en instructie met behulp van een dvd Conclusie is dat een instructie dvd goed is te gebruiken bij postoperatieve instructie, er is.
| 581 | nvmdl |
Oâ<PERSOON> (###) geeft evenals <PERSOON> (###) het advies om bij het preoperatief gesprek gebruik te maken van passend schriftelijk foldermateriaal en tekeningen; ook <PERSOON> (###) geeft aan dat tekeningen, fotoâs, dvd of ander beeldmateriaal de mondelinge en schriftelijke informatie en educatie kan ondersteunen <PERSOON> (###) adviseert om tekeningen te gebruiken bij het uitleggen van de anatomie van de darm en welk deel van de darm verwijderd wordt of wat er veranderd <PERSOON> et al (###) hebben onderzoek gedaan naar het effect van het gebruik van multimedia bij preoperatieve voorlichting Het resultaat van gebruik van dit medium is kostenreductie (betere kosteneffectiviteit) wanneer de patiënt preoperatief gezien is door de stomaverpleegkundige gecombineerd met het zien van een informatiefilm In de postoperatieve fase wordt de zelfzorg sneller aangeleerd In het preoperatief gesprek kan ook geadviseerd worden om op informatieve, relevante websites informatie na te lezen, zoals de website van de patiëntenvereniging Nederlandse Stomavereniging Vujnovic (###) adviseert om lotgenotencontact aan te bieden, patiëntengroepen kunnen schriftelijke of mondelinge, niet medische adviezen geven over het leven met een stoma In het preoperatief gesprek kan dit worden aangeboden Crawford et al (###) hebben een interventiestudie gedaan bij het gebruik van een instructie dvd De ene groep krijgt drie voorlichtingssessies door de stomaverpleegkundige en de andere groep twee sessies en instructie met behulp van een dvd Conclusie is dat een instructie dvd goed is te gebruiken bij postoperatieve instructie, er is Ook in het kwalitatief onderzoek van Bedra et al (###) blijkt dat ondersteuning van educatie en instructie met Uit literatuur blijkt dat de gegeven informatie door de patiënt beter wordt opgenomen als deze wordt ondersteund door schriftelijk en visuele hulpmiddelen ter ondersteuning van de mondelinge informatie De patiëntenvereniging, fabrikanten en verschillende medisch speciaalzaken hebben veel schriftelijk en visuele informatie beschikbaar gesteld in folders en op de websites Daarnaast zijn er verschillende instructiefilmpjes beschikbaar op internet die de patiënt (eventueel samen met de stomaverpleegkundige) kan bekijken ter ondersteuning Ook kan het zijn dat een patiënt behoefte heeft aan een gesprek met een ervaringsdeskundige over de meer praktische kant van het hebben van en leven met een stoma Indien de patiënt lotgenotencontact wenst, kan dit worden doorgegeven aan de contactpersoon van de Stomavereniging De werkgroep adviseert sterk dat de inhoud van al dit voorlichtingsmateriaal aansluit bij de inhoud van deze richtlijn Het is van belang dat de stomaverpleegkundige de ondersteunende hulpmiddelen ten aanzien van de voorlichting aanpast aan de behoeften van de patiënt, en daarom goed op de hoogte moet zijn van de inhoud Geef informatie mondeling en schriftelijk en vul deze eventueel aan met multimedia Stem het gebruik van Verstrek de patiënt alle benodigde informatie met als doel dat de patiënt zodanig op de hoogte is dat hij, Wees bewust van de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma heeft voor de kwaliteit van Respecteer ieders cultuur, geloof en gewoontes en zorg voor kennis over de specifieke problemen ten.
| 587 | nvmdl |
(###) blijkt dat ondersteuning van educatie en instructie met Uit literatuur blijkt dat de gegeven informatie door de patiënt beter wordt opgenomen als deze wordt ondersteund door schriftelijk en visuele hulpmiddelen ter ondersteuning van de mondelinge informatie De patiëntenvereniging, fabrikanten en verschillende medisch speciaalzaken hebben veel schriftelijk en visuele informatie beschikbaar gesteld in folders en op de websites Daarnaast zijn er verschillende instructiefilmpjes beschikbaar op internet die de patiënt (eventueel samen met de stomaverpleegkundige) kan bekijken ter ondersteuning Ook kan het zijn dat een patiënt behoefte heeft aan een gesprek met een ervaringsdeskundige over de meer praktische kant van het hebben van en leven met een stoma Indien de patiënt lotgenotencontact wenst, kan dit worden doorgegeven aan de contactpersoon van de Stomavereniging De werkgroep adviseert sterk dat de inhoud van al dit voorlichtingsmateriaal aansluit bij de inhoud van deze richtlijn Het is van belang dat de stomaverpleegkundige de ondersteunende hulpmiddelen ten aanzien van de voorlichting aanpast aan de behoeften van de patiënt, en daarom goed op de hoogte moet zijn van de inhoud Geef informatie mondeling en schriftelijk en vul deze eventueel aan met multimedia Stem het gebruik van Verstrek de patiënt alle benodigde informatie met als doel dat de patiënt zodanig op de hoogte is dat hij, Wees bewust van de gevolgen die de aanleg van en het leven met een stoma heeft voor de kwaliteit van Respecteer ieders cultuur, geloof en gewoontes en zorg voor kennis over de specifieke problemen ten Geef in geval van een spoedoperatie op aangepaste wijze voorlichting, educatie en training, wanneer de stomapatiënt hiertoe in staat is Houd er rekening mee dat hiervoor meer tijd nodig is dan bij een geplande In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de vraag âWat is standaard stomazorg in de preoperatieve fase Deze fase is door de werkgroep gedefinieerd, als de fase voorafgaand aan de operatie waarbij mogelijk een stoma aangelegd wordt Dit is meestal poliklinisch maar kan ook in de klinische setting plaatsvinden In het fase omschreven als diagnostiek/ preoperatief; deze start op het moment dat het behandelplan met de patiënt wordt besproken tot aan het moment van de operatie waarbij de stoma daadwerkelijk wordt aangelegd of totdat de behandelaar of patiënt besluit dat geen stoma wordt aangelegd Het zorgcontinuüm wordt in hoofdstuk Stomazorg in de preoperatieve fase omvat drie elementen namelijk preoperatieve voorlichting, plaatsbepaling en de mogelijkheid om stomamateriaal te dragen en er mee te oefenen Deze drie elementen zullen ieder Bij spoedoperaties zal per situatie bepaald moeten worden wat mogelijk is om preoperatief uit te voeren, Het doel van preoperatieve voorlichting is dat de toekomstige stomadrager weet wat een stoma is en op de hoogte is wat de gevolgen zijn van het hebben van een stoma De potentiële stomadrager ontvangt adequate voorlichting over de ingreep en de gevolgen (Met adequaat wordt bedoeld geschikt voor het beoogde doel) Fioravanti (###) stelt dat âAdequate voorlichting voor de operatie en tijdens opname is bewezen, als.
| 548 | nvmdl |
spoedoperatie op aangepaste wijze voorlichting, educatie en training, wanneer de stomapatiënt hiertoe in staat is Houd er rekening mee dat hiervoor meer tijd nodig is dan bij een geplande In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de vraag âWat is standaard stomazorg in de preoperatieve fase Deze fase is door de werkgroep gedefinieerd, als de fase voorafgaand aan de operatie waarbij mogelijk een stoma aangelegd wordt Dit is meestal poliklinisch maar kan ook in de klinische setting plaatsvinden In het fase omschreven als diagnostiek/ preoperatief; deze start op het moment dat het behandelplan met de patiënt wordt besproken tot aan het moment van de operatie waarbij de stoma daadwerkelijk wordt aangelegd of totdat de behandelaar of patiënt besluit dat geen stoma wordt aangelegd Het zorgcontinuüm wordt in hoofdstuk Stomazorg in de preoperatieve fase omvat drie elementen namelijk preoperatieve voorlichting, plaatsbepaling en de mogelijkheid om stomamateriaal te dragen en er mee te oefenen Deze drie elementen zullen ieder Bij spoedoperaties zal per situatie bepaald moeten worden wat mogelijk is om preoperatief uit te voeren, Het doel van preoperatieve voorlichting is dat de toekomstige stomadrager weet wat een stoma is en op de hoogte is wat de gevolgen zijn van het hebben van een stoma De potentiële stomadrager ontvangt adequate voorlichting over de ingreep en de gevolgen (Met adequaat wordt bedoeld geschikt voor het beoogde doel) Fioravanti (###) stelt dat âAdequate voorlichting voor de operatie en tijdens opname is bewezen, als Het belang van voorlichting in de preoperatieve fase is in diverse onderzoeken aangetoond Uit onderzoek van Millan (###) blijkt dat preoperatieve voorlichting en plaatsbepaling van essentieel belang is voor de acceptatie van de stoma en het voorkomen van complicaties Patiënten die een preoperatief gesprek hebben gehad bij een stomaverpleegkundige laten significant minder complicaties en angst zien dan patiënten Uit onderzoek van Chaudhri et al (###) blijkt dat mensen zich op langere termijn beter aanpassen aan het leven met een stoma Voorlichting is meer effectief als deze in de preoperatieve fase gegeven wordt Deze hogere effectiviteit komt tot uiting in de kortere ligduur na de operatie preoperatieve voorlichting kan de opnameduur Haugen et al (###) hebben aangetoond dat hoe beter de preoperatieve voorlichting wordt ervaren hoe makkelijker de lange termijn aanpassing aan het leven met de stoma is In de review van <PERSOON> (###) is gekeken naar de impact van stomachirurgie op het leven van de patiënt en de implicaties daarvan voor de verpleegkundige praktijk Hierin wordt aangegeven dat verpleegkundigen zowel pre als postoperatief een sleutelrol kunnen vervullen voor de patiënt met een stoma Baxter en Salter stellen (in <PERSOON>, ###) dat stomaverpleegkundigen ondersteuning bieden bij het verwerken en aanvaarden van de diagnose en prognose, het aanpassen aan een leven met een stoma, het leren van de praktische vaardigheden en het omgaan met vraagstukken rondom familie en vrienden, lichaamsbeeld en seksualiteit (Baxter en Salter in <PERSOON>, ###) Ook Colwell en Gray (###) concluderen dat preoperatieve voorbereiding door een stomaverpleegkundige.
| 579 | nvmdl |
in diverse onderzoeken aangetoond Uit onderzoek van Millan (###) blijkt dat preoperatieve voorlichting en plaatsbepaling van essentieel belang is voor de acceptatie van de stoma en het voorkomen van complicaties Patiënten die een preoperatief gesprek hebben gehad bij een stomaverpleegkundige laten significant minder complicaties en angst zien dan patiënten Uit onderzoek van Chaudhri et al (###) blijkt dat mensen zich op langere termijn beter aanpassen aan het leven met een stoma Voorlichting is meer effectief als deze in de preoperatieve fase gegeven wordt Deze hogere effectiviteit komt tot uiting in de kortere ligduur na de operatie preoperatieve voorlichting kan de opnameduur Haugen et al (###) hebben aangetoond dat hoe beter de preoperatieve voorlichting wordt ervaren hoe makkelijker de lange termijn aanpassing aan het leven met de stoma is In de review van <PERSOON> (###) is gekeken naar de impact van stomachirurgie op het leven van de patiënt en de implicaties daarvan voor de verpleegkundige praktijk Hierin wordt aangegeven dat verpleegkundigen zowel pre als postoperatief een sleutelrol kunnen vervullen voor de patiënt met een stoma Baxter en Salter stellen (in <PERSOON>, ###) dat stomaverpleegkundigen ondersteuning bieden bij het verwerken en aanvaarden van de diagnose en prognose, het aanpassen aan een leven met een stoma, het leren van de praktische vaardigheden en het omgaan met vraagstukken rondom familie en vrienden, lichaamsbeeld en seksualiteit (Baxter en Salter in <PERSOON>, ###) Ook Colwell en Gray (###) concluderen dat preoperatieve voorbereiding door een stomaverpleegkundige termijn aanpassing aan het leven met een stoma <PERSOON> et al (###) hebben onderzoek gedaan bij stomapatiënten naar de relatie tussen zelfzorg en kwaliteit van leven, die een positieve correlatie laat zien Self-efficacy (geloof in eigen kunnen) is een belangrijke factor om rekening mee te houden bij de geboden zorg aan de stomapatiënt Stomaverpleegkundigen kunnen de zelfzorg en zelfvertrouwen bij patiënten bevorderen door hen te motiveren tot zelfzorg door het geven van begeleiding Ook uit het onderzoek van Fiorovanti (###) is gebleken dat goede voorlichting een positieve invloed heeft op het aanpassingsvermogen, in de periode na de operatie De patiënten die beter geïnformeerd zijn kunnen zich makkelijker aanpassen op emotioneel, sociaal en seksueel gebied, in gedrag en bij verzorging van de stoma Ang et al (###) hebben een literatuuronderzoek gedaan naar stressfactoren bij colo- en ileostomadragers Acht onderzoeken zijn geïncludeerd; een van de conclusies is dat stomapatiënten tijdens de opname en er na verschillende stressfactoren ervaren Stomaverpleegkundigen kunnen de patiënt ondersteunen door goede pre- en postoperatieve educatie te geven met betrekking tot de behandeling, het herstelproces, en aan te Ook Danielsen et al (###a) hebben literatuuronderzoek gedaan naar de invloed van educatie op verbetering van kwaliteit van leven bij stomapatiënten en kosteneffectiviteit Hierin zijn zeven onderzoeken geïncludeerd Geconcludeerd wordt dat gestructureerde educatieprogrammaâs gericht op de individuele psychosociale behoeften een positieve invloed hebben op kosteneffectiviteit en verbetering van kwaliteit van leven Riemenschneider (###) beschrijft in haar studie naar onzekerheid en aanpassing aan een stoma, dat de.
| 607 | nvmdl |
aan het leven met een stoma <PERSOON> et al (###) hebben onderzoek gedaan bij stomapatiënten naar de relatie tussen zelfzorg en kwaliteit van leven, die een positieve correlatie laat zien Self-efficacy (geloof in eigen kunnen) is een belangrijke factor om rekening mee te houden bij de geboden zorg aan de stomapatiënt Stomaverpleegkundigen kunnen de zelfzorg en zelfvertrouwen bij patiënten bevorderen door hen te motiveren tot zelfzorg door het geven van begeleiding Ook uit het onderzoek van Fiorovanti (###) is gebleken dat goede voorlichting een positieve invloed heeft op het aanpassingsvermogen, in de periode na de operatie De patiënten die beter geïnformeerd zijn kunnen zich makkelijker aanpassen op emotioneel, sociaal en seksueel gebied, in gedrag en bij verzorging van de stoma Ang et al (###) hebben een literatuuronderzoek gedaan naar stressfactoren bij colo- en ileostomadragers Acht onderzoeken zijn geïncludeerd; een van de conclusies is dat stomapatiënten tijdens de opname en er na verschillende stressfactoren ervaren Stomaverpleegkundigen kunnen de patiënt ondersteunen door goede pre- en postoperatieve educatie te geven met betrekking tot de behandeling, het herstelproces, en aan te Ook Danielsen et al (###a) hebben literatuuronderzoek gedaan naar de invloed van educatie op verbetering van kwaliteit van leven bij stomapatiënten en kosteneffectiviteit Hierin zijn zeven onderzoeken geïncludeerd Geconcludeerd wordt dat gestructureerde educatieprogrammaâs gericht op de individuele psychosociale behoeften een positieve invloed hebben op kosteneffectiviteit en verbetering van kwaliteit van leven Riemenschneider (###) beschrijft in haar studie naar onzekerheid en aanpassing aan een stoma, dat de De voorlichting door een stomaverpleegkundige kan zorgen voor het aanvaarden van en leren omgaan met een stoma Preoperatieve informatie door een stomaverpleegkundige heeft veel invloed op de uitkomsten postoperatief Uit de diverse onderzoeken blijkt dat preoperatieve informatie invloed heeft op het psychisch, sociale en lichamelijke herstel, acceptatie van de stoma, voorkomen van complicatie, Literatuur toont aan dat preoperatieve voorlichting bijdraagt tot het aanpassen aan het leven met een stoma op de lange termijn Ook zorgt dit voor minder zorgkosten door kortere opnameduur na een operatie en minder materiaalverbruik Dit alles heeft een positieve invloed op de kwaliteit van leven met een stoma met betrekking tot angst en stress, het herstelproces, zelfredzaamheid, acceptatie en In <LOCATIE> is het de norm om patiënten die een kans hebben een stoma te krijgen preoperatief worden gezien door een stomaverpleegkundige Binnen de gezondheidszorg bestaat de tendens van verschuiving van zorg naar de eerste lijn Door de wijze van financiering is het in <LOCATIE> nog geen gewoonte dat de stomaverpleeg In ### is de I-aid studie afgerond (uitgevoerd vanuit <INSTELLING> met hulp van ZonMw subsidie, in ### gepubliceerd) Doel van deze studie is âna te gaan of een nieuw zorgpad, bestaande uit het controleren, instrueren en thuis bezoeken van deze patiënten rondom de operatie door stomaverpleegkundigen, effectief is om het aantal stomagerelateerde complicaties optredend tot drie maanden na de ingreep te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren tegen acceptabele kosten â Resultaat (vermeld op de website van ZonMw) is dat binnen het nieuwe.
| 599 | nvmdl |
door een stomaverpleegkundige kan zorgen voor het aanvaarden van en leren omgaan met een stoma Preoperatieve informatie door een stomaverpleegkundige heeft veel invloed op de uitkomsten postoperatief Uit de diverse onderzoeken blijkt dat preoperatieve informatie invloed heeft op het psychisch, sociale en lichamelijke herstel, acceptatie van de stoma, voorkomen van complicatie, Literatuur toont aan dat preoperatieve voorlichting bijdraagt tot het aanpassen aan het leven met een stoma op de lange termijn Ook zorgt dit voor minder zorgkosten door kortere opnameduur na een operatie en minder materiaalverbruik Dit alles heeft een positieve invloed op de kwaliteit van leven met een stoma met betrekking tot angst en stress, het herstelproces, zelfredzaamheid, acceptatie en In <LOCATIE> is het de norm om patiënten die een kans hebben een stoma te krijgen preoperatief worden gezien door een stomaverpleegkundige Binnen de gezondheidszorg bestaat de tendens van verschuiving van zorg naar de eerste lijn Door de wijze van financiering is het in <LOCATIE> nog geen gewoonte dat de stomaverpleeg In ### is de I-aid studie afgerond (uitgevoerd vanuit <INSTELLING> met hulp van ZonMw subsidie, in ### gepubliceerd) Doel van deze studie is âna te gaan of een nieuw zorgpad, bestaande uit het controleren, instrueren en thuis bezoeken van deze patiënten rondom de operatie door stomaverpleegkundigen, effectief is om het aantal stomagerelateerde complicaties optredend tot drie maanden na de ingreep te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren tegen acceptabele kosten â Resultaat (vermeld op de website van ZonMw) is dat binnen het nieuwe stomarevisie en (niet significant) minder heropnames in verband met complicaties Het percentage geregistreerde complicaties is in het nieuwe zorgpad hoger, dit wordt verklaard doordat deze stomadragers nauwkeuriger zijn gevolgd Het nieuwe zorgpad is in totaal niet duurder dan het bestaande Ondanks de organisatorische problemen is een van de conclusies van de onderzoeker âWaar mogelijk, zijn thuisbezoeken door een stomaverpleegkundige rondom de operatie dus wel aan te bevelen â (https //(WEBLINK) doelmatigheidsonderzoek/ programmas/ project-detail/doelmatigheidsonderzoek/the-i-aid-a-newcare-pathway-to-improve-quality-of-care-and-quality-of-life-in-ileostomy-patients/verslagen/ gedownload Ook zijn er diverse andere initiatieven en projecten in <LOCATIE> om stomazorg (preoperatief of postoperatief) Binnen de beroepsgroep bestaat discussie of de stomaverpleegkundige van een thuiszorgorganisatie de standaard preoperatieve voorbereiding kan uitvoeren Conclusie van de consensusgroep is dat de stomaverpleegkundige die de preoperatieve voorbereiding doet inzicht moet hebben in de relevante medische gegevens van de (potentiële) stomadrager In verband met het opbouwen van een vertrouwensband heeft het de voorkeur dat de volledige preoperatieve voorbereiding uitgevoerd wordt door de stomaverpleegkundige die in het postoperatieve traject, nazorg en onderhoudsfase de regie heeft over de stomazorg van de stomadrager Dit zal in veel gevallen de stomaverpleegkundige van het ziekenhuis zijn waar de operatie wordt uitgevoerd, maar soms ook van een ziekenhuis in de regio waar de stomadrager woont De locatie kan in het ziekenhuis of in de thuissituatie zijn Als aan deze voorwaarden wordt voldaan bestaat de mogelijkheid dat de preoperatieve voorbereiding door een stomaverpleegkundige van een thuiszorgorganisatie uitgevoerd wordt De stomaverpleegkundige van het ziekenhuis geeft in de preoperatieve fase voorlichting over de stoma.
| 593 | nvmdl |
(niet significant) minder heropnames in verband met complicaties Het percentage geregistreerde complicaties is in het nieuwe zorgpad hoger, dit wordt verklaard doordat deze stomadragers nauwkeuriger zijn gevolgd Het nieuwe zorgpad is in totaal niet duurder dan het bestaande Ondanks de organisatorische problemen is een van de conclusies van de onderzoeker âWaar mogelijk, zijn thuisbezoeken door een stomaverpleegkundige rondom de operatie dus wel aan te bevelen â (https //(WEBLINK) doelmatigheidsonderzoek/ programmas/ project-detail/doelmatigheidsonderzoek/the-i-aid-a-newcare-pathway-to-improve-quality-of-care-and-quality-of-life-in-ileostomy-patients/verslagen/ gedownload Ook zijn er diverse andere initiatieven en projecten in <LOCATIE> om stomazorg (preoperatief of postoperatief) Binnen de beroepsgroep bestaat discussie of de stomaverpleegkundige van een thuiszorgorganisatie de standaard preoperatieve voorbereiding kan uitvoeren Conclusie van de consensusgroep is dat de stomaverpleegkundige die de preoperatieve voorbereiding doet inzicht moet hebben in de relevante medische gegevens van de (potentiële) stomadrager In verband met het opbouwen van een vertrouwensband heeft het de voorkeur dat de volledige preoperatieve voorbereiding uitgevoerd wordt door de stomaverpleegkundige die in het postoperatieve traject, nazorg en onderhoudsfase de regie heeft over de stomazorg van de stomadrager Dit zal in veel gevallen de stomaverpleegkundige van het ziekenhuis zijn waar de operatie wordt uitgevoerd, maar soms ook van een ziekenhuis in de regio waar de stomadrager woont De locatie kan in het ziekenhuis of in de thuissituatie zijn Als aan deze voorwaarden wordt voldaan bestaat de mogelijkheid dat de preoperatieve voorbereiding door een stomaverpleegkundige van een thuiszorgorganisatie uitgevoerd wordt De stomaverpleegkundige van het ziekenhuis geeft in de preoperatieve fase voorlichting over de stoma De volgorde en uitgebreidheid kan per gesprek verschillen en zal door de stomaverpleegkundige samen met de patiënt en eventueel aanwezige familie of naasten bepaald worden De stomaverpleegkundige legt uit wat haar functie is, wat het doel van het gesprek is en hoe lang het zal duren De verpleegkundige geeft aan welke gegevens bekend zijn en controleert of deze juist zijn Aan het begin van het gesprek wordt bij de patiënt nagegaan wat hij begrepen heeft van de behandelend arts, over zijn ziekte en behandeling en worden de verwachtingen van De verpleegkundige is in staat om de informatie af te stemmen op de behoeftes, wensen en cognitieve In het onderzoeksrapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV, ###c) is de tevredenheid over de informatie over diverse onderwerpen uitgesplitst Samengevat kan gezegd worden dat variërend per onderwerp twintig tot dertig procent van de ondervraagden aangeeft onvoldoende informatie te hebben ontvangen In het vergelijkend onderzoek van Younis (###) is onderzoek gedaan naar de invloed van een programma op basis van ERAS uitgangspunten In dit programma wordt het standaard preoperatieve gesprek (in het ziekenhuis of in de thuissituatie) gecombineerd met andere interventies Na invoering van het programma is de opnameduur verkort en zijn er minder heropnames De auteurs stellen dat door het gecombineerde programma verlengde Tijdens het preoperatieve gesprek worden een aantal onderwerpen besproken Uit onderzoek blijkt dat het belangrijk is de informatie af te stemmen op de behoeften, wensen en cognitieve vaardigheden van de.
| 574 | nvmdl |
De volgorde en uitgebreidheid kan per gesprek verschillen en zal door de stomaverpleegkundige samen met de patiënt en eventueel aanwezige familie of naasten bepaald worden De stomaverpleegkundige legt uit wat haar functie is, wat het doel van het gesprek is en hoe lang het zal duren De verpleegkundige geeft aan welke gegevens bekend zijn en controleert of deze juist zijn Aan het begin van het gesprek wordt bij de patiënt nagegaan wat hij begrepen heeft van de behandelend arts, over zijn ziekte en behandeling en worden de verwachtingen van De verpleegkundige is in staat om de informatie af te stemmen op de behoeftes, wensen en cognitieve In het onderzoeksrapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV, ###c) is de tevredenheid over de informatie over diverse onderwerpen uitgesplitst Samengevat kan gezegd worden dat variërend per onderwerp twintig tot dertig procent van de ondervraagden aangeeft onvoldoende informatie te hebben ontvangen In het vergelijkend onderzoek van Younis (###) is onderzoek gedaan naar de invloed van een programma op basis van ERAS uitgangspunten In dit programma wordt het standaard preoperatieve gesprek (in het ziekenhuis of in de thuissituatie) gecombineerd met andere interventies Na invoering van het programma is de opnameduur verkort en zijn er minder heropnames De auteurs stellen dat door het gecombineerde programma verlengde Tijdens het preoperatieve gesprek worden een aantal onderwerpen besproken Uit onderzoek blijkt dat het belangrijk is de informatie af te stemmen op de behoeften, wensen en cognitieve vaardigheden van de geplande operatie, gevolgen van het hebben van een stoma, de verzorging van de stoma en voorlichting over materiaal Om te zorgen dat alle onderwerpen aan de orde kunnen komen is het advies om bij het gesprek In bijlage VIII worden alle punten gespecificeerd die aan de orde moeten komen De behoefte van de patiënt aan informatie moet hierin leidend zijn Veel verschillende disciplines zijn betrokken bij de informatievoorziening van de stomapatiënt (chirurg, uroloog, casemanager, oncologieverpleegkundigen, verpleegkundig specialisten enzovoort) Patiënten zijn vaak ook beter voorbereid op een eventueel gesprek en Geef de patiënt tijdens het preoperatief gesprek voorlichting over de aspecten ten aanzien van het krijgen van een stoma en de gevolgen daarvan in het dagelijks leven, afhankelijk van de informatiebehoefte van de patiënt Bij het geven van preoperatieve voorlichting wordt geadviseerd een partner of naaste te betrekken Persson et al (###a) geven aan dat ook de voorlichting aan familieleden belangrijk is, zij moeten evenals de patiënt zelf met respect behandeld worden en moeten betrokken worden bij de dagelijkse routines Zij concludeert dat er behoefte is aan informatie en participatie van zowel de patiënt zelf als familieleden en dat er nog een verschil bestaat tussen wat er aangeboden wordt en waar behoefte aan is of begrepen wordt Om de kwaliteit van zorg te verbeteren moet er aandacht zijn voor de verschillende aspecten van informatie en participatie in de zorg en voor zowel de patiënt als de familie Door familie aan te moedigen meer betrokken.
| 547 | nvmdl |
van een stoma, de verzorging van de stoma en voorlichting over materiaal Om te zorgen dat alle onderwerpen aan de orde kunnen komen is het advies om bij het gesprek In bijlage VIII worden alle punten gespecificeerd die aan de orde moeten komen De behoefte van de patiënt aan informatie moet hierin leidend zijn Veel verschillende disciplines zijn betrokken bij de informatievoorziening van de stomapatiënt (chirurg, uroloog, casemanager, oncologieverpleegkundigen, verpleegkundig specialisten enzovoort) Patiënten zijn vaak ook beter voorbereid op een eventueel gesprek en Geef de patiënt tijdens het preoperatief gesprek voorlichting over de aspecten ten aanzien van het krijgen van een stoma en de gevolgen daarvan in het dagelijks leven, afhankelijk van de informatiebehoefte van de patiënt Bij het geven van preoperatieve voorlichting wordt geadviseerd een partner of naaste te betrekken Persson et al (###a) geven aan dat ook de voorlichting aan familieleden belangrijk is, zij moeten evenals de patiënt zelf met respect behandeld worden en moeten betrokken worden bij de dagelijkse routines Zij concludeert dat er behoefte is aan informatie en participatie van zowel de patiënt zelf als familieleden en dat er nog een verschil bestaat tussen wat er aangeboden wordt en waar behoefte aan is of begrepen wordt Om de kwaliteit van zorg te verbeteren moet er aandacht zijn voor de verschillende aspecten van informatie en participatie in de zorg en voor zowel de patiënt als de familie Door familie aan te moedigen meer betrokken Cotrim en <PERSOON> (###) hebben onderzoek gedaan naar de impact van colorectale kanker op patiënten (met en zonder stoma) en naasten Een van de uitkomsten is dat mantelzorgers van stomapatiënten meer depressief en angstig zijn in vergelijking tot mantelzorgers van patiënten zonder stoma Dit heeft weer zijn weerslag op Northouse et al (###) onderzochten hoe hulpverleners patiënten en hun partners kunnen ondersteunen bij het verwerken van de diagnose en de behandeling en de gevolgen daarvan Conclusie van dit onderzoek is dat partners betrokken moeten worden bij de voorlichting en educatie omdat zij negatiever tegen de situatie aankijken dan de patiënt Beiden hebben vooral behoefte aan informatie over het verwachte verloop van het herstel, begeleiding bij de benodigde aanpassingen en leren omgaan met de gevolgen van de behandeling Danielsen et al (###e) hebben een literatuurreview gedaan naar de invloed van de aanleg van een stoma op echtgenoten Er zijn uiteindelijk zes artikelen geïncludeerd Hieruit is geconstateerd dat echtgenoten meer betrokken willen zijn bij de educatie en meer focus willen op psychosociale aspecten Verder heeft een stoma veel invloed op het seksuele leven en het sociale leven wordt beperkt Echtgenoten geven aan dat ze meer steun willen van professionals maar ook van familie en vrienden Zowel de stomapatiënt als partners en naasten moeten betrokken worden bij de voorlichting en educatie Allen hebben vooral behoefte aan informatie over het te verwachten verloop van het herstel, begeleiding bij de benodigde aanpassingen en leren omgaan met de gevolgen van de behandeling Echtgenoten geven.
| 559 | nvmdl |
impact van colorectale kanker op patiënten (met en zonder stoma) en naasten Een van de uitkomsten is dat mantelzorgers van stomapatiënten meer depressief en angstig zijn in vergelijking tot mantelzorgers van patiënten zonder stoma Dit heeft weer zijn weerslag op Northouse et al (###) onderzochten hoe hulpverleners patiënten en hun partners kunnen ondersteunen bij het verwerken van de diagnose en de behandeling en de gevolgen daarvan Conclusie van dit onderzoek is dat partners betrokken moeten worden bij de voorlichting en educatie omdat zij negatiever tegen de situatie aankijken dan de patiënt Beiden hebben vooral behoefte aan informatie over het verwachte verloop van het herstel, begeleiding bij de benodigde aanpassingen en leren omgaan met de gevolgen van de behandeling Danielsen et al (###e) hebben een literatuurreview gedaan naar de invloed van de aanleg van een stoma op echtgenoten Er zijn uiteindelijk zes artikelen geïncludeerd Hieruit is geconstateerd dat echtgenoten meer betrokken willen zijn bij de educatie en meer focus willen op psychosociale aspecten Verder heeft een stoma veel invloed op het seksuele leven en het sociale leven wordt beperkt Echtgenoten geven aan dat ze meer steun willen van professionals maar ook van familie en vrienden Zowel de stomapatiënt als partners en naasten moeten betrokken worden bij de voorlichting en educatie Allen hebben vooral behoefte aan informatie over het te verwachten verloop van het herstel, begeleiding bij de benodigde aanpassingen en leren omgaan met de gevolgen van de behandeling Echtgenoten geven Verder heeft een stoma veel invloed op het seksuele leven en het sociale leven wordt beperkt Er wordt geadviseerd om de partner en/of naasten te betrekken bij de informatie en educatie in de preoperatieve fase Bij de uitnodiging voor het gesprek moet dit vermeld worden Het betrekken van de naasten kan ook zinvol zijn voor de stomapatiënt zelf Naast de informatie en het aanleren van de verzorging kan in dit gesprek ook aandacht gegeven worden aan de onderwerpen intimiteit en seksualiteit Betrek de partner en/ of naasten van de stomapatiënt bij de preoperatieve voorlichting en het aanleren van Het tweede element van de preoperatieve voorbereiding betreft het bepalen en markeren van de stomaplaats Stomaplaatsbepaling is een maatregel die bijdraagt aan een zo goed mogelijke kwaliteit van leven na de ingreep, De stomaplaats dient altijd preoperatief gemarkeerd te worden door de stomaverpleegkundige Altijd wil zeggen voorafgaand aan operaties waarbij zeker een stoma zal worden aangelegd, maar óók voorafgaand aan operaties waarbij de kans bestaat dat een stoma zal worden aangelegd Uit de literatuur blijkt dat de meeste problemen met stomata zijn te wijten aan een incorrecte plaats Volgens <PERSOON> (###) kan dit worden voorkomen door goede preoperatieve planning, waarbij de chirurg, de Uit een retrospectief vergelijkend onderzoek van Bass et al (###) blijkt dat het niet uitvoeren van de preoperatieve plaatsbepaling tot meer complicaties bij patiënten leidt Daarbij betreft het ook vroege complicaties die verlenging van de ligduur tot gevolg hebben.
| 546 | nvmdl |
veel invloed op het seksuele leven en het sociale leven wordt beperkt Er wordt geadviseerd om de partner en/of naasten te betrekken bij de informatie en educatie in de preoperatieve fase Bij de uitnodiging voor het gesprek moet dit vermeld worden Het betrekken van de naasten kan ook zinvol zijn voor de stomapatiënt zelf Naast de informatie en het aanleren van de verzorging kan in dit gesprek ook aandacht gegeven worden aan de onderwerpen intimiteit en seksualiteit Betrek de partner en/ of naasten van de stomapatiënt bij de preoperatieve voorlichting en het aanleren van Het tweede element van de preoperatieve voorbereiding betreft het bepalen en markeren van de stomaplaats Stomaplaatsbepaling is een maatregel die bijdraagt aan een zo goed mogelijke kwaliteit van leven na de ingreep, De stomaplaats dient altijd preoperatief gemarkeerd te worden door de stomaverpleegkundige Altijd wil zeggen voorafgaand aan operaties waarbij zeker een stoma zal worden aangelegd, maar óók voorafgaand aan operaties waarbij de kans bestaat dat een stoma zal worden aangelegd Uit de literatuur blijkt dat de meeste problemen met stomata zijn te wijten aan een incorrecte plaats Volgens <PERSOON> (###) kan dit worden voorkomen door goede preoperatieve planning, waarbij de chirurg, de Uit een retrospectief vergelijkend onderzoek van Bass et al (###) blijkt dat het niet uitvoeren van de preoperatieve plaatsbepaling tot meer complicaties bij patiënten leidt Daarbij betreft het ook vroege complicaties die verlenging van de ligduur tot gevolg hebben Deze bevindingen sluiten aan bij Turnbull (###), die concludeert dat in de praktijk allang bekend is dat de procedure van preoperatief stomaplaats markeren, de klinische en financiële uitkomst van de stomazorg positief beïnvloedt Een slecht geplaatste stoma kan resulteren in falen van het stomamateriaal, huid- en lekkage problemen veroorzaken en kan lokale revisie of verplaatsen van de stoma noodzakelijk maken Deze complicaties leiden tot een toename van het gebruik van de stomamaterialen en stomahulpmiddelen, hogere kosten en een negatieve invloed op de kwaliteit van leven van de patiënt (<PERSOON> aanleg en zorg vereisen niet alleen excellente chirurgische technieken, maar bij preoperatieve zorg hoort het herkennen en markeren van een geschikte stomaplaats Medisch specialisten verwijzen patiënten die gepland zijn voor een operatie waarbij mogelijk een stoma wordt aangelegd naar de stomaverpleegkundige De stoma verpleegkundige zal de beste plaats bepalen Locaties moeten zorgvuldig worden gekozen en worden gemarkeerd <PERSOON> document (###) zijn chirurgen, bekwaam in de colorectale chirurgie, en De uiteindelijke selectie van de plaats wordt door de chirurg operateur bepaald tijdens de operatie waarbij de Er kunnen ook situaties voorkomen, waarin de stomaverpleegkundige op basis van haar specifieke kennis en verantwoordelijkheid zelf het initiatief neemt tot de preoperatieve plaatsbepaling zonder een daaraan voorafgaan de consultaanvraag van de specialist, maar niet zonder de specialist hierover te informeren In het prospectief onderzoek van Parmar et al (###) is gekeken naar vroege stomacomplicaties bij ### personen met colorectale kanker.
| 550 | nvmdl |
concludeert dat in de praktijk allang bekend is dat de procedure van preoperatief stomaplaats markeren, de klinische en financiële uitkomst van de stomazorg positief beïnvloedt Een slecht geplaatste stoma kan resulteren in falen van het stomamateriaal, huid- en lekkage problemen veroorzaken en kan lokale revisie of verplaatsen van de stoma noodzakelijk maken Deze complicaties leiden tot een toename van het gebruik van de stomamaterialen en stomahulpmiddelen, hogere kosten en een negatieve invloed op de kwaliteit van leven van de patiënt (<PERSOON> aanleg en zorg vereisen niet alleen excellente chirurgische technieken, maar bij preoperatieve zorg hoort het herkennen en markeren van een geschikte stomaplaats Medisch specialisten verwijzen patiënten die gepland zijn voor een operatie waarbij mogelijk een stoma wordt aangelegd naar de stomaverpleegkundige De stoma verpleegkundige zal de beste plaats bepalen Locaties moeten zorgvuldig worden gekozen en worden gemarkeerd <PERSOON> document (###) zijn chirurgen, bekwaam in de colorectale chirurgie, en De uiteindelijke selectie van de plaats wordt door de chirurg operateur bepaald tijdens de operatie waarbij de Er kunnen ook situaties voorkomen, waarin de stomaverpleegkundige op basis van haar specifieke kennis en verantwoordelijkheid zelf het initiatief neemt tot de preoperatieve plaatsbepaling zonder een daaraan voorafgaan de consultaanvraag van de specialist, maar niet zonder de specialist hierover te informeren In het prospectief onderzoek van Parmar et al (###) is gekeken naar vroege stomacomplicaties bij ### personen met colorectale kanker gemarkeerde plaats is gemaakt twintig procent een probleem krijgen, bij personen waarbij geen plaatsbepaling is gedaan hebben ## procent van de deelnemers een stomaprobleem Mc Kenna et al (###) publiceerden de resultaten van het onderzoek naar invloed van plaats bepaling en preoperatieve educatie op kwaliteit van leven bij ## patiënten Dit onderzoek laat zien dat de groep waarbij plaatsbepaling en preoperatieve educatie is gedaan door een gekwalificeerde verpleegkundige een hogere kwaliteit van leven ervaren dan wanneer dit niet wordt gedaan Person et al (###) hebben in <PERSOON> met behulp van vragenlijsten een onderzoek gedaan bij ### personen met een geplande operatie Er is gekeken naar de invloed van preoperatieve stomaplaats bepaling op de incidentie van complicaties, kwaliteit van leven en patiënt afhankelijkheid De onderzoekers concluderen dat de plaats bepaling zorgt voor hogere kwaliteit van leven, maar ook voor minder afhankelijkheid bij de stomaverzorging en Ook Baykara et al (###) en Maydick (###) hebben in hun onderzoek onder respectievelijk ### en ### patiënten dezelfde conclusie getrokken In de systematische review van Recalla et al (###) wordt ook geconcludeerd dat er een hogere kans op complicaties bestaat als er geen plaats bepaald wordt Zowel in vroege als in nieuwe literatuur wordt geconcludeerd dat preoperatieve plaatsbepaling moet plaatsvinden Geen plaatsbepaling zorgt voor lagere kwaliteit van leven, meer complicaties en meer problemen bij de dagelijkse stomaverzorging met als gevolg hogere zorgkosten De plaatsbepaling dient te In de praktijk blijkt dat er in de meeste gevallen van een (vermoedelijk) stoma wel een plaatsbepaling wordt gedaan.
| 578 | nvmdl |
bij personen waarbij geen plaatsbepaling is gedaan hebben ## procent van de deelnemers een stomaprobleem Mc Kenna et al (###) publiceerden de resultaten van het onderzoek naar invloed van plaats bepaling en preoperatieve educatie op kwaliteit van leven bij ## patiënten Dit onderzoek laat zien dat de groep waarbij plaatsbepaling en preoperatieve educatie is gedaan door een gekwalificeerde verpleegkundige een hogere kwaliteit van leven ervaren dan wanneer dit niet wordt gedaan Person et al (###) hebben in <PERSOON> met behulp van vragenlijsten een onderzoek gedaan bij ### personen met een geplande operatie Er is gekeken naar de invloed van preoperatieve stomaplaats bepaling op de incidentie van complicaties, kwaliteit van leven en patiënt afhankelijkheid De onderzoekers concluderen dat de plaats bepaling zorgt voor hogere kwaliteit van leven, maar ook voor minder afhankelijkheid bij de stomaverzorging en Ook Baykara et al (###) en Maydick (###) hebben in hun onderzoek onder respectievelijk ### en ### patiënten dezelfde conclusie getrokken In de systematische review van Recalla et al (###) wordt ook geconcludeerd dat er een hogere kans op complicaties bestaat als er geen plaats bepaald wordt Zowel in vroege als in nieuwe literatuur wordt geconcludeerd dat preoperatieve plaatsbepaling moet plaatsvinden Geen plaatsbepaling zorgt voor lagere kwaliteit van leven, meer complicaties en meer problemen bij de dagelijkse stomaverzorging met als gevolg hogere zorgkosten De plaatsbepaling dient te In de praktijk blijkt dat er in de meeste gevallen van een (vermoedelijk) stoma wel een plaatsbepaling wordt gedaan tijdgebrek, geen (stoma)verpleegkundige beschikbaar die dit kan doen) Omdat de kans op stomaproblemen na de operatie groter is als er geen plaats bepaald is wordt geadviseerd om ook in geval van spoed altijd een stomaplaats te bepalen voor de operatie Bij een sterk opgezette buik is de stomaplaatsbepaling geen garantie Zorg dat preoperatieve plaatsbepaling van de stoma een standaardprocedure is, die in overleg met de patiënt wordt uitgevoerd Dit dient te gebeuren bij iedere patiënt die een operatie moet ondergaan, waarbij zeker een stoma zal worden aangelegd of de kans bestaat dat een stoma zal worden aangelegd <PERSOON> (###) stellen, dat de meeste problematiek bij stomaverzorging ontstaat door een slechte locatie Dit kan worden voorkomen door goede preoperatieve planning samen met de specialist, stoma verpleegkundige én de patiënt Zij geven evenals Bass et al (###) aan dat de positie van de stoma zó moet worden gekozen, dat de patiënt in staat is om de stoma zelf¬standig te verzorgen en hij na herstel het gewone De ideale plaats voldoet aan de volgende eisen de stoma is zichtbaar voor de patiënt, het opvangmateriaal kan In het onderzoek van Bass et al (###) wordt de plaats bepaald in drie posities liggend, zittend en staand en houdt men rekening met een vlakke huid ter grootte van een huidplaat, zichtbaar en bereikbaar voor de patiënt Geadviseerd wordt om de plaats van de stoma te markeren op de top van de vetrol onder de navel in het onderste kwadrant (Turnbull, ###; <PERSOON>, ###).
| 608 | nvmdl |
kan doen) Omdat de kans op stomaproblemen na de operatie groter is als er geen plaats bepaald is wordt geadviseerd om ook in geval van spoed altijd een stomaplaats te bepalen voor de operatie Bij een sterk opgezette buik is de stomaplaatsbepaling geen garantie Zorg dat preoperatieve plaatsbepaling van de stoma een standaardprocedure is, die in overleg met de patiënt wordt uitgevoerd Dit dient te gebeuren bij iedere patiënt die een operatie moet ondergaan, waarbij zeker een stoma zal worden aangelegd of de kans bestaat dat een stoma zal worden aangelegd <PERSOON> (###) stellen, dat de meeste problematiek bij stomaverzorging ontstaat door een slechte locatie Dit kan worden voorkomen door goede preoperatieve planning samen met de specialist, stoma verpleegkundige én de patiënt Zij geven evenals Bass et al (###) aan dat de positie van de stoma zó moet worden gekozen, dat de patiënt in staat is om de stoma zelf¬standig te verzorgen en hij na herstel het gewone De ideale plaats voldoet aan de volgende eisen de stoma is zichtbaar voor de patiënt, het opvangmateriaal kan In het onderzoek van Bass et al (###) wordt de plaats bepaald in drie posities liggend, zittend en staand en houdt men rekening met een vlakke huid ter grootte van een huidplaat, zichtbaar en bereikbaar voor de patiënt Geadviseerd wordt om de plaats van de stoma te markeren op de top van de vetrol onder de navel in het onderste kwadrant (Turnbull, ###; <PERSOON>, ###) gemaakt, om de kans op parastomale hernia of prolaps te voorkomen (<PERSOON>, ###) De American Society of Colon & Rectal Surgeons (ASCRS) en de Wound Ostomy Continence Nurses Society (WOCN) hebben gezamenlijk een procedure ontwikkeld voor plaatsbepaling voor de stoma (###) Zij beschrijven hierin een aantal kernpunten die overeenkomen met aandachtspunten uit eerdergenoemde literatuur van onder anderen Rozen (###), Millan (###), <PERSOON> (###) Deze aandachtspunten zijn Positionele zaken zoals contracturen, postuur en mobiliteit (rolstoelafhankelijk) Lichamelijke overwegingen zijn grote, vooruitstekende of hangende buik, abdominale plooien, rimpels, littekens, andere stomata, rechte buikspier, taille, heupbeen, hangende borsten, zicht, beweeglijkheid en herniaties Patiëntgerelateerde overwegingen die genoemd worden zijn diagnose, kledingaspecten, korset, bestralings Ook de voorkeur van de medisch specialist, voorkeur van de patiënt, type stoma en de te verwachten consistentie Als meerdere stomaplaatsen nodig zijn dient de markering voor ontlasting en urostomata op verschillende In bijlage X is de werkwijze in een overzicht geplaatst De ideale plaats voldoet aan de volgende eisen de stoma is zichtbaar voor de patiënt, het opvangmateriaal kan veilig worden aangebracht en biedt tevens optimale bewegingsvrijheid Plaatsbepaling dient in drie posities gedaan te worden liggend, zittend en staand en houdt rekening met een vlakke huid ter grootte van een huidplaat, lichamelijke overwegingen, zichtbaar en bereikbaar voor In het onderzoek van de Stomavereniging naar gebruik van stomamaterialen en vergoedingen (###) onder ### stomadragers wordt ook gevraagd naar de juiste plaats van de stoma (benoemd als optimale plaats).
| 622 | nvmdl |
de kans op parastomale hernia of prolaps te voorkomen (<PERSOON>, ###) De American Society of Colon & Rectal Surgeons (ASCRS) en de Wound Ostomy Continence Nurses Society (WOCN) hebben gezamenlijk een procedure ontwikkeld voor plaatsbepaling voor de stoma (###) Zij beschrijven hierin een aantal kernpunten die overeenkomen met aandachtspunten uit eerdergenoemde literatuur van onder anderen Rozen (###), Millan (###), <PERSOON> (###) Deze aandachtspunten zijn Positionele zaken zoals contracturen, postuur en mobiliteit (rolstoelafhankelijk) Lichamelijke overwegingen zijn grote, vooruitstekende of hangende buik, abdominale plooien, rimpels, littekens, andere stomata, rechte buikspier, taille, heupbeen, hangende borsten, zicht, beweeglijkheid en herniaties Patiëntgerelateerde overwegingen die genoemd worden zijn diagnose, kledingaspecten, korset, bestralings Ook de voorkeur van de medisch specialist, voorkeur van de patiënt, type stoma en de te verwachten consistentie Als meerdere stomaplaatsen nodig zijn dient de markering voor ontlasting en urostomata op verschillende In bijlage X is de werkwijze in een overzicht geplaatst De ideale plaats voldoet aan de volgende eisen de stoma is zichtbaar voor de patiënt, het opvangmateriaal kan veilig worden aangebracht en biedt tevens optimale bewegingsvrijheid Plaatsbepaling dient in drie posities gedaan te worden liggend, zittend en staand en houdt rekening met een vlakke huid ter grootte van een huidplaat, lichamelijke overwegingen, zichtbaar en bereikbaar voor In het onderzoek van de Stomavereniging naar gebruik van stomamaterialen en vergoedingen (###) onder ### stomadragers wordt ook gevraagd naar de juiste plaats van de stoma (benoemd als optimale plaats) Bij voorkeur wordt plaatsbepaling gedaan door de ervaren stomaverpleegkundige in het ziekenhuis Afhankelijk van de situatie van de patiënt moeten er mogelijke meerdere plaatsen gemarkeerd worden Dit kan vóórkomen als niet vooraf duidelijk is of de voorkeursplaats technisch mogelijk is, met name bij spoedoperaties kan dit van Houd bij de preoperatieve stomaplaatsbepaling rekening met positionele zaken, lichamelijke en <PERSOON> aandachtspunten zijn vereist bij het bepalen van de stomaplaats bij de obese patiënt <PERSOON> (###) adviseren om bij obese personen, de plaats te markeren in de bovenste buikhelft De stoma is dan beter zichtbaar en beter te verzorgen, hetgeen niet mogelijk is als de standaardprocedure wordt toegepast Bovendien is de onderhuidse vetlaag minder dik op de bovenbuik dan op de onderbuik (Cataldo, ###) Een van de bevindingen van Sung et al (###) in het onderzoek naar complicaties en de beïnvloedende factoren is dat bij obese patiënten meer complicaties voorkomen De auteurs adviseren bij deze groep nog meer aandacht te besteden aan de juiste plaats en hoogte van de stoma Uit enkele onderzoeken blijkt dat plaatsbepaling voor een stoma bij obese patiënten extra aandacht verdient Er komen meer complicaties voor waardoor een goede stomaplaats nog belangrijker is Ook de werkwijze moet aangepast worden ten opzichte van de standaard werkwijze Geadviseerd wordt bij obese personen de plaats te markeren in de bovenste buikhelft De stoma is dan beter zichtbaar en beter te verzorgen, hetgeen niet mogelijk is als de standaardprocedure wordt toegepast Bovendien is de.
| 606 | nvmdl |
plaatsbepaling gedaan door de ervaren stomaverpleegkundige in het ziekenhuis Afhankelijk van de situatie van de patiënt moeten er mogelijke meerdere plaatsen gemarkeerd worden Dit kan vóórkomen als niet vooraf duidelijk is of de voorkeursplaats technisch mogelijk is, met name bij spoedoperaties kan dit van Houd bij de preoperatieve stomaplaatsbepaling rekening met positionele zaken, lichamelijke en <PERSOON> aandachtspunten zijn vereist bij het bepalen van de stomaplaats bij de obese patiënt <PERSOON> (###) adviseren om bij obese personen, de plaats te markeren in de bovenste buikhelft De stoma is dan beter zichtbaar en beter te verzorgen, hetgeen niet mogelijk is als de standaardprocedure wordt toegepast Bovendien is de onderhuidse vetlaag minder dik op de bovenbuik dan op de onderbuik (Cataldo, ###) Een van de bevindingen van Sung et al (###) in het onderzoek naar complicaties en de beïnvloedende factoren is dat bij obese patiënten meer complicaties voorkomen De auteurs adviseren bij deze groep nog meer aandacht te besteden aan de juiste plaats en hoogte van de stoma Uit enkele onderzoeken blijkt dat plaatsbepaling voor een stoma bij obese patiënten extra aandacht verdient Er komen meer complicaties voor waardoor een goede stomaplaats nog belangrijker is Ook de werkwijze moet aangepast worden ten opzichte van de standaard werkwijze Geadviseerd wordt bij obese personen de plaats te markeren in de bovenste buikhelft De stoma is dan beter zichtbaar en beter te verzorgen, hetgeen niet mogelijk is als de standaardprocedure wordt toegepast Bovendien is de De stomaverpleegkundige moet bij de obese stomapatiënt bewust zijn dat er een verhoogd risico op complicaties bestaat, een goede stomaplaats is van groot belang om zoveel mogelijk complicaties te voorkomen Ook moet de stomaverpleegkundige op de hoogte zijn van de afwijkende werkwijze Bij deze patiëntengroep is de hoogte van de stoma ook van belang, dit valt echter onder het medisch domein; wel kan een stomaverpleegkundige dit bij de opererend medisch specialist onder de aandacht brengen Markeer bij een obese buikvorm, in overleg met de patiënt, de stomaplaats in de bovenste buikhelft Het derde element van de preoperatieve voorbereiding heeft betrekking op het stomamateriaal en de gelegenheid dit te zien en ermee te oefenen In het rapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV,###c) zegt bijna driekwart van de respondenten die de mogelijkheid hebben gehad om te oefenen, dit als positief te ervaren In het eerdergenoemde onderzoek van Chaudri et al (###) waaruit bleek dat informatie in de preoperatieve fase meer effectief is, was ook de mogelijkheid om te oefenen in de preoperatieve fase betrokken; hierbij moet aangemerkt worden dat het onderzoek van Chaudri et al zich gericht heeft op de preoperatieve voorlichting in <PERSOON> (###) hebben onderzoek gedaan, over welke zaken de stomapatiënt zich zorgen maakt Hierin wordt aangegeven dat, hoewel dit niet altijd mogelijk is, het de voorkeur heeft in de preoperatieve fase Readding (###) adviseert om in de preoperatieve fase patiënten aan te moedigen stomamateriaal te zien,.
| 569 | nvmdl |
bij de obese stomapatiënt bewust zijn dat er een verhoogd risico op complicaties bestaat, een goede stomaplaats is van groot belang om zoveel mogelijk complicaties te voorkomen Ook moet de stomaverpleegkundige op de hoogte zijn van de afwijkende werkwijze Bij deze patiëntengroep is de hoogte van de stoma ook van belang, dit valt echter onder het medisch domein; wel kan een stomaverpleegkundige dit bij de opererend medisch specialist onder de aandacht brengen Markeer bij een obese buikvorm, in overleg met de patiënt, de stomaplaats in de bovenste buikhelft Het derde element van de preoperatieve voorbereiding heeft betrekking op het stomamateriaal en de gelegenheid dit te zien en ermee te oefenen In het rapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV,###c) zegt bijna driekwart van de respondenten die de mogelijkheid hebben gehad om te oefenen, dit als positief te ervaren In het eerdergenoemde onderzoek van Chaudri et al (###) waaruit bleek dat informatie in de preoperatieve fase meer effectief is, was ook de mogelijkheid om te oefenen in de preoperatieve fase betrokken; hierbij moet aangemerkt worden dat het onderzoek van Chaudri et al zich gericht heeft op de preoperatieve voorlichting in <PERSOON> (###) hebben onderzoek gedaan, over welke zaken de stomapatiënt zich zorgen maakt Hierin wordt aangegeven dat, hoewel dit niet altijd mogelijk is, het de voorkeur heeft in de preoperatieve fase Readding (###) adviseert om in de preoperatieve fase patiënten aan te moedigen stomamateriaal te zien, basis van ERAS Door dit programma wordt bereikt dat de patiënt direct preoperatief meer betrokken is De stomapatiënt is actiever betrokken bij zijn eigen verzorging en herstel In dit programma wordt onder anderen een dvd gegeven en een oefenpakket met oefenstoma en stomamaterialen Op de dvd staat een filmpje van de verzorging van de stoma, en met het oefenpakket kan de aanstaande stomadrager zelf het aanbrengen, legen en verwisselen van stomamateriaal oefenen Na invoering van het programma is de opnameduur verkort en zijn er minder heropnames De auteurs stellen dat door het gecombineerde programma verlengde opnameduur door In het cross-sectioneel onderzoek van Werth et al (###) is aan patiënten na ontslag gevraagd wat zij het belangrijkste onderdeel vinden van de educatie Opvallendste conclusie is dat ## procent van de ondervraagde stomapatiënten aangeven dat de stomazelfzorg het belangrijkst is Daarom adviseren de auteurs de focus te leggen op aanleren van zelfzorg, zoals hoe en wanneer een stomazakje legen en verwisselen Stomazelfzorg wordt door de stomapatiënt als een van de belangrijkste punten in de preoperatieve educatie benoemd Er wordt geadviseerd om in de preoperatieve fase patiënten aan te moedigen stomamateriaal te zien, voelen of dragen en informatie te krijgen over de verschillende soorten stomazakjes, passend bij de situatie van de patiënt Beeldmateriaal zoals video of folders kunnen hierbij Zelfzorg is een steeds belangrijker onderdeel geworden in de preoperatieve gesprekken met de patiënt In de praktijk blijkt dat, wanneer de focus ligt op instructie van de stomazelfzorg, postoperatief de stomazelfzorg ook.
| 568 | nvmdl |
patiënt direct preoperatief meer betrokken is De stomapatiënt is actiever betrokken bij zijn eigen verzorging en herstel In dit programma wordt onder anderen een dvd gegeven en een oefenpakket met oefenstoma en stomamaterialen Op de dvd staat een filmpje van de verzorging van de stoma, en met het oefenpakket kan de aanstaande stomadrager zelf het aanbrengen, legen en verwisselen van stomamateriaal oefenen Na invoering van het programma is de opnameduur verkort en zijn er minder heropnames De auteurs stellen dat door het gecombineerde programma verlengde opnameduur door In het cross-sectioneel onderzoek van Werth et al (###) is aan patiënten na ontslag gevraagd wat zij het belangrijkste onderdeel vinden van de educatie Opvallendste conclusie is dat ## procent van de ondervraagde stomapatiënten aangeven dat de stomazelfzorg het belangrijkst is Daarom adviseren de auteurs de focus te leggen op aanleren van zelfzorg, zoals hoe en wanneer een stomazakje legen en verwisselen Stomazelfzorg wordt door de stomapatiënt als een van de belangrijkste punten in de preoperatieve educatie benoemd Er wordt geadviseerd om in de preoperatieve fase patiënten aan te moedigen stomamateriaal te zien, voelen of dragen en informatie te krijgen over de verschillende soorten stomazakjes, passend bij de situatie van de patiënt Beeldmateriaal zoals video of folders kunnen hierbij Zelfzorg is een steeds belangrijker onderdeel geworden in de preoperatieve gesprekken met de patiënt In de praktijk blijkt dat, wanneer de focus ligt op instructie van de stomazelfzorg, postoperatief de stomazelfzorg ook Hierdoor is de patiënt actiever betrokken bij eigen verzorging en herstel De stomaverpleegkundige oefent preoperatief met de patiënt het aanbrengen en verwijderen van het stomamateriaal Vervolgens wordt de stomapatiënt gestimuleerd ook in de thuissituatie het zakje te dragen, het zakje met water te vullen en te oefenen met legen op het toilet Postoperatief draagt dit bij aan de snellere zelfstandigheid; dit kan leiden tot betere acceptatie en hiermee een hogere kwaliteit van leven Aanvullend beeldmateriaal kan aangeboden Stimuleer de patiënt om in de preoperatieve fase verschillende stomamaterialen te bekijken, aan te brengen, Geef de patiënt tijdens het preoperatief gesprek voorlichting over de aspecten ten aanzien van het krijgen Betrek de partner en / of naasten van de stomapatiënt bij de preoperatieve voorlichting en het aanleren van Zorg dat preoperatieve plaatsbepaling van de stoma een standaardprocedure is, die in overleg met de In dit hoofdstuk wordt de postoperatieve fase beschreven Dit is in het zorgcontinuüm benoemd als de klinisch postoperatieve fase De vragen uit de knelpuntenanalyse die in dit hoofdstuk beantwoord worden zijn ⢠Complicaties bij stoma aanleg in de postoperatieve fase / klinische fase Definities, voorkomen, herkennen, Na de definiëring van deze fase komt achtereenvolgens aan bod waaruit standaard stomazorg in deze fase bestaat, worden de complicaties van deze fase beschreven en wordt aandacht besteed aan gebruik van De werkgroep heeft de volgende definities van deze fasen vastgesteld ⢠Postoperatieve fase de fase vanaf de operatie tot aan ontslag uit het ziekenhuis ⢠Ontslagfase.
| 553 | nvmdl |
bij eigen verzorging en herstel De stomaverpleegkundige oefent preoperatief met de patiënt het aanbrengen en verwijderen van het stomamateriaal Vervolgens wordt de stomapatiënt gestimuleerd ook in de thuissituatie het zakje te dragen, het zakje met water te vullen en te oefenen met legen op het toilet Postoperatief draagt dit bij aan de snellere zelfstandigheid; dit kan leiden tot betere acceptatie en hiermee een hogere kwaliteit van leven Aanvullend beeldmateriaal kan aangeboden Stimuleer de patiënt om in de preoperatieve fase verschillende stomamaterialen te bekijken, aan te brengen, Geef de patiënt tijdens het preoperatief gesprek voorlichting over de aspecten ten aanzien van het krijgen Betrek de partner en / of naasten van de stomapatiënt bij de preoperatieve voorlichting en het aanleren van Zorg dat preoperatieve plaatsbepaling van de stoma een standaardprocedure is, die in overleg met de In dit hoofdstuk wordt de postoperatieve fase beschreven Dit is in het zorgcontinuüm benoemd als de klinisch postoperatieve fase De vragen uit de knelpuntenanalyse die in dit hoofdstuk beantwoord worden zijn ⢠Complicaties bij stoma aanleg in de postoperatieve fase / klinische fase Definities, voorkomen, herkennen, Na de definiëring van deze fase komt achtereenvolgens aan bod waaruit standaard stomazorg in deze fase bestaat, worden de complicaties van deze fase beschreven en wordt aandacht besteed aan gebruik van De werkgroep heeft de volgende definities van deze fasen vastgesteld ⢠Postoperatieve fase de fase vanaf de operatie tot aan ontslag uit het ziekenhuis ⢠Ontslagfase ⢠Deze fasen lopen in elkaar over en zijn gezamenlijk de klinische fase ⢠Stomazakje het deel van het stomamateriaal dat de output opvangt ⢠Stomahulpmiddelen alle andere materialen (behalve stomamateriaal) die nodig kunnen zijn bij verzorging In de postoperatieve fase zijn met betrekking tot de stomazorg een aantal elementen te onderscheiden, deze Hieronder wordt globaal benoemd welke aandachtspunten er zijn in de postoperatieve fase, in bijlage XI wordt Na de operatie moet de stoma op een aantal punten gecontroleerd en geobserveerd worden, startend direct na de operatie In de eerste ## tot ## uur na de operatie moeten deze punten minimaal iedere acht uur beoordeeld Verschillende auteurs benoemen de aandachtspunten, Vujnovich (###) benoemt kleur, output, brug, toestand van de huid, afmetingen van de stoma, hechtingen, temperatuur <PERSOON> (###) benoemt onderzoek van de stoma, vitaliteit van stomaslijmvlies en omliggende huid, hechtingen van stoma en operatiewond Burch (###b) beschrijft oedeem en daarmee samenhangend de afmetingen van de stoma, stomakleur, temperatuur van de stoma, hechtingen, productie/ output en het normale output patroon postoperatief Samengevat benoemt de werkgroep als de belangrijkste observaties in de eerste dagen na de operatie vitaliteit van de stoma aan de hand van kleur, aspect van het slijmvlies en oedeem, hoogte en afmeting, locatie, wel of niet een brug aanwezig, hechtingen, splints (urostoma), stomamateriaal, conditie van de peristomale huid, functioneren van darmen of nieren aan de hand van productie en flatus Indien de splints (urostoma) niet produceren overleggen met de uroloog Eventueel kan in opdracht van.
| 590 | nvmdl |
zijn gezamenlijk de klinische fase ⢠Stomazakje het deel van het stomamateriaal dat de output opvangt ⢠Stomahulpmiddelen alle andere materialen (behalve stomamateriaal) die nodig kunnen zijn bij verzorging In de postoperatieve fase zijn met betrekking tot de stomazorg een aantal elementen te onderscheiden, deze Hieronder wordt globaal benoemd welke aandachtspunten er zijn in de postoperatieve fase, in bijlage XI wordt Na de operatie moet de stoma op een aantal punten gecontroleerd en geobserveerd worden, startend direct na de operatie In de eerste ## tot ## uur na de operatie moeten deze punten minimaal iedere acht uur beoordeeld Verschillende auteurs benoemen de aandachtspunten, Vujnovich (###) benoemt kleur, output, brug, toestand van de huid, afmetingen van de stoma, hechtingen, temperatuur <PERSOON> (###) benoemt onderzoek van de stoma, vitaliteit van stomaslijmvlies en omliggende huid, hechtingen van stoma en operatiewond Burch (###b) beschrijft oedeem en daarmee samenhangend de afmetingen van de stoma, stomakleur, temperatuur van de stoma, hechtingen, productie/ output en het normale output patroon postoperatief Samengevat benoemt de werkgroep als de belangrijkste observaties in de eerste dagen na de operatie vitaliteit van de stoma aan de hand van kleur, aspect van het slijmvlies en oedeem, hoogte en afmeting, locatie, wel of niet een brug aanwezig, hechtingen, splints (urostoma), stomamateriaal, conditie van de peristomale huid, functioneren van darmen of nieren aan de hand van productie en flatus Indien de splints (urostoma) niet produceren overleggen met de uroloog Eventueel kan in opdracht van beoordeeld worden, daarna neemt de frequentie van observeren af Bij een afwijkende kleur van de stoma moet direct een stomaverpleegkundige en/of arts gewaarschuwd worden en de frequentie van de controles worden opgehoogd De stoma moet beoordeeld worden door stomaverpleeg kundige en/of arts zodat adequate interventie kan volgen Zie bijlage XI Start direct na de operatie tot de eerste ## uur met het uitvoeren van specifieke observaties met betrekking tot de stoma Deze observaties dienen minimaal iedere acht uur plaats te vinden Om de stoma goed te kunnen observeren adviseren zowel Fullham (###), Burch (###b) als <PERSOON> (###) Zorg dat na de operatie transparant stomamateriaal is aangebracht om de observaties met betrekking tot de Na de operatie wordt met de patiënt overlegd wanneer hij in staat is te starten met het aanleren van de zelfzorg Uitgangspunt bij het aanleren van zelfzorg is dat de patiënt zelf zijn stoma kan verzorgen Afhankelijk van de individuele patiënt is de termijn waarin dit behaald wordt verschillend Afhankelijk van de individuele patiënt is de termijn waarin dit behaald wordt verschillend Hierbij houdt de stomaverpleegkundige rekening met de fysieke en psychische situatie van dat moment <PERSOON> (###) is van mening dat de patiënt bereid moet zijn om te leren Tegelijkertijd zal de stomaverpleegkundige, indien de patiënt aangeeft niet de zelfzorg te willen of kunnen doen, door middel van goede uitleg motiveren, waarom het wel belangrijk is dat hij zelf deze zorg aanleert en hier zo snel mogelijk na de operatie mee te beginnen (<PERSOON>, (###).
| 619 | nvmdl |
van observeren af Bij een afwijkende kleur van de stoma moet direct een stomaverpleegkundige en/of arts gewaarschuwd worden en de frequentie van de controles worden opgehoogd De stoma moet beoordeeld worden door stomaverpleeg kundige en/of arts zodat adequate interventie kan volgen Zie bijlage XI Start direct na de operatie tot de eerste ## uur met het uitvoeren van specifieke observaties met betrekking tot de stoma Deze observaties dienen minimaal iedere acht uur plaats te vinden Om de stoma goed te kunnen observeren adviseren zowel Fullham (###), Burch (###b) als <PERSOON> (###) Zorg dat na de operatie transparant stomamateriaal is aangebracht om de observaties met betrekking tot de Na de operatie wordt met de patiënt overlegd wanneer hij in staat is te starten met het aanleren van de zelfzorg Uitgangspunt bij het aanleren van zelfzorg is dat de patiënt zelf zijn stoma kan verzorgen Afhankelijk van de individuele patiënt is de termijn waarin dit behaald wordt verschillend Afhankelijk van de individuele patiënt is de termijn waarin dit behaald wordt verschillend Hierbij houdt de stomaverpleegkundige rekening met de fysieke en psychische situatie van dat moment <PERSOON> (###) is van mening dat de patiënt bereid moet zijn om te leren Tegelijkertijd zal de stomaverpleegkundige, indien de patiënt aangeeft niet de zelfzorg te willen of kunnen doen, door middel van goede uitleg motiveren, waarom het wel belangrijk is dat hij zelf deze zorg aanleert en hier zo snel mogelijk na de operatie mee te beginnen (<PERSOON>, (###) een belangrijke rol voor de afdelingsverpleegkundigen weggelegd Bij het aanleren van de zelfzorg kan gebruik gemaakt worden van beeldmateriaal ter ondersteuning van het leerproces Black (###) merkt op dat het beste moment om de angsten en zorgen van de patiënt rondom de acceptatie de stoma, van hem en zijn omgeving, bespreekbaar te maken, zich voordoet tijdens het aanleren van de stoma verzorging Een privé (een op een) ruimte is hierbij van groot belang Het aanleren van zelfzorg is belangrijk O â<PERSOON> (###) stelt dat de patiënt pas met ontslag kan als hij genoeg vaardigheden heeft Of de stoma nu tijdelijk is of permanent, iedere patiënt heeft een basisniveau van vaardigheden en kennis nodig Zoals in het vorige hoofdstuk al is beschreven in het onderzoek van Werth et al (###) wordt educatie in zelfzorg Ook <PERSOON> et al (###) hebben geconcludeerd dat stomaverpleegkundigen de zelfzorg en zelfvertrouwen bij patiënten kunnen bevorderen door hen te motiveren tot zelfzorg door het geven van begeleiding en informatie Het aanleren van zelfzorg en routine hierin is belangrijk voor verwerking en acceptatie van de stoma De stomaverpleegkundige moet, indien de stomapatiënt aangeeft niet de zelfzorg te willen of kunnen doen, door middel van goede uitleg motiveren, waarom het wel belangrijk is dat hij zelf deze zorg aanleert en hier zo snel mogelijk na de operatie mee te beginnen De patiënt kan pas met ontslag als hij genoeg.
| 589 | nvmdl |
een belangrijke rol voor de afdelingsverpleegkundigen weggelegd Bij het aanleren van de zelfzorg kan gebruik gemaakt worden van beeldmateriaal ter ondersteuning van het leerproces Black (###) merkt op dat het beste moment om de angsten en zorgen van de patiënt rondom de acceptatie de stoma, van hem en zijn omgeving, bespreekbaar te maken, zich voordoet tijdens het aanleren van de stoma verzorging Een privé (een op een) ruimte is hierbij van groot belang Het aanleren van zelfzorg is belangrijk O â<PERSOON> (###) stelt dat de patiënt pas met ontslag kan als hij genoeg vaardigheden heeft Of de stoma nu tijdelijk is of permanent, iedere patiënt heeft een basisniveau van vaardigheden en kennis nodig Zoals in het vorige hoofdstuk al is beschreven in het onderzoek van Werth et al (###) wordt educatie in zelfzorg Ook <PERSOON> et al (###) hebben geconcludeerd dat stomaverpleegkundigen de zelfzorg en zelfvertrouwen bij patiënten kunnen bevorderen door hen te motiveren tot zelfzorg door het geven van begeleiding en informatie Het aanleren van zelfzorg en routine hierin is belangrijk voor verwerking en acceptatie van de stoma De stomaverpleegkundige moet, indien de stomapatiënt aangeeft niet de zelfzorg te willen of kunnen doen, door middel van goede uitleg motiveren, waarom het wel belangrijk is dat hij zelf deze zorg aanleert en hier zo snel mogelijk na de operatie mee te beginnen De patiënt kan pas met ontslag als hij genoeg onderdeel van de algemene lichaamsverzorging Van de stomaverpleegkundige mag verwacht worden dat zij stressfactoren herkent en erkent en inzichtelijk kan maken voor de patiënt Dit draagt bij aan het leveren van gepaste zorg en ondersteuning aan de stomapatiënt Bij het aanleren van de zelfzorg wordt een stappenplan gehanteerd, in de praktijk kan dit een papieren of digitale versie zijn Hier kan bijgehouden worden in welk stadium van de zelfzorg de patiënt is en kan ook worden aangegeven waarom een bepaalde stap niet behaald is Het doel van het gebruik van het stappenplan is het bevorderen van de continuïteit bij het aanleren van de zelfzorg Dit is met name van belang als meerdere zorgverleners betrokken zijn Het uitgangspunt is dat de patiënt pas met ontslag kan als hij genoeg vaardigheden heeft, echter in de praktijk is dit niet altijd haalbaar De patiënt moet minimaal een ileo- of urozakje kunnen legen Afhankelijk van de vaardigheden wordt het niveau van de ingezette thuiszorg aangepast Zie voor een stappenplan bijlage XII Geef actief begeleiding of coördineer het aanleren van de zelfzorg Stem het tempo waarin de zelfzorg wordt Ook in deze fase wordt de partner/ naasten van de patiënt betrokken Zoals eerder vermeld, is het betrekken van partner, familie of naasten van belang Persson et al (###a) beschrijven dat, zowel de patiënt als de familie vinden, dat verschillende aspecten van informatie en participatie in de zorg belangrijk is voor de familie Daarnaast waarschuwt <PERSOON> (###) dat hiermee niet een situatie gecreëerd wordt waarbij de patiënt.
| 582 | nvmdl |
en erkent en inzichtelijk kan maken voor de patiënt Dit draagt bij aan het leveren van gepaste zorg en ondersteuning aan de stomapatiënt Bij het aanleren van de zelfzorg wordt een stappenplan gehanteerd, in de praktijk kan dit een papieren of digitale versie zijn Hier kan bijgehouden worden in welk stadium van de zelfzorg de patiënt is en kan ook worden aangegeven waarom een bepaalde stap niet behaald is Het doel van het gebruik van het stappenplan is het bevorderen van de continuïteit bij het aanleren van de zelfzorg Dit is met name van belang als meerdere zorgverleners betrokken zijn Het uitgangspunt is dat de patiënt pas met ontslag kan als hij genoeg vaardigheden heeft, echter in de praktijk is dit niet altijd haalbaar De patiënt moet minimaal een ileo- of urozakje kunnen legen Afhankelijk van de vaardigheden wordt het niveau van de ingezette thuiszorg aangepast Zie voor een stappenplan bijlage XII Geef actief begeleiding of coördineer het aanleren van de zelfzorg Stem het tempo waarin de zelfzorg wordt Ook in deze fase wordt de partner/ naasten van de patiënt betrokken Zoals eerder vermeld, is het betrekken van partner, familie of naasten van belang Persson et al (###a) beschrijven dat, zowel de patiënt als de familie vinden, dat verschillende aspecten van informatie en participatie in de zorg belangrijk is voor de familie Daarnaast waarschuwt <PERSOON> (###) dat hiermee niet een situatie gecreëerd wordt waarbij de patiënt instructie krijgen in de stomazorg, zodat zij in de eerste periode de patiënt kunnen ondersteunen indien deze Ook Northouse et al (###) geven aan dat partners aangeven meer betrokken te zijn bij de zorgverlening dan Palma et al (###) hebben in Italië onderzoek gedaan bij familieleden die zorgen voor stomadragers Er zijn ### personen geïncludeerd; met behulp van twee meetinstrumenten is de kwaliteit van leven van deze familieleden onderzocht Beide meetinstrumenten/ vragenlijsten zijn specifiek gericht op familieleden die zorg verlenen aan naasten, gericht op kwaliteit van leven en een lastmeter Conclusies van deze studie zijn dat de kwaliteit van leven als matig wordt ervaren onder de zorg verlenende familieleden De last die wordt ervaren hangt samen met de complexiteit van de ziekte; eigen gewoontes moeten aangepast worden om aan de behoeften van de stomapatiënt tegemoet te komen Er is onder anderen invloed op gezondheid, financiële In de eerdergenoemde publicatie van Danielsen et al (###e) is een systematisch literatuuronderzoek gedaan naar de invloed van de aanleg van de stoma op echtgenoten Er zijn uiteindelijk zes studies geïncludeerd Hieruit is geconcludeerd dat echtgenoten meer betrokken willen zijn bij de educatie en meer aandacht willen voor de psychosociale aspecten Dit is zowel in de pre als in de postoperatieve periode Er is een grote impact op het seksleven en het sociale leven wordt beperkt Er wordt meer steun verwacht van zorgverleners, maar ook van Uit de diverse onderzoeken blijkt dat familieleden en partners vaak ondersteuning en verzorging bieden aan de stomapatiënt.
| 573 | nvmdl |
zij in de eerste periode de patiënt kunnen ondersteunen indien deze Ook Northouse et al (###) geven aan dat partners aangeven meer betrokken te zijn bij de zorgverlening dan Palma et al (###) hebben in Italië onderzoek gedaan bij familieleden die zorgen voor stomadragers Er zijn ### personen geïncludeerd; met behulp van twee meetinstrumenten is de kwaliteit van leven van deze familieleden onderzocht Beide meetinstrumenten/ vragenlijsten zijn specifiek gericht op familieleden die zorg verlenen aan naasten, gericht op kwaliteit van leven en een lastmeter Conclusies van deze studie zijn dat de kwaliteit van leven als matig wordt ervaren onder de zorg verlenende familieleden De last die wordt ervaren hangt samen met de complexiteit van de ziekte; eigen gewoontes moeten aangepast worden om aan de behoeften van de stomapatiënt tegemoet te komen Er is onder anderen invloed op gezondheid, financiële In de eerdergenoemde publicatie van Danielsen et al (###e) is een systematisch literatuuronderzoek gedaan naar de invloed van de aanleg van de stoma op echtgenoten Er zijn uiteindelijk zes studies geïncludeerd Hieruit is geconcludeerd dat echtgenoten meer betrokken willen zijn bij de educatie en meer aandacht willen voor de psychosociale aspecten Dit is zowel in de pre als in de postoperatieve periode Er is een grote impact op het seksleven en het sociale leven wordt beperkt Er wordt meer steun verwacht van zorgverleners, maar ook van Uit de diverse onderzoeken blijkt dat familieleden en partners vaak ondersteuning en verzorging bieden aan de stomapatiënt partner en naasten De stomapatiënt vindt het geruststellend dat er naasten zijn die kunnen ondersteunen bij stomaverzorging, echter blijkt ook dat dit een grote belasting kan zijn voor de mantelzorgers In overleg kunnen partner, naasten of andere zorgverleners betrokken worden bij de verzorging Uitgangspunt blijft dat de stomapatiënt zo veel mogelijk de zelfzorg leert Daarmee moet worden voorkomen dat een situatie gecreëerd wordt waarbij de patiënt afhankelijk wordt van anderen voor de stomazorg Betrek, in overleg met de stomapatiënt, bij het aanleren van de stomaverzorging zoveel mogelijk zijn partner en/ Zoals beschreven is de ontslagfase onderdeel van de klinische fase De ontslagfase dient om systematisch alle voorbereidingen te treffen die nodig zijn voor de overgang naar de thuissituatie, met betrekking tot de De stomaverpleegkundige stelt vast in hoeverre de patiënt de stoma zelf kan verzorgen Dit wordt vastgesteld door de patiënt te vragen de verzorging uit te voeren/ demonstreren (Steinaker en <PERSOON> in Oâ<PERSOON>, ###) Dit stelt haar tegelijkertijd in staat de controle van stoma en peristomale huid uit te voeren Zij bepaalt vervolgens, samen met de patiënt en naasten, welke soort zorg in de fase na opname in het ziekenhuis nodig is Uitgangspunt is dat de patiënt zelfstandig de stoma kan verzorgen Als dit doel tijdens de klinische fase niet behaald wordt, wordt dit doel voortgezet naar de thuissituatie Geadviseerd wordt om in de thuissituatie ondersteuning door de Er wordt een schriftelijke overdracht gemaakt voor de thuiszorg of voor verzorgenden of verpleegkundigen van.
| 572 | nvmdl |
De stomapatiënt vindt het geruststellend dat er naasten zijn die kunnen ondersteunen bij stomaverzorging, echter blijkt ook dat dit een grote belasting kan zijn voor de mantelzorgers In overleg kunnen partner, naasten of andere zorgverleners betrokken worden bij de verzorging Uitgangspunt blijft dat de stomapatiënt zo veel mogelijk de zelfzorg leert Daarmee moet worden voorkomen dat een situatie gecreëerd wordt waarbij de patiënt afhankelijk wordt van anderen voor de stomazorg Betrek, in overleg met de stomapatiënt, bij het aanleren van de stomaverzorging zoveel mogelijk zijn partner en/ Zoals beschreven is de ontslagfase onderdeel van de klinische fase De ontslagfase dient om systematisch alle voorbereidingen te treffen die nodig zijn voor de overgang naar de thuissituatie, met betrekking tot de De stomaverpleegkundige stelt vast in hoeverre de patiënt de stoma zelf kan verzorgen Dit wordt vastgesteld door de patiënt te vragen de verzorging uit te voeren/ demonstreren (Steinaker en <PERSOON> in Oâ<PERSOON>, ###) Dit stelt haar tegelijkertijd in staat de controle van stoma en peristomale huid uit te voeren Zij bepaalt vervolgens, samen met de patiënt en naasten, welke soort zorg in de fase na opname in het ziekenhuis nodig is Uitgangspunt is dat de patiënt zelfstandig de stoma kan verzorgen Als dit doel tijdens de klinische fase niet behaald wordt, wordt dit doel voortgezet naar de thuissituatie Geadviseerd wordt om in de thuissituatie ondersteuning door de Er wordt een schriftelijke overdracht gemaakt voor de thuiszorg of voor verzorgenden of verpleegkundigen van Oâ<PERSOON> (###) geeft aan dat een georganiseerde overdracht bevordert dat na ontslag de leersituatie wordt Uit het onderzoek van Haugen et al (###) kwam, dat bezorgdheid over het verkrijgen van het materiaal één van de factoren is die een negatieve invloed heeft op de lange termijn aanpassing aan een stoma Ook <PERSOON> (### in Readding, ###) zegt dat tevredenheid met het materiaal belangrijk is en de revalidatie zal bevorderen Readding (###) beschrijft dat het van groot belang is om aan de patiënt duidelijk uit te leggen wat ânormaalâ is Dit betreft de observaties van de stoma, zie bijlage <PERSOON> (###) geeft aan dat het van belang is dat de patiënt kennis heeft over wat normaal is bij het functioneren van zijn specifieke stoma Uit het onderzoek van Herlufsen et al (###) bleek dat ## procent van de patiënten met een huidprobleem dit zelf niet als zodanig onderkennen Daarnaast zocht ## procent van de patiënten met een huidprobleem geen hulp van een professional Readding (###) stelt dat telefonische ondersteuning nuttig kan zijn; zowel voor simpele vragen, maar ook om meer complexe problemen te identificeren Als voorbereiding op ontslag uit het ziekenhuis is het de taak van de stomaverpleegkundige na te gaan of de stomapatiënt voldoende kennis en vaardigheden heeft, passend bij deze fase De stomapatiënt moet de verschijnselen van complicaties herkennen Daarnaast wordt beoordeeld of ondersteuning door thuiszorg nodig is In dat geval wordt gezorgd voor een overdracht naar de zorgverlener in de thuissituatie.
| 607 | nvmdl |
aan dat een georganiseerde overdracht bevordert dat na ontslag de leersituatie wordt Uit het onderzoek van Haugen et al (###) kwam, dat bezorgdheid over het verkrijgen van het materiaal één van de factoren is die een negatieve invloed heeft op de lange termijn aanpassing aan een stoma Ook <PERSOON> (### in Readding, ###) zegt dat tevredenheid met het materiaal belangrijk is en de revalidatie zal bevorderen Readding (###) beschrijft dat het van groot belang is om aan de patiënt duidelijk uit te leggen wat ânormaalâ is Dit betreft de observaties van de stoma, zie bijlage <PERSOON> (###) geeft aan dat het van belang is dat de patiënt kennis heeft over wat normaal is bij het functioneren van zijn specifieke stoma Uit het onderzoek van Herlufsen et al (###) bleek dat ## procent van de patiënten met een huidprobleem dit zelf niet als zodanig onderkennen Daarnaast zocht ## procent van de patiënten met een huidprobleem geen hulp van een professional Readding (###) stelt dat telefonische ondersteuning nuttig kan zijn; zowel voor simpele vragen, maar ook om meer complexe problemen te identificeren Als voorbereiding op ontslag uit het ziekenhuis is het de taak van de stomaverpleegkundige na te gaan of de stomapatiënt voldoende kennis en vaardigheden heeft, passend bij deze fase De stomapatiënt moet de verschijnselen van complicaties herkennen Daarnaast wordt beoordeeld of ondersteuning door thuiszorg nodig is In dat geval wordt gezorgd voor een overdracht naar de zorgverlener in de thuissituatie Zij legt uit aan familie en naasten, hoe deze opnieuw te bestellen zijn en welke materialen wel of niet voor vergoeding in aanmerking komen Zo nodig wordt voor de eerste dag(en) materiaal meegegeven Zo kort mogelijk voor vertrek uit het ziekenhuis vindt een ontslaggesprek plaats waarin alle relevante informatie nog eens kort wordt besproken en waarin gecheckt wordt of patiënt en naasten alles hebben begrepen Bij patiënten met een ileostoma moet informatie gegeven worden over mogelijk verslechterde opname van bepaalde medicatie door versnelde passage of de verkorte lengte van de functionele darm Bij ontslag wordt een vervolgafspraak bij de stomaverpleegkundige gemaakt en wordt de bereikbaarheid van De stomaverpleegkundige legt uit en motiveert waarom postoperatieve controles nodig zijn In bijlage XIV is een checklist met punten voor ontslag opgenomen, welke in deze fase door de stomaverpleeg kundige te gebruiken is Als ondersteuning door thuiszorg nodig is wordt een overdracht geschreven; hierin worden ook de doelen geformuleerd met betrekking tot het aanleren van de zelfzorg Zie voor de inhoud van Check in de ontslagfase, in overleg met de stomapatiënt, systematisch alle aspecten die geregeld moeten zijn voor ontslag Gebruik hierbij een checklist (zie bijlage XIV) Het is de taak van de stomaverpleegkundige om in deze fase afwijkingen van de normale situatie of complicaties te herkennen Afhankelijk van het probleem zal de stomaverpleegkundige zelf interveniëren, opdracht geven aan de afdelingsverpleegkundige of de hulp inroepen van, of overleggen met, een medisch specialist.
| 577 | nvmdl |
uit aan familie en naasten, hoe deze opnieuw te bestellen zijn en welke materialen wel of niet voor vergoeding in aanmerking komen Zo nodig wordt voor de eerste dag(en) materiaal meegegeven Zo kort mogelijk voor vertrek uit het ziekenhuis vindt een ontslaggesprek plaats waarin alle relevante informatie nog eens kort wordt besproken en waarin gecheckt wordt of patiënt en naasten alles hebben begrepen Bij patiënten met een ileostoma moet informatie gegeven worden over mogelijk verslechterde opname van bepaalde medicatie door versnelde passage of de verkorte lengte van de functionele darm Bij ontslag wordt een vervolgafspraak bij de stomaverpleegkundige gemaakt en wordt de bereikbaarheid van De stomaverpleegkundige legt uit en motiveert waarom postoperatieve controles nodig zijn In bijlage XIV is een checklist met punten voor ontslag opgenomen, welke in deze fase door de stomaverpleeg kundige te gebruiken is Als ondersteuning door thuiszorg nodig is wordt een overdracht geschreven; hierin worden ook de doelen geformuleerd met betrekking tot het aanleren van de zelfzorg Zie voor de inhoud van Check in de ontslagfase, in overleg met de stomapatiënt, systematisch alle aspecten die geregeld moeten zijn voor ontslag Gebruik hierbij een checklist (zie bijlage XIV) Het is de taak van de stomaverpleegkundige om in deze fase afwijkingen van de normale situatie of complicaties te herkennen Afhankelijk van het probleem zal de stomaverpleegkundige zelf interveniëren, opdracht geven aan de afdelingsverpleegkundige of de hulp inroepen van, of overleggen met, een medisch specialist is er nog een reden om in klinische fase regelmatig contact te hebben met de patiënt Pringle en Swan (###) beschrijven dat regelmatig contact tussen de stomaverpleegkundige en de patiënt en zijn familie het herstel van vertrouwen, gevoel van eigenwaarde en de terugkeer naar onafhankelijkheid bevorderd In de conclusie van de review van <PERSOON> (###) stellen de auteurs dat de stomaverpleegkundigen de verantwoordelijkheid hebben om het proces van de stomapatiënt te bewaken De stomaverpleegkundige moet in deze fase contact houden met de stomadrager Dit draagt bij aan snellere herkenning van problemen en bevordert het vertrouwen van de stomapatiënt De stomaverpleegkundige heeft de juiste (theoretische) kennis en ervaring voor de begeleiding in deze fase Zij zal op basis hiervan vaststellen of ingrijpen of overleg noodzakelijk is De meest voorkomende complicaties in de eerste fase na de operatie en hoe te handelen komen in het vervolg van dit hoofdstuk aan de orde Zorg dat de stomazorg in de postoperatieve fase onder regie staat van de stomaverpleegkundige Veel stomapatiënten en naasten stellen vragen over aanpassing van voeding in verband met de stoma Samengevat kan gezegd worden dat iemand met een colostoma of ileostoma in ieder geval geen dieet heeft, maar het advies krijgt de Richtlijn Gezonde Voeding te hanteren Belangrijk is dat mensen worden aangemoedigd om te genieten van hun voeding, regelmatig te eten en hun eten zorgvuldig te kauwen en/of fijn te snijden (Burch, ###b, Willcutts & Touger-Decker, ###) en daarbij voldoende vocht en vezels te gebruiken (<PERSOON>, ###) Wel kunnen aanpassingen nodig zijn.
| 573 | nvmdl |
contact te hebben met de patiënt Pringle en Swan (###) beschrijven dat regelmatig contact tussen de stomaverpleegkundige en de patiënt en zijn familie het herstel van vertrouwen, gevoel van eigenwaarde en de terugkeer naar onafhankelijkheid bevorderd In de conclusie van de review van <PERSOON> (###) stellen de auteurs dat de stomaverpleegkundigen de verantwoordelijkheid hebben om het proces van de stomapatiënt te bewaken De stomaverpleegkundige moet in deze fase contact houden met de stomadrager Dit draagt bij aan snellere herkenning van problemen en bevordert het vertrouwen van de stomapatiënt De stomaverpleegkundige heeft de juiste (theoretische) kennis en ervaring voor de begeleiding in deze fase Zij zal op basis hiervan vaststellen of ingrijpen of overleg noodzakelijk is De meest voorkomende complicaties in de eerste fase na de operatie en hoe te handelen komen in het vervolg van dit hoofdstuk aan de orde Zorg dat de stomazorg in de postoperatieve fase onder regie staat van de stomaverpleegkundige Veel stomapatiënten en naasten stellen vragen over aanpassing van voeding in verband met de stoma Samengevat kan gezegd worden dat iemand met een colostoma of ileostoma in ieder geval geen dieet heeft, maar het advies krijgt de Richtlijn Gezonde Voeding te hanteren Belangrijk is dat mensen worden aangemoedigd om te genieten van hun voeding, regelmatig te eten en hun eten zorgvuldig te kauwen en/of fijn te snijden (Burch, ###b, Willcutts & Touger-Decker, ###) en daarbij voldoende vocht en vezels te gebruiken (<PERSOON>, ###) Wel kunnen aanpassingen nodig zijn kleinere hoeveelheden (Burch, ###b); het doel is om aan een zo volwaardig mogelijke voedingsintake te komen voor dat moment Sommige voedingsmiddelen kunnen van invloed zijn op de productie van ontlasting, en van Bij een ileostoma is een verhoogde inname van vocht en zout nodig ten opzichte van de normale intake, omdat de terugresorptie van vocht en zout (ongeveer zes tot acht gram zout per liter ontlasting) in het colon ontbreekt (Burch, ###b; Willcutts en Touger-Decker, ###) Daarom wordt geadviseerd dat de patiënt die een ileostoma krijgt altijd een voorlichtingsgesprek heeft met een diëtist <PERSOON> adviseert het klinisch consult van een diëtist met uitleg over voedingsadviezen bij de ileostomadrager na enkele dagen te herhalen en ook na ongeveer drie Paquette et al (###) signaleerden dat een licht verhoogde stomaproductie bij ontslag een risicofactor is voor het ontstaan van heropnames wegens dehydratie; bij de heropname was de stomaproductie circa drie keer zo hoog Na de operatie waarbij een ileostoma tijdelijk of blijvend wordt aangelegd, komt in een normale postoperatieve situatie de ileostoma binnen ## uur op gang (Willcutts en Touger-Decker, ###) Een vloeibare productie van circa ### milliliter per ## uur is in de eerste postoperatieve week normaal en in de volgende twee tot drie maanden dikt de output vervolgens in tot ###-### milliliter per dag (<PERSOON>, ###) (adaptatieproces van de darm) Hierbij leegt de stomadrager gemiddeld een stomazakje <DATUM> keer per dag, waarvan ook <DATUM> keer per nacht <PERSOON>.
| 618 | nvmdl |
kleinere hoeveelheden (Burch, ###b); het doel is om aan een zo volwaardig mogelijke voedingsintake te komen voor dat moment Sommige voedingsmiddelen kunnen van invloed zijn op de productie van ontlasting, en van Bij een ileostoma is een verhoogde inname van vocht en zout nodig ten opzichte van de normale intake, omdat de terugresorptie van vocht en zout (ongeveer zes tot acht gram zout per liter ontlasting) in het colon ontbreekt (Burch, ###b; Willcutts en Touger-Decker, ###) Daarom wordt geadviseerd dat de patiënt die een ileostoma krijgt altijd een voorlichtingsgesprek heeft met een diëtist <PERSOON> adviseert het klinisch consult van een diëtist met uitleg over voedingsadviezen bij de ileostomadrager na enkele dagen te herhalen en ook na ongeveer drie Paquette et al (###) signaleerden dat een licht verhoogde stomaproductie bij ontslag een risicofactor is voor het ontstaan van heropnames wegens dehydratie; bij de heropname was de stomaproductie circa drie keer zo hoog Na de operatie waarbij een ileostoma tijdelijk of blijvend wordt aangelegd, komt in een normale postoperatieve situatie de ileostoma binnen ## uur op gang (Willcutts en Touger-Decker, ###) Een vloeibare productie van circa ### milliliter per ## uur is in de eerste postoperatieve week normaal en in de volgende twee tot drie maanden dikt de output vervolgens in tot ###-### milliliter per dag (<PERSOON>, ###) (adaptatieproces van de darm) Hierbij leegt de stomadrager gemiddeld een stomazakje <DATUM> keer per dag, waarvan ook <DATUM> keer per nacht <PERSOON> een betere opname van voedingsstoffen en vochtabsorptie Wanneer de nachtrust verstoord wordt, door veel stomaproductie, kan geadviseerd worden de avondmaaltijd te verkleinen en of de warme maaltijd eerder op de Moore (###) benoemt dat het ook van belang is dat ileostomadragers door de stomaverpleegkundigen geïnformeerd worden over welke medicatie zij kunnen absorberen en aangemoedigd worden het juiste medicatie voorschrift met de voorschrijver te bespreken De reden hiervoor is dat veel voorschrijvers zich onvoldoende bewust zijn van de gevolgen van een ileostoma met betrekking tot medicatieabsorptie Bijvoorbeeld medicatie in Zie bijlage XV voor specifieke voedingsaspecten en bijlage XVII voor ontlastingspatroon gerelateerde complicaties Een regelmatig voorkomende complicatie na aanleg van een stoma op de dunne darm is een te hoge stoma productie Dit wordt een high-output stoma (HOS) genoemd De definitie van een HOS ligt tussen meer dan # liter per ## uur tot meer dan # liter gedurende minstens # dagen (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Willcutts enTouger-<PERSOON> direct postoperatieve periode komt HOS voor bij ongeveer zestien tot twintig procent van de stomadragers voor (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Hayden et al, ###) en wanneer de stoma langer bestaat bij ongeveer veertien procent van de stomadragers (Arenas Villafranca et al ###) Naarmate de stoma hoger op de dunne darm aangelegd wordt (bijvoorbeeld op het jejunum), er minder darm beschikbaar is voor absorptie, worden er meer voeding gerelateerde problemen ervaren Wanneer er minder dan ### centimeter gezonde.
| 630 | nvmdl |
verstoord wordt, door veel stomaproductie, kan geadviseerd worden de avondmaaltijd te verkleinen en of de warme maaltijd eerder op de Moore (###) benoemt dat het ook van belang is dat ileostomadragers door de stomaverpleegkundigen geïnformeerd worden over welke medicatie zij kunnen absorberen en aangemoedigd worden het juiste medicatie voorschrift met de voorschrijver te bespreken De reden hiervoor is dat veel voorschrijvers zich onvoldoende bewust zijn van de gevolgen van een ileostoma met betrekking tot medicatieabsorptie Bijvoorbeeld medicatie in Zie bijlage XV voor specifieke voedingsaspecten en bijlage XVII voor ontlastingspatroon gerelateerde complicaties Een regelmatig voorkomende complicatie na aanleg van een stoma op de dunne darm is een te hoge stoma productie Dit wordt een high-output stoma (HOS) genoemd De definitie van een HOS ligt tussen meer dan # liter per ## uur tot meer dan # liter gedurende minstens # dagen (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Willcutts enTouger-<PERSOON> direct postoperatieve periode komt HOS voor bij ongeveer zestien tot twintig procent van de stomadragers voor (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Hayden et al, ###) en wanneer de stoma langer bestaat bij ongeveer veertien procent van de stomadragers (Arenas Villafranca et al ###) Naarmate de stoma hoger op de dunne darm aangelegd wordt (bijvoorbeeld op het jejunum), er minder darm beschikbaar is voor absorptie, worden er meer voeding gerelateerde problemen ervaren Wanneer er minder dan ### centimeter gezonde (Willcutts en Touger-Decker, ###) Toch is de ligging op de darm niet de enige oorzaak Postoperatieve HOS is vaak gerelateerd aan postoperatieve disfunctie zoals een paralytische ileus, een chirurgische infectie (## procent) en bij net zo grote groep is de oorzaak onbekend (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Gaertner et al, Postoperatieve HOS is ook van invloed op de opnameduur en is de belangrijke reden voor heropnames (Willcutts Damle et al (###) beschrijven een retrospectief database onderzoek (n=###) naar de incidentie en oorzaken voor heropnames na colorectale chirurgie Hierbij is de incidentie van heropnames ##,# procent Een stoma is een belangrijke risicofactor ##,# procent van de stomadragers werden heropgenomen binnen ## dagen Bij ileo stomadragers was bij twaalf procent de hoge stomaproductie en dehydratie de primaire oorzaak Bij heropnames binnen ## dagen na ontslag is bij ## procent (Hayden et al, ###) tot bijna ## procent (Nagle et al, ###) van de <PERSOON>-Kaltenbach et al (###) tonen aan dat bij twintig procent van de stomadragers met een tijdelijk ileostoma (n=###) de nierfunctie zodanig verslechterde dat vlak voor het opheffen van de stoma de nierfunctie zorgwekkend geworden was (glomerulaire filtratiesnelheid was bij deze groep (## ml/min/# ## m#) Dezelfde verslechtering van de nierfunctie werd ook door Gessler et al (###) (n=###) aangetoond, maar een relatie met een hoge stomaproductie konden zij in hun onderzoek niet aantonen, hoewel dit logisch te verwachten was De verklaring die zij hiervoor aanvoeren is dat mogelijk veel stomadragers een licht verhoogde stomaproductie hadden.
| 663 | nvmdl |
Toch is de ligging op de darm niet de enige oorzaak Postoperatieve HOS is vaak gerelateerd aan postoperatieve disfunctie zoals een paralytische ileus, een chirurgische infectie (## procent) en bij net zo grote groep is de oorzaak onbekend (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Gaertner et al, Postoperatieve HOS is ook van invloed op de opnameduur en is de belangrijke reden voor heropnames (Willcutts Damle et al (###) beschrijven een retrospectief database onderzoek (n=###) naar de incidentie en oorzaken voor heropnames na colorectale chirurgie Hierbij is de incidentie van heropnames ##,# procent Een stoma is een belangrijke risicofactor ##,# procent van de stomadragers werden heropgenomen binnen ## dagen Bij ileo stomadragers was bij twaalf procent de hoge stomaproductie en dehydratie de primaire oorzaak Bij heropnames binnen ## dagen na ontslag is bij ## procent (Hayden et al, ###) tot bijna ## procent (Nagle et al, ###) van de <PERSOON>-Kaltenbach et al (###) tonen aan dat bij twintig procent van de stomadragers met een tijdelijk ileostoma (n=###) de nierfunctie zodanig verslechterde dat vlak voor het opheffen van de stoma de nierfunctie zorgwekkend geworden was (glomerulaire filtratiesnelheid was bij deze groep (## ml/min/# ## m#) Dezelfde verslechtering van de nierfunctie werd ook door Gessler et al (###) (n=###) aangetoond, maar een relatie met een hoge stomaproductie konden zij in hun onderzoek niet aantonen, hoewel dit logisch te verwachten was De verklaring die zij hiervoor aanvoeren is dat mogelijk veel stomadragers een licht verhoogde stomaproductie hadden Dit laatste werd ook door Hayden et al (###) gemeld Dit laat in ieder geval zien dat de keuze voor een ileostoma bij een oudere zorgvrager zorgvuldig moet worden overwogen <PERSOON>-Kaltenbach et al (###) tonen tevens aan dat bij de hersteloperatie bij de groep patiënten met nierfunctiestoornissen complicaties als verstoorde wondgenezing, lekkage bij anastomose of paralytische ileus #,# keer vaker voorkomen ten opzichte van de groep met betere Vaak wordt aan ileostomadragers geadviseerd om veel te drinken (<PERSOON>, ###) Adviezen aan ileostomadragers om veel vocht te gebruiken bij een HOS, met name in de vorm van hypotonische dranken, zijn duidelijk in strijd met de wetenschappelijk onderbouwde literatuur (Baker et al ###) Een behandeling van HOS met behulp van een multidisciplinair gedragen vast protocol (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Willcutts en Touger-Decker, ###; McDonald, ###) is het meest effectief Wanneer er sprake is van HOS problematiek bijvoorbeeld wanneer ileostomapatiënten voor ontslag al diarreeremmers nodig hebben waarschuwen Hayden et al (###) om in de follow-up extra zorgvuldig te zijn Wanneer er vrijwel direct postoperatief sprake is van HOS problematiek ten gevolge van te weinig darmlengte behoort de stomadrager regelmatig en ook poliklinisch gecontroleerd te worden door een gespecialiseerd diëtist en/of voedingsteam (<PERSOON>, ###a; McDonald, Voor de preventie van HOS is het van belang dat de stomadrager in staat is zijn vochtbalans te monitoren Nagle et al (###) tonen aan dat een goed postoperatief educatieprogramma voor beheersing en controle van.
| 679 | nvmdl |
Dit laatste werd ook door Hayden et al (###) gemeld Dit laat in ieder geval zien dat de keuze voor een ileostoma bij een oudere zorgvrager zorgvuldig moet worden overwogen <PERSOON>-Kaltenbach et al (###) tonen tevens aan dat bij de hersteloperatie bij de groep patiënten met nierfunctiestoornissen complicaties als verstoorde wondgenezing, lekkage bij anastomose of paralytische ileus #,# keer vaker voorkomen ten opzichte van de groep met betere Vaak wordt aan ileostomadragers geadviseerd om veel te drinken (<PERSOON>, ###) Adviezen aan ileostomadragers om veel vocht te gebruiken bij een HOS, met name in de vorm van hypotonische dranken, zijn duidelijk in strijd met de wetenschappelijk onderbouwde literatuur (Baker et al ###) Een behandeling van HOS met behulp van een multidisciplinair gedragen vast protocol (Arenas Villafranca et al, ###; Baker et al, ###; Willcutts en Touger-Decker, ###; McDonald, ###) is het meest effectief Wanneer er sprake is van HOS problematiek bijvoorbeeld wanneer ileostomapatiënten voor ontslag al diarreeremmers nodig hebben waarschuwen Hayden et al (###) om in de follow-up extra zorgvuldig te zijn Wanneer er vrijwel direct postoperatief sprake is van HOS problematiek ten gevolge van te weinig darmlengte behoort de stomadrager regelmatig en ook poliklinisch gecontroleerd te worden door een gespecialiseerd diëtist en/of voedingsteam (<PERSOON>, ###a; McDonald, Voor de preventie van HOS is het van belang dat de stomadrager in staat is zijn vochtbalans te monitoren Nagle et al (###) tonen aan dat een goed postoperatief educatieprogramma voor beheersing en controle <PERSOON> follow-up met betrekking tot de stomaproductie door de stomaverpleegkundige is daarbij noodzakelijk Crocetti et al (###) bewijzen in een klein vergelijkend onderzoek (n=##) dat het gebruik van één sachet psylliumvezels, ingenomen met weinig water en goede voedingsinstructie de hoeveelheid stomaproductie sterk kan verminderden Uit de onderzoeken blijkt dat goede instructie en informatie aan met name ileostomadragers omtrent voeding en vocht van belang is om complicaties en heropnames te voorkomen Het is van belang dat high-output behandeld wordt met behulp van een vast protocol Heropnames wegens dehydratie en nierfunctiestoornissen zijn te voorkomen door goede educatie en begeleiding van de nieuwe stomadrager waarbij deze in de postoperatieve fase geleerd heeft zelf verantwoordelijk te zijn voor de monitoring van zijn stomaproductie en tijdig te alarmeren/ hulp vragen In de praktijk blijkt dat er vaak onvoldoende kennis is en niet eenduidig gehandeld wordt bij een high-output stoma, zeker wanneer een goed omschreven protocol en duidelijke patiënteninformatie ontbreken De werkgroep adviseert om uit te gaan van HOS in de postoperatieve fase wanneer de productie hoger is dan ### milliliter en in een latere fase als de productie gedurende meer dan drie dagen meer dan ### milliliter De stomaverpleegkundige moet zich bewust zijn dat de gevolgen van HOS ernstig kunnen zijn dehydratie, het ontstaan van deficiënties van diverse elektrolyten en vocht, waardoor ook nierfalen kan ontstaan Dit kan van invloed zijn op de opnameduur en is ook de belangrijke reden voor heropnames De adviezen van professionals en behandelinzichten bij de behandeling van HOS zijn vaak tegenstrijdig.
| 616 | nvmdl |
de stomaproductie door de stomaverpleegkundige is daarbij noodzakelijk Crocetti et al (###) bewijzen in een klein vergelijkend onderzoek (n=##) dat het gebruik van één sachet psylliumvezels, ingenomen met weinig water en goede voedingsinstructie de hoeveelheid stomaproductie sterk kan verminderden Uit de onderzoeken blijkt dat goede instructie en informatie aan met name ileostomadragers omtrent voeding en vocht van belang is om complicaties en heropnames te voorkomen Het is van belang dat high-output behandeld wordt met behulp van een vast protocol Heropnames wegens dehydratie en nierfunctiestoornissen zijn te voorkomen door goede educatie en begeleiding van de nieuwe stomadrager waarbij deze in de postoperatieve fase geleerd heeft zelf verantwoordelijk te zijn voor de monitoring van zijn stomaproductie en tijdig te alarmeren/ hulp vragen In de praktijk blijkt dat er vaak onvoldoende kennis is en niet eenduidig gehandeld wordt bij een high-output stoma, zeker wanneer een goed omschreven protocol en duidelijke patiënteninformatie ontbreken De werkgroep adviseert om uit te gaan van HOS in de postoperatieve fase wanneer de productie hoger is dan ### milliliter en in een latere fase als de productie gedurende meer dan drie dagen meer dan ### milliliter De stomaverpleegkundige moet zich bewust zijn dat de gevolgen van HOS ernstig kunnen zijn dehydratie, het ontstaan van deficiënties van diverse elektrolyten en vocht, waardoor ook nierfalen kan ontstaan Dit kan van invloed zijn op de opnameduur en is ook de belangrijke reden voor heropnames De adviezen van professionals en behandelinzichten bij de behandeling van HOS zijn vaak tegenstrijdig uit de verschillende bronnen uitgewerkt in de bijlage XVII (ontlastingspatroon gerelateerde complicaties) Adviseer aan de stomapatiënt de algemene aanbevelingen omtrent gezonde voeding Zorg dat iedere ileostomapatiënt voor ontslag uit het ziekenhuis mondeling en schriftelijk passende educatie en informatie krijgt over medicatieopname, voeding en vochtintake en het gebruik van extra zout van zowel een In de Europese richtlijn âIncontinent Urostomyâ (EAUN, ###) wordt een adequate vochtintake geadviseerd voor urostomadragers In de praktijk kan dit beoordeeld worden aan de hand van de kleur van de urine, deze moet lichtgeel of strogeel zijn Ook Doughty (###) en Fulham (###) beschrijven dat adequate vochtintake essentieel is om urineweginfectie en daarnaast een sterke geur van de urine te voorkomen Ook adviseert Doughty, de vochtintake goed verdeeld over de dag te gebruiken Burch (###a) beschrijft dat alkalische urine de oorzaak kan zijn van kristalvorming op of direct naast de stoma Een licht zure zuurgraad van de urine kan zorgen dat er geen kristallen gevormd worden, voor het bereiken Tsukada et al (###) hebben een onderzoek gedaan bij een kleine groep urostomapatiënten naar de invloed van gebruik van cranberry De conclusie van dit onderzoek is dat bij gebruik van cranberry de urine Ãn het stomazakje zuurder is Bij deze onderzoeksgroep blijkt dat er minder huidproblemen zijn en de huidplaat minder is aangetast Nazarko (###) beschrijft dat twee glazen cranberrysap helpt bij geuroverlast en urineweginfecties helpt voorkomen Dit effect wordt ook gemeld in de Europese richtlijn Incontinent Urostomy (###); het gebruik.
| 588 | nvmdl |
verschillende bronnen uitgewerkt in de bijlage XVII (ontlastingspatroon gerelateerde complicaties) Adviseer aan de stomapatiënt de algemene aanbevelingen omtrent gezonde voeding Zorg dat iedere ileostomapatiënt voor ontslag uit het ziekenhuis mondeling en schriftelijk passende educatie en informatie krijgt over medicatieopname, voeding en vochtintake en het gebruik van extra zout van zowel een In de Europese richtlijn âIncontinent Urostomyâ (EAUN, ###) wordt een adequate vochtintake geadviseerd voor urostomadragers In de praktijk kan dit beoordeeld worden aan de hand van de kleur van de urine, deze moet lichtgeel of strogeel zijn Ook Doughty (###) en Fulham (###) beschrijven dat adequate vochtintake essentieel is om urineweginfectie en daarnaast een sterke geur van de urine te voorkomen Ook adviseert Doughty, de vochtintake goed verdeeld over de dag te gebruiken Burch (###a) beschrijft dat alkalische urine de oorzaak kan zijn van kristalvorming op of direct naast de stoma Een licht zure zuurgraad van de urine kan zorgen dat er geen kristallen gevormd worden, voor het bereiken Tsukada et al (###) hebben een onderzoek gedaan bij een kleine groep urostomapatiënten naar de invloed van gebruik van cranberry De conclusie van dit onderzoek is dat bij gebruik van cranberry de urine Ãn het stomazakje zuurder is Bij deze onderzoeksgroep blijkt dat er minder huidproblemen zijn en de huidplaat minder is aangetast Nazarko (###) beschrijft dat twee glazen cranberrysap helpt bij geuroverlast en urineweginfecties helpt voorkomen Dit effect wordt ook gemeld in de Europese richtlijn Incontinent Urostomy (###); het gebruik lekkage Burch (###b) vermeldt nog dat door gebruik te maken van cranberries de slijmvorming uit het urostoma zou kunnen verminderen Burch en Nazarko melden tevens dat dit afgeraden moet worden bij gebruik van coumarinederivaten zoals sintrommitis en warfarine, omdat cranberrysap de werking van deze middelen kan beïnvloeden Het gebruik van vitamine C ### milligram per dag kan ook helpen in de eerste periode na operaties Boucher et al (###) beschrijven een casestudy waarbij door het gebruik van het terminale ileum voor de aanleg van een urostoma volgens Bricker, een tekort in de opname van vitamine B## kan ontstaan In de diverse publicaties worden adviezen benoemd met betrekking tot inname van diverse middelen, dit om de samenstelling van de urine te beïnvloeden Dit kan een gunstige werking hebben op geur, De stomaverpleegkundige moet de urostomadrager informeren over vochtintake en samenstelling van de urine, en over de verschijnselen van tekorten van vitamine B## Zie hiervoor de tabel in de bijlage XVI verschijnselen In tegenstelling tot de literatuur wordt in de Nederlandse praktijk vitamine C in een dosis van ### milligram per dag geadviseerd Het doel hiervan is de Ph te beïnvloeden en hiermee aantasting van de huidplaat te Zorg dat aan de urostomapatiënt een zodanige vochtintake geadviseerd wordt dat de urine lichtgeel of strogeel <PERSOON> de urostomapatiënt op de mogelijkheid dat het zinvol kan zijn cranberrysap of capsules te gebruiken bij klachten van (symptomatische) urineweginfecties en bij huid- en lekkageproblemen In deze paragraaf wordt beschreven welke complicaties het meest voorkomen De complicaties worden.
| 600 | nvmdl |
vermeldt nog dat door gebruik te maken van cranberries de slijmvorming uit het urostoma zou kunnen verminderen Burch en Nazarko melden tevens dat dit afgeraden moet worden bij gebruik van coumarinederivaten zoals sintrommitis en warfarine, omdat cranberrysap de werking van deze middelen kan beïnvloeden Het gebruik van vitamine C ### milligram per dag kan ook helpen in de eerste periode na operaties Boucher et al (###) beschrijven een casestudy waarbij door het gebruik van het terminale ileum voor de aanleg van een urostoma volgens Bricker, een tekort in de opname van vitamine B## kan ontstaan In de diverse publicaties worden adviezen benoemd met betrekking tot inname van diverse middelen, dit om de samenstelling van de urine te beïnvloeden Dit kan een gunstige werking hebben op geur, De stomaverpleegkundige moet de urostomadrager informeren over vochtintake en samenstelling van de urine, en over de verschijnselen van tekorten van vitamine B## Zie hiervoor de tabel in de bijlage XVI verschijnselen In tegenstelling tot de literatuur wordt in de Nederlandse praktijk vitamine C in een dosis van ### milligram per dag geadviseerd Het doel hiervan is de Ph te beïnvloeden en hiermee aantasting van de huidplaat te Zorg dat aan de urostomapatiënt een zodanige vochtintake geadviseerd wordt dat de urine lichtgeel of strogeel <PERSOON> de urostomapatiënt op de mogelijkheid dat het zinvol kan zijn cranberrysap of capsules te gebruiken bij klachten van (symptomatische) urineweginfecties en bij huid- en lekkageproblemen In deze paragraaf wordt beschreven welke complicaties het meest voorkomen De complicaties worden eenduidig Daarom is gekozen om in dit hoofdstuk van alle meest voorkomende, relevante complicaties de definities te beschrijven De overige informatie per complicatie wordt beschreven in bijlage XVII In de bijlage wordt per complicatie achtereenvolgens definitie, kenmerken, incidentie, oorzaak/ risicofactoren, gevolgen, Deze complicaties bij stomadragers komen veel voor In de diverse onderzoeken komen verschillende percentages voor, afhankelijk van de onderzoeksgroep en soorten complicaties gedefinieerd worden <PERSOON> et al (###) benoemen dat zij in het onderzoek naar perceptie van huidproblemen door stomadragers bij ## procent van de stomadragers peristomale huidproblemen geobserveerd hebben Cottam et al (###) hebben onderzoek gedaan naar de problemen en complicaties in de eerste drie weken na de operatie Zij definiëren, een problematisch stoma als een stoma waarbij één of meer accessoires nodig zijn, om ## uur zonder lekkage te zijn In haar onderzoek concludeert zij dat hoogte van de stoma ((## mm), type stoma (ileostoma) en geslacht van de patiënt (vrouw) significante risicofactoren zijn voor het ontstaan van stomaproblemen Ook bij spoedoperaties is de kans op een problematisch stoma groter Cottam et al beschrijven als meest voorkomende problemen in deze periode retractie, dehiscentie, necrose en prolaps Bij drie diagnoses waarom een stoma is aangelegd werd een statistisch significante invloed op problemen bij de stoma gevonden (colorectale tumoren, Colitis ulcerosa en de groep diverse redenen) Colwell en Beitz (###) hebben onderzoek gedaan om gegevens rondom stomacomplicaties vast te leggen.
| 580 | nvmdl |
eenduidig Daarom is gekozen om in dit hoofdstuk van alle meest voorkomende, relevante complicaties de definities te beschrijven De overige informatie per complicatie wordt beschreven in bijlage XVII In de bijlage wordt per complicatie achtereenvolgens definitie, kenmerken, incidentie, oorzaak/ risicofactoren, gevolgen, Deze complicaties bij stomadragers komen veel voor In de diverse onderzoeken komen verschillende percentages voor, afhankelijk van de onderzoeksgroep en soorten complicaties gedefinieerd worden <PERSOON> et al (###) benoemen dat zij in het onderzoek naar perceptie van huidproblemen door stomadragers bij ## procent van de stomadragers peristomale huidproblemen geobserveerd hebben Cottam et al (###) hebben onderzoek gedaan naar de problemen en complicaties in de eerste drie weken na de operatie Zij definiëren, een problematisch stoma als een stoma waarbij één of meer accessoires nodig zijn, om ## uur zonder lekkage te zijn In haar onderzoek concludeert zij dat hoogte van de stoma ((## mm), type stoma (ileostoma) en geslacht van de patiënt (vrouw) significante risicofactoren zijn voor het ontstaan van stomaproblemen Ook bij spoedoperaties is de kans op een problematisch stoma groter Cottam et al beschrijven als meest voorkomende problemen in deze periode retractie, dehiscentie, necrose en prolaps Bij drie diagnoses waarom een stoma is aangelegd werd een statistisch significante invloed op problemen bij de stoma gevonden (colorectale tumoren, Colitis ulcerosa en de groep diverse redenen) Colwell en Beitz (###) hebben onderzoek gedaan om gegevens rondom stomacomplicaties vast te leggen de complicaties voorkomen Tot nu toe is over deze problemen wel veel gepubliceerd maar vaak als casus, er is geen evidence over de verschillende complicaties In het onderzoek hebben Colwell en Beitz de definities Op basis van deze definities hebben Beitz en Colwell (###) vervolgens onderzoek gedaan onder ### stoma verpleegkundigen wat volgens stomaverpleegkundigen de meest optimale interventies bij stomacomplicaties bij Het is van belang om eenduidige gevalideerde definities van complicaties te gebruiken In recentere onderzoeken wordt hier steeds meer aandacht aan besteed, zodat deze definities en bijbehorende Hieronder worden de gevalideerde definities beschreven, de overige informatie per complicaties is terug te Gebruik eenduidige, gevalideerde omschrijvingen van de complicaties Werk vanuit deze gevalideerde definities In deze paragraaf wordt van de meest voorkomende, relevante stomacomplicaties de definities gegeven zoals Een defect in de abdominale fascie waardoor darm kan uitstulpen naast de stoma Belemmering van uitvloed uit de stoma veroorzaakt door vernauwing of samentrekken van het stomalumen op huid of fascieniveau Beschadiging van het stomaslijmvlies, meestal door druk of fysieke krachten Abnormale verbinding tussen de stoma en het omliggende weefsel Parastomale hernia is een van de meest voorkomende complicaties bij een stoma Het kan veel impact hebben op kwaliteit van leven, onder anderen door verhoging van de kans op lekkages, huidproblemen en de zichtbare zwelling Daarnaast heeft deze complicatie invloed op kosten voor de gezondheidszorg Dit wordt veroorzaakt door meer materiaalgebruik bij lekkage en huidproblemen, inzet van zwaardere steunhulpmiddelen bij eenmaal Daarnaast concluderen de auteurs in het eerdergenoemde onderzoek van Näsvall et al (###) naar gezondheid.
| 580 | nvmdl |
gepubliceerd maar vaak als casus, er is geen evidence over de verschillende complicaties In het onderzoek hebben Colwell en Beitz de definities Op basis van deze definities hebben Beitz en Colwell (###) vervolgens onderzoek gedaan onder ### stoma verpleegkundigen wat volgens stomaverpleegkundigen de meest optimale interventies bij stomacomplicaties bij Het is van belang om eenduidige gevalideerde definities van complicaties te gebruiken In recentere onderzoeken wordt hier steeds meer aandacht aan besteed, zodat deze definities en bijbehorende Hieronder worden de gevalideerde definities beschreven, de overige informatie per complicaties is terug te Gebruik eenduidige, gevalideerde omschrijvingen van de complicaties Werk vanuit deze gevalideerde definities In deze paragraaf wordt van de meest voorkomende, relevante stomacomplicaties de definities gegeven zoals Een defect in de abdominale fascie waardoor darm kan uitstulpen naast de stoma Belemmering van uitvloed uit de stoma veroorzaakt door vernauwing of samentrekken van het stomalumen op huid of fascieniveau Beschadiging van het stomaslijmvlies, meestal door druk of fysieke krachten Abnormale verbinding tussen de stoma en het omliggende weefsel Parastomale hernia is een van de meest voorkomende complicaties bij een stoma Het kan veel impact hebben op kwaliteit van leven, onder anderen door verhoging van de kans op lekkages, huidproblemen en de zichtbare zwelling Daarnaast heeft deze complicatie invloed op kosten voor de gezondheidszorg Dit wordt veroorzaakt door meer materiaalgebruik bij lekkage en huidproblemen, inzet van zwaardere steunhulpmiddelen bij eenmaal Daarnaast concluderen de auteurs in het eerdergenoemde onderzoek van Näsvall et al (###) naar gezondheid In verband met bovengenoemde aspecten wordt veel onderzoek verricht naar dit onderwerp, zowel door artsen als verpleegkundigen In de verschillende publicaties komt steeds meer de nadruk te liggen op de preventieve aspecten, waarbij de stomaverpleegkundige een belangrijke rol speelt De werkgroep heeft daarom gekozen in deze herziening ### een paragraaf toe te voegen over de mogelijke preventieve interventies (Zie bijlage XVII North (###) heeft onderzoek gedaan bij honderd stomadragers naar het effect van preventie Het preventie programma bestaat uit diverse interventies Bij ontslag wordt de kwaliteit van leven vragenlijst afgenomen, informatie gegeven over de risicofactoren en gevolgen van een parastomale hernia, een risicoscore gedaan om te bepalen welk preventief steunmiddel gebruikt moet worden, uitleg en demonstratie hoe te tillen en opstarten van een oefenprogramma zoals beschreven door fysiotherapeuten Alle informatie werd opnieuw gegeven na drie, zes en twaalf maanden, steeds zowel mondeling als schriftelijk Twee belangrijke uitkomsten zijn dat de kwaliteit van leven hoger is bij mensen die geen hernia hebben ontwikkeld en de incidentie van een parastomale hernia sterk afneemt Geconstateerd is dat compliance aan het volledige programma erg belangrijk is Als maar een deel van de adviezen wordt opgevolgd neemt de incidentie weer toe, maar blijft wel lager dan zonder preventieve maatregelen Om de compliance te verhogen is regelmatige begeleiding noodzakelijk waarbij steeds het belang van alle preventieve maatregelen wordt uitgelegd De auteur concludeert dat dit meer tijd kost maar er wordt tijd.
| 538 | nvmdl |
verricht naar dit onderwerp, zowel door artsen als verpleegkundigen In de verschillende publicaties komt steeds meer de nadruk te liggen op de preventieve aspecten, waarbij de stomaverpleegkundige een belangrijke rol speelt De werkgroep heeft daarom gekozen in deze herziening ### een paragraaf toe te voegen over de mogelijke preventieve interventies (Zie bijlage XVII North (###) heeft onderzoek gedaan bij honderd stomadragers naar het effect van preventie Het preventie programma bestaat uit diverse interventies Bij ontslag wordt de kwaliteit van leven vragenlijst afgenomen, informatie gegeven over de risicofactoren en gevolgen van een parastomale hernia, een risicoscore gedaan om te bepalen welk preventief steunmiddel gebruikt moet worden, uitleg en demonstratie hoe te tillen en opstarten van een oefenprogramma zoals beschreven door fysiotherapeuten Alle informatie werd opnieuw gegeven na drie, zes en twaalf maanden, steeds zowel mondeling als schriftelijk Twee belangrijke uitkomsten zijn dat de kwaliteit van leven hoger is bij mensen die geen hernia hebben ontwikkeld en de incidentie van een parastomale hernia sterk afneemt Geconstateerd is dat compliance aan het volledige programma erg belangrijk is Als maar een deel van de adviezen wordt opgevolgd neemt de incidentie weer toe, maar blijft wel lager dan zonder preventieve maatregelen Om de compliance te verhogen is regelmatige begeleiding noodzakelijk waarbij steeds het belang van alle preventieve maatregelen wordt uitgelegd De auteur concludeert dat dit meer tijd kost maar er wordt tijd Temple et al (###) hebben onderzoek gedaan naar risicofactoren op het ontstaan van parastomale hernia, vaststellen van prevalentie en symptomen Bij dit onderzoek zijn vragenlijsten verstuurd, ### patiënten hebben deze ingevuld Een deel van de vragen gaat over invloed van fysieke en leefstijlaspecten; voeding, roken, mate van lichamelijke activiteit per week, zijn er activiteiten waarbij zwaar getild moet worden De adviezen voor preventieve maatregelen zijn gericht op de bekende risicofactoren voor het ontstaan van In het onderzoek van Carlsson et al (###) naar prevalentie van complicaties bij ### stomapatiënten worden de preventieve maatregelen genoemd op basis van de WOCN best practice richtlijnen (zie bijlage XVII) De preventieve maatregelen in de diverse publicaties komen sterk overeen Het toepassen van de gezamenlijke maatregelen kan de incidentie van parastomale hernia verminderen Ook in <LOCATIE> is de tendens deze maatregelen toe te passen De preventieve maatregelen en adviezen betreffen de verschillende fases namelijk preoperatief, direct postoperatief en ook in de nazorgfase Voor de operatie overgewicht verliezen, stoppen met roken, zorg voor een goede voedingsstatus en buikspieroefeningen Tijdens de postoperatieve periode de buikwand ondersteunen met de hand of een kussen bij hoesten of niezen Ook wordt geadviseerd bij hoesten en niezen het bovenlichaam ten opzichte van de heupen van het stoma weg te draaien en het hoofd opzij te draaien; hierdoor komt er minder druk op de rechte buikspieren en vangen de dwarse buikspieren meer druk op De eerste drie maanden na de operatie niet zwaar Preventief gebruik van licht steunend ondergoed zoals te koop in de winkel, afhankelijk van de risicofactoren.
| 559 | nvmdl |
en symptomen Bij dit onderzoek zijn vragenlijsten verstuurd, ### patiënten hebben deze ingevuld Een deel van de vragen gaat over invloed van fysieke en leefstijlaspecten; voeding, roken, mate van lichamelijke activiteit per week, zijn er activiteiten waarbij zwaar getild moet worden De adviezen voor preventieve maatregelen zijn gericht op de bekende risicofactoren voor het ontstaan van In het onderzoek van Carlsson et al (###) naar prevalentie van complicaties bij ### stomapatiënten worden de preventieve maatregelen genoemd op basis van de WOCN best practice richtlijnen (zie bijlage XVII) De preventieve maatregelen in de diverse publicaties komen sterk overeen Het toepassen van de gezamenlijke maatregelen kan de incidentie van parastomale hernia verminderen Ook in <LOCATIE> is de tendens deze maatregelen toe te passen De preventieve maatregelen en adviezen betreffen de verschillende fases namelijk preoperatief, direct postoperatief en ook in de nazorgfase Voor de operatie overgewicht verliezen, stoppen met roken, zorg voor een goede voedingsstatus en buikspieroefeningen Tijdens de postoperatieve periode de buikwand ondersteunen met de hand of een kussen bij hoesten of niezen Ook wordt geadviseerd bij hoesten en niezen het bovenlichaam ten opzichte van de heupen van het stoma weg te draaien en het hoofd opzij te draaien; hierdoor komt er minder druk op de rechte buikspieren en vangen de dwarse buikspieren meer druk op De eerste drie maanden na de operatie niet zwaar Preventief gebruik van licht steunend ondergoed zoals te koop in de winkel, afhankelijk van de risicofactoren Voorkom sterke gewichtstoename en zorg De werkgroep adviseert om preventie te richten op de oorzaken en risicofactoren van het ontstaan van een Informeer en geef actief begeleiding aan de (potentiële) stomapatiënt zowel preoperatief als in de nazorgfase over de preventieve maatregelen met betrekking tot het voorkómen van parastomale hernia In deze paragraaf wordt van de meest voorkomende, relevante huidproblemen de definities gegeven zoals deze gevalideerd zijn door Colwell en Beitz (###) De werkgroep heeft de definitie van stripeffect geformuleerd Beschadiging van de huid door bloostelling aan ontlasting, urine of Een overgroei van schimmels (Candida) zodanig dat infectie van de Een ulceratieve huidafwijking rondom de stoma door onbekende Beschadiging epidermis (opperhuid) door te vaak of onzorgvuldig weefsel, meestal ter hoogte van een botuitsteeksel, als gevolg van Voor het beschrijven van huidproblemen bij een stoma zijn verschillende meetinstrumenten ontwikkeld in de laatste jaren Het doel van deze instrumenten is de peristomale huidproblemen te classificeren en/ of diagnosticeren en eenduidig te beschrijven, zodat alle professionals in de stomazorg de huidproblemen op dezelfde wijze beschrijven In <LOCATIE> worden momenteel als meetinstrumenten de <PERSOON> (bestaande uit DET score en AIM guide) en het SACS⢠instrument gebruikt Er bestaan geen vergelijkende studies over deze instrumenten, derhalve is het niet mogelijk één van deze instrumenten aan te bevelen Het valt buiten het bestek van deze richtlijn om de verschillende meetinstrumenten te beoordelen en daarna een aanbeveling te doen over welk meetinstrument in <LOCATIE> gebruikt zou moeten worden De werkgroep is.
| 563 | nvmdl |
De werkgroep adviseert om preventie te richten op de oorzaken en risicofactoren van het ontstaan van een Informeer en geef actief begeleiding aan de (potentiële) stomapatiënt zowel preoperatief als in de nazorgfase over de preventieve maatregelen met betrekking tot het voorkómen van parastomale hernia In deze paragraaf wordt van de meest voorkomende, relevante huidproblemen de definities gegeven zoals deze gevalideerd zijn door Colwell en Beitz (###) De werkgroep heeft de definitie van stripeffect geformuleerd Beschadiging van de huid door bloostelling aan ontlasting, urine of Een overgroei van schimmels (Candida) zodanig dat infectie van de Een ulceratieve huidafwijking rondom de stoma door onbekende Beschadiging epidermis (opperhuid) door te vaak of onzorgvuldig weefsel, meestal ter hoogte van een botuitsteeksel, als gevolg van Voor het beschrijven van huidproblemen bij een stoma zijn verschillende meetinstrumenten ontwikkeld in de laatste jaren Het doel van deze instrumenten is de peristomale huidproblemen te classificeren en/ of diagnosticeren en eenduidig te beschrijven, zodat alle professionals in de stomazorg de huidproblemen op dezelfde wijze beschrijven In <LOCATIE> worden momenteel als meetinstrumenten de <PERSOON> (bestaande uit DET score en AIM guide) en het SACS⢠instrument gebruikt Er bestaan geen vergelijkende studies over deze instrumenten, derhalve is het niet mogelijk één van deze instrumenten aan te bevelen Het valt buiten het bestek van deze richtlijn om de verschillende meetinstrumenten te beoordelen en daarna een aanbeveling te doen over welk meetinstrument in <LOCATIE> gebruikt zou moeten worden De werkgroep is van classificatie van huidproblemen kan verbeteren Dit kan gezien worden als aanzet tot eenduidigheid in In de diverse onderzoek artikelen worden diverse meetinstrumenten omschreven Bijvoorbeeld Pittman et al (###) publiceren over de OCSI (Ostomy Complication Severity Index) Deze kan gebruikt worden voor het identificeren van complicaties en vaststellen van de ernst ervan Bij het onderzoek om dit meetinstrument te valideren zijn uiteindelijk van ## patiënten volledige gegevens verzameld In de publicatie van Gray et al (###) zijn diverse consensusstatements opgenomen Zij stellen dat gekeken moet worden naar conditie van de huid, aanwezigheid van beharing, contouren/ vorm van de buik die de peristomale omgeving beïnvloeden zoals obesitas, hernia, vouwen en plooien Onderzoek dit in zittende, staande houding en Er worden veel verschillende meetinstrumenten gebruikt en nog steeds ontwikkeld voor het beschrijven Internationaal worden diverse meetinstrumenten gebruikt en ook wordt gewerkt aan verbeteren van het oorspronkelijke SACS instrument Op dit moment zijn de verschillende andere meetinstrumenten (nog) niet voor de Nederlandse situatie beschikbaar of bruikbaar Na het verschijnen van de eerste versie van deze richtlijn heeft een werkgroep onderzocht welk meetinstrument de voorkeur geniet In ### heeft een werkgroep van stomaverpleegkundigen de twee bovenstaande meetinstrumenten (SACS en DET) vergeleken en na literatuur en praktijkonderzoek een advies uitgebracht âVan de huidige bestaande meetinstrumenten voor peristomale huidproblemen blijkt de SACS het best te De DET heeft een aantal aspecten die juist beter zijn dan de SACS, echter het totaal oordeel geeft een positiever beeld voor de SACS.
| 566 | nvmdl |
kan gezien worden als aanzet tot eenduidigheid in In de diverse onderzoek artikelen worden diverse meetinstrumenten omschreven Bijvoorbeeld Pittman et al (###) publiceren over de OCSI (Ostomy Complication Severity Index) Deze kan gebruikt worden voor het identificeren van complicaties en vaststellen van de ernst ervan Bij het onderzoek om dit meetinstrument te valideren zijn uiteindelijk van ## patiënten volledige gegevens verzameld In de publicatie van Gray et al (###) zijn diverse consensusstatements opgenomen Zij stellen dat gekeken moet worden naar conditie van de huid, aanwezigheid van beharing, contouren/ vorm van de buik die de peristomale omgeving beïnvloeden zoals obesitas, hernia, vouwen en plooien Onderzoek dit in zittende, staande houding en Er worden veel verschillende meetinstrumenten gebruikt en nog steeds ontwikkeld voor het beschrijven Internationaal worden diverse meetinstrumenten gebruikt en ook wordt gewerkt aan verbeteren van het oorspronkelijke SACS instrument Op dit moment zijn de verschillende andere meetinstrumenten (nog) niet voor de Nederlandse situatie beschikbaar of bruikbaar Na het verschijnen van de eerste versie van deze richtlijn heeft een werkgroep onderzocht welk meetinstrument de voorkeur geniet In ### heeft een werkgroep van stomaverpleegkundigen de twee bovenstaande meetinstrumenten (SACS en DET) vergeleken en na literatuur en praktijkonderzoek een advies uitgebracht âVan de huidige bestaande meetinstrumenten voor peristomale huidproblemen blijkt de SACS het best te De DET heeft een aantal aspecten die juist beter zijn dan de SACS, echter het totaal oordeel geeft een positiever beeld voor de SACS meetinstrumenten Daarnaast moet gebruik gemaakt worden van anamnesevragen en (digitale) fotoâs Gebruik het SACS meetinstrument voor het beschrijven en diagnosticeren van een peristomaal huidprobleem Er is ontlasting of urine tussen huidplaat en huid aanwezig, als gevolg Afsluiting van de stomadoorgang met als gevolg geen ontlasting en/ Ophoping van feces in de dikke darm, resulterend in een vertraagde Dusdanige gasvorming dat stomadrager hier hinder van ervaart De feces zakt niet naar beneden in het stomazakje, maar blijft rond Productie meer dan # liter per ## uur tot meer dan # liter gedurende Lekkage is een veelvoorkomend probleem dat door de stomadrager als klacht wordt geformuleerd, het is echter altijd een gevolg van iets; het is de taak van de stomaverpleegkundige om de oorzaak hiervan op te sporen Zoals Herlufsen et al (###) beschrijven, herkent de stomapatiënt de verschijnselen van lekkage vaak niet als een potentieel probleem Hierdoor verergert het probleem Als de lekkage als een probleem wordt ervaren, wordt de huidplaat soms aan de buitenrand afgeplakt, dit is een schijnoplossing die juist het probleem kan vergroten Doordat de ontlasting of urine nu nog langer op de huid onder de huidplaat zit, kan de huid sneller of meer geïrriteerd raken (contactdermatitis) en kan het probleem in een vicieuze cirkel komen <PERSOON> (###) als Redmond et al (###) pleiten voor goede voorlichting aan de stomapatiënt Het kunnen herkennen van de verschijnselen van (potentiële) problemen kan bevorderd worden door goede kennis bij de patiënt Problemen met het uitscheidingspatroon kunnen zich openbaren in.
| 582 | nvmdl |
(digitale) fotoâs Gebruik het SACS meetinstrument voor het beschrijven en diagnosticeren van een peristomaal huidprobleem Er is ontlasting of urine tussen huidplaat en huid aanwezig, als gevolg Afsluiting van de stomadoorgang met als gevolg geen ontlasting en/ Ophoping van feces in de dikke darm, resulterend in een vertraagde Dusdanige gasvorming dat stomadrager hier hinder van ervaart De feces zakt niet naar beneden in het stomazakje, maar blijft rond Productie meer dan # liter per ## uur tot meer dan # liter gedurende Lekkage is een veelvoorkomend probleem dat door de stomadrager als klacht wordt geformuleerd, het is echter altijd een gevolg van iets; het is de taak van de stomaverpleegkundige om de oorzaak hiervan op te sporen Zoals Herlufsen et al (###) beschrijven, herkent de stomapatiënt de verschijnselen van lekkage vaak niet als een potentieel probleem Hierdoor verergert het probleem Als de lekkage als een probleem wordt ervaren, wordt de huidplaat soms aan de buitenrand afgeplakt, dit is een schijnoplossing die juist het probleem kan vergroten Doordat de ontlasting of urine nu nog langer op de huid onder de huidplaat zit, kan de huid sneller of meer geïrriteerd raken (contactdermatitis) en kan het probleem in een vicieuze cirkel komen <PERSOON> (###) als Redmond et al (###) pleiten voor goede voorlichting aan de stomapatiënt Het kunnen herkennen van de verschijnselen van (potentiële) problemen kan bevorderd worden door goede kennis bij de patiënt Problemen met het uitscheidingspatroon kunnen zich openbaren in Ook een sterk wisselend patroon kan problemen Bij obstructie van een urostoma op het niveau van de anastomose van de urineleiders met het darmsegment wordt de uitvloed belemmert Dit kan tot nierfalen leiden Probleem is dat dit ook zonder symptomen kan optreden, maar klassiek is wel wisselende flankpijn of koorts wijzend op een hydronefrose met ascenderende Er zijn meerdere onderzoeken gepubliceerd naar het vóórkomen van complicaties, in de verschillende publicaties worden risicofactoren benoemd voor het ontstaan en/ of het verergeren van complicaties Door kennis te hebben over deze risicofactoren kan de stomaverpleegkundige de stomadrager beter informeren en adviezen geven Parmar et al (###) hebben een prospectief onderzoek uitgevoerd om de incidentie en risicofactoren van vroege complicaties vast te stellen Hierin wordt bij ## van de deelnemende ### stomadragers een stomaprobleem vastgesteld Voor dit onderzoek hanteert de auteur (evenals Cottam, ###) de volgende definitie van een probleemstoma âeen stoma dat een of meer accessoires nodig heeft om de stomadrager schoon en droog te houden gedurende een periode van vierentwintig uurâ In dit onderzoek zijn een aantal risicofactoren vastgesteld namelijk colostoma, laag stoma, hoge BMI, spoedoperatie en geen preoperatieve plaatsbepaling Het gevolg van In het onderzoek van Lindholm et al (###) wordt benoemd dat huidproblemen het meest voorkomen twee weken na ontslag tot ongeveer zes maanden na aanleg van een stoma Ratliff (###) heeft in een cross-sectioneel onderzoek bij ### stomadragers in de thuissituatie factoren gerelateerd aan stomalekkage in kaart gebracht.
| 584 | nvmdl |
sterk wisselend patroon kan problemen Bij obstructie van een urostoma op het niveau van de anastomose van de urineleiders met het darmsegment wordt de uitvloed belemmert Dit kan tot nierfalen leiden Probleem is dat dit ook zonder symptomen kan optreden, maar klassiek is wel wisselende flankpijn of koorts wijzend op een hydronefrose met ascenderende Er zijn meerdere onderzoeken gepubliceerd naar het vóórkomen van complicaties, in de verschillende publicaties worden risicofactoren benoemd voor het ontstaan en/ of het verergeren van complicaties Door kennis te hebben over deze risicofactoren kan de stomaverpleegkundige de stomadrager beter informeren en adviezen geven Parmar et al (###) hebben een prospectief onderzoek uitgevoerd om de incidentie en risicofactoren van vroege complicaties vast te stellen Hierin wordt bij ## van de deelnemende ### stomadragers een stomaprobleem vastgesteld Voor dit onderzoek hanteert de auteur (evenals Cottam, ###) de volgende definitie van een probleemstoma âeen stoma dat een of meer accessoires nodig heeft om de stomadrager schoon en droog te houden gedurende een periode van vierentwintig uurâ In dit onderzoek zijn een aantal risicofactoren vastgesteld namelijk colostoma, laag stoma, hoge BMI, spoedoperatie en geen preoperatieve plaatsbepaling Het gevolg van In het onderzoek van Lindholm et al (###) wordt benoemd dat huidproblemen het meest voorkomen twee weken na ontslag tot ongeveer zes maanden na aanleg van een stoma Ratliff (###) heeft in een cross-sectioneel onderzoek bij ### stomadragers in de thuissituatie factoren gerelateerd aan stomalekkage in kaart gebracht leiden te begrijpen om zo lekkages te kunnen voorkomen In deze studie hadden vrouwen een groter risico op lekkage dan participerende mannen Het gebruik van een tweedelig systeem bleek in dit onderzoek veel minder lekkage te geven Verder benoemt Ratliff in haar artikel diverse risicofactoren die genoemd worden in de literatuur hogere BMI, hogere leeftijd, spoedoperatie, IBD, ileostoma, dubbelloops stoma, ervaring van de chirurg, slechte kwaliteit darmweefsel, ischemie van het darmweefsel, stomaretractie en onvoldoende begeleiding van Persson et al (###) benoemen dat huidproblemen het meest voorkomen bij patiënten met een eindstandig Gray et al (###) hebben onderzoek gedaan naar huidbeschadiging onder invloed van vocht Zij adviseren dat stomadragers wordt geleerd de peristomale huid te reinigen en regelmatig te inspecteren en beschadiging van de huid en stoma en of onverwachte lekkages aan de stomaverpleegkundige te melden In het onderzoek door de <PERSOON> en <PERSOON>, ###) onder ### stomadragers wordt geconstateerd dat er statistische significant meer problemen bij een spoedingreep ontstaan (doordat stoma niet op optimaal gesitueerde plaats gemaakt is) Verder komen er vaker problemen voor bij vrouwen, stomadragers jonger dan <LEEFTIJD> jaar en tussen ##-<LEEFTIJD> jaar en meer bij ileostoma Ook de stomahoogte wordt in de diverse onderzoeken benoemd als mogelijke risicofactor Uit de studie van Cottam et al (###) blijkt dat een laag stoma een belangrijke risicofactor op het ontstaan van huidproblemen De gemiddelde stomahoogte bij een niet problematische colostoma is # mm en bij een problematische colostoma #,# mm Retractie (een stomaopening onder huidniveau) komt voor bij ## procent.
| 605 | nvmdl |
In deze studie hadden vrouwen een groter risico op lekkage dan participerende mannen Het gebruik van een tweedelig systeem bleek in dit onderzoek veel minder lekkage te geven Verder benoemt Ratliff in haar artikel diverse risicofactoren die genoemd worden in de literatuur hogere BMI, hogere leeftijd, spoedoperatie, IBD, ileostoma, dubbelloops stoma, ervaring van de chirurg, slechte kwaliteit darmweefsel, ischemie van het darmweefsel, stomaretractie en onvoldoende begeleiding van Persson et al (###) benoemen dat huidproblemen het meest voorkomen bij patiënten met een eindstandig Gray et al (###) hebben onderzoek gedaan naar huidbeschadiging onder invloed van vocht Zij adviseren dat stomadragers wordt geleerd de peristomale huid te reinigen en regelmatig te inspecteren en beschadiging van de huid en stoma en of onverwachte lekkages aan de stomaverpleegkundige te melden In het onderzoek door de <PERSOON> en <PERSOON>, ###) onder ### stomadragers wordt geconstateerd dat er statistische significant meer problemen bij een spoedingreep ontstaan (doordat stoma niet op optimaal gesitueerde plaats gemaakt is) Verder komen er vaker problemen voor bij vrouwen, stomadragers jonger dan <LEEFTIJD> jaar en tussen ##-<LEEFTIJD> jaar en meer bij ileostoma Ook de stomahoogte wordt in de diverse onderzoeken benoemd als mogelijke risicofactor Uit de studie van Cottam et al (###) blijkt dat een laag stoma een belangrijke risicofactor op het ontstaan van huidproblemen De gemiddelde stomahoogte bij een niet problematische colostoma is # mm en bij een problematische colostoma #,# mm Retractie (een stomaopening onder huidniveau) komt voor bij ## procent Dit is de reden dat in het artikel van Gray et al (###) voor alle stomatypes een optimale <PERSOON> et al (###) beschrijven de gevolgen van suboptimale stomaâs, gedefinieerd als een te hoog of te laag op de buikwand aangelegde stoma, gelegen op een slechte plaats buiten de rechte buikspier en/of in huidplooien In een ziekenhuis in <LOCATIE> zijn ### nieuwe stomadragers een jaar lang gevolgd In dit onderzoek wordt vastgesteld dat ## procent van de stomadragers één of meer complicaties heeft, bij de suboptimale stomaâs worden méér complicaties gevonden Dit zijn meer fixatieproblemen (## versus ## procent), meer lekkage (## versus ## procent), meer flush stomaâs (## versus twintig procent) en meer retracties (## versus vier procent) In drie onderzoeken in Zweden worden de verandering van omtrek en hoogte tijdens de opname en follow-up gerapporteerd Persson et al (###) rapporteren dat bij ##,# procent van de colostomaâs aangelegd bij electieve chirurgie de stoma te laag is (gedefinieerd als lager dan # millimeter boven huidniveau) Lindholm et al (###) constateren dat bij spoedchirurgie ## procent is Beide onderzoeken beschrijven dat twee weken na de operatie, circa ## procent van de stomadragers met lage stomaâs huidproblemen hebben Hierdoor is geregelde follow-up door de stomaverpleegkundigen noodzakelijk De gemiddelde hoogte van een colostoma na electieve chirurgie ## millimeter, en na een jaar # millimeter Bij een spoedoperatie is de hoogte van een colostoma # millimeter en na drie maanden # millimeter.
| 646 | nvmdl |
is de reden dat in het artikel van Gray et al (###) voor alle stomatypes een optimale <PERSOON> et al (###) beschrijven de gevolgen van suboptimale stomaâs, gedefinieerd als een te hoog of te laag op de buikwand aangelegde stoma, gelegen op een slechte plaats buiten de rechte buikspier en/of in huidplooien In een ziekenhuis in <LOCATIE> zijn ### nieuwe stomadragers een jaar lang gevolgd In dit onderzoek wordt vastgesteld dat ## procent van de stomadragers één of meer complicaties heeft, bij de suboptimale stomaâs worden méér complicaties gevonden Dit zijn meer fixatieproblemen (## versus ## procent), meer lekkage (## versus ## procent), meer flush stomaâs (## versus twintig procent) en meer retracties (## versus vier procent) In drie onderzoeken in Zweden worden de verandering van omtrek en hoogte tijdens de opname en follow-up gerapporteerd Persson et al (###) rapporteren dat bij ##,# procent van de colostomaâs aangelegd bij electieve chirurgie de stoma te laag is (gedefinieerd als lager dan # millimeter boven huidniveau) Lindholm et al (###) constateren dat bij spoedchirurgie ## procent is Beide onderzoeken beschrijven dat twee weken na de operatie, circa ## procent van de stomadragers met lage stomaâs huidproblemen hebben Hierdoor is geregelde follow-up door de stomaverpleegkundigen noodzakelijk De gemiddelde hoogte van een colostoma na electieve chirurgie ## millimeter, en na een jaar # millimeter Bij een spoedoperatie is de hoogte van een colostoma # millimeter en na drie maanden # millimeter voorkomt bij vrouwelijke stomadragers, waarschijnlijk door de andere lichaamsbouw en na aanleg bij Diverse auteurs concluderen dat kennis en begrip van voorspellende factoren van complicaties belangrijk zijn Dit draagt bij aan het gerichte educatie en geeft argumenten stomazorg zodanig te organiseren dat stomadragers voldoende begeleiding krijgen Dit zorgt ervoor dat stomadragers huidcomplicaties tijdig Er worden verschillende definities gehanteerd voor een probleemstoma; de eerste is gedefinieerd vanuit de gevolgen, de tweede definitie vanuit het technisch- chirurgisch aspect van aanleg van de stoma âEen stoma dat een of meer accessoires nodig heeft om de stomadrager schoon en droog te houden gedurende een periode van vierentwintig uurâ en âeen te hoog of te laag aangelegde stoma, gelegen op een slechte Als risicofactoren worden benoemd hogere BMI, hogere leeftijd, spoedoperatie, IBD, ileostoma, dubbelloops stoma, ervaring van de chirurg, slechte kwaliteit darmweefsel, ischemie van het darmweefsel, stomaretractie en onvoldoende begeleiding van een stomaverpleegkundige In andere onderzoeken komen colostoma, laag stoma, hoge BMI, spoedoperatie en geen preoperatieve plaatsbepaling naar voren Ook wordt beschreven dat vrouwen een hoger risico op complicaties hebben Verder is het risico hoger in de periode twee weken na ontslag tot ongeveer zes maanden na aanleg van een stoma Door de verschillende onderzoekers wordt het onderzoek naar stomacomplicaties gedaan vanuit een verschillende invalshoek, dit zorgt soms voor tegenstrijdige uitkomsten zoals meer problemen bij colostoma dan ileostoma In de praktijk is bekend dat een ileostoma vaker problemen geeft, dit in verband met het type output van een ileostoma.
| 616 | nvmdl |
en na aanleg bij Diverse auteurs concluderen dat kennis en begrip van voorspellende factoren van complicaties belangrijk zijn Dit draagt bij aan het gerichte educatie en geeft argumenten stomazorg zodanig te organiseren dat stomadragers voldoende begeleiding krijgen Dit zorgt ervoor dat stomadragers huidcomplicaties tijdig Er worden verschillende definities gehanteerd voor een probleemstoma; de eerste is gedefinieerd vanuit de gevolgen, de tweede definitie vanuit het technisch- chirurgisch aspect van aanleg van de stoma âEen stoma dat een of meer accessoires nodig heeft om de stomadrager schoon en droog te houden gedurende een periode van vierentwintig uurâ en âeen te hoog of te laag aangelegde stoma, gelegen op een slechte Als risicofactoren worden benoemd hogere BMI, hogere leeftijd, spoedoperatie, IBD, ileostoma, dubbelloops stoma, ervaring van de chirurg, slechte kwaliteit darmweefsel, ischemie van het darmweefsel, stomaretractie en onvoldoende begeleiding van een stomaverpleegkundige In andere onderzoeken komen colostoma, laag stoma, hoge BMI, spoedoperatie en geen preoperatieve plaatsbepaling naar voren Ook wordt beschreven dat vrouwen een hoger risico op complicaties hebben Verder is het risico hoger in de periode twee weken na ontslag tot ongeveer zes maanden na aanleg van een stoma Door de verschillende onderzoekers wordt het onderzoek naar stomacomplicaties gedaan vanuit een verschillende invalshoek, dit zorgt soms voor tegenstrijdige uitkomsten zoals meer problemen bij colostoma dan ileostoma In de praktijk is bekend dat een ileostoma vaker problemen geeft, dit in verband met het type output van een ileostoma Dit ligt op het terrein van de chirurg of uroloog, maar de stomaverpleegkundige kan bij geconstateerde problemen dit onderwerp wel bespreken met de behandelaar In <LOCATIE> wordt als optimale hoogte van een goed stoma #,# centimeter boven huidniveau aangehouden, dit is door patiëntgebonden factoren niet altijd mogelijk Naast de hoogte van de stoma is de huid rondom de stoma ook van groot belang, deze dient vlak en Zorg dat de stomapatiënt kennis heeft van de risicofactoren en de verschijnselen van potentiële complicaties of De materiaalkeuze begint al preoperatief Bij het preoperatief gesprek is uitleg gegeven over het verschil tussen eendelig en tweedelig materiaal, is mogelijkheid geboden deze materialen uit te proberen en de patiënt kan voorkeur voor één- of tweedelig materiaal uitspreken Na de operatie wordt beoordeeld of deze voorkeurskeuze haalbaar is Pontieri-<PERSOON> (###) benoemt als doel van het stomamateriaal opvang van de stomaoutput en bescherming van de huid Het stomamateriaal moet geurvrij, comfortabel en discreet zijn Het moet voldoen aan de verwachte draagtijd; dit is afhankelijk van het type materiaal (<PERSOON> van het materiaal is gebaseerd op verschillende punten <PERSOON> (###) beschrijft stomatype en output, vorm van de buik(wand) en patiëntfactoren zoals visus, handfunctie en persoonlijke voorkeuren Colwell en Beitz (###) stellen dat de draagtijd van het materiaal (hoe vaak moet er gewisseld worden) bepaald wordt door verschillende factoren zoals de stoma en de omgeving van de stoma (zie ook de overwegingen bij plaats bepalen) <PERSOON> (###) geeft aan dat de stomaverpleegkundige door haar expertise de patiënt kan ondersteunen bij de.
| 591 | nvmdl |
de stomaverpleegkundige kan bij geconstateerde problemen dit onderwerp wel bespreken met de behandelaar In <LOCATIE> wordt als optimale hoogte van een goed stoma #,# centimeter boven huidniveau aangehouden, dit is door patiëntgebonden factoren niet altijd mogelijk Naast de hoogte van de stoma is de huid rondom de stoma ook van groot belang, deze dient vlak en Zorg dat de stomapatiënt kennis heeft van de risicofactoren en de verschijnselen van potentiële complicaties of De materiaalkeuze begint al preoperatief Bij het preoperatief gesprek is uitleg gegeven over het verschil tussen eendelig en tweedelig materiaal, is mogelijkheid geboden deze materialen uit te proberen en de patiënt kan voorkeur voor één- of tweedelig materiaal uitspreken Na de operatie wordt beoordeeld of deze voorkeurskeuze haalbaar is Pontieri-<PERSOON> (###) benoemt als doel van het stomamateriaal opvang van de stomaoutput en bescherming van de huid Het stomamateriaal moet geurvrij, comfortabel en discreet zijn Het moet voldoen aan de verwachte draagtijd; dit is afhankelijk van het type materiaal (<PERSOON> van het materiaal is gebaseerd op verschillende punten <PERSOON> (###) beschrijft stomatype en output, vorm van de buik(wand) en patiëntfactoren zoals visus, handfunctie en persoonlijke voorkeuren Colwell en Beitz (###) stellen dat de draagtijd van het materiaal (hoe vaak moet er gewisseld worden) bepaald wordt door verschillende factoren zoals de stoma en de omgeving van de stoma (zie ook de overwegingen bij plaats bepalen) <PERSOON> (###) geeft aan dat de stomaverpleegkundige door haar expertise de patiënt kan ondersteunen bij de stomadragers gevraagd wat hun verwachtingen zijn van stomamateriaal De drie belangrijkste aspecten die door stomadragers worden benoemd zijn zekerheid/ veiligheid, makkelijk in gebruik en geurloos Er zijn verschillen In het onderzoek van Carlsson et al (###) naar complicaties zijn enkele adviezen met betrekking tot materiaalgebruik geformuleerd Bij lekkage door lage stomahoogte of retractie kan een convex huidplaat helpen te voorkomen dat ontlasting in aanraking komt met de huid Convex materiaal is duurder, maar kan problemen voorkomen en zorgen voor vermindering van lekkage, speciaal wanneer chirurgische interventie van de stoma niet mogelijk is Stomadragers met een colostoma lager dan # millimeter gebruikten significant meer convex materiaal (## versus ##,# procent) en ileostomadragers met stomahoogte lager dan ## millimeter (##,# versus ##,# procent) Deze conclusie sluit aan bij de resultaten van het onderzoek van Persson et al (###) naar Gray et al (###) hebben onderzoek gedaan naar huidbeschadiging onder invloed van vocht Zij benoemen diverse consensus statements, onder anderen het bijhouden van het materiaalgebruik Er is geen onderbouwing voor de frequentie van het verschonen of wisselen van het stomamateriaal Verder wordt beschreven dat de draagtijd van de huidplaat bij huidbeschadiging afhankelijk is van de mate van de erosie De keuze van optimaal stomamateriaal wordt gebaseerd op meerdere factoren zoals contouren en vorm van de buik, evenals het type, grootte, vorm en functie van de stoma De keuze van een huidplaat is gebaseerd op het type stoma, volume, en het <INSTELLING> van de output.
| 610 | nvmdl |
wat hun verwachtingen zijn van stomamateriaal De drie belangrijkste aspecten die door stomadragers worden benoemd zijn zekerheid/ veiligheid, makkelijk in gebruik en geurloos Er zijn verschillen In het onderzoek van Carlsson et al (###) naar complicaties zijn enkele adviezen met betrekking tot materiaalgebruik geformuleerd Bij lekkage door lage stomahoogte of retractie kan een convex huidplaat helpen te voorkomen dat ontlasting in aanraking komt met de huid Convex materiaal is duurder, maar kan problemen voorkomen en zorgen voor vermindering van lekkage, speciaal wanneer chirurgische interventie van de stoma niet mogelijk is Stomadragers met een colostoma lager dan # millimeter gebruikten significant meer convex materiaal (## versus ##,# procent) en ileostomadragers met stomahoogte lager dan ## millimeter (##,# versus ##,# procent) Deze conclusie sluit aan bij de resultaten van het onderzoek van Persson et al (###) naar Gray et al (###) hebben onderzoek gedaan naar huidbeschadiging onder invloed van vocht Zij benoemen diverse consensus statements, onder anderen het bijhouden van het materiaalgebruik Er is geen onderbouwing voor de frequentie van het verschonen of wisselen van het stomamateriaal Verder wordt beschreven dat de draagtijd van de huidplaat bij huidbeschadiging afhankelijk is van de mate van de erosie De keuze van optimaal stomamateriaal wordt gebaseerd op meerdere factoren zoals contouren en vorm van de buik, evenals het type, grootte, vorm en functie van de stoma De keuze van een huidplaat is gebaseerd op het type stoma, volume, en het <INSTELLING> van de output vorm (vlak versus convex) en opening van de huidplaat benoemt De leden van deze consensusgroep adviseren de stomapatiënt het correct gebruik van stomamaterialen en hulpmiddelen te leren, naast het vermijden van gebruik van producten die niet voor de peristomale huid bedoeld zijn (zalf, removers) Dit sluit aan bij het onderzoek naar het voorschrijfgedrag van stomaverpleegkundigen in relatie tot toenemende kosten van de gezondheidszorg In haar publicatie benoemt Oxenham (###) dezelfde adviezen De patiënt moet keuzevrijheid en vrije toegang hebben tot accessoires, maar de materialen moeten wel op de juiste wijze gebruikt worden Vastgesteld wordt dat onjuist gebruik door stomadragers vooral voorkomt als er geen follow-up controles plaatsvinden Hiernaast werd gezien dat veel stomadragers om diezelfde reden chronische complicaties hebben, die niet herkend worden door de stomadrager In een exploratief onderzoek van <PERSOON> (###) is onderzocht of generiek voorschrijven van stomamateriaal mogelijk is op basis van typeringen zoals stomahoogte, ligging van de stoma op de buik, plooien en kuilvorming Er wordt vastgesteld dat het zeer aannemelijk is dat voorschrijven van stomamateriaal en bijbehorende In de diverse bronnen wordt geconcludeerd dat er geen eenduidig advies is voor het gebruik van stomamateriaal in bepaalde situaties Vanwege de vele factoren die van invloed zijn op de gewenste werking van het stomamateriaal kan geen standaard advies gegeven worden Per stomadrager moeten de individuele beïnvloedende factoren vastgesteld worden, waarna vervolgens de generieke producteigenschappen benoemd kunnen worden die het materiaal voor die stomadrager nodig heeft.
| 576 | nvmdl |
van de huidplaat benoemt De leden van deze consensusgroep adviseren de stomapatiënt het correct gebruik van stomamaterialen en hulpmiddelen te leren, naast het vermijden van gebruik van producten die niet voor de peristomale huid bedoeld zijn (zalf, removers) Dit sluit aan bij het onderzoek naar het voorschrijfgedrag van stomaverpleegkundigen in relatie tot toenemende kosten van de gezondheidszorg In haar publicatie benoemt Oxenham (###) dezelfde adviezen De patiënt moet keuzevrijheid en vrije toegang hebben tot accessoires, maar de materialen moeten wel op de juiste wijze gebruikt worden Vastgesteld wordt dat onjuist gebruik door stomadragers vooral voorkomt als er geen follow-up controles plaatsvinden Hiernaast werd gezien dat veel stomadragers om diezelfde reden chronische complicaties hebben, die niet herkend worden door de stomadrager In een exploratief onderzoek van <PERSOON> (###) is onderzocht of generiek voorschrijven van stomamateriaal mogelijk is op basis van typeringen zoals stomahoogte, ligging van de stoma op de buik, plooien en kuilvorming Er wordt vastgesteld dat het zeer aannemelijk is dat voorschrijven van stomamateriaal en bijbehorende In de diverse bronnen wordt geconcludeerd dat er geen eenduidig advies is voor het gebruik van stomamateriaal in bepaalde situaties Vanwege de vele factoren die van invloed zijn op de gewenste werking van het stomamateriaal kan geen standaard advies gegeven worden Per stomadrager moeten de individuele beïnvloedende factoren vastgesteld worden, waarna vervolgens de generieke producteigenschappen benoemd kunnen worden die het materiaal voor die stomadrager nodig heeft Dit kan onnodige kostenverhoging veroorzaken Dit kan voorkomen worden door controles door de Er bestaat geen onafhankelijk onderzoek naar de eigenschappen of inzet van stomamateriaal Wel verschijnen onderzoeken en publicaties waarin inzet van materiaal bij bepaalde situaties beschreven wordt In ### heeft een werkgroep van de V&VN stomaverpleegkundigen een beslisboom materiaalkeuze gemaakt; zie bijlage XIII Hierin staan de argumenten benoemd die een rol spelen bij de keuze van stomamaterialen (een huidplaat en een stomazakje) Met deze beslisboom kan inzichtelijk gemaakt worden welke argumenten in een individueel geval ten grondslag liggen aan de keuze van het materiaal Samengevat wordt gekeken naar patiëntkenmerken, persoonlijke voorkeur en stomakenmerken Hieruit volgen de producteisen en kan een product geselecteerd worden Bij de huidplaat zijn de kenmerken waarop geselecteerd kan worden de materiaalsoort, de toplaag, beschermlaag van de kleeflaag, model, afmeting, opening en plat of convex Bij het stomazakje zijn de kenmerken soort materiaal, maat, vorm, kleur, sluiting, filter, plaats en wijze van bevestiging aan huidplaat Bij de keuze van stomamaterialen wordt het uitgangspunt gehanteerd dat de stomaverzorging zo eenvoudig mogelijk moet zijn; het aanleren van de zelfzorg wordt hierdoor bevordert In ### is een aanzet gegeven voor een nieuwe benadering in het proces om tot het juiste hulpmiddel te komen De functioneringsgerichte aanspraak op stomahulpmiddelen betekent, dat beoordeeld wordt welk hulpmiddel het meest adequaat is bij deze patiënt in deze situatie Hierbij wordt de ICF classificatie gebruikt Deze ontwikkeling is nog niet afgerond tijdens het ontwikkelen van deze richtlijn.
| 556 | nvmdl |
controles door de Er bestaat geen onafhankelijk onderzoek naar de eigenschappen of inzet van stomamateriaal Wel verschijnen onderzoeken en publicaties waarin inzet van materiaal bij bepaalde situaties beschreven wordt In ### heeft een werkgroep van de V&VN stomaverpleegkundigen een beslisboom materiaalkeuze gemaakt; zie bijlage XIII Hierin staan de argumenten benoemd die een rol spelen bij de keuze van stomamaterialen (een huidplaat en een stomazakje) Met deze beslisboom kan inzichtelijk gemaakt worden welke argumenten in een individueel geval ten grondslag liggen aan de keuze van het materiaal Samengevat wordt gekeken naar patiëntkenmerken, persoonlijke voorkeur en stomakenmerken Hieruit volgen de producteisen en kan een product geselecteerd worden Bij de huidplaat zijn de kenmerken waarop geselecteerd kan worden de materiaalsoort, de toplaag, beschermlaag van de kleeflaag, model, afmeting, opening en plat of convex Bij het stomazakje zijn de kenmerken soort materiaal, maat, vorm, kleur, sluiting, filter, plaats en wijze van bevestiging aan huidplaat Bij de keuze van stomamaterialen wordt het uitgangspunt gehanteerd dat de stomaverzorging zo eenvoudig mogelijk moet zijn; het aanleren van de zelfzorg wordt hierdoor bevordert In ### is een aanzet gegeven voor een nieuwe benadering in het proces om tot het juiste hulpmiddel te komen De functioneringsgerichte aanspraak op stomahulpmiddelen betekent, dat beoordeeld wordt welk hulpmiddel het meest adequaat is bij deze patiënt in deze situatie Hierbij wordt de ICF classificatie gebruikt Deze ontwikkeling is nog niet afgerond tijdens het ontwikkelen van deze richtlijn Deze werkgroep heeft de Module Stoma Hulpmiddelen ontwikkeld (vallend onder het Generiek Kwaliteitskader Hulpmiddelenzorg, zie link in bijlage XXIV digitale verwijzingen), in februari ### is deze definitief vastgesteld Vanaf ###, en daarna doorlopend wordt gewerkt aan de implementatie van de module (zie verder hoofdstuk zeven) Consequentie hiervan is dat de stomaverpleegkundige kennis dient te hebben van de generieke eigenschappen van alle in <LOCATIE> beschikbare stomamaterialen en daarmee kan voorschrijven volgens de methodiek zoals vastgesteld in de Module Stoma Hulpmiddelen (zie bijlage XXIV, voor digitale verwijzing) Zoals ook genoemd in de conclusie hiervoor is door de patiëntkenmerken geen eenduidig advies te geven; soms moet door trial and error vastgesteld worden welk materiaal het beste bij de stomadrager past Hiervoor zijn regelmatige Bepaal op basis van de patiëntkenmerken, stoma- en huidkenmerken en de persoonlijke voorkeur van de stomapatiënt, welke kenmerken het stomamateriaal dient te hebben Dit moet leiden tot materiaalkeuze wat het De vorm van de stoma kan rond of ovaal zijn Door toename en afname van oedeem zal na de operatie de stoma nog regelmatig van vorm en maat veranderen Daarom zal in de eerste periode (twee tot drie maanden na de operatie) de opening van de huidplaat aangepast moeten worden Bij het verwisselen van het stomamateriaal wordt telkens gecontroleerd of de maat van de opening van de huidplaat veranderd is ten opzichte van de vorige keer (Pontieri-<PERSOON>, ###) Het gevolg hiervan is dat het in deze periode al na korte tijd nodig kan zijn om ander stomamateriaal te kiezen.
| 571 | nvmdl |
ontwikkeld (vallend onder het Generiek Kwaliteitskader Hulpmiddelenzorg, zie link in bijlage XXIV digitale verwijzingen), in februari ### is deze definitief vastgesteld Vanaf ###, en daarna doorlopend wordt gewerkt aan de implementatie van de module (zie verder hoofdstuk zeven) Consequentie hiervan is dat de stomaverpleegkundige kennis dient te hebben van de generieke eigenschappen van alle in <LOCATIE> beschikbare stomamaterialen en daarmee kan voorschrijven volgens de methodiek zoals vastgesteld in de Module Stoma Hulpmiddelen (zie bijlage XXIV, voor digitale verwijzing) Zoals ook genoemd in de conclusie hiervoor is door de patiëntkenmerken geen eenduidig advies te geven; soms moet door trial and error vastgesteld worden welk materiaal het beste bij de stomadrager past Hiervoor zijn regelmatige Bepaal op basis van de patiëntkenmerken, stoma- en huidkenmerken en de persoonlijke voorkeur van de stomapatiënt, welke kenmerken het stomamateriaal dient te hebben Dit moet leiden tot materiaalkeuze wat het De vorm van de stoma kan rond of ovaal zijn Door toename en afname van oedeem zal na de operatie de stoma nog regelmatig van vorm en maat veranderen Daarom zal in de eerste periode (twee tot drie maanden na de operatie) de opening van de huidplaat aangepast moeten worden Bij het verwisselen van het stomamateriaal wordt telkens gecontroleerd of de maat van de opening van de huidplaat veranderd is ten opzichte van de vorige keer (Pontieri-<PERSOON>, ###) Het gevolg hiervan is dat het in deze periode al na korte tijd nodig kan zijn om ander stomamateriaal te kiezen hierbij is het raadzaam gebruik te maken van een stomamal en deze bij veranderingen aan te passen Persson et al (###) hebben in het prospectief onderzoek stomaveranderingen (diameter, hoogte en vorm) en stoma gerelateerde complicaties beschreven Zij constateren diverse veranderingen in de maat en vorm van de Daarnaast hebben Lindholm et al (###) onderzoek gedaan naar het optreden van stoma gerelateerde complicaties en veranderingen van een stoma na acute abdominale chirurgie Hierin is onder andere geconstateerd dat de grootste afname van diameter in de eerste twee weken na de operatie plaatsvindt Daarnaast zijn er veel ovale stomata in de eerste drie maanden na de operatie, maar deze hebben de neiging Daarom pleiten de auteurs voor regelmatige follow-up controles door stomaverpleegkundigen die de maat van stomamaterialen kan aanpassen of veranderen naar een ander beter passend materiaal In het consensusartikel van Gray et al (###) wordt de aanpassing van de opening van de huidplaat ook benoemd als factor om huidbeschadiging door vocht te voorkomen De leden van deze consensusgroep definiëren de juiste opening âde opening van de huidplaat is ruim drie millimeter groter dan de stoma (<DATUM> inch) â De opening van de huidplaat moet regelmatig worden gecontroleerd en aangepast worden als de afmeting Tijdens de postoperatieve controles op de stomapolikliniek of in de thuissituatie moet de afmeting van de stoma gecontroleerd worden Zo nodig wordt de opening van de huidplaat aangepast Aan de stomadrager wordt instructie en educatie gegeven over de juiste opening en de noodzaak om deze aan te passen.
| 577 | nvmdl |
te maken van een stomamal en deze bij veranderingen aan te passen Persson et al (###) hebben in het prospectief onderzoek stomaveranderingen (diameter, hoogte en vorm) en stoma gerelateerde complicaties beschreven Zij constateren diverse veranderingen in de maat en vorm van de Daarnaast hebben Lindholm et al (###) onderzoek gedaan naar het optreden van stoma gerelateerde complicaties en veranderingen van een stoma na acute abdominale chirurgie Hierin is onder andere geconstateerd dat de grootste afname van diameter in de eerste twee weken na de operatie plaatsvindt Daarnaast zijn er veel ovale stomata in de eerste drie maanden na de operatie, maar deze hebben de neiging Daarom pleiten de auteurs voor regelmatige follow-up controles door stomaverpleegkundigen die de maat van stomamaterialen kan aanpassen of veranderen naar een ander beter passend materiaal In het consensusartikel van Gray et al (###) wordt de aanpassing van de opening van de huidplaat ook benoemd als factor om huidbeschadiging door vocht te voorkomen De leden van deze consensusgroep definiëren de juiste opening âde opening van de huidplaat is ruim drie millimeter groter dan de stoma (<DATUM> inch) â De opening van de huidplaat moet regelmatig worden gecontroleerd en aangepast worden als de afmeting Tijdens de postoperatieve controles op de stomapolikliniek of in de thuissituatie moet de afmeting van de stoma gecontroleerd worden Zo nodig wordt de opening van de huidplaat aangepast Aan de stomadrager wordt instructie en educatie gegeven over de juiste opening en de noodzaak om deze aan te passen kundige dient uitleg te geven in welke situatie de maat van de stoma kan veranderen zoals verandering van de buik door aankomen of afvallen of bij een zwelling rond de stoma De juiste opening wordt bepaald door de maat van de stoma en het type output De verpleegkundige consensusgroep heeft overeenstemming bereikt met betrekking tot de te adviseren opening bij dunne output (ileostoma en urostoma) wordt de opening twee millimeter groter gemaakt dan de stoma, bij stevige output drie millimeter Controleer regelmatig of de opening van de huidplaat nog past bij de afmeting van de stoma en pas het stomamateriaal zo nodig aan Geef, in overleg met de stomapatiënt, educatie en instructie over de juiste opening Rondom de stomamaterialen en stomahulpmiddelen bestaan specifieke punten en vragen van stomadragers Een van deze vragen betreft het weggooien van het afval Het gebruikte stomamateriaal kan in de gewone afvalbak gedeponeerd worden, bij voorkeur in een afgesloten plastic afvalzakje Daarnaast kan de stomadrager ook uitleg krijgen dat er doorspoelbaar materiaal bestaat (<PERSOON>, ###) Dit materiaal is alleen geschikt voor colostomadragers dus is dit product niet voor iedere stomadrager bruikbaar, echter deze dient wel geïnformeerd McKenzie et al (###) hebben onderzocht of het verwisselen van het stomamateriaal en het weggooien van gebruikt materiaal invloed heeft op het psychologisch welbevinden Stomadragers kregen in de eerste vier maanden na de operatie een vragenlijst De conclusie is dat het wisselen en weggooien van stomamaterialen.
| 555 | nvmdl |
uitleg te geven in welke situatie de maat van de stoma kan veranderen zoals verandering van de buik door aankomen of afvallen of bij een zwelling rond de stoma De juiste opening wordt bepaald door de maat van de stoma en het type output De verpleegkundige consensusgroep heeft overeenstemming bereikt met betrekking tot de te adviseren opening bij dunne output (ileostoma en urostoma) wordt de opening twee millimeter groter gemaakt dan de stoma, bij stevige output drie millimeter Controleer regelmatig of de opening van de huidplaat nog past bij de afmeting van de stoma en pas het stomamateriaal zo nodig aan Geef, in overleg met de stomapatiënt, educatie en instructie over de juiste opening Rondom de stomamaterialen en stomahulpmiddelen bestaan specifieke punten en vragen van stomadragers Een van deze vragen betreft het weggooien van het afval Het gebruikte stomamateriaal kan in de gewone afvalbak gedeponeerd worden, bij voorkeur in een afgesloten plastic afvalzakje Daarnaast kan de stomadrager ook uitleg krijgen dat er doorspoelbaar materiaal bestaat (<PERSOON>, ###) Dit materiaal is alleen geschikt voor colostomadragers dus is dit product niet voor iedere stomadrager bruikbaar, echter deze dient wel geïnformeerd McKenzie et al (###) hebben onderzocht of het verwisselen van het stomamateriaal en het weggooien van gebruikt materiaal invloed heeft op het psychologisch welbevinden Stomadragers kregen in de eerste vier maanden na de operatie een vragenlijst De conclusie is dat het wisselen en weggooien van stomamaterialen De auteur adviseert dat de De stomaverpleegkundige dient uitleg te geven over het weggooien van gebruikt stomamateriaal De In <LOCATIE> kan afval meestal weggegooid worden in afgesloten afvalbakken Voor de stomadrager kan het problemen opleveren als deze bakken niet frequent worden gelegd of als extra betaald moet worden voor het verwijderen van het afval In <LOCATIE> is op dit moment één soort doorspoelbaar stomazakje beschikbaar De beschikbaarheid van dit materiaal kan van jaar tot jaar veranderen, dat wil zeggen dat meer of minder Informeer de stomapatiënt over de wijze van het weggooien van gebruikt stomamateriaal Zoals hierboven beschreven wordt met stomahulpmiddelen alle materialen bedoeld die nodig kunnen zijn rondom de verzorging van de stoma, met uitzondering van het stomamateriaal (huidplaat en stomazakje) zelf Deze middelen worden in de praktijk ook vaak benoemd als accessoires Rudoni en <PERSOON> (###) hebben gekeken naar redenen van gebruik van hulpmiddelen vanuit de patiënt en vanuit de stomaverpleegkundige Ook is gezocht naar evidence voor het gebruik van de stomahulpmiddelen Als indicaties voor het inzetten van een hulpmiddel worden genoemd pijnlijke huid, fixatie van de huidplaat, lekkage, huidbeschadiging, hygiëne, pijn bij het verwijderen van de huidplaat, oneffenheden rondom de stoma, buikwandondersteuning, zichtbaarheid van het stomamateriaal, geur, pancaking en ballooning Hulpmiddelen zijn belangrijk voor het verbeteren van de kwaliteit van leven, zowel fysiek als psychologisch Voor de inzet van een stomahulpmiddel is naar de mening van ## procent van de deelnemende stoma verpleegkundigen beoordeling en advies van een stomaverpleegkundige gewenst Daartegenover vindt ##,#.
| 568 | nvmdl |
te geven over het weggooien van gebruikt stomamateriaal De In <LOCATIE> kan afval meestal weggegooid worden in afgesloten afvalbakken Voor de stomadrager kan het problemen opleveren als deze bakken niet frequent worden gelegd of als extra betaald moet worden voor het verwijderen van het afval In <LOCATIE> is op dit moment één soort doorspoelbaar stomazakje beschikbaar De beschikbaarheid van dit materiaal kan van jaar tot jaar veranderen, dat wil zeggen dat meer of minder Informeer de stomapatiënt over de wijze van het weggooien van gebruikt stomamateriaal Zoals hierboven beschreven wordt met stomahulpmiddelen alle materialen bedoeld die nodig kunnen zijn rondom de verzorging van de stoma, met uitzondering van het stomamateriaal (huidplaat en stomazakje) zelf Deze middelen worden in de praktijk ook vaak benoemd als accessoires Rudoni en <PERSOON> (###) hebben gekeken naar redenen van gebruik van hulpmiddelen vanuit de patiënt en vanuit de stomaverpleegkundige Ook is gezocht naar evidence voor het gebruik van de stomahulpmiddelen Als indicaties voor het inzetten van een hulpmiddel worden genoemd pijnlijke huid, fixatie van de huidplaat, lekkage, huidbeschadiging, hygiëne, pijn bij het verwijderen van de huidplaat, oneffenheden rondom de stoma, buikwandondersteuning, zichtbaarheid van het stomamateriaal, geur, pancaking en ballooning Hulpmiddelen zijn belangrijk voor het verbeteren van de kwaliteit van leven, zowel fysiek als psychologisch Voor de inzet van een stomahulpmiddel is naar de mening van ## procent van de deelnemende stoma verpleegkundigen beoordeling en advies van een stomaverpleegkundige gewenst Daartegenover vindt ##,# Uit dit onderzoek is gebleken dat stomadragers die geen contact meer hebben met een stomaverpleegkundige vaker op eigen inzicht stomahulpmiddelen gaan gebruiken Ook is gekeken of het kostenaspect van invloed is op de beslissing om een stomahulpmiddel te gebruiken Stomadragers geven aan zich bewust te zijn van de kosten echter het gebruik van de hulpmiddelen kan van belang zijn voor het psychisch welbevinden van de stomadrager Verpleegkundigen geven aan wel de afweging te maken over kosteneffectiviteit, maar twijfelen niet om een stomahulpmiddel voor te schrijven als het nodig is om huidproblemen te voorkomen of voor het gevoel van vertrouwen of zekerheid van de stomadrager Ook voor hulpmiddelen geldt dat het gebruik aangepast moet worden aan de specifieke situatie van de individuele stomadrager (Rudoni en <PERSOON> eerdergenoemde onderzoek van Oxenham (###) wordt ook specifiek gekeken naar het gebruik van accessoires De auteur signaleert dat er foutief gebruik gemaakt wordt van met name accessoires en pleit daarom voor regelmatige evaluatie en doorlopende educatie van de patiënt om te zorgen voor juist gebruik van In het onderzoek naar gebruik stomamaterialen van de Nederlandse Stomavereniging (NSV, ###b) is ook aan stomadragers gevraagd hoe vaak zij een accessoire of stomahulpmiddel gebruiken Hierbij gaf zeventien procent van de respondenten aan geen accessoire te gebruiken Hierbij moet opgemerkt worden dat mogelijk ook het Stomahulpmiddelen of accessoires zijn soms nodig om de stoma te verzorgen Belangrijk aspect hierbij is dat de stomadrager invloed heeft op het gebruik hiervan, maar wel educatie en instructie moet krijgen.
| 563 | nvmdl |
dat stomadragers die geen contact meer hebben met een stomaverpleegkundige vaker op eigen inzicht stomahulpmiddelen gaan gebruiken Ook is gekeken of het kostenaspect van invloed is op de beslissing om een stomahulpmiddel te gebruiken Stomadragers geven aan zich bewust te zijn van de kosten echter het gebruik van de hulpmiddelen kan van belang zijn voor het psychisch welbevinden van de stomadrager Verpleegkundigen geven aan wel de afweging te maken over kosteneffectiviteit, maar twijfelen niet om een stomahulpmiddel voor te schrijven als het nodig is om huidproblemen te voorkomen of voor het gevoel van vertrouwen of zekerheid van de stomadrager Ook voor hulpmiddelen geldt dat het gebruik aangepast moet worden aan de specifieke situatie van de individuele stomadrager (Rudoni en <PERSOON> eerdergenoemde onderzoek van Oxenham (###) wordt ook specifiek gekeken naar het gebruik van accessoires De auteur signaleert dat er foutief gebruik gemaakt wordt van met name accessoires en pleit daarom voor regelmatige evaluatie en doorlopende educatie van de patiënt om te zorgen voor juist gebruik van In het onderzoek naar gebruik stomamaterialen van de Nederlandse Stomavereniging (NSV, ###b) is ook aan stomadragers gevraagd hoe vaak zij een accessoire of stomahulpmiddel gebruiken Hierbij gaf zeventien procent van de respondenten aan geen accessoire te gebruiken Hierbij moet opgemerkt worden dat mogelijk ook het Stomahulpmiddelen of accessoires zijn soms nodig om de stoma te verzorgen Belangrijk aspect hierbij is dat de stomadrager invloed heeft op het gebruik hiervan, maar wel educatie en instructie moet krijgen Ook wordt de stomadrager geïnformeerd dat het gebruik geëvalueerd wordt, waarna het gebruik eventueel weer aangepast wordt De werkgroep is van mening dat ook bij de keuze van stomahulpmiddelen het uitgangspunt is dat de stomaverzorging zo eenvoudig mogelijk moet zijn en het materiaal functioneringsgericht wordt voorgeschreven Daarnaast is ook van belang dat met de stomadrager wordt besproken dat het gebruik van het hulpmiddel geëvalueerd wordt en indien mogelijk weer gestopt wordt Dit kan gebeuren door verandering van de stomaomgeving of huid, of bij inzet van ander stomamateriaal Er zijn in <LOCATIE> veel verschillende stomahulpmiddelen verkrijgbaar, deze kunnen in de volgende groepen Huid beschermende middelen, opvulmiddelen (stomapasta- producten), producten ter behandeling van huidbeschadiging (hydrocolloid poeder), geur neutraliserende middelen, lijmoplossers, bindmiddelen, fixatie middelen (bij urostoma), losse ontluchtingsmiddelen (filters/ ventiel), overige (zoals aandrukringen, sluitklem, col) Daarnaast wordt bij de verzorging gebruik gemaakt van onsteriele non-woven gaasjes en afvalzakje Voor het op maat maken van de opening van de huidplaat kan gebruik gemaakt worden van een malletje en schaartje of Voor specifieke problemen of complicaties (zoals parastomale hernia of prolaps) kan gebruik van een buikwand ondersteunend middel noodzakelijk zijn; zie hiervoor ook de beschrijving van de complicaties Zie ook bijlage XXI voor generieke beschrijving van de verschillende groepen stomamaterialen en stomahulpmiddelen Informeer de stomapatiënt bij complicaties of problemen of een stomahulpmiddel hiervoor geïndiceerd is en maak, indien een hulpmiddel nodig is, in overleg met de stomapatiënt een keuze uit de beschikbare hulp middelen en evalueer het gebruik samen met de stomadrager.
| 566 | nvmdl |
wordt de stomadrager geïnformeerd dat het gebruik geëvalueerd wordt, waarna het gebruik eventueel weer aangepast wordt De werkgroep is van mening dat ook bij de keuze van stomahulpmiddelen het uitgangspunt is dat de stomaverzorging zo eenvoudig mogelijk moet zijn en het materiaal functioneringsgericht wordt voorgeschreven Daarnaast is ook van belang dat met de stomadrager wordt besproken dat het gebruik van het hulpmiddel geëvalueerd wordt en indien mogelijk weer gestopt wordt Dit kan gebeuren door verandering van de stomaomgeving of huid, of bij inzet van ander stomamateriaal Er zijn in <LOCATIE> veel verschillende stomahulpmiddelen verkrijgbaar, deze kunnen in de volgende groepen Huid beschermende middelen, opvulmiddelen (stomapasta- producten), producten ter behandeling van huidbeschadiging (hydrocolloid poeder), geur neutraliserende middelen, lijmoplossers, bindmiddelen, fixatie middelen (bij urostoma), losse ontluchtingsmiddelen (filters/ ventiel), overige (zoals aandrukringen, sluitklem, col) Daarnaast wordt bij de verzorging gebruik gemaakt van onsteriele non-woven gaasjes en afvalzakje Voor het op maat maken van de opening van de huidplaat kan gebruik gemaakt worden van een malletje en schaartje of Voor specifieke problemen of complicaties (zoals parastomale hernia of prolaps) kan gebruik van een buikwand ondersteunend middel noodzakelijk zijn; zie hiervoor ook de beschrijving van de complicaties Zie ook bijlage XXI voor generieke beschrijving van de verschillende groepen stomamaterialen en stomahulpmiddelen Informeer de stomapatiënt bij complicaties of problemen of een stomahulpmiddel hiervoor geïndiceerd is en maak, indien een hulpmiddel nodig is, in overleg met de stomapatiënt een keuze uit de beschikbare hulp middelen en evalueer het gebruik samen met de stomadrager ## Zorg dat na de operatie transparant stomamateriaal is aangebracht om de observaties met betrekking tot ## Geef actief begeleiding of coördineer het aanleren van de zelfzorg Stem het tempo waarin de zelfzorg ## Betrek, in overleg met de stomapatiënt, bij het aanleren van de stomaverzorging zoveel mogelijk zijn partner ## Check in de ontslagfase, in overleg met de stomapatiënt, systematisch alle aspecten die geregeld moeten ## Zorg dat de stomazorg in de postoperatieve fase onder regie staat van de stomaverpleegkundige ## Zorg dat iedere ileostomapatiënt voor ontslag uit het ziekenhuis mondeling en schriftelijk passende educatie ## Zorg dat aan de urostomapatiënt een zodanige vochtintake geadviseerd wordt dat de urine lichtgeel of ## <PERSOON> de urostomapatiënt op de mogelijkheid dat het zinvol kan zijn cranberrysap of capsules te gebruiken ## Gebruik eenduidige, gevalideerde omschrijvingen van de complicaties Werk vanuit deze gevalideerde ##a Informeer en geef actief begeleiding aan de (potentiele) stomapatiënt zowel preoperatief als in de nazorgfase over de preventieve maatregelen met betrekking tot het voorkómen van parastomale hernia ## Gebruik het SACS meetinstrument voor het beschrijven en diagnosticeren van een peristomaal ## Zorg dat de stomapatiënt kennis heeft van de risicofactoren en de verschijnselen van potentiële ## Bepaal op basis van de patiëntkenmerken, stoma- en huidkenmerken en de persoonlijke voorkeur van de stomapatiënt, welke kenmerken het stomamateriaal dient te hebben Dit moet leiden tot materiaalkeuze wat het meest functioneel is voor de patiënt.
| 586 | nvmdl |
Zorg dat na de operatie transparant stomamateriaal is aangebracht om de observaties met betrekking tot ## Geef actief begeleiding of coördineer het aanleren van de zelfzorg Stem het tempo waarin de zelfzorg ## Betrek, in overleg met de stomapatiënt, bij het aanleren van de stomaverzorging zoveel mogelijk zijn partner ## Check in de ontslagfase, in overleg met de stomapatiënt, systematisch alle aspecten die geregeld moeten ## Zorg dat de stomazorg in de postoperatieve fase onder regie staat van de stomaverpleegkundige ## Zorg dat iedere ileostomapatiënt voor ontslag uit het ziekenhuis mondeling en schriftelijk passende educatie ## Zorg dat aan de urostomapatiënt een zodanige vochtintake geadviseerd wordt dat de urine lichtgeel of ## <PERSOON> de urostomapatiënt op de mogelijkheid dat het zinvol kan zijn cranberrysap of capsules te gebruiken ## Gebruik eenduidige, gevalideerde omschrijvingen van de complicaties Werk vanuit deze gevalideerde ##a Informeer en geef actief begeleiding aan de (potentiele) stomapatiënt zowel preoperatief als in de nazorgfase over de preventieve maatregelen met betrekking tot het voorkómen van parastomale hernia ## Gebruik het SACS meetinstrument voor het beschrijven en diagnosticeren van een peristomaal ## Zorg dat de stomapatiënt kennis heeft van de risicofactoren en de verschijnselen van potentiële ## Bepaal op basis van de patiëntkenmerken, stoma- en huidkenmerken en de persoonlijke voorkeur van de stomapatiënt, welke kenmerken het stomamateriaal dient te hebben Dit moet leiden tot materiaalkeuze wat het meest functioneel is voor de patiënt ## Informeer de stomapatiënt bij complicaties of problemen of een stomahulpmiddel hiervoor geïndiceerd is hulpmiddelen en evalueer het gebruik samen met de stomadrager In dit hoofdstuk wordt de specifieke zorg in de fase na ontslag uit het ziekenhuis beschreven De uitgangsvragen die beantwoord worden zijn âWat is standaard stomazorg in de nazorgfaseâ, âComplicaties nazorgfase; definities, vóórkomen, herkennen, vaststellen en behandelenâ en âMateriaalkeuze in nazorgfase wanneer gebruik je welk materiaal?â De onderwerpen die aan de orde komen zijn achtereenvolgens standaard stomazorg in de nazorg fase, complicaties, materiaalkeuze en aandachtspunten bij specifieke groepen Nazorg wil zeggen de controle en zorg na de behandeling, dientengevolge stelt de werkgroep dat de nazorgfase begint vanaf het moment van ontslag uit het ziekenhuis; hierbij is geen moment te benoemen waarop deze fase eindigt De nazorg kan uitgevoerd worden door de (stoma)verpleegkundige in het ziekenhuis (poliklinisch) of thuiszorg, de wijkverpleegkundige of verzorgende of verpleegkundigen of verzorgenden in een verpleeg- of In het zorgcontinuüm is deze fase benoemd in de nazorgfase (âStart bij ontslag uit het ziekenhuis en eindigt één jaar na aanleg stomaâ) en de onderhoudsfase (âStart één jaar na aanleg stoma en eindigt bij overlijden of als de In de eerste periode na ontslag uit het ziekenhuis is de stomaverpleegkundige nog steeds verantwoordelijk als coördinator van de stomazorg Volgens een vast schema worden controleafspraken gepland Ook in deze fase Ratliff et al (###) stellen dat de stomaverpleegkundige kort na ontslag en de eerste maanden na ontslag de stomadrager poliklinisch controleert Als zich complicaties ontwikkelen is intensivering van de controles door.
| 602 | nvmdl |
gebruik samen met de stomadrager In dit hoofdstuk wordt de specifieke zorg in de fase na ontslag uit het ziekenhuis beschreven De uitgangsvragen die beantwoord worden zijn âWat is standaard stomazorg in de nazorgfaseâ, âComplicaties nazorgfase; definities, vóórkomen, herkennen, vaststellen en behandelenâ en âMateriaalkeuze in nazorgfase wanneer gebruik je welk materiaal?â De onderwerpen die aan de orde komen zijn achtereenvolgens standaard stomazorg in de nazorg fase, complicaties, materiaalkeuze en aandachtspunten bij specifieke groepen Nazorg wil zeggen de controle en zorg na de behandeling, dientengevolge stelt de werkgroep dat de nazorgfase begint vanaf het moment van ontslag uit het ziekenhuis; hierbij is geen moment te benoemen waarop deze fase eindigt De nazorg kan uitgevoerd worden door de (stoma)verpleegkundige in het ziekenhuis (poliklinisch) of thuiszorg, de wijkverpleegkundige of verzorgende of verpleegkundigen of verzorgenden in een verpleeg- of In het zorgcontinuüm is deze fase benoemd in de nazorgfase (âStart bij ontslag uit het ziekenhuis en eindigt één jaar na aanleg stomaâ) en de onderhoudsfase (âStart één jaar na aanleg stoma en eindigt bij overlijden of als de In de eerste periode na ontslag uit het ziekenhuis is de stomaverpleegkundige nog steeds verantwoordelijk als coördinator van de stomazorg Volgens een vast schema worden controleafspraken gepland Ook in deze fase Ratliff et al (###) stellen dat de stomaverpleegkundige kort na ontslag en de eerste maanden na ontslag de stomadrager poliklinisch controleert Als zich complicaties ontwikkelen is intensivering van de controles door beoordelen Ook in deze fase hebben stomadragers educatie en begeleiding nodig voor geruststelling en voor <PERSOON> et al (###) adviseren in verband met (preventie van) huidproblemen controle door een stoma verpleegkundige voor ontslag uit het ziekenhuis en drie en zes maanden na ontslag Bij voorkeur ook nog een controle in de thuissituatie in de eerste maand na ontslag uit het ziekenhuis Herlufsen et al (###) adviseren regelmatige controles ter voorkoming van huidproblemen, in ieder geval één keer per jaar <PERSOON> et al (###) adviseren ook na het eerste jaar door te gaan met standaardcontrole door de stomaverpleegkundige Rolstad en <PERSOON> (###) stellen dat de postoperatieve controle door de stomaverpleegkundige plaatsvindt twee tot vier weken na ontslag, vervolgens na drie en zes maanden Jaarlijkse controles behoren volgens Rolstad en ErwinToth tot de standaard zorg Tijdens de controle vindt inspectie van huid, stoma en stomamateriaal plaats Ook wordt geëvalueerd hoe de stomadrager de stoma heeft kunnen inpassen in het dagelijks leven en of nog Readding (###) gaat uit van algemene chirurgische postoperatieve controle zes weken na ontslag en vervolgens drie maanden later De auteur benoemt dat stomadragers onzeker zijn over de vervolgafspraken omdat ze niet weten wat ze kunnen verwachten <PERSOON> informatievoorziening kan dit voorkomen Ook telefonische onder steuning in deze fase kan volgens Readding behulpzaam zijn Indien de stomadrager een perineumwond heeft zal de stomaverpleegkundige ook deze controleren en informatie geven over specifieke aandachtspunten hierbij Wanneer er sprake is van een gecompliceerde wondÂgenezing wordt dit vaak multidisciplinair behandeld in samenwerking met een wondverpleegkundige en of chirurg.
| 606 | nvmdl |
voor geruststelling en voor <PERSOON> et al (###) adviseren in verband met (preventie van) huidproblemen controle door een stoma verpleegkundige voor ontslag uit het ziekenhuis en drie en zes maanden na ontslag Bij voorkeur ook nog een controle in de thuissituatie in de eerste maand na ontslag uit het ziekenhuis Herlufsen et al (###) adviseren regelmatige controles ter voorkoming van huidproblemen, in ieder geval één keer per jaar <PERSOON> et al (###) adviseren ook na het eerste jaar door te gaan met standaardcontrole door de stomaverpleegkundige Rolstad en <PERSOON> (###) stellen dat de postoperatieve controle door de stomaverpleegkundige plaatsvindt twee tot vier weken na ontslag, vervolgens na drie en zes maanden Jaarlijkse controles behoren volgens Rolstad en ErwinToth tot de standaard zorg Tijdens de controle vindt inspectie van huid, stoma en stomamateriaal plaats Ook wordt geëvalueerd hoe de stomadrager de stoma heeft kunnen inpassen in het dagelijks leven en of nog Readding (###) gaat uit van algemene chirurgische postoperatieve controle zes weken na ontslag en vervolgens drie maanden later De auteur benoemt dat stomadragers onzeker zijn over de vervolgafspraken omdat ze niet weten wat ze kunnen verwachten <PERSOON> informatievoorziening kan dit voorkomen Ook telefonische onder steuning in deze fase kan volgens Readding behulpzaam zijn Indien de stomadrager een perineumwond heeft zal de stomaverpleegkundige ook deze controleren en informatie geven over specifieke aandachtspunten hierbij Wanneer er sprake is van een gecompliceerde wondÂgenezing wordt dit vaak multidisciplinair behandeld in samenwerking met een wondverpleegkundige en of chirurg McMullen et al (###) publiceerden een kwalitatief onderzoek onder ## stomadragers die alleen de stomazorg doen, versus verzorging met hulp van mantelzorg Bij aanwezige huid- of stomaproblemen wordt bij de groep met aanwezigheid van mantelzorg sneller hulp gezocht bij een zorgverlener De auteur geeft diverse adviezen zoals vraag de stomadrager naar de dagelijkse verzorgingsroutine, hoe vaak wordt het stomamateriaal verwisseld, vraag expliciet of er peristomale huidproblemen zijn <PERSOON> bij problemen naar een stomaverpleegkundige en Lindholm et al (###) concluderen dat bij het onderzoek naar problemen na spoedoperatie ## procent minimaal één stoma of huidprobleem ervaart Daarom is controle en begeleiding door een stomaverpleegkundige Carlsson et al (###) concluderen naar aanleiding van hun onderzoek dat ze opvallend weinig huidproblemen zien (ten opzichte van de cijfers in de literatuur) in het eerste jaar, juist door de intensieve controles door een <PERSOON> et al (###) hebben in een beschrijvende multicenter studie gekeken naar het voorkomen van complicaties in relatie tot materiaalgebruik Daarnaast is de perceptie van de stomadrager van de peristomale huidconditie anders dan die van de stomaverpleegkundige Hieruit is duidelijk gebleken dat stomadragers de huidproblemen niet herkennen en dus geen hulp zoeken bij een stomaverpleegkundige De auteur noemt In de genoemde onderzoeken wordt steeds geconcludeerd dat het vóórkomen van complicaties verminderd kan worden door regelmatige controles door een stomaverpleegkundige Dit vooral omdat de stomadrager niet zelf onderkent of herkent dat er een probleem bestaat Naast vermindering van complicaties zijn de follow-up controles ook belangrijk voor psychosociale.
| 593 | nvmdl |
McMullen et al (###) publiceerden een kwalitatief onderzoek onder ## stomadragers die alleen de stomazorg doen, versus verzorging met hulp van mantelzorg Bij aanwezige huid- of stomaproblemen wordt bij de groep met aanwezigheid van mantelzorg sneller hulp gezocht bij een zorgverlener De auteur geeft diverse adviezen zoals vraag de stomadrager naar de dagelijkse verzorgingsroutine, hoe vaak wordt het stomamateriaal verwisseld, vraag expliciet of er peristomale huidproblemen zijn <PERSOON> bij problemen naar een stomaverpleegkundige en Lindholm et al (###) concluderen dat bij het onderzoek naar problemen na spoedoperatie ## procent minimaal één stoma of huidprobleem ervaart Daarom is controle en begeleiding door een stomaverpleegkundige Carlsson et al (###) concluderen naar aanleiding van hun onderzoek dat ze opvallend weinig huidproblemen zien (ten opzichte van de cijfers in de literatuur) in het eerste jaar, juist door de intensieve controles door een <PERSOON> et al (###) hebben in een beschrijvende multicenter studie gekeken naar het voorkomen van complicaties in relatie tot materiaalgebruik Daarnaast is de perceptie van de stomadrager van de peristomale huidconditie anders dan die van de stomaverpleegkundige Hieruit is duidelijk gebleken dat stomadragers de huidproblemen niet herkennen en dus geen hulp zoeken bij een stomaverpleegkundige De auteur noemt In de genoemde onderzoeken wordt steeds geconcludeerd dat het vóórkomen van complicaties verminderd kan worden door regelmatige controles door een stomaverpleegkundige Dit vooral omdat de stomadrager niet zelf onderkent of herkent dat er een probleem bestaat Naast vermindering van complicaties zijn de follow-up controles ook belangrijk voor psychosociale De werkgroep is van mening, ondersteund door de bevindingen uit de literatuur, dat het uitgangspunt is dat de follow-up controles volgens een vast schema plaats vinden De Stomavereniging pleit ervoor dat de stomaverpleegkundige enkele dagen na ontslag van de patiënt telefonisch contact opneemt Dit zorgt ervoor dat de stomadrager direct zijn vragen kan stellen; hiermee kunnen potentiële problemen mogelijk voorkomen worden Stomaverpleegkundigen herkennen in de praktijk dat het regelmatig voorkomt dat stomadragers zich niet melden bij een stomaverpleegkundige bij problemen of (dreigende) complicaties Complicaties worden toevallig ontdekt bij controle in verband met een andere reden <PERSOON> als de stomadrager ernstige hinder ondervindt neemt deze contact op met de stomaverpleegkundige, echter dan is de complicatie vaak heviger doordat er niet is ingegrepen Door een snel telefonisch contact wordt de drempel voor de stomadrager verlaagt om daarna contact op te nemen met de stomaverpleegkundige (NSV, ###) De stomaverpleegkundige bepaalt, in samenspraak met de stomadrager of extra controleafspraken nodig zijn Redenen hiervan kunnen zijn bijzonderheden van de stoma of peristomale huid of bijzonderheden of vragen over gebruik van de materialen De werkgroep adviseert het volgende schema voor de controles in het eerste jaar Vanaf het tweede jaar wordt follow-up controle één keer per jaar geadviseerd aan de stomadrager Hiermee wordt bedoeld face to face contact waarbij ook visuele controle van stoma en huid plaatsvindt De follow-up controles kunnen samenvallen met de controleafspraken bij de arts; dit kan bijdragen aan.
| 563 | nvmdl |
van mening, ondersteund door de bevindingen uit de literatuur, dat het uitgangspunt is dat de follow-up controles volgens een vast schema plaats vinden De Stomavereniging pleit ervoor dat de stomaverpleegkundige enkele dagen na ontslag van de patiënt telefonisch contact opneemt Dit zorgt ervoor dat de stomadrager direct zijn vragen kan stellen; hiermee kunnen potentiële problemen mogelijk voorkomen worden Stomaverpleegkundigen herkennen in de praktijk dat het regelmatig voorkomt dat stomadragers zich niet melden bij een stomaverpleegkundige bij problemen of (dreigende) complicaties Complicaties worden toevallig ontdekt bij controle in verband met een andere reden <PERSOON> als de stomadrager ernstige hinder ondervindt neemt deze contact op met de stomaverpleegkundige, echter dan is de complicatie vaak heviger doordat er niet is ingegrepen Door een snel telefonisch contact wordt de drempel voor de stomadrager verlaagt om daarna contact op te nemen met de stomaverpleegkundige (NSV, ###) De stomaverpleegkundige bepaalt, in samenspraak met de stomadrager of extra controleafspraken nodig zijn Redenen hiervan kunnen zijn bijzonderheden van de stoma of peristomale huid of bijzonderheden of vragen over gebruik van de materialen De werkgroep adviseert het volgende schema voor de controles in het eerste jaar Vanaf het tweede jaar wordt follow-up controle één keer per jaar geadviseerd aan de stomadrager Hiermee wordt bedoeld face to face contact waarbij ook visuele controle van stoma en huid plaatsvindt De follow-up controles kunnen samenvallen met de controleafspraken bij de arts; dit kan bijdragen aan is Verder kunnen tips en adviezen gegeven worden die betrekking hebben op activiteiten van het dagelijks leven De werkgroep pleit er dan ook voor dat het verwijzingsbeleid zo wordt ingericht dat de stomadrager zonder verwijzing door een medisch specialist de stomaverpleegkundige kan consulteren Zorg dat, in overleg met de stomadrager, follow-up controles door de stomaverpleegkundige plaatsvinden Combineer de follow-up controle bij de stomaverpleegkundige met de controle van de arts Adviseer de stomadrager, de stomaverpleegkundige voor follow-up te bezoeken, twee weken na ontslag en Adviseer stomadragers vanaf het tweede jaar één keer per jaar de stomaverpleegkundige te bezoeken voor algemene controle van de stoma Stem de zorg af op de individuele stomadrager en pas zo nodig de afspraken Naast het contact met de stomaverpleegkundige in het ziekenhuis is begeleiding van een stomadrager in de thuissituatie van belang De Nederlandse Stomavereniging heeft werkbezoeken aan zorginstellingen afgelegd en hiervan een rapport gepubliceerd Er is aan één thuiszorginstelling een bezoek gebracht, hieruit zijn voorzichtige conclusies te trekken Nu opname in het ziekenhuis na het aanleggen van een stoma soms slechts enkele dagen duurt, is goede begeleiding na ontslag steeds belangrijker In de meeste gevallen wordt hiervoor een Veel stomadragers zijn nog niet volledig zelfstandig met betrekking tot de verzorging van de stoma bij ontslag uit het ziekenhuis In het rapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV, ###c) geeft één derde van de stomadragers aan nog niet voldoende in staat te zijn de stoma zelfstandig te verzorgen Bij deze groep heeft.
| 549 | nvmdl |
op activiteiten van het dagelijks leven De werkgroep pleit er dan ook voor dat het verwijzingsbeleid zo wordt ingericht dat de stomadrager zonder verwijzing door een medisch specialist de stomaverpleegkundige kan consulteren Zorg dat, in overleg met de stomadrager, follow-up controles door de stomaverpleegkundige plaatsvinden Combineer de follow-up controle bij de stomaverpleegkundige met de controle van de arts Adviseer de stomadrager, de stomaverpleegkundige voor follow-up te bezoeken, twee weken na ontslag en Adviseer stomadragers vanaf het tweede jaar één keer per jaar de stomaverpleegkundige te bezoeken voor algemene controle van de stoma Stem de zorg af op de individuele stomadrager en pas zo nodig de afspraken Naast het contact met de stomaverpleegkundige in het ziekenhuis is begeleiding van een stomadrager in de thuissituatie van belang De Nederlandse Stomavereniging heeft werkbezoeken aan zorginstellingen afgelegd en hiervan een rapport gepubliceerd Er is aan één thuiszorginstelling een bezoek gebracht, hieruit zijn voorzichtige conclusies te trekken Nu opname in het ziekenhuis na het aanleggen van een stoma soms slechts enkele dagen duurt, is goede begeleiding na ontslag steeds belangrijker In de meeste gevallen wordt hiervoor een Veel stomadragers zijn nog niet volledig zelfstandig met betrekking tot de verzorging van de stoma bij ontslag uit het ziekenhuis In het rapport Kwaliteit en organisatie van de stomazorg (NSV, ###c) geeft één derde van de stomadragers aan nog niet voldoende in staat te zijn de stoma zelfstandig te verzorgen Bij deze groep heeft Een zorgvuldige afstemming en uitwisseling van kennis en informatie tussen ziekenhuis en thuiszorgorganisatie is een essentiële voorwaarde voor kwalitatief goede stomazorg (NSV, ###a) In het rapport Stoma gerelateerde complicaties (NSV, ###a) geeft een groot deel van de stomadragers aan dat er geen overdracht vanuit het ziekenhuis naar thuis wordt gedaan of dat zij hiervan niet op de hoogte zijn Bij ontslag dient een volledige overdracht meegegeven te worden zodat de medewerker van de thuiszorg de stomazorg kan continueren (zie <PERSOON> (###) hebben onder andere onderzocht waarover stomadragers zich na ontslag zorgen maken Hieruit komt naar voren dat angst voor lekkage en geur de twee belangrijkste punten zijn Daarnaast worden de verzorging van de stoma, intimiteit en seksualiteit en deelname aan sport het meest genoemd Pringle en Swan (###) hebben bij ### patiënten met een colostoma in verband met een colorectale tumor onderzocht hoe het verloop in het eerste jaar na de operatie is, en of er behoefte of noodzaak is voor verpleegkundige interventies of doorverwijzing Hieruit blijkt dat complicaties zoals retractie, prolaps of parastomale hernia de meest voorkomende problemen met betrekking tot de stoma zijn in het eerste jaar Daarnaast geven de stomadragers aan dat geur en gasvorming voor hen een probleem blijft De benodigde verpleegkundige interventies hadden betrekking op behoefte aan begeleiding, advies over de materialen, verwijzingen naar andere zorgverleners en advies over irrigatie Ook Fulham (###a) benoemt dat in de thuissituatie andere vragen naar voren komen dan tijdens de ziekenhuisopname.
| 562 | nvmdl |
tussen ziekenhuis en thuiszorgorganisatie is een essentiële voorwaarde voor kwalitatief goede stomazorg (NSV, ###a) In het rapport Stoma gerelateerde complicaties (NSV, ###a) geeft een groot deel van de stomadragers aan dat er geen overdracht vanuit het ziekenhuis naar thuis wordt gedaan of dat zij hiervan niet op de hoogte zijn Bij ontslag dient een volledige overdracht meegegeven te worden zodat de medewerker van de thuiszorg de stomazorg kan continueren (zie <PERSOON> (###) hebben onder andere onderzocht waarover stomadragers zich na ontslag zorgen maken Hieruit komt naar voren dat angst voor lekkage en geur de twee belangrijkste punten zijn Daarnaast worden de verzorging van de stoma, intimiteit en seksualiteit en deelname aan sport het meest genoemd Pringle en Swan (###) hebben bij ### patiënten met een colostoma in verband met een colorectale tumor onderzocht hoe het verloop in het eerste jaar na de operatie is, en of er behoefte of noodzaak is voor verpleegkundige interventies of doorverwijzing Hieruit blijkt dat complicaties zoals retractie, prolaps of parastomale hernia de meest voorkomende problemen met betrekking tot de stoma zijn in het eerste jaar Daarnaast geven de stomadragers aan dat geur en gasvorming voor hen een probleem blijft De benodigde verpleegkundige interventies hadden betrekking op behoefte aan begeleiding, advies over de materialen, verwijzingen naar andere zorgverleners en advies over irrigatie Ook Fulham (###a) benoemt dat in de thuissituatie andere vragen naar voren komen dan tijdens de ziekenhuisopname waarover de stomadrager vragen kan hebben of zich zorgen over maakt <PERSOON> (###) heeft beschreven welke zorg de wijkverpleegkundige/ verzorgende kan bieden Juist in de periode kort na ontslag maakt de stomadrager zich met name zorgen over de materialen, mogelijke lekkage en wie hulp kan bieden bij eventuele problemen Wade (in <PERSOON>, ###) geeft ook aan dat de meeste stomaproblemen zich voordoen in het eerste jaar na aanleg van de stoma Deze problemen kunnen zijn lekkage, veranderd ontlastingspatroon, retractie, prolaps, parastomale hernia en stenose De wijkverpleegkundige/ verzorgende speelt een rol bij het onderkennen of opsporen van deze problemen Hierbij is het belangrijk dat de stomadrager voldoende geïnformeerd is over de verschijnselen die kunnen optreden Daarnaast kan de wijkverpleegkundige of verzorgende psychosociale ondersteuning en begeleiding bieden bij het leren omgaan Ook in de eerdergenoemde systematische review van Ang et al (###) naar stressfactoren die effect hebben op de psychosociale gezondheid tijdens de opname en na ontslag wordt begeleiding in de thuissituatie benoemd Om herstel en zelfzorg te bevorderen wordt geadviseerd een programma voor huisbezoeken door In de diverse onderzoeken wordt bevestigd dat de begeleiding in de thuissituatie door (stoma) verpleegkundigen met de juiste kennis en ervaring van groot belang is Hierdoor kan een stomadrager sneller wennen aan het leven met een stoma Het gaat dan om de praktische aspecten zoals zelf leren verzorgen en herkennen van complicaties en daarnaast om begeleiding in verband met psychosociale Zoals ook de Stomavereniging al constateerde zijn de meeste stomadragers bij ontslag uit het ziekenhuis nog.
| 575 | nvmdl |
<PERSOON> (###) heeft beschreven welke zorg de wijkverpleegkundige/ verzorgende kan bieden Juist in de periode kort na ontslag maakt de stomadrager zich met name zorgen over de materialen, mogelijke lekkage en wie hulp kan bieden bij eventuele problemen Wade (in <PERSOON>, ###) geeft ook aan dat de meeste stomaproblemen zich voordoen in het eerste jaar na aanleg van de stoma Deze problemen kunnen zijn lekkage, veranderd ontlastingspatroon, retractie, prolaps, parastomale hernia en stenose De wijkverpleegkundige/ verzorgende speelt een rol bij het onderkennen of opsporen van deze problemen Hierbij is het belangrijk dat de stomadrager voldoende geïnformeerd is over de verschijnselen die kunnen optreden Daarnaast kan de wijkverpleegkundige of verzorgende psychosociale ondersteuning en begeleiding bieden bij het leren omgaan Ook in de eerdergenoemde systematische review van Ang et al (###) naar stressfactoren die effect hebben op de psychosociale gezondheid tijdens de opname en na ontslag wordt begeleiding in de thuissituatie benoemd Om herstel en zelfzorg te bevorderen wordt geadviseerd een programma voor huisbezoeken door In de diverse onderzoeken wordt bevestigd dat de begeleiding in de thuissituatie door (stoma) verpleegkundigen met de juiste kennis en ervaring van groot belang is Hierdoor kan een stomadrager sneller wennen aan het leven met een stoma Het gaat dan om de praktische aspecten zoals zelf leren verzorgen en herkennen van complicaties en daarnaast om begeleiding in verband met psychosociale Zoals ook de Stomavereniging al constateerde zijn de meeste stomadragers bij ontslag uit het ziekenhuis nog echter in een aantal gevallen zal een stomadrager nooit zelf de stoma kunnen verzorgen Dit wordt mede beïnvloed door lichamelijke conditie en psychische aspecten Ook ondersteuning op het gebied van vragen zoals hoe de stoma in te passen in het dagelijks leven, hoe om te gaan met voeding, kleding, werkhervatting, seksualiteit, reizen en het oppakken van hobbyâs, kan geboden worden door een wijkverpleegkundige Alle aandachtspunten die genoemd zijn in de bijlage VIII (onderwerpen preoperatieve voorlichting) kunnen Ook in <LOCATIE> wordt steeds meer de continuïteit van zorg verbeterd door dat stomaverpleegkundigen ingezet worden in de thuissituatie Belangrijkste uitgangspunt is dat ook in de thuissituatie gekwalificeerde Overleg met de stomadrager of in de thuissituatie ondersteuning en begeleiding nodig is bij het inpassen van Zorg, in overleg met de stomadrager, voor een volledige overdracht, met als doel het waarborgen van continuïteit Zoals in het vorige hoofdstuk al aangegeven is, bleek vanuit de literatuur geen scherp onderscheid mogelijk tussen complicaties in de postoperatieve fase en de nazorgfase (ook wel genoemd vroege en late complicaties) Daarom is de opsomming van alle complicaties gedaan in het vorige hoofdstuk <PERSOON> et al (###) benoemen dat preventie en vroegtijdig herkennen belangrijk zijn bij huidproblemen omdat de stomadrager bij grote problemen in een vicieuze cirkel kan belanden door de huidproblemen kan het stomamateriaal sneller loslaten, hierdoor ontstaat lekkage wat het huidprobleem in stand kan houden De kans op problemen is groter bij een ileostoma en een urostoma Herlufsen et al (###) hebben onderzoek gedaan naar het vóórkomen van huid en stomaproblemen.
| 575 | nvmdl |
stomadrager nooit zelf de stoma kunnen verzorgen Dit wordt mede beïnvloed door lichamelijke conditie en psychische aspecten Ook ondersteuning op het gebied van vragen zoals hoe de stoma in te passen in het dagelijks leven, hoe om te gaan met voeding, kleding, werkhervatting, seksualiteit, reizen en het oppakken van hobbyâs, kan geboden worden door een wijkverpleegkundige Alle aandachtspunten die genoemd zijn in de bijlage VIII (onderwerpen preoperatieve voorlichting) kunnen Ook in <LOCATIE> wordt steeds meer de continuïteit van zorg verbeterd door dat stomaverpleegkundigen ingezet worden in de thuissituatie Belangrijkste uitgangspunt is dat ook in de thuissituatie gekwalificeerde Overleg met de stomadrager of in de thuissituatie ondersteuning en begeleiding nodig is bij het inpassen van Zorg, in overleg met de stomadrager, voor een volledige overdracht, met als doel het waarborgen van continuïteit Zoals in het vorige hoofdstuk al aangegeven is, bleek vanuit de literatuur geen scherp onderscheid mogelijk tussen complicaties in de postoperatieve fase en de nazorgfase (ook wel genoemd vroege en late complicaties) Daarom is de opsomming van alle complicaties gedaan in het vorige hoofdstuk <PERSOON> et al (###) benoemen dat preventie en vroegtijdig herkennen belangrijk zijn bij huidproblemen omdat de stomadrager bij grote problemen in een vicieuze cirkel kan belanden door de huidproblemen kan het stomamateriaal sneller loslaten, hierdoor ontstaat lekkage wat het huidprobleem in stand kan houden De kans op problemen is groter bij een ileostoma en een urostoma Herlufsen et al (###) hebben onderzoek gedaan naar het vóórkomen van huid en stomaproblemen onderzoek had ## procent van de deelnemers een peristomaal huidprobleem Hiervan wordt ## procent veroorzaakt door stoma-uitvloed Opvallende uitkomst is verder dat ## procent van de deelnemers deze problemen al langer dan drie maanden had Meer dan ## procent van de deelnemers met huidproblemen Bosio (###) heeft een beschrijvend onderzoek gedaan naar peristomale problemen, dit onderzoek is onder andere uitgevoerd om een classificatieschema te ontwikkelen (SACS instrument) Uitkomst van dit onderzoek was dat bij ## procent van de stomadragers huidproblemen geconstateerd zijn <PERSOON> et al (###) hebben onderzoek gedaan in <LOCATIE> in ## ziekenhuizen onder ### stomadragers met als doel inzicht te krijgen in de frequentie van vóórkomen en de aard van de huidproblemen Belangrijkste uitkomsten zijn dat bij ## procent van de stomadragers huidproblemen gezien worden waarbij erytheem, erosie Phatak et al (###b) hebben een systematische literatuurreview gedaan naar educatie van stomadragers specifiek gericht op het verminderen van complicaties Uiteindelijk kunnen zeven onderzoeken worden geïncludeerd die voldoen aan de inclusiecriteria voor dit onderzoek (van de ### gevonden artikelen) In alle onderzoeken worden de interventies uitgevoerd door gespecialiseerd Stomaverpleegkundigen maar zijn niet voldoende vergelijkbaar met betrekking tot interventies De uitkomsten die onderzocht worden variëren (opnameduur, aantal complicaties en heropnames) Twee onderzoeken tonen een verkorte opnameduur, drie andere laten geen verschil zien Twee onderzoeken geven aan dat er minder complicaties optreden en twee andere geven geen verschil Met betrekking tot aantal heropnames wordt in de drie onderzoeken geen verschil geconstateerd De.
| 595 | nvmdl |
## procent van de deelnemers een peristomaal huidprobleem Hiervan wordt ## procent veroorzaakt door stoma-uitvloed Opvallende uitkomst is verder dat ## procent van de deelnemers deze problemen al langer dan drie maanden had Meer dan ## procent van de deelnemers met huidproblemen Bosio (###) heeft een beschrijvend onderzoek gedaan naar peristomale problemen, dit onderzoek is onder andere uitgevoerd om een classificatieschema te ontwikkelen (SACS instrument) Uitkomst van dit onderzoek was dat bij ## procent van de stomadragers huidproblemen geconstateerd zijn <PERSOON> et al (###) hebben onderzoek gedaan in <LOCATIE> in ## ziekenhuizen onder ### stomadragers met als doel inzicht te krijgen in de frequentie van vóórkomen en de aard van de huidproblemen Belangrijkste uitkomsten zijn dat bij ## procent van de stomadragers huidproblemen gezien worden waarbij erytheem, erosie Phatak et al (###b) hebben een systematische literatuurreview gedaan naar educatie van stomadragers specifiek gericht op het verminderen van complicaties Uiteindelijk kunnen zeven onderzoeken worden geïncludeerd die voldoen aan de inclusiecriteria voor dit onderzoek (van de ### gevonden artikelen) In alle onderzoeken worden de interventies uitgevoerd door gespecialiseerd Stomaverpleegkundigen maar zijn niet voldoende vergelijkbaar met betrekking tot interventies De uitkomsten die onderzocht worden variëren (opnameduur, aantal complicaties en heropnames) Twee onderzoeken tonen een verkorte opnameduur, drie andere laten geen verschil zien Twee onderzoeken geven aan dat er minder complicaties optreden en twee andere geven geen verschil Met betrekking tot aantal heropnames wordt in de drie onderzoeken geen verschil geconstateerd De onderzoeken zijn met vergelijkbare interventies om goede conclusies te trekken met betrekking tot verbeterde In de publicatie van <PERSOON> et al (###) wordt rugpijn beschreven als mogelijke complicatie na de operatie waarbij een stoma wordt aangelegd Bij dit onderzoek in Noord-Ierland is onderzocht of er verschil is in rugpijn klachten tussen colostoma en ileostomadragers vergeleken met de gegevens van de algemene bevolking Rugklachten komt bij stomadragers twee keer zo vaak voor Colostomadragers hebben in het algemeen meer klachten dan ileostomadragers De hypothese dat spierfunctie invloed heeft op het ontstaan van de klachten wordt gedeeltelijk bevestigd; daarnaast lijken meerdere factoren van invloed te zijn zoals geen oefeningen doen In de nazorgfase is opnieuw aandacht nodig voor het voorkómen (preventie) en vóórkomen van complicaties Naast de invloed die complicaties hebben op het dagelijks leven van de stomadrager (zoals bijvoorbeeld angst om de deur uit te gaan bij lekkage, pijn of jeuk) hebben complicaties ook consequenties voor de kosten van de gezondheidszorg Door hoger of ander materiaalgebruik, heropname of heroperatie kan toename van de kosten ontstaan Naast stoma en huidproblemen kan ook lage rugpijn aanwezig zijn In de praktijk is bekend dat niet iedere stomadrager op langere termijn terugkomt voor controles in het ziekenhuis Bijvoorbeeld door de behoefte om de ziekteperiode achter zich te laten wordt het advies voor controle niet altijd opgevolgd In dat geval is het van groot belang dat de stomadrager wel de (potentiele) complicaties herkent en dan alsnog naar een stomaverpleegkundige gaat De stomaverpleegkundige moet dit.
| 579 | nvmdl |
om goede conclusies te trekken met betrekking tot verbeterde In de publicatie van <PERSOON> et al (###) wordt rugpijn beschreven als mogelijke complicatie na de operatie waarbij een stoma wordt aangelegd Bij dit onderzoek in Noord-Ierland is onderzocht of er verschil is in rugpijn klachten tussen colostoma en ileostomadragers vergeleken met de gegevens van de algemene bevolking Rugklachten komt bij stomadragers twee keer zo vaak voor Colostomadragers hebben in het algemeen meer klachten dan ileostomadragers De hypothese dat spierfunctie invloed heeft op het ontstaan van de klachten wordt gedeeltelijk bevestigd; daarnaast lijken meerdere factoren van invloed te zijn zoals geen oefeningen doen In de nazorgfase is opnieuw aandacht nodig voor het voorkómen (preventie) en vóórkomen van complicaties Naast de invloed die complicaties hebben op het dagelijks leven van de stomadrager (zoals bijvoorbeeld angst om de deur uit te gaan bij lekkage, pijn of jeuk) hebben complicaties ook consequenties voor de kosten van de gezondheidszorg Door hoger of ander materiaalgebruik, heropname of heroperatie kan toename van de kosten ontstaan Naast stoma en huidproblemen kan ook lage rugpijn aanwezig zijn In de praktijk is bekend dat niet iedere stomadrager op langere termijn terugkomt voor controles in het ziekenhuis Bijvoorbeeld door de behoefte om de ziekteperiode achter zich te laten wordt het advies voor controle niet altijd opgevolgd In dat geval is het van groot belang dat de stomadrager wel de (potentiele) complicaties herkent en dan alsnog naar een stomaverpleegkundige gaat De stomaverpleegkundige moet dit gevalideerd In de praktijk worden, zoals ook <PERSOON> et al beschrijven, nog andere complicaties of huidproblemen rondom de stoma gezien die in de gevonden literatuur (vrijwel) niet worden beschreven en niet zijn gevalideerd De meest voorkomende zijn erytheem (roodheid), maceratie, erosie, stripeffect en <INSTELLING> bij de stoma De werkgroep is van mening dat deze hier wel genoemd dienen te worden, ondanks onvolledige <PERSOON> et al (###) geven op de scoringskaart behorend bij het onderzoek definities van erytheem, maceratie Oppervlakkig defect (schaafwond gelijkend) wat zich beperkt tot de epidermis De interventies bij deze problemen richten zich op het wegnemen of elimineren van de oorzaak Geef voorlichting aan de stomadrager over het nut van follow-up controles in verband met het voorkómen Veel stomadragers krijgen een stoma in verband met een kwaadaardige aandoening (darm- of blaastumor) Er kan dan ook een voor- of nabehandeling met chemotherapie of chemoradiatie plaatsvinden (neoadjuvante en/of adjuvante) In de dagelijkse praktijk is er behoefte aan aandachtspunten bij stomadragers die behandeld worden Oliphant et al (###) hebben in hun retrospectief onderzoek ### stomadragers vergeleken; er is gekeken naar de stoma gerelateerde complicaties met en zonder chemotherapie bij een colorectaal carcinoom Hierin is geconcludeerd dat stomadragers met een dubbelloops ileostoma na drie maanden meer stomacomplicaties hebben in de groep die chemotherapie krijgt Dit verschil werd niet vastgesteld bij een eindstandig ileostoma of In het retrospectief onderzoek van Phatak et al (###) is gekeken naar de invloed van complicaties bij een ileostoma op de behandeling van een rectumtumor.
| 572 | nvmdl |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.