text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
is het beste moment om hechtingen rond de stoma te verwijderen? adults AND ostomy OR stoma AND nursing AND sutures NOT (vesicostomy, ureterostomy) (# hits) Wat zijn de (contra) indicaties voor het toucheren van een stoma Wat is de beste methodiek voor het toucheren van een stoma Welke complicaties kunnen optreden bij het toucheren van een stoma ostomy AND stoma AND examination NOT vesicostomy NOT ureterostomy Wat zijn de (contra) indicaties voor het dilateren van een stoma Wat is de beste methodiek voor het dilateren van een stoma (vinger, hulpmiddel- welke maat hulpmiddel en Welke complicaties kunnen optreden bij het dilateren van een stoma Wie is ertoe bevoegd om een stoma te dilateren (instructive zelfzorg ostomy AND stoma AND dilatation NOT vesicostomy NOT ureterostomy stoma management AND stenosis AND nursing NOT vesicostomy NOT ureterostomy adults AND ostomy OR stoma AND nursing AND dilatation NOT (vesicostomy, ureterostomy) (# hits) Wat is de beste methodiek ter preventie en behandeling van een parastomale hernia (steunband, steunbroek, Door welke factoren wordt het risico van een parastomale hernia vergroot Wat zijn de gevolgen van een parastomale hernia Welke zorgprofessional is bevoegd om de diagnose en beleid te bepalen ostomy AND stoma AND parastomal herniation AND nursing care adults AND ostomy OR stoma AND nursing AND herniation NOT (, vesicostomy, ureterostomy) stoma AND ostomy AND parastomal hernia AND physiotherapy stoma OR ostomy AND parastomal hernia AND support band stoma OR ostomy AND parastomal hernia AND support pants stoma OR ostomy AND parastomal hernia AND lift instructions Welke zorgverlener mag peristomale huid- en stomaproblemen diagnostiseren, interventies vaststellen, uitvoeren? adults AND ostomy OR stoma AND nursing AND complication NOT (vesicostomy, ureterostomy) Hoe geef je een klysma via de colo of ileostoma? Wie zijn er bevoegd om te irrigeren? Maakt irrigeren de darm lui? Bij het zoeken binnen bovengenoemde strategie wordt in de similar articles nog # reviews geselecteerd Wat zijn de bevoegdheden van een stomaverpleegkundige ten aanzien van het indiceren van stomamateriaal? Om de kwaliteit van stomazorg te meten wordt gebruik gemaakt van indicatoren Indicatoren zijn meetinstrumenten waarmee het effect van een aanbeveling geëvalueerd kan worden Het meet (aspecten van) Met behulp van indicatoren wordt beoordeeld of de geleverde stomazorg voldoet aan de eisen die zijn Er zijn verschillende redenen om de kwaliteit van stomazorg te meten Informatie over interne sturing; de indicatoren laten zien waar de organisatie goed in is en op welke punten het Informatie voor de stomapatiënt/ stomadrager; deze kan zorgaanbieders vergelijken en selecteren op specifieke wensen of eisen, en de informatie kan gebruikt worden om verantwoording af te leggen aan de Inspectie en De indicatoren worden verdeeld in structuur-, proces- en uitkomstindicatoren Ook wordt er gekeken of het een Structuurindicatoren geven aan onder welke (rand)voorwaarden goede zorg geleverd kan worden (middelen) Het gaat hierbij vooral om indicatoren op het niveau van de instelling Procesindicatoren zijn op het niveau van de zorgverlener Ze meten of er handelingen worden verricht door zorgverleners die bijdragen aan de kwaliteit van zorg.
| 558 | nvmdl |
stomaproblemen diagnostiseren, interventies vaststellen, uitvoeren? adults AND ostomy OR stoma AND nursing AND complication NOT (vesicostomy, ureterostomy) Hoe geef je een klysma via de colo of ileostoma? Wie zijn er bevoegd om te irrigeren? Maakt irrigeren de darm lui? Bij het zoeken binnen bovengenoemde strategie wordt in de similar articles nog # reviews geselecteerd Wat zijn de bevoegdheden van een stomaverpleegkundige ten aanzien van het indiceren van stomamateriaal? Om de kwaliteit van stomazorg te meten wordt gebruik gemaakt van indicatoren Indicatoren zijn meetinstrumenten waarmee het effect van een aanbeveling geëvalueerd kan worden Het meet (aspecten van) Met behulp van indicatoren wordt beoordeeld of de geleverde stomazorg voldoet aan de eisen die zijn Er zijn verschillende redenen om de kwaliteit van stomazorg te meten Informatie over interne sturing; de indicatoren laten zien waar de organisatie goed in is en op welke punten het Informatie voor de stomapatiënt/ stomadrager; deze kan zorgaanbieders vergelijken en selecteren op specifieke wensen of eisen, en de informatie kan gebruikt worden om verantwoording af te leggen aan de Inspectie en De indicatoren worden verdeeld in structuur-, proces- en uitkomstindicatoren Ook wordt er gekeken of het een Structuurindicatoren geven aan onder welke (rand)voorwaarden goede zorg geleverd kan worden (middelen) Het gaat hierbij vooral om indicatoren op het niveau van de instelling Procesindicatoren zijn op het niveau van de zorgverlener Ze meten of er handelingen worden verricht door zorgverleners die bijdragen aan de kwaliteit van zorg Interne indicatoren zijn bedoeld om verantwoording af te leggen binnen een instelling (of afdeling) en worden dus niet openbaar gemaakt Bijvoorbeeld als onderdeel van een audit Wel kunnen deze interne gegevens anoniem landelijk verzameld worden waardoor men toch een vergelijking kan maken tussen de eigen instelling Externe indicatoren zijn bedoeld om extern verantwoording af te leggen, bijvoorbeeld aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg en zijn in principe openbaar De resultaten van de verschillende instellingen kunnen hierdoor Hieronder worden ## indicatoren beschreven, deze kunnen gebruikt worden als indicator voor alle aanbevelingen uit de Richtlijn Stomazorg <LOCATIE>, verschenen <DATUM> Stomazorg is een onderdeel van het zorgpad gastro-intestinale en urologische chirurgie Afhankelijk van het aantal patiënten, zowel poliklinisch als klinisch, dient de formatie van specifiek opgeleide stomaverpleegkundigen voldoende te zijn voor het uitvoeren van deze specifieke zorg Hieronder valt o a Ten behoeve van de zorg voor patiënten waarbij een stoma wordt of is aangelegd zijn Wat is het aantal Fte# stomaverpleegkundigen binnen het ziekenhuis dat beschikbaar is op een patiëntenpopulatie van ### nieuwe patiënten met een stoma? Berekening Advies # Fte per ## nieuwe patiënten per jaar Zie paragraaf <DATUM> # Taakfunctieomschrijving op basis van FWG#, formatieplaatsenplan, EPD#/ ZIS# Stomazorg is dusdanig specifiek dat er voor de uitvoering van deze zorg voldoende deskundigheid aanwezig dient te zijn en bij gecompliceerde stomazorg een stomaverpleegkundige beschikbaar dient te zijn Hierdoor wordt de continuïteit van Ten behoeve van de zorg voor patiënten bij wie een stoma is aangelegd zijn in.
| 569 | nvmdl |
instelling (of afdeling) en worden dus niet openbaar gemaakt Bijvoorbeeld als onderdeel van een audit Wel kunnen deze interne gegevens anoniem landelijk verzameld worden waardoor men toch een vergelijking kan maken tussen de eigen instelling Externe indicatoren zijn bedoeld om extern verantwoording af te leggen, bijvoorbeeld aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg en zijn in principe openbaar De resultaten van de verschillende instellingen kunnen hierdoor Hieronder worden ## indicatoren beschreven, deze kunnen gebruikt worden als indicator voor alle aanbevelingen uit de Richtlijn Stomazorg <LOCATIE>, verschenen <DATUM> Stomazorg is een onderdeel van het zorgpad gastro-intestinale en urologische chirurgie Afhankelijk van het aantal patiënten, zowel poliklinisch als klinisch, dient de formatie van specifiek opgeleide stomaverpleegkundigen voldoende te zijn voor het uitvoeren van deze specifieke zorg Hieronder valt o a Ten behoeve van de zorg voor patiënten waarbij een stoma wordt of is aangelegd zijn Wat is het aantal Fte# stomaverpleegkundigen binnen het ziekenhuis dat beschikbaar is op een patiëntenpopulatie van ### nieuwe patiënten met een stoma? Berekening Advies # Fte per ## nieuwe patiënten per jaar Zie paragraaf <DATUM> # Taakfunctieomschrijving op basis van FWG#, formatieplaatsenplan, EPD#/ ZIS# Stomazorg is dusdanig specifiek dat er voor de uitvoering van deze zorg voldoende deskundigheid aanwezig dient te zijn en bij gecompliceerde stomazorg een stomaverpleegkundige beschikbaar dient te zijn Hierdoor wordt de continuïteit van Ten behoeve van de zorg voor patiënten bij wie een stoma is aangelegd zijn in Het preoperatief gesprek is een belangrijke factor voor het optimale lichamelijk en psychisch herstel van patiënten met een stoma en heeft positieve effect op de Alle patiënten waarbij een operatie gepland is met een grote kans op een stoma Het percentage patiënten met een geplande operatie met aanleg stoma (colo, ileo en uro) dat een preoperatief gesprek met de stomaverpleegkundigen hebben gehad Teller aantal patiënten dat een preoperatief gesprek heeft gehad met de Noemer alle patiënten met een geplande operatie waarbij een stoma is aangelegd Een preoperatief gesprek is een consult met de stomaverpleegkundige waarin voorlichting over de aanleg van de stoma is gegeven Inclusie patiënten met een potentiële kans op een stoma INFORMATIEGESPREK BIJ PATIÃNTEN DIE ONGEPLAND EEN STOMA HEBBEN GEKREGEN Om zich aan te passen aan het leven met een stoma heeft ook een patiënt die met spoed geopereerd is recht op informatie Hoe eerder dit wordt gegeven hoe minder spanning en stress de patiënt zal ervaren door de stoma Alle patiënten bij wie ongepland of bij spoedchirurgie een stoma wordt of is Het percentage patiënten bij wie ongepland of met spoed een stoma (colo, ileo en uro) wordt of is aangelegd en een informatiegesprek met de stomaverpleegkundigen Teller aantal patiënten waarbij ongepland of bij spoedchirurgie een stoma is aangelegd en die een informatiegesprek heeft gehad met de stomaverpleegkundige Noemer alle patiënten waarbij ongepland of bij spoedchirurgie een stoma is Informatiegesprek is een consult met de stomaverpleegkundige waarin voorlichting Inclusie.
| 560 | nvmdl |
factor voor het optimale lichamelijk en psychisch herstel van patiënten met een stoma en heeft positieve effect op de Alle patiënten waarbij een operatie gepland is met een grote kans op een stoma Het percentage patiënten met een geplande operatie met aanleg stoma (colo, ileo en uro) dat een preoperatief gesprek met de stomaverpleegkundigen hebben gehad Teller aantal patiënten dat een preoperatief gesprek heeft gehad met de Noemer alle patiënten met een geplande operatie waarbij een stoma is aangelegd Een preoperatief gesprek is een consult met de stomaverpleegkundige waarin voorlichting over de aanleg van de stoma is gegeven Inclusie patiënten met een potentiële kans op een stoma INFORMATIEGESPREK BIJ PATIÃNTEN DIE ONGEPLAND EEN STOMA HEBBEN GEKREGEN Om zich aan te passen aan het leven met een stoma heeft ook een patiënt die met spoed geopereerd is recht op informatie Hoe eerder dit wordt gegeven hoe minder spanning en stress de patiënt zal ervaren door de stoma Alle patiënten bij wie ongepland of bij spoedchirurgie een stoma wordt of is Het percentage patiënten bij wie ongepland of met spoed een stoma (colo, ileo en uro) wordt of is aangelegd en een informatiegesprek met de stomaverpleegkundigen Teller aantal patiënten waarbij ongepland of bij spoedchirurgie een stoma is aangelegd en die een informatiegesprek heeft gehad met de stomaverpleegkundige Noemer alle patiënten waarbij ongepland of bij spoedchirurgie een stoma is Informatiegesprek is een consult met de stomaverpleegkundige waarin voorlichting Inclusie Door het beschikbaar stellen van voorlichtingsmateriaal wordt de patiënt en/of zijn naaste in de gelegenheid gesteld de informatie op een later tijdstip opnieuw te lezen geeft duidelijkheid over de operatie en de gevolgen van het leven met een stoma, heeft een positieve invloed op aanleren van de stomazelfzorg Ten behoeve van de voorlichting en educatie aan patiënten waarbij een stoma wordt Wordt er ten behoeven van de voorlichting en educatie aan stomadragers gebruik behoort aan te sluiten bij de behoefte en mogelijkheden van de zorgvrager Naast schriftelijk voorlichtingsmateriaal kan er ook gebruik gemaakt van tekeningen, fotoâs, Stomaplaatsbepaling is een interventie die bijdraagt aan kwaliteit van leven na de Bij alle patiënten die een operatie ondergaan met een kans op een stoma wordt de plaats van de stoma bepaalt door de stomaverpleegkundige Het percentage patiënten met aanleg van een stoma (colo, ileo en uro) dat een stomaplaatsbepaling heeft gehad door de stomaverpleegkundige in vergelijking met het aantal patiënten waarbij een stoma is aangelegd Teller aantal patiënten die een stomaplaatsbepaling heeft gehad Noemer alle Met plaatsbepaling voor de stoma wordt bedoeld dat voorafgaand aan de operatie is beoordeeld wat de beste plaats is voor de stoma Door gebruik te maken van actuele protocollen, checklisten, overdrachtsformulieren gebaseerd op het zorgpad waarin de zorg en begeleiding van een stomapatiënt is dezelfde wijze en volgens de laatste (wetenschappelijke) richtlijnen Er zijn binnen de instelling of organisatie actuele protocollen, checklisten, Zijn de actuele protocollen, checklisten en overdrachtsformulieren m b t stomazorg.
| 549 | nvmdl |
patiënt en/of zijn naaste in de gelegenheid gesteld de informatie op een later tijdstip opnieuw te lezen geeft duidelijkheid over de operatie en de gevolgen van het leven met een stoma, heeft een positieve invloed op aanleren van de stomazelfzorg Ten behoeve van de voorlichting en educatie aan patiënten waarbij een stoma wordt Wordt er ten behoeven van de voorlichting en educatie aan stomadragers gebruik behoort aan te sluiten bij de behoefte en mogelijkheden van de zorgvrager Naast schriftelijk voorlichtingsmateriaal kan er ook gebruik gemaakt van tekeningen, fotoâs, Stomaplaatsbepaling is een interventie die bijdraagt aan kwaliteit van leven na de Bij alle patiënten die een operatie ondergaan met een kans op een stoma wordt de plaats van de stoma bepaalt door de stomaverpleegkundige Het percentage patiënten met aanleg van een stoma (colo, ileo en uro) dat een stomaplaatsbepaling heeft gehad door de stomaverpleegkundige in vergelijking met het aantal patiënten waarbij een stoma is aangelegd Teller aantal patiënten die een stomaplaatsbepaling heeft gehad Noemer alle Met plaatsbepaling voor de stoma wordt bedoeld dat voorafgaand aan de operatie is beoordeeld wat de beste plaats is voor de stoma Door gebruik te maken van actuele protocollen, checklisten, overdrachtsformulieren gebaseerd op het zorgpad waarin de zorg en begeleiding van een stomapatiënt is dezelfde wijze en volgens de laatste (wetenschappelijke) richtlijnen Er zijn binnen de instelling of organisatie actuele protocollen, checklisten, Zijn de actuele protocollen, checklisten en overdrachtsformulieren m b t stomazorg Een protocol is geldig als dit is vastgesteld en voorzien van structuurdata (auteur, autorisator, datum, geldigheidsduur enz ) en binnen de termijn die gesteld is voor ⢠educatie en begeleiding die nodig zijn bij het inpassen van de stoma in het ⢠interventies bij het vóórkomen van stoma- en peristomale problemen Follow-up wil zeggen de patiënt de mogelijkheid krijgt om contact te hebben met Door de aanwezigheid en kennis van het stomamateriaal en stomahulpmiddelen kan de stomaverpleegkundige een verantwoord advies geven aan de zorgvrager die het best past bij de patiëntkenmerken, stomakenmerken en de persoonlijke voorkeur beschikbaar om aan de stomapatiënt te tonen en mee te geven Diverse actuele stomamaterialen van diverse fabrikanten zijn aanwezig ter ondersteuning van het advies aan de patiënt over het best passende materiaal De zorgverlening sluit aan bij de zorgbehoefte van de patiëntengroep en hoe zij ⢠voorlichting, educatie en training en begeleiding ⢠rekening houden met cultuur, geloof en gewoontes Door een patiënten tevredenheidonderzoek wordt inzichtelijk gemaakt hoe de kwaliteit van de stomazorgverlening ervaren wordt door de patiënt, waar deze verbetert kan worden en of deze voldoet aan de aanbevelingen in de richtlijn Wordt binnen de instelling regelmatig de zorgverlening geëvalueerd middels een Het krijgen van een stoma is dusdanig ingrijpend dat er in de begeleiding aandacht behoort te zijn voor de gevolgen die het dragen van een stoma kan hebben op de kwaliteit van leven, het veranderd lichaamsbeeld en het seksueel functioneren van Het gebruik van een lastmeter of vragenlijst naar kwaliteit van leven kan een goed.
| 557 | nvmdl |
en voorzien van structuurdata (auteur, autorisator, datum, geldigheidsduur enz ) en binnen de termijn die gesteld is voor ⢠educatie en begeleiding die nodig zijn bij het inpassen van de stoma in het ⢠interventies bij het vóórkomen van stoma- en peristomale problemen Follow-up wil zeggen de patiënt de mogelijkheid krijgt om contact te hebben met Door de aanwezigheid en kennis van het stomamateriaal en stomahulpmiddelen kan de stomaverpleegkundige een verantwoord advies geven aan de zorgvrager die het best past bij de patiëntkenmerken, stomakenmerken en de persoonlijke voorkeur beschikbaar om aan de stomapatiënt te tonen en mee te geven Diverse actuele stomamaterialen van diverse fabrikanten zijn aanwezig ter ondersteuning van het advies aan de patiënt over het best passende materiaal De zorgverlening sluit aan bij de zorgbehoefte van de patiëntengroep en hoe zij ⢠voorlichting, educatie en training en begeleiding ⢠rekening houden met cultuur, geloof en gewoontes Door een patiënten tevredenheidonderzoek wordt inzichtelijk gemaakt hoe de kwaliteit van de stomazorgverlening ervaren wordt door de patiënt, waar deze verbetert kan worden en of deze voldoet aan de aanbevelingen in de richtlijn Wordt binnen de instelling regelmatig de zorgverlening geëvalueerd middels een Het krijgen van een stoma is dusdanig ingrijpend dat er in de begeleiding aandacht behoort te zijn voor de gevolgen die het dragen van een stoma kan hebben op de kwaliteit van leven, het veranderd lichaamsbeeld en het seksueel functioneren van Het gebruik van een lastmeter of vragenlijst naar kwaliteit van leven kan een goed Met behulp van het regelmatig verstrekken van gevalideerde vragenlijsten zoals de lastmeter of kwaliteit van levenlijst wordt inzichtelijk gemaakt waar de zorgvrager Wordt in voor de zorgverlening gebruik gemaakt van vragenlijsten zoals de lastmeter Kwaliteit van leven is het functioneren van personen op fysiek, psychisch en sociaal gebied en de subjectieve evaluatie daarvan Kwaliteit van leven bestaat dus uit zowel relatief objectieve als uit subjectieve aspecten Objectieve aspecten gaan over het feit of iemand als gevolg van zijn gezondheid bepaalde beperkingen heeft Subjectieve aspecten zeggen iets over het oordeel van de persoon over (aspecten Om op een uniforme manier huidproblemen en complicaties te rapporteren en Voor de beschrijving en registratie van huid en stomacomplicaties wordt gebruik Door het scholen van zorgverleners wordt het kennistekort ten aanzien van de Zorgverleners die regelmatig stomadragers verzorgen behoren kennis te hebben van Is er een opleidingsplan waarin voor iedere zorgverlener in stomazorg scholing wordt Met scholing wordt iedere vorm van scholing bedoeld, bijvoorbeeld In deze bijlage staan alle gebruikte onderzoeken samengevat in een tabel, gerangschikt per hoofdstuk meer complicaties Een hoge BMI is een waarbij bij # HOS in fase # was opgelost Gevolgen van HOS zijn langere opnameduur (p=#,##) Patiënten met EHOS vaker niet geadviseerd worden om veel te drinken, maar juist hypotonische dranken invloed op stoma zelfzorg en mogelijkheid om na herstel het gewone leven dan bij de groep waarbij dit wel was p(#,###) Zoals parastomale huidproblemen ##,#% versus ##,#%, dehiscentie #,#% ml/min /# ## m# bij ontslag tot ##,## ml/ met slechtere nierfuncties ook meer weken).
| 591 | nvmdl |
vragenlijsten zoals de lastmeter of kwaliteit van levenlijst wordt inzichtelijk gemaakt waar de zorgvrager Wordt in voor de zorgverlening gebruik gemaakt van vragenlijsten zoals de lastmeter Kwaliteit van leven is het functioneren van personen op fysiek, psychisch en sociaal gebied en de subjectieve evaluatie daarvan Kwaliteit van leven bestaat dus uit zowel relatief objectieve als uit subjectieve aspecten Objectieve aspecten gaan over het feit of iemand als gevolg van zijn gezondheid bepaalde beperkingen heeft Subjectieve aspecten zeggen iets over het oordeel van de persoon over (aspecten Om op een uniforme manier huidproblemen en complicaties te rapporteren en Voor de beschrijving en registratie van huid en stomacomplicaties wordt gebruik Door het scholen van zorgverleners wordt het kennistekort ten aanzien van de Zorgverleners die regelmatig stomadragers verzorgen behoren kennis te hebben van Is er een opleidingsplan waarin voor iedere zorgverlener in stomazorg scholing wordt Met scholing wordt iedere vorm van scholing bedoeld, bijvoorbeeld In deze bijlage staan alle gebruikte onderzoeken samengevat in een tabel, gerangschikt per hoofdstuk meer complicaties Een hoge BMI is een waarbij bij # HOS in fase # was opgelost Gevolgen van HOS zijn langere opnameduur (p=#,##) Patiënten met EHOS vaker niet geadviseerd worden om veel te drinken, maar juist hypotonische dranken invloed op stoma zelfzorg en mogelijkheid om na herstel het gewone leven dan bij de groep waarbij dit wel was p(#,###) Zoals parastomale huidproblemen ##,#% versus ##,#%, dehiscentie #,#% ml/min /# ## m# bij ontslag tot ##,## ml/ met slechtere nierfuncties ook meer weken) het gebruik van een digitaal avator gebaseerd educatieprogramma m b v tablet De interactieve instructie lijkt een effectief middel zijn bij gezondheids-educatie wanneer er meer vpkn met meer praktijkervaring aanwezig zijn d # #) Speciaal heeft de zorg voor (vrouwelijke) met spoed geopereerd patiënten Ondanks het hogere aantal aan ulcerawonden herstelden de wonden sneller aanleg van de stoma, hoewel dit ook counseling) Doordat stomavpk continuïteit van zorg bieden zijn zij in de beste positie om patiënten hierbij te ondersteunen Tevens werd in verschillende ervaren dat hun seksuele aantrekkelijkheid door het krijgen van de stoma is procesmatig) met kennis van de problematiek is van belang en draagt bij dat de benodigde informatie binnen de beschikbare tijd kan worden gegeven Stomavpk vervullen een sleutelrol voor de stomadrager met betrekking tot het verwerken baseert zich in haar werk naast de eigen met de huid Convex materiaal is duurder, maar kan de problemen voorkomen complicaties zijn noodzakelijk voor optimale behandeling van de complicaties Patiënten met laag colostoma (gedefinieerd als ⤠# mm) gebruikte significant door de poliklinische controles van minimaal een jaar door de stomavpk in het andere studies Hieruit kan geconcludeerd worden regelmatige controle bij geboden wordt Dit uit zich in een kortere Bij ##% van de stomadragers zijn huidproblemen geobserveerd, waarbij werden de meeste problemen waargenomen Om huidproblemen te voorkomen kosten voor stoma-materiaal en thuiszorg, maar wordt niet geleerd aan ten door de continue stomagerichte ondersteuning Depressie komt meer voor bij (rs =-#,###; p=#,###).
| 604 | nvmdl |
het gebruik van een digitaal avator gebaseerd educatieprogramma m b v tablet De interactieve instructie lijkt een effectief middel zijn bij gezondheids-educatie wanneer er meer vpkn met meer praktijkervaring aanwezig zijn d # #) Speciaal heeft de zorg voor (vrouwelijke) met spoed geopereerd patiënten Ondanks het hogere aantal aan ulcerawonden herstelden de wonden sneller aanleg van de stoma, hoewel dit ook counseling) Doordat stomavpk continuïteit van zorg bieden zijn zij in de beste positie om patiënten hierbij te ondersteunen Tevens werd in verschillende ervaren dat hun seksuele aantrekkelijkheid door het krijgen van de stoma is procesmatig) met kennis van de problematiek is van belang en draagt bij dat de benodigde informatie binnen de beschikbare tijd kan worden gegeven Stomavpk vervullen een sleutelrol voor de stomadrager met betrekking tot het verwerken baseert zich in haar werk naast de eigen met de huid Convex materiaal is duurder, maar kan de problemen voorkomen complicaties zijn noodzakelijk voor optimale behandeling van de complicaties Patiënten met laag colostoma (gedefinieerd als ⤠# mm) gebruikte significant door de poliklinische controles van minimaal een jaar door de stomavpk in het andere studies Hieruit kan geconcludeerd worden regelmatige controle bij geboden wordt Dit uit zich in een kortere Bij ##% van de stomadragers zijn huidproblemen geobserveerd, waarbij werden de meeste problemen waargenomen Om huidproblemen te voorkomen kosten voor stoma-materiaal en thuiszorg, maar wordt niet geleerd aan ten door de continue stomagerichte ondersteuning Depressie komt meer voor bij (rs =-#,###; p=#,###) kanker hebben het psychisch en emotioneel zwaar, ervaren meer lichamelijke onderliggende diagnose en spoedchirurgie zijn respectievelijk de belangrijkste spoedoperaties is de kans op een problematisch stoma (p=#,##) of slechte Een laag stoma is een belangrijke risicofactor op het ontstaan van huidproblemen De gemiddelde stoma-hoogte bij geadviseerd en geadviseerd rauwe groenten niet te eten De behandelgroep (n=##) de belangrijkste reden) Meeste heropnames waren binnen een week na ontslag Structurele patiënten educatie in preoperatieve, klinische en postoperatieve fase Geslacht, operatie reden, spoedchirurgie, ##% van de stomadragers had complicatype stoma waren niet geassocieerd met ties, waarvan ##% binnen één maand stomacomplicaties Wel IBD en obesitas na aanleg Complicaties waren prolaps hoger risico op postoperatieve complica- ##%, infectie ##% en bloeding #% ties Het is aan te bevelen in de voorlich- De zorg van de stomaverpleegkundige ting hier extra aandacht aan te besteden was preventief t o v complicatie optimale behandeling zijn snelle herkennodig, eventueel in overleg met chirurg scoorden consistent slechter in alle parameters van aanpassing aan de stoma p(#,## tot p(#,###) Adequate voorlichting voor de operatie en tijdens opname Er werden ## determinanten geïdentificeerd die het innovatieproces beïnvloedden (belemmerd of gefaciliteerd) Hoewel in veel onderzoeken een of meer innovatiestrategieën werden toegepast, was geen enkele gebaseerd op een theoretische methode voor verandering Dit is worden om belemmerende of faciliterende factoren voor een implementatie vast méér complicaties gevonden Zoals meer één of meer complicaties Complicaties fixatieproblemen (##% versus ##%), meer waren.
| 627 | nvmdl |
hebben het psychisch en emotioneel zwaar, ervaren meer lichamelijke onderliggende diagnose en spoedchirurgie zijn respectievelijk de belangrijkste spoedoperaties is de kans op een problematisch stoma (p=#,##) of slechte Een laag stoma is een belangrijke risicofactor op het ontstaan van huidproblemen De gemiddelde stoma-hoogte bij geadviseerd en geadviseerd rauwe groenten niet te eten De behandelgroep (n=##) de belangrijkste reden) Meeste heropnames waren binnen een week na ontslag Structurele patiënten educatie in preoperatieve, klinische en postoperatieve fase Geslacht, operatie reden, spoedchirurgie, ##% van de stomadragers had complicatype stoma waren niet geassocieerd met ties, waarvan ##% binnen één maand stomacomplicaties Wel IBD en obesitas na aanleg Complicaties waren prolaps hoger risico op postoperatieve complica- ##%, infectie ##% en bloeding #% ties Het is aan te bevelen in de voorlich- De zorg van de stomaverpleegkundige ting hier extra aandacht aan te besteden was preventief t o v complicatie optimale behandeling zijn snelle herkennodig, eventueel in overleg met chirurg scoorden consistent slechter in alle parameters van aanpassing aan de stoma p(#,## tot p(#,###) Adequate voorlichting voor de operatie en tijdens opname Er werden ## determinanten geïdentificeerd die het innovatieproces beïnvloedden (belemmerd of gefaciliteerd) Hoewel in veel onderzoeken een of meer innovatiestrategieën werden toegepast, was geen enkele gebaseerd op een theoretische methode voor verandering Dit is worden om belemmerende of faciliterende factoren voor een implementatie vast méér complicaties gevonden Zoals meer één of meer complicaties Complicaties fixatieproblemen (##% versus ##%), meer waren hebben een verhoogde kans op postoperatieve diarree door een CDI als gevolg Drie centrale themaâs werden geïdentificeerd Thema A lichamelijke beperkingen irrigeert sporadisch, en ##% waren individuen die geïrrigeerd hadden Positieve output, gas, geur, en kunnen functioneren met alleen een bandage over de stoma Negatieve aspecten zijn gerelateerd aan de benodigde tijd en moeite Twee risicofactoren voor PH zijn geïden- Prevalentie van PH is ongeveer ##%, tificeerd colostoma en grote buikomwaarbij incidentie varieert tussen #,# tot worden aangelegd heeft een dubbelloops onduidelijk zijn moet dit alleen over PH, rekening houdend met de buikomtrek bij de stoma-lijn en voldoende van materiaal, stopzetten van irrigatie, voorlichting over obstructie en uitleg over het aan het leven met de stoma is Meeste stomazorg, hadden een optimale stomahoogte en rapporteerden geen problemen complicaties werden vaker heropgenomen Bij BMI-groep )## betrof dit m n door de urostomadragers (##%) en colostomadragers de minste (##%) ##% van de beschreven indicaties voor convexiteitsgebruik zijn vaak m n gebaseerd op Een gevarieerd aanbod van psychosociale interventies (individuele educatie pre kan worden gebruikt om de zorgresultaten (lengte van de opname, de benodigde plaatsing bij stoma aanleg lijkt de herniakans te verminderen met ongeveer ##% of fietsen Ook werd genoemd de impact op het hebben van een relatie en seksualiteit door erectie dysfunctie Niet kanker bij activiteiten, reizen of van huis zijn, SF-## scoorden de irrigeerders verbetering breed op de diverse gebieden van het instrument, terwijl de niet-irrigeerders alleen een verbeterde QoL hadden.
| 640 | nvmdl |
verhoogde kans op postoperatieve diarree door een CDI als gevolg Drie centrale themaâs werden geïdentificeerd Thema A lichamelijke beperkingen irrigeert sporadisch, en ##% waren individuen die geïrrigeerd hadden Positieve output, gas, geur, en kunnen functioneren met alleen een bandage over de stoma Negatieve aspecten zijn gerelateerd aan de benodigde tijd en moeite Twee risicofactoren voor PH zijn geïden- Prevalentie van PH is ongeveer ##%, tificeerd colostoma en grote buikomwaarbij incidentie varieert tussen #,# tot worden aangelegd heeft een dubbelloops onduidelijk zijn moet dit alleen over PH, rekening houdend met de buikomtrek bij de stoma-lijn en voldoende van materiaal, stopzetten van irrigatie, voorlichting over obstructie en uitleg over het aan het leven met de stoma is Meeste stomazorg, hadden een optimale stomahoogte en rapporteerden geen problemen complicaties werden vaker heropgenomen Bij BMI-groep )## betrof dit m n door de urostomadragers (##%) en colostomadragers de minste (##%) ##% van de beschreven indicaties voor convexiteitsgebruik zijn vaak m n gebaseerd op Een gevarieerd aanbod van psychosociale interventies (individuele educatie pre kan worden gebruikt om de zorgresultaten (lengte van de opname, de benodigde plaatsing bij stoma aanleg lijkt de herniakans te verminderen met ongeveer ##% of fietsen Ook werd genoemd de impact op het hebben van een relatie en seksualiteit door erectie dysfunctie Niet kanker bij activiteiten, reizen of van huis zijn, SF-## scoorden de irrigeerders verbetering breed op de diverse gebieden van het instrument, terwijl de niet-irrigeerders alleen een verbeterde QoL hadden spontane lediging Geur en flatus verÂminderen en er is tevredenheid over de niveau in combinatie met gespecialiseerde zorg betere zorgresultaten te geven verklaard door de fysiologische veranderingen na de operatie Na verloop van tijd nam de frequentie van mannelijke impotentie bij stomadragers af Een blijvend ## en hoger dan ## komen meer complicaties voor dan bij BMI lager dan ## (p=#,##) Daarnaast bleek in dit onderzoek dat de combinatie van hoger BMI necrose) Na # maanden had ##% huidna alleen nog significant bij eindstandig colostoma De hoogte van colostoma was problemen (n=##), ##% stenoses, #% een laag stoma (##% van n=##) had gemidstoma dragers waren m n huidproblemen instructie door de stomavpk gecombineerd met het zien van een informatiefilm) heeft in de postoperatieve periode interview #, ## matie was alomvattend en de tevredenmet informatie en ## maanden heid over preoperatieve informatie was waren de meest gemelde âstomaproblemenâ Het aandeel deelnemers met deze ##% rapporteerden zodanige huidprobleDe kans op problemen is groter bij een men dat de hechting van het opvangmaPreventie en vroegtijdige herkenning is belangrijk bij huidproblemen om ernstige irritante dermatitis als gevolg van vicieuze problemen voor de stomadrager Âontlasting of urine op huid, pre-existing half jaar ##% had geprobeerd met wijziging van stomamateriaal een oplossing te verband met de ontwikkeling van symptomatische PH was hoger BMI (p=#,##) van deze studie bevestigen dat de plaatsbepaling moet worden uitgevoerd door Preoperatieve voorlichting en plaatsbepaling is van essentieel belang voor de acceptatie van de stoma en het voorkomen van complicaties.
| 635 | nvmdl |
en flatus verÂminderen en er is tevredenheid over de niveau in combinatie met gespecialiseerde zorg betere zorgresultaten te geven verklaard door de fysiologische veranderingen na de operatie Na verloop van tijd nam de frequentie van mannelijke impotentie bij stomadragers af Een blijvend ## en hoger dan ## komen meer complicaties voor dan bij BMI lager dan ## (p=#,##) Daarnaast bleek in dit onderzoek dat de combinatie van hoger BMI necrose) Na # maanden had ##% huidna alleen nog significant bij eindstandig colostoma De hoogte van colostoma was problemen (n=##), ##% stenoses, #% een laag stoma (##% van n=##) had gemidstoma dragers waren m n huidproblemen instructie door de stomavpk gecombineerd met het zien van een informatiefilm) heeft in de postoperatieve periode interview #, ## matie was alomvattend en de tevredenmet informatie en ## maanden heid over preoperatieve informatie was waren de meest gemelde âstomaproblemenâ Het aandeel deelnemers met deze ##% rapporteerden zodanige huidprobleDe kans op problemen is groter bij een men dat de hechting van het opvangmaPreventie en vroegtijdige herkenning is belangrijk bij huidproblemen om ernstige irritante dermatitis als gevolg van vicieuze problemen voor de stomadrager Âontlasting of urine op huid, pre-existing half jaar ##% had geprobeerd met wijziging van stomamateriaal een oplossing te verband met de ontwikkeling van symptomatische PH was hoger BMI (p=#,##) van deze studie bevestigen dat de plaatsbepaling moet worden uitgevoerd door Preoperatieve voorlichting en plaatsbepaling is van essentieel belang voor de acceptatie van de stoma en het voorkomen van complicaties het gebruik van de materialen en hulpmiddelen, hogere kosten en zijn negatief geestelijke gezondheid (p=#,###), lichamelijk (p=#,###) en emotioneel functioneren (p=#,###) Ook vermoeidheid medicatie voorschrift met de voorschrijver te bespreken De reden hiervoor is verschijnselen zijn van dehydratie en blokÂkade en welke acties dan nodig zijn Het Dit verminderde deze van #,# naar #,# dag p=#,###) Risico factoren voor ontwikkeling parastomale hernia respiratoire verminderde van ##,#% in de vergelijkingsgroep (n=###) tot #% in de studiegroep (p=#,##) ##% van de deelnemers vindt, dat de QoL bij de besluitvorming rondom de operatie Circa ##% vond informatie over voor dat er onvoldoende schriftelijke informatie wordt meegegeven ##% vond dat hij/ heeft geen thuiszorg gehad na de operatie ##% van degene die stoma-gerelateerde thuiszorg kreeg vonden de thuiszorg hiervoor niet deskundig Circa ##% meegegeven te worden zodat de medewerker van de thuiszorg de stomazorg dit de persoon is die advies geeft over het van de stomadragers ##% van de stomadragers die tweedelig systeem gebruiken worden benoemd zijn zekerheid/ veiligheid, makkelijk in gebruik en geurloos verzorging per dag verstrekt door geregistreerde vpkn werden geassocieerd met omgaan met de gevolgen van de behandeling De reden van verandering van ziek zijn Partners zelf geven aan meer bij stomadragers die geen PH ontwikkelden (p= niet vermeld) Stomadragers die ter preventie te geven verlaagt de incidentie van PH De oefeningen zijn ileostoma-dragers (n=#) en colostomadragers (n=##) was er geen verschil met onjuist gebruik te voorkomen.
| 672 | nvmdl |
gebruik van de materialen en hulpmiddelen, hogere kosten en zijn negatief geestelijke gezondheid (p=#,###), lichamelijk (p=#,###) en emotioneel functioneren (p=#,###) Ook vermoeidheid medicatie voorschrift met de voorschrijver te bespreken De reden hiervoor is verschijnselen zijn van dehydratie en blokÂkade en welke acties dan nodig zijn Het Dit verminderde deze van #,# naar #,# dag p=#,###) Risico factoren voor ontwikkeling parastomale hernia respiratoire verminderde van ##,#% in de vergelijkingsgroep (n=###) tot #% in de studiegroep (p=#,##) ##% van de deelnemers vindt, dat de QoL bij de besluitvorming rondom de operatie Circa ##% vond informatie over voor dat er onvoldoende schriftelijke informatie wordt meegegeven ##% vond dat hij/ heeft geen thuiszorg gehad na de operatie ##% van degene die stoma-gerelateerde thuiszorg kreeg vonden de thuiszorg hiervoor niet deskundig Circa ##% meegegeven te worden zodat de medewerker van de thuiszorg de stomazorg dit de persoon is die advies geeft over het van de stomadragers ##% van de stomadragers die tweedelig systeem gebruiken worden benoemd zijn zekerheid/ veiligheid, makkelijk in gebruik en geurloos verzorging per dag verstrekt door geregistreerde vpkn werden geassocieerd met omgaan met de gevolgen van de behandeling De reden van verandering van ziek zijn Partners zelf geven aan meer bij stomadragers die geen PH ontwikkelden (p= niet vermeld) Stomadragers die ter preventie te geven verlaagt de incidentie van PH De oefeningen zijn ileostoma-dragers (n=#) en colostomadragers (n=##) was er geen verschil met onjuist gebruik te voorkomen verantwoordelijk) voldoet aan de behoeften van een stomapatiënt Dit voorkomt Deze last hangt samen met de complexiteit van de ziekte; de noodzaak om eigen is leeftijd )<LEEFTIJD> jaar (p=#,###) Bij heropname was output # keer zo hoog dan bij ##% van de stomadragers had complicaties ##% ontwikkelde complicaties in stomaprobleem t o v ##% van de deelnemers waar de stoma op de vooraf gemarkeerde plaats is aangelegd Complicaties complicaties (P = # ###) Bij spoedchirurgie zijn meer complicaties in de vorm van in staat tot zelfzorg, waarbij meer zorg mannen De oorzaak is portale hypertensie veroorzaakt door een leveraandoening kenmerken waargenomen als een framboosachtig uiterlijk van de stoma, zichtbaar verwijde submucosale aderen, blauwachtige verkleuring en/of hyperkeratose van de omliggende huid Diagnose shunting of embolisatie) heeft het hoogste succespercentage bij het voorkomen van pancaking ##% geeft aan dat hierdoor vaker gewisseld moet worden Er is invloed van het gebruik van het filter was waarbij preoperatief de stoma was afgetekend hoger op QoL (p(#,# op ## van ## items), waren de onafhankelijkheidsparameters significant beter en waren er belangrijk Meer dan ##% van de partners aan informatie en participatie van zowel de partner (circa ##%) waren ontevreden voor de verschillende aspecten <PERSOON> informatie wordt door de stomade stomavpk te kunnen praten over seksualiteit (p=#,##) ##% van de colo- en de colostoma-dragers en <DATUM> van de ileo##% van de ileostomadragers waren hier stomadragers waren ontevreden over de ontevreden over.
| 674 | nvmdl |
behoeften van een stomapatiënt Dit voorkomt Deze last hangt samen met de complexiteit van de ziekte; de noodzaak om eigen is leeftijd )<LEEFTIJD> jaar (p=#,###) Bij heropname was output # keer zo hoog dan bij ##% van de stomadragers had complicaties ##% ontwikkelde complicaties in stomaprobleem t o v ##% van de deelnemers waar de stoma op de vooraf gemarkeerde plaats is aangelegd Complicaties complicaties (P = # ###) Bij spoedchirurgie zijn meer complicaties in de vorm van in staat tot zelfzorg, waarbij meer zorg mannen De oorzaak is portale hypertensie veroorzaakt door een leveraandoening kenmerken waargenomen als een framboosachtig uiterlijk van de stoma, zichtbaar verwijde submucosale aderen, blauwachtige verkleuring en/of hyperkeratose van de omliggende huid Diagnose shunting of embolisatie) heeft het hoogste succespercentage bij het voorkomen van pancaking ##% geeft aan dat hierdoor vaker gewisseld moet worden Er is invloed van het gebruik van het filter was waarbij preoperatief de stoma was afgetekend hoger op QoL (p(#,# op ## van ## items), waren de onafhankelijkheidsparameters significant beter en waren er belangrijk Meer dan ##% van de partners aan informatie en participatie van zowel de partner (circa ##%) waren ontevreden voor de verschillende aspecten <PERSOON> informatie wordt door de stomade stomavpk te kunnen praten over seksualiteit (p=#,##) ##% van de colo- en de colostoma-dragers en <DATUM> van de ileo##% van de ileostomadragers waren hier stomadragers waren ontevreden over de ontevreden over Postoperatief was de meest voorkomende complicatie necrose (bij ##% partieel chirurgen en stomavpk, is van het allergrootste belang om feedback te geven met een colostoma, ##% met dubbelloops ileostoma en ##% met een eindstandig ileostoma hebben dan één of weken na ontslag had ##% van de stomadragers met een eindstandig ileostoma, Gemiddeld was bij colostomata postoperatief de stomahoogte ##mm en na een jaar #mm Omdat een te lage stomahoogte kan leiden tot lekkage en /of huidproblemen is regelmatige follow-up door materiaal Preventie van stomacomplicaties draagt bij aan de aanpassing van tijdens chemotherapie ## patiënten hebben de # maanden chemo niet kunnen Ileostoma vraagt adequaat stomamanagement om zorg en behandelresultaten nieuwe stomapatiënten kunnen aanzienlijke voordelen voor de patiënt hebben, problemen ervaren en dat deze besproken dienen te worden met de stoma Er wordt aangegeven dat, hoewel dit niet Âartikelen waren divers Twee onderzoeken tonen een verkorte opnameduur, andere geven geen verschil Met betrekking tot aantal heropnames wordt in Bij gemiddeld ##% komt PH voor Dit <LEEFTIJD> jaar, maar bij elk hoger levensjaar invloed op QoL Dit wordt mede beïnvloed door de reden van aanleg stoma , (meer of meer ernstige stoma-complicaties) hebben meer moeite zich aan te van stomacomplicaties zijn geen plaatsbepaling Significant bij stomaretractie ##% had tenminste één stoma complicatie in postoperatieve periode van ## Vrouwen scoren hoger op stomacomplicaties dan mannen (p=#,##) en hebben Deelnemers met lagere stomaâs en huidplooien en/of vouwen hadden vaker pijnklachten (p=#,##), bloedingen (p=#,##), stomadragers succesvol, terwijl stomaverplaatsing (n=#) bij beide stomadragers.
| 660 | nvmdl |
stomavpk, is van het allergrootste belang om feedback te geven met een colostoma, ##% met dubbelloops ileostoma en ##% met een eindstandig ileostoma hebben dan één of weken na ontslag had ##% van de stomadragers met een eindstandig ileostoma, Gemiddeld was bij colostomata postoperatief de stomahoogte ##mm en na een jaar #mm Omdat een te lage stomahoogte kan leiden tot lekkage en /of huidproblemen is regelmatige follow-up door materiaal Preventie van stomacomplicaties draagt bij aan de aanpassing van tijdens chemotherapie ## patiënten hebben de # maanden chemo niet kunnen Ileostoma vraagt adequaat stomamanagement om zorg en behandelresultaten nieuwe stomapatiënten kunnen aanzienlijke voordelen voor de patiënt hebben, problemen ervaren en dat deze besproken dienen te worden met de stoma Er wordt aangegeven dat, hoewel dit niet Âartikelen waren divers Twee onderzoeken tonen een verkorte opnameduur, andere geven geen verschil Met betrekking tot aantal heropnames wordt in Bij gemiddeld ##% komt PH voor Dit <LEEFTIJD> jaar, maar bij elk hoger levensjaar invloed op QoL Dit wordt mede beïnvloed door de reden van aanleg stoma , (meer of meer ernstige stoma-complicaties) hebben meer moeite zich aan te van stomacomplicaties zijn geen plaatsbepaling Significant bij stomaretractie ##% had tenminste één stoma complicatie in postoperatieve periode van ## Vrouwen scoren hoger op stomacomplicaties dan mannen (p=#,##) en hebben Deelnemers met lagere stomaâs en huidplooien en/of vouwen hadden vaker pijnklachten (p=#,##), bloedingen (p=#,##), stomadragers succesvol, terwijl stomaverplaatsing (n=#) bij beide stomadragers De meest voor komende stoma problemen binnen # weken na de operatie Bij een retractie is frequenter followup door stomaverpleegkundige nodig over de verzorging en gebruik van stomamateriaal Het is de uitdaging voor de de eerste maanden na ontslag de stomadrager poliklinisch controleert Als patiënten en naasten Pre- en postoperatieve educatie kunnen zorgen voor betere aan een stoma zijn leeftijd, wel of geen stomavpk helpen de coping stijl te identificeren en ondersteunen bij het toepassen van een effectieve coping-strategie Er bestaat een hogere kans op complicaties als er geen plaats bepaald wordt Geen stomaplaatsbepaling is een voorspeller van het ervaren van slechtere Qol gebruikt een ééndelig systeem en ongeveer twee derde gebruikt een vlak ##% van de deelnemers die huidproblemen en/of lekkages hadden, zochten en begeleiding en langdurige ondersteuning door de stomavpk helpt om meer zijn Het verlies van controle en onzekerheid kan leiden tot psychologische stress op kwaliteit van leven Mannelijke stomade Hospitaldragers hadden meer problemen met stomavpk kan zorgen voor het aanvaarden en leren omgaan met een stoma zakje was # dagen Bij stomadragers met zes maanden na de operatie is ondersteuning van belang, waarbij patiënten middels open communicatie aangemoedigd moeten worden gevoelens te uiten depressie levels (p=# ###), slechter sociaal functioneren (p=#,###), problemen Psychologische problemen zijn aanpassingsmoeilijkheden, depressie, angst, seksuele disfunctie/ zorgen en moeilijkheden bij terugkeer naar werk Zes oneffenheden van de huid, huid-beschadiging, lekkage, pijn bij het verwijderen Stomavpk zeggen wel de kosteneffectiviteit te wegen, maar twijfelen niet om een.
| 627 | nvmdl |
operatie Bij een retractie is frequenter followup door stomaverpleegkundige nodig over de verzorging en gebruik van stomamateriaal Het is de uitdaging voor de de eerste maanden na ontslag de stomadrager poliklinisch controleert Als patiënten en naasten Pre- en postoperatieve educatie kunnen zorgen voor betere aan een stoma zijn leeftijd, wel of geen stomavpk helpen de coping stijl te identificeren en ondersteunen bij het toepassen van een effectieve coping-strategie Er bestaat een hogere kans op complicaties als er geen plaats bepaald wordt Geen stomaplaatsbepaling is een voorspeller van het ervaren van slechtere Qol gebruikt een ééndelig systeem en ongeveer twee derde gebruikt een vlak ##% van de deelnemers die huidproblemen en/of lekkages hadden, zochten en begeleiding en langdurige ondersteuning door de stomavpk helpt om meer zijn Het verlies van controle en onzekerheid kan leiden tot psychologische stress op kwaliteit van leven Mannelijke stomade Hospitaldragers hadden meer problemen met stomavpk kan zorgen voor het aanvaarden en leren omgaan met een stoma zakje was # dagen Bij stomadragers met zes maanden na de operatie is ondersteuning van belang, waarbij patiënten middels open communicatie aangemoedigd moeten worden gevoelens te uiten depressie levels (p=# ###), slechter sociaal functioneren (p=#,###), problemen Psychologische problemen zijn aanpassingsmoeilijkheden, depressie, angst, seksuele disfunctie/ zorgen en moeilijkheden bij terugkeer naar werk Zes oneffenheden van de huid, huid-beschadiging, lekkage, pijn bij het verwijderen Stomavpk zeggen wel de kosteneffectiviteit te wegen, maar twijfelen niet om een Daartegenover vindt ##,#% van de stomadragers dat ze zelfstandig kunnen beslissen over gebruik van hulpmiddelen zijn tot stomazelfzorg Wanneer stomadragers weinig problemen ervaren op angiografisch onderzoek Lokale behandelingen hebben slechts tijdelijk resultaat Succesvolle behandelingen waren juiste hoogte, op vlak gebied, met weinig geadviseerd over het materiaal (ook bij worden vaker ervaren door stomadragers vinden dat deze de stomadrager het die een spoedingreep hebben ondergaan, beste kent ## procent geeft aan dat essentieel onderdeel is van de zorg die zij een vlak (flush) stoma #,#%, stomaretractie #,#%, granulomen #,#% en peristomale hernia #,#% ##% van de stomadragers vaker bij jongeren (p=#,###) t o v ouderen Bij overgewicht komt contactdermatitis (p=#,###) en peristomale herniaâs (p=#,###) vaker voor t o v van normaalgewicht of ondergewicht Retractie hernia komen vaker voor bij colostomadragers (p=#,###) Bij personen met heeft hier een goede hand-oog coördinatie voor nodig, toegang tot gebruik van gebruik van passende apparatuur inclusief een conus Contra-indicaties voor CI Âurostomadragers Het is nog niet duidelijk welke rol een grote stomamaat heeft Vragenlijst met Vanuit de ## vragen van BSQ is een CI pijn bij de stoma, huidproblemen, zwelimpact van een aanname dat geur, lekkage en huidproblemen de hoogste impact zouden laten Seksualiteit behoort een integraal onderdeel te zijn van de zorg voor patiënten wordt over het algemeen als laagdrempelig ervaren Deze zorgverleners kunnen lokaal corticosteroïd (Clobetasol propionate), waarbij bij type R ook systemisch De studies tonen aan dat het leven met over het oppakken van dagelijkse activiteiten (mannen vonden dit nog belangÂ.
| 638 | nvmdl |
ze zelfstandig kunnen beslissen over gebruik van hulpmiddelen zijn tot stomazelfzorg Wanneer stomadragers weinig problemen ervaren op angiografisch onderzoek Lokale behandelingen hebben slechts tijdelijk resultaat Succesvolle behandelingen waren juiste hoogte, op vlak gebied, met weinig geadviseerd over het materiaal (ook bij worden vaker ervaren door stomadragers vinden dat deze de stomadrager het die een spoedingreep hebben ondergaan, beste kent ## procent geeft aan dat essentieel onderdeel is van de zorg die zij een vlak (flush) stoma #,#%, stomaretractie #,#%, granulomen #,#% en peristomale hernia #,#% ##% van de stomadragers vaker bij jongeren (p=#,###) t o v ouderen Bij overgewicht komt contactdermatitis (p=#,###) en peristomale herniaâs (p=#,###) vaker voor t o v van normaalgewicht of ondergewicht Retractie hernia komen vaker voor bij colostomadragers (p=#,###) Bij personen met heeft hier een goede hand-oog coördinatie voor nodig, toegang tot gebruik van gebruik van passende apparatuur inclusief een conus Contra-indicaties voor CI Âurostomadragers Het is nog niet duidelijk welke rol een grote stomamaat heeft Vragenlijst met Vanuit de ## vragen van BSQ is een CI pijn bij de stoma, huidproblemen, zwelimpact van een aanname dat geur, lekkage en huidproblemen de hoogste impact zouden laten Seksualiteit behoort een integraal onderdeel te zijn van de zorg voor patiënten wordt over het algemeen als laagdrempelig ervaren Deze zorgverleners kunnen lokaal corticosteroïd (Clobetasol propionate), waarbij bij type R ook systemisch De studies tonen aan dat het leven met over het oppakken van dagelijkse activiteiten (mannen vonden dit nog belang ##% gebruikt nacht tot ##% regelmatig Circa ##% heeft regelmatig jeuk ##% had een geobserveerde hernia (##% uit enquête) ##% dacht goede huid te hebben, maar ##,#% ##,#% van de groep met rugklachten relateert dat aan de operatie waarbij de stoma is aangelegd ##,#% ontwikkelde rugklachten in de eerste periode tot (<LEEFTIJD> jaar) voor stoma-aanleg Bij ileostomadragers was dit gemiddeld #,<LEEFTIJD> jaar en ##,#% zorgde zelf voor de stoma Dit De stomavpk heeft ook een rol bij het patiënt direct preoperatief meer en actiever betrokken is bij zijn eigen verzorging vertraagd ontslag vanwege niet onafhankelijke stomazorg (p(#,###) In dit <PERSOON> levels of hospital nurses and <PERSOON>, A J , <PERSOON>, N D (###) A prospective audit of stoma analysis of riskfactors and compications Colorectal Disease, #(#), ##-## ASCRS and WOCN Society (###) Joint position statement on the value of preoperative stoma Marking for patients undergoing fecal ostomy surgery Journal of Wound, Ostomy and <PERSOON> care management for a pregnant woman with an ostomy <PERSOON> and management of stomal complications a framework for clinical decision Bass, E M.
| 627 | nvmdl |
##% gebruikt nacht tot ##% regelmatig Circa ##% heeft regelmatig jeuk ##% had een geobserveerde hernia (##% uit enquête) ##% dacht goede huid te hebben, maar ##,#% ##,#% van de groep met rugklachten relateert dat aan de operatie waarbij de stoma is aangelegd ##,#% ontwikkelde rugklachten in de eerste periode tot (<LEEFTIJD> jaar) voor stoma-aanleg Bij ileostomadragers was dit gemiddeld #,<LEEFTIJD> jaar en ##,#% zorgde zelf voor de stoma Dit De stomavpk heeft ook een rol bij het patiënt direct preoperatief meer en actiever betrokken is bij zijn eigen verzorging vertraagd ontslag vanwege niet onafhankelijke stomazorg (p(#,###) In dit <PERSOON> levels of hospital nurses and <PERSOON>, A J , <PERSOON>, N D (###) A prospective audit of stoma analysis of riskfactors and compications Colorectal Disease, #(#), ##-## ASCRS and WOCN Society (###) Joint position statement on the value of preoperative stoma Marking for patients undergoing fecal ostomy surgery Journal of Wound, Ostomy and <PERSOON> care management for a pregnant woman with an ostomy <PERSOON> and management of stomal complications a framework for clinical decision Bass, E M , <PERSOON>, A , <PERSOON> preoperative stoma marking and education by the enterostomal therapist affect outcome? Diseases of the <PERSOON>, sexual and cultural issues for patients with a stoma British Journal of <PERSOON> and Education Effect on Quality of <PERSOON-##>, G (###) A proposal for classifying peristomale skin disorders results of a multicenter observational <PERSOON-##> considerations and creation of normal ostomies Clinics in <PERSOON-##> with a stoma a review of the literature Journal of Clinical Nursing, ##(#), ##-## Burch, J (###a) Stoma complications encountered in the community, <PERSOON-##> of Community Burch, J (###b) <PERSOON-##> pre- and postoperative nursing care for patients with a stoma British Journal of <PERSOON-##> and the ostomate input, output and absorption British Journal of Community Burch, J (###a) Nutrition for people with stomas # <PERSOON-##> overview of dietary advice <PERSOON-##> postoperative complications following ostomy surgery a review Journal of Wound Cataldo, P A (###).
| 562 | nvmdl |
A , <PERSOON> preoperative stoma marking and education by the enterostomal therapist affect outcome? Diseases of the <PERSOON>, sexual and cultural issues for patients with a stoma British Journal of <PERSOON> and Education Effect on Quality of <PERSOON>, G (###) A proposal for classifying peristomale skin disorders results of a multicenter observational <PERSOON> considerations and creation of normal ostomies Clinics in <PERSOON> with a stoma a review of the literature Journal of Clinical Nursing, ##(#), ##-## Burch, J (###a) Stoma complications encountered in the community, <PERSOON> of Community Burch, J (###b) <PERSOON> pre- and postoperative nursing care for patients with a stoma British Journal of <PERSOON> and the ostomate input, output and absorption British Journal of Community Burch, J (###a) Nutrition for people with stomas # <PERSOON-##> overview of dietary advice <PERSOON-##> postoperative complications following ostomy surgery a review Journal of <PERSOON-##> in Colon and <PERSOON-##>, L , <PERSOON-##> intensive, community-based vs traditional stoma education a randomized, controlled trial Diseases of the <PERSOON-##> , (###) Onderzoek naar de aard en incidentie van huidproblemen bij conventionele colo, ileo en/of urinestoma <PERSOON-##> of wound, ostomy and continence (WOC) nurse clinicians on stomal and peristomal complications a content validation study Journal of <PERSOON-##> of the obese patient with an ostomy Journal of <PERSOON-##> preoperative teaching and stoma site marking affect surgical outcomes in patients undergoing ostomy surgery? Journal of <PERSOON-##> of colorectal cancer on patient and family implications for care <PERSOON-##> of a nationwide prospective audit of stoma complications within # weeks of surgery Colorectal Disease, #(#), ##<DATUM> De <PERSOON-##> of life and coping of persons with.
| 450 | nvmdl |
in Colon and <PERSOON>, L , <PERSOON> intensive, community-based vs traditional stoma education a randomized, controlled trial Diseases of the <PERSOON> , (###) Onderzoek naar de aard en incidentie van huidproblemen bij conventionele colo, ileo en/of urinestoma <PERSOON> of wound, ostomy and continence (WOC) nurse clinicians on stomal and peristomal complications a content validation study Journal of <PERSOON> of the obese patient with an ostomy Journal of <PERSOON> preoperative teaching and stoma site marking affect surgical outcomes in patients undergoing ostomy surgery? Journal of <PERSOON> of colorectal cancer on patient and family implications for care <PERSOON> of a nationwide prospective audit of stoma complications within # weeks of surgery Colorectal Disease, #(#), ##<DATUM> De <PERSOON> of life and coping of persons with Journal of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), #<DATUM> De <PERSOON-##> circumference is an independent risk factor for the development of parastomal hernia after permanent colostomy Diseases of the Colon & Rectum, Duchesne, J C , <PERSOON-##> complications a multivariate <PERSOON-##> care and rehabilitation in colorectal cancer Seminars in Oncology Nursing, European Association of Urology Nurses (###) Good practice in health care incontinent urostomy European Association of <PERSOON-##>, R (###) Pre-surgery information and psychological adjustment to enterostomy <PERSOON-##> Italian Journal of <PERSOON-##> of innovation within healthcare organizations Literature review and Delphi study International Journal for Quality in Health care, (##(#), #<DATUM> Fulham, J (###a) A guide to caring for patients with a newly formed stoma in the acute hospital setting Fulham, J (###b) Providing dietary advice for the individual with a stoma British Journal of Nursing, ##(#), Funayama, Y.
| 427 | nvmdl |
Journal of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), #<DATUM> De <PERSOON> circumference is an independent risk factor for the development of parastomal hernia after permanent colostomy Diseases of the Colon & Rectum, Duchesne, J C , <PERSOON> complications a multivariate <PERSOON> care and rehabilitation in colorectal cancer Seminars in Oncology Nursing, European Association of Urology Nurses (###) Good practice in health care incontinent urostomy European Association of <PERSOON>, R (###) Pre-surgery information and psychological adjustment to enterostomy <PERSOON> Italian Journal of <PERSOON> of innovation within healthcare organizations Literature review and Delphi study International Journal for Quality in Health care, (##(#), #<DATUM> Fulham, J (###a) A guide to caring for patients with a newly formed stoma in the acute hospital setting Fulham, J (###b) Providing dietary advice for the individual with a stoma British Journal of <PERSOON> diagnosis and early <PERSOON> of ostomy care and obesity <PERSOON> treatments are effective for the management of peristomal <PERSOON-##> verbetering van de patiëntenzorg Derde druk <PERSOON-##> factors that affect long-term adjustment to an incontinent <PERSOON-##> study a study of peristomal skin disorders in patients with permanent stomas British Journal of Nursing, <PERSOON-##> for the treatment of overgranulation tissue Wounds UK, Product <PERSOON-##> and the person with a stoma Impliciations for comprehensive WOC nursing Kald, A , <PERSOON-##> of life is impaired in patients with peristomal <PERSOON-##> results of ## cases with particular reference to <PERSOON-##>, S.
| 376 | nvmdl |
<PERSOON> diagnosis and early <PERSOON> of ostomy care and obesity <PERSOON> treatments are effective for the management of peristomal <PERSOON> verbetering van de patiëntenzorg Derde druk <PERSOON> factors that affect long-term adjustment to an incontinent <PERSOON> study a study of peristomal skin disorders in patients with permanent stomas British Journal of Nursing, <PERSOON> for the treatment of overgranulation tissue Wounds UK, Product <PERSOON> and the person with a stoma Impliciations for comprehensive WOC nursing Kald, A , <PERSOON> of life is impaired in patients with peristomal <PERSOON-##> results of ## cases with particular reference to <PERSOON-##> of stomatherapy in quality of life in patients with permanent colostomies or ileostomies International Journal of <PERSOON-##> specialty certification, inpatient mortality, and failure to rescue Journal of Nursing scholarship, ##(#), ##<DATUM> <PERSOON-##> effect of permanent ostomy on body image, self-esteem, marital adjustment, and sexual functioning Turkish Journal of <PERSOON-##> enquête raamwerk functie stomaverpleegkundige <PERSOON-##> and risk factors of stomal complications in patients undergoing cystectomy with ileal conduit urinary diversion for bladder cancer <PERSOON-##> Journal of <PERSOON-##>, SF , <PERSOON-##> SC & Hayter, M (###) A cost-effectiveness analysis of a multimedia learning education program for stoma patients Journal of <PERSOON-##> surgery for colorectal cancer A population-based study of patient concerns Journal of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), #<DATUM> <PERSOON-##> stomas and their skin disorders.
| 361 | nvmdl |
(###) Impact of stomatherapy in quality of life in patients with permanent colostomies or ileostomies International Journal of <PERSOON> specialty certification, inpatient mortality, and failure to rescue Journal of Nursing scholarship, ##(#), ##<DATUM> <PERSOON> effect of permanent ostomy on body image, self-esteem, marital adjustment, and sexual functioning Turkish Journal of <PERSOON> enquête raamwerk functie stomaverpleegkundige <PERSOON> and risk factors of stomal complications in patients undergoing cystectomy with ileal conduit urinary diversion for bladder cancer <PERSOON> Journal of <PERSOON>, SF , <PERSOON> SC & Hayter, M (###) A cost-effectiveness analysis of a multimedia learning education program for stoma patients Journal of <PERSOON> surgery for colorectal cancer A population-based study of patient concerns Journal of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), #<DATUM> <PERSOON> stomas and their skin disorders <PERSOON-##> spectrum of skin disorders in abdominal stoma <PERSOON-##> impact of colostomy pouch change and disposal British Journal of <PERSOON-##> stoma siting and education by stomatherapists of colorectal cancer patients a descriptive study in twelve Spanish colorectal units <PERSOON-##> for a patient with a urostomy in a community setting British Journal of Community Nederlandse Stomavereniging (###) De kwaliteit van de stomazorg in patiëntenperspectief Een set van Nederlandse Stomavereniging (###a) Stomagerelateerde complicaties Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON-##> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A & Buitinga, S Nederlandse Stomavereniging> (###b) De invloed van de stoma op het dagelijks leven Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON-##> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A & Buitinga, S Nederlandse Stomavereniging> (###c) Kwaliteit en organisatie van stomazorg Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON-##> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A & Buitinga, S Nederlandse Stomavereniging> (###a) In gesprek over de kwaliteit van de stomazorg <LOCATIE> Nederlandse Nederlandse Stomavereniging (###b).
| 468 | nvmdl |
<PERSOON> spectrum of skin disorders in abdominal stoma <PERSOON> impact of colostomy pouch change and disposal British Journal of <PERSOON> stoma siting and education by stomatherapists of colorectal cancer patients a descriptive study in twelve Spanish colorectal units <PERSOON> for a patient with a urostomy in a community setting British Journal of Community Nederlandse Stomavereniging (###) De kwaliteit van de stomazorg in patiëntenperspectief Een set van Nederlandse Stomavereniging (###a) Stomagerelateerde complicaties Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A & Buitinga, S Nederlandse Stomavereniging> (###b) De invloed van de stoma op het dagelijks leven Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A & Buitinga, S Nederlandse Stomavereniging> (###c) Kwaliteit en organisatie van stomazorg Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A & Buitinga, S Nederlandse Stomavereniging> (###a) In gesprek over de kwaliteit van de stomazorg <LOCATIE> Nederlandse Nederlandse Stomavereniging (###b) Onderzoeksverslag in opdracht van de <PERSOON> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A , Buitinga, S & Meeusen, K Nederlandse Vereniging> voor Heelkunde (###) Normen voor chirurgische behandeling Verkregen op <DATUM> <PERSOON>, k , (###) Nurse staffing levels and the quality of care in hospitals <PERSOON> New England Journal of Medicine ###(##,) ###-## Verkregen op <DATUM> nejm org <PERSOON> with a urostomy A follow up with special regard to the peristomalskin complications, psychosocial and sexual life Scandinavian Journal of <PERSOON> concerns of patients and spouses after the diagnosis of colon cancer a qualitative analysis Journal of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), #-## Nybaek, H , Bang <PERSOON-##> problems in ostomy patients a case-control study of risk factors Acta Derm Venereol, ##(#), ##-## Oâ<PERSOON-##> stoma-management skills the importance of selfcare British Journal of <PERSOON-##> the adult ostomy <PERSOON-##> of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), Park, <PERSOON-##>, A.
| 524 | nvmdl |
opdracht van de <PERSOON> Newcom Research & Consultancy B V Kapteijns, A , Buitinga, S & Meeusen, K Nederlandse Vereniging> voor Heelkunde (###) Normen voor chirurgische behandeling Verkregen op <DATUM> <PERSOON>, k , (###) Nurse staffing levels and the quality of care in hospitals <PERSOON> New England Journal of Medicine ###(##,) ###-## Verkregen op <DATUM> nejm org <PERSOON> with a urostomy A follow up with special regard to the peristomalskin complications, psychosocial and sexual life Scandinavian Journal of <PERSOON> concerns of patients and spouses after the diagnosis of colon cancer a qualitative analysis Journal of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), #-## Nybaek, H , Bang <PERSOON> problems in ostomy patients a case-control study of risk factors Acta Derm Venereol, ##(#), ##-## Oâ<PERSOON> stoma-management skills the importance of selfcare British Journal of <PERSOON> the adult ostomy <PERSOON> of Wound Ostomy Continence Nursing, ##(#), Park, <PERSOON-##>, A P , <PERSOON-##>, R L , <PERSOON-##> complications the Cook County Hospital experience Diseases of the <PERSOON-##>, L (###a) Information to the relatives of people with ostomies Journal of <PERSOON-##>, L (###b) Ostomy patientsâ perceptions of <PERSOON-##> and postdischarge concerns of persons with an ostomy Journal of <PERSOON-##>, R & <PERSOON-##> audit of parastomal hernia prevalence and associated PON (###) Parastomale hernia en hulpmiddelengebruik <PERSOON-##> of ostomy care <PERSOON-##> of peristomal pyoderma gangrenosum Journal of the American College of <PERSOON-##> oncology of the pelvis ostomy planning and management Journal of <PERSOON-##>, E (###).
| 460 | nvmdl |
<PERSOON>, R L , <PERSOON> complications the Cook County Hospital experience Diseases of the <PERSOON>, L (###a) Information to the relatives of people with ostomies Journal of <PERSOON>, L (###b) Ostomy patientsâ perceptions of <PERSOON> and postdischarge concerns of persons with an ostomy Journal of <PERSOON>, R & <PERSOON> audit of parastomal hernia prevalence and associated PON (###) Parastomale hernia en hulpmiddelengebruik <PERSOON> of ostomy care <PERSOON> of peristomal pyoderma gangrenosum Journal of the American College of <PERSOON-##> oncology of the pelvis ostomy planning and management Journal of <PERSOON-##> of Ratliff, C R & <PERSOON-##> of peristomal complications Ostomy wound management, ##(#), <PERSOON-##>, K A & <PERSOON-##> study of peristomal complications Journal of <PERSOON-##> to home, smoothing the journey for the new ostomist British Journal of <PERSOON-##> experience of faecal leakage among ileostomists British Journal Registered nursesâ association of Ontario (###) Ostomy care and management Clinical best practice <PERSOON-##> styles of older adults with ostomies Journal of <PERSOON-##> experienced by the ostomate after hospital discharge <PERSOON-##> skin complications prevention and management American <PERSOON-##> of life of <PERSOON-##> colorectal cancer patients with and without a stoma Support Care Cancer, ##(#), #<DATUM> Rudoni, C & <PERSOON-##> or necessities? Exploring consensus on usage of stoma accessories <PERSOON-##> of complications of the stoma and peristomal skin among individuals with colostomy, ileostomy, and urostomy a systematic review.
| 403 | nvmdl |
<PERSOON> of peristomal complications Ostomy wound management, ##(#), <PERSOON>, K A & <PERSOON> study of peristomal complications Journal of <PERSOON> to home, smoothing the journey for the new ostomist British Journal of <PERSOON> experience of faecal leakage among ileostomists British Journal Registered nursesâ association of Ontario (###) Ostomy care and management Clinical best practice <PERSOON> styles of older adults with ostomies Journal of <PERSOON> experienced by the ostomate after hospital discharge <PERSOON> skin complications prevention and management American <PERSOON> of life of <PERSOON-##> colorectal cancer patients with and without a stoma Support Care Cancer, ##(#), #<DATUM> Rudoni, C & <PERSOON-##> or necessities? Exploring consensus on usage of stoma accessories <PERSOON-##> of complications of the stoma and peristomal skin among individuals with colostomy, ileostomy, and urostomy a systematic review <PERSOON-##> to colostomy stoma acceptance, stoma care self-efficacy and interpersonal relationships Journal of Advanced Nursing, ##(#), #<DATUM> Spier, <PERSOON-##>, M R , <PERSOON-##>-based nursing care management for the pregnant women with an <PERSOON-##> change following faecal stoma formation qualitative interpretive synthesis Journal of Advanced Nursing, Review Paper, ##(#), ###-### Tseng, HC , <PERSOON-##>, HH , Hsu, YY & Weng, WC (###) Factors related to stress in outpatients with permanent <PERSOON-##> juice and its impact on peri-stomal skin conditions for urostomy patients <PERSOON-##> ostomy files the position on preoperative stoma site positioning Vancouver Ostomy Turnbull, G B (###) A look at the purpose and outcomes of colostomy irrigation Ostomy Wound Management, Vujnovich, A (###) Pre and post- operative assessment of patients with a stoma <PERSOON-##> dieetbehandelingsrichtlijn ileostoma <PERSOON-##>, J.
| 463 | nvmdl |
, <PERSOON> to colostomy stoma acceptance, stoma care self-efficacy and interpersonal relationships Journal of Advanced Nursing, ##(#), #<DATUM> Spier, <PERSOON>, M R , <PERSOON>-based nursing care management for the pregnant women with an <PERSOON> change following faecal stoma formation qualitative interpretive synthesis Journal of Advanced Nursing, Review Paper, ##(#), ###-### Tseng, HC , <PERSOON>, HH , Hsu, YY & Weng, WC (###) Factors related to stress in outpatients with permanent <PERSOON> juice and its impact on peri-stomal skin conditions for urostomy patients <PERSOON> ostomy files the position on preoperative stoma site positioning Vancouver Ostomy Turnbull, G B (###) A look at the purpose and outcomes of colostomy irrigation Ostomy Wound Management, Vujnovich, A (###) Pre and post- operative assessment of patients with a stoma <PERSOON> dieetbehandelingsrichtlijn ileostoma <PERSOON> care nursing what the community nurse needs to know British Journal of <PERSOON-##> and Wound Ostomy and Continence Nurses Society (###) Management of the patient with a fecal ostomy <PERSOON-##> practice guideline for clinicals <PERSOON-##> and Continence Nurses Society (NJ) <PERSOON-##>, L K , <PERSOON-##>-efficacy and quality of life among stoma patients in <PERSOON-##> Yeo, H , <PERSOON-##> of parastomal ulcers World Journal of Gastroenterology, Ang, S G , <PERSOON-##> relating to patient psychological health following stoma surgery an integrated literature review <PERSOON-##> for the detection and the nutritional management of high-output stomas <PERSOON-##> and management of a high-output stoma <PERSOON-##>, C.
| 412 | nvmdl |
Stoma care nursing what the community nurse needs to know British Journal of <PERSOON> and Wound Ostomy and Continence Nurses Society (###) Management of the patient with a fecal ostomy <PERSOON> practice guideline for clinicals <PERSOON> and Continence Nurses Society (NJ) <PERSOON>, L K , <PERSOON>-efficacy and quality of life among stoma patients in <PERSOON> Yeo, H , <PERSOON> of parastomal ulcers World Journal of Gastroenterology, Ang, S G , <PERSOON> relating to patient psychological health following stoma surgery an integrated literature review <PERSOON> for the detection and the nutritional management of high-output stomas <PERSOON-##> and management of a high-output stoma <PERSOON-##> irrigation to maintain continence <PERSOON-##> old method Baykara, Z G , <PERSOON-##>, M , <PERSOON-##>, S & <PERSOON-##>, R (###) A multicenter, retrospective study to evaluate the effect of preoperative stoma site marking on stomal and peristomal complications <PERSOON-##> impairment caused by temporary loop ileostomy Bedra, M , <PERSOON-##>-based interactive ileostomy education in hospitalized patients Studies in health technology and informatics, ### #<DATUM> <PERSOON-##> and peristomal complications prioritizing management approaches in <PERSOON-##> of wound, ostomy and continence-certified nurses on individual patient outcomes in home health care Home Healthcare Nurse ,##(#) <DATUM> Boucher, M , <PERSOON-##> or dementia? Exploring B## deficiency after urostomy <PERSOON-##> of life and need for care in patients with an ostomy a survey of ### patients of the Berlin Ostomy-Study (BOSS) Langenbeckâs Burch J.
| 397 | nvmdl |
Colostomy irrigation to maintain continence <PERSOON> old method Baykara, Z G , <PERSOON>, M , <PERSOON>, S & <PERSOON>, R (###) A multicenter, retrospective study to evaluate the effect of preoperative stoma site marking on stomal and peristomal complications <PERSOON> impairment caused by temporary loop ileostomy Bedra, M , <PERSOON>-based interactive ileostomy education in hospitalized patients Studies in health technology and informatics, ### #<DATUM> <PERSOON> and peristomal complications prioritizing management approaches in <PERSOON> of wound, ostomy and continence-certified nurses on individual patient outcomes in home health care Home Healthcare Nurse ,##(#) <DATUM> Boucher, M , <PERSOON> or dementia? Exploring B## deficiency after urostomy <PERSOON-##> of life and need for care in patients with an ostomy a survey of ### patients of the Berlin Ostomy-Study (BOSS) Langenbeckâs <PERSOON-##> information and advice on diet to stoma patients British Jornal of <PERSOON-##>, E (###a) Positive and negative aspects of colostomy irrigation a patient and WOC nurse perspective Journal of <PERSOON-##> of Ostomy-related complications # <PERSOON-##>, N J , <PERSOON-##> irrigation current knowledge and practice of WOC nurses Journal of <PERSOON-##> care of the ostomy <PERSOON-##>, K , vanAelst, <PERSOON-##> Plus DVD for <PERSOON-##> of <PERSOON-##>, E , De <PERSOON-##> fiber food supplement in the management of stoma patients.
| 367 | nvmdl |
information and advice on diet to stoma patients British Jornal of <PERSOON>, E (###a) Positive and negative aspects of colostomy irrigation a patient and WOC nurse perspective Journal of <PERSOON> of Ostomy-related complications # <PERSOON>, N J , <PERSOON> irrigation current knowledge and practice of WOC nurses Journal of <PERSOON> care of the ostomy <PERSOON>, K , vanAelst, <PERSOON> Plus DVD for <PERSOON> of <PERSOON>, E , De <PERSOON-##> fiber food supplement in the management of stoma patients Techniques in <PERSOON-##>, J S , <PERSOON-##> and financial impact of hospital readmissions after colorectal resection predictors, outcomes, and <PERSOON-##>, J (###a) Patient education has a positive effect in patients with a <PERSOON-##>, J (###e) Spouses of patients with a stoma lack information and support and are restricted in their social and sexual life a systematic review International Journal of Davenport R (###) A proven pathway for stoma care the value of stoma care services British Journal of <PERSOON-##> on Quality of Life? World Journal of <PERSOON-##>, J P , Kent, <PERSOON-##>, W M , Cha, E K , <PERSOON-##> factors for the development of parastomal hernia after radical cystectomy <PERSOON-##>, I A.
| 326 | nvmdl |
in <PERSOON>, J S , <PERSOON> and financial impact of hospital readmissions after colorectal resection predictors, outcomes, and <PERSOON>, J (###a) Patient education has a positive effect in patients with a <PERSOON>, J (###e) Spouses of patients with a stoma lack information and support and are restricted in their social and sexual life a systematic review International Journal of Davenport R (###) A proven pathway for stoma care the value of stoma care services British Journal of <PERSOON> on Quality of Life? World Journal of <PERSOON>, J P , Kent, <PERSOON>, W M , Cha, E K , <PERSOON> factors for the development of parastomal hernia after radical cystectomy <PERSOON> complications after stoma formation a prospective cohort study in ### patients with #-year follow-up <PERSOON> factors for parastomal hernia in Japanese patients with permanent <PERSOON-##>, S (###B) Managing high-output stomas module # of # British Journal of Nursing Supplement, ##(##S) <PERSOON-##> R (###A) Managing high-output stomas module # of # British Journal of <PERSOON-##> diarrhea and high <PERSOON-##>, E (###) A temporary loop ileostomy affects renal function <PERSOON-##>-reported wellbeing and body image after abdominoperineal excision for rectal cancer International Journal of <PERSOON-##>, L J , <PERSOON-##> in Long-Term Survivors of Colorectal Cancer with Colostomies Journal of <PERSOON-##>, A.
| 366 | nvmdl |
Early complications after stoma formation a prospective cohort study in ### patients with #-year follow-up <PERSOON> factors for parastomal hernia in Japanese patients with permanent <PERSOON>, S (###B) Managing high-output stomas module # of # British Journal of Nursing Supplement, ##(##S) <PERSOON> R (###A) Managing high-output stomas module # of # British Journal of <PERSOON> diarrhea and high <PERSOON>, E (###) A temporary loop ileostomy affects renal function <PERSOON>-reported wellbeing and body image after abdominoperineal excision for rectal cancer International Journal of <PERSOON>, L J , <PERSOON> in Long-Term Survivors of Colorectal Cancer with Colostomies Journal of <PERSOON> moisture-associated skin damage in adults with fecal ostomies a comprehensive review and consensus Harilingam, M , <PERSOON-##>, G (###) Patient-related factors influence the risk of developing intestinal stoma complications in early postoperative period ANZ Journal of <PERSOON-##>, J M , <PERSOON-##> readmission for fluid and electrolyte abnormalities following ileostomy construction <PERSOON-##>, J (###) Naar een toekomstbestendige nazorg bij kanker is er ruimte voor een grotere rol van de eerste lijn? <PERSOON-##>, P (###) Use of Convexity in Pouching Hoon, L S , <PERSOON-##> C W & <PERSOON-##>-Gu, H (###) Effect of psychosocial interventions on outcomes of patients with colorectal cancer a review of the literature European Journal of <PERSOON-##> bij stomaâs Informatorium voor Voeding en <PERSOON-##>, M.
| 390 | nvmdl |
& <PERSOON> moisture-associated skin damage in adults with fecal ostomies a comprehensive review and consensus Harilingam, M , <PERSOON>, G (###) Patient-related factors influence the risk of developing intestinal stoma complications in early postoperative period ANZ Journal of <PERSOON>, J M , <PERSOON> readmission for fluid and electrolyte abnormalities following ileostomy construction <PERSOON>, J (###) Naar een toekomstbestendige nazorg bij kanker is er ruimte voor een grotere rol van de eerste lijn? <PERSOON>, P (###) Use of Convexity in Pouching Hoon, L S , <PERSOON> C W & <PERSOON>-Gu, H (###) Effect of psychosocial interventions on outcomes of patients with colorectal cancer a review of the literature European Journal of <PERSOON> bij stomaâs Informatorium voor Voeding en <PERSOON-##> persistent challenge of parastomal herniation a review of the literature and future developments Colorectal Disease,##(#) e###-## <PERSOON-##> of Life After Ostomy Surgery in <PERSOON-##> of the Literature and Suggestions for Clinical Practice Journal of <PERSOON-##>, I M (###) A mixed-method study on the generic and ostomy-specific quality of life of cancer and non-cancer Kent, D J , Long, <PERSOON-##>, C (### a) Revisiting colostomy irrigation a viable option for persons with permanent descending and sigmoid colostomies Journal of Wound, Ostomy & Continence Nursing, Kent, D J , Long, <PERSOON-##>, C (### b) <PERSOON-##> colostomy irrigation affect functional outcomes and quality of life in persons with a colostomy? Journal of <PERSOON-##> an underestimated problem among ostomates <PERSOON-##> onderzoek naar generiek voorschrijven van stomamateriaal Verkregen op <PERSOON-##> load and.
| 429 | nvmdl |
<PERSOON> persistent challenge of parastomal herniation a review of the literature and future developments Colorectal Disease,##(#) e###-## <PERSOON> of Life After Ostomy Surgery in <PERSOON> of the Literature and Suggestions for Clinical Practice Journal of <PERSOON>, I M (###) A mixed-method study on the generic and ostomy-specific quality of life of cancer and non-cancer Kent, D J , Long, <PERSOON>, C (### a) Revisiting colostomy irrigation a viable option for persons with permanent descending and sigmoid colostomies Journal of Wound, Ostomy & Continence Nursing, Kent, D J , Long, <PERSOON>, C (### b) <PERSOON> colostomy irrigation affect functional outcomes and quality of life in persons with a colostomy? Journal of <PERSOON> an underestimated problem among ostomates <PERSOON> onderzoek naar generiek voorschrijven van stomamateriaal Verkregen op <PERSOON> load and , <PERSOON-##>-related complications after emergent abdominal surgery a #-year follow-up study Journal of <PERSOON-##>-related <PERSOON-##> of Life for Adults With a Permanent Ostomy and the Influence of <PERSOON-##> the management of patients with high-output stomas British Journal of <PERSOON-##> impact of preoperative stoma marking on Healthrelated quality of lief; A comparison cohort study PMID <PATIENTNUMMER># J wound <PERSOON-##> peristomal skin complications among long-term colorectal cancer survivors with ostomies <PERSOON-##> and fluid requirements high-output stomas British Journal of <PERSOON-##> absorption for patients with an ileostomy British Journal of <PERSOON-##>, T , <PERSOON-##> V (###).
| 379 | nvmdl |
, <PERSOON>-related complications after emergent abdominal surgery a #-year follow-up study Journal of <PERSOON>-related <PERSOON> of Life for Adults With a Permanent Ostomy and the Influence of <PERSOON> the management of patients with high-output stomas British Journal of <PERSOON> impact of preoperative stoma marking on Healthrelated quality of lief; A comparison cohort study PMID <PATIENTNUMMER># J wound <PERSOON> peristomal skin complications among long-term colorectal cancer survivors with ostomies <PERSOON> and fluid requirements high-output stomas British Journal of <PERSOON> absorption for patients with an ileostomy British Journal of <PERSOON>, T , <PERSOON-##> of intestinal <PERSOON-##> of life in patients with a permanent stoma after rectal cancer surgery Quality of <PERSOON-##> intervention, parastomal hernia and quality of life a research study British Journal of <PERSOON-##>, G B (###a) Skin problems in stoma patients Journal of the European Academy of <PERSOON-##> Effect of Adjuvant Chemotherapy on Stoma-Related Complications After Surgery for <PERSOON-##> of <PERSOON-##> prescription spending and accessory usage British Journal of <PERSOON-##>, G (###) <PERSOON-##> observational study of family caregiversâ quality of life caring for patients with a stoma <PERSOON-##> for dehydration or renal failure after ileostomy creation Diseases of the Colon & Rectum, ##(#) ###-#.
| 325 | nvmdl |
, <PERSOON> of intestinal <PERSOON> of life in patients with a permanent stoma after rectal cancer surgery Quality of <PERSOON> intervention, parastomal hernia and quality of life a research study British Journal of <PERSOON>, G B (###a) Skin problems in stoma patients Journal of the European Academy of <PERSOON> Effect of Adjuvant Chemotherapy on Stoma-Related Complications After Surgery for <PERSOON> of <PERSOON> prescription spending and accessory usage British Journal of <PERSOON>, G (###) <PERSOON> observational study of family caregiversâ quality of life caring for patients with a stoma <PERSOON-##> for dehydration or renal failure after ileostomy creation Diseases of the <PERSOON-##> and Cheshire Colorectal Cancer Network A prospective audit of early stoma complications in colorectal cancer treatment throughout the Greater Manchester and Cheshire colorectal cancer network <PERSOON-##> of parastomal varices who re-bleeds and who does not? A systematic review of the literature Techniques in <PERSOON-##>â experiences of pancaking while living with a colostomy a survey British Journal of <PERSOON-##> impact of preoperative stoma site marking on the incidence of complications, quality of life, and patientâs independence Diseases of the <PERSOON-##>-related complications and <PERSOON-##> of ileostomy-related complications on the multidisciplinary treatment of rectal cancer Phatak, U R , <PERSOON-##>, B.
| 308 | nvmdl |
<PERSOON> and Cheshire Colorectal Cancer Network A prospective audit of early stoma complications in colorectal cancer treatment throughout the Greater Manchester and Cheshire colorectal cancer network <PERSOON> of parastomal varices who re-bleeds and who does not? A systematic review of the literature Techniques in <PERSOON>â experiences of pancaking while living with a colostomy a survey British Journal of <PERSOON> impact of preoperative stoma site marking on the incidence of complications, quality of life, and patientâs independence Diseases of the <PERSOON>-related complications and <PERSOON> of ileostomy-related complications on the multidisciplinary treatment of rectal cancer Phatak, U R , <PERSOON>, B J & Kao, L S (### b) Systematic review of educational interventions for ostomates Diseases of the <PERSOON> evaluation of the ostomy complication severity index Journal of <PERSOON> WOC nurses measure health-related quality of life in patients undergoing intestinal ostomy surgery? Journal of <PERSOON-##> by WOC Nurses Journal of <PERSOON-##> to Ostomy Leakage in the Community Setting Journal of <PERSOON-##> care and management a <PERSOON-##> and Adaptation Among Adults Living With Incontinent Ostomies Journal Slater, R & <PERSOON-##> high-output stomas Module # of # <PERSOON-##> en vergoedingen Een onderzoek van de Stomavereniging onder ### stomadragers <PERSOON-##>, I , <PERSOON-##>, S & Park, S (###).
| 326 | nvmdl |
J & Kao, L S (### b) Systematic review of educational interventions for ostomates Diseases of the <PERSOON> evaluation of the ostomy complication severity index Journal of <PERSOON> WOC nurses measure health-related quality of life in patients undergoing intestinal ostomy surgery? Journal of <PERSOON> by WOC Nurses Journal of <PERSOON> to Ostomy Leakage in the Community Setting Journal of <PERSOON> care and management a <PERSOON> and Adaptation Among Adults Living With Incontinent Ostomies Journal Slater, R & <PERSOON> high-output stomas Module # of # <PERSOON> en vergoedingen Een onderzoek van de Stomavereniging onder ### stomadragers <PERSOON>, I , <PERSOON-##>, S & Park, <PERSOON-##> of <PERSOON-##>, M , <PERSOON-##> to Wound, Ostomy and Continence Nurses Journal of Wound, Ostomy & Temple, B , <PERSOON-##> of Parastomal Hernia and Factors Associated With Its Development Journal of <PERSOON-##> colostomy impact score development and validation of a patient reported outcome measure for rectal cancer patients with a <PERSOON-##>, B L (###) Een focusgroepstudie naar de professionele ondersteuning voor de seksuele gevolgen na dikkedarmkanker de perceptie van patiënten, <PERSOON-##> en behandeling V&VN <LOCATIE> Verkregen op https //mijn venvn nl/databanken/ <PERSOON-##>-related problems and their impact on quality of life of colorectal cancer ostomates a systematic review Quality of Werth, S L.
| 341 | nvmdl |
Inflammatory Bowel Diseases (IBD) betreft een groep ideopathische, chronisch inflammatoire darmaandoeningen waarvan de oorzaak tot op heden niet bekend is en waartoe colitis ulcerosa (CU) en de ziekte van Crohn (ZvC) gerekend worden Bij ongeveer ##% van de IBD-patiënten kan de diagnose CU of de ZvC niet met zekerheid gesteld worden en is er sprake van niet-classificeerbare colitis De incidentie van IBD, in het bijzonder van de ZvC, neemt de laatste decennia toe De voorliggende samenvatting van de richtlijn IBD is geschreven voor alle zorgverleners die met regelmaat betrokken zijn bij diagnostiek naar en behandeling van IBD Te denken valt aan MDL-artsen, die veelal de spil vormen in een multidisciplinair team dat verder -in willekeurige volgorde- bestaat uit een chirurg, kinderarts, huisarts, gynaecoloog, (klinisch) psycholoog, radiodiagnost, In opdracht van de Orde van Medisch Specialisten en het MDL-genootschap (thans VvMDLartsen) is de werkgroep IBD gevormd door het CBO uit vertegenwoordigers van allerlei bij De richtlijn is tot stand gekomen door methodisch gebruik te maken van wetenschappelijk bewijs (conform Evidence-based Richtlijnontwikkeling, onder redactie van JJE van De tekst van deze richtlijn is weergegeven in # onderdelen # diagnostiek, # therapie, # IBD wordt aan de hand van ziektelokalisatie en het beloop van het ontstekingsproces in verschillende fenotypes onderverdeeld De symptomen bij eerste presentatie zijn vooral afhankelijk van de ziektelokalisatie en ernst van de ziekte en niet zo zeer van de diagnose ZvC of CU Tot op heden bestaat er geen test waarmee met zekerheid onderscheid gemaakt kan worden tussen deze twee ziektes Daarom berust de diagnosestelling op een combinatie van klinische bevindingen en uitkomsten van biochemisch, radiologisch, endoscopisch en histologisch onderzoek Symptomen van het prikkelbaar darmsyndroom en IBD vertonen overlap hetgeen het stellen van de juiste diagnose moeilijk kan maken Verdenking op IBD wordt versterkt door aanwezigheid van bloedverlies, perianale afwijkingen, een positieve familieanamnese en tekenen van ontsteking Bij patiënten in de eerstelijns zorg die op basis van anamnese en onderzoek verdacht worden van een chronisch inflammatoire darmziekte is doorverwijzing naar een specialist voor aanvullend Ileocoloscopie met het nemen van biopten is het belangrijkste om de diagnose ZvC of CU te stellen Histopathologische criteria zoals continuïteit van ontsteking, cryptabcessen, chroniciteit van ontsteking ondersteunen de diagnosestelling in belangrijke mate Microbieel onderzoek speelt een belangrijke rol bij de differentiaal diagnostiek en bij het vaststellen van een opvlamming van IBD, namelijk ter uitsluiting van microbiële enteritis Bij patiënten met de ZvC bij wie de diagnose met behulp van ileocoloscopie is vastgesteld, is aanvullend dunne darm onderzoek aangewezen om de uitbreiding van ziekte vast te stellen Wat de meest geschikte modaliteit voor dit aanvullend beeldvormend onderzoek is, hangt onder andere af van lokale beschikbaarheid en expertise MRI, echografie, scintigrafie en CT kunnen alle van waarde zijn, waarbij CT-scanning de laagste sensitiviteit en specificiteit heeft wanneer het uitgedrukt wordt in een score per ziek darmsegment Ook een enteroclyse van de dunne darm of klassieke dunnedarmfoto levert adequate diagnostische informatie.
| 562 | nvmdl |
worden tussen deze twee ziektes Daarom berust de diagnosestelling op een combinatie van klinische bevindingen en uitkomsten van biochemisch, radiologisch, endoscopisch en histologisch onderzoek Symptomen van het prikkelbaar darmsyndroom en IBD vertonen overlap hetgeen het stellen van de juiste diagnose moeilijk kan maken Verdenking op IBD wordt versterkt door aanwezigheid van bloedverlies, perianale afwijkingen, een positieve familieanamnese en tekenen van ontsteking Bij patiënten in de eerstelijns zorg die op basis van anamnese en onderzoek verdacht worden van een chronisch inflammatoire darmziekte is doorverwijzing naar een specialist voor aanvullend Ileocoloscopie met het nemen van biopten is het belangrijkste om de diagnose ZvC of CU te stellen Histopathologische criteria zoals continuïteit van ontsteking, cryptabcessen, chroniciteit van ontsteking ondersteunen de diagnosestelling in belangrijke mate Microbieel onderzoek speelt een belangrijke rol bij de differentiaal diagnostiek en bij het vaststellen van een opvlamming van IBD, namelijk ter uitsluiting van microbiële enteritis Bij patiënten met de ZvC bij wie de diagnose met behulp van ileocoloscopie is vastgesteld, is aanvullend dunne darm onderzoek aangewezen om de uitbreiding van ziekte vast te stellen Wat de meest geschikte modaliteit voor dit aanvullend beeldvormend onderzoek is, hangt onder andere af van lokale beschikbaarheid en expertise MRI, echografie, scintigrafie en CT kunnen alle van waarde zijn, waarbij CT-scanning de laagste sensitiviteit en specificiteit heeft wanneer het uitgedrukt wordt in een score per ziek darmsegment Ook een enteroclyse van de dunne darm of klassieke dunnedarmfoto levert adequate diagnostische informatie Voor onbegrepen buikklachten is videocapsule onderzoek niet geschikt Rekening houdend met de cumulatief voor de patiënt niet te veronachtzamen (abdominale) stralingsbelasting genieten MRI en echografie evenwel de voorkeur Fistelonderzoek wordt verricht op Laboratoriumonderzoek is ondersteunend Biomarkers als pANCA en ASCA spelen geen rol in routinediagnostiek, CRP en fecale calprotectine kunnen dienen als ontstekingsparameter, zij het in aspecifieke zin Voor de dagelijkse praktijk heeft het testen van genetische polymorfismes (o a van het NOD#-gen) geen meerwaarde Aanvullend onderzoek als Het sluitstuk van het diagnostisch traject is het vastleggen van de classificerende diagnose en het fenotype (volgens de Montreal classificatie die definitief kan worden vastgesteld als Bij verdenking op een opvlamming van IBD is gericht onderzoek (laboratorium -, microbieel-, en endoscopisch onderzoek) vaak aangewezen voordat de juiste therapie kan worden gekozen Bij studies bijde ZvC is het gebruikelijk een CDAI-score ) ### te nemen als maat voor actieve ziekte (zeker in studieverband) Deze score wordt in belangrijke mate bepaald door algemene ziekteverschijnselen en buikpijnklachten en heeft daarom grote overlap met klachten van een prikkelbaar darmsyndroom Hogere scores (geassocieerd met actievere ziekte) zijn meer specifiek voor de ZvC Met deze CDAI kan echter milde (endoscopisch waarneembare of zogeheten mucosale) ziekteactiviteit vaak niet goed worden bepaald De therapeutische benadering van een patiënt met IBD start met een inventarisatie van type, lokalisatie en mate van activiteit van de ziekte In eerste instantie richt de behandeling zich op de darmontsteking Verdere therapie is gericht op voedingstoestand, extra-intestinale.
| 553 | nvmdl |
geschikt Rekening houdend met de cumulatief voor de patiënt niet te veronachtzamen (abdominale) stralingsbelasting genieten MRI en echografie evenwel de voorkeur Fistelonderzoek wordt verricht op Laboratoriumonderzoek is ondersteunend Biomarkers als pANCA en ASCA spelen geen rol in routinediagnostiek, CRP en fecale calprotectine kunnen dienen als ontstekingsparameter, zij het in aspecifieke zin Voor de dagelijkse praktijk heeft het testen van genetische polymorfismes (o a van het NOD#-gen) geen meerwaarde Aanvullend onderzoek als Het sluitstuk van het diagnostisch traject is het vastleggen van de classificerende diagnose en het fenotype (volgens de Montreal classificatie die definitief kan worden vastgesteld als Bij verdenking op een opvlamming van IBD is gericht onderzoek (laboratorium -, microbieel-, en endoscopisch onderzoek) vaak aangewezen voordat de juiste therapie kan worden gekozen Bij studies bijde ZvC is het gebruikelijk een CDAI-score ) ### te nemen als maat voor actieve ziekte (zeker in studieverband) Deze score wordt in belangrijke mate bepaald door algemene ziekteverschijnselen en buikpijnklachten en heeft daarom grote overlap met klachten van een prikkelbaar darmsyndroom Hogere scores (geassocieerd met actievere ziekte) zijn meer specifiek voor de ZvC Met deze CDAI kan echter milde (endoscopisch waarneembare of zogeheten mucosale) ziekteactiviteit vaak niet goed worden bepaald De therapeutische benadering van een patiënt met IBD start met een inventarisatie van type, lokalisatie en mate van activiteit van de ziekte In eerste instantie richt de behandeling zich op de darmontsteking Verdere therapie is gericht op voedingstoestand, extra-intestinale (inductietherapie) Vervolgens wordt een onderhoudsbehandeling ingesteld Gebruikelijk is de zogeheten step-up strategie te kiezen, waarbij initieel middelen met een betrekkelijk mild bijwerkingprofiel worden ingezet Deels afhankelijk van de algehele klinische inschatting wordt na # tot # weken beoordeeld of de gekozen therapeutische strategie voldoende effectief is, of dat een ander, veelal sterker werkend, inductiemiddel moet worden gestart Het onlangs geïntroduceerde concept van de top-down benadering bij de ZvC ( waarbij de krachtigste middelen zo snel mogelijk na vaststellen van #e ziekteactiviteit worden ingezet, De step-up strategie wordt gehanteerd voor inductie- en onderhoudsbehandeling van zowel CU als de ZvC Niet-classificeerbare colitis wordt hierbij benaderd als een CU Bij falen van Voor de verscheidene fases en lokalisatie van ziekte zijn de volgende flowcharts *Indien ziekteactiviteit wordt vastgesteld ten tijde van onderhoudsbehandeling wordt die therapiestap gekozen die âhogerâ is dan de gevolgde onderhoudsbehandeling ** Bij reeds gebruik van thiopurine als onderhoudstherapie wordt infliximab aanbevolen De werkgroep is van mening dat bij CU indicaties voor operatie zijn ⢠Acuut therapieresistente toxische colitis of toxisch megacolon, perforatie, bloeding die ⢠Electief geen of onvolledige respons op optimale therapie, complicaties van medicatie, Proctocolectomie met ileoanale pouch wordt de standaardbehandeling geacht voor CUpatiënten met therapieresistentie of premaligne dysplasie of maligniteiten in het colon Het aanleggen van een tijdelijk ontlastend stoma proximaal van een aangelegde pouch-anale reconstructie is te overwegen om de kans op complicatieloze wondgenezing te vergroten Dit kan eventueel laparoscopisch(-geassisteerd) worden uitgevoerd met gebruikmaking van staplers Er zijn aanwijzingen dat het preserveren van de âtransitional zoneâ bij.
| 584 | nvmdl |
is de zogeheten step-up strategie te kiezen, waarbij initieel middelen met een betrekkelijk mild bijwerkingprofiel worden ingezet Deels afhankelijk van de algehele klinische inschatting wordt na # tot # weken beoordeeld of de gekozen therapeutische strategie voldoende effectief is, of dat een ander, veelal sterker werkend, inductiemiddel moet worden gestart Het onlangs geïntroduceerde concept van de top-down benadering bij de ZvC ( waarbij de krachtigste middelen zo snel mogelijk na vaststellen van #e ziekteactiviteit worden ingezet, De step-up strategie wordt gehanteerd voor inductie- en onderhoudsbehandeling van zowel CU als de ZvC Niet-classificeerbare colitis wordt hierbij benaderd als een CU Bij falen van Voor de verscheidene fases en lokalisatie van ziekte zijn de volgende flowcharts *Indien ziekteactiviteit wordt vastgesteld ten tijde van onderhoudsbehandeling wordt die therapiestap gekozen die âhogerâ is dan de gevolgde onderhoudsbehandeling ** Bij reeds gebruik van thiopurine als onderhoudstherapie wordt infliximab aanbevolen De werkgroep is van mening dat bij CU indicaties voor operatie zijn ⢠Acuut therapieresistente toxische colitis of toxisch megacolon, perforatie, bloeding die ⢠Electief geen of onvolledige respons op optimale therapie, complicaties van medicatie, Proctocolectomie met ileoanale pouch wordt de standaardbehandeling geacht voor CUpatiënten met therapieresistentie of premaligne dysplasie of maligniteiten in het colon Het aanleggen van een tijdelijk ontlastend stoma proximaal van een aangelegde pouch-anale reconstructie is te overwegen om de kans op complicatieloze wondgenezing te vergroten Dit kan eventueel laparoscopisch(-geassisteerd) worden uitgevoerd met gebruikmaking van staplers Er zijn aanwijzingen dat het preserveren van de âtransitional zoneâ bij geacht bij therapieresistente toxische colitis of megacolon bij CU Na lichamelijk en geestelijk herstel van een (semi)acute colectomie kan <DATUM> maanden na de colectomie een restproctocolectomie plaatsvinden met aanleggen van een ileoanale pouch indien de patiënt Acuut persisterende ileus, bloeding die niet op een niet-chirurgische wijze te stelpen is, abces drainage niet toegankelijk voor percutane drainage, perianale abcessen Electief therapieresistente passageklachten, maligniteit en perianale fistels, eventueel Bij patiënten met de ZvC is het aangetoond dat bij aanwezigheid van chirurgische expertise een laparoscopische ileocecaal resectie de voorkeur heeft boven open ileocecaal resectie In geval van laparotomie is een mediane laparotomie sterk aanbevolen Resecties bij de ZvC worden zo sparend mogelijk verricht ter voorkomen van intestinaal falen Er zijn aanwijzingen dat geen plaats is voor een ruimere resectie dan van macroscopisch afwijkende darm versterkte vaattekening Dit geldt zowel voor de ZvC van de dunne - als van de dikke darm Indien het doelorgaan bij een inwendige fistel niet door de ZvC is aangedaan, kan het defect Verder lijkt percutane drainage in geval van intra-abdominale abcessen bij de ZvC te verkiezen boven chirurgische drainage Bij stenoses over een beperkte lengte kunnen na uitsluiting van maligne processen Gebruik van corticosteroïden )## mg dagelijks verhoogd het risico op postoperatieve, vooral infectieuze, complicaties in tegenstelling tot Enkelvoudige lage (submuceuze, intersfincterische) perianale fistels bij patiënten met de ZvC kunnen met behulp van een fistulotomie behandeld worden, resulterend in een succespercentage van rond de ##% Hoge perianale fistels bij patiënten met de ZvC kunnen.
| 583 | nvmdl |
therapieresistente toxische colitis of megacolon bij CU Na lichamelijk en geestelijk herstel van een (semi)acute colectomie kan <DATUM> maanden na de colectomie een restproctocolectomie plaatsvinden met aanleggen van een ileoanale pouch indien de patiënt Acuut persisterende ileus, bloeding die niet op een niet-chirurgische wijze te stelpen is, abces drainage niet toegankelijk voor percutane drainage, perianale abcessen Electief therapieresistente passageklachten, maligniteit en perianale fistels, eventueel Bij patiënten met de ZvC is het aangetoond dat bij aanwezigheid van chirurgische expertise een laparoscopische ileocecaal resectie de voorkeur heeft boven open ileocecaal resectie In geval van laparotomie is een mediane laparotomie sterk aanbevolen Resecties bij de ZvC worden zo sparend mogelijk verricht ter voorkomen van intestinaal falen Er zijn aanwijzingen dat geen plaats is voor een ruimere resectie dan van macroscopisch afwijkende darm versterkte vaattekening Dit geldt zowel voor de ZvC van de dunne - als van de dikke darm Indien het doelorgaan bij een inwendige fistel niet door de ZvC is aangedaan, kan het defect Verder lijkt percutane drainage in geval van intra-abdominale abcessen bij de ZvC te verkiezen boven chirurgische drainage Bij stenoses over een beperkte lengte kunnen na uitsluiting van maligne processen Gebruik van corticosteroïden )## mg dagelijks verhoogd het risico op postoperatieve, vooral infectieuze, complicaties in tegenstelling tot Enkelvoudige lage (submuceuze, intersfincterische) perianale fistels bij patiënten met de ZvC kunnen met behulp van een fistulotomie behandeld worden, resulterend in een succespercentage van rond de ##% Hoge perianale fistels bij patiënten met de ZvC kunnen geval van recidiverende, hinderlijke, lokale abcesvorming Vanwege de complexe oorzaak en het moeizame beloop van fistelziekte bij de ZvC wordt behandeling in een multidisciplinair Expertise van chirurg en <INSTELLING> is geassocieerd met minder complicaties en een betere functie van een pouch, een gunstiger prognose na colectomie bij CU en minder naadproblematiek bij de ZvC Chirurgie bij patiënten met IBD wordt daarom bij voorkeur Voeding noch dieet spelen een primaire therapeutische rol bij de behandeling van volwassen IBD patienten Het specifieke <INSTELLING> van de ziekte brengt echter met zich mee dat er verhoogd risico op ondervoeding en puntdeficiënties bestaat zowel in actieve als rustige fase van IBD Dit dient tijdig onderkend en, indien aanwezig, behandeld te worden Probiotica hebben een aangetoond effect bij voorkomen van pouchitis, zo niet bij de behandeling van IBD, een veld waar overigens veel onderzoek gaande is Alternatieve geneeswijzen hebben geen enkele therapeutische rol bij de behandeling van IBD Het risico op het krijgen van een colorectaal carcinoom is verhoogd voor patiënten met CU of de ZvC In geval van CU is het risico onafhankelijk geassocieerd met de duur, ernst en de anatomische uitbreiding van de ziekte Een begeleidende PSC, familiair voorkomen van coloncarcinoom, het debuut van de ziekte op jeugdige leeftijd en de aanwezigheid van pseudopoliepen worden alle in wisselende mate in verband gebracht met een cumulatief verhoogd risico Er zijn aanwijzingen dat surveillance door middel van coloscopie van waarde is om mogelijke maligniteit tijdig te ontdekken bij IBD-patiënten.
| 560 | nvmdl |
geval van recidiverende, hinderlijke, lokale abcesvorming Vanwege de complexe oorzaak en het moeizame beloop van fistelziekte bij de ZvC wordt behandeling in een multidisciplinair Expertise van chirurg en <INSTELLING> is geassocieerd met minder complicaties en een betere functie van een pouch, een gunstiger prognose na colectomie bij CU en minder naadproblematiek bij de ZvC Chirurgie bij patiënten met IBD wordt daarom bij voorkeur Voeding noch dieet spelen een primaire therapeutische rol bij de behandeling van volwassen IBD patienten Het specifieke <INSTELLING> van de ziekte brengt echter met zich mee dat er verhoogd risico op ondervoeding en puntdeficiënties bestaat zowel in actieve als rustige fase van IBD Dit dient tijdig onderkend en, indien aanwezig, behandeld te worden Probiotica hebben een aangetoond effect bij voorkomen van pouchitis, zo niet bij de behandeling van IBD, een veld waar overigens veel onderzoek gaande is Alternatieve geneeswijzen hebben geen enkele therapeutische rol bij de behandeling van IBD Het risico op het krijgen van een colorectaal carcinoom is verhoogd voor patiënten met CU of de ZvC In geval van CU is het risico onafhankelijk geassocieerd met de duur, ernst en de anatomische uitbreiding van de ziekte Een begeleidende PSC, familiair voorkomen van coloncarcinoom, het debuut van de ziekte op jeugdige leeftijd en de aanwezigheid van pseudopoliepen worden alle in wisselende mate in verband gebracht met een cumulatief verhoogd risico Er zijn aanwijzingen dat surveillance door middel van coloscopie van waarde is om mogelijke maligniteit tijdig te ontdekken bij IBD-patiënten Het gebruik van chemoprotectieve geneesmiddelen, zoals mesalazine, ursodeoxycholzuur en foliumzuur, is onvoldoende onderbouwd voor algemene aanbeveling Het gebruik van mesalazine (minimaal #,# g dagelijks, oraal) bij groepen met verhoogde risico op colorectaal Bij alle IBD patienten met in ieder geval betrokkenheid van het rectosigmoïd is het daarom aan te bevelen surveillance te starten, <LEEFTIJD> jaar na het ontstaan van de ziekte-geassocieerde klachten Hierbij zou in de eerste surveillance-decade eenmaal per <LEEFTIJD> jaar gescreend moeten worden, in de tweede decade eenmaal per <LEEFTIJD> jaar, en hierna jaarlijks Dit schema is nog aan wetenschappelijke discussie onderhevig Patiënten met PSC dienen meteen, volgend op de diagnose, in een surveillance programma te worden opgenomen, waarbij jaarlijkse coloscopieën aanbevolen worden Detectie van dysplasie is belangrijk bij surveillance van IBD-patiënten De kans om aanwezige dysplasie op te sporen met het nemen van ## of meer âat randomâ bioptenâ wordt geschat op ruim ##% Daarom wordt aangeraden bij de coloscopie om de ## cm at random # biopten te nemen op minimaal # plaatsen vanaf het coecum tot en met het rectum Daarbij wordt nauwkeurig gekeken naar locale afwijkingen en poliepen, die apart worden gebiopteerd Het verhogen van de opbrengst met chromoendoscopie verdient aanbeveling Een proctocolectomie is aangewezen bij IBD-patiënten in geval van een bij coloscopie vastgesteld carcinoom, een bewezen DALM of een hooggradige dysplasie In geval van een polipeuze afwijking met het aspect van een sporadisch adenoom kan deze verwijderd worden waarna initieel frequente nacontroles dienen plaats te vinden Hierbij mag.
| 578 | nvmdl |
chemoprotectieve geneesmiddelen, zoals mesalazine, ursodeoxycholzuur en foliumzuur, is onvoldoende onderbouwd voor algemene aanbeveling Het gebruik van mesalazine (minimaal #,# g dagelijks, oraal) bij groepen met verhoogde risico op colorectaal Bij alle IBD patienten met in ieder geval betrokkenheid van het rectosigmoïd is het daarom aan te bevelen surveillance te starten, <LEEFTIJD> jaar na het ontstaan van de ziekte-geassocieerde klachten Hierbij zou in de eerste surveillance-decade eenmaal per <LEEFTIJD> jaar gescreend moeten worden, in de tweede decade eenmaal per <LEEFTIJD> jaar, en hierna jaarlijks Dit schema is nog aan wetenschappelijke discussie onderhevig Patiënten met PSC dienen meteen, volgend op de diagnose, in een surveillance programma te worden opgenomen, waarbij jaarlijkse coloscopieën aanbevolen worden Detectie van dysplasie is belangrijk bij surveillance van IBD-patiënten De kans om aanwezige dysplasie op te sporen met het nemen van ## of meer âat randomâ bioptenâ wordt geschat op ruim ##% Daarom wordt aangeraden bij de coloscopie om de ## cm at random # biopten te nemen op minimaal # plaatsen vanaf het coecum tot en met het rectum Daarbij wordt nauwkeurig gekeken naar locale afwijkingen en poliepen, die apart worden gebiopteerd Het verhogen van de opbrengst met chromoendoscopie verdient aanbeveling Een proctocolectomie is aangewezen bij IBD-patiënten in geval van een bij coloscopie vastgesteld carcinoom, een bewezen DALM of een hooggradige dysplasie In geval van een polipeuze afwijking met het aspect van een sporadisch adenoom kan deze verwijderd worden waarna initieel frequente nacontroles dienen plaats te vinden Hierbij mag dan is er waarschijnlijk toch sprake van een DALM In geval van door # pathologen bevestigde laaggradige dysplasie in de vlakke mucosa is er eveneens een indicatie voor een proctocolectomie, zeker als er sprake is van multifocaliteit Bij (chronisch actieve of diffuse) ZvC van het colon wordt surveillance op gelijke wijze aanbevolen als bij patiënten met De extra-intestinale verschijnselen zijn in te delen in drie groepen # reactieve (inflammatoire) condities, zoals inflammatoire huidracties, perifere artropathie en oogontsteking, # geassocieerde condities die meer voorkomen bij IBD maar hier niet direct aan gerelateerd zijn, zoals ankyloserende spondylitis (ziekte van Bechterew) en chronische leverziekte, en # condities die ontstaan als gevolg van een langer bestaande darmziekte Dit betreft bijvoorbeeld metabole consequenties, malabsorptie, galstenen, nierstenen en amyloidose Daarnaast is er klinisch een overlap tussen IBS en IBD, veel patiënten krijgen de diagnose IBS voordat de diagnose IBD gesteld wordt en ##-##% van patiënten met IBD in remissie Voor therapeutische interventies is het daarom van belang mucosale ontsteking (IBDactiviteit) vast te stellen De step-up benadering van behandeling van EI manifestaties is eerst ziekteactiviteit van IBD behandelen en daarna, bij ernstige klachten eventueel tegelijkertijd, te starten met gerichte therapie van EI verschijnselen Bij complexe casuïstiek (uveitis, axiale * = bij associatie met IBD-activiteit dit eerst adequaat behandelen Relevant onderzoek over de invloed van IBD op gynaecologische problemen ontbreekt De fertiliteit bij vrouwen met CU of de ZvC die nooit geopereerd zijn, is vergelijkbaar met vrouwen zonder deze aandoening.
| 599 | nvmdl |
is er waarschijnlijk toch sprake van een DALM In geval van door # pathologen bevestigde laaggradige dysplasie in de vlakke mucosa is er eveneens een indicatie voor een proctocolectomie, zeker als er sprake is van multifocaliteit Bij (chronisch actieve of diffuse) ZvC van het colon wordt surveillance op gelijke wijze aanbevolen als bij patiënten met De extra-intestinale verschijnselen zijn in te delen in drie groepen # reactieve (inflammatoire) condities, zoals inflammatoire huidracties, perifere artropathie en oogontsteking, # geassocieerde condities die meer voorkomen bij IBD maar hier niet direct aan gerelateerd zijn, zoals ankyloserende spondylitis (ziekte van Bechterew) en chronische leverziekte, en # condities die ontstaan als gevolg van een langer bestaande darmziekte Dit betreft bijvoorbeeld metabole consequenties, malabsorptie, galstenen, nierstenen en amyloidose Daarnaast is er klinisch een overlap tussen IBS en IBD, veel patiënten krijgen de diagnose IBS voordat de diagnose IBD gesteld wordt en ##-##% van patiënten met IBD in remissie Voor therapeutische interventies is het daarom van belang mucosale ontsteking (IBDactiviteit) vast te stellen De step-up benadering van behandeling van EI manifestaties is eerst ziekteactiviteit van IBD behandelen en daarna, bij ernstige klachten eventueel tegelijkertijd, te starten met gerichte therapie van EI verschijnselen Bij complexe casuïstiek (uveitis, axiale * = bij associatie met IBD-activiteit dit eerst adequaat behandelen Relevant onderzoek over de invloed van IBD op gynaecologische problemen ontbreekt De fertiliteit bij vrouwen met CU of de ZvC die nooit geopereerd zijn, is vergelijkbaar met vrouwen zonder deze aandoening sulfasalazine bij mannen is van geen der gebruikelijke medicamenten voor IBD een Na buikoperaties neemt de fertiliteit af In de literatuur wordt melding gemaakt van toename van frequentie van seksuele dysfunctie van #% preoperatief naar ##% postoperatief Gezien de conflicterende en beperkte onderzoeksgegevens kunnen geen conclusies getrokken worden met betrekking tot de seksualiteit en IBD Gebruik van OAC door vrouwen met IBD heeft geen invloed op de activiteit van de ziekte De betrouwbaarheid van OAC is In geval van zwangerschapswens gelden de volgende vuistregels; preconceptioneel bespreken van de tijdens de graviditeit noodzakelijke medicatie en van het geadviseerde beleid tijdens zwangerschap, bevalling en kraambed wordt aanbevolen Foliumzuursuppletie voorafgaand aan en tijdens het eerste trimester van de zwangerschap wordt aanbevolen IBDpatiënten wordt geadviseerd om alleen in een rustige fase van de aandoening zwanger te worden, bij voorkeur minimaal één jaar na diagnose of na laatste opvlamming van ziekte De niet verhoogd indien de IBD in een remissie is Van vrijwel alle medicatie wordt geen directe associatie tussen medicatiegebruik en een ongunstig beloop van de zwangerschap of vruchtontwikkeling gemeld, waarbij methotrexaat een belangrijke uitzondering vormt Verder wordt aanbevolen de (onderhouds)medicatie voor IBD die noodzakelijk is gebleken voortgaand te gebruiken tot en ten tijde van en na de zwangerschap De kans op aangeboren afwijkingen bij kinderen van wie de moeder aan IBD lijdt, lijkt niet verhoogd te zijn De kans dat een kind van een ouder met de ZvC een IBD ontwikkelt, wordt geschat op ##% bij meisjes en #% bij jongens.
| 576 | nvmdl |
van geen der gebruikelijke medicamenten voor IBD een Na buikoperaties neemt de fertiliteit af In de literatuur wordt melding gemaakt van toename van frequentie van seksuele dysfunctie van #% preoperatief naar ##% postoperatief Gezien de conflicterende en beperkte onderzoeksgegevens kunnen geen conclusies getrokken worden met betrekking tot de seksualiteit en IBD Gebruik van OAC door vrouwen met IBD heeft geen invloed op de activiteit van de ziekte De betrouwbaarheid van OAC is In geval van zwangerschapswens gelden de volgende vuistregels; preconceptioneel bespreken van de tijdens de graviditeit noodzakelijke medicatie en van het geadviseerde beleid tijdens zwangerschap, bevalling en kraambed wordt aanbevolen Foliumzuursuppletie voorafgaand aan en tijdens het eerste trimester van de zwangerschap wordt aanbevolen IBDpatiënten wordt geadviseerd om alleen in een rustige fase van de aandoening zwanger te worden, bij voorkeur minimaal één jaar na diagnose of na laatste opvlamming van ziekte De niet verhoogd indien de IBD in een remissie is Van vrijwel alle medicatie wordt geen directe associatie tussen medicatiegebruik en een ongunstig beloop van de zwangerschap of vruchtontwikkeling gemeld, waarbij methotrexaat een belangrijke uitzondering vormt Verder wordt aanbevolen de (onderhouds)medicatie voor IBD die noodzakelijk is gebleken voortgaand te gebruiken tot en ten tijde van en na de zwangerschap De kans op aangeboren afwijkingen bij kinderen van wie de moeder aan IBD lijdt, lijkt niet verhoogd te zijn De kans dat een kind van een ouder met de ZvC een IBD ontwikkelt, wordt geschat op ##% bij meisjes en #% bij jongens ziekte veelal op jongere leeftijd vastgesteld dan bij de ouders De bevalling bij vrouwen met IBD is in essentie niet anders dan bij vrouwen zonder IBD In geval van bijzondere situaties is nauw overleg tussen de behandelende gynaecoloog en MDLarts noodzakelijk Vaginale kunstverlossing, een grote perineumruptuur of een episiotomie vergroten de kans op fecale incontinentieklachten op langere termijn bij vrouwen met een ileoanale pouch Bij nullipara met een ileo-anale pouch (of de verwachting dat deze op termijn aangelegd moet worden) is moeilijker in te schatten of een baring vlot zal vorderen hetwelk mogelijk eerder kan leiden tot advisering om een geplande sectio te verrichten In het geval van perianale actieve ziekte of gecompliceerde fistelproblematiek wordt een sectio geadviseerd In overige gevallen kan de besluitvorming omtrent het beleid bij de baring afhangen van obstetrische argumenten Een klinisch kraambed wordt alleen geadviseerd bij Borstvoeding wordt in het algemeen geadviseerd Borstvoeding kan door IBD-moeders worden gegeven waarbij wel overwogen dient te worden dat metabolieten van medicamenten, zoals thiopurines, in de moedermelk (kunnen) komen Er zijn geen nadelige effecten beschreven, echter de beschikbare documentatie is beperkt Het wordt ontraden Psychologische stress door opvlamming van IBD en psychische nood (i e angst of depressie) naast IBD symptomen moeten onderscheiden worden in het beloop van IBD Het leren accepteren van het chronisch <INSTELLING> van een ziekte als IBD met de daarbij eventueel optredende beperkingen is een belangrijke opgave in de opeenvolgende fasen van de ziekte.
| 543 | nvmdl |
veelal op jongere leeftijd vastgesteld dan bij de ouders De bevalling bij vrouwen met IBD is in essentie niet anders dan bij vrouwen zonder IBD In geval van bijzondere situaties is nauw overleg tussen de behandelende gynaecoloog en MDLarts noodzakelijk Vaginale kunstverlossing, een grote perineumruptuur of een episiotomie vergroten de kans op fecale incontinentieklachten op langere termijn bij vrouwen met een ileoanale pouch Bij nullipara met een ileo-anale pouch (of de verwachting dat deze op termijn aangelegd moet worden) is moeilijker in te schatten of een baring vlot zal vorderen hetwelk mogelijk eerder kan leiden tot advisering om een geplande sectio te verrichten In het geval van perianale actieve ziekte of gecompliceerde fistelproblematiek wordt een sectio geadviseerd In overige gevallen kan de besluitvorming omtrent het beleid bij de baring afhangen van obstetrische argumenten Een klinisch kraambed wordt alleen geadviseerd bij Borstvoeding wordt in het algemeen geadviseerd Borstvoeding kan door IBD-moeders worden gegeven waarbij wel overwogen dient te worden dat metabolieten van medicamenten, zoals thiopurines, in de moedermelk (kunnen) komen Er zijn geen nadelige effecten beschreven, echter de beschikbare documentatie is beperkt Het wordt ontraden Psychologische stress door opvlamming van IBD en psychische nood (i e angst of depressie) naast IBD symptomen moeten onderscheiden worden in het beloop van IBD Het leren accepteren van het chronisch <INSTELLING> van een ziekte als IBD met de daarbij eventueel optredende beperkingen is een belangrijke opgave in de opeenvolgende fasen van de ziekte van zorg (waaronder begrepen communicatie en informatie van de kant van hulpverleners), (de kwaliteit van de) sociale steun, stress (âlife eventsâ maar ook âdaily hasslesâ), psychische toestand (met name angst en depressie) en het hanteren van dit alles en van IBD als chronische ziekte De diversiteit aan klachten maakt het zeer wenselijk aan patiënten mondelinge en schriftelijke informatie te verschaffen over wat voor soort hulp, steun of begeleiding aan te raden is Dit geldt in verhoogde mate voor patiënten in de periode kort na Psychologische hulp is met name dan aangewezen wanneer sprake is van geringe psychotherapeutische behandeling, indien geïndiceerd, uitgevoerd Specifiek voor IBD wordt vervolgonderzoek naar de veelbelovende initiatieven tot verbetering van zelfzorg (selfempowerment) gewenst Zoals bij alle chronische patiënten, en dus ook bij de IBD-patiënt is het sterk aan te bevelen steeds alert blijven op mogelijke therapieontrouw Adherentie (therapietrouw) is van groot belang voor het effectueren van medisch beleid en het verbeteren van de kwaliteit van leven van de IBD-patiënt Een goede hulpverlener-patiënt relatie is een eerste vereiste en verdient Arbeidsparticipatie De mate van door IBD veroorzaakte beperkingen is afhankelijk van de mate van ziekte-activiteit IBD leidt tot een lagere arbeidsparticipatie en een hogere kans op arbeidsongeschiktheid, in geval van de ZvC meer dan bij CU Dat laat onverlet dat werkgever en werknemer gehouden zijn om los van welke medische diagnose dan ook, te bezien wat qua arbeidsinzet wel mogelijk is en wat er voor nodig is die mogelijkheden verder uit te breiden zonder dat dit leidt tot gezondheidsschade.
| 567 | nvmdl |
en informatie van de kant van hulpverleners), (de kwaliteit van de) sociale steun, stress (âlife eventsâ maar ook âdaily hasslesâ), psychische toestand (met name angst en depressie) en het hanteren van dit alles en van IBD als chronische ziekte De diversiteit aan klachten maakt het zeer wenselijk aan patiënten mondelinge en schriftelijke informatie te verschaffen over wat voor soort hulp, steun of begeleiding aan te raden is Dit geldt in verhoogde mate voor patiënten in de periode kort na Psychologische hulp is met name dan aangewezen wanneer sprake is van geringe psychotherapeutische behandeling, indien geïndiceerd, uitgevoerd Specifiek voor IBD wordt vervolgonderzoek naar de veelbelovende initiatieven tot verbetering van zelfzorg (selfempowerment) gewenst Zoals bij alle chronische patiënten, en dus ook bij de IBD-patiënt is het sterk aan te bevelen steeds alert blijven op mogelijke therapieontrouw Adherentie (therapietrouw) is van groot belang voor het effectueren van medisch beleid en het verbeteren van de kwaliteit van leven van de IBD-patiënt Een goede hulpverlener-patiënt relatie is een eerste vereiste en verdient Arbeidsparticipatie De mate van door IBD veroorzaakte beperkingen is afhankelijk van de mate van ziekte-activiteit IBD leidt tot een lagere arbeidsparticipatie en een hogere kans op arbeidsongeschiktheid, in geval van de ZvC meer dan bij CU Dat laat onverlet dat werkgever en werknemer gehouden zijn om los van welke medische diagnose dan ook, te bezien wat qua arbeidsinzet wel mogelijk is en wat er voor nodig is die mogelijkheden verder uit te breiden zonder dat dit leidt tot gezondheidsschade belemmeringen die het hebben van IBD in het werk oplevert Hier is slechts weinig literatuur beschikbaar Er zal volgens de werkgroep rekening gehouden moeten worden met de individuele belasting en belastbaarheid Dat betekent dat een adequate informatie van partijen, een goede communicatie tussen partijen en wederzijds begrip, essentieel zijn voor de mogelijkheid van een goede arbeidsrelatie en -prestatie maar ook voor een potentiële Levensverwachting De levensverwachting voor de totale groep patiënten met CU is normaal De levensverwachting voor de totale groep patiënten met de ZvC is licht verlaagd De oversterfte bij patiënten met de ZvC blijkt vooral te worden veroorzaakt door infecties en gastro-intestinale aandoeningen, anders dan IBD zelf De sterfte ten gevolge van colorectaal carcinoom is bij patiënten met CU en de ZvC hoger en treedt op jongere leeftijd op maar de totale sterfte aan carcinomen is niet verhoogd Aanvullend constateert de werkgroep dat patiënten met IBD door hun ziekte problemen ondervinden bij het aanvragen en aangaan van een levens- of arbeidsongeschiktheidsverzekering die niet in overeenstemming zijn met de kunnen de premie voor levensverzekering voor IBD-patiënten gelijk houden aan die van De veelvormige en door veel professionals te verlenen zorg voor een IBD-patiënt stelt hoge eisen aan de organisatie van de zorg door ziekenhuizen en behandelaars In IBD geschoolde en ervaren zorgverleners, veelal in multidisciplinaire vorm, zijn noodzakelijk op het gebied van MDL, gastrointestinale chirurgie, gynaecologie, diëtetiek en ondersteunende specialisaties als In geval van kinderen met IBD is overdracht van behandeling van kinderarts naar MDL-arts.
| 574 | nvmdl |
Levertransplantatie is geïndiceerd bij alle leverziektes die een belangrijke negatieve invloed hebben op de levensverwachting en/of kwaliteit van leven, die definitief of langdurig verholpen kunnen worden door transplantatie en waarvoor geen effectieve of minder ingrijpende behandeling voorhanden is Contra-indicaties voor levertransplantatie worden gevormd door alle medische, psychische of sociale omstandigheden die de kans op langdurige overleving na de ingreep sterk verkleinen In <LOCATIE> zijn drie centra waar levertransplantatie bij volwassenen wordt verricht het <INSTELLING> <LOCATIE> (<INSTELLING>), het <INSTELLING> (<INSTELLING>) en het <INSTELLING> (<INSTELLING>) Levertransplantaties bij kinderen worden uitsluitend in het <INSTELLING> verricht In elk <INSTELLING> is een multidisciplinair behandelteam verantwoordelijk voor de indicatiestelling, selectie en timing van transplantatie Het âProtocol indicatiestelling en selectie voor levertransplantatie bij volwassenen en kinderen in <LOCATIE>â wordt uniform gehanteerd in de drie In dit protocol wordt aandacht besteed aan de procedures rondom verwijzing voor transplantatie, indicatiestelling en selectie, alsmede aan de gang van zaken rondom wachtlijst en prioritering Het protocol is bedoeld ter ondersteuning van verwijzers en als richtlijn voor de transplantatiecentra Echter, inzichten en criteria kunnen veranderen, allocatieregels kunnen worden aangepast en grenzen kunnen verschuiven ten gevolge van nieuwe ontwikkelingen Het blijft daarom noodzakelijk dat verwijzers bij twijfel of onduidelijkheid laagdrempelig overleggen met het transplantatiecentrum (zie de Levertransplantatie vormt de behandeling van keuze voor alle leveraandoeningen die de levensverwachting in belangrijke mate verkorten, die definitief of voor lange duur verholpen kunnen worden door transplantatie en waarvoor geen effectieve of minder ingrijpende behandeling voorhanden is Op dit moment bedraagt de <LEEFTIJD>-jaar overleving na transplantatie ##-##%, en de #- jaar overleving ##-##% Levertransplantatie is niet alleen levensverlengend, maar verbetert ook de kwaliteit van leven In uitzonderingsgevallen kan deze verbetering van kwaliteit van leven de primaire Het tekort aan bruikbare donorlevers verplicht tot het optimaal benutten van de donorlevers Het uitgangspunt is om een zo groot mogelijke opbrengst aan gewonnen levensjaren te realiseren In de praktijk betekent dat een <LEEFTIJD> jaar overleving van ##% of hoger wordt nagestreefd Daarom zal een potentiële ontvanger met een kleinere kans op lange overleving na levertransplantatie niet worden geaccepteerd <PERSOON>, de overlevingswinst zal groter zijn indien diezelfde donorlever wordt toegewezen aan een ontvanger met een normale (dus hoge) kans op overleving na transplantatie Ook betekent dit dat een donorlever bij voorkeur zal worden toegewezen aan de patiënt met het grootste risico om op korte termijn op de wachtlijst te overlijden aan zijn leverziekte, en niet aan iemand bij wie de kans op overlijden zònder transplantatie nog relatief laag is De aandoeningen waarvoor levertransplantatie wordt verricht zijn onder te verdelen in vier hoofdcategorieën, namelijk acuut leverfalen, chronisch leverfalen, levertumoren en Elke omstandigheid (hetzij fysiek, psychisch of sociaal) die maakt dat de kans op lange overleving na de ingreep laag is vormt een contra-indicatie tegen levertransplantatie Het is niet eenvoudig om dit in maat en getal vast te leggen In het Verenigd Koninkrijk is als ondergrens voor transplantatie een te verwachten <LEEFTIJD>-jaarsoverleving van ##% voorgesteld.
| 595 | nvmdl |
is Op dit moment bedraagt de <LEEFTIJD>-jaar overleving na transplantatie ##-##%, en de #- jaar overleving ##-##% Levertransplantatie is niet alleen levensverlengend, maar verbetert ook de kwaliteit van leven In uitzonderingsgevallen kan deze verbetering van kwaliteit van leven de primaire Het tekort aan bruikbare donorlevers verplicht tot het optimaal benutten van de donorlevers Het uitgangspunt is om een zo groot mogelijke opbrengst aan gewonnen levensjaren te realiseren In de praktijk betekent dat een <LEEFTIJD> jaar overleving van ##% of hoger wordt nagestreefd Daarom zal een potentiële ontvanger met een kleinere kans op lange overleving na levertransplantatie niet worden geaccepteerd <PERSOON>, de overlevingswinst zal groter zijn indien diezelfde donorlever wordt toegewezen aan een ontvanger met een normale (dus hoge) kans op overleving na transplantatie Ook betekent dit dat een donorlever bij voorkeur zal worden toegewezen aan de patiënt met het grootste risico om op korte termijn op de wachtlijst te overlijden aan zijn leverziekte, en niet aan iemand bij wie de kans op overlijden zònder transplantatie nog relatief laag is De aandoeningen waarvoor levertransplantatie wordt verricht zijn onder te verdelen in vier hoofdcategorieën, namelijk acuut leverfalen, chronisch leverfalen, levertumoren en Elke omstandigheid (hetzij fysiek, psychisch of sociaal) die maakt dat de kans op lange overleving na de ingreep laag is vormt een contra-indicatie tegen levertransplantatie Het is niet eenvoudig om dit in maat en getal vast te leggen In het Verenigd Koninkrijk is als ondergrens voor transplantatie een te verwachten <LEEFTIJD>-jaarsoverleving van ##% voorgesteld gehanteerd met dien verstande dat het soms moeilijk is om de overleving van een individuele patiënt nauwkeurig te kunnen inschatten Daarnaast kan de betekenis van overleving verschillend zijn Zo kan ervoor worden gekozen een jonge patiënt met een hoog operatierisico te accepteren, waarbij in geval van slagen langdurige overleving verwacht mag worden, en een veel oudere kandidaat af te wijzen, die een aanzienlijk grotere kans heeft om de transplantatie te overleven maar nadien een relatief hoog, De verschillende absolute en relatieve contra-indicaties worden genoemd in Tabel II Met nadruk zij gemeld dat bij twijfel het zekere voor het onzekere moet worden genomen en overleg Verwijzing, selectie, timing van transplantatie en aanmelding voor de wachtlijst Patiënten met een diagnose passend in één van de hoofdgroepen zoals genoemd in Tabel I worden bij voorkeur door de eigen specialist naar een levertransplantatiecentrum verwezen Voor patiënten jonger dan <LEEFTIJD> jaar vinden levertransplantaties uitsluitend in het <INSTELLING> plaats; patiënten van <LEEFTIJD> jaar of ouder kunnen worden getransplanteerd in het <INSTELLING> of <INSTELLING> Er wordt over het algemeen verwezen naar de hepatologie/MDL of naar de kinder-MDL binnen het transplantatiecentrum Afhankelijk van de mate van urgentie en de klinische omstandigheden gebeurt dit telefonisch of De timing van verwijzing is van groot belang Bij patiënten met acuut leverfalen vindt (telefonisch) overleg met het transplantatiecentrum plaats zodra deze diagnose is gesteld Of en wanneer een patiënt wordt overgeplaatst wordt in onderling overleg vastgesteld en is afhankelijk van de vraag of een transplantatie urgent en zinvol is.
| 588 | nvmdl |
dien verstande dat het soms moeilijk is om de overleving van een individuele patiënt nauwkeurig te kunnen inschatten Daarnaast kan de betekenis van overleving verschillend zijn Zo kan ervoor worden gekozen een jonge patiënt met een hoog operatierisico te accepteren, waarbij in geval van slagen langdurige overleving verwacht mag worden, en een veel oudere kandidaat af te wijzen, die een aanzienlijk grotere kans heeft om de transplantatie te overleven maar nadien een relatief hoog, De verschillende absolute en relatieve contra-indicaties worden genoemd in Tabel II Met nadruk zij gemeld dat bij twijfel het zekere voor het onzekere moet worden genomen en overleg Verwijzing, selectie, timing van transplantatie en aanmelding voor de wachtlijst Patiënten met een diagnose passend in één van de hoofdgroepen zoals genoemd in Tabel I worden bij voorkeur door de eigen specialist naar een levertransplantatiecentrum verwezen Voor patiënten jonger dan <LEEFTIJD> jaar vinden levertransplantaties uitsluitend in het <INSTELLING> plaats; patiënten van <LEEFTIJD> jaar of ouder kunnen worden getransplanteerd in het <INSTELLING> of <INSTELLING> Er wordt over het algemeen verwezen naar de hepatologie/MDL of naar de kinder-MDL binnen het transplantatiecentrum Afhankelijk van de mate van urgentie en de klinische omstandigheden gebeurt dit telefonisch of De timing van verwijzing is van groot belang Bij patiënten met acuut leverfalen vindt (telefonisch) overleg met het transplantatiecentrum plaats zodra deze diagnose is gesteld Of en wanneer een patiënt wordt overgeplaatst wordt in onderling overleg vastgesteld en is afhankelijk van de vraag of een transplantatie urgent en zinvol is symptomatische M <PERSOON>, ernstige auto-immuun hepatitis) kan mogelijk met een conservatieve behandeling een transplantatie worden vermeden; (mede-) behandeling in een transplantatiecentrum Bij chronisch leverfalen is verwijzing naar een transplantatiecentrum geïndiceerd wanneer er sprake is van decompensatie van de leverziekte, blijkend uit het optreden van ascites, icterus, nierfalen of encefalopathie Veelal is er dan sprake van een Child-Pugh-Turcotte score van # of hoger en/of een MELD-score van ## of hoger Daarbij is het ook belangrijk of de decompensatie passagère is (bijvoorbeeld ten gevolge van een varicesbloeding) en of de onderliggende ziekte nog goed Specifieke complicaties vormen een reden voor verwijzing, ook wanneer de leverfunctie nog relatief intact is Dit is het geval bij hepatopulmonaal syndroom (dat reversibel is na transplantatie) en bij tot de lever beperkt hepatocellulair carcinoom of hilair cholangiocarcinoom (waarbij transplantatie een belangrijke behandelingsoptie vormt) Andere complicaties die een reden zijn voor vroegtijdige verwijzing zijn invaliderende en niet op andere therapie reagerende jeuk, therapieresistente ascites, Het is van groot belang dat verwijzers hun patiënten vroegtijdig aanmelden bij het transplantatiecentrum Optimale voorbereiding kan slechts plaatsvinden indien deze niet onder de grote druk van progressief leverfalen hoeft te gebeuren Verwijzing is overbodig indien er één of meer absolute contra-indicaties tegen transplantatie aanwezig zijn Het afwegen van contra-indicaties behoort tot de kerncompetenties van het transplantatieteam in goed overleg met de verwijzers Vanwege de dramatische gevolgen voor de patiënt van ten onrechte niet-verwijzen is het noodzakelijk om óók in geval van relatieve contraindicaties te overleggen met een transplantatiecentrum.
| 577 | nvmdl |
<PERSOON>, ernstige auto-immuun hepatitis) kan mogelijk met een conservatieve behandeling een transplantatie worden vermeden; (mede-) behandeling in een transplantatiecentrum Bij chronisch leverfalen is verwijzing naar een transplantatiecentrum geïndiceerd wanneer er sprake is van decompensatie van de leverziekte, blijkend uit het optreden van ascites, icterus, nierfalen of encefalopathie Veelal is er dan sprake van een Child-Pugh-Turcotte score van # of hoger en/of een MELD-score van ## of hoger Daarbij is het ook belangrijk of de decompensatie passagère is (bijvoorbeeld ten gevolge van een varicesbloeding) en of de onderliggende ziekte nog goed Specifieke complicaties vormen een reden voor verwijzing, ook wanneer de leverfunctie nog relatief intact is Dit is het geval bij hepatopulmonaal syndroom (dat reversibel is na transplantatie) en bij tot de lever beperkt hepatocellulair carcinoom of hilair cholangiocarcinoom (waarbij transplantatie een belangrijke behandelingsoptie vormt) Andere complicaties die een reden zijn voor vroegtijdige verwijzing zijn invaliderende en niet op andere therapie reagerende jeuk, therapieresistente ascites, Het is van groot belang dat verwijzers hun patiënten vroegtijdig aanmelden bij het transplantatiecentrum Optimale voorbereiding kan slechts plaatsvinden indien deze niet onder de grote druk van progressief leverfalen hoeft te gebeuren Verwijzing is overbodig indien er één of meer absolute contra-indicaties tegen transplantatie aanwezig zijn Het afwegen van contra-indicaties behoort tot de kerncompetenties van het transplantatieteam in goed overleg met de verwijzers Vanwege de dramatische gevolgen voor de patiënt van ten onrechte niet-verwijzen is het noodzakelijk om óók in geval van relatieve contraindicaties te overleggen met een transplantatiecentrum beoordeeld of de leverziekte een aanvaarde indicatie vormt voor transplantatie en of er contraindicaties aanwezig zijn Vervolgens wordt op gestandaardiseerde wijze de ernst van de leverziekte vastgesteld en wordt de ziekte-gerelateerde levensverwachting van de patiënt bepaald Hierbij wordt gebruik gemaakt van Het transplantatieteam besluit op grond van bovenstaande gegevens of de patiënt geaccepteerd en aangemeld wordt voor transplantatie, een kandidaat is voor transplantatie maar nog âte goedâ om aan te melden voor de wachtlijst, of wordt afgewezen voor transplantatie Als een patiënt is geaccepteerd voor transplantatie wordt bepaald op welke termijn de ingreep moet worden verricht Deze timing is gebaseerd op de geschatte prognose van de patiënt zonder transplantatie enerzijds en op de te verwachten overleving na transplantatie anderzijds Idealiter vindt transplantatie plaats zodra de kans op langdurige overleving hoger is mét transplantatie dan zonder Daartoe zou de patiënt enkele maanden voor het bereiken van deze situatie op de wachtlijst moeten Naast de ernst van de leverziekte zelf bestaan er nog andere factoren die de timing van de transplantatie kunnen beïnvloeden In de praktijk betekent dit veelal een naar voren schuiven van de plaatsing op de wachtlijst Deze factoren zijn vermeld in Tabel V De realiteit leert, dat het tijdstip van transplantatie vooral bepaald wordt door het beperkte donoraanbod Aangezien een beschikbare donorlever in principe wordt toegewezen aan de meest zieke patiënt, geldt dat voor patiënten bij wie de leverziekte veel minder levensbedreigend is de kans De gevolgde procedures bij de indicatie en selectie voor levertransplantatie in de.
| 567 | nvmdl |
leverziekte een aanvaarde indicatie vormt voor transplantatie en of er contraindicaties aanwezig zijn Vervolgens wordt op gestandaardiseerde wijze de ernst van de leverziekte vastgesteld en wordt de ziekte-gerelateerde levensverwachting van de patiënt bepaald Hierbij wordt gebruik gemaakt van Het transplantatieteam besluit op grond van bovenstaande gegevens of de patiënt geaccepteerd en aangemeld wordt voor transplantatie, een kandidaat is voor transplantatie maar nog âte goedâ om aan te melden voor de wachtlijst, of wordt afgewezen voor transplantatie Als een patiënt is geaccepteerd voor transplantatie wordt bepaald op welke termijn de ingreep moet worden verricht Deze timing is gebaseerd op de geschatte prognose van de patiënt zonder transplantatie enerzijds en op de te verwachten overleving na transplantatie anderzijds Idealiter vindt transplantatie plaats zodra de kans op langdurige overleving hoger is mét transplantatie dan zonder Daartoe zou de patiënt enkele maanden voor het bereiken van deze situatie op de wachtlijst moeten Naast de ernst van de leverziekte zelf bestaan er nog andere factoren die de timing van de transplantatie kunnen beïnvloeden In de praktijk betekent dit veelal een naar voren schuiven van de plaatsing op de wachtlijst Deze factoren zijn vermeld in Tabel V De realiteit leert, dat het tijdstip van transplantatie vooral bepaald wordt door het beperkte donoraanbod Aangezien een beschikbare donorlever in principe wordt toegewezen aan de meest zieke patiënt, geldt dat voor patiënten bij wie de leverziekte veel minder levensbedreigend is de kans De gevolgde procedures bij de indicatie en selectie voor levertransplantatie in de De patiënten van de drie Nederlandse levertransplantatiecentra staan op één gezamenlijke, nationale wachtlijst Voor elke bloedgroep (#, A, B en AB) is er een aparte wachtlijst De volgorde op deze voorwaarden voor plaatsing in deze urgentiecategorieën zijn beschreven in Tabel VI # Onder de categorie hoog urgent (HU) vallen vooral patiënten met acuut leverfalen of niet functionerend transplantaat en/of dichtzitten van de leverarterie binnen de eerste ## dagen na transplantatie De toewijzing binnen de HU-categorie geschiedt op volgorde van aanmelding Patiënten met een HU-status hebben voorrang boven alle andere wachtenden Bovendien is er ten behoeve van deze categorie verplichte uitwisseling tussen de verschillende Eurotransplant-landen Dit heeft tot gevolg dat de eerstvolgende lever die in de desbetreffende bloedgroep beschikbaar komt aan de HU-patiënt wordt aangeboden Daardoor blijft de gemiddelde wachttijd beperkt tot # á Patiënten met chronische leverziekten in de categorie transplantabel (T) worden gerangschikt naar ernst van hun ziekte, die met de MELD (Model of End-stage Liver Disease)-score wordt geschat De MELD-score wordt berekend uit de INR, het totaal bilirubine en het creatinine Er zijn diverse websites waarop deze score eenvoudig kan worden berekend, zoals De MELD-score voorspelt de mortaliteit bij leverpatiënten en is gevalideerd bij een scala aan uiteenlopende leverziekten Een MELD-score van # (het minimum) komt overeen met een verwachte #-maands sterftekans van ongeveer #%, een score van ## (het maximum) met een #maand kans van overlijden van meer dan ##%.
| 577 | nvmdl |
De patiënten van de drie Nederlandse levertransplantatiecentra staan op één gezamenlijke, nationale wachtlijst Voor elke bloedgroep (#, A, B en AB) is er een aparte wachtlijst De volgorde op deze voorwaarden voor plaatsing in deze urgentiecategorieën zijn beschreven in Tabel VI # Onder de categorie hoog urgent (HU) vallen vooral patiënten met acuut leverfalen of niet functionerend transplantaat en/of dichtzitten van de leverarterie binnen de eerste ## dagen na transplantatie De toewijzing binnen de HU-categorie geschiedt op volgorde van aanmelding Patiënten met een HU-status hebben voorrang boven alle andere wachtenden Bovendien is er ten behoeve van deze categorie verplichte uitwisseling tussen de verschillende Eurotransplant-landen Dit heeft tot gevolg dat de eerstvolgende lever die in de desbetreffende bloedgroep beschikbaar komt aan de HU-patiënt wordt aangeboden Daardoor blijft de gemiddelde wachttijd beperkt tot # á Patiënten met chronische leverziekten in de categorie transplantabel (T) worden gerangschikt naar ernst van hun ziekte, die met de MELD (Model of End-stage Liver Disease)-score wordt geschat De MELD-score wordt berekend uit de INR, het totaal bilirubine en het creatinine Er zijn diverse websites waarop deze score eenvoudig kan worden berekend, zoals De MELD-score voorspelt de mortaliteit bij leverpatiënten en is gevalideerd bij een scala aan uiteenlopende leverziekten Een MELD-score van # (het minimum) komt overeen met een verwachte #-maands sterftekans van ongeveer #%, een score van ## (het maximum) met een #maand kans van overlijden van meer dan ##% In dit MELD-gebaseerde systeem is de betekenis van de wachttijd tot een minimum teruggebracht de wachttijd fungeert slechts als tie-breaker bij patiënten met een gelijke MELDscore Het heeft dus weinig zin om een patiënt vroeg (bv bij een nog lage MELD-score van ##) voor de wachtlijst aan te melden; de kans op een goed donoraanbod zal laag zijn omdat alle donor levers geaccepteerd zullen worden voor wachtenden hoger op de lijst Niet bij alle patiënten komt de ernst van de leverziekte adequaat tot uiting in de MELD-score De MELD-score is bijvoorbeeld niet geschikt om een voorspelling te doen over de mortaliteit bij leverziekten van kinderen Daarnaast hebben kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar ten gevolge van onder andere hun geringe afmeting een lagere kans op een geschikt donoraanbod Ter compensatie hiervoor krijgen kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar een initiële MELD-score van ##, tenzij hun berekende MELD-score hoger is Kinderen tussen ## en <LEEFTIJD> jaar krijgen een initiële MELD-score van ##, tenzij Andere voorbeelden hiervan zijn patiënten met HCC met een relatief nog goede leverfunctie en dus lage MELD-score, met recidiverende cholangitis bij PSC, of met metabole aandoeningen waarbij de leverfunctie intact blijft Daardoor zouden dergelijke patiënten pas in een zeer laat stadium een donoraanbod krijgen Om deze ongelijkheden te compenseren bestaat er de mogelijkheid van een uitzonderingspositie (âexceptionâ) in deze gevallen krijgt de patiënt een hogere, artificiëleâ MELD-score toegekend die zodanig gekozen is dat deze het werkelijke overlijdensrisico beter representeert Bovendien wordt deze âartificiëleâ score iedere drie maanden opgehoogd totdat de patiënt getransplanteerd is.
| 624 | nvmdl |
wachttijd tot een minimum teruggebracht de wachttijd fungeert slechts als tie-breaker bij patiënten met een gelijke MELDscore Het heeft dus weinig zin om een patiënt vroeg (bv bij een nog lage MELD-score van ##) voor de wachtlijst aan te melden; de kans op een goed donoraanbod zal laag zijn omdat alle donor levers geaccepteerd zullen worden voor wachtenden hoger op de lijst Niet bij alle patiënten komt de ernst van de leverziekte adequaat tot uiting in de MELD-score De MELD-score is bijvoorbeeld niet geschikt om een voorspelling te doen over de mortaliteit bij leverziekten van kinderen Daarnaast hebben kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar ten gevolge van onder andere hun geringe afmeting een lagere kans op een geschikt donoraanbod Ter compensatie hiervoor krijgen kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar een initiële MELD-score van ##, tenzij hun berekende MELD-score hoger is Kinderen tussen ## en <LEEFTIJD> jaar krijgen een initiële MELD-score van ##, tenzij Andere voorbeelden hiervan zijn patiënten met HCC met een relatief nog goede leverfunctie en dus lage MELD-score, met recidiverende cholangitis bij PSC, of met metabole aandoeningen waarbij de leverfunctie intact blijft Daardoor zouden dergelijke patiënten pas in een zeer laat stadium een donoraanbod krijgen Om deze ongelijkheden te compenseren bestaat er de mogelijkheid van een uitzonderingspositie (âexceptionâ) in deze gevallen krijgt de patiënt een hogere, artificiëleâ MELD-score toegekend die zodanig gekozen is dat deze het werkelijke overlijdensrisico beter representeert Bovendien wordt deze âartificiëleâ score iedere drie maanden opgehoogd totdat de patiënt getransplanteerd is aangevraagd bij de NTS De niet-standaard uitzonderingen worden voor beoordeling voorgelegd aan de andere twee -niet bij de patiënt betrokken- levertransplantatiecentra in <LOCATIE> Tabel VII geeft een overzicht van aandoeningen en omstandigheden waarbij (onder voorwaarden) # De derde wachtlijstcategorie is âniet transplantabel (NT)â Deze is bedoeld voor patiënten die tijdelijk niet geschikt zijn voor transplantatie, bijvoorbeeld vanwege intercurrente infecties, of bij wie de conditie zo redelijk en stabiel (geworden) is dat transplantatie op dit moment niet De sterfte bij acuut leverfalen is zonder levertransplantatie hoog; ##-##% van de patiënten overlijdt ondanks optimale conservatieve therapie Levertransplantatie vormt voor deze patiënten een zeer effectieve behandeling Het is van essentieel belang dat deze patiënten tijdig verwezen worden naar een transplantatiecentrum De beslissing wie en wanneer te transplanteren kan moeilijk zijn Twee prognostische modellen worden gebruikt bij deze besluitvorming de Clichy criteria en de <PERSOON> criteria (Tabel VIII), gebaseerd op de ernst van de encephalopathie en het factor V- gehalte, zijn ontwikkeld voor patiënten met acuut leverfalen op basis van virale hepatitis Door Eurotransplant worden zij voor deze categorie patiënten gebruikt bij het vaststellen van de indicatie voor een HUstatus Deze wordt toegekend indien er sprake is van graad III of IV encefalopathie en het factor Vgehalte lager is dan ##% (bij patiënten jonger dan <LEEFTIJD> jaar) of lager is dan ##% (bij patiënten ouder dan <LEEFTIJD> jaar) Gezien de centrale rol, die de stollingsparameter factor V in dit beslismodel speelt, is het.
| 620 | nvmdl |
aangevraagd bij de NTS De niet-standaard uitzonderingen worden voor beoordeling voorgelegd aan de andere twee -niet bij de patiënt betrokken- levertransplantatiecentra in <LOCATIE> Tabel VII geeft een overzicht van aandoeningen en omstandigheden waarbij (onder voorwaarden) # De derde wachtlijstcategorie is âniet transplantabel (NT)â Deze is bedoeld voor patiënten die tijdelijk niet geschikt zijn voor transplantatie, bijvoorbeeld vanwege intercurrente infecties, of bij wie de conditie zo redelijk en stabiel (geworden) is dat transplantatie op dit moment niet De sterfte bij acuut leverfalen is zonder levertransplantatie hoog; ##-##% van de patiënten overlijdt ondanks optimale conservatieve therapie Levertransplantatie vormt voor deze patiënten een zeer effectieve behandeling Het is van essentieel belang dat deze patiënten tijdig verwezen worden naar een transplantatiecentrum De beslissing wie en wanneer te transplanteren kan moeilijk zijn Twee prognostische modellen worden gebruikt bij deze besluitvorming de Clichy criteria en de <PERSOON> criteria (Tabel VIII), gebaseerd op de ernst van de encephalopathie en het factor V- gehalte, zijn ontwikkeld voor patiënten met acuut leverfalen op basis van virale hepatitis Door Eurotransplant worden zij voor deze categorie patiënten gebruikt bij het vaststellen van de indicatie voor een HUstatus Deze wordt toegekend indien er sprake is van graad III of IV encefalopathie en het factor Vgehalte lager is dan ##% (bij patiënten jonger dan <LEEFTIJD> jaar) of lager is dan ##% (bij patiënten ouder dan <LEEFTIJD> jaar) Gezien de centrale rol, die de stollingsparameter factor V in dit beslismodel speelt, is het De <PERSOON> âs College criteria zijn ontwikkeld door de Liver Unit van het <PERSOON> âs College Hospital in London (Tabel IX) Zij worden door Eurotransplant gebruikt bij het toekennen van de HU-status, met Patiënten met acuut leverfalen worden op grond van deze prognostische modellen gescoord Dit vindt plaats bij opname en vervolgens met tussenperioden van maximaal ## uur totdat het levensgevaar geweken is dan wel de patiënt als hoog-urgent is geaccepteerd door Eurotransplant en op de wachtlijst staat Voor de diagnostiek en behandeling van acuut leverfalen wordt verwezen naar de richtlijn Acuut Leverfalen, die in ### is gereviseerd (zie (WEBLINK)) Cirrose ten gevolge van chronische hepatitis B- of gecombineerde B+D-infectie Alle patiënten ongeacht hun virale status komen in aanmerking voor transplantatie Om de kans op recidief infectie na transplantatie zo klein mogelijk te maken is het noodzakelijk dat de virale load ten tijde van transplantatie zo laag mogelijk is Dit wordt bewerkstelligd door behandeling met antivirale De beschikbare direct antiviral agents (DAAs) hebben een grote effectiviteit bij de behandeling van chronische HCV infectie en daardoor zal de noodzaak om een levertransplantatie uit te voeren in de nabije toekomst afnemen Ook de re-infecties, die bij vrijwel alle HCV-RNA positieve ontvangers optreedt, kunnen succesvol behandeld worden en daarmee de ontwikkeling van cirrose voorkomen In hoeverre patienten een al vergevorderde cirrose (MELD )##) voor de levertransplantatie nog behandeld moeten worden is nog een onderwerp van discussie In het richtsnoer â Behandeling hepatitis C infectieâ (https //(WEBLINK)) worden de verschillende behandelopties besproken.
| 618 | nvmdl |
âs College criteria zijn ontwikkeld door de Liver Unit van het <PERSOON> âs College Hospital in London (Tabel IX) Zij worden door Eurotransplant gebruikt bij het toekennen van de HU-status, met Patiënten met acuut leverfalen worden op grond van deze prognostische modellen gescoord Dit vindt plaats bij opname en vervolgens met tussenperioden van maximaal ## uur totdat het levensgevaar geweken is dan wel de patiënt als hoog-urgent is geaccepteerd door Eurotransplant en op de wachtlijst staat Voor de diagnostiek en behandeling van acuut leverfalen wordt verwezen naar de richtlijn Acuut Leverfalen, die in ### is gereviseerd (zie (WEBLINK)) Cirrose ten gevolge van chronische hepatitis B- of gecombineerde B+D-infectie Alle patiënten ongeacht hun virale status komen in aanmerking voor transplantatie Om de kans op recidief infectie na transplantatie zo klein mogelijk te maken is het noodzakelijk dat de virale load ten tijde van transplantatie zo laag mogelijk is Dit wordt bewerkstelligd door behandeling met antivirale De beschikbare direct antiviral agents (DAAs) hebben een grote effectiviteit bij de behandeling van chronische HCV infectie en daardoor zal de noodzaak om een levertransplantatie uit te voeren in de nabije toekomst afnemen Ook de re-infecties, die bij vrijwel alle HCV-RNA positieve ontvangers optreedt, kunnen succesvol behandeld worden en daarmee de ontwikkeling van cirrose voorkomen In hoeverre patienten een al vergevorderde cirrose (MELD )##) voor de levertransplantatie nog behandeld moeten worden is nog een onderwerp van discussie In het richtsnoer â Behandeling hepatitis C infectieâ (https //(WEBLINK)) worden de verschillende behandelopties besproken De prognose van deze aandoeningen kan worden geschat met behulp van in de Mayo Clinic Als indicatie voor levertransplantatie wordt algemeen een CPT-score van # of hoger en/of MELD-score van ## of hoger gebruikt Bij de chronische cholestatische leverziekten kunnen ondanks een nog relatief goede leverfunctie sommige complicaties (invaliderende moeheid, invaliderende en medicamenteus niet-behandelbare jeuk) een reden vormen om te streven naar een eerder tijdstip van transplantatie dan De ervaring leert dat het beloop van PSC lastig voorspelbaar kan zijn Door het optreden van bacteriële cholangitis kan de ziekte in een stroomversnelling raken Ook speelt bij timing van transplantatie voor PSC op de achtergrond het risico op het ontwikkelen van cholangiocarcinoom een rol, aangezien deze maligniteit in de meeste gevallen een contra-indicatie tegen transplantatie vormt Biliaire atresie (BA) vormt de indicatie bij ongeveer ##% van de levertransplantaties bij kinderen Soms kan door chirurgische therapie (Kasai-operatie) in combinatie met conventionele maatregelen zoals antibiotica bij cholangitis en intensieve voedingstherapie transplantatie uitgesteld worden tot de late jeugd of jongvolwassen leeftijd Meestal treedt er echter snelle progressie van leverfalen op en is transplantatie reeds in het eerste levensjaar noodzakelijk Gezien de schaarste aan orgaandonoren voor jonge donoren komen deze patiënten met name in aanmerking voor levende donorlevertransplantatie of split-levertransplantatie Ook hier is het belangrijk dat verwijzing voor levertransplantatie op tijd geschiedt, omdat bij de meeste patiënten het leverfalen een snel beloop kan nemen Indicatoren voor een slecht beloop zonder levertransplantatie zijn vooral progressieve hyperbilirubinemie, groeiachterstand en complicaties van.
| 585 | nvmdl |
De prognose van deze aandoeningen kan worden geschat met behulp van in de Mayo Clinic Als indicatie voor levertransplantatie wordt algemeen een CPT-score van # of hoger en/of MELD-score van ## of hoger gebruikt Bij de chronische cholestatische leverziekten kunnen ondanks een nog relatief goede leverfunctie sommige complicaties (invaliderende moeheid, invaliderende en medicamenteus niet-behandelbare jeuk) een reden vormen om te streven naar een eerder tijdstip van transplantatie dan De ervaring leert dat het beloop van PSC lastig voorspelbaar kan zijn Door het optreden van bacteriële cholangitis kan de ziekte in een stroomversnelling raken Ook speelt bij timing van transplantatie voor PSC op de achtergrond het risico op het ontwikkelen van cholangiocarcinoom een rol, aangezien deze maligniteit in de meeste gevallen een contra-indicatie tegen transplantatie vormt Biliaire atresie (BA) vormt de indicatie bij ongeveer ##% van de levertransplantaties bij kinderen Soms kan door chirurgische therapie (Kasai-operatie) in combinatie met conventionele maatregelen zoals antibiotica bij cholangitis en intensieve voedingstherapie transplantatie uitgesteld worden tot de late jeugd of jongvolwassen leeftijd Meestal treedt er echter snelle progressie van leverfalen op en is transplantatie reeds in het eerste levensjaar noodzakelijk Gezien de schaarste aan orgaandonoren voor jonge donoren komen deze patiënten met name in aanmerking voor levende donorlevertransplantatie of split-levertransplantatie Ook hier is het belangrijk dat verwijzing voor levertransplantatie op tijd geschiedt, omdat bij de meeste patiënten het leverfalen een snel beloop kan nemen Indicatoren voor een slecht beloop zonder levertransplantatie zijn vooral progressieve hyperbilirubinemie, groeiachterstand en complicaties van De indicatie voor levertransplantatie wordt gesteld, indien er sprake is van een gedecompenseerde levercirrose (ChildPugh-Turcotte score van # of meer punten en/of MELD-score van ## of meer) ondanks alcoholabstinentie van tenminste # maanden vóór plaatsing op de wachtlijst Acute alcoholische hepatitis is in <LOCATIE> nog steeds een contra-indicatie voor levertransplantatie Naast de medische criteria moet worden voldaan aan een viertal additionele psychiatrische criteria Deze zijn bedoeld om patiënten met een laag risico op hernieuwd alcoholmisbruik te kunnen selecteren, en patiënten met een hoog risico op recidief alcoholisme te kunnen afwijzen voor transplantatie De additionele criteria zijn Patiënten die tijdens de wachtfase terugvallen in hernieuwd alcoholgebruik worden verwijderd van de wachtlijst De overleving na transplantatie van aldus geselecteerde patiënten verschilt niet van die van andere diagnose categorieën <PERSOON> aandacht voor alcoholische cardiomyopathie en alcoholgerelateerde maligniteiten in orofarynx en slokdarm is belangrijk levertransplantatie wordt gesteld, indien er sprake is van een gedecompenseerde levercirrose (ChildPugh-Turcotte score van # punten of meer en/of MELD-score van ## of meer) Doordat het metabole syndroom ook in ons land epidemische vormen aanneemt zal de incidentie van niet-alcoholische steatohepatitis (NASH) en de complicaties daarvan waarschijnlijk gaan stijgen NASH vormt een indicatie indien sprake is van gedecompenseerde cirrose of het ontstaan van een NASH vormt een veel krachtiger onafhankelijke voorspeller van hart- en vaatziekte dan andere abdominale obesitas, welke overigens bij de meeste van deze patiënten ook aanwezig zijn Om die.
| 561 | nvmdl |
voor levertransplantatie wordt gesteld, indien er sprake is van een gedecompenseerde levercirrose (ChildPugh-Turcotte score van # of meer punten en/of MELD-score van ## of meer) ondanks alcoholabstinentie van tenminste # maanden vóór plaatsing op de wachtlijst Acute alcoholische hepatitis is in <LOCATIE> nog steeds een contra-indicatie voor levertransplantatie Naast de medische criteria moet worden voldaan aan een viertal additionele psychiatrische criteria Deze zijn bedoeld om patiënten met een laag risico op hernieuwd alcoholmisbruik te kunnen selecteren, en patiënten met een hoog risico op recidief alcoholisme te kunnen afwijzen voor transplantatie De additionele criteria zijn Patiënten die tijdens de wachtfase terugvallen in hernieuwd alcoholgebruik worden verwijderd van de wachtlijst De overleving na transplantatie van aldus geselecteerde patiënten verschilt niet van die van andere diagnose categorieën <PERSOON> aandacht voor alcoholische cardiomyopathie en alcoholgerelateerde maligniteiten in orofarynx en slokdarm is belangrijk levertransplantatie wordt gesteld, indien er sprake is van een gedecompenseerde levercirrose (ChildPugh-Turcotte score van # punten of meer en/of MELD-score van ## of meer) Doordat het metabole syndroom ook in ons land epidemische vormen aanneemt zal de incidentie van niet-alcoholische steatohepatitis (NASH) en de complicaties daarvan waarschijnlijk gaan stijgen NASH vormt een indicatie indien sprake is van gedecompenseerde cirrose of het ontstaan van een NASH vormt een veel krachtiger onafhankelijke voorspeller van hart- en vaatziekte dan andere abdominale obesitas, welke overigens bij de meeste van deze patiënten ook aanwezig zijn Om die Patiënten met gedecompenseerde cirrose op basis van auto-immuun hepatitis (AIH) kunnen goed herstellen onder immunosuppressieve therapie Levertransplantatie is geïndiceerd bij progressie van de leverziekte ondanks behandeling De resultaten van transplantatie zijn tenminste even goed als Behandelingsmodaliteiten voor HCC zijn resectie (waaronder ook transplantatie), lokale ablatie, stereotactische bestraling, chemo- en radio-embolisatie en angiogenese remmers Hiervan zijn alleen de eerste twee modaliteiten in opzet curatief W elke behandeling is aangewezen wordt bepaald door # de lokalisatie in de lever (uni- of bi-lobulair, ligging ten opzichte van centrale vaten en galwegen) # uitbreiding (aan- of afwezigheid van macroscopische vaatingroei, lokale doorgroei, metastasen op Behandeling van HCC is derhalve een kwestie van maatwerk en kan het beste in, of in nauw overleg Transplantatie biedt bij een beperkt HCC een <LEEFTIJD>-jaars overleving van ongeveer ##% 'Beperkt' betekent één tumor met een maximale diameter van ten hoogste # cm, of maximaal drie laesies die alle kleiner zijn dan # cm, zonder (bij beeldvorming) vaat ingroei en zonder aanwijzing voor disseminatie buiten de lever Deze zogenaamde Milaan-criteria zijn gedurende meer dan een decennium het vrijwel onomstreden criterium voor transplantabiliteit geweest In de laatste jaren wordt getracht om op basis van beeldvorming, tumormerkers (bijvoorbeeld α-FP), histologie of genexpressie patiënten te identificeren bij wie de tumor weliswaar buiten de Milaan-criteria valt, maar bij wie de prognose na transplantatie toch overeenkomstig goed is Een andere ontwikkeling is om door middel van lokale ablatie-technieken een tumor die buiten de Milaan-criteria valt te downsizen zodat deze wel binnen de Milaan-criteria valt, zodat de patiënt in tweede instantie alsnog kan worden.
| 603 | nvmdl |
therapie Levertransplantatie is geïndiceerd bij progressie van de leverziekte ondanks behandeling De resultaten van transplantatie zijn tenminste even goed als Behandelingsmodaliteiten voor HCC zijn resectie (waaronder ook transplantatie), lokale ablatie, stereotactische bestraling, chemo- en radio-embolisatie en angiogenese remmers Hiervan zijn alleen de eerste twee modaliteiten in opzet curatief W elke behandeling is aangewezen wordt bepaald door # de lokalisatie in de lever (uni- of bi-lobulair, ligging ten opzichte van centrale vaten en galwegen) # uitbreiding (aan- of afwezigheid van macroscopische vaatingroei, lokale doorgroei, metastasen op Behandeling van HCC is derhalve een kwestie van maatwerk en kan het beste in, of in nauw overleg Transplantatie biedt bij een beperkt HCC een <LEEFTIJD>-jaars overleving van ongeveer ##% 'Beperkt' betekent één tumor met een maximale diameter van ten hoogste # cm, of maximaal drie laesies die alle kleiner zijn dan # cm, zonder (bij beeldvorming) vaat ingroei en zonder aanwijzing voor disseminatie buiten de lever Deze zogenaamde Milaan-criteria zijn gedurende meer dan een decennium het vrijwel onomstreden criterium voor transplantabiliteit geweest In de laatste jaren wordt getracht om op basis van beeldvorming, tumormerkers (bijvoorbeeld α-FP), histologie of genexpressie patiënten te identificeren bij wie de tumor weliswaar buiten de Milaan-criteria valt, maar bij wie de prognose na transplantatie toch overeenkomstig goed is Een andere ontwikkeling is om door middel van lokale ablatie-technieken een tumor die buiten de Milaan-criteria valt te downsizen zodat deze wel binnen de Milaan-criteria valt, zodat de patiënt in tweede instantie alsnog kan worden geleid, maar verwacht mag worden dat op dit gebied in de komende jaren belangrijke verschuivingen zullen plaats vinden Dat betekent, dat overleg met transplantatiecentra nodig is voor âstate of the artâ behandeling Dit laatste geldt zeker ook voor (vaak jonge) patiënten met een niet chirurgisch te verwijderen groot HCC in een verder normale (niet-cirrotische of fibrotische) lever Recent onderzoek dat bij dergelijke patiënten de <LOCATIE>criteria niet van toepassing zijn en acceptabele uitkomsten na transplantatie kunnen worden verkregen bij patiënten met zeer grote tumoren () ## cm) of bij een laat ()<LEEFTIJD> jaar) intra hepatisch recidief na een eerder leverresectie Om tumorprogressie in de wachttijd zoveel mogelijk te beperken zal bij patiënten met HCC die in aanmerking komen voor transplantatie en bij wie de wachttijd waarschijnlijk lang zal zijn veelal lokale Het perihilair CCA, ook wel Klatskin tumor genoemd, ontstaat in de leverhilus, ter hoogte van de confluentie van de linker en rechter ductus hepaticus De Klatskin tumor is het meest voorkomende voor van cholangiocarcinoom (##-##%) en behoort vaak tot het periductaal infiltrerende type In het geval van een perihilair CCA is een radicale resectie van de extra hepatische galwegen, meestal in combinatie met een partiële leverresectie de behandelingsvorm van eerste keus met kans op curatie Een resectie met tumorvrije snijvlakken (R# resectie) kan echter bemoeilijkt worden door de nauwe anatomische relatie met de arteria hepatica en de vena portae Recente studies waarbij een extra hepatische galwegresectie werd gecombineerd met een partiële leverresectie en, in enkele gevallen,.
| 607 | nvmdl |
verwacht mag worden dat op dit gebied in de komende jaren belangrijke verschuivingen zullen plaats vinden Dat betekent, dat overleg met transplantatiecentra nodig is voor âstate of the artâ behandeling Dit laatste geldt zeker ook voor (vaak jonge) patiënten met een niet chirurgisch te verwijderen groot HCC in een verder normale (niet-cirrotische of fibrotische) lever Recent onderzoek dat bij dergelijke patiënten de <LOCATIE>criteria niet van toepassing zijn en acceptabele uitkomsten na transplantatie kunnen worden verkregen bij patiënten met zeer grote tumoren () ## cm) of bij een laat ()<LEEFTIJD> jaar) intra hepatisch recidief na een eerder leverresectie Om tumorprogressie in de wachttijd zoveel mogelijk te beperken zal bij patiënten met HCC die in aanmerking komen voor transplantatie en bij wie de wachttijd waarschijnlijk lang zal zijn veelal lokale Het perihilair CCA, ook wel Klatskin tumor genoemd, ontstaat in de leverhilus, ter hoogte van de confluentie van de linker en rechter ductus hepaticus De Klatskin tumor is het meest voorkomende voor van cholangiocarcinoom (##-##%) en behoort vaak tot het periductaal infiltrerende type In het geval van een perihilair CCA is een radicale resectie van de extra hepatische galwegen, meestal in combinatie met een partiële leverresectie de behandelingsvorm van eerste keus met kans op curatie Een resectie met tumorvrije snijvlakken (R# resectie) kan echter bemoeilijkt worden door de nauwe anatomische relatie met de arteria hepatica en de vena portae Recente studies waarbij een extra hepatische galwegresectie werd gecombineerd met een partiële leverresectie en, in enkele gevallen, hebben tevens parenchymateuze afwijkingen zoals leverfibrose of cirrose (bijvoorbeeld bij PSC) Een partiële leverresectie is dan niet altijd mogelijk Deze groep patiënten zou gebaat kunnen zijn met een levertransplantatie <PERSOON>, het gaat vaak om relatief jonge mensen en een totale hepatectomie gevolgd door een orthotope levertransplantatie vergroot de kans op tumorvrije resectievlakken, zonder het risico op decompensatie van de cirrotische lever Tot voor kort werd levertransplantatie voor het CCA als gecontra-indiceerd beschouwd gezien de lage overlevingspercentages in het verleden Deze historische series bevatten echter veel patiënten met gevorderde CCA () stage II), soms zelfs met T# tumoren en positieve lymfekliermetastasen In de Mayo Clinic heeft men met een streng selectieschema en een neoadjuvant protocol bij patiënten die een levertransplantatie ondergingen voor een perihilair CCA een <LEEFTIJD>-jaaroverlevingspercentage van rond de ##% gerapporteerd In het Mayo protocol selecteert men strikt op patiënten met maximaal een stadium II CCA De neoadjuvante behandeling is zwaar en bestaat in dit protocol uit een combinatie van (#-FU) In deze al streng geselecteerde groep kan uiteindelijk maar bij een beperkt percentage (##%) van de patiënten het hele behandelprotocol succesvol worden afgerond Omdat er nooit een gecontroleerd onderzoek is gedaan naar de waarde van dit protocol is onduidelijk of de gunstige resultaten in de Mayo Clinic zijn toe te schrijven aan het zware neoadjuvante protocol of aan het strenge selectiebeleid Uit een recent (nog ongepubliceerd) multicenter onderzoek in de VS is gebleken dat de resultaten na levertransplantatie voor CCA in centra met het Mayo schema versus.
| 593 | nvmdl |
afwijkingen zoals leverfibrose of cirrose (bijvoorbeeld bij PSC) Een partiële leverresectie is dan niet altijd mogelijk Deze groep patiënten zou gebaat kunnen zijn met een levertransplantatie <PERSOON>, het gaat vaak om relatief jonge mensen en een totale hepatectomie gevolgd door een orthotope levertransplantatie vergroot de kans op tumorvrije resectievlakken, zonder het risico op decompensatie van de cirrotische lever Tot voor kort werd levertransplantatie voor het CCA als gecontra-indiceerd beschouwd gezien de lage overlevingspercentages in het verleden Deze historische series bevatten echter veel patiënten met gevorderde CCA () stage II), soms zelfs met T# tumoren en positieve lymfekliermetastasen In de Mayo Clinic heeft men met een streng selectieschema en een neoadjuvant protocol bij patiënten die een levertransplantatie ondergingen voor een perihilair CCA een <LEEFTIJD>-jaaroverlevingspercentage van rond de ##% gerapporteerd In het Mayo protocol selecteert men strikt op patiënten met maximaal een stadium II CCA De neoadjuvante behandeling is zwaar en bestaat in dit protocol uit een combinatie van (#-FU) In deze al streng geselecteerde groep kan uiteindelijk maar bij een beperkt percentage (##%) van de patiënten het hele behandelprotocol succesvol worden afgerond Omdat er nooit een gecontroleerd onderzoek is gedaan naar de waarde van dit protocol is onduidelijk of de gunstige resultaten in de Mayo Clinic zijn toe te schrijven aan het zware neoadjuvante protocol of aan het strenge selectiebeleid Uit een recent (nog ongepubliceerd) multicenter onderzoek in de VS is gebleken dat de resultaten na levertransplantatie voor CCA in centra met het Mayo schema versus Ook is bij ongeveer #% van de patiënten in de serie uit de Mayo Clinic voor de transplantatie geen histologisch bewijs verkregen voor een CCA en is er achteraf soms geen tumor meer aantoonbaar in het explantaat, mogelijk ten gevolge van het neoadjuvante schema Daarnaast resulteert het neoadjuvante protocol van de Mayo Clinic ook in een substantiële morbiditeit met een hoger risico op vasculaire complicaties na transplantatie Dit bemoeilijkt de interpretatie van de resultaten in de serie uit de Mayo Clinic en de vraagt blijft of de acceptabele resultaten het gevolg zijn van de strenge selectie of van het neoadjuvante behandelschema Naast de resultaten uit de Mayo Clinic zijn de afgelopen jaren ook multicenter series gepubliceerd uit gerapporteerd van ##% tot ##% in patiënten met maximaal een TNM-stadium II CCA Deze resultaten zijn lager dan de âoverallâ #- jaarsoverlevingspercentages na levertransplantatie, maar vergelijkbaar met de resultaten bij patiënten die getransplanteerd werden voor acuut leverfalen of een retransplantatie ondergingen voor hepatitis C geïnduceerd transplantaat falen Op basis van deze publicaties is gesuggereerd dat met een zeer streng selectieprotocol, zonder het zware Mayo Clinic protocol met neoadjuvante chemoradiatie, ook acceptabele resultaten verkregen kunnen worden na De selectieprocedure en behandeling voor patiënten die in aanmerking komen voor een levertransplantatie als behandeling van een perihilair CCA zijn beschreven in âProtocol Indicatiestelling en selectie voor levertransplantatie bij patiënten met perihilair cholangiocarcinoomâ Gezien het bijzondere biologische gedrag kan levertransplantatie een reële behandelingsmogelijkheid zijn bij gemetastaseerde neuroendocriene tumoren van het maag-darmkanaal, carcinoïden, hepatoblastomen en haemangioendotheliomen.
| 582 | nvmdl |
Ook is bij ongeveer #% van de patiënten in de serie uit de Mayo Clinic voor de transplantatie geen histologisch bewijs verkregen voor een CCA en is er achteraf soms geen tumor meer aantoonbaar in het explantaat, mogelijk ten gevolge van het neoadjuvante schema Daarnaast resulteert het neoadjuvante protocol van de Mayo Clinic ook in een substantiële morbiditeit met een hoger risico op vasculaire complicaties na transplantatie Dit bemoeilijkt de interpretatie van de resultaten in de serie uit de Mayo Clinic en de vraagt blijft of de acceptabele resultaten het gevolg zijn van de strenge selectie of van het neoadjuvante behandelschema Naast de resultaten uit de Mayo Clinic zijn de afgelopen jaren ook multicenter series gepubliceerd uit gerapporteerd van ##% tot ##% in patiënten met maximaal een TNM-stadium II CCA Deze resultaten zijn lager dan de âoverallâ #- jaarsoverlevingspercentages na levertransplantatie, maar vergelijkbaar met de resultaten bij patiënten die getransplanteerd werden voor acuut leverfalen of een retransplantatie ondergingen voor hepatitis C geïnduceerd transplantaat falen Op basis van deze publicaties is gesuggereerd dat met een zeer streng selectieprotocol, zonder het zware Mayo Clinic protocol met neoadjuvante chemoradiatie, ook acceptabele resultaten verkregen kunnen worden na De selectieprocedure en behandeling voor patiënten die in aanmerking komen voor een levertransplantatie als behandeling van een perihilair CCA zijn beschreven in âProtocol Indicatiestelling en selectie voor levertransplantatie bij patiënten met perihilair cholangiocarcinoomâ Gezien het bijzondere biologische gedrag kan levertransplantatie een reële behandelingsmogelijkheid zijn bij gemetastaseerde neuroendocriene tumoren van het maag-darmkanaal, carcinoïden, hepatoblastomen en haemangioendotheliomen hemangiomen is levertransplantatie soms een optie Het zeldzame <INSTELLING> en het incidentele voorkomen binnen de transplantatiecentra van deze tumoren maakt het geven van algemene De aandoening kent meestal een langzaam progressief <INSTELLING> in het beloop van weken of maanden doch kan ook fulminant verlopen De diagnose wordt gesteld met duplex-echografie en aangevuld met (MR-)angiografie en/of dynamische CT-scan Van groot belang is het onderzoek naar de onderliggende oorzaak van de ziekte, met name trombofilie âbijv factor V Leiden mutatie of myelodysplastisch syndroom Het therapeutische beleid wordt bepaald door de klinische presentatie van de patiënt en de restfunctie van de lever Bij het kiezen kan de <LOCATIE> score behulpzaam zijn Eerstelijn behandeling bestaat uit therapeutische antistolling in combinatie met gebruikelijke maatregelen ter behandeling van ascites Hierbij treedt in ##-##% van de gevallen verbetering van het klinisch beeld op Tweedelijns behandeling bestaat uit het creëren van een porto systemische shunt Hierbij heeft het aanleggen van een transjugulaire intra hepatische porto systemische shunt (TIPS) de voorkeur Slechts zelden bestaat er een indicatie voor een chirurgische shunt Derdelijns behandeling Het verdient aanbeveling dat de behandeling van het BCS in (nauwe samenwerking met) een De aangeboren stofwisselingsziekten van de lever vormen een groep leveraandoeningen waarbij één of meerdere enzymen of celmembraanreceptoren niet door de lever worden aangemaakt Op enkele uitzonderingen na zijn dit zeldzame aandoeningen, die door de gemiddelde verwijzer nooit of slechts een enkele maal zullen worden gezien Daardoor is het onmogelijk om voldoende expertise op te.
| 576 | nvmdl |
levertransplantatie soms een optie Het zeldzame <INSTELLING> en het incidentele voorkomen binnen de transplantatiecentra van deze tumoren maakt het geven van algemene De aandoening kent meestal een langzaam progressief <INSTELLING> in het beloop van weken of maanden doch kan ook fulminant verlopen De diagnose wordt gesteld met duplex-echografie en aangevuld met (MR-)angiografie en/of dynamische CT-scan Van groot belang is het onderzoek naar de onderliggende oorzaak van de ziekte, met name trombofilie âbijv factor V Leiden mutatie of myelodysplastisch syndroom Het therapeutische beleid wordt bepaald door de klinische presentatie van de patiënt en de restfunctie van de lever Bij het kiezen kan de <LOCATIE> score behulpzaam zijn Eerstelijn behandeling bestaat uit therapeutische antistolling in combinatie met gebruikelijke maatregelen ter behandeling van ascites Hierbij treedt in ##-##% van de gevallen verbetering van het klinisch beeld op Tweedelijns behandeling bestaat uit het creëren van een porto systemische shunt Hierbij heeft het aanleggen van een transjugulaire intra hepatische porto systemische shunt (TIPS) de voorkeur Slechts zelden bestaat er een indicatie voor een chirurgische shunt Derdelijns behandeling Het verdient aanbeveling dat de behandeling van het BCS in (nauwe samenwerking met) een De aangeboren stofwisselingsziekten van de lever vormen een groep leveraandoeningen waarbij één of meerdere enzymen of celmembraanreceptoren niet door de lever worden aangemaakt Op enkele uitzonderingen na zijn dit zeldzame aandoeningen, die door de gemiddelde verwijzer nooit of slechts een enkele maal zullen worden gezien Daardoor is het onmogelijk om voldoende expertise op te Vroegtijdig overleg met een transplantatiecentrum is in deze gevallen dus aangewezen # Metabole ziekten waarbij een in de lever gelegen defect ernstige extra-hepatische schade ï· Irreversibel multi-orgaanfalen (tenzij multi-orgaan transplantatie - zoals lever+ nier, lever+longen, ï· Portopulmonale hypertensie MPAP ) ## mm Hg, PVR ) ### dynes sec cm-# ï· HCC anders dan één haard ( # # cm ï of maximaal # haarden elk ( # # cm ï (bij HCC in verder ï· Fysieke omstandigheden (met name cardiopulmonaal- of ander orgaan falen) die het peri# ï· Psychosociale omstandigheden die leiden tot sterk verhoogd risico op non-compliance, ï· Patiënt zonder Nederlands paspoort of verblijfsvergunning (behalve bij hoge urgentie) ad # Aanwezigheid van een absolute contra-indicatie betekent dat een patiënt niet in aanmerking komt voor levertransplantatie Overleg met een transplantatiecentrum is in dat geval niet ad # In geval van één of meer relatieve contra-indicatie(s) is overleg met een transplantatiecentrum noodzakelijk alvorens besloten kan worden dat een patiënt niet in aanmerking komt voor ad # HIV-seropositieve patiënten zijn kandidaat voor transplantatie indien de ziekte asymptomatisch is, er geen opportunistische infecties zijn, de CD#-count )###-###/mm#, de virale load zeer laag ad # Gelijktijdig falen van een tweede of derde orgaan kan een indicatie vormen voor multiorgaantransplantatie ter bepaling van de ernst van leverziekte bij volwassenen# ad # De CPT-score wordt berekend door de som van de # categorieën op te tellen Bij een score van.
| 615 | nvmdl |
EASL Clinical Practice Guidelines on the management of benign liver tumours; ### In deze richtlijn van de EASL (European Association for the Study of the Liver) worden de meest voorkomende benigne levertumoren besproken Er wordt een overzicht gegeven van de epidemiologie, pathologie, pathofysiologie en biologisch gedrag, radiologische kenmerken en diagnostische criteria en er worden aanbevelingen gedaan voor het beleid van de benigne levertumoren De tumoren die worden besproken zijn hemangioom, focale nodulaire hyperplasie, en het hepatocellulair adenoom We hebben de richtlijn beoordeeld aan de hand van het AGREE instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation (#)) De richtlijn is van goede kwaliteit met duidelijk klinisch toepasbare aanbevelingen die wetenschappelijk onderbouwd zijn met het best beschikbare wetenschappelijk bewijs Het doel van de richtlijn, de vragen die aan de orde komen en de populatie waarop de richtlijn van De leden van de werkgroep die de richtlijn heeft ontwikkeld komen uit alle relevante beroepsgroepen Het wordt niet geheel duidelijk of de voorkeuren van de doelpopulatie zijn nagegaan en de beoogde gebruikers van de richtlijn worden niet expliciet benoemd De gebruikte methoden voor het zoeken naar en selecteren van het wetenschappelijk bewijsmateriaal komen niet duidelijk in de richtlijn naar voren De sterke punten en beperkingen van het wetenschappelijk bewijs en de methoden om de aanbevelingen op te stellen zijn beschreven en gezondheidswinst, bijwerkingen en risico's zijn overwogen bij het opstellen van de aanbevelingen Er bestaat een expliciet verband tussen de aanbevelingen en het onderliggende wetenschappelijke bewijsmateriaal De richtlijn is voor publicatie door externe experts beoordeeld Er is geen procedure voor herziening van de richtlijn De aanbevelingen zijn specifiek en ondubbelzinnig, de verschillende beleidsopties zijn duidelijk vermeld en de kernaanbevelingen zijn gemakkelijk te herkennen Wat mist in de richtlijn zijn de exacte indicaties De bevorderende en belemmerende factoren bij het toepassen van de richtlijn worden nauwelijks beschreven, de richtlijn geeft wel advies en hulpmiddelen voor toepassing van de aanbevelingen in de praktijk Er komt in de richtlijn niet naar voren of de mogelijke implicaties van het toepassen van de aanbevelingen voor de kosten en benodigde middelen zijn overwogen De richtlijn geeft geen criteria om De opvattingen van de financierende instantie hebben geen invloed gehad op de inhoud van de richtlijn Conflicterende belangen van leden van de richtlijnwerkgroep zijn vastgelegd en besproken Welke aanbevelingen worden gedaan in de EASL richtlijn en in hoeverre zijn ze In de EASL richtlijn wordt aangegeven dat benigne levertumoren dienen te worden besproken in een multidisciplinair team van experts Dit team zou in ieder geval moeten bestaan uit een hepatoloog, hepatobiliair chirurg, abdomen radioloog, interventie radioloog en patholoog Het team moet niet alleen expertise hebben op gebied van het beleid van de tumoren, maar ook als het gaat om de zeldzame We hebben in <LOCATIE> een aantal expertisecentra op het gebied van levertumoren Het geniet de voorkeur om patiënten in bepaalde gevallen te verwijzen naar een van de tertiaire centra met de beschikbaarheid over een multidisciplinair team van experts.
| 539 | nvmdl |
voor publicatie door externe experts beoordeeld Er is geen procedure voor herziening van de richtlijn De aanbevelingen zijn specifiek en ondubbelzinnig, de verschillende beleidsopties zijn duidelijk vermeld en de kernaanbevelingen zijn gemakkelijk te herkennen Wat mist in de richtlijn zijn de exacte indicaties De bevorderende en belemmerende factoren bij het toepassen van de richtlijn worden nauwelijks beschreven, de richtlijn geeft wel advies en hulpmiddelen voor toepassing van de aanbevelingen in de praktijk Er komt in de richtlijn niet naar voren of de mogelijke implicaties van het toepassen van de aanbevelingen voor de kosten en benodigde middelen zijn overwogen De richtlijn geeft geen criteria om De opvattingen van de financierende instantie hebben geen invloed gehad op de inhoud van de richtlijn Conflicterende belangen van leden van de richtlijnwerkgroep zijn vastgelegd en besproken Welke aanbevelingen worden gedaan in de EASL richtlijn en in hoeverre zijn ze In de EASL richtlijn wordt aangegeven dat benigne levertumoren dienen te worden besproken in een multidisciplinair team van experts Dit team zou in ieder geval moeten bestaan uit een hepatoloog, hepatobiliair chirurg, abdomen radioloog, interventie radioloog en patholoog Het team moet niet alleen expertise hebben op gebied van het beleid van de tumoren, maar ook als het gaat om de zeldzame We hebben in <LOCATIE> een aantal expertisecentra op het gebied van levertumoren Het geniet de voorkeur om patiënten in bepaalde gevallen te verwijzen naar een van de tertiaire centra met de beschikbaarheid over een multidisciplinair team van experts # Bij patiënten met een normale en gezonde lever is een lesie van minder dan drie centimeter met typische kenmerken van een hemangioom op echo afdoende om de diagnose te stellen # Bij patiënten met oncologische ziekte danwel onderliggend leverlijden wordt aanbevolen imaging met contrast te laten verrichten om de diagnose te stellen (contrast echo, contrast CT, contrast MRI) De exacte radiologische kenmerken worden beschreven in de originele richtlijn # Gezien het volledig benigne beloop is follow-up van typische hemangiomen niet noodzakelijk en # Zwangerschap en het gebruik van hormoonpreparaten zijn niet gecontra-indiceerd # In het geval van Kasabach-Merrit syndroom, groeiende tumoren of symptomen als gevolg van compressie wordt aanbevolen patiënten door te verwijzen naar een expertise <INSTELLING> De aanbevelingen # t/m # kunnen # op # overgenomen worden in de Nederlandse situatie # Aan de hand van contrast echo, contrast CT of contrast MRI kan de diagnose FNH met bijna ###% specificiteit gesteld worden (typische karakteristieken worden beschreven in de originele # Over het algemeen geeft MRI de beste kwaliteit diagnostiek De kwaliteit van contrast echo is het # Zwangerschap en het gebruik van hormoonpreparaten zijn niet gecontra-indiceerd # Voor typische FNH's is follow-up niet geïndiceerd, tenzij er sprake is van een onderliggende # In het geval van atypische imaging karakteristieken of wanneer de patiënt symptomen ervaart wordt aanbevolen patiënten door te verwijzen naar een expertise <INSTELLING> Aanvulling op aanbeveling #.
| 558 | nvmdl |
met een normale en gezonde lever is een lesie van minder dan drie centimeter met typische kenmerken van een hemangioom op echo afdoende om de diagnose te stellen # Bij patiënten met oncologische ziekte danwel onderliggend leverlijden wordt aanbevolen imaging met contrast te laten verrichten om de diagnose te stellen (contrast echo, contrast CT, contrast MRI) De exacte radiologische kenmerken worden beschreven in de originele richtlijn # Gezien het volledig benigne beloop is follow-up van typische hemangiomen niet noodzakelijk en # Zwangerschap en het gebruik van hormoonpreparaten zijn niet gecontra-indiceerd # In het geval van Kasabach-Merrit syndroom, groeiende tumoren of symptomen als gevolg van compressie wordt aanbevolen patiënten door te verwijzen naar een expertise <INSTELLING> De aanbevelingen # t/m # kunnen # op # overgenomen worden in de Nederlandse situatie # Aan de hand van contrast echo, contrast CT of contrast MRI kan de diagnose FNH met bijna ###% specificiteit gesteld worden (typische karakteristieken worden beschreven in de originele # Over het algemeen geeft MRI de beste kwaliteit diagnostiek De kwaliteit van contrast echo is het # Zwangerschap en het gebruik van hormoonpreparaten zijn niet gecontra-indiceerd # Voor typische FNH's is follow-up niet geïndiceerd, tenzij er sprake is van een onderliggende # In het geval van atypische imaging karakteristieken of wanneer de patiënt symptomen ervaart wordt aanbevolen patiënten door te verwijzen naar een expertise <INSTELLING> Aanvulling op aanbeveling # consequenties te hebben voor de behandeling In het geval van onzekerheid over de diagnose wordt aanbevolen patiënten door te verwijzen naar een expertise <INSTELLING> # Contrast MRI is superieur aan alle andere beeldvormende modaliteiten betreffende de diagnostiek # Identificatie van steatotische en inflammatoir typen HCA is haalbaar met MRI ()##% sensitiviteit) Voor de identificatie van HCA met een β-catenine mutatie en het onderscheid tussen niet-geclassificeerde HCA en hepatocellulair carcinoom is MRI (of elke andere modaliteit) # Besluiten omtrent de behandeling van HCA zijn gebaseerd op geslacht, grootte van het HCA en # Bij de diagnose HCA wordt geadviseerd in eerste instantie leefstijl adviezen te geven zoals het # Resectie van HCA wordt aanbevolen bij mannen met HCA en bij een bewezen β-catenine # Bij vrouwen wordt geadviseerd eerst zes maanden het effect van het staken van de pil en gewichtsreductie af te wachten Daarna is resectie geïndiceerd bij HCA groter dan # centimeter # HCA kleiner dan # centimeter bij vrouwen worden jaarlijks in follow-up gehouden # Patiënten met een bloedend HCA en hemodynamische instabiliteit moeten een embolizatie ondergaan en worden derhalve aangeraden overgeplaatst te worden naar een <INSTELLING> waar dit tot de mogelijkheden behoort Vitaal rest-HCA bij follow-up is een indicatie voor een resectie # Het beleid bij patiënten met multipele HCA moet gebaseerd zijn op de grootte van de het grootste HCA Resectie van het grootste HCA danwel hemihepatectomie bij unilobulaire HCA zijn hierbij ##.
| 581 | nvmdl |
De z e ric htlijn is to t stand ge ko me n o p initiatie f van Ne de rlandse Ve re niging van Artse n vo o r <PERSOON> ngz ie kte n e n Tube rc ulo se © <DATUM> - ## ## Ric htlijne ndatabase is e e n pro duc t o nde rste und do o r he t Ke nnisinstituut van de <PERSOON> de ratie van Me disc h S pe c ialiste n Deze richtlijn gaat over patiënten bij wie wordt overwogen immuunsuppressieve medicatie voor te schrijven Het beschrijft het screeningsbeleid bij immuunsuppressieve medicatie waarvan is aangetoond, of waarvan op grond van het werkingsmechanisme aannemelijk lijkt dat het het risico op (reactivatie van latente) tuberculose verhoogt Reactivatie van een latente tuberculose-infectie (LTBI) door dit soort medicatie kan leiden tot ernstige (gedissemineerde) en levensbedreigende vormen van actieve tuberculose Dit kan voorkomen worden door De werkgroep is van mening dat voor iedere patiënt die genoemde immuunsuppressieve medicatie gaat krijgen, een risicoprofiel voor tuberculose en LTBI moet worden opgesteld De inleiding (aanverwant product) beschrijft de probleemstelling, de aanleiding en afbakening van de De module Risico-inventarisatie op latente tuberculose-infectie bij volwassenen beschrijft waar de eerste risico-inventarisatie uit bestaat Er wordt aanbevolen om hierbij gebruik te maken van door de werkgroep In de module Diagnostische testen voor latente tuberculose-infectie wordt de diagnostiek, indien De module Screening bij kinderen beschrijft het screeningsbeleid bij kinderen die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen Dit beleid wijkt iets af van dat van volwassenen De module Behandeling van LTBI vat de belangrijkste behandel-aanbevelingen samen In de module Organisatie van zorg worden de randvoorwaarden genoemd voor een goede uitvoer van de Deze richtlijn is geschreven voor alle leden van de beroepsgroepen die betrokken zijn bij gebruik van immuunsuppressieve medicatie zoals in deze inleiding staat gedefinieerd Dit zijn onder meer longartsen, Uw arts kan u afweerremmende medicijnen (immuunsuppressiva) voorschrijven om te proberen uw ziekte onder controle te krijgen Omdat deze afweerremmende medicijnen de werking van uw weerstand verminderen, bent u veel vatbaarder voor infecties Ook slapende of sluimerende infecties waar u normaal niks van merkt, kunnen actief worden Een goed voorbeeld van zoân slapende infectie is tuberculose Daarom is het belangrijk dat u met uw arts nagaat of u kans heeft dat u een slapende tuberculose-infectie heeft In de Aanverwante producten vindt u uitgebreide patiënteninformatie Ook is er informatie te vinden op onder andere de website van de patiëntenvereniging Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging <LOCATIE> ((WEBLINK)) De Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) heeft het initiatief genomen voor deze richtlijn Een multidisciplinaire werkgroep heeft de modules opgesteld In de werkgroep zaten vertegenwoordigers vanuit de longgeneeskunde, interne geneeskunde, reumatologie, medisch microbiologie, Tuberculosebestrijding Tijdens de knelpunteninventarisatie heeft de Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging <LOCATIE> knelpunten aangedragen Tevens is hen de conceptrichtlijn voorgelegd voor commentaar De stroomdiagrammen (screening bij volwassenen en screening bij kinderen) zijn te vinden bij de Aanverwante.
| 565 | nvmdl |
volwassenen De module Behandeling van LTBI vat de belangrijkste behandel-aanbevelingen samen In de module Organisatie van zorg worden de randvoorwaarden genoemd voor een goede uitvoer van de Deze richtlijn is geschreven voor alle leden van de beroepsgroepen die betrokken zijn bij gebruik van immuunsuppressieve medicatie zoals in deze inleiding staat gedefinieerd Dit zijn onder meer longartsen, Uw arts kan u afweerremmende medicijnen (immuunsuppressiva) voorschrijven om te proberen uw ziekte onder controle te krijgen Omdat deze afweerremmende medicijnen de werking van uw weerstand verminderen, bent u veel vatbaarder voor infecties Ook slapende of sluimerende infecties waar u normaal niks van merkt, kunnen actief worden Een goed voorbeeld van zoân slapende infectie is tuberculose Daarom is het belangrijk dat u met uw arts nagaat of u kans heeft dat u een slapende tuberculose-infectie heeft In de Aanverwante producten vindt u uitgebreide patiënteninformatie Ook is er informatie te vinden op onder andere de website van de patiëntenvereniging Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging <LOCATIE> ((WEBLINK)) De Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) heeft het initiatief genomen voor deze richtlijn Een multidisciplinaire werkgroep heeft de modules opgesteld In de werkgroep zaten vertegenwoordigers vanuit de longgeneeskunde, interne geneeskunde, reumatologie, medisch microbiologie, Tuberculosebestrijding Tijdens de knelpunteninventarisatie heeft de Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging <LOCATIE> knelpunten aangedragen Tevens is hen de conceptrichtlijn voorgelegd voor commentaar De stroomdiagrammen (screening bij volwassenen en screening bij kinderen) zijn te vinden bij de Aanverwante en tuberculose bij volwassen patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen te bestaan? Screen alle patiënten die kandidaat zijn voor immuunsuppressieve medicatie op tuberculose en latente Zorg bij iedere patiënt voor een recente X-thorax (maximaal # maanden oud) die beoordeeld is op tekenen van actieve tuberculose, doorgemaakte tuberculose, en/of andere ziekten Maak bij alle patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen een risico-inventarisatie van LTBI Lichamelijk onderzoek lijkt weinig bij te dragen aan de risico-inventarisatie op LTBI A Zeer laag risico op LTBI er kan gestart worden met immuunsuppressieve medicatie <PERSOON> risico op LTBI verwijs de patiënt door naar een tuberculosedeskundige of bespreek de patiënt A Zeer hoog risico op LTBI start met behandeling voor LTBI alvorens gestart kan worden met <PERSOON> risico op LTBI of niet of lastig in te schatten risico aanvullende diagnostiek is noodzakelijk Voer de risico-inventarisatie zo vroeg mogelijk in het ziekteproces uit, bij voorkeur vóór de start van de eerste Als de patiënt (nog) geen behandeling van LTBI wil starten, moet de hoofdbehandelaar de risicoâs van ziekteprogressie bij uitstel van immuunsuppressie afwegen tegen het risico op de ontwikkeling van actieve tuberculose Dit dient goed met de patiënt besproken te worden Maak een nieuwe risico-inventarisatie van een patiënt in het geval van Switch van immuunsuppressieve medicatie in het geval dat het eerdere middel geen aanleiding gaf tot In principe wordt bij alle patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen zoals gedefinieerd in de.
| 558 | nvmdl |
immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen te bestaan? Screen alle patiënten die kandidaat zijn voor immuunsuppressieve medicatie op tuberculose en latente Zorg bij iedere patiënt voor een recente X-thorax (maximaal # maanden oud) die beoordeeld is op tekenen van actieve tuberculose, doorgemaakte tuberculose, en/of andere ziekten Maak bij alle patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen een risico-inventarisatie van LTBI Lichamelijk onderzoek lijkt weinig bij te dragen aan de risico-inventarisatie op LTBI A Zeer laag risico op LTBI er kan gestart worden met immuunsuppressieve medicatie <PERSOON> risico op LTBI verwijs de patiënt door naar een tuberculosedeskundige of bespreek de patiënt A Zeer hoog risico op LTBI start met behandeling voor LTBI alvorens gestart kan worden met <PERSOON> risico op LTBI of niet of lastig in te schatten risico aanvullende diagnostiek is noodzakelijk Voer de risico-inventarisatie zo vroeg mogelijk in het ziekteproces uit, bij voorkeur vóór de start van de eerste Als de patiënt (nog) geen behandeling van LTBI wil starten, moet de hoofdbehandelaar de risicoâs van ziekteprogressie bij uitstel van immuunsuppressie afwegen tegen het risico op de ontwikkeling van actieve tuberculose Dit dient goed met de patiënt besproken te worden Maak een nieuwe risico-inventarisatie van een patiënt in het geval van Switch van immuunsuppressieve medicatie in het geval dat het eerdere middel geen aanleiding gaf tot In principe wordt bij alle patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen zoals gedefinieerd in de of actieve tuberculose Nogmaals, voor de volledigheid Meer specifiek betreft dit medicatie waarvan is aangetoond dat het geassocieerd is met een substantieel verhoogd risico op reactivatie van LTBI, of waarvan op grond van het werkingsmechanisme een verhoogd risico op (reactivatie van latente) tuberculose kan worden Met de risico-inventarisatie bedoelt de werkgroep het inschatten van het risico op LTBI of het vaststellen van eerder niet of niet-adequaat behandelde LTBI of actieve tuberculose Afhankelijk van de uitslagen van de risicoinventarisatie, zullen al dan niet diagnostische testen gedaan worden De diagnostiek is uitgewerkt in de module Doel van deze module is invulling geven aan waar de risico-inventarisatie bij patiënten uit bestaat en aanbevelingen doen over wanneer aanvullende diagnostiek is geïndiceerd Bij deze uitgangsvraag is geen systematisch literatuuronderzoek verricht, omdat de werkgroep geen studies verwachtte te vinden die antwoord geven op de vraag De aanbevelingen zijn uitsluitend gebaseerd op overwegingen die zijn opgesteld door de werkgroepleden op basis van kennis uit de praktijk, internationale De meeste internationale richtlijnen bevelen aan om alle patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen, ongeacht het risico, te testen op LTBI of actieve tuberculose met tuberculinehuidtest (THT, ofwel Mantoux huidtest) en/of een interferon gamma release assay (IGRA), een bloedtest (Auguste, ###; Duarte, ###; Bumbacea, ###; Getahun, ###; Mir Viladrich, ###; Nordgaard-Lassen, ###) De genoemde diagnostische testen zijn in principe niet bedoeld om actieve tuberculose uit te sluiten, maar kunnen wel ondersteunend zijn bij het aantonen van actieve tuberculose In de huidige richtlijn wordt een andere werkwijze met de volgende stappen voorgesteld die hieronder verder #.
| 593 | nvmdl |
betreft dit medicatie waarvan is aangetoond dat het geassocieerd is met een substantieel verhoogd risico op reactivatie van LTBI, of waarvan op grond van het werkingsmechanisme een verhoogd risico op (reactivatie van latente) tuberculose kan worden Met de risico-inventarisatie bedoelt de werkgroep het inschatten van het risico op LTBI of het vaststellen van eerder niet of niet-adequaat behandelde LTBI of actieve tuberculose Afhankelijk van de uitslagen van de risicoinventarisatie, zullen al dan niet diagnostische testen gedaan worden De diagnostiek is uitgewerkt in de module Doel van deze module is invulling geven aan waar de risico-inventarisatie bij patiënten uit bestaat en aanbevelingen doen over wanneer aanvullende diagnostiek is geïndiceerd Bij deze uitgangsvraag is geen systematisch literatuuronderzoek verricht, omdat de werkgroep geen studies verwachtte te vinden die antwoord geven op de vraag De aanbevelingen zijn uitsluitend gebaseerd op overwegingen die zijn opgesteld door de werkgroepleden op basis van kennis uit de praktijk, internationale De meeste internationale richtlijnen bevelen aan om alle patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen, ongeacht het risico, te testen op LTBI of actieve tuberculose met tuberculinehuidtest (THT, ofwel Mantoux huidtest) en/of een interferon gamma release assay (IGRA), een bloedtest (Auguste, ###; Duarte, ###; Bumbacea, ###; Getahun, ###; Mir Viladrich, ###; Nordgaard-Lassen, ###) De genoemde diagnostische testen zijn in principe niet bedoeld om actieve tuberculose uit te sluiten, maar kunnen wel ondersteunend zijn bij het aantonen van actieve tuberculose In de huidige richtlijn wordt een andere werkwijze met de volgende stappen voorgesteld die hieronder verder # Het doel van de risico-inventarisatie is om patiënten te selecteren met ofwel een zeer laag risico, ofwel een hoog risico op LTBI of tuberculose Patiënten met een zeer laag risico krijgen geen verdere diagnostiek middels Mantoux of IGRA, omdat de voorafkans op een LTBI en de positief voorspellende waarde van Mantoux of IGRA bij hen dermate laag zijn dat dit tot fout-positieve uitslagen en onnodige behandeling zou leiden Patiënten met een hoog risico op LTBI ondergaan ook geen diagnostiek met Mantoux of IGRA, omdat er zonder positieve test bij hen al een indicatie bestaat voor LTBI-behandeling Van de groep die overblijft zal middels diagnostische testen bepaald worden of zij in aanmerking komen voor een behandeling voor LTBI Het aantal patiënten dat met immuunsuppressieve medicatie behandeld wordt, zal in de toekomst stijgen De diagnostische accuratesse van de beschikbare testen is beperkt (zie de module Diagnostische testen voor LTBI) In <LOCATIE> komt tuberculose steeds minder voor en om onnodig te testen en/of te behandelen voor LTBI, is daarom gekozen niet alle patiënten standaard een diagnostische test aan te bieden, maar deze te beperken tot Bij elke patiënt dient een recente ((# maanden) röntgenafbeelding van de thorax actieve intrathoracale tuberculose aan te tonen dan wel uit te sluiten; doorgemaakte intrathoracale tuberculose aan te tonen (bijvoorbeeld tekenen van (minimale) verkalking, fibrosering of pleuraverdikking) of aanwijzingen voor doorgemaakte LTBI vast te stellen (bijvoorbeeld nodulaire verkalkte laesie in de perifere longvelden (Ghonse laesie), al dan niet in combinatie met.
| 593 | nvmdl |
risico-inventarisatie is om patiënten te selecteren met ofwel een zeer laag risico, ofwel een hoog risico op LTBI of tuberculose Patiënten met een zeer laag risico krijgen geen verdere diagnostiek middels Mantoux of IGRA, omdat de voorafkans op een LTBI en de positief voorspellende waarde van Mantoux of IGRA bij hen dermate laag zijn dat dit tot fout-positieve uitslagen en onnodige behandeling zou leiden Patiënten met een hoog risico op LTBI ondergaan ook geen diagnostiek met Mantoux of IGRA, omdat er zonder positieve test bij hen al een indicatie bestaat voor LTBI-behandeling Van de groep die overblijft zal middels diagnostische testen bepaald worden of zij in aanmerking komen voor een behandeling voor LTBI Het aantal patiënten dat met immuunsuppressieve medicatie behandeld wordt, zal in de toekomst stijgen De diagnostische accuratesse van de beschikbare testen is beperkt (zie de module Diagnostische testen voor LTBI) In <LOCATIE> komt tuberculose steeds minder voor en om onnodig te testen en/of te behandelen voor LTBI, is daarom gekozen niet alle patiënten standaard een diagnostische test aan te bieden, maar deze te beperken tot Bij elke patiënt dient een recente ((# maanden) röntgenafbeelding van de thorax actieve intrathoracale tuberculose aan te tonen dan wel uit te sluiten; doorgemaakte intrathoracale tuberculose aan te tonen (bijvoorbeeld tekenen van (minimale) verkalking, fibrosering of pleuraverdikking) of aanwijzingen voor doorgemaakte LTBI vast te stellen (bijvoorbeeld nodulaire verkalkte laesie in de perifere longvelden (Ghonse laesie), al dan niet in combinatie met risico-inventarisatie van LTBI te kunnen maken, heeft de werkgroep vragenlijsten ontwikkeld Hiermee kan een inschatting worden gemaakt van het risico op LTBI, zonder verdere anamnese te doen Lichamelijk onderzoek draagt niet bij aan de risico-inventarisatie op tuberculose voorafgaand aan gebruik van immuunsuppressiva Vragenlijst # is een korte lijst bedoeld voor de niet primair tuberculosedeskundigen Deze zou kunnen worden afgenomen door bijvoorbeeld een verpleegkundig specialist (onder supervisie van de hoofdbehandelaar) De A Zeer laag risico Het risico op LTBI of (doorgemaakte) tuberculose is dermate laag, dat verdere diagnostiek niet nodig is Behandeling met immuunsuppressieve medicatie kan worden gestart zonder <PERSOON> risico De patiënt wordt doorverwezen naar of besproken met een tuberculosedeskundige Vragenlijst # is een uitgebreidere lijst bedoeld voor tuberculosedeskundigen met twee mogelijke uitslagen A Zeer hoog risico Het risico op niet of niet adequaat behandelde LTBI of tuberculose is dermate hoog, dat verdere diagnostiek niet nodig is De patiënt moet behandeld worden voor LTBI voordat gestart kan worden met immuunsuppressieve medicatie Zie onderstaand kader voor de risicofactoren <PERSOON> risico of een niet of lastig in te schatten risico Om LTBI of tuberculose aan te tonen dan wel uit te sluiten is aanvullende diagnostiek nodig (zie de module Diagnostische testen voor latente tuberculoseinfectie) De risico-inventarisatievragenlijsten nemen de volgende componenten uit de anamnese mee (zie ook <PERSOON> # voor uitgebreidere toelichting) (NVALT statement, ###; Mir Viladrich, ###; Getahun, ###; Bumbacea, ###; Tuberculose expositie land van herkomst en geboortejaar; contact met besmet persoon; werkzaam op.
| 592 | nvmdl |
Hiermee kan een inschatting worden gemaakt van het risico op LTBI, zonder verdere anamnese te doen Lichamelijk onderzoek draagt niet bij aan de risico-inventarisatie op tuberculose voorafgaand aan gebruik van immuunsuppressiva Vragenlijst # is een korte lijst bedoeld voor de niet primair tuberculosedeskundigen Deze zou kunnen worden afgenomen door bijvoorbeeld een verpleegkundig specialist (onder supervisie van de hoofdbehandelaar) De A Zeer laag risico Het risico op LTBI of (doorgemaakte) tuberculose is dermate laag, dat verdere diagnostiek niet nodig is Behandeling met immuunsuppressieve medicatie kan worden gestart zonder <PERSOON> risico De patiënt wordt doorverwezen naar of besproken met een tuberculosedeskundige Vragenlijst # is een uitgebreidere lijst bedoeld voor tuberculosedeskundigen met twee mogelijke uitslagen A Zeer hoog risico Het risico op niet of niet adequaat behandelde LTBI of tuberculose is dermate hoog, dat verdere diagnostiek niet nodig is De patiënt moet behandeld worden voor LTBI voordat gestart kan worden met immuunsuppressieve medicatie Zie onderstaand kader voor de risicofactoren <PERSOON> risico of een niet of lastig in te schatten risico Om LTBI of tuberculose aan te tonen dan wel uit te sluiten is aanvullende diagnostiek nodig (zie de module Diagnostische testen voor latente tuberculoseinfectie) De risico-inventarisatievragenlijsten nemen de volgende componenten uit de anamnese mee (zie ook <PERSOON> # voor uitgebreidere toelichting) (NVALT statement, ###; Mir Viladrich, ###; Getahun, ###; Bumbacea, ###; Tuberculose expositie land van herkomst en geboortejaar; contact met besmet persoon; werkzaam op Uitslag eerdere testen (Mantoux en IGRA) bij ooit een eerder positief testresultaat moet deze test niet herhaald worden Het advies is dan de patiënt te behandelen voor LTBI als dat nog niet eerder goed gedocumenteerd gebeurd is of als de eerdere LTBI behandeling niet voldoende lang was Klachten die kunnen duiden op een actieve tuberculose passend bij het aangedane orgaan (pulmonaal en/of extrapulmonaal) met/zonder systemische klachten als koorts, malaise, vermoeidheid, Het verdient de aanbeveling om bij patiënten bij wie logischerwijs op termijn gestart wordt met immuunsuppressiva die de kans op reactivatie van een LTBI vergroten, zo vroeg mogelijk na te gaan of zij risico hebben gelopen op een tuberculosebesmetting Indien diagnostische testen geïndiceerd zijn, wordt de kans verkleind dat deze vertekende resultaten (meer fout-negatieve uitslagen) geven door langdurig medicatiegebruik Het voordeel van een risico-inventarisatievragenlijst is dat patiënten met een zeer laag risico op LTBI snel kunnen starten met de gewenste immuunsuppressiva Patiënten met een zeer hoog risico kunnen aan de andere kant snel starten met behandeling voor LTBI Op deze manier worden er minder diagnostische testen uitgevoerd Desalniettemin blijft oplettendheid noodzakelijk De vragenlijsten zijn niet gevalideerd en er bestaat altijd de mogelijkheid dat een patiënt onterecht niet wordt getest op en/of behandeld voor LTBI De risico-inventarisatie is een verplicht onderdeel voordat gestart kan worden met immuunsuppressieve medicatie Een patiënt moet bereid zijn hieraan mee te werken in het kader van veilige farmacotherapie Een.
| 568 | nvmdl |
eerdere testen (Mantoux en IGRA) bij ooit een eerder positief testresultaat moet deze test niet herhaald worden Het advies is dan de patiënt te behandelen voor LTBI als dat nog niet eerder goed gedocumenteerd gebeurd is of als de eerdere LTBI behandeling niet voldoende lang was Klachten die kunnen duiden op een actieve tuberculose passend bij het aangedane orgaan (pulmonaal en/of extrapulmonaal) met/zonder systemische klachten als koorts, malaise, vermoeidheid, Het verdient de aanbeveling om bij patiënten bij wie logischerwijs op termijn gestart wordt met immuunsuppressiva die de kans op reactivatie van een LTBI vergroten, zo vroeg mogelijk na te gaan of zij risico hebben gelopen op een tuberculosebesmetting Indien diagnostische testen geïndiceerd zijn, wordt de kans verkleind dat deze vertekende resultaten (meer fout-negatieve uitslagen) geven door langdurig medicatiegebruik Het voordeel van een risico-inventarisatievragenlijst is dat patiënten met een zeer laag risico op LTBI snel kunnen starten met de gewenste immuunsuppressiva Patiënten met een zeer hoog risico kunnen aan de andere kant snel starten met behandeling voor LTBI Op deze manier worden er minder diagnostische testen uitgevoerd Desalniettemin blijft oplettendheid noodzakelijk De vragenlijsten zijn niet gevalideerd en er bestaat altijd de mogelijkheid dat een patiënt onterecht niet wordt getest op en/of behandeld voor LTBI De risico-inventarisatie is een verplicht onderdeel voordat gestart kan worden met immuunsuppressieve medicatie Een patiënt moet bereid zijn hieraan mee te werken in het kader van veilige farmacotherapie Een immuunsuppressiva <PERSOON> voorlichting over het belang van de risico-inventarisatie en de risicoâs van tuberculose moeten de patiënt bewust maken van het probleem (verwijzing naar Patiëntenvoorlichting) Als een patiënt de behandeling van LTBI (nog) niet wil starten, is het van belang dat de hoofdbehandelaar de risicoâs van ziekteprogressie bij uitstel van immuunsuppressie afweegt tegen het risico op actieve tuberculose, en dit goed Toelichting op de anamnese Een positieve risicoscore houdt in dat de patiënt aan een of meer van de volgende Tuberculose zonder adequate en/of goed gedocumenteerde medicamenteuze behandeling in het <LOCATIE> zijn op te vragen bij de GGD, afdeling tuberculosebestrijding) Langdurig verblijf (zie tabel #) â door herkomst uit of herhaaldelijk bezoek â in een land waar tuberculose hoog endemisch is (incidentie )##/### ### inwoners per jaar) De werkgroep ziet een risico hoger dan #% als een positieve risicofactor Gegevens uit de landenlijst zijn op te vragen via de website (WEBLINK) van KNCV Tuberculosefonds Tevens moet het geboortejaar meegenomen worden bij de beoordeling van het risico de huidige tuberculose-incidentie in een land kan weliswaar laag zijn, een aantal jaren geleden kon deze nog erg hoog zijn Landenlijsten met historische cijfers (tot ###) zijn te vinden via de link (WEBLINK) Indien data nodig zijn van vóór ###, kan eventueel worden overlegd met de lokale GGD of kan data verworven worden uit het artikel van Dollin, ### (Global tuberculosis incidence and mortality during ###-###) Onderstaande tabellen geven het risico aan dat iemand loopt bij verblijf in bepaalde landen en de geschatte (historische).
| 604 | nvmdl |
risicoâs van tuberculose moeten de patiënt bewust maken van het probleem (verwijzing naar Patiëntenvoorlichting) Als een patiënt de behandeling van LTBI (nog) niet wil starten, is het van belang dat de hoofdbehandelaar de risicoâs van ziekteprogressie bij uitstel van immuunsuppressie afweegt tegen het risico op actieve tuberculose, en dit goed Toelichting op de anamnese Een positieve risicoscore houdt in dat de patiënt aan een of meer van de volgende Tuberculose zonder adequate en/of goed gedocumenteerde medicamenteuze behandeling in het <LOCATIE> zijn op te vragen bij de GGD, afdeling tuberculosebestrijding) Langdurig verblijf (zie tabel #) â door herkomst uit of herhaaldelijk bezoek â in een land waar tuberculose hoog endemisch is (incidentie )##/### ### inwoners per jaar) De werkgroep ziet een risico hoger dan #% als een positieve risicofactor Gegevens uit de landenlijst zijn op te vragen via de website (WEBLINK) van KNCV Tuberculosefonds Tevens moet het geboortejaar meegenomen worden bij de beoordeling van het risico de huidige tuberculose-incidentie in een land kan weliswaar laag zijn, een aantal jaren geleden kon deze nog erg hoog zijn Landenlijsten met historische cijfers (tot ###) zijn te vinden via de link (WEBLINK) Indien data nodig zijn van vóór ###, kan eventueel worden overlegd met de lokale GGD of kan data verworven worden uit het artikel van Dollin, ### (Global tuberculosis incidence and mortality during ###-###) Onderstaande tabellen geven het risico aan dat iemand loopt bij verblijf in bepaalde landen en de geschatte (historische) gezin, of van een gedocumenteerde LTBI na een contact, bijvoorbeeld blijkend uit een positieve Mantouxtest in het verleden of een te korte of inadequate behandeling voor LTBI Een voorgeschiedenis van dakloosheid, harddrugsgebruik, verblijf in een buitenlandse gevangenis Eerdere werkzaamheden op risicoafdelingen binnen de gezondheidszorg, zoals een longafdeling (zie ook Tabel # Risico op het krijgen van tuberculose-inf ectie bij verblijf in endemische landen (CPT, ###) Tabel # Geschatte tuberculose-inf ectieprevalentie onder in <LOCATIE> geboren inwoners van * De infectieprevalentie in ### is gebaseerd op een extrapolatie van de infectieprevalentie onder Nederlandse mannen bij de keuring voor de verplichte militaire dienst tot ### In de periode ###-### is een geschat Patiënten worden bij initiële screening gewezen op het risico op re-infectie bij nieuwe blootstelling, bijvoorbeeld bij reizen naar TB-endemische gebieden Risico-inventarisatie moet herhaald worden bij # Herstart immuunsuppressieve medicatie met een voor de behandelaar relevante tussenliggende periode # Switch van immuunsuppressieve medicatie in het geval dat het eerdere middel geen aanleiding gaf tot Op basis van het risicoprofiel wordt er wel of geen diagnostiek ingezet (watchful waiting) <PERSOON> J, et al Accurate diagnosis of latent tuberculosis in children, people who are immunocompromised or at risk from immunosuppression and recent arrivals from countries with a high incidence of tuberculosis systematic review and economic evaluation Health Technol Assess ###;##(##) <DATUM> doi Commissie Praktische Tuberculosebestrijding, KNCV Tuberculosefonds RIchtlijn Reizgers naar tbc-endemische gebieden <PERSOON> tuberculosis incidence and mortality during ###-###.
| 642 | nvmdl |
een contact, bijvoorbeeld blijkend uit een positieve Mantouxtest in het verleden of een te korte of inadequate behandeling voor LTBI Een voorgeschiedenis van dakloosheid, harddrugsgebruik, verblijf in een buitenlandse gevangenis Eerdere werkzaamheden op risicoafdelingen binnen de gezondheidszorg, zoals een longafdeling (zie ook Tabel # Risico op het krijgen van tuberculose-inf ectie bij verblijf in endemische landen (CPT, ###) Tabel # Geschatte tuberculose-inf ectieprevalentie onder in <LOCATIE> geboren inwoners van * De infectieprevalentie in ### is gebaseerd op een extrapolatie van de infectieprevalentie onder Nederlandse mannen bij de keuring voor de verplichte militaire dienst tot ### In de periode ###-### is een geschat Patiënten worden bij initiële screening gewezen op het risico op re-infectie bij nieuwe blootstelling, bijvoorbeeld bij reizen naar TB-endemische gebieden Risico-inventarisatie moet herhaald worden bij # Herstart immuunsuppressieve medicatie met een voor de behandelaar relevante tussenliggende periode # Switch van immuunsuppressieve medicatie in het geval dat het eerdere middel geen aanleiding gaf tot Op basis van het risicoprofiel wordt er wel of geen diagnostiek ingezet (watchful waiting) <PERSOON> J, et al Accurate diagnosis of latent tuberculosis in children, people who are immunocompromised or at risk from immunosuppression and recent arrivals from countries with a high incidence of tuberculosis systematic review and economic evaluation Health Technol Assess ###;##(##) <DATUM> doi Commissie Praktische Tuberculosebestrijding, KNCV Tuberculosefonds RIchtlijn Reizgers naar tbc-endemische gebieden <PERSOON> tuberculosis incidence and mortality during ###-### ###;##(#) ###-## <PERSOON> J, <PERSOON> A, et al Position paper on tuberculosis screening in patients with immune mediated inflammatory diseases candidates for biological therapy Acta reumatologica Bumbacea D, <PERSOON> JA, <PERSOON> MG, et al <PERSOON> risk of tuberculosis in transplant candidates and recipients a TBNET consensus statement <PERSOON> European respiratory journal ###;##(#) ###-### <PERSOON> A, <PERSOON> I, <PERSOON-##> D, et al Management of latent Mycobacterium tuberculosis infection WHO guidelines for low tuberculosis burden countries <PERSOON> European respiratory journal <PERSOON-##> P, et al Consensus Document on Prevention and Treatment of Tuberculosis in Patients for Biological Treatment Archivos de <PERSOON-##> K, et al Guidelines for screening, prophylaxis and critical information prior to initiating anti-TNF-alpha treatment <PERSOON-##> medical journal ###;##(#) <PERSOON-##>-alfa (TNF-a)-blokkerende therapie ### <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> Z, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> E, et al Performance of interferon-gamma release assay for tuberculosis screening in inflammatory bowel disease patients Inflammatory bowel diseases ###;##(##) ###-## Wat is de optimale aanvullende diagnostische strategie voor latente tuberculose-infectie (LTBI) voorafgaand aan (IGRA) voor latente tuberculose-infectie (LTBI) de ontwikkeling van actieve tuberculose bij patiënten met.
| 666 | nvmdl |
###;##(#) ###-## <PERSOON> J, <PERSOON> A, et al Position paper on tuberculosis screening in patients with immune mediated inflammatory diseases candidates for biological therapy Acta reumatologica Bumbacea D, <PERSOON> JA, <PERSOON> MG, et al <PERSOON> risk of tuberculosis in transplant candidates and recipients a TBNET consensus statement <PERSOON> European respiratory journal ###;##(#) ###-### <PERSOON> A, <PERSOON> I, <PERSOON> D, et al Management of latent Mycobacterium tuberculosis infection WHO guidelines for low tuberculosis burden countries <PERSOON> European respiratory journal <PERSOON> P, et al Consensus Document on Prevention and Treatment of Tuberculosis in Patients for Biological Treatment Archivos de <PERSOON-##> K, et al Guidelines for screening, prophylaxis and critical information prior to initiating anti-TNF-alpha treatment <PERSOON-##> medical journal ###;##(#) <PERSOON-##>-alfa (TNF-a)-blokkerende therapie ### <PERSOON-##> W, <PERSOON-##> Z, <PERSOON-##> C, <PERSOON-##> E, et al Performance of interferon-gamma release assay for tuberculosis screening in inflammatory bowel disease patients Inflammatory bowel diseases ###;##(##) ###-## Wat is de optimale aanvullende diagnostische strategie voor latente tuberculose-infectie (LTBI) voorafgaand aan (IGRA) voor latente tuberculose-infectie (LTBI) de ontwikkeling van actieve tuberculose bij patiënten met immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen en een verhoogd risico hebben op LTBI volgens de risicoinventarisatie Stem dit af met de lokale tuberculose-coördinator Bekijk bij een IGRA de kwantitatieve uitslag De werkgroep stelt voor om QFT-PLUS â¥#,## INF IE/mL en <PERSOON-##>® TB â¥# spots als (mogelijk) positief te interpreteren, om te streven naar een zo hoog mogelijke Wees bewust op het risico van anergie (fout-negatieve testuitslag) Indien er bij de QFT-plus een negatieve Start met preventieve LTBI behandeling wanneer (ten minste) één van de testen positief is Voor de uitvoer van de diagnostische testen wordt verwezen naar de Werkinstructie zetten en aflezen tuberculinehuidtest en de richtlijn Interferon Gamma Release Assays bij de diagnostiek van tuberculose (CPT, Bij patiënten die immuunsuppressieve medicatie (gaan) krijgen (zoals beschreven in de Algemene Inleiding), wordt in eerste instantie op basis van een risico-inventarisatie bepaald of diagnostische testen noodzakelijk zijn om een LTBI vast te stellen (zie de module Risico-inventarisatie op latente tuberculose-infectie bij volwassenen) Doel van deze module is aanbevelingen te geven hoe de diagnostiek voor LTBI eruit dient te zien in het kader van screening op tuberculose voor aanvang van immuunsuppressieve medicatie Er bestaat geen gouden standaard om LTBI te diagnosticeren Om de accuratesse van diagnostische testen te bepalen, wordt er daarom gebruikgemaakt van indirecte maten, namelijk de ontwikkeling van actieve tuberculose gedurende een bepaalde periode, of er wordt een vergelijking gemaakt tussen personen die op basis van blootstelling een.
| 634 | nvmdl |
gaan krijgen en een verhoogd risico hebben op LTBI volgens de risicoinventarisatie Stem dit af met de lokale tuberculose-coördinator Bekijk bij een IGRA de kwantitatieve uitslag De werkgroep stelt voor om QFT-PLUS â¥#,## INF IE/mL en <PERSOON>® TB â¥# spots als (mogelijk) positief te interpreteren, om te streven naar een zo hoog mogelijke Wees bewust op het risico van anergie (fout-negatieve testuitslag) Indien er bij de QFT-plus een negatieve Start met preventieve LTBI behandeling wanneer (ten minste) één van de testen positief is Voor de uitvoer van de diagnostische testen wordt verwezen naar de Werkinstructie zetten en aflezen tuberculinehuidtest en de richtlijn Interferon Gamma Release Assays bij de diagnostiek van tuberculose (CPT, Bij patiënten die immuunsuppressieve medicatie (gaan) krijgen (zoals beschreven in de Algemene Inleiding), wordt in eerste instantie op basis van een risico-inventarisatie bepaald of diagnostische testen noodzakelijk zijn om een LTBI vast te stellen (zie de module Risico-inventarisatie op latente tuberculose-infectie bij volwassenen) Doel van deze module is aanbevelingen te geven hoe de diagnostiek voor LTBI eruit dient te zien in het kader van screening op tuberculose voor aanvang van immuunsuppressieve medicatie Er bestaat geen gouden standaard om LTBI te diagnosticeren Om de accuratesse van diagnostische testen te bepalen, wordt er daarom gebruikgemaakt van indirecte maten, namelijk de ontwikkeling van actieve tuberculose gedurende een bepaalde periode, of er wordt een vergelijking gemaakt tussen personen die op basis van blootstelling een De twee meest gebruikte opties om LTBI aan te tonen zijn de tuberculinehuidtest (THT/Mantoux) en de Interferon Gamma Release Assays (IGRA) Er zijn momenteel twee commercieel verkrijgbare IGRA de Quantiferon Gold PLUS® test (QFT-PLUS) en de <PERSOON>® TB test Het is onduidelijk welke test (of een combinatie van testen) het best gebruikt kan worden om LTBI in patiënten die immuunsuppressieve medicatie De sensitiviteit, specificiteit, positief en negatief voorspellende waarden voor IGRA en THT bij patiënten die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie zijn niet goed te beoordelen gezien het lage aantal patiënten Bij patiënten die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie lijkt er geen verschil te zijn in de diagnostische accuratesse (sensitiviteit en specificiteit) van IGRA en THT voor het voorspellen of er een hoog of laag risico op Auguste (###) voerde een uitgebreide systematische review en meta-analyse uit naar de accuratesse van commerciële IGRA (Quantiferon Gold In-tube test (QFT-GIT) of <PERSOON>® TB) en THT (Mantoux-test) <PERSOON>-GIT is niet meer beschikbaar en is opgevolgd door de QFT-PLUS De auteurs definieerden drie behandelde hiv-geïnfecteerden, patiënten met een auto-immuunziekte, patiënten met een verhoogd risico op immuundeficiëntie, en patiënten die zullen gaan starten met anti-Tumor Necrosis Factor-alfa (TNF-α)behandeling, steroïden of ciclosporine); en als derde, mensen die recentelijk zijn gearriveerd uit regioâs met een hoge incidentie/prevalentie van tuberculose Wij bespreken hier alleen de studies die uitgevoerd zijn bij patiënten Vanwege het ontbreken van een gouden standaard voor LTBI, worden er twee proxyâs gebruikt # progressie naar actieve tuberculose gedurende een bepaalde follow-upperiode (incidentiestudies; één #.
| 623 | nvmdl |
en de Interferon Gamma Release Assays (IGRA) Er zijn momenteel twee commercieel verkrijgbare IGRA de Quantiferon Gold PLUS® test (QFT-PLUS) en de <PERSOON>® TB test Het is onduidelijk welke test (of een combinatie van testen) het best gebruikt kan worden om LTBI in patiënten die immuunsuppressieve medicatie De sensitiviteit, specificiteit, positief en negatief voorspellende waarden voor IGRA en THT bij patiënten die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie zijn niet goed te beoordelen gezien het lage aantal patiënten Bij patiënten die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie lijkt er geen verschil te zijn in de diagnostische accuratesse (sensitiviteit en specificiteit) van IGRA en THT voor het voorspellen of er een hoog of laag risico op Auguste (###) voerde een uitgebreide systematische review en meta-analyse uit naar de accuratesse van commerciële IGRA (Quantiferon Gold In-tube test (QFT-GIT) of <PERSOON>® TB) en THT (Mantoux-test) <PERSOON>-GIT is niet meer beschikbaar en is opgevolgd door de QFT-PLUS De auteurs definieerden drie behandelde hiv-geïnfecteerden, patiënten met een auto-immuunziekte, patiënten met een verhoogd risico op immuundeficiëntie, en patiënten die zullen gaan starten met anti-Tumor Necrosis Factor-alfa (TNF-α)behandeling, steroïden of ciclosporine); en als derde, mensen die recentelijk zijn gearriveerd uit regioâs met een hoge incidentie/prevalentie van tuberculose Wij bespreken hier alleen de studies die uitgevoerd zijn bij patiënten Vanwege het ontbreken van een gouden standaard voor LTBI, worden er twee proxyâs gebruikt # progressie naar actieve tuberculose gedurende een bepaalde follow-upperiode (incidentiestudies; één # een persoon die actieve tuberculose heeft, verblijf of oorsprong in een land met een hoge incidentie), of eerder actieve tuberculose hebben doorgemaakt en per definitie een LTBI hebben gehad (blootstelling; acht studies, allemaal uitgevoerd in landen met een lage tuberculose-incidentie) Hier volgt een korte beschrijving van de geïncludeerde studies (<PERSOON> (###) vergeleek in een prospectieve studie de QFT-GIT met THT (afkappunt ## mm) in patiënten met immuungemedieerde inflammatoire ziekten voordat zij zouden starten met anti-TNF-α-therapie De studie werd in een ziekenhuis in Zuid-Korea uitgevoerd (hoge tuberculose-incidentie) en patiënten werden ## maanden gevolgd om te bepalen of zij actieve tuberculose ontwikkelden De mediane leeftijd was <LEEFTIJD> jaar, ##% was vrouw en ##% was BCG gevaccineerd De studie had een hoog risico op bias De volgende studies vergeleken patiënten met een hoog en laag risico op tuberculose Casas (###, Spanje) onderzocht de uitslagen van QFT-GIT en THT in patiënten met immuungemedieerde inflammatoire ziekten voor de start van behandeling met anti-TNF-α-therapie Ook werd gekeken of QFT-GIT bij deze patiënten vergelijkbaar presteert als bij gezonde personen In totaal werden Constantino (###, Frankrijk) vergeleek de uitslagen van THT en <PERSOON>® TB in een populatie met chronische reumatoïde artritis of spondylo-artritis die behandeld zouden gaan worden met biologicals Hsia (###, Verenigde Staten) vergeleek in een geografische studie QFT-GIT met THT als screening voor LTBI bij ### patiënten met auto-immuun inflammatoire ziekten voordat zij startten met anti-TNF-αtherapie, ##,#% was BCG-gevaccineerd screeningsinstrument voor LTBI bij ### patiënten met reumatoïde ziekten die immuunsuppressieve Laffitte (###, Zwitserland) vergeleek <PERSOON>®.
| 686 | nvmdl |
in een land met een hoge incidentie), of eerder actieve tuberculose hebben doorgemaakt en per definitie een LTBI hebben gehad (blootstelling; acht studies, allemaal uitgevoerd in landen met een lage tuberculose-incidentie) Hier volgt een korte beschrijving van de geïncludeerde studies (<PERSOON> (###) vergeleek in een prospectieve studie de QFT-GIT met THT (afkappunt ## mm) in patiënten met immuungemedieerde inflammatoire ziekten voordat zij zouden starten met anti-TNF-α-therapie De studie werd in een ziekenhuis in Zuid-Korea uitgevoerd (hoge tuberculose-incidentie) en patiënten werden ## maanden gevolgd om te bepalen of zij actieve tuberculose ontwikkelden De mediane leeftijd was <LEEFTIJD> jaar, ##% was vrouw en ##% was BCG gevaccineerd De studie had een hoog risico op bias De volgende studies vergeleken patiënten met een hoog en laag risico op tuberculose Casas (###, Spanje) onderzocht de uitslagen van QFT-GIT en THT in patiënten met immuungemedieerde inflammatoire ziekten voor de start van behandeling met anti-TNF-α-therapie Ook werd gekeken of QFT-GIT bij deze patiënten vergelijkbaar presteert als bij gezonde personen In totaal werden Constantino (###, Frankrijk) vergeleek de uitslagen van THT en <PERSOON>® TB in een populatie met chronische reumatoïde artritis of spondylo-artritis die behandeld zouden gaan worden met biologicals Hsia (###, Verenigde Staten) vergeleek in een geografische studie QFT-GIT met THT als screening voor LTBI bij ### patiënten met auto-immuun inflammatoire ziekten voordat zij startten met anti-TNF-αtherapie, ##,#% was BCG-gevaccineerd screeningsinstrument voor LTBI bij ### patiënten met reumatoïde ziekten die immuunsuppressieve Laffitte (###, Zwitserland) vergeleek <PERSOON> (n=##) met gematigd tot ernstige psoriasis werden gescreend alvorens zij konden starten met anti-TNF-αtherapie Papay (###, Oostenrijk) onderzocht de invloed van immuunmodulerende medicatie op de uitslagen van THT en QFT-GIT in ### patiënten met inflammatoire darmziekten (IBD), alvorens gestart zou worden met <PERSOON> (###, Spanje) onderzocht de uitslagen van QFT-GIT en THT bij ### patiënten met immuungemedieerde inflammatoire ziekten alvorens gestart zou worden met anti-TNF-α-therapie BCGvaccinatiegraad was ##% Vassilopoulos (###, Griekenland) onderzocht de uitslagen van <PERSOON>® TB en THT in ### patiënten (data van ###) met reuma voordat gestart zou worden met anti-TNF-α therapie In een recenter review van Auguste (###) worden de IGRA en THT (Mantoux-test) vergeleken op het voorspellen van progressie van LTBI naar actieve tuberculose Tien studies bij immuungecompromitteerde patiënten werden geïncludeerd, waarvan vier studies gedaan in patiënten die gaan starten met anti-TNF-α- therapie (<PERSOON>, ###; <PERSOON> waarbij patiënten behandeld werden voor <PERSOON> (###) vergeleek QFT-GIT met THT (Mantoux-test) (afkappunt # mm) bij ### patiënten met reumatoïde ziekten De studie werd uitgevoerd in Zuid-Korea (hoge tuberculose-incidentie) en de followup was <LEEFTIJD> jaar De gemiddelde leeftijd was <LEEFTIJD> jaar ±<DATUM> jaar De BCG-vaccinatiegraad stond niet vermeld <PERSOON> (###) vergeleek QFT-GIT met THT (Mantoux-test) (afkappunt ## mm) bij ### patiënten met inflammatoire artritis (mediane leeftijd <LEEFTIJD> jaar, IQR ## tot <LEEFTIJD> jaar) De studie werd in Zuid-Korea (mediaan) gevolgd Het risico op bias was laag.
| 744 | nvmdl |
(n=##) met gematigd tot ernstige psoriasis werden gescreend alvorens zij konden starten met anti-TNF-αtherapie Papay (###, Oostenrijk) onderzocht de invloed van immuunmodulerende medicatie op de uitslagen van THT en QFT-GIT in ### patiënten met inflammatoire darmziekten (IBD), alvorens gestart zou worden met <PERSOON> (###, Spanje) onderzocht de uitslagen van QFT-GIT en THT bij ### patiënten met immuungemedieerde inflammatoire ziekten alvorens gestart zou worden met anti-TNF-α-therapie BCGvaccinatiegraad was ##% Vassilopoulos (###, Griekenland) onderzocht de uitslagen van <PERSOON>® TB en THT in ### patiënten (data van ###) met reuma voordat gestart zou worden met anti-TNF-α therapie In een recenter review van Auguste (###) worden de IGRA en THT (Mantoux-test) vergeleken op het voorspellen van progressie van LTBI naar actieve tuberculose Tien studies bij immuungecompromitteerde patiënten werden geïncludeerd, waarvan vier studies gedaan in patiënten die gaan starten met anti-TNF-α- therapie (<PERSOON>, ###; <PERSOON> waarbij patiënten behandeld werden voor <PERSOON> (###) vergeleek QFT-GIT met THT (Mantoux-test) (afkappunt # mm) bij ### patiënten met reumatoïde ziekten De studie werd uitgevoerd in Zuid-Korea (hoge tuberculose-incidentie) en de followup was <LEEFTIJD> jaar De gemiddelde leeftijd was <LEEFTIJD> jaar ±<DATUM> jaar De BCG-vaccinatiegraad stond niet vermeld <PERSOON> (###) vergeleek QFT-GIT met THT (Mantoux-test) (afkappunt ## mm) bij ### patiënten met inflammatoire artritis (mediane leeftijd <LEEFTIJD> jaar, IQR ## tot <LEEFTIJD> jaar) De studie werd in Zuid-Korea (mediaan) gevolgd Het risico op bias was laag was <LEEFTIJD> jaar (IQR ## tot <LEEFTIJD> jaar) en BCG-vaccinatiegraad was ##,#% Follow-up was <LEEFTIJD> jaar Het risico op In de Europese multicenter studie van Sester (###) werden vier verschillende groepen immuungecompromitteerde patiënten geïncludeerd, te weten patiënten met hiv, chronisch nierfalen, reumatoïde artritis en orgaan- of stamceltransplantatie (n=###) Ook werden ### gezonde controledeelnemers geïncludeerd We bespreken hier alleen de groep met reumatoïde artritis (n=###), De volgende uitkomstmaten worden gehanteerd om de accuratesse van de diagnostische testen aan te geven Sensitiviteit van een test is het percentage terecht positieve uitslagen onder de zieke personen Hoe hoger de sensitiviteit is, hoe beter de test zieke mensen opspoort Specificiteit van een test is het percentage terecht negatieve uitslagen onder niet-zieke personen Hoe hoger de specificiteit is, hoe beter de test gezonde mensen als gezond aanwijst de ratio van het aantal personen dat negatief testte en de ziekte niet kreeg, afgezet tegen het totaal aantal personen dat niet ziek werd Een hoge specificiteit betekent dat de test goed in staat is te voorspellen of de personen de ziekte Positief voorspellende waarde (PVW) de ratio van test-positieven die daadwerkelijk ziek werden, afgezet tegen het aantal positieve testen Een hoge PVW geeft dus aan dat er weinig mensen waren met een Negatief voorspellende waarde (NVW) de ratio van het aantal personen dat negatief testte en niet ziek werd, afgezet tegen het totaal aantal personen dat negatief testte Een hoge NVW betekent dus dat weinig patiënten met een negatieve uitslag wel de ziekte kregen (fout-negatieve uitslagen).
| 718 | nvmdl |
en BCG-vaccinatiegraad was ##,#% Follow-up was <LEEFTIJD> jaar Het risico op In de Europese multicenter studie van Sester (###) werden vier verschillende groepen immuungecompromitteerde patiënten geïncludeerd, te weten patiënten met hiv, chronisch nierfalen, reumatoïde artritis en orgaan- of stamceltransplantatie (n=###) Ook werden ### gezonde controledeelnemers geïncludeerd We bespreken hier alleen de groep met reumatoïde artritis (n=###), De volgende uitkomstmaten worden gehanteerd om de accuratesse van de diagnostische testen aan te geven Sensitiviteit van een test is het percentage terecht positieve uitslagen onder de zieke personen Hoe hoger de sensitiviteit is, hoe beter de test zieke mensen opspoort Specificiteit van een test is het percentage terecht negatieve uitslagen onder niet-zieke personen Hoe hoger de specificiteit is, hoe beter de test gezonde mensen als gezond aanwijst de ratio van het aantal personen dat negatief testte en de ziekte niet kreeg, afgezet tegen het totaal aantal personen dat niet ziek werd Een hoge specificiteit betekent dat de test goed in staat is te voorspellen of de personen de ziekte Positief voorspellende waarde (PVW) de ratio van test-positieven die daadwerkelijk ziek werden, afgezet tegen het aantal positieve testen Een hoge PVW geeft dus aan dat er weinig mensen waren met een Negatief voorspellende waarde (NVW) de ratio van het aantal personen dat negatief testte en niet ziek werd, afgezet tegen het totaal aantal personen dat negatief testte Een hoge NVW betekent dus dat weinig patiënten met een negatieve uitslag wel de ziekte kregen (fout-negatieve uitslagen) de tuberculose-incidentie in test-negatieven (PVW/ (#-NVW) Een statistische CIR )# indiceert dat een test discriminerend vermogen heeft in het voorspellen van actieve tuberculose Om de testen te kunnen vergelijken, kunnen de ratioâs van de CIRs worden vergeleken Diagnostic odds ratio (D-OR) werd gebruikt bij de studies die hoge of lage blootstelling als uitkomstmaat Vanwege de heterogeniteit en de kleine aantallen studies, werden de resultaten niet gepooled voor metaanalyses Diagnostische accuratesse bij volwassenen voorspellen van de ontwikkeling van actieve tuberculose Het rapport van Auguste (###) includeerde # studie die de ontwikkeling onderzocht van actieve tuberculose in patiënten die zouden starten met anti-TNF-α therapie (<PERSOON>, ###) In het artikel van Auguste uit ### werd een viertal studies meegenomen in patiënten met reumatoïde artritis (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) en sarcoïdosis (Milman, ###) De studies telden zeer weinig gevallen van actieve tuberculose gedurende de follow-up De sensitiviteit lag daarmee tussen de # en ##% De PVW kon alleen berekend worden voor de THT (afkappunt ## mm) in de studie <PERSOON> (###) (PVW = #,#%) De specificiteit voor QFT-GIT lag tussen de ##,# en ###% Voor de THT (afkappunt ## mm) lag de specificiteit tussen de ##,# en ###% De NVW lag voor beide Van zeven studies die de prestaties van IGRA en THT in groepen met hoog en laag risico op tuberculose vergeleken, waren gegevens van sensitiviteit en specificiteit beschikbaar De sensitiviteit lag bij de QFT-GIT (#.
| 669 | nvmdl |
de tuberculose-incidentie in test-negatieven (PVW/ (#-NVW) Een statistische CIR )# indiceert dat een test discriminerend vermogen heeft in het voorspellen van actieve tuberculose Om de testen te kunnen vergelijken, kunnen de ratioâs van de CIRs worden vergeleken Diagnostic odds ratio (D-OR) werd gebruikt bij de studies die hoge of lage blootstelling als uitkomstmaat Vanwege de heterogeniteit en de kleine aantallen studies, werden de resultaten niet gepooled voor metaanalyses Diagnostische accuratesse bij volwassenen voorspellen van de ontwikkeling van actieve tuberculose Het rapport van Auguste (###) includeerde # studie die de ontwikkeling onderzocht van actieve tuberculose in patiënten die zouden starten met anti-TNF-α therapie (<PERSOON>, ###) In het artikel van Auguste uit ### werd een viertal studies meegenomen in patiënten met reumatoïde artritis (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###) en sarcoïdosis (Milman, ###) De studies telden zeer weinig gevallen van actieve tuberculose gedurende de follow-up De sensitiviteit lag daarmee tussen de # en ##% De PVW kon alleen berekend worden voor de THT (afkappunt ## mm) in de studie <PERSOON> (###) (PVW = #,#%) De specificiteit voor QFT-GIT lag tussen de ##,# en ###% Voor de THT (afkappunt ## mm) lag de specificiteit tussen de ##,# en ###% De NVW lag voor beide Van zeven studies die de prestaties van IGRA en THT in groepen met hoog en laag risico op tuberculose vergeleken, waren gegevens van sensitiviteit en specificiteit beschikbaar De sensitiviteit lag bij de QFT-GIT (# TB test (# studies) tussen de ##% en ##%; en de THT De specificiteit lag bij de QFT-GIT (# studies) tussen de ##% en ##%; bij de <PERSOON>® TB test (# studies) De D-OR voor QFT-GIT lag tussen de #,## en ##,##; voor de <PERSOON>® TB test tussen de #,## en #,##; en Sester (###) vergeleek cross-sectioneel risicofactoren voor blootstelling en de uitslag van de testen Een significante associatie werd gevonden van blootstelling met alle testen (gecorrigeerde OR voor THT #,#, ##%CI Een vergelijking tussen de IGRA en de THT (# studies) gaf een gepoolde D-OR aan van #,## (#,## tot #,##), wat betekent dat er geen verschil lijkt te zijn tussen de accuratesse van de # testen Er was een hoge heterogeniteit (I# =##%) Vier studies vonden een significante gepoolde <PERSOON>, ###); echter, bij de helft van de studies leek de IGRA een betere D-OR te geven, en bij de Het aandeel indeterminate uitslagen (onvoldoende reactie op de positieve controle) was voor de QFT-GIT #â #,#% en voor de <PERSOON> TB #â##,#% (Auguste, ###) Sester (###) vond in de groep met reumatoïde arteritis indeterminate uitslagen bij #,#% bij de QFT-GIT en #,#% bij de <PERSOON>® TB Dit was nagenoeg vergelijkbaar met gezonde controles (#,#% en #,#%, respectievelijk) Hogere aantallen werden gevonden bij De concordantie van IGRA en THT lag tussen de ## en ##%, en de kappa coëfficiënt was #,## tot #,## (Auguste, ###) Sester (###) vond een concordantie een kappa coëfficiënt van #,## bij THT versus QFT-GIT,.
| 807 | nvmdl |
en ##%; en de THT De specificiteit lag bij de QFT-GIT (# studies) tussen de ##% en ##%; bij de <PERSOON>® TB test (# studies) De D-OR voor QFT-GIT lag tussen de #,## en ##,##; voor de <PERSOON>® TB test tussen de #,## en #,##; en Sester (###) vergeleek cross-sectioneel risicofactoren voor blootstelling en de uitslag van de testen Een significante associatie werd gevonden van blootstelling met alle testen (gecorrigeerde OR voor THT #,#, ##%CI Een vergelijking tussen de IGRA en de THT (# studies) gaf een gepoolde D-OR aan van #,## (#,## tot #,##), wat betekent dat er geen verschil lijkt te zijn tussen de accuratesse van de # testen Er was een hoge heterogeniteit (I# =##%) Vier studies vonden een significante gepoolde <PERSOON>, ###); echter, bij de helft van de studies leek de IGRA een betere D-OR te geven, en bij de Het aandeel indeterminate uitslagen (onvoldoende reactie op de positieve controle) was voor de QFT-GIT #â #,#% en voor de <PERSOON> TB #â##,#% (Auguste, ###) Sester (###) vond in de groep met reumatoïde arteritis indeterminate uitslagen bij #,#% bij de QFT-GIT en #,#% bij de <PERSOON>® TB Dit was nagenoeg vergelijkbaar met gezonde controles (#,#% en #,#%, respectievelijk) Hogere aantallen werden gevonden bij De concordantie van IGRA en THT lag tussen de ## en ##%, en de kappa coëfficiënt was #,## tot #,## (Auguste, ###) Sester (###) vond een concordantie een kappa coëfficiënt van #,## bij THT versus QFT-GIT, TB De THT had significant meer positieve testresultaten dan de QFTGIT en <PERSOON>® TB (##,% versus ##,#% en ##,#%; p=#,###) De bewijskracht start op het niveau âhoogâ Vanwege het ontbreken van een gouden standaard zijn er proxyvergelijkingen gebruikt Dit geeft bias ten gevolge van indirectheid Bovendien was er grote heterogeniteit tussen de studiepopulaties, en er was imprecisie (gering aantal patiënten en gevallen van tuberculose) Dit leidt tot zeer Om de uitgangsvraag te kunnen beantwoorden is een brede literatuuranalyse verricht naar de volgende # Wat is de diagnostische accuratesse (sensitiviteit en specificiteit, positief en negatief voorspellende waarden) van de THT (Mantoux-test) bij patiënten met een afwijkend immuunsysteem? # Wat is de diagnostische accuratesse van de IGRA-testen bij patiënten met een afwijkend P patiënten die vanwege een (immuun)ziekte in aanmerking komen voor immuunsuppressieve medicatie; I tuberculinehuidtest (Mantoux-test); Interferon gamma release assays (IGRA); combinatie van deze testen; C er bestaat geen gouden standaard Surrogaat-parameters zijn de ontwikkeling van actieve tuberculose, en de De werkgroep heeft voorafgaand aan de literatuursearch geen kritieke of belangrijke uitkomstmaten gesteld, evenmin als de grenswaarde voor een klinisch (patiënt) relevant verschil gegeven voor sensitiviteit/specificiteit of Er bestaat een zéér klein risico op overlijden door LTBImedicatie wordt uitgesteld, waardoor de patiënt # tot # maanden De behandeling voor LTBI is onnodig en kan bijwerkingen geven Er bestaat een zéér klein risico op overlijden door De patiënt heeft een verhoogd risico om actieve van het immuunsysteem kan de ziekte heftiger verlopen en.
| 767 | nvmdl |
De THT had significant meer positieve testresultaten dan de QFTGIT en <PERSOON>® TB (##,% versus ##,#% en ##,#%; p=#,###) De bewijskracht start op het niveau âhoogâ Vanwege het ontbreken van een gouden standaard zijn er proxyvergelijkingen gebruikt Dit geeft bias ten gevolge van indirectheid Bovendien was er grote heterogeniteit tussen de studiepopulaties, en er was imprecisie (gering aantal patiënten en gevallen van tuberculose) Dit leidt tot zeer Om de uitgangsvraag te kunnen beantwoorden is een brede literatuuranalyse verricht naar de volgende # Wat is de diagnostische accuratesse (sensitiviteit en specificiteit, positief en negatief voorspellende waarden) van de THT (Mantoux-test) bij patiënten met een afwijkend immuunsysteem? # Wat is de diagnostische accuratesse van de IGRA-testen bij patiënten met een afwijkend P patiënten die vanwege een (immuun)ziekte in aanmerking komen voor immuunsuppressieve medicatie; I tuberculinehuidtest (Mantoux-test); Interferon gamma release assays (IGRA); combinatie van deze testen; C er bestaat geen gouden standaard Surrogaat-parameters zijn de ontwikkeling van actieve tuberculose, en de De werkgroep heeft voorafgaand aan de literatuursearch geen kritieke of belangrijke uitkomstmaten gesteld, evenmin als de grenswaarde voor een klinisch (patiënt) relevant verschil gegeven voor sensitiviteit/specificiteit of Er bestaat een zéér klein risico op overlijden door LTBImedicatie wordt uitgesteld, waardoor de patiënt # tot # maanden De behandeling voor LTBI is onnodig en kan bijwerkingen geven Er bestaat een zéér klein risico op overlijden door De patiënt heeft een verhoogd risico om actieve van het immuunsysteem kan de ziekte heftiger verlopen en In de databases Medline (via OVID) en Embase (via Embase com) is op <DATUM> met relevante zoektermen gezocht naar relevante richtlijnen en systematische reviews die de uitgangsvraag kunnen beantwoorden De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording De literatuurzoekactie leverde ### treffers op Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria systematische reviews die Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie ## studies voorgeselecteerd Na raadpleging van de volledige tekst werden vervolgens ## studies geëxcludeerd (zie exclusietabel onder het tabblad De belangrijkste studiekarakteristieken en resultaten zijn opgenomen in de tabellen van evidence De beoordeling van de individuele studieopzet (risk of bias) is opgenomen in de risk of bias-tabellen De internationale richtlijnen die uit de search kwamen, zijn gebruikt voor de overwegingen Uit de literatuur blijkt dat de THT (Mantoux-huidtest) en de IGRA (QFT-GIT en <PERSOON>® TB) weinig verschillen in het voorspellen van de ontwikkeling van actieve tuberculose bij patiënten die een afwijkend immuunsysteem hebben Ook zijn de resultaten vergelijkbaar wanneer hoog of laag blootstellingsrisico als proxy voor LTBI wordt gebruikt Daarnaast overlappen de testuitslagen van de THT en IGRA slechts gedeeltelijk De bewijskracht van bovenstaande is echter zeer laag De weinige studies die bekend zijn, zijn heterogeen wat betreft de patiëntenpopulatie, het land waar de studie is uitgevoerd, BCG-vaccinatiegraad en de follow-up-periode Bovendien telde een aantal studies geen of zeer weinig gevallen van (ontwikkeling tot) actieve tuberculose Dit.
| 614 | nvmdl |
de databases Medline (via OVID) en Embase (via Embase com) is op <DATUM> met relevante zoektermen gezocht naar relevante richtlijnen en systematische reviews die de uitgangsvraag kunnen beantwoorden De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording De literatuurzoekactie leverde ### treffers op Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria systematische reviews die Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie ## studies voorgeselecteerd Na raadpleging van de volledige tekst werden vervolgens ## studies geëxcludeerd (zie exclusietabel onder het tabblad De belangrijkste studiekarakteristieken en resultaten zijn opgenomen in de tabellen van evidence De beoordeling van de individuele studieopzet (risk of bias) is opgenomen in de risk of bias-tabellen De internationale richtlijnen die uit de search kwamen, zijn gebruikt voor de overwegingen Uit de literatuur blijkt dat de THT (Mantoux-huidtest) en de IGRA (QFT-GIT en <PERSOON>® TB) weinig verschillen in het voorspellen van de ontwikkeling van actieve tuberculose bij patiënten die een afwijkend immuunsysteem hebben Ook zijn de resultaten vergelijkbaar wanneer hoog of laag blootstellingsrisico als proxy voor LTBI wordt gebruikt Daarnaast overlappen de testuitslagen van de THT en IGRA slechts gedeeltelijk De bewijskracht van bovenstaande is echter zeer laag De weinige studies die bekend zijn, zijn heterogeen wat betreft de patiëntenpopulatie, het land waar de studie is uitgevoerd, BCG-vaccinatiegraad en de follow-up-periode Bovendien telde een aantal studies geen of zeer weinig gevallen van (ontwikkeling tot) actieve tuberculose Dit Het ontbreken van een gouden standaard maakt het onderzoek naar de diagnostiek van LTBI complex De ontwikkeling van actieve tuberculose tijdens een bepaalde follow-upperiode lijkt een geschikte surrogaatmaat Echter, tijdens een (te) korte follow-up kan het voorkomen dat er geen tuberculose-gevallen geteld worden, en een (te) lange follow-up zorgt ervoor dat een infectie op een ander moment opgelopen kan zijn Bovendien is het een ethisch dilemma om toekomstig onderzoek uit te voeren waarbij LTBI-behandeling voorafgaand aan Op internationaal niveau verschillen de aanbevelingen voor screening (risico-inventarisatie en diagnostiek) op LTBI bij patiënten die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie <PERSOON>-Brittannië (Auguste, ###) immuungecompromitteerde patiënten Overweeg óf een IGRA óf een IGRA gevolgd door een THT Als de test positief is, moet actieve tuberculose uitgesloten worden Als er geen actieve tuberculose is, kan er behandeld worden voor LTBI Spanje (Mir Viladrich, ###) patiënten die kandidaat zijn voor immuunsuppressieve medicatie Als actieve tuberculose is uitgesloten, wordt aanbevolen om met IGRA en THT te testen op LTBI Bloed moet voor de THT afgenomen zijn Als een van de testen positief is, wordt preventieve therapie voor LTBI dialysepatiënten, orgaan- of stamceldonatie, silicosis) Als er geen klachten van actieve tuberculose zijn, Portugal (Duarte, ###) patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen Na het uitsluiten van actieve tuberculose, wordt aanbevolen met IGRA en THT te testen wordt aanbevolen als test voor LTBI De THT wordt aanbevolen als de IGRA niet uitgevoerd kan worden.
| 589 | nvmdl |
het onderzoek naar de diagnostiek van LTBI complex De ontwikkeling van actieve tuberculose tijdens een bepaalde follow-upperiode lijkt een geschikte surrogaatmaat Echter, tijdens een (te) korte follow-up kan het voorkomen dat er geen tuberculose-gevallen geteld worden, en een (te) lange follow-up zorgt ervoor dat een infectie op een ander moment opgelopen kan zijn Bovendien is het een ethisch dilemma om toekomstig onderzoek uit te voeren waarbij LTBI-behandeling voorafgaand aan Op internationaal niveau verschillen de aanbevelingen voor screening (risico-inventarisatie en diagnostiek) op LTBI bij patiënten die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie <PERSOON>-Brittannië (Auguste, ###) immuungecompromitteerde patiënten Overweeg óf een IGRA óf een IGRA gevolgd door een THT Als de test positief is, moet actieve tuberculose uitgesloten worden Als er geen actieve tuberculose is, kan er behandeld worden voor LTBI Spanje (Mir Viladrich, ###) patiënten die kandidaat zijn voor immuunsuppressieve medicatie Als actieve tuberculose is uitgesloten, wordt aanbevolen om met IGRA en THT te testen op LTBI Bloed moet voor de THT afgenomen zijn Als een van de testen positief is, wordt preventieve therapie voor LTBI dialysepatiënten, orgaan- of stamceldonatie, silicosis) Als er geen klachten van actieve tuberculose zijn, Portugal (Duarte, ###) patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan krijgen Na het uitsluiten van actieve tuberculose, wordt aanbevolen met IGRA en THT te testen wordt aanbevolen als test voor LTBI De THT wordt aanbevolen als de IGRA niet uitgevoerd kan worden van screening op LTBI en tuberculose wanneer patiënten in aanmerking komen voor immuunsuppressieve medicatie Op basis van de risico-inventarisatievragenlijst zijn patiënten geselecteerd bij wie aanvullende diagnostiek gewenst is omdat er een onduidelijk of verhoogd risico op LTBI is In het Stroomdiagram worden de Voor personen met (aanstaande) immuunsuppressie en met een positieve risico-inventarisatie voor tuberculose of LTBI, wordt gestreefd naar een maximale sensitiviteit van testen, omdat het missen van een LTBI zeer ernstige gevolgen kan hebben Op basis van de literatuur acht de werkgroep het gewenst om bij patiënten bij wie aanvullende diagnostiek geïndiceerd is op basis van de risico-inventarisatie, met zowel de THT als IGRA te testen op LTBI De diagnostische accuratesse van beide testen was wisselend en de testuitslagen zijn vaak niet congruent (<PERSOON> is de populatie die gescreend moet worden geen gezonde, maar een populatie met een ziekte die mogelijk invloed heeft op de immuunreactie Zo wordt het risico op fout-negatieve testuitslagen verkleind Omdat voor patiënten met een zeer laag risico op LTBI geen diagnostiek is geïndiceerd, wordt verwacht dat het aantal fout-positieve testuitslagen wordt verkleind Als minstens een van beide testen positief is, kan van een LTBI worden uitgegaan De patiënt dient als zodanig te worden behandeld De werkgroep ziet ook uitdagingen voor de klinische praktijk bij het dubbel testen, omdat niet ieder ziekenhuis beschikt over de deskundigheid van het zetten van de tuberculinehuidtest Wanneer er grote implementatieproblemen zijn, dient er afstemming te zijn met de lokale tuberculose-coördinator over het te volgen beleid.
| 583 | nvmdl |
komen voor immuunsuppressieve medicatie Op basis van de risico-inventarisatievragenlijst zijn patiënten geselecteerd bij wie aanvullende diagnostiek gewenst is omdat er een onduidelijk of verhoogd risico op LTBI is In het Stroomdiagram worden de Voor personen met (aanstaande) immuunsuppressie en met een positieve risico-inventarisatie voor tuberculose of LTBI, wordt gestreefd naar een maximale sensitiviteit van testen, omdat het missen van een LTBI zeer ernstige gevolgen kan hebben Op basis van de literatuur acht de werkgroep het gewenst om bij patiënten bij wie aanvullende diagnostiek geïndiceerd is op basis van de risico-inventarisatie, met zowel de THT als IGRA te testen op LTBI De diagnostische accuratesse van beide testen was wisselend en de testuitslagen zijn vaak niet congruent (<PERSOON> is de populatie die gescreend moet worden geen gezonde, maar een populatie met een ziekte die mogelijk invloed heeft op de immuunreactie Zo wordt het risico op fout-negatieve testuitslagen verkleind Omdat voor patiënten met een zeer laag risico op LTBI geen diagnostiek is geïndiceerd, wordt verwacht dat het aantal fout-positieve testuitslagen wordt verkleind Als minstens een van beide testen positief is, kan van een LTBI worden uitgegaan De patiënt dient als zodanig te worden behandeld De werkgroep ziet ook uitdagingen voor de klinische praktijk bij het dubbel testen, omdat niet ieder ziekenhuis beschikt over de deskundigheid van het zetten van de tuberculinehuidtest Wanneer er grote implementatieproblemen zijn, dient er afstemming te zijn met de lokale tuberculose-coördinator over het te volgen beleid Verschillende factoren kunnen invloed hebben op de testuitslagen, veroorzaakt door een verminderd vermogen om een type-IV overgevoeligheidsreactie te ontwikkelen Voorbeelden van deze zogenaamde anergische factoren zijn leeftijd van <LEEFTIJD> jaar en ouder, een acute of recente ernstige virale infectie of het gebruik van immuunsuppressiva Deze anergie is vaak absoluut de reactie is niet minder, maar geheel afwezig Hierdoor is de kans op een fout-negatieve uitslag en bij IGRA ook een indeterminate uitslag (niet te beoordelen uitslag) groter De CPT-richtlijn Diagnostiek (latente) tuberculose-infectie (###) beschrijft de factoren die anergie De IGRA en de THT kunnen idealiter op hetzelfde moment worden uitgevoerd Wanneer patiënten terugkomen voor het aflezen van de THT, kan de uitslag van de IGRA ook bekend zijn Zowel de <PERSOON>® TB test als de QFT-PLUS positief bij â¥#,## interferon gamma (INF) internationale eenheden (IE) per mL) (volgens Een QFT-PLUS uitslag tussen #,## en #,## en een <PERSOON>® TB uitslag met #, #, # of # spots kan worden gezien als âdubieusâ, dat wil zeggen de negatieve reactie kan veroorzaakt worden door test-inherente variatie Voor de populatie met (aanstaande) behandeling met immuunsuppressiva, stelt de werkgroep voor om QFTPLUS â¥#,## INF IE/mL en <PERSOON>® TB â¥# spots als (mogelijk) positief te interpreteren, om te streven naar een zo hoog mogelijke sensitiviteit (Jonsson, ###; Uzorka, ###; Uzorka, ###) Indeterminate uitslagen (niet te beoordelen door te weinig reactie op de positieve controle of te veel reactie op de negatieve controle) is mogelijk bij IGRA.
| 625 | nvmdl |
invloed hebben op de testuitslagen, veroorzaakt door een verminderd vermogen om een type-IV overgevoeligheidsreactie te ontwikkelen Voorbeelden van deze zogenaamde anergische factoren zijn leeftijd van <LEEFTIJD> jaar en ouder, een acute of recente ernstige virale infectie of het gebruik van immuunsuppressiva Deze anergie is vaak absoluut de reactie is niet minder, maar geheel afwezig Hierdoor is de kans op een fout-negatieve uitslag en bij IGRA ook een indeterminate uitslag (niet te beoordelen uitslag) groter De CPT-richtlijn Diagnostiek (latente) tuberculose-infectie (###) beschrijft de factoren die anergie De IGRA en de THT kunnen idealiter op hetzelfde moment worden uitgevoerd Wanneer patiënten terugkomen voor het aflezen van de THT, kan de uitslag van de IGRA ook bekend zijn Zowel de <PERSOON>® TB test als de QFT-PLUS positief bij â¥#,## interferon gamma (INF) internationale eenheden (IE) per mL) (volgens Een QFT-PLUS uitslag tussen #,## en #,## en een <PERSOON>® TB uitslag met #, #, # of # spots kan worden gezien als âdubieusâ, dat wil zeggen de negatieve reactie kan veroorzaakt worden door test-inherente variatie Voor de populatie met (aanstaande) behandeling met immuunsuppressiva, stelt de werkgroep voor om QFTPLUS â¥#,## INF IE/mL en <PERSOON>® TB â¥# spots als (mogelijk) positief te interpreteren, om te streven naar een zo hoog mogelijke sensitiviteit (Jonsson, ###; Uzorka, ###; Uzorka, ###) Indeterminate uitslagen (niet te beoordelen door te weinig reactie op de positieve controle of te veel reactie op de negatieve controle) is mogelijk bij IGRA Omdat therapie met immuunsuppressieve medicatie invloed kan hebben op de uitslagen van de THT en IGRA, wordt aanbevolen de risico-inventarisatie en de mogelijke aanvullende diagnostiek zo vroeg mogelijk in het ziekteproces te doen Indien een patiënt in de toekomst behandeld kan gaan worden met immuunsuppressieve medicatie, valt het sterk te overwegen reeds een risico-inventarisatie te doen op LTBI, eerder niet of inadequaat behandelde tuberculose of tuberculose Positieve uitslagen van THT of IGRA kunnen dan zo betrouwbaar mogelijk worden gedocumenteerd Voor de daadwerkelijke start met immuunsuppressieve medicatie zal, indien eerder de testen negatief waren, opnieuw een risico-inventarisatie gedaan moeten worden en als daaruit een verhoogd risico op tuberculose-infectie blijkt, zal er opnieuw diagnostiek plaats moeten vinden middels THT en IGRA Bij patiënten die al eerder behandeld zijn voor LTBI of tuberculose, is het in dat geval aan de tuberculosedeskundige om te beslissen of behandeling voor LTBI herhaald zou moeten worden De werkgroep geeft de Geen differentiatie tussen LTBI Geen differentiatie tussen LTBI en <PERSOON> J, et al Comparing interferon-gamma release assays with tuberculin skin test for identifying latent tuberculosis infection that progresses to active tuberculosis systematic review and meta-analysis BMC Infect Dis CPT Richtlijn Werkinstructie zetten en aflezen tuberculinehuidtest en de richtlijn Interferon Gamma Release Assays bij de <PERSOON> J, <PERSOON> A, et al Position paper on tuberculosis screening in patients with immune mediated inflammatory diseases candidates for biological therapy Acta reumatologica portuguesa.
| 617 | nvmdl |
medicatie invloed kan hebben op de uitslagen van de THT en IGRA, wordt aanbevolen de risico-inventarisatie en de mogelijke aanvullende diagnostiek zo vroeg mogelijk in het ziekteproces te doen Indien een patiënt in de toekomst behandeld kan gaan worden met immuunsuppressieve medicatie, valt het sterk te overwegen reeds een risico-inventarisatie te doen op LTBI, eerder niet of inadequaat behandelde tuberculose of tuberculose Positieve uitslagen van THT of IGRA kunnen dan zo betrouwbaar mogelijk worden gedocumenteerd Voor de daadwerkelijke start met immuunsuppressieve medicatie zal, indien eerder de testen negatief waren, opnieuw een risico-inventarisatie gedaan moeten worden en als daaruit een verhoogd risico op tuberculose-infectie blijkt, zal er opnieuw diagnostiek plaats moeten vinden middels THT en IGRA Bij patiënten die al eerder behandeld zijn voor LTBI of tuberculose, is het in dat geval aan de tuberculosedeskundige om te beslissen of behandeling voor LTBI herhaald zou moeten worden De werkgroep geeft de Geen differentiatie tussen LTBI Geen differentiatie tussen LTBI en <PERSOON> J, et al Comparing interferon-gamma release assays with tuberculin skin test for identifying latent tuberculosis infection that progresses to active tuberculosis systematic review and meta-analysis BMC Infect Dis CPT Richtlijn Werkinstructie zetten en aflezen tuberculinehuidtest en de richtlijn Interferon Gamma Release Assays bij de <PERSOON> J, <PERSOON> A, et al Position paper on tuberculosis screening in patients with immune mediated inflammatory diseases candidates for biological therapy Acta reumatologica portuguesa <PERSOON> Likelihood of an Indeterminate Test Result from a Whole-Blood Interferon-_ Release Assay for the Diagnosis of Mycobacterium tuberculosis Infection in Children Correlates With <PERSOON> and <PERSOON> J A borderline range for Quantiferon Gold In-Tube results PLoS One ### Nov <PERSOON> zetten en aflezen tuberculinehuidtest en de richtlijn Interferon Gamma Release Assays bij de diagnostiek van tuberculose (<PERSOON> C, et al Influence of replacing tuberculin skin test with ex vivo interferon gamma release assays on decision to administer prophylactic antituberculosis antibiotics before anti-TNF therapy Annals of the Rheumatic Diseases ###;##(##) ###-## and critical information prior to initiating anti-TNF-alpha treatment <PERSOON> medical journal ###;##(#) <PERSOON-##> M et al Risk Assessment of Tuberculosis in <PERSOON-##> NM, witte <INSTELLING> et al Tuberculosis after a borderline QuantiFERON result during screening before <PERSOON-##> WPJ, et al Borderline QuantiFERON results and the distinction between specific World Health Organization (###) Latent tuberculosis infection â updated and consolidated guidelines for programmatic Waaruit dient de screening van latente tuberculose-infectie (LTBI) en tuberculose bij kinderen die Screen alle kinderen die kandidaat zijn voor immuunsuppressieve medicatie op tuberculose en latente #a patiënt zonder risicofactoren doe een THT (Mantoux test) óf IGRA voorafgaand aan immuunsuppressieve medicatie Voor BCG-gevaccineerde kinderen wordt een IGRA aangeraden #b.
| 569 | nvmdl |
of an Indeterminate Test Result from a Whole-Blood Interferon-_ Release Assay for the Diagnosis of Mycobacterium tuberculosis Infection in Children Correlates With <PERSOON> and <PERSOON> J A borderline range for Quantiferon Gold In-Tube results PLoS One ### Nov <PERSOON> zetten en aflezen tuberculinehuidtest en de richtlijn Interferon Gamma Release Assays bij de diagnostiek van tuberculose (<PERSOON> C, et al Influence of replacing tuberculin skin test with ex vivo interferon gamma release assays on decision to administer prophylactic antituberculosis antibiotics before anti-TNF therapy Annals of the Rheumatic Diseases ###;##(##) ###-## and critical information prior to initiating anti-TNF-alpha treatment <PERSOON> medical journal ###;##(#) <PERSOON> M et al Risk Assessment of Tuberculosis in <PERSOON> NM, witte <INSTELLING> et al Tuberculosis after a borderline QuantiFERON result during screening before <PERSOON> WPJ, et al Borderline QuantiFERON results and the distinction between specific World Health Organization (###) Latent tuberculosis infection â updated and consolidated guidelines for programmatic Waaruit dient de screening van latente tuberculose-infectie (LTBI) en tuberculose bij kinderen die Screen alle kinderen die kandidaat zijn voor immuunsuppressieve medicatie op tuberculose en latente #a patiënt zonder risicofactoren doe een THT (Mantoux test) óf IGRA voorafgaand aan immuunsuppressieve medicatie Voor BCG-gevaccineerde kinderen wordt een IGRA aangeraden #b doe een THT én IGRA, en laat een X-thorax maken Overleg zo nodig over risicofactoren of testuitslagen met een tuberculose-deskundige (kinderarts infectioloog/immunoloog) Bij positieve testuitslagen of afwijkende thoraxfoto wordt doorverwezen naar een Algemene inleiding gescreend op LTBI Deze screening bestaat uit een risico-inventarisatie op LTBI, eerder niet of inadequaat behandelde tuberculose, of actieve tuberculose Hiermee wordt een inschatting gemaakt van het risico op LTBI en/of het vaststellen van actieve tuberculose Op basis van de risico-inventarisatie wordt bepaald Doel van deze module is invulling te geven aan waar de gehele screening (risico-inventarisatie en diagnostiek) bij kinderen die onder behandeling zijn van een kinderarts, en die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie moet voldoen Het voorgestelde screeningsbeleid voor kinderen wijkt af van dat voor volwassenen; dit wordt De diagnostische accuratesse voor IGRA en THT (Mantoux test) voor het voorspellen of er een hoog of laag risico op LTBI of tuberculose is, is niet te beoordelen bij kinderen die gaan starten met immuunsuppressieve Auguste (###) voerde een uitgebreid systematisch literatuuronderzoek uit naar de accuratesse van commerciële IGRA (Quantiferon Gold In-tube test (QFT-GIT) of <PERSOON>® TB) en THT (Mantoux-test) Voor onze doelgroep (immuungecompromitteerde kinderen en kinderen die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie) werd # studie geïncludeerd (Maritsi, ###) Deze studie werd uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk en vergeleek retrospectief de uitslagen van QFT-GIT met methoden die eerder waren gebruikt om tuberculose uit te sluiten voordat gestart kon worden met anti-TNF-α-therapie De studie werd uitgevoerd bij ## (data van ##).
| 603 | nvmdl |
een THT én IGRA, en laat een X-thorax maken Overleg zo nodig over risicofactoren of testuitslagen met een tuberculose-deskundige (kinderarts infectioloog/immunoloog) Bij positieve testuitslagen of afwijkende thoraxfoto wordt doorverwezen naar een Algemene inleiding gescreend op LTBI Deze screening bestaat uit een risico-inventarisatie op LTBI, eerder niet of inadequaat behandelde tuberculose, of actieve tuberculose Hiermee wordt een inschatting gemaakt van het risico op LTBI en/of het vaststellen van actieve tuberculose Op basis van de risico-inventarisatie wordt bepaald Doel van deze module is invulling te geven aan waar de gehele screening (risico-inventarisatie en diagnostiek) bij kinderen die onder behandeling zijn van een kinderarts, en die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie moet voldoen Het voorgestelde screeningsbeleid voor kinderen wijkt af van dat voor volwassenen; dit wordt De diagnostische accuratesse voor IGRA en THT (Mantoux test) voor het voorspellen of er een hoog of laag risico op LTBI of tuberculose is, is niet te beoordelen bij kinderen die gaan starten met immuunsuppressieve Auguste (###) voerde een uitgebreid systematisch literatuuronderzoek uit naar de accuratesse van commerciële IGRA (Quantiferon Gold In-tube test (QFT-GIT) of <PERSOON>® TB) en THT (Mantoux-test) Voor onze doelgroep (immuungecompromitteerde kinderen en kinderen die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie) werd # studie geïncludeerd (Maritsi, ###) Deze studie werd uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk en vergeleek retrospectief de uitslagen van QFT-GIT met methoden die eerder waren gebruikt om tuberculose uit te sluiten voordat gestart kon worden met anti-TNF-α-therapie De studie werd uitgevoerd bij ## (data van ##) De gemiddelde leeftijd was #,# (#,# tot <LEEFTIJD> jaar) en de BCGvaccinatiegraad was ##% Gabriele (###) vergeleek IGRA (QFT-GIT) met THT in het detecteren van LTBI in kinderen en adolescenten met reumatische ziekten in Griekenland (lage incidentie) De patiënten werden al behandeld met anti-reumatische medicatie, waaronder anti-TNF-α-therapie (##% van de patiënten) Patiënten werden geëxcludeerd als zij systemische corticosteroïden (# maand kregen, conventionele disease modifying anti-rheumatic drugs (DMARDâs) (# maanden, of biologische DMARDâs (# maanden IGRA en THT werden op dezelfde dag afgenomen In totaal werden ## kinderen (##% vrouw) geïncludeerd De mediane leeftijd was <LEEFTIJD> jaar (IQR <LEEFTIJD> jaar) en ##,#% was BCG gevaccineerd Risicofactoren die meegenomen werden, waren kinderen of ouders afkomstig uit een land met een hoge incidentie van tuberculose, positieve THT bij broers of zussen, en een geschiedenis Calzada-Hernández (###) voerde een retrospectieve studie uit in Spanje tussen ### en ### Het cohort bestond uit ### patiënten jonger dan <LEEFTIJD> jaar die behandeld werden met anti-TNF-α-therapie voor een variëteit aan inflammatoire ziekten Na de eerste evaluatie werden patiënten iedere <DATUM> maanden opnieuw klinisch geëvalueerd op tuberculose of LTBI Alleen wanneer er symptomen van tuberculose waren of er een bewezen contact was geweest, werd een longfoto gemaakt en THT of IGRA uitgevoerd Patiënten zonder risicofactoren werden aan het eind van de follow-up-periode eenmaal getest De gemiddelde leeftijd was #,<LEEFTIJD> jaar (IQR #,# â ##,#) De mediane periode van TNF-α gebruik was per patiënt #,<LEEFTIJD> jaar (IQR #,# â #,#).
| 708 | nvmdl |
leeftijd was #,# (#,# tot <LEEFTIJD> jaar) en de BCGvaccinatiegraad was ##% Gabriele (###) vergeleek IGRA (QFT-GIT) met THT in het detecteren van LTBI in kinderen en adolescenten met reumatische ziekten in Griekenland (lage incidentie) De patiënten werden al behandeld met anti-reumatische medicatie, waaronder anti-TNF-α-therapie (##% van de patiënten) Patiënten werden geëxcludeerd als zij systemische corticosteroïden (# maand kregen, conventionele disease modifying anti-rheumatic drugs (DMARDâs) (# maanden, of biologische DMARDâs (# maanden IGRA en THT werden op dezelfde dag afgenomen In totaal werden ## kinderen (##% vrouw) geïncludeerd De mediane leeftijd was <LEEFTIJD> jaar (IQR <LEEFTIJD> jaar) en ##,#% was BCG gevaccineerd Risicofactoren die meegenomen werden, waren kinderen of ouders afkomstig uit een land met een hoge incidentie van tuberculose, positieve THT bij broers of zussen, en een geschiedenis Calzada-Hernández (###) voerde een retrospectieve studie uit in Spanje tussen ### en ### Het cohort bestond uit ### patiënten jonger dan <LEEFTIJD> jaar die behandeld werden met anti-TNF-α-therapie voor een variëteit aan inflammatoire ziekten Na de eerste evaluatie werden patiënten iedere <DATUM> maanden opnieuw klinisch geëvalueerd op tuberculose of LTBI Alleen wanneer er symptomen van tuberculose waren of er een bewezen contact was geweest, werd een longfoto gemaakt en THT of IGRA uitgevoerd Patiënten zonder risicofactoren werden aan het eind van de follow-up-periode eenmaal getest De gemiddelde leeftijd was #,<LEEFTIJD> jaar (IQR #,# â ##,#) De mediane periode van TNF-α gebruik was per patiënt #,<LEEFTIJD> jaar (IQR #,# â #,#) BCG-litteken (allen afkomstig uit Zuid-Amerika of Marokko) De enige risicofactor voor tuberculose was Maritsi (###) vond in een kleine populatie (resultaten van ## QFT-GITâs en ## THTâs) een sensitiviteit van ##,#% (##%CI #,#, ##,#) voor de QFT-GIT, tegen een sensitiviteit van #% (#,#, ##, ##) voor de THT Specificiteit was voor beide testen ###% (##%CI voor QFT-GIT ##,#, ###; ##%CI THT ##,#, ###) De NVW was bij de THT iets lager, namelijk ##% (##%CI ##,#, ##,#), vergeleken met de IGRA (##%; ##%CI ##,#, ##,#) De QFT-GIT gaf bij #,#% van de testen een onduidelijke (indeterminate) uitslag In de studie van Gabriele (###) had ##,#% van de kinderen een negatieve, #,#% een positieve (n=#), en #,#% (n=#) een indeterminate QFT-GIT # van de # positief geteste kinderen had een risicofactor op LTBI (geschiedenis van tuberculose in de familie) De THT was positief voor #,#% (n=#) en negatief voor ##,#% van de kinderen De # positief geteste kinderen hadden geen risicofactoren voor LTBI De âhelftâ (n=#) testte zowel op de THT als de IGRA positief Geen van de kinderen had na <LEEFTIJD> jaar klinische of radiologische tekenen van tuberculose Leeftijd had geen significant effect op het mitogeen-geïnduceerd IFN-y level In de studie van Calzada-Hernández (###) werd #,#% (# van de ### patiënten, ##%CI #,#, #,#;) gediagnosticeerd met LTBI THT was in # geval positief, QFT-G was positief in alle gevallen Deze patiënten hadden geen risicofactor voor LTBI.
| 865 | nvmdl |
Zuid-Amerika of Marokko) De enige risicofactor voor tuberculose was Maritsi (###) vond in een kleine populatie (resultaten van ## QFT-GITâs en ## THTâs) een sensitiviteit van ##,#% (##%CI #,#, ##,#) voor de QFT-GIT, tegen een sensitiviteit van #% (#,#, ##, ##) voor de THT Specificiteit was voor beide testen ###% (##%CI voor QFT-GIT ##,#, ###; ##%CI THT ##,#, ###) De NVW was bij de THT iets lager, namelijk ##% (##%CI ##,#, ##,#), vergeleken met de IGRA (##%; ##%CI ##,#, ##,#) De QFT-GIT gaf bij #,#% van de testen een onduidelijke (indeterminate) uitslag In de studie van Gabriele (###) had ##,#% van de kinderen een negatieve, #,#% een positieve (n=#), en #,#% (n=#) een indeterminate QFT-GIT # van de # positief geteste kinderen had een risicofactor op LTBI (geschiedenis van tuberculose in de familie) De THT was positief voor #,#% (n=#) en negatief voor ##,#% van de kinderen De # positief geteste kinderen hadden geen risicofactoren voor LTBI De âhelftâ (n=#) testte zowel op de THT als de IGRA positief Geen van de kinderen had na <LEEFTIJD> jaar klinische of radiologische tekenen van tuberculose Leeftijd had geen significant effect op het mitogeen-geïnduceerd IFN-y level In de studie van Calzada-Hernández (###) werd #,#% (# van de ### patiënten, ##%CI #,#, #,#;) gediagnosticeerd met LTBI THT was in # geval positief, QFT-G was positief in alle gevallen Deze patiënten hadden geen risicofactor voor LTBI was (n=###) Gedurende de follow-upperiode (### patiëntjaren) ontwikkelde geen van de kinderen tuberculose De bewijskracht start op het niveau âlaagâ gezien het observationele <INSTELLING> van de studies Door aftrek vanwege imprecisie (gering aantal patiënten en gevallen van tuberculose) wordt de bewijskracht zeer laag Bij deze uitgangsvraag is de systematisch literatuuronderzoek gebruikt uit de module Diagnostische testen voor latente tuberculose-infectie (verwijzing) Het systematische literatuuronderzoek richtte zich op de diagnostische accuratesse van de twee beschikbare diagnostische testen, namelijk de tuberculinehuidtest (THT, ofwel Mantoux test) en de Interferon Gamma Release Assays (IGRA) Uit het literatuuronderzoek kwam # geschikt review (Auguste, ###) Daarnaast leverde de werkgroep nog # publicaties (Gabriele, ###; CalzadaHernández, ###) aan van studies gedaan bij kinderen Deze zijn ook meegenomen in de literatuuranalyse Alle patiënten onder behandeling van een kinderarts moeten voorafgaand aan de start met immuunsuppresieve medicatie (zie Algemene inleiding) gescreend worden op tuberculose en LTBI, omdat ook bij hen door deze medicatie de ziekte actief kan worden en zeer ernstig kan verlopen Het voorgestelde screeningsbeleid voor kinderen wijkt wel af van dat voor volwassenen De diagnostiek om tuberculose uit te sluiten is lastiger dan bij volwassenen (Marais, ###) Dit heeft om te beginnen te maken met beeldvormende technieken die weinig specifiek zijn Leeftijd speelt een voorname rol in de expressie van de ziekte Waar (immuuncompetente) volwassenen vaak te maken krijgen met primaire long-parenchymateuze ziekte, komt dit bij kinderen veel minder voor Bij de IGRA is er een wat grotere kans op indeterminate.
| 790 | nvmdl |
van de kinderen tuberculose De bewijskracht start op het niveau âlaagâ gezien het observationele <INSTELLING> van de studies Door aftrek vanwege imprecisie (gering aantal patiënten en gevallen van tuberculose) wordt de bewijskracht zeer laag Bij deze uitgangsvraag is de systematisch literatuuronderzoek gebruikt uit de module Diagnostische testen voor latente tuberculose-infectie (verwijzing) Het systematische literatuuronderzoek richtte zich op de diagnostische accuratesse van de twee beschikbare diagnostische testen, namelijk de tuberculinehuidtest (THT, ofwel Mantoux test) en de Interferon Gamma Release Assays (IGRA) Uit het literatuuronderzoek kwam # geschikt review (Auguste, ###) Daarnaast leverde de werkgroep nog # publicaties (Gabriele, ###; CalzadaHernández, ###) aan van studies gedaan bij kinderen Deze zijn ook meegenomen in de literatuuranalyse Alle patiënten onder behandeling van een kinderarts moeten voorafgaand aan de start met immuunsuppresieve medicatie (zie Algemene inleiding) gescreend worden op tuberculose en LTBI, omdat ook bij hen door deze medicatie de ziekte actief kan worden en zeer ernstig kan verlopen Het voorgestelde screeningsbeleid voor kinderen wijkt wel af van dat voor volwassenen De diagnostiek om tuberculose uit te sluiten is lastiger dan bij volwassenen (Marais, ###) Dit heeft om te beginnen te maken met beeldvormende technieken die weinig specifiek zijn Leeftijd speelt een voorname rol in de expressie van de ziekte Waar (immuuncompetente) volwassenen vaak te maken krijgen met primaire long-parenchymateuze ziekte, komt dit bij kinderen veel minder voor Bij de IGRA is er een wat grotere kans op indeterminate kinderen jonger dan <LEEFTIJD> jaar (Tebruegge, ###) De kans op LTBI is weliswaar kleiner dan bij volwassenen (omdat ze jonger zijn hebben ze minder expositietijd), maar het risico op het ontwikkelen van tuberculose na (recente) infectie is hoger De consequenties van het missen van een tuberculose of LTBI heeft bij kinderen ernstigere gevolgen vanwege de kwetsbaarheid en de nog lange levensverwachting Daarom spelen THT en IGRA een belangrijker rol in het diagnostische traject van LTBI, en indirect (aanvullend) van tuberculose, bij kinderen dan bij Er is weinig bewijs voor de diagnostische accuratesse van THT (Mantoux) of IGRA bij kinderen die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie of die deze medicatie al gebruiken Dit komt onder meer door de zeer lage aantallen LTBI vóór behandeling met immuunsuppressiva, de heterogeniteit van de bestudeerde populaties en het niet ontwikkelen van tuberculose tijdens of na behandeling in de genoemde studies De reviews van Mandalakas (###) en Auguste (###) zien bij gezonde kinderen geen verschil in performance tussen de QFTGIT en TST # mm, de in onze setting gebruikte afkapwaarde De QFT-GIT lijkt iets beter dan de TST ## mm in het voorspellen van LTBI (Auguste, ###; Maritsi, ###) Ofschoon de getallen klein waren bleek uit de studies van Maritsi (###) en Gabriele (###), dat bekende risicofactoren niet voorspellend waren voor positieve De keuze, voorafgaand aan immuunsuppressieve therapie, wel een risicoprofiel middels een eenvoudige vragenlijst te bepalen en afhankelijk daarvan # óf # diagnostische testen en een X-thorax te doen, is afgeleid uit bovenstaande overwegingen.
| 621 | nvmdl |
De kans op LTBI is weliswaar kleiner dan bij volwassenen (omdat ze jonger zijn hebben ze minder expositietijd), maar het risico op het ontwikkelen van tuberculose na (recente) infectie is hoger De consequenties van het missen van een tuberculose of LTBI heeft bij kinderen ernstigere gevolgen vanwege de kwetsbaarheid en de nog lange levensverwachting Daarom spelen THT en IGRA een belangrijker rol in het diagnostische traject van LTBI, en indirect (aanvullend) van tuberculose, bij kinderen dan bij Er is weinig bewijs voor de diagnostische accuratesse van THT (Mantoux) of IGRA bij kinderen die gaan starten met immuunsuppressieve medicatie of die deze medicatie al gebruiken Dit komt onder meer door de zeer lage aantallen LTBI vóór behandeling met immuunsuppressiva, de heterogeniteit van de bestudeerde populaties en het niet ontwikkelen van tuberculose tijdens of na behandeling in de genoemde studies De reviews van Mandalakas (###) en Auguste (###) zien bij gezonde kinderen geen verschil in performance tussen de QFTGIT en TST # mm, de in onze setting gebruikte afkapwaarde De QFT-GIT lijkt iets beter dan de TST ## mm in het voorspellen van LTBI (Auguste, ###; Maritsi, ###) Ofschoon de getallen klein waren bleek uit de studies van Maritsi (###) en Gabriele (###), dat bekende risicofactoren niet voorspellend waren voor positieve De keuze, voorafgaand aan immuunsuppressieve therapie, wel een risicoprofiel middels een eenvoudige vragenlijst te bepalen en afhankelijk daarvan # óf # diagnostische testen en een X-thorax te doen, is afgeleid uit bovenstaande overwegingen gevalideerd wordt om uit te kunnen maken of er congruentie is met de uitslagen van THT of IGRA Om risicofactoren voor tuberculose en LTBI in kaart te brengen, is een specifieke risico-inventarisatievragenlijst voor kinderen ontwikkeld (verwijzing) Indien op alle vragen negatief geantwoord kan worden, wordt aanbevolen een THT óf IGRA - bij BCG-gevaccineerde kinderen wordt een IGRA aangeraden - te verrichten Indien de gebruikte test een negatieve uitslag heeft, kan gestart worden met immuunsuppressieve medicatie Bij een positieve uitslag dient het kind te worden doorverwezen naar een specialist op het gebied van tuberculose, zoals Wanneer een patiënt tenminste één risicofactor heeft, wordt aanbevolen om zowel een THT en IGRA te doen Duaal testen wordt aanbevolen omdat onduidelijk is welke test een betere diagnostische accuratesse heeft, de uitslagen niet geheel congruent hoeven te zijn en om zo min mogelijk gevallen van LTBI te missen (streven naar hoge sensitiviteit) Dit advies sluit aan bij internationale consensus statements (Solovic, ###) Ook dient een Xthorax gemaakt te worden om actieve intrathoracale tuberculose en andere aandoeningen uit te sluiten Over de risicofactoren en uitslagen kan overlegd worden met een tuberculosedeskundige (zoals een kinderartsinfectioloog) Bij een positieve testuitslag, wordt er doorverwezen naar een tuberculose-deskundige <PERSOON> M, et al Performance of QuantiFERON® -TB Gold In-Tube assay in children receiving disease modifying anti-rheumatic drugs <PERSOON> D, Al-<PERSOON> PA, et al <PERSOON> performance of Quantiferon TB Gold In-Tube as a screening tool in paediatric.
| 597 | nvmdl |
er congruentie is met de uitslagen van THT of IGRA Om risicofactoren voor tuberculose en LTBI in kaart te brengen, is een specifieke risico-inventarisatievragenlijst voor kinderen ontwikkeld (verwijzing) Indien op alle vragen negatief geantwoord kan worden, wordt aanbevolen een THT óf IGRA - bij BCG-gevaccineerde kinderen wordt een IGRA aangeraden - te verrichten Indien de gebruikte test een negatieve uitslag heeft, kan gestart worden met immuunsuppressieve medicatie Bij een positieve uitslag dient het kind te worden doorverwezen naar een specialist op het gebied van tuberculose, zoals Wanneer een patiënt tenminste één risicofactor heeft, wordt aanbevolen om zowel een THT en IGRA te doen Duaal testen wordt aanbevolen omdat onduidelijk is welke test een betere diagnostische accuratesse heeft, de uitslagen niet geheel congruent hoeven te zijn en om zo min mogelijk gevallen van LTBI te missen (streven naar hoge sensitiviteit) Dit advies sluit aan bij internationale consensus statements (Solovic, ###) Ook dient een Xthorax gemaakt te worden om actieve intrathoracale tuberculose en andere aandoeningen uit te sluiten Over de risicofactoren en uitslagen kan overlegd worden met een tuberculosedeskundige (zoals een kinderartsinfectioloog) Bij een positieve testuitslag, wordt er doorverwezen naar een tuberculose-deskundige <PERSOON> M, et al Performance of QuantiFERON® -TB Gold In-Tube assay in children receiving disease modifying anti-rheumatic drugs <PERSOON> D, Al-<PERSOON> PA, et al <PERSOON> performance of Quantiferon TB Gold In-Tube as a screening tool in paediatric a single centreâs experience <PERSOON> J, Bou-Torrent R, et al Tuberculosis in pediatric patients treated with anti-TNFa drugs a <PERSOON> P, et al Extremes of <PERSOON> Are Associated with <PERSOON> AC, et al Interferon-gamma release assays and childhood tuberculosis systematic review and meta-analysis <PERSOON> Dis ### Aug;##(#) ###-## Marais BJ Tuberculosis in children ### Journal of Paediatrics and Child Health ## (###) ###â### Solovic I et al <PERSOON> risk of tuberculosis related to tumour necrosis factor antagonist therapies a TBNET consensus Hoe ziet de behandeling eruit van patiënten met een aannemelijke latente tuberculose-infectie (LTBI) voor het Behandeling van LTBI en tuberculose valt buiten het bestek van deze richtlijn De onderstaande aanbevelingen zijn overgenomen uit de richtlijn Behandeling latente tuberculose-infectie (KNCV/CPT, ###), het NVALT statement Tuberculose en Tumor Necrosis Factor-alfa (TNF- α) blokkerende therapie (###) en de richtlijn Medicamenteuze behandeling van tuberculose (NVALT, ###) Voor de onderbouwing van de aanbevelingen De behandeling van een LTBI bij een persoon met een (verwachte) ernstige verminderde cellulaire immuniteit, # maanden wekelijks rifapentine en isoniazide (#Rpt-H) onder directly observed treatment (DOT) * * Rifapentine is nog niet geregistreerd in de Europese Unie Bij voorkeur wordt de immuunsuppressieve medicatie een maand na afronding van de profylactische behandeling gestart om interacties te voorkomen Indien er noodzaak is om eerder te starten, kan er overlegd.
| 619 | nvmdl |
experience <PERSOON> J, Bou-Torrent R, et al Tuberculosis in pediatric patients treated with anti-TNFa drugs a <PERSOON> P, et al Extremes of <PERSOON> Are Associated with <PERSOON> AC, et al Interferon-gamma release assays and childhood tuberculosis systematic review and meta-analysis <PERSOON> Dis ### Aug;##(#) ###-## Marais BJ Tuberculosis in children ### Journal of Paediatrics and Child Health ## (###) ###â### Solovic I et al <PERSOON> risk of tuberculosis related to tumour necrosis factor antagonist therapies a TBNET consensus Hoe ziet de behandeling eruit van patiënten met een aannemelijke latente tuberculose-infectie (LTBI) voor het Behandeling van LTBI en tuberculose valt buiten het bestek van deze richtlijn De onderstaande aanbevelingen zijn overgenomen uit de richtlijn Behandeling latente tuberculose-infectie (KNCV/CPT, ###), het NVALT statement Tuberculose en Tumor Necrosis Factor-alfa (TNF- α) blokkerende therapie (###) en de richtlijn Medicamenteuze behandeling van tuberculose (NVALT, ###) Voor de onderbouwing van de aanbevelingen De behandeling van een LTBI bij een persoon met een (verwachte) ernstige verminderde cellulaire immuniteit, # maanden wekelijks rifapentine en isoniazide (#Rpt-H) onder directly observed treatment (DOT) * * Rifapentine is nog niet geregistreerd in de Europese Unie Bij voorkeur wordt de immuunsuppressieve medicatie een maand na afronding van de profylactische behandeling gestart om interacties te voorkomen Indien er noodzaak is om eerder te starten, kan er overlegd Voor meer informatie wordt verwezen naar de richtlijn Behandeling latente tuberculose-infectie (CPT, ###) De medicatie die wordt gebruikt voor behandeling van LTBI of tuberculose bij kinderen verschilt niet wezenlijk van volwassenen De dosering wordt berekend aan de hand van lichaamsgewicht, waarbij de totale volwassen <PERSOON> C, <PERSOON> risk of tuberculosis related to tumour necrosis factor antagonist therapies a TBNET consensus statement Eur Respir J ###;##(#) ###<DATUM> doi <DATUM> <TELEFOONNUMMER>### Epub ### <PERSOON> # Op welke wijze dient de organisatie van zorg rondom de tuberculosescreening voorafgaand aan # randvoorwaarden voor een goede organisatie omtrent de risico-inventarisatie en diagnostiek voor latente Vul de vragenlijst in ten behoeve van risico-inventarisatie in samenspraak met een arts, verpleegkundige of Verpleegkundige en/of verpleegkundig specialist dienen te zijn bijgeschoold in de diagnostiek van LTBI en tuberculose met speciale aandacht voor patiënten met een immuungecompromitteerde status Mogelijkheid om gebruik te maken van een zogenaamde tolkentelefoon bij niet Nederlandssprekende Een instelling dient te beschikken over geschoold personeel voor het zetten en aflezen van een tuberculinehuidtest (THT of Mantouxtest) en voor het afnemen van bloedsamples voor IGRA-testen of hiervoor Maak locoregionale afspraken over de zorgketen tussen tuberculosedeskundigen en voorschrijvers van.
| 579 | nvmdl |
verwezen naar de richtlijn Behandeling latente tuberculose-infectie (CPT, ###) De medicatie die wordt gebruikt voor behandeling van LTBI of tuberculose bij kinderen verschilt niet wezenlijk van volwassenen De dosering wordt berekend aan de hand van lichaamsgewicht, waarbij de totale volwassen <PERSOON> C, <PERSOON> risk of tuberculosis related to tumour necrosis factor antagonist therapies a TBNET consensus statement Eur Respir J ###;##(#) ###<DATUM> doi <DATUM> <TELEFOONNUMMER>### Epub ### <PERSOON> # Op welke wijze dient de organisatie van zorg rondom de tuberculosescreening voorafgaand aan # randvoorwaarden voor een goede organisatie omtrent de risico-inventarisatie en diagnostiek voor latente Vul de vragenlijst in ten behoeve van risico-inventarisatie in samenspraak met een arts, verpleegkundige of Verpleegkundige en/of verpleegkundig specialist dienen te zijn bijgeschoold in de diagnostiek van LTBI en tuberculose met speciale aandacht voor patiënten met een immuungecompromitteerde status Mogelijkheid om gebruik te maken van een zogenaamde tolkentelefoon bij niet Nederlandssprekende Een instelling dient te beschikken over geschoold personeel voor het zetten en aflezen van een tuberculinehuidtest (THT of Mantouxtest) en voor het afnemen van bloedsamples voor IGRA-testen of hiervoor Maak locoregionale afspraken over de zorgketen tussen tuberculosedeskundigen en voorschrijvers van en eventueel ook de behandeling van tuberculose of LTBI Kwaliteit van de uitvoering, interpretatie en adequate documentatie van de diagnostische testen en eventuele De hoofdbehandelaar meldt de patiënt met LTBI (vrijwillig) of tuberculose (verplicht) bij de GGD aan en geeft beleidsadvies aan de verwijzer Daarnaast wordt aanbevolen surveillance van LTBI bij patiënten die immuunsuppressieve medicatie gaan gebruiken, te registreren in het Nederlands Tuberculose Register De patiënt dient voor de registratie van de LTBI en de gegevens van de surveillance geïnformeerd te worden en <PERSOON> patiënten uitvoerig voor over de combinatie van immuunsuppressieve medicatie met LTBI en tuberculose De volgende punten zouden ten minste besproken moeten worden Bepaalde groepen mensen hebben een verhoogd risico ooit te zijn besmet met M tuberculosis Ook zonder ziekteverschijnselen lopen zij het risico op het ontwikkelen van actieve tuberculose als hun afweer Indien er aanwijzingen zijn voor LBTI of tuberculose, zal er gestart worden met een behandeling hiervoor Patiënten moeten medisch advies inwinnen als ze klachten en/of symptomen hebben die mogelijk op tuberculose wijzen (bijvoorbeeld aanhoudende hoest, vermageren/ gewichtsverlies, lage koorts) tijdens of Leg aan iedere patiënt uit dat vaccinatie met het BCG-vaccin contra-geïndiceerd is bij het gebruik van Adviseer patiënten die een reis plannen om (laagdrempelig) reisadvies te halen bij een travelclinic van een GGD of ziekenhuis over de mogelijke risicoâs op besmetting en preventieve maatregelen Zie ook de Landelijke adviezen voor vaccinatie bij chronisch inflammatoire aandoeningen (<INSTELLING>, ###) Bij alle patiënten die in aanmerking komen voor immuunsuppressieve medicatie, zoals gedefinieerd in de.
| 547 | nvmdl |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.