text stringlengths 80 6.25k | text_len int64 32 3.12k | src stringclasses 7 values |
|---|---|---|
een ongewenste zwangerschap in combinatie met het afstaan van haar kind voor adoptie, is een uitzondering en beperkt zich tot enige tientallen kinderen per jaar Het is en blijft een emotioneel belastend proces voor de afstandsmoeder met emotionele gevolgen voor het kind dat wordt afgestaan De instanties die gespecialiseerd zijn in de ondersteuning aan de vrouwen die twijfelen over of kiezen voor het uitdragen van de zwangerschap en/of adoptie zijn de Stichting Ambulante Fiom en VBOK (Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind, thans Siriz) In verhouding tot het aantal afgebroken zwangerschappen maakt ongeveer # procent gebruik van deze specifieke hulpverlening (Stichting Ambulante Fiom, ###; Bij de Stichting Ambulante Fiom worden jaarlijks meer dan <DATUM> vrouwen (en mannen) begeleid bij de besluitvorming over een onbedoelde zwangerschap Gemiddeld overwegen ### van hen de mogelijkheid om hun kind ter adoptie af te staan Daarvan worden jaarlijks gemiddeld ## kinderen daadwerkelijk ter adoptie Deze grafiek is een benadering, onder andere als gevolg van de manier van registreren Het CBS registreert adopties op grond van cijfers van de rechtbanken en daar kan een vertragende factor inzitten van <LEEFTIJD> jaar (wettelijke verzorgingstermijn) tot enkele jaren <PERSOON> voor de kinderbescherming en Justitie registreren op grond van het moment van afgestaan Eveneens heeft de Stichting Ambulante Fiom in ### nog ### tienerouders begeleid Informatieve vragen en hulp via e-mail of chat zijn in bovenstaande aantallen niet meegerekend Uit de Fiom-praktijk blijkt dat de vrouwen die daar komen de termijn voor een zwangerschapsafbreking (bijna) is verstreken Bij de Fiom wordt echter niet geregistreerd welk besluit zij uiteindelijk nemen (Stichting Ambulante In het jaar ### meldden zich <DATUM> vrouwen voor begeleiding bij de VBOK aan De hulpverlening is onder andere gericht op de begeleiding bij de ongewenste zwangerschap Indien de vrouw twijfelt over wel of niet uitdragen, wordt een of meerdere keuzegesprek (ken) aangeboden De begeleiding vindt telefonisch, face to face, met huisbezoeken, of via e-mail plaats In ### werden er ongeveer ### keuzegesprekken gevoerd Wat het resultaat daarvan is, m a w of de cliënt de zwangerschap wel of niet uitgedragen heeft, is niet bekend (VBOK, ###) Mogelijke consequenties voor tieners van het kiezen voor alternatieven Er is veel onderzoek gedaan (<PERSOON> et al , ###; Wijsen et al , ###) onder tieners die ongewenst zwanger raakten Juist omdat dit een uiterst kwetsbare groep betreft en indien tieners besluiten tot het uitdragen van de zwangerschap en het opvoeden van hun kind, dit vaker negatieve sociale consequenties alsmede implicaties voor de geïncludeerde studies waren echter zo heterogeen dat een verdere analyse niet goed Fergusson et al kwamen tot de conclusie dat tienermoeders vaker hun opleiding niet afmaken, minder geld verdienen op latere leeftijd en meer te maken krijgen met huiselijk geweld (Fergusson et al , ###) Aan de andere kant geven jonge moeders zelf aan meer tevreden te zijn met hun leven dan leeftijdsgenoten zonder kinderen (Zeck et al , ###) Zeck et al.
| 603 | nvog |
zwangerschapsafbreking (bijna) is verstreken Bij de Fiom wordt echter niet geregistreerd welk besluit zij uiteindelijk nemen (Stichting Ambulante In het jaar ### meldden zich <DATUM> vrouwen voor begeleiding bij de VBOK aan De hulpverlening is onder andere gericht op de begeleiding bij de ongewenste zwangerschap Indien de vrouw twijfelt over wel of niet uitdragen, wordt een of meerdere keuzegesprek (ken) aangeboden De begeleiding vindt telefonisch, face to face, met huisbezoeken, of via e-mail plaats In ### werden er ongeveer ### keuzegesprekken gevoerd Wat het resultaat daarvan is, m a w of de cliënt de zwangerschap wel of niet uitgedragen heeft, is niet bekend (VBOK, ###) Mogelijke consequenties voor tieners van het kiezen voor alternatieven Er is veel onderzoek gedaan (<PERSOON> et al , ###; Wijsen et al , ###) onder tieners die ongewenst zwanger raakten Juist omdat dit een uiterst kwetsbare groep betreft en indien tieners besluiten tot het uitdragen van de zwangerschap en het opvoeden van hun kind, dit vaker negatieve sociale consequenties alsmede implicaties voor de geïncludeerde studies waren echter zo heterogeen dat een verdere analyse niet goed Fergusson et al kwamen tot de conclusie dat tienermoeders vaker hun opleiding niet afmaken, minder geld verdienen op latere leeftijd en meer te maken krijgen met huiselijk geweld (Fergusson et al , ###) Aan de andere kant geven jonge moeders zelf aan meer tevreden te zijn met hun leven dan leeftijdsgenoten zonder kinderen (Zeck et al , ###) Zeck et al onderschrijven, dat tienermoeders eindigen met minder scholing dan tieners zonder Uit Nederlands onderzoek naar tienermoeders (<PERSOON> et al , ###; Wijsen et al , ###) blijkt dat tienermoeders weinig ambitie hebben of toekomstperspectief zien voor zichzelf, weinig seksuele voorlichting hebben gehad en vaak traditioneel denken over de rolverdeling binnen relaties Bij tienermoeders van niet-Nederlandse afkomst is dit misschien nog sterker dan bij tienermoeders van Nederlandse afkomst Zij leven Ook hebben zij te maken met verwachtingen uit zowel de cultuur van het land van herkomst als die van hun Nederlandse omgeving Of dit suggereert dat zwangere tieners wellicht beter af zijn met een zwangerschapsafbreking dan met uitdragen van hun zwangerschap en hun kind zelf opvoeden, of dit kind af te staan voor adoptie, kan op basis van onderzoek niet onderbouwd worden (<PERSOON>, ###) Dit dilemma wordt goed verwoord door <PERSOON>, een <LEEFTIJD> jarige weggelopen tienermoeder âToen mijn kindje op mijn buik lag, kon ik alleen maar roepen dat ik zo blij met haar was Ik hield meteen van haar Maar nooit is het gevoel weggegaan dat ik de verkeerde keuze heb gemaakt â (Magazine van het Leger des Heils, december ###) Nog voor het eerste contact met de hulpverlener hebben de meeste vrouwen hun besluit al genomen Daarom is het aannemelijk dat voor de meeste vrouwen de alternatieven adoptie en specifieke ondersteuning bij en na de zwangerschap, niet te overwegen opties zijn Slechts enkele vrouwen overwegen of ze hiervoor zullen kiezen Daarbij wordt specifieke.
| 610 | nvog |
dat tienermoeders eindigen met minder scholing dan tieners zonder Uit Nederlands onderzoek naar tienermoeders (<PERSOON> et al , ###; Wijsen et al , ###) blijkt dat tienermoeders weinig ambitie hebben of toekomstperspectief zien voor zichzelf, weinig seksuele voorlichting hebben gehad en vaak traditioneel denken over de rolverdeling binnen relaties Bij tienermoeders van niet-Nederlandse afkomst is dit misschien nog sterker dan bij tienermoeders van Nederlandse afkomst Zij leven Ook hebben zij te maken met verwachtingen uit zowel de cultuur van het land van herkomst als die van hun Nederlandse omgeving Of dit suggereert dat zwangere tieners wellicht beter af zijn met een zwangerschapsafbreking dan met uitdragen van hun zwangerschap en hun kind zelf opvoeden, of dit kind af te staan voor adoptie, kan op basis van onderzoek niet onderbouwd worden (<PERSOON>, ###) Dit dilemma wordt goed verwoord door <PERSOON>, een <LEEFTIJD> jarige weggelopen tienermoeder âToen mijn kindje op mijn buik lag, kon ik alleen maar roepen dat ik zo blij met haar was Ik hield meteen van haar Maar nooit is het gevoel weggegaan dat ik de verkeerde keuze heb gemaakt â (Magazine van het Leger des Heils, december ###) Nog voor het eerste contact met de hulpverlener hebben de meeste vrouwen hun besluit al genomen Daarom is het aannemelijk dat voor de meeste vrouwen de alternatieven adoptie en specifieke ondersteuning bij en na de zwangerschap, niet te overwegen opties zijn Slechts enkele vrouwen overwegen of ze hiervoor zullen kiezen Daarbij wordt specifieke <PERSOON> et al , ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ### Wat de beste keuze is uit alternatieven voor een vrouw, die een zwangerschapsafbreking overweegt, verschilt per vrouw Of de vrouw over alle opties geïnformeerd moet worden is van haar afhankelijk Er zijn onvoldoende aanwijzingen om te kunnen voorspellen welke keuze de meest (on)gunstige psychische of sociale gevolgen voor een individuele <PERSOON>, Er zijn aanwijzingen dat tienermoeders vaker te maken hebben met negatieve vooral sociale consequenties van het uitdragen van een zwangerschap en het zelf grootbrengen en opvoeden van het kind Of dit komt door het moederschap of door factoren die de tiener laten kiezen voor het uitdragen van de zwangerschap is niet geheel duidelijk In de Waz (artikel <DATUM> a) staat âdat de vrouw die het voornemen heeft tot afbreking van zwangerschap en zich met een daartoe strekkend verzoek tot de arts heeft gewend, wordt bijgestaan, in het bijzonder door het verstrekken van verantwoorde voorlichting over andere oplossingen van haar noodsituatie dan het afbreken van de Het gaat volgens de wetgever om verantwoorde voorlichting, dat wil zeggen passende informatie met betrekking tot mogelijke oplossing van haar problemen en een passend Het alternatief voor het afbreken van de zwangerschap, is deze uit te dragen Daarna kan de vrouw ervoor kiezen om haar kind zelf op te gaan voeden of ter adoptie af te staan of tijdelijk de zorg over te laten aan een pleeggezin zodat de vrouw op een later.
| 578 | nvog |
et al , ###; <PERSOON>, ###; <PERSOON>, ### Wat de beste keuze is uit alternatieven voor een vrouw, die een zwangerschapsafbreking overweegt, verschilt per vrouw Of de vrouw over alle opties geïnformeerd moet worden is van haar afhankelijk Er zijn onvoldoende aanwijzingen om te kunnen voorspellen welke keuze de meest (on)gunstige psychische of sociale gevolgen voor een individuele <PERSOON>, Er zijn aanwijzingen dat tienermoeders vaker te maken hebben met negatieve vooral sociale consequenties van het uitdragen van een zwangerschap en het zelf grootbrengen en opvoeden van het kind Of dit komt door het moederschap of door factoren die de tiener laten kiezen voor het uitdragen van de zwangerschap is niet geheel duidelijk In de Waz (artikel <DATUM> a) staat âdat de vrouw die het voornemen heeft tot afbreking van zwangerschap en zich met een daartoe strekkend verzoek tot de arts heeft gewend, wordt bijgestaan, in het bijzonder door het verstrekken van verantwoorde voorlichting over andere oplossingen van haar noodsituatie dan het afbreken van de Het gaat volgens de wetgever om verantwoorde voorlichting, dat wil zeggen passende informatie met betrekking tot mogelijke oplossing van haar problemen en een passend Het alternatief voor het afbreken van de zwangerschap, is deze uit te dragen Daarna kan de vrouw ervoor kiezen om haar kind zelf op te gaan voeden of ter adoptie af te staan of tijdelijk de zorg over te laten aan een pleeggezin zodat de vrouw op een later Bij de laatste twee opties is de vrouw voor de uitvoering afhankelijk van instanties Zo heeft <PERSOON> een belangrijke adviesrol en is het de rechter die uiteindelijk beslist of de vrouw haar kind in een pleeggezin mag plaatsen of ter adoptie mag De vrouw wordt gevraagd of zij alternatieven heeft overwogen en of zij daar <PERSOON> of adoption on birth parents Child Welfare Information Health and <PERSOON> of individual and family predictors and psychological consequences Journal of <PERSOON> among young women and subsequent life outcomes Perspect Sex <PERSOON> L et al (###) Factors associated with teenage pregnancy in the <PERSOON> counsel Management of unintended pregnancy Journal of <PERSOON-##> options counseling for women with unintended pregnancies [Review] [## refs] JOGNN - Journal of <PERSOON-##> aan regie een VBOK (###) Jaarverslag VBOK (+ toegelicht van gegevens in persoonlijke communicatie met <PERSOON-##>, Communicatieadviseur en directeur VBOK) Weitz, T A.
| 491 | nvog |
laatste twee opties is de vrouw voor de uitvoering afhankelijk van instanties Zo heeft <PERSOON> een belangrijke adviesrol en is het de rechter die uiteindelijk beslist of de vrouw haar kind in een pleeggezin mag plaatsen of ter adoptie mag De vrouw wordt gevraagd of zij alternatieven heeft overwogen en of zij daar <PERSOON> of adoption on birth parents Child Welfare Information Health and <PERSOON> of individual and family predictors and psychological consequences Journal of <PERSOON> among young women and subsequent life outcomes Perspect Sex <PERSOON> L et al (###) Factors associated with teenage pregnancy in the <PERSOON> counsel Management of unintended pregnancy Journal of <PERSOON> options counseling for women with unintended pregnancies [Review] [## refs] JOGNN - Journal of <PERSOON> aan regie een VBOK (###) Jaarverslag VBOK (+ toegelicht van gegevens in persoonlijke communicatie met <PERSOON>, Communicatieadviseur en directeur VBOK) Weitz, T A , <PERSOON-##>, N (###) You say "regret" and I say "relief" a need to break the polemic about abortion <PERSOON-##>, L (###) Kind van twee werelden Een kwalitatief onderzoek naar de achtergronden van zwangerschappen bij allochtone tieners <PERSOON-##> of adolescent pregnancy on the future life of young mothers in terms of social, familial, and In de Waz is vastgelegd dat het verzoek van de vrouw om de zwangerschap af te breken vrijwillig moet zijn (voor het juridisch kader wordt verwezen naar paragraaf <DATUM> #) Een vrijwillig verzoek is een verzoek waar de vrouw achter staat, maar hoeft niet te betekenen dat de vrouw niet beïnvloed is (<PERSOON-##> ###) Een vrouw die ongewenst zwanger is wordt direct of indirect beïnvloed door de eventuele partner, familie en/of vrienden en door de normen en waarden in haar sociale omgeving Voor hulpverleners kan het nuttig zijn wanneer zij op de hoogte zijn van deze invloeden en de impact daarvan, zowel met het oog op de inschatting of er uiteindelijke sprake is van een "eigen" beslissing van de vrouw, als ook in verband met eventuele verwerkingsproblemen die zijn gerelateerd aan géén of minder steun van belangrijke Naar de invloed van personen in de omgeving van de vrouw op het.
| 476 | nvog |
, <PERSOON>, N (###) You say "regret" and I say "relief" a need to break the polemic about abortion <PERSOON>, L (###) Kind van twee werelden Een kwalitatief onderzoek naar de achtergronden van zwangerschappen bij allochtone tieners <PERSOON> of adolescent pregnancy on the future life of young mothers in terms of social, familial, and In de Waz is vastgelegd dat het verzoek van de vrouw om de zwangerschap af te breken vrijwillig moet zijn (voor het juridisch kader wordt verwezen naar paragraaf <DATUM> #) Een vrijwillig verzoek is een verzoek waar de vrouw achter staat, maar hoeft niet te betekenen dat de vrouw niet beïnvloed is (<PERSOON> ###) Een vrouw die ongewenst zwanger is wordt direct of indirect beïnvloed door de eventuele partner, familie en/of vrienden en door de normen en waarden in haar sociale omgeving Voor hulpverleners kan het nuttig zijn wanneer zij op de hoogte zijn van deze invloeden en de impact daarvan, zowel met het oog op de inschatting of er uiteindelijke sprake is van een "eigen" beslissing van de vrouw, als ook in verband met eventuele verwerkingsproblemen die zijn gerelateerd aan géén of minder steun van belangrijke Naar de invloed van personen in de omgeving van de vrouw op het afbreking zwangerschap Het aantal vrouwen dat de vragenlijsten na twee weken terugstuurde was gemiddeld ##% Voor analyse bleven uiteindelijk bij de klinieken ### lijsten en bij de ziekenhuizen ## lijsten over Zeer vroege zwangerschapsafbrekingen (overtijdbehandelingen) vormen ##% van de zwangerschapsafbrekingen in <LOCATIE>, maar werden van het onderzoek uitgesloten Bijna alle vrouwen hadden hun beslissing besproken met iemand uit hun omgeving In de meeste gevallen was dat de partner, gevolgd door familie en een vriend(in) Iets minder dan de helft van de vrouwen had de beslissing ook besproken met een andere professional dan degene die de intake deed Het gesprek met naasten hielp de meeste vrouwen meer bij de beslissing dan Voor de grote meerderheid van de vrouwen was het helemaal of grotendeels hun "eigen beslissing" en ook een grote meerderheid stond helemaal of grotendeels achter hun beslissing Niettemin waren er ook enkele vrouwen van wie betwijfeld kan worden of ze hun beslissing helemaal vrijwillig en weloverwogen hebben genomen Vrouwen van niet-Nederlandse herkomst leken hierin iets kwetsbaarder te zijn (<PERSOON> et al , <PERSOON> en <PERSOON> en <PERSOON> et al bestudeerden voornamelijk buitenlandse literatuur, waaruit bleek dat de partner en belangrijke anderen gezien kunnen worden als risico- dan wel beschermende factoren in het besluitvormingsproces en voor het welbevinden na de zwangerschapsafbreking (<PERSOON> & <PERSOON>, ###; <PERSOON> et al , ###) Zij signaleerden ernstige methodologische tekortkomingen in de besproken literatuur Voor beide rapporten geldt dat veel van de behandelde literatuur volgens huidige maatstaven, zoals die van de American Psychological Association (APA),.
| 582 | nvog |
twee weken terugstuurde was gemiddeld ##% Voor analyse bleven uiteindelijk bij de klinieken ### lijsten en bij de ziekenhuizen ## lijsten over Zeer vroege zwangerschapsafbrekingen (overtijdbehandelingen) vormen ##% van de zwangerschapsafbrekingen in <LOCATIE>, maar werden van het onderzoek uitgesloten Bijna alle vrouwen hadden hun beslissing besproken met iemand uit hun omgeving In de meeste gevallen was dat de partner, gevolgd door familie en een vriend(in) Iets minder dan de helft van de vrouwen had de beslissing ook besproken met een andere professional dan degene die de intake deed Het gesprek met naasten hielp de meeste vrouwen meer bij de beslissing dan Voor de grote meerderheid van de vrouwen was het helemaal of grotendeels hun "eigen beslissing" en ook een grote meerderheid stond helemaal of grotendeels achter hun beslissing Niettemin waren er ook enkele vrouwen van wie betwijfeld kan worden of ze hun beslissing helemaal vrijwillig en weloverwogen hebben genomen Vrouwen van niet-Nederlandse herkomst leken hierin iets kwetsbaarder te zijn (<PERSOON> et al , <PERSOON> en <PERSOON> en <PERSOON> et al bestudeerden voornamelijk buitenlandse literatuur, waaruit bleek dat de partner en belangrijke anderen gezien kunnen worden als risico- dan wel beschermende factoren in het besluitvormingsproces en voor het welbevinden na de zwangerschapsafbreking (<PERSOON> & <PERSOON>, ###; <PERSOON> et al , ###) Zij signaleerden ernstige methodologische tekortkomingen in de besproken literatuur Voor beide rapporten geldt dat veel van de behandelde literatuur volgens huidige maatstaven, zoals die van de American Psychological Association (APA), Evans onderzocht in een case control-onderzoek (vragenlijst per e-mail) bij ongewenst zwangere tieners hoe de besluitvorming was geweest in relatie tot de invloed van maatschappij, familie en de partnerrelatie (Evans, ###) De data kwamen uit de geen directe invloed te hebben ondervonden die tegengesteld was aan hun eigen keuze Niettemin bleek de indirecte invloed van familieleden van significant belang De keuze voor het moederschap bleek sterk geassocieerd met opvattingen over zwangerschap en moederschap van andere familieleden Families waar ofwel veel eerder, zo suggereert de onderzoeker In dit onderzoek is waarschijnlijk sprake van een zekere recall bias en is over- en onderrapportage vanwege het tijdsverloop tussen geboorte/afbreking en invullen van de vragenlijst niet uit te sluiten Ekstrand et al hebben onder vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar in Zweden een kwalitatieve studie gedaan naar de invloed van de attitude van partner, familie, vrienden of van sociale normen en waarden op de beslissing tot een zwangerschapsafbreking (Ekstrand et al , ###) Drie tot vier weken na de zwangerschapsafbreking werd bij iedere vrouw een diepte-interview afgenomen met open vragen over onder andere de ervaring met het besluitvormingsproces en de steun van familie en vrienden Daaruit bleek dat degene die in het besluitvormingsproces verreweg het meest geraadpleegd werd de partner was Een aantal vrouwen wenste dat hun partner meer betrokken en aanwezig zou zijn tijdens het besluitvormingsproces en tijdens de afbreking De vrouwen gaven aan dat zij voortzetting van een zwangerschap zonder de steun van de.
| 588 | nvog |
onderzocht in een case control-onderzoek (vragenlijst per e-mail) bij ongewenst zwangere tieners hoe de besluitvorming was geweest in relatie tot de invloed van maatschappij, familie en de partnerrelatie (Evans, ###) De data kwamen uit de geen directe invloed te hebben ondervonden die tegengesteld was aan hun eigen keuze Niettemin bleek de indirecte invloed van familieleden van significant belang De keuze voor het moederschap bleek sterk geassocieerd met opvattingen over zwangerschap en moederschap van andere familieleden Families waar ofwel veel eerder, zo suggereert de onderzoeker In dit onderzoek is waarschijnlijk sprake van een zekere recall bias en is over- en onderrapportage vanwege het tijdsverloop tussen geboorte/afbreking en invullen van de vragenlijst niet uit te sluiten Ekstrand et al hebben onder vrouwen van ##-<LEEFTIJD> jaar in Zweden een kwalitatieve studie gedaan naar de invloed van de attitude van partner, familie, vrienden of van sociale normen en waarden op de beslissing tot een zwangerschapsafbreking (Ekstrand et al , ###) Drie tot vier weken na de zwangerschapsafbreking werd bij iedere vrouw een diepte-interview afgenomen met open vragen over onder andere de ervaring met het besluitvormingsproces en de steun van familie en vrienden Daaruit bleek dat degene die in het besluitvormingsproces verreweg het meest geraadpleegd werd de partner was Een aantal vrouwen wenste dat hun partner meer betrokken en aanwezig zou zijn tijdens het besluitvormingsproces en tijdens de afbreking De vrouwen gaven aan dat zij voortzetting van een zwangerschap zonder de steun van de zagen zitten Ook ouders en vrienden waren een belangrijke <INSTELLING> van steun, maar niet alle vrouwen achtten het mogelijk hun ouders in te lichten over hun zwangerschap De reactie van partners en ouders tegenover de zwangerschap was over het algemeen erg negatief Hierdoor voelden de vrouwen druk om te beslissen voor een Deze studie is gedaan binnen het systeem van normen en waarden in Zweden; de uitkomsten kunnen niet zonder meer worden geëxtrapoleerd naar de Nederlandse situatie Mogelijk is er ook sprake van recall bias De interviews in dit onderzoek zijn deels telefonisch en deels face to face afgenomen Dit kan verschil in kwaliteit tussen de interviews veroorzaken, aangezien bij het afnemen van een telefonisch interview <PERSOON> et al onderzochten in Engeland welke factoren van belang waren voor de beslissing over het al of niet voortzetten van hun zwangerschap door vrouwen jonger dan <LEEFTIJD> jaar (<PERSOON>, ###) Een van die factoren was de invloed van belangrijke anderen De ouders van deze jonge zwangeren waren aanvankelijk vaak overstuur en boos Voor alle vrouwen was de te verwachten reactie van de ouders de belangrijkste <INSTELLING> van angst De vrouwen in zowel de groep die de zwangerschap voortzette ("moedergroep") als in de groep die koos voor afbreking ("abortusgroep") waren geneigd als eerste hun partner van de zwangerschap op de hoogte te stellen In de âmoedergroepâ werd dit gevolgd door hun moeder en een goede vriendin en in de âabortusgroepâ werd dit gevolgd door alleen een goede vriendin Andere personen.
| 575 | nvog |
vrienden waren een belangrijke <INSTELLING> van steun, maar niet alle vrouwen achtten het mogelijk hun ouders in te lichten over hun zwangerschap De reactie van partners en ouders tegenover de zwangerschap was over het algemeen erg negatief Hierdoor voelden de vrouwen druk om te beslissen voor een Deze studie is gedaan binnen het systeem van normen en waarden in Zweden; de uitkomsten kunnen niet zonder meer worden geëxtrapoleerd naar de Nederlandse situatie Mogelijk is er ook sprake van recall bias De interviews in dit onderzoek zijn deels telefonisch en deels face to face afgenomen Dit kan verschil in kwaliteit tussen de interviews veroorzaken, aangezien bij het afnemen van een telefonisch interview <PERSOON> et al onderzochten in Engeland welke factoren van belang waren voor de beslissing over het al of niet voortzetten van hun zwangerschap door vrouwen jonger dan <LEEFTIJD> jaar (<PERSOON>, ###) Een van die factoren was de invloed van belangrijke anderen De ouders van deze jonge zwangeren waren aanvankelijk vaak overstuur en boos Voor alle vrouwen was de te verwachten reactie van de ouders de belangrijkste <INSTELLING> van angst De vrouwen in zowel de groep die de zwangerschap voortzette ("moedergroep") als in de groep die koos voor afbreking ("abortusgroep") waren geneigd als eerste hun partner van de zwangerschap op de hoogte te stellen In de âmoedergroepâ werd dit gevolgd door hun moeder en een goede vriendin en in de âabortusgroepâ werd dit gevolgd door alleen een goede vriendin Andere personen niet meer dan ##% vertelde het aan hun moeder De meeste vrouwen stelden dat hun beslissing "van henzelf" was Vrouwen die de zwangerschap lieten afbreken waren meer beïnvloed door hun partner Degenen die kozen voor voortzetting hoopten dat hun partner hun beslissing zou steunen, maar dat was in veel gevallen geen beslissende factor Vrouwen die de zwangerschap voortzetten neigden ertoe hun ouders als 'niet- directief' met betrekking tot de uitkomst te omschrijven, terwijl vrouwen die de zwangerschap hadden laten afbreken meer geneigd waren aan te geven dat hun Dit onderzoek was een breed onderzoeksproject dat opgezet was in # fasen De besluitvorming was hier slechts een onderdeel van Het is een goed en gedegen Major et al onderzochten hoe het ontvangen van sociale steun het welbevinden van vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan kan verbeteren en de invloed die het bekendmaken van hun keuze voor zwangerschapsafbreking aan (Major et al , ###) Vóór zwangerschapsafbreking in het eerste trimester kregen ### vrouwen in een abortuskliniek een vragenlijst om te bepalen hoeveel vertrouwen ze hadden in een goede verwerking van de behandeling en hoeveel steun ze hadden gekregen van hun partner, familie en vrienden Na de behandeling ontvingen ze na een herstelperiode van ## minuten een tweede vragenlijst waarbij depressie, stemming, fysieke klachten en de verwachting van negatieve gevolgen werden gemeten Zoals door de onderzoekers was voorspeld verbeterde de voor de zwangerschapsafbreking ontvangen sociale steun het welbevinden erna indirect, via een versterking van het zelfvertrouwen.
| 572 | nvog |
dan ##% vertelde het aan hun moeder De meeste vrouwen stelden dat hun beslissing "van henzelf" was Vrouwen die de zwangerschap lieten afbreken waren meer beïnvloed door hun partner Degenen die kozen voor voortzetting hoopten dat hun partner hun beslissing zou steunen, maar dat was in veel gevallen geen beslissende factor Vrouwen die de zwangerschap voortzetten neigden ertoe hun ouders als 'niet- directief' met betrekking tot de uitkomst te omschrijven, terwijl vrouwen die de zwangerschap hadden laten afbreken meer geneigd waren aan te geven dat hun Dit onderzoek was een breed onderzoeksproject dat opgezet was in # fasen De besluitvorming was hier slechts een onderdeel van Het is een goed en gedegen Major et al onderzochten hoe het ontvangen van sociale steun het welbevinden van vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan kan verbeteren en de invloed die het bekendmaken van hun keuze voor zwangerschapsafbreking aan (Major et al , ###) Vóór zwangerschapsafbreking in het eerste trimester kregen ### vrouwen in een abortuskliniek een vragenlijst om te bepalen hoeveel vertrouwen ze hadden in een goede verwerking van de behandeling en hoeveel steun ze hadden gekregen van hun partner, familie en vrienden Na de behandeling ontvingen ze na een herstelperiode van ## minuten een tweede vragenlijst waarbij depressie, stemming, fysieke klachten en de verwachting van negatieve gevolgen werden gemeten Zoals door de onderzoekers was voorspeld verbeterde de voor de zwangerschapsafbreking ontvangen sociale steun het welbevinden erna indirect, via een versterking van het zelfvertrouwen zwangerschapsafbreking goed te zullen verwerken Op zijn beurt voorspelde een groter zelfvertrouwen een betere psychologische verwerking, maar niet minder fysieke klachten Er werd geen directe relatie tussen sociale steun en verwerking gevonden Vrouwen die hun naasten wel inlichtten over de zwangerschapsafbreking maar niet verwachtten dat zij in de maanden na de behandeling onvoorwaardelijke steun van hen zouden krijgen, hadden na de behandeling een minder goede psychologische aanpassing dan de vrouwen die niets vertelden of zij die wel volledige steun verwachtten Deze studie omvatte ### vrouwen in de VS De beperkingen zijn onder andere een zeer kort interval na de behandeling en geen verdere follow-up, nietgestandaardiseerde meting van verwerking, zelfvertrouwen en sociale steun en geen bepaling van depressie voor de zwangerschapsafbreking Methodologisch is het toch een sterke studie die werd opgenomen in het Report of the APA Taskforce on Mental Major et al onderzochten bij ### vrouwen in de VS in hoeverre onenigheid met partner, moeder of vrienden over hun keuze een potentiële risicofactor vormt voor of (en hoe) tijdens de besluitvorming ontvangen steun van een naaste of conflict met een naaste het beste het psychisch (on)welbevinden na zwangerschapsafbreking ongeveer een maand bij de nacontrole vragenlijsten in, waarbij er diverse Zoals in veel ander onderzoek wordt vermeld vonden ook de deelnemers aan deze studie dat zij van hun naasten veel steun kregen en rapporteerden zij weinig onenigheid De partner werd vrijwel altijd ingelicht (##%), vaker dan een vriend(in) (##%) of de moeder (##%) Slechts ##% van de vrouwen maakte de.
| 577 | nvog |
Op zijn beurt voorspelde een groter zelfvertrouwen een betere psychologische verwerking, maar niet minder fysieke klachten Er werd geen directe relatie tussen sociale steun en verwerking gevonden Vrouwen die hun naasten wel inlichtten over de zwangerschapsafbreking maar niet verwachtten dat zij in de maanden na de behandeling onvoorwaardelijke steun van hen zouden krijgen, hadden na de behandeling een minder goede psychologische aanpassing dan de vrouwen die niets vertelden of zij die wel volledige steun verwachtten Deze studie omvatte ### vrouwen in de VS De beperkingen zijn onder andere een zeer kort interval na de behandeling en geen verdere follow-up, nietgestandaardiseerde meting van verwerking, zelfvertrouwen en sociale steun en geen bepaling van depressie voor de zwangerschapsafbreking Methodologisch is het toch een sterke studie die werd opgenomen in het Report of the APA Taskforce on Mental Major et al onderzochten bij ### vrouwen in de VS in hoeverre onenigheid met partner, moeder of vrienden over hun keuze een potentiële risicofactor vormt voor of (en hoe) tijdens de besluitvorming ontvangen steun van een naaste of conflict met een naaste het beste het psychisch (on)welbevinden na zwangerschapsafbreking ongeveer een maand bij de nacontrole vragenlijsten in, waarbij er diverse Zoals in veel ander onderzoek wordt vermeld vonden ook de deelnemers aan deze studie dat zij van hun naasten veel steun kregen en rapporteerden zij weinig onenigheid De partner werd vrijwel altijd ingelicht (##%), vaker dan een vriend(in) (##%) of de moeder (##%) Slechts ##% van de vrouwen maakte de Ook in de gevallen waarin de vrouwen conflicten met hun partner verwachtten over de zwangerschapsafbreking werd deze vaak wél ingelicht over hun besluit Als vrouwen meer dan één persoon inlichtten kan dat betekenen dat ze bij de partner meer onenigheid en minder steun verwachtten dan bij moeder of vriendin Na correctie voor de persoonlijkheidskenmerken van de vrouwen bleek dat zowel conflict met de partner c q steun van de partner voor de zwangerschapsafbreking verwerking voorspelde in het betreffende affectieve domein conflict voorspelde leed, steun voorspelde welzijn Daarbij was de aard van de relatie van belang Vrouwen die gewoonlijk veel steun ondervonden van hun moeder of vrienden leden meer als ze hen ook zagen als <INSTELLING> van veel onenigheid over de zwangerschaps-afbreking Bij de vrouwen die zeiden weinig steun van hun moeder of vrienden te hebben gekregen werd geen verband gezien tussen het conflict over zwangerschapsafbreking en het welzijn na een maand Meer onenigheid met de partner over de zwangerschapsafbreking, ging samen met meer negatief welbevinden er na, onafhankelijk van hoe De tweede vraag in het onderzoek was of gebrek aan steun van een naaste gecompenseerd kan worden door steun van anderen (bijvoorbeeld partnerconflict X moeder-steun) Voor deze cross-domain buffering werd geen bewijs in de analyse Een beperking van het onderzoek is dat de maatstaf voor sociale steun en de maatstaf voor conflict alleen gebaseerd is op het eigen verslag van de vrouwen In het Report of the APA Taskforce on Mental Health and Abortion ### wordt een.
| 568 | nvog |
de gevallen waarin de vrouwen conflicten met hun partner verwachtten over de zwangerschapsafbreking werd deze vaak wél ingelicht over hun besluit Als vrouwen meer dan één persoon inlichtten kan dat betekenen dat ze bij de partner meer onenigheid en minder steun verwachtten dan bij moeder of vriendin Na correctie voor de persoonlijkheidskenmerken van de vrouwen bleek dat zowel conflict met de partner c q steun van de partner voor de zwangerschapsafbreking verwerking voorspelde in het betreffende affectieve domein conflict voorspelde leed, steun voorspelde welzijn Daarbij was de aard van de relatie van belang Vrouwen die gewoonlijk veel steun ondervonden van hun moeder of vrienden leden meer als ze hen ook zagen als <INSTELLING> van veel onenigheid over de zwangerschaps-afbreking Bij de vrouwen die zeiden weinig steun van hun moeder of vrienden te hebben gekregen werd geen verband gezien tussen het conflict over zwangerschapsafbreking en het welzijn na een maand Meer onenigheid met de partner over de zwangerschapsafbreking, ging samen met meer negatief welbevinden er na, onafhankelijk van hoe De tweede vraag in het onderzoek was of gebrek aan steun van een naaste gecompenseerd kan worden door steun van anderen (bijvoorbeeld partnerconflict X moeder-steun) Voor deze cross-domain buffering werd geen bewijs in de analyse Een beperking van het onderzoek is dat de maatstaf voor sociale steun en de maatstaf voor conflict alleen gebaseerd is op het eigen verslag van de vrouwen In het Report of the APA Taskforce on Mental Health and Abortion ### wordt een met meer negatieve reacties bij vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan Dit zijn door de vrouw ervaren druk van anderen om een zwangerschap af te breken, door de vrouw ervaren weerstand tegen zwangerschapsafbreking bij de partners, familie en/of vrienden en gebrekkige sociale steun door anderen Van belang daarbij is dat deze factoren niet specifiek zijn voor negatieve reacties na zwangerschapsafbreking, maar evenzeer voorspellend zijn voor andere soorten stressvolle levensgebeurtenissen, zoals ongewenst moederschap of het afstaan van Het is de vraag of en in hoeverre de conclusies uit de besproken onderzoeken op de Nederlandse situatie van toepassing zijn Doelen, vraagstellingen, achtergronden, inen exclusiecriteria in deze onderzoeken zijn veelal verschillend Er kan sprake zijn van uitgevoerd in andere landen, met een ander normen- en waardepatroon (inclusief Bijna alle vrouwen spreken over hun besluit met iemand uit hun omgeving, meestal met de partner; conflicten over de zwangerschapsafbreking komen weinig voor Dit komt zowel uit de internationale literatuur als uit het Nederlandse evaluatieonderzoek naar voren (Major et al , ###; Major et al , ###; Major et al , ###; Evans et al, ###; <PERSOON> et al , ###; Ekstrand et al , ###; <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> &<PERSOON>, Voor de grote meerderheid van de vrouwen is de beslissing om de en ook een grote meerderheid staat helemaal of grotendeels achter hun Door de vrouw ervaren druk van anderen om een zwangerschap af te breken, weerstand tegen zwangerschapsafbreking bij de partners, familie.
| 582 | nvog |
met meer negatieve reacties bij vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan Dit zijn door de vrouw ervaren druk van anderen om een zwangerschap af te breken, door de vrouw ervaren weerstand tegen zwangerschapsafbreking bij de partners, familie en/of vrienden en gebrekkige sociale steun door anderen Van belang daarbij is dat deze factoren niet specifiek zijn voor negatieve reacties na zwangerschapsafbreking, maar evenzeer voorspellend zijn voor andere soorten stressvolle levensgebeurtenissen, zoals ongewenst moederschap of het afstaan van Het is de vraag of en in hoeverre de conclusies uit de besproken onderzoeken op de Nederlandse situatie van toepassing zijn Doelen, vraagstellingen, achtergronden, inen exclusiecriteria in deze onderzoeken zijn veelal verschillend Er kan sprake zijn van uitgevoerd in andere landen, met een ander normen- en waardepatroon (inclusief Bijna alle vrouwen spreken over hun besluit met iemand uit hun omgeving, meestal met de partner; conflicten over de zwangerschapsafbreking komen weinig voor Dit komt zowel uit de internationale literatuur als uit het Nederlandse evaluatieonderzoek naar voren (Major et al , ###; Major et al , ###; Major et al , ###; Evans et al, ###; <PERSOON> et al , ###; Ekstrand et al , ###; <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> &<PERSOON>, Voor de grote meerderheid van de vrouwen is de beslissing om de en ook een grote meerderheid staat helemaal of grotendeels achter hun Door de vrouw ervaren druk van anderen om een zwangerschap af te breken, weerstand tegen zwangerschapsafbreking bij de partners, familie samengaan met meer negatieve reacties bij vrouwen die een Bijna alle vrouwen spreken over hun besluit met iemand in hun omgeving Bij zwangerschapsafbreking wordt zeer vaak de partner ingelicht Familie <PERSOON> et al , ###; Major et al , ###; Major et al , ### <PERSOON> et al, ###; <PERSOON> et al , ###; Ekstrand et al , ### <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> &<PERSOON>, ###; <PERSOON> et al , ### De partner en belangrijke anderen die betrokken worden in het <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> et al , ###; Ekstrand et al , ### Onenigheid met, of steun van de partner vóór de zwangerschapsafbreking affectieve domein conflict voorspelde leed, steun voorspelde welzijn Ook in de gevallen waarin de vrouwen conflicten met hun partner verwachten over de zwangerschapsafbreking wordt deze vaak wèl ingelicht over hun besluit Als vrouwen meer dan één persoon inlichten kan dat betekenen dat ze bij de partner meer onenigheid en minder steun Vrouwen die gewoonlijk veel steun ondervonden van moeder of vriend(in) leden meer als ze hen tevens zagen als bronnen van veel conflict over de Bij de vrouwen die weinig steun van moeder of vriend(in) ondervonden werd geen verband gezien tussen conflict en ondervonden leed Voor de gedachte dat gebrek aan steun van een naaste gecompenseerd kan worden door steun van anderen (cross-domain buffering) werd geen Vanuit het patiëntenperspectief zijn de gevonden patronen beter te begrijpen als het volgende wordt overwogen (Major et al , ###) De rol van moeder en vriendinnen.
| 661 | nvog |
een Bijna alle vrouwen spreken over hun besluit met iemand in hun omgeving Bij zwangerschapsafbreking wordt zeer vaak de partner ingelicht Familie <PERSOON> et al , ###; Major et al , ###; Major et al , ### <PERSOON> et al, ###; <PERSOON> et al , ###; Ekstrand et al , ### <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> &<PERSOON>, ###; <PERSOON> et al , ### De partner en belangrijke anderen die betrokken worden in het <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> et al , ###; Ekstrand et al , ### Onenigheid met, of steun van de partner vóór de zwangerschapsafbreking affectieve domein conflict voorspelde leed, steun voorspelde welzijn Ook in de gevallen waarin de vrouwen conflicten met hun partner verwachten over de zwangerschapsafbreking wordt deze vaak wèl ingelicht over hun besluit Als vrouwen meer dan één persoon inlichten kan dat betekenen dat ze bij de partner meer onenigheid en minder steun Vrouwen die gewoonlijk veel steun ondervonden van moeder of vriend(in) leden meer als ze hen tevens zagen als bronnen van veel conflict over de Bij de vrouwen die weinig steun van moeder of vriend(in) ondervonden werd geen verband gezien tussen conflict en ondervonden leed Voor de gedachte dat gebrek aan steun van een naaste gecompenseerd kan worden door steun van anderen (cross-domain buffering) werd geen Vanuit het patiëntenperspectief zijn de gevonden patronen beter te begrijpen als het volgende wordt overwogen (Major et al , ###) De rol van moeder en vriendinnen De grote meerderheid van de vrouwen licht hun partner in Vrouwen kunnen het gevoel hebben dat ze geen andere keuze hebben, zelfs als ze denken dat er met hem onenigheid over de zwangerschapsafbreking zal ontstaan Dat kan zijn vanwege hulp die ze nodig hebben bij de besluitvorming of voor de zwangerschapsafbreking (geld, vervoer) of omdat ze de morele noodzaak voelen Steun van de moeder of een vriendin kan een buffer zijn voor de spanning die een zwangerschapsafbreking voor de vrouw met zich meebrengt, maar alléén als de moeder of vriendin geen <INSTELLING> voor conflicten over de zwangerschapsafbreking is In een relatie die gewoonlijk nauw en steunend is zijn al of niet verwachte conflicten hierover vermoedelijk extra belastend Bovendien kan inconsistentie (steun èn onenigheid) op zich een extra <INSTELLING> voor stress zijn Deze redenering kan helpen het op het eerste gezicht verbazende praktijkgegeven te begrijpen dat een jonge vrouw vaak gehouden Voor de meeste vrouwen zijn moeders en vriendinnen daarom optionele vertrouwelingen Vrouwen zullen daarom de zwangerschapsafbreking vaak alleen aan hen bekendmaken als ze verwachtten dat deze hun beslissing zullen steunen en geen Bij jonge vrouwen is de te verwachten reactie van de ouders de belangrijkste <INSTELLING> van Een hulpverlener zal vragen welke reactie de jonge vrouw van haar ouders verwacht Wanneer uit het gesprek blijkt dat de vrouw gegronde reden heeft om aan te nemen dat er over de zwangerschap(safbreking) ernstige onenigheid met haar ouders zal komen, moet de hulpverlener niet aandringen om de ouders in te lichten.
| 620 | nvog |
De grote meerderheid van de vrouwen licht hun partner in Vrouwen kunnen het gevoel hebben dat ze geen andere keuze hebben, zelfs als ze denken dat er met hem onenigheid over de zwangerschapsafbreking zal ontstaan Dat kan zijn vanwege hulp die ze nodig hebben bij de besluitvorming of voor de zwangerschapsafbreking (geld, vervoer) of omdat ze de morele noodzaak voelen Steun van de moeder of een vriendin kan een buffer zijn voor de spanning die een zwangerschapsafbreking voor de vrouw met zich meebrengt, maar alléén als de moeder of vriendin geen <INSTELLING> voor conflicten over de zwangerschapsafbreking is In een relatie die gewoonlijk nauw en steunend is zijn al of niet verwachte conflicten hierover vermoedelijk extra belastend Bovendien kan inconsistentie (steun èn onenigheid) op zich een extra <INSTELLING> voor stress zijn Deze redenering kan helpen het op het eerste gezicht verbazende praktijkgegeven te begrijpen dat een jonge vrouw vaak gehouden Voor de meeste vrouwen zijn moeders en vriendinnen daarom optionele vertrouwelingen Vrouwen zullen daarom de zwangerschapsafbreking vaak alleen aan hen bekendmaken als ze verwachtten dat deze hun beslissing zullen steunen en geen Bij jonge vrouwen is de te verwachten reactie van de ouders de belangrijkste <INSTELLING> van Een hulpverlener zal vragen welke reactie de jonge vrouw van haar ouders verwacht Wanneer uit het gesprek blijkt dat de vrouw gegronde reden heeft om aan te nemen dat er over de zwangerschap(safbreking) ernstige onenigheid met haar ouders zal komen, moet de hulpverlener niet aandringen om de ouders in te lichten <PERSOON> diagnostiek De morele bezwaren gewogen <PERSOON> M (###) <PERSOON> illusion of power qualitative perspectives on abortion decision-making among teenage women in <PERSOON> influence of significant others on Australian teenagers' decisions Kooten, v <PERSOON> gevolgen <PERSOON>, E (###) A matter of choice? Explaining national variation in teenage abortion <PERSOON>, N F , & West, <PERSOON> of the APA task force on mental health and abortion <PERSOON> social support, self-efficacy, and adjustment to abortion <PERSOON-##> messages implications of social conflict and social support within close relationships for adjustment to a stressful life event <PERSOON-##> Soc Psychol , ##, Het bespreken van angst, schaamte en/of schuldgevoelens en Gevoelens van angst, schaamte en/of schuld zijn bij vrouwen die een besluitvormingsproces bemoeilijken Ook als vrouwen zeker weten dat zwangerschapsafbreking de juiste keuze is vinden jonge vrouwen het vaak.
| 484 | nvog |
<PERSOON> diagnostiek De morele bezwaren gewogen <PERSOON> M (###) <PERSOON> illusion of power qualitative perspectives on abortion decision-making among teenage women in <PERSOON> influence of significant others on Australian teenagers' decisions Kooten, v <PERSOON> gevolgen <PERSOON>, E (###) A matter of choice? Explaining national variation in teenage abortion <PERSOON>, N F , & West, <PERSOON> of the APA task force on mental health and abortion <PERSOON> social support, self-efficacy, and adjustment to abortion <PERSOON-##> messages implications of social conflict and social support within close relationships for adjustment to a stressful life event <PERSOON-##> Soc Psychol , ##, Het bespreken van angst, schaamte en/of schuldgevoelens en Gevoelens van angst, schaamte en/of schuld zijn bij vrouwen die een besluitvormingsproces bemoeilijken Ook als vrouwen zeker weten dat zwangerschapsafbreking de juiste keuze is vinden jonge vrouwen het vaak Het nemen van een beslissing over het afbreken van de zwangerschap, het uitdragen van de zwangerschap en moeder worden of het kind afstaan kan een emotioneel zeer belastende ervaring zijn en daarom angst en onrust veroorzaken (<PERSOON-##>, ###; Singer, Breitbart benadrukt de waarde van het letten op non-verbale aanwijzingen tijdens het contact met de hulpverlener Vaak drukt het gedrag van de vrouw meer uit dan haar woorden De hulpverlener kan beter recht doen aan de gesignaleerde emoties dan ze Maar behoudens angst gekoppeld aan het nemen van een beslissing tot afbreken van de zwangerschap, kan ook angst aanwezig zijn voor bijvoorbeeld het onderzoek Het laatste kan worden tegengegaan door informatie te verstrekken en uitleg te geven Vooral bij medicamenteuze zwangerschapsafbreking kan ook angst voor pijn, bloeding of bijwerkingen of een gebrek aan geheimhouding een rol spelen (Breitbart, ###) Bij deze laatste angst kan de hulpverlener peilen waarvoor de vrouw bang is en welke gevolgen zij denkt dat gebrek aan geheimhouding voor haar zou hebben (Breitbart, Stotland bespreekt de geschiedenis en culturele context en de psychosociale aspecten van zwangerschapsafbreking en de toepassing van deze kennis in de kliniek (Stotland, ###) Zij wijst erop dat voorbijgaande, normale reacties op een ongewenste en angst, in de omgangstaal vaak worden verward met psychische stoornissen In de context van emotioneel geladen situaties zijn sterke gevoelens geheel normaal Wat uitgebreider beschrijft Stotland de gevoelens van schaamte en schande die veroorzaakt kunnen worden doordat de vrouw worstelt met haar geloof Gewoonlijk zal.
| 492 | nvog |
nemen van een beslissing over het afbreken van de zwangerschap, het uitdragen van de zwangerschap en moeder worden of het kind afstaan kan een emotioneel zeer belastende ervaring zijn en daarom angst en onrust veroorzaken (<PERSOON>, ###; Singer, Breitbart benadrukt de waarde van het letten op non-verbale aanwijzingen tijdens het contact met de hulpverlener Vaak drukt het gedrag van de vrouw meer uit dan haar woorden De hulpverlener kan beter recht doen aan de gesignaleerde emoties dan ze Maar behoudens angst gekoppeld aan het nemen van een beslissing tot afbreken van de zwangerschap, kan ook angst aanwezig zijn voor bijvoorbeeld het onderzoek Het laatste kan worden tegengegaan door informatie te verstrekken en uitleg te geven Vooral bij medicamenteuze zwangerschapsafbreking kan ook angst voor pijn, bloeding of bijwerkingen of een gebrek aan geheimhouding een rol spelen (Breitbart, ###) Bij deze laatste angst kan de hulpverlener peilen waarvoor de vrouw bang is en welke gevolgen zij denkt dat gebrek aan geheimhouding voor haar zou hebben (Breitbart, Stotland bespreekt de geschiedenis en culturele context en de psychosociale aspecten van zwangerschapsafbreking en de toepassing van deze kennis in de kliniek (Stotland, ###) Zij wijst erop dat voorbijgaande, normale reacties op een ongewenste en angst, in de omgangstaal vaak worden verward met psychische stoornissen In de context van emotioneel geladen situaties zijn sterke gevoelens geheel normaal Wat uitgebreider beschrijft Stotland de gevoelens van schaamte en schande die veroorzaakt kunnen worden doordat de vrouw worstelt met haar geloof Gewoonlijk zal zwangerschapsafbreking kan ze daar meestal niet terecht waardoor er stress zal optreden Als later toch bekend wordt dat ze een zwangerschapsafbreking heeft gehad, kunnen negatieve reacties er toe leiden dat zij en/of anderen de zwangerschapsafbreking gaan zien als een oorzaak van psychologische problemen Schuldgevoelens bij een vrouw kunnen al ontstaan door het onopzettelijk zwanger raken en na de zwangerschapsafbreking Schuld en schaamte kunnen ook optreden wanneer voornamelijk financiële oorzaken de reden zijn voor zwangerschapsafbreking Uit vergelijkend onderzoek in de VS bleek dat vrouwen die weinig zelfvertrouwen hadden wat betreft het verwerken van de zwangerschapsafbreking, of de schuld van het zwanger raken in het eigen <INSTELLING> of bij de ander zochten, meer kans hadden op aanpassingsproblemen dan vrouwen die dat weten aan het eigen gedrag (bijvoorbeeld pil vergeten) Vrouwen uit de eerste groep kunnen ervan profiteren als voor de zwangerschapsafbreking duidelijk is waarom ze wellicht meer aanpassingsproblemen Het is daarom belangrijk om gedurende het besluitvormingsproces eventuele angst, schaamte en schuldgevoelens te signaleren en daarop in te gaan (Mueller et al , Het is belangrijk om gedurende het besluitvormingsproces en onderzoek eventuele angst, schaamte en schuldgevoelens te signaleren en daarop in Vrouwen kunnen om diverse redenen angstig zijn voor het nemen van het besluit tot vragen en, indien dit speelt, hier verder op in te gaan <PERSOON> for medical abortion <PERSOON> die ongewenst zwanger zijn bevinden zich in een door hen ongewenste situatie Ambivalentie in de te maken keuze kan daarbij een rol spelen.
| 549 | nvog |
niet terecht waardoor er stress zal optreden Als later toch bekend wordt dat ze een zwangerschapsafbreking heeft gehad, kunnen negatieve reacties er toe leiden dat zij en/of anderen de zwangerschapsafbreking gaan zien als een oorzaak van psychologische problemen Schuldgevoelens bij een vrouw kunnen al ontstaan door het onopzettelijk zwanger raken en na de zwangerschapsafbreking Schuld en schaamte kunnen ook optreden wanneer voornamelijk financiële oorzaken de reden zijn voor zwangerschapsafbreking Uit vergelijkend onderzoek in de VS bleek dat vrouwen die weinig zelfvertrouwen hadden wat betreft het verwerken van de zwangerschapsafbreking, of de schuld van het zwanger raken in het eigen <INSTELLING> of bij de ander zochten, meer kans hadden op aanpassingsproblemen dan vrouwen die dat weten aan het eigen gedrag (bijvoorbeeld pil vergeten) Vrouwen uit de eerste groep kunnen ervan profiteren als voor de zwangerschapsafbreking duidelijk is waarom ze wellicht meer aanpassingsproblemen Het is daarom belangrijk om gedurende het besluitvormingsproces eventuele angst, schaamte en schuldgevoelens te signaleren en daarop in te gaan (Mueller et al , Het is belangrijk om gedurende het besluitvormingsproces en onderzoek eventuele angst, schaamte en schuldgevoelens te signaleren en daarop in Vrouwen kunnen om diverse redenen angstig zijn voor het nemen van het besluit tot vragen en, indien dit speelt, hier verder op in te gaan <PERSOON> for medical abortion <PERSOON> die ongewenst zwanger zijn bevinden zich in een door hen ongewenste situatie Ambivalentie in de te maken keuze kan daarbij een rol spelen een groep vrouwen die gewenst zwanger is geworden maar voor wie de zwangerschap Voor de literatuur is grotendeels uitgegaan van het literatuuroverzicht door de APA (Major et al , ###) Verder is gezocht naar termination of pregnancy/abortion and fetal anomaly and psychological effects and Dutch op medline and psychinfo en in de doorgaans snel Wel kan de vrouw na de behandeling enige tijd bloedverlies en buikpijn hebben Het valt niet goed te voorspellen wanneer de eigen cyclus weer op gang komt Voor verdere gevolgen wordt verwezen naar paragraaf <DATUM> Het valt buiten het bestek van deze paragraaf om de lichamelijke gevolgen en de mogelijke complicaties van het uitdragen van de zwangerschap te bespreken Lichamelijke klachten zoals slaap-, concentratieproblemen en gebrek aan energie kunnen Positieve gevoelens zijn bijvoorbeeld gevoelens van blijheid, opluchting, bevrijding en tevredenheid over de beslissing Negatieve gevoelens zijn bijvoorbeeld gevoelens van stress, somberheid, schuld, spijt, verdriet, gevoelens van verlies, angst voor afwijzing, twijfel, boosheid, schaamte, geïrriteerdheid, hopeloosheid en afname van zelfwaardering Daarnaast kunnen zich ernstige psychische problemen zoals depressie, angststoornis en posttraumatische stressstoornis, voordoen Ook zijn specifiek aan de afbreking van de zwangerschap gerelateerde emotionele problemen beschreven zoals het fantaseren over de foetus, fobische reacties op kinderen en zwangere vrouwen en âanniversary reactions' (<PERSOON> en <PERSOON>, ###; p ##; <PERSOON> et al , ###; p ##, ##) Het laatste houdt in dat de vrouwen emotionele en uitgevoerd of de datum waarop het kind geboren zou zijn.
| 570 | nvog |
een groep vrouwen die gewenst zwanger is geworden maar voor wie de zwangerschap Voor de literatuur is grotendeels uitgegaan van het literatuuroverzicht door de APA (Major et al , ###) Verder is gezocht naar termination of pregnancy/abortion and fetal anomaly and psychological effects and Dutch op medline and psychinfo en in de doorgaans snel Wel kan de vrouw na de behandeling enige tijd bloedverlies en buikpijn hebben Het valt niet goed te voorspellen wanneer de eigen cyclus weer op gang komt Voor verdere gevolgen wordt verwezen naar paragraaf <DATUM> Het valt buiten het bestek van deze paragraaf om de lichamelijke gevolgen en de mogelijke complicaties van het uitdragen van de zwangerschap te bespreken Lichamelijke klachten zoals slaap-, concentratieproblemen en gebrek aan energie kunnen Positieve gevoelens zijn bijvoorbeeld gevoelens van blijheid, opluchting, bevrijding en tevredenheid over de beslissing Negatieve gevoelens zijn bijvoorbeeld gevoelens van stress, somberheid, schuld, spijt, verdriet, gevoelens van verlies, angst voor afwijzing, twijfel, boosheid, schaamte, geïrriteerdheid, hopeloosheid en afname van zelfwaardering Daarnaast kunnen zich ernstige psychische problemen zoals depressie, angststoornis en posttraumatische stressstoornis, voordoen Ook zijn specifiek aan de afbreking van de zwangerschap gerelateerde emotionele problemen beschreven zoals het fantaseren over de foetus, fobische reacties op kinderen en zwangere vrouwen en âanniversary reactions' (<PERSOON> en <PERSOON>, ###; p ##; <PERSOON> et al , ###; p ##, ##) Het laatste houdt in dat de vrouwen emotionele en uitgevoerd of de datum waarop het kind geboren zou zijn conflicten of irritaties tussen de partners, scheiding en verminderd seksueel verlangen, seksuele inhibitie, minder frequente seks, minder seksuele voldoening en meer problemen met het bereiken van een orgasme Er kan ook juist sprake zijn van meer affectie, meer emotionele toenadering, toegenomen seksueel verlangen en Na de zwangerschapsafbreking kan op dezelfde manier door worden gegaan met het sociaal-maatschappelijk functioneren en hoeft de nieuwe verantwoordelijkheid, die behoort bij de zorg van een kind, niet te worden aangegaan De negatieve emotionele aspecten werden het meest onderzocht, op afstand gevolgd specifiek aan de zwangerschapsafbreking gerelateerde emotionele problemen, zijn incidenteel onderzocht Uit de literatuur blijkt dat de positieve en negatieve aspecten In <LOCATIE> is sinds de legalisering van zwangerschapsafbreking vrijwel geen onderzoek naar de biopsychosociale aspecten van de voortzetting van de Uit het literatuuroverzicht van de APA en een recente bespreking van het bewijs (Major et al , ###; Major et al , ###) worden bij de meeste onderzoeken ernstige methodologische problemen geconstateerd zoals het ontbreken van een controlegroep en een voormeting, geen aselecte, te kleine en daardoor niet representatieve vragenlijsten Daarnaast is de ernst van de problemen niet altijd adequaat beschreven, er was geen navraag naar de positieve psychische gevolgen van zwangerschapsafbreking Ook is het non-respons- en/of uitvalpercentage in sommige studies erg hoog Verder worden relevant voorkomende risicofactoren bij ongewenste zwangerschap zoals armoede, huiselijk geweld, seksueel misbruik, al bestaande psychologische of gedragsproblemen, eerder of huidig middelenmisbruik en eerdere Geen van de onderzoeken vergeleek de prevalentie van psychische problemen bij.
| 594 | nvog |
tussen de partners, scheiding en verminderd seksueel verlangen, seksuele inhibitie, minder frequente seks, minder seksuele voldoening en meer problemen met het bereiken van een orgasme Er kan ook juist sprake zijn van meer affectie, meer emotionele toenadering, toegenomen seksueel verlangen en Na de zwangerschapsafbreking kan op dezelfde manier door worden gegaan met het sociaal-maatschappelijk functioneren en hoeft de nieuwe verantwoordelijkheid, die behoort bij de zorg van een kind, niet te worden aangegaan De negatieve emotionele aspecten werden het meest onderzocht, op afstand gevolgd specifiek aan de zwangerschapsafbreking gerelateerde emotionele problemen, zijn incidenteel onderzocht Uit de literatuur blijkt dat de positieve en negatieve aspecten In <LOCATIE> is sinds de legalisering van zwangerschapsafbreking vrijwel geen onderzoek naar de biopsychosociale aspecten van de voortzetting van de Uit het literatuuroverzicht van de APA en een recente bespreking van het bewijs (Major et al , ###; Major et al , ###) worden bij de meeste onderzoeken ernstige methodologische problemen geconstateerd zoals het ontbreken van een controlegroep en een voormeting, geen aselecte, te kleine en daardoor niet representatieve vragenlijsten Daarnaast is de ernst van de problemen niet altijd adequaat beschreven, er was geen navraag naar de positieve psychische gevolgen van zwangerschapsafbreking Ook is het non-respons- en/of uitvalpercentage in sommige studies erg hoog Verder worden relevant voorkomende risicofactoren bij ongewenste zwangerschap zoals armoede, huiselijk geweld, seksueel misbruik, al bestaande psychologische of gedragsproblemen, eerder of huidig middelenmisbruik en eerdere Geen van de onderzoeken vergeleek de prevalentie van psychische problemen bij Bij de transpositie van onderzoeken uit het buitenland naar de Nederlandse situatie De onderzoekers komen tot de volgende conclusies waarbij onderscheid wordt De methodologisch beste onderzoeken laten zien dat het relatieve risico op psychische problemen bij volwassen vrouwen met een ongewenste zwangerschap, bij een eenmalig verkozen eerste trimester zwangerschapsafbreking, niet groter is dan bij een vrouwen die kozen voor een zwangerschapsafbreking in het eerste trimester wijkt niet af van de prevalentie van psychische problemen bij de vrouwen in de algemene populatie De meerderheid van de vrouwen is tevreden over de beslissing tot zwangerschaps-afbreking Positieve emoties worden vaker en sterker ervaren dan Na het afbreken van een ongewenste zwangerschap worden door de vrouwen positieve emoties vaker ervaren en deze zijn sterker dan negatieve emoties Longitudinaal onderzoek laat zien dat de negatieve gevolgen in de loop van de tijd meestal afnemen Een minderheid van de vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan, heeft klachten die ook op lange termijn blijven bestaan Hierbij werd geen verschil gevonden tussen vrouwen na een zwangerschapsafbreking en De onderbouwing van het verband tussen herhaalde zwangerschapsafbrekingen en de relatieve risicoâs voor de psychische gezondheid is niet zo duidelijk <INSTELLING> van de inconsistenties kan van methodologisch aard zijn Positieve associaties tussen et al , ###) kunnen ook worden verklaard door gemeen-schappelijk optredende Bij vrouwen die kiezen voor een zwangerschapsafbreking vanwege in de zwangerschap geconsta-teerde afwijkingen bij de foetus, blijkt uit Nederlands onderzoek dat de beslissing tot afbreking een forse impact heeft op de zwangere en.
| 553 | nvog |
buitenland naar de Nederlandse situatie De onderzoekers komen tot de volgende conclusies waarbij onderscheid wordt De methodologisch beste onderzoeken laten zien dat het relatieve risico op psychische problemen bij volwassen vrouwen met een ongewenste zwangerschap, bij een eenmalig verkozen eerste trimester zwangerschapsafbreking, niet groter is dan bij een vrouwen die kozen voor een zwangerschapsafbreking in het eerste trimester wijkt niet af van de prevalentie van psychische problemen bij de vrouwen in de algemene populatie De meerderheid van de vrouwen is tevreden over de beslissing tot zwangerschaps-afbreking Positieve emoties worden vaker en sterker ervaren dan Na het afbreken van een ongewenste zwangerschap worden door de vrouwen positieve emoties vaker ervaren en deze zijn sterker dan negatieve emoties Longitudinaal onderzoek laat zien dat de negatieve gevolgen in de loop van de tijd meestal afnemen Een minderheid van de vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan, heeft klachten die ook op lange termijn blijven bestaan Hierbij werd geen verschil gevonden tussen vrouwen na een zwangerschapsafbreking en De onderbouwing van het verband tussen herhaalde zwangerschapsafbrekingen en de relatieve risicoâs voor de psychische gezondheid is niet zo duidelijk <INSTELLING> van de inconsistenties kan van methodologisch aard zijn Positieve associaties tussen et al , ###) kunnen ook worden verklaard door gemeen-schappelijk optredende Bij vrouwen die kiezen voor een zwangerschapsafbreking vanwege in de zwangerschap geconsta-teerde afwijkingen bij de foetus, blijkt uit Nederlands onderzoek dat de beslissing tot afbreking een forse impact heeft op de zwangere en klachten, ook nog een half jaar na het genomen besluit Bij ##% van deze vrouwen komen <LEEFTIJD> jaar na de zwangerschapsafbreking nog verdriet, rouw, depressie en angst voor (Korenromp et al , ###) Gevoelens van spijt komen bij maximaal # % van de Buitenlands onderzoek bevestigt dit beeld en suggereert dat de beëindiging van een aanvankelijk gewenste zwangerschap ten gevolge van foetale afwijkingen na het eerste trimester met negatieve psychologische reacties is geassocieerd die vergelijkbaar zijn met de ervaringen van vrouwen met een gewenste zwangerschap die geconfronteerd worden met een miskraam, een doodgeboren kind of de dood van rapporteerden rouw, depressie en angst De psychologische gevolgen zijn mogelijk minder dan bij vrouwen die een kind met ernstige, levensbedreigende aandoeningen Sommige vrouwen ervaren verdriet en verlies na een zwangerschapsafbreking en soms depressie en angst Er is onvoldoende onderbouwing om de claim te steunen dat er een verband is tussen een geschiedenis met zwangerschapsafbreking en psychische gezondheid dat per se door de zwanger-schapsafbreking wordt In de literatuur wordt een keur van factoren geassocieerd met negatieve psychologische reacties na een vroege zwangerschapsafbreking De American wetenschappelijke bewijs en bracht het aantal voorspellende factoren voor een grotere kans op negatieve reacties na een zwangerschapsafbreking in het eerste trimester bij vrouwen in de VS, terug tot de volgende vier categorieën (a) interpersoonlijke zorgen zoals zich gestigmatiseerd voelen, zich genoodzaakt voelen tot zelfwaardering, een lage waargenomen controle over het eigen leven of het aanvankelijke binding met de zwangerschap en deze toegedaan zijn Eerdere of huidige psychische problemen blijken de sterkste voorspellers voor de.
| 553 | nvog |
Bij ##% van deze vrouwen komen <LEEFTIJD> jaar na de zwangerschapsafbreking nog verdriet, rouw, depressie en angst voor (Korenromp et al , ###) Gevoelens van spijt komen bij maximaal # % van de Buitenlands onderzoek bevestigt dit beeld en suggereert dat de beëindiging van een aanvankelijk gewenste zwangerschap ten gevolge van foetale afwijkingen na het eerste trimester met negatieve psychologische reacties is geassocieerd die vergelijkbaar zijn met de ervaringen van vrouwen met een gewenste zwangerschap die geconfronteerd worden met een miskraam, een doodgeboren kind of de dood van rapporteerden rouw, depressie en angst De psychologische gevolgen zijn mogelijk minder dan bij vrouwen die een kind met ernstige, levensbedreigende aandoeningen Sommige vrouwen ervaren verdriet en verlies na een zwangerschapsafbreking en soms depressie en angst Er is onvoldoende onderbouwing om de claim te steunen dat er een verband is tussen een geschiedenis met zwangerschapsafbreking en psychische gezondheid dat per se door de zwanger-schapsafbreking wordt In de literatuur wordt een keur van factoren geassocieerd met negatieve psychologische reacties na een vroege zwangerschapsafbreking De American wetenschappelijke bewijs en bracht het aantal voorspellende factoren voor een grotere kans op negatieve reacties na een zwangerschapsafbreking in het eerste trimester bij vrouwen in de VS, terug tot de volgende vier categorieën (a) interpersoonlijke zorgen zoals zich gestigmatiseerd voelen, zich genoodzaakt voelen tot zelfwaardering, een lage waargenomen controle over het eigen leven of het aanvankelijke binding met de zwangerschap en deze toegedaan zijn Eerdere of huidige psychische problemen blijken de sterkste voorspellers voor de Vele van de hier genoemde factoren voorspellen ook de negatieve psychologische reacties op andere stressvolle levensgebeurtenissen Ze zijn daarom niet specifiek voor het voorspellen Er is één Nederlands onderzoek waarin op basis van een dossieronderzoek is gevonden dat vrouwen die een zwangerschapsafbreking hadden ondergaan, een hogere medische consumptie hadden en meer psychosociale klachten presenteerden dan een controlegroep De medische consumptie en de psychosociale klachten waren Beschermende factoren zijn een partnerrelatie, steun uit de sociale omgeving, een cultureel klimaat waarin zwangerschapsafbreking wordt geaccepteerd, een hogere sociaaleconomische status en een gevoel van controle over de onder ogen durven zien en er over praten) (<PERSOON> et al, ###; p ##; Major et al , In <LOCATIE> is sinds de legalisering van zwangerschapsafbreking vrijwel geen onderzoek verricht naar het welbevinden na een Er is wel onderzoek verricht naar het welbevinden van de vrouw en haar Bij ##% van de vrouwen in <LOCATIE> die een zwangerschapsafbreking wegens foetale pathologie hebben ondergaan, komen een jaar na de behandeling nog psychologische gevolgen voor zoals verdriet, rouw, Uit buitenlands onderzoek blijkt dat de meerderheid van de vrouwen tevreden is over de beslissing tot zwangerschapsafbreking Positieve emoties worden vaker en sterker ervaren dan negatieve emoties Uit buitenlands onderzoek blijkt dat de prevalentie van psychische problemen bij vrouwen na een zwangerschapsafbreking niet afwijkt van de Een minderheid van de vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan, heeft psychische klachten die ook op lange termijn blijven bestaan Hierbij werd geen verschil gevonden tussen vrouwen na een.
| 560 | nvog |
de hier genoemde factoren voorspellen ook de negatieve psychologische reacties op andere stressvolle levensgebeurtenissen Ze zijn daarom niet specifiek voor het voorspellen Er is één Nederlands onderzoek waarin op basis van een dossieronderzoek is gevonden dat vrouwen die een zwangerschapsafbreking hadden ondergaan, een hogere medische consumptie hadden en meer psychosociale klachten presenteerden dan een controlegroep De medische consumptie en de psychosociale klachten waren Beschermende factoren zijn een partnerrelatie, steun uit de sociale omgeving, een cultureel klimaat waarin zwangerschapsafbreking wordt geaccepteerd, een hogere sociaaleconomische status en een gevoel van controle over de onder ogen durven zien en er over praten) (<PERSOON> et al, ###; p ##; Major et al , In <LOCATIE> is sinds de legalisering van zwangerschapsafbreking vrijwel geen onderzoek verricht naar het welbevinden na een Er is wel onderzoek verricht naar het welbevinden van de vrouw en haar Bij ##% van de vrouwen in <LOCATIE> die een zwangerschapsafbreking wegens foetale pathologie hebben ondergaan, komen een jaar na de behandeling nog psychologische gevolgen voor zoals verdriet, rouw, Uit buitenlands onderzoek blijkt dat de meerderheid van de vrouwen tevreden is over de beslissing tot zwangerschapsafbreking Positieve emoties worden vaker en sterker ervaren dan negatieve emoties Uit buitenlands onderzoek blijkt dat de prevalentie van psychische problemen bij vrouwen na een zwangerschapsafbreking niet afwijkt van de Een minderheid van de vrouwen die een zwangerschapsafbreking hebben ondergaan, heeft psychische klachten die ook op lange termijn blijven bestaan Hierbij werd geen verschil gevonden tussen vrouwen na een voorspellen die eveneens de negatieve psychologische reacties bij andere In één Nederlands onderzoek bleek dat vrouwen die een consumptie hadden en meer psychosociale klachten presenteerden dan medische consumptie en de psychosociale klachten waren echter gelijk Gegeven de afbakening van de richtlijn zou deze behoren te stoppen op het moment dat een besluit genomen is Aangezien de zorg en psychosociale hulpverlening een continu proces is, is er in deze paragraaf een aanbeveling geformuleerd voor na de fase van besluitvorming en behandeling de nacontrole Juist op dat moment, dat vaak ook het laatste contact is met de desbetreffende vrouw, dient gevraagd te worden naar het welbevinden en indien geïndiceerd, of er behoefte is aan verdere hulp <PERSOON> distress patterns among women having first or repeat abortions <PERSOON>, K et al (###) Psychological impact on women after second and third trimester termination of pregnancy due to fetal anomalies versus women after preterm birth--a ##-month follow up study <PERSOON>, P et al (###) Complicated grief after traumatic loss a ##-month follow up study Kooten, v <PERSOON>, I (###).
| 511 | nvog |
andere In één Nederlands onderzoek bleek dat vrouwen die een consumptie hadden en meer psychosociale klachten presenteerden dan medische consumptie en de psychosociale klachten waren echter gelijk Gegeven de afbakening van de richtlijn zou deze behoren te stoppen op het moment dat een besluit genomen is Aangezien de zorg en psychosociale hulpverlening een continu proces is, is er in deze paragraaf een aanbeveling geformuleerd voor na de fase van besluitvorming en behandeling de nacontrole Juist op dat moment, dat vaak ook het laatste contact is met de desbetreffende vrouw, dient gevraagd te worden naar het welbevinden en indien geïndiceerd, of er behoefte is aan verdere hulp <PERSOON> distress patterns among women having first or repeat abortions <PERSOON>, K et al (###) Psychological impact on women after second and third trimester termination of pregnancy due to fetal anomalies versus women after preterm birth--a ##-month follow up study <PERSOON>, P et al (###) Complicated grief after traumatic loss a ##-month follow up study Kooten, v <PERSOON>, G H (###a) Maternal decision to terminate pregnancy in case of Down syndrome American Journal of <PERSOON> bij foetale afwijkingen forse impact maar weinig spijt Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, ###, ##-## after termination of pregnancy for fetal anomalies <PERSOON>, N F , & West, <PERSOON> and mental health Evaluating the evidence Am Psychol , ##, ##<DATUM> Bij de besluitvorming door vrouwen die een zwangerschapsafbreking overwegen kan geweld aan de orde komen doordat de vrouw dit aangeeft of doordat de hulpverlener dit signaleert of vermoedt Het contact met een hulpverlener in de gezondheidszorg wordt wel gezien als een âwindow of opportunityâ om de vrouw bij te staan in deze vaak complexe situatie (FHG, ###; p ###) De vrouw komt met de hulpvraag over een ongewenste zwangerschap De hulpverlening dient zich van deze hulpvraag goed bewust te zijn en zo te werken dat het informeren naar geweld geen drempel opwerpt Huiselijk Geweld (FHG, ###).
| 442 | nvog |
<PERSOON>, G H (###a) Maternal decision to terminate pregnancy in case of Down syndrome American Journal of <PERSOON> bij foetale afwijkingen forse impact maar weinig spijt Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, ###, ##-## after termination of pregnancy for fetal anomalies <PERSOON>, N F , & West, <PERSOON> and mental health Evaluating the evidence Am Psychol , ##, ##<DATUM> Bij de besluitvorming door vrouwen die een zwangerschapsafbreking overwegen kan geweld aan de orde komen doordat de vrouw dit aangeeft of doordat de hulpverlener dit signaleert of vermoedt Het contact met een hulpverlener in de gezondheidszorg wordt wel gezien als een âwindow of opportunityâ om de vrouw bij te staan in deze vaak complexe situatie (FHG, ###; p ###) De vrouw komt met de hulpvraag over een ongewenste zwangerschap De hulpverlening dient zich van deze hulpvraag goed bewust te zijn en zo te werken dat het informeren naar geweld geen drempel opwerpt Huiselijk Geweld (FHG, ###) richtlijn relevant en passend zijn voor de abortushulpverlening worden deze hier overgenomen Voor de behandeling van de literatuur waarop deze berusten wordt naar die richtlijn verwezen In de NVvP-richtlijn wordt FHG gedefinieerd als â⦠intentioneel of impulsief geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het definitie breed opgevat in die zin dat hieronder ook geweld valt dat wordt gepleegd door bijvoorbeeld een loverboy, een souteneur of een vrouwenhandelaar In de NVvPrichtlijn wordt onder geweld verstaan âaantasting van de persoonlijke integriteitâ FHG kan zich voordoen als fysieke, psychische of seksuele mishandeling (FHG, ###; p Als het handelen door de hulpverlener in geval van geweld bestaat uit het inschakelen van en melden aan derden, dan is daar in beginsel toestemming van de betrokken vrouw voor nodig Is die toestemming niet te verkrijgen, dan kan de hulpverlener in conflict komen met zijn zwijgplicht Onder specifieke omstandigheden mag de zwijgplicht worden doorbroken; hiervoor gelden juridische criteria (zie paragraaf Echter de privacygevoeligheid van medische ingrepen geldt in versterkte mate bij een zwangerschapsafbreking <PERSOON> als vanuit een abortuskliniek een melding van FHG wordt gedaan, raakt bekend dat de vrouw een abortuskliniek heeft bezocht Bij de afweging of doorbreking van de zwijgplicht te rechtvaardigen is, moet de privacy van de vrouw dan ook extra zwaar wegen Ook het behoud van de laagdrempeligheid van de abortushulpverlening is een reden tot voorzichtigheid in dit opzicht Een vrouw die zwanger is geworden na verkrachting en daarvan aangifte wil doen, of dit overweegt, moet geïnformeerd worden over de mogelijkheid bewijs te vergaren.
| 522 | nvog |
worden deze hier overgenomen Voor de behandeling van de literatuur waarop deze berusten wordt naar die richtlijn verwezen In de NVvP-richtlijn wordt FHG gedefinieerd als â⦠intentioneel of impulsief geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het definitie breed opgevat in die zin dat hieronder ook geweld valt dat wordt gepleegd door bijvoorbeeld een loverboy, een souteneur of een vrouwenhandelaar In de NVvPrichtlijn wordt onder geweld verstaan âaantasting van de persoonlijke integriteitâ FHG kan zich voordoen als fysieke, psychische of seksuele mishandeling (FHG, ###; p Als het handelen door de hulpverlener in geval van geweld bestaat uit het inschakelen van en melden aan derden, dan is daar in beginsel toestemming van de betrokken vrouw voor nodig Is die toestemming niet te verkrijgen, dan kan de hulpverlener in conflict komen met zijn zwijgplicht Onder specifieke omstandigheden mag de zwijgplicht worden doorbroken; hiervoor gelden juridische criteria (zie paragraaf Echter de privacygevoeligheid van medische ingrepen geldt in versterkte mate bij een zwangerschapsafbreking <PERSOON> als vanuit een abortuskliniek een melding van FHG wordt gedaan, raakt bekend dat de vrouw een abortuskliniek heeft bezocht Bij de afweging of doorbreking van de zwijgplicht te rechtvaardigen is, moet de privacy van de vrouw dan ook extra zwaar wegen Ook het behoud van de laagdrempeligheid van de abortushulpverlening is een reden tot voorzichtigheid in dit opzicht Een vrouw die zwanger is geworden na verkrachting en daarvan aangifte wil doen, of dit overweegt, moet geïnformeerd worden over de mogelijkheid bewijs te vergaren Hierbij is het protocol Prevalentie van geweld bij vrouwen die afbreking van de zwangerschap overwegen De prevalentie van geweld onder vrouwen die afbreking van de zwangerschap In de studie van Bourassa & Berube werd door vrouwen die kozen voor zwangerschapsafbreking bijna driemaal zo vaak een melding gemaakt van fysiek, controlegroep van zwangere vrouwen uit een perinatale kliniek Indien deze analyse beperkt werd tot fysieke of seksuele mishandeling was de meldfrequentie bijna vier In de studie van <PERSOON> en <PERSOON> (###) gaven ## (##%) van de ### vrouwen die een abortuskliniek in Canada bezochten, aan het laatste jaar mishandeld te zijn Van deze ## vrouwen gaven ## vrouwen aan fysiek mishandeld te zijn, ## vrouwen seksueel mishandeld te zijn en ## vrouwen waren bang voor hun partner Deze percentages waren vergelijkbaar met die in de Canadese bevolking en met die bij vrouwen die voor In een onderzoek van Evins waarbij ## vrouwen in een abortuskliniek werden In een ander onderzoek waarbij vragenlijsten werden gebruikt bij ### vrouwen die een family planning-kliniek bezochten, gaf één op de drie vrouwen aan ooit FHG door de partner te hebben meegemaakt (Keeling & Birch, ###) Op basis van een bevolkingsonderzoek bleken vrouwen met ongewenste zwangerschappen #,# maal meer kans te hebben op het ervaren van fysiek geweld dan vrouwen met gewenste Samengevat lijkt het alsof de kans op geweld bij vrouwen die komen voor een zwangerschapsafbreking groter is Echter de vergelijkbaarheid van internationale uitkomsten geeft door de verschillen in gehanteerde definitie, methode en onderzochte populatie.
| 593 | nvog |
Hierbij is het protocol Prevalentie van geweld bij vrouwen die afbreking van de zwangerschap overwegen De prevalentie van geweld onder vrouwen die afbreking van de zwangerschap In de studie van Bourassa & Berube werd door vrouwen die kozen voor zwangerschapsafbreking bijna driemaal zo vaak een melding gemaakt van fysiek, controlegroep van zwangere vrouwen uit een perinatale kliniek Indien deze analyse beperkt werd tot fysieke of seksuele mishandeling was de meldfrequentie bijna vier In de studie van <PERSOON> en <PERSOON> (###) gaven ## (##%) van de ### vrouwen die een abortuskliniek in Canada bezochten, aan het laatste jaar mishandeld te zijn Van deze ## vrouwen gaven ## vrouwen aan fysiek mishandeld te zijn, ## vrouwen seksueel mishandeld te zijn en ## vrouwen waren bang voor hun partner Deze percentages waren vergelijkbaar met die in de Canadese bevolking en met die bij vrouwen die voor In een onderzoek van Evins waarbij ## vrouwen in een abortuskliniek werden In een ander onderzoek waarbij vragenlijsten werden gebruikt bij ### vrouwen die een family planning-kliniek bezochten, gaf één op de drie vrouwen aan ooit FHG door de partner te hebben meegemaakt (Keeling & Birch, ###) Op basis van een bevolkingsonderzoek bleken vrouwen met ongewenste zwangerschappen #,# maal meer kans te hebben op het ervaren van fysiek geweld dan vrouwen met gewenste Samengevat lijkt het alsof de kans op geweld bij vrouwen die komen voor een zwangerschapsafbreking groter is Echter de vergelijkbaarheid van internationale uitkomsten geeft door de verschillen in gehanteerde definitie, methode en onderzochte populatie psychische en emotionele mishandeling gaat Slachtoffers van ernstig geweld durven vaak niet mee te doen aan een onderzoek omdat zij van de pleger niet met anderen mogen praten en bang zijn voor represailles als zij toch informatie geven over hun ervaringen Hierdoor ontstaat een onderrapportage van ernstig geweld (FHG, ###; p In de literatuur wordt vaak op grond van het vóórkomen en de gevolgen van FHG gepleit voor een proactieve houding bij hulpverleners en/of routinematige screening (Bourassa & Berube, ###; Glander et al , ###; McFarlane et al , ###; <PERSOON> & <PERSOON>, ###) Ook in de NVvH-richtlijn wordt uitgegaan van de visie dat men niet kan Er zijn echter geen signalen, risicofactoren of gevolgen die specifiek zijn voor huiselijk geweld bij volwassenen (FHG, ###; p ##) Als hulpverleners weten wat aanwijzingen kunnen zijn voor FHG kunnen zij geweld vermoeden door de omstandigheden (FHG, ongewenste zwangerschap kan een gevolg zijn van seksueel geweld (Hathaway et al , ###; FHG, ###; p ###) Maar signaleren blijkt moeilijk de baseline herkenning van doen het aantal verwijzingen voor FHG naar gespecialiseerde hulpverlening meestal Van <DATUM> vrouwen die in ###-### een zwangerschapsonderbreking ondergingen in de Nederlandse CASA-klinieken gaf #,#% te kennen dat ze zwanger waren geworden als gevolg van gedwongen seksueel contact In ### werden vragen over seksueel geweld in de standaard vragenlijst vóór de behandeling opgenomen, die bij de intake werd besproken Bij <DATUM> vrouwen die vervolgens werden behandeld bleek de.
| 639 | nvog |
psychische en emotionele mishandeling gaat Slachtoffers van ernstig geweld durven vaak niet mee te doen aan een onderzoek omdat zij van de pleger niet met anderen mogen praten en bang zijn voor represailles als zij toch informatie geven over hun ervaringen Hierdoor ontstaat een onderrapportage van ernstig geweld (FHG, ###; p In de literatuur wordt vaak op grond van het vóórkomen en de gevolgen van FHG gepleit voor een proactieve houding bij hulpverleners en/of routinematige screening (Bourassa & Berube, ###; Glander et al , ###; McFarlane et al , ###; <PERSOON> & <PERSOON>, ###) Ook in de NVvH-richtlijn wordt uitgegaan van de visie dat men niet kan Er zijn echter geen signalen, risicofactoren of gevolgen die specifiek zijn voor huiselijk geweld bij volwassenen (FHG, ###; p ##) Als hulpverleners weten wat aanwijzingen kunnen zijn voor FHG kunnen zij geweld vermoeden door de omstandigheden (FHG, ongewenste zwangerschap kan een gevolg zijn van seksueel geweld (Hathaway et al , ###; FHG, ###; p ###) Maar signaleren blijkt moeilijk de baseline herkenning van doen het aantal verwijzingen voor FHG naar gespecialiseerde hulpverlening meestal Van <DATUM> vrouwen die in ###-### een zwangerschapsonderbreking ondergingen in de Nederlandse CASA-klinieken gaf #,#% te kennen dat ze zwanger waren geworden als gevolg van gedwongen seksueel contact In ### werden vragen over seksueel geweld in de standaard vragenlijst vóór de behandeling opgenomen, die bij de intake werd besproken Bij <DATUM> vrouwen die vervolgens werden behandeld bleek de In de literatuur wordt vaak voor algemene screening van alle vrouwen gepleit, bijvoorbeeld door middel van een korte screeningslijst en/of gerichte vragen Door vaker en gedetailleerd te vragen worden meer gevallen onthuld (#,#%-##,#%) dan bij De meeste vrouwen zijn bereid om op FHG gescreend te worden (FHG, ###; p ##; beroepsbeoefenaars is bekend dat zij een geringe bereidheid hebben om actief te vragen naar huiselijk geweld (FHG, ###; p ##) In het enige onderzoek over screening op FHG in een abortuskliniek hielden de hulpverleners zich slechts bij de helft van de vrouwen aan het screeningsprotocol voor huiselijk geweld Een kwart werd geen vragen gesteld vanwege redenen die met de patiënte te maken hadden, zoals onvoldoende beheersing van de Engelse taal, aanwezigheid van de partner tijdens de intake, of emotionaliteit van de patiënte Het andere kwart werd geen vragen gesteld omdat de hulpverlener zich gehaast voelde of vond dat het contact niet goed genoeg was om voldoende steun te kunnen bieden (<PERSOON> & <PERSOON>, ###) De literatuur geeft geen aanknopingspunten voor het benoemen van criteria om <PERSOON> is het essentieel om te weten of de vrouw na onthulling van FHG hulp wil en of een effectieve opvang- of verwijsmogelijkheid is Uit Nederlands onderzoek blijkt dat slechts een klein gedeelte van de vrouwen hulp wil (<PERSOON> et al , ###) Aangetoond is dat interventies door getrainde hulpverleners effectief zijn bij vrouwen die actief hulp zoeken bij professionele hulpdiensten of die in de opvang verblijven De.
| 646 | nvog |
voor algemene screening van alle vrouwen gepleit, bijvoorbeeld door middel van een korte screeningslijst en/of gerichte vragen Door vaker en gedetailleerd te vragen worden meer gevallen onthuld (#,#%-##,#%) dan bij De meeste vrouwen zijn bereid om op FHG gescreend te worden (FHG, ###; p ##; beroepsbeoefenaars is bekend dat zij een geringe bereidheid hebben om actief te vragen naar huiselijk geweld (FHG, ###; p ##) In het enige onderzoek over screening op FHG in een abortuskliniek hielden de hulpverleners zich slechts bij de helft van de vrouwen aan het screeningsprotocol voor huiselijk geweld Een kwart werd geen vragen gesteld vanwege redenen die met de patiënte te maken hadden, zoals onvoldoende beheersing van de Engelse taal, aanwezigheid van de partner tijdens de intake, of emotionaliteit van de patiënte Het andere kwart werd geen vragen gesteld omdat de hulpverlener zich gehaast voelde of vond dat het contact niet goed genoeg was om voldoende steun te kunnen bieden (<PERSOON> & <PERSOON>, ###) De literatuur geeft geen aanknopingspunten voor het benoemen van criteria om <PERSOON> is het essentieel om te weten of de vrouw na onthulling van FHG hulp wil en of een effectieve opvang- of verwijsmogelijkheid is Uit Nederlands onderzoek blijkt dat slechts een klein gedeelte van de vrouwen hulp wil (<PERSOON> et al , ###) Aangetoond is dat interventies door getrainde hulpverleners effectief zijn bij vrouwen die actief hulp zoeken bij professionele hulpdiensten of die in de opvang verblijven De stimuleren toename van veilig gedrag en verbeteren de toegang tot professionele hulp Over de effectiviteit van hulp bij vrouwen in gezondheidszorginstellingen die zelf niet actief hulp zochten, dus via screening werden opgespoord, is geen uitspraak te doen (FHG, ###; p ###) Om uit te vinden wat werkt voor wie, wanneer en in welke Er zijn geen signalen of risicofactoren die specifiek zijn voor FHG Uit onderzoek onder beroepsbeoefenaars is bekend dat zij een geringe bereidheid hebben om actief te vragen naar huiselijk geweld <PERSOON> & <PERSOON>, ###; Richtlijn Familiaal Huiselijk Geweld ###, p gezondheidszorginstellingen die zelf niet actief hulp zochten is geen De vrouw komt met de hulpvraag over een ongewenste zwangerschap De belangrijkste rol voor hulpverleners is aan deze hulpvraag te voldoen Daarnaast hebben hulpverleners een rol in het signaleren van FHG Als de vrouw desgevraagd aangeeft dat FHG een rol speelt dient ondersteuning te worden geboden en de veiligheid, mogelijke opvang, aangifte en melding te worden besproken De vertrouwelijkheid omtrent de abortus van de mishandelde vrouw dient daarbij gewaarborgd te worden Essentieel is dat extra zorgvuldigheid wordt betracht in bijvoorbeeld het zoeken van contact over FHG met de huisarts en anderen omdat deze daardoor dan ook weten dat de vrouw een zwangerschapsafbreking heeft ondergaan Uiteraard vinden die contacten alleen plaats wanneer de vrouw daarin toestemt De hulpverlener kan haar dan in contact te brengen met de geëigende instanties, waarbij een voorkeur wordt aangegeven voor ondersteunende, locale voorzieningen behandeling in de kliniek en/of ziekenhuis.
| 601 | nvog |
verbeteren de toegang tot professionele hulp Over de effectiviteit van hulp bij vrouwen in gezondheidszorginstellingen die zelf niet actief hulp zochten, dus via screening werden opgespoord, is geen uitspraak te doen (FHG, ###; p ###) Om uit te vinden wat werkt voor wie, wanneer en in welke Er zijn geen signalen of risicofactoren die specifiek zijn voor FHG Uit onderzoek onder beroepsbeoefenaars is bekend dat zij een geringe bereidheid hebben om actief te vragen naar huiselijk geweld <PERSOON> & <PERSOON>, ###; Richtlijn Familiaal Huiselijk Geweld ###, p gezondheidszorginstellingen die zelf niet actief hulp zochten is geen De vrouw komt met de hulpvraag over een ongewenste zwangerschap De belangrijkste rol voor hulpverleners is aan deze hulpvraag te voldoen Daarnaast hebben hulpverleners een rol in het signaleren van FHG Als de vrouw desgevraagd aangeeft dat FHG een rol speelt dient ondersteuning te worden geboden en de veiligheid, mogelijke opvang, aangifte en melding te worden besproken De vertrouwelijkheid omtrent de abortus van de mishandelde vrouw dient daarbij gewaarborgd te worden Essentieel is dat extra zorgvuldigheid wordt betracht in bijvoorbeeld het zoeken van contact over FHG met de huisarts en anderen omdat deze daardoor dan ook weten dat de vrouw een zwangerschapsafbreking heeft ondergaan Uiteraard vinden die contacten alleen plaats wanneer de vrouw daarin toestemt De hulpverlener kan haar dan in contact te brengen met de geëigende instanties, waarbij een voorkeur wordt aangegeven voor ondersteunende, locale voorzieningen behandeling in de kliniek en/of ziekenhuis Daarnaast dient de veiligheid van de hulpverlener gewaarborgd te worden De veiligheid kan worden vergroot door een collega aanwezig te laten zijn bij de Het informeren ( met instemming van de vrouw) van de huisarts of anderen over FHG door de hulpverlener kan op gespannen voet staan met de vertrouwelijkheid van de Bourassa, D and <PERSOON> prevalence of intimate partner violence among women and teenagers seeking abortion compared with those continuing Evins, G and <PERSOON> of domestic violence among women violence in different health-care settings meet criteria for a screening programme? Systematic reviews of nine UK National Screening Committee FHG Richtlijn Familiaal Huiselijk Geweld (###) Nederlandse Vereniging voor and physical violence in mothers of newborns <PERSOON> PRAMS Working Group " women experiencing domestic violence (IRIS) protocol for a pragmatic cluster Keeling, J and <PERSOON> prevalence rates of domestic abuse in women attending a family planning clinic " J Fam Plann Reprod Health Care, <DATUM> frequency of injuries and associated entry into prenatal care " JAMA, ### ##, Ramsay, J , et al (###) "Advocacy interventions to reduce or eliminate violence and promote the physical and psychosocial well-being of women who experience intimate partner abuse " Cochrane Database Syst Rev , #, CD### violence? Systematic review " BMJ, ### ###, ### <PERSOON>, G L J , et al.
| 592 | nvog |
van de hulpverlener gewaarborgd te worden De veiligheid kan worden vergroot door een collega aanwezig te laten zijn bij de Het informeren ( met instemming van de vrouw) van de huisarts of anderen over FHG door de hulpverlener kan op gespannen voet staan met de vertrouwelijkheid van de Bourassa, D and <PERSOON> prevalence of intimate partner violence among women and teenagers seeking abortion compared with those continuing Evins, G and <PERSOON> of domestic violence among women violence in different health-care settings meet criteria for a screening programme? Systematic reviews of nine UK National Screening Committee FHG Richtlijn Familiaal Huiselijk Geweld (###) Nederlandse Vereniging voor and physical violence in mothers of newborns <PERSOON> PRAMS Working Group " women experiencing domestic violence (IRIS) protocol for a pragmatic cluster Keeling, J and <PERSOON> prevalence rates of domestic abuse in women attending a family planning clinic " J Fam Plann Reprod Health Care, <DATUM> frequency of injuries and associated entry into prenatal care " JAMA, ### ##, Ramsay, J , et al (###) "Advocacy interventions to reduce or eliminate violence and promote the physical and psychosocial well-being of women who experience intimate partner abuse " Cochrane Database Syst Rev , #, CD### violence? Systematic review " BMJ, ### ###, ### <PERSOON>, G L J , et al Questionnaire Improve Detection?" ##th Congress of the European Society of Contraception and Reproductive Health, Den Haag ESC primary care " <PERSOON>, L , and <PERSOON> women for intimate partner violence in health care settings (Protocol) (###) Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue # <PERSOON> No <PERSOON>, E R and <PERSOON-##> screening for domestic violence in <DATUM> Informatie en keuze met betrekking tot de methode van afbreken worden gegeven aan een vrouw die besluit tot zwangerschapsafbreking? Om een 'geïnformeerde keuzeâ te kunnen maken is het noodzakelijk om te weten hoe ver de zwangerschap is gevorderd In eerste instantie zal dus het echoscopisch onderzoek plaatsvinden waarna het gesprek over de eventuele behandeling (tijdstip, methode, pijnbestrijding) volgt Er dient dus informatie te worden gegeven over de (te verwachten) bevindingen van het echoscopisch onderzoek en indien van toepassing, de wettelijk voorgeschreven beraadtermijn van # dagen Daarna dient er informatie gegeven te worden over de soort behandeling en de daarbij horende mogelijke bijwerkingen, risicoâs, complicaties en over de pijnbestrijding (Zie ook paragrafen <DATUM> # Informatie en keuze m b t de methodes van afbreken van de zwangerschap In de NVOG-richtlijn en de RCOG-richtlijn worden de verschillen in effectiviteit, ervaren pijn, kans op complicaties en satisfactie bij vrouwen met een verschillende bleken miniem te zijn.
| 585 | nvog |
Congress of the European Society of Contraception and Reproductive Health, Den Haag ESC primary care " <PERSOON>, L , and <PERSOON> women for intimate partner violence in health care settings (Protocol) (###) Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue # <PERSOON> No <PERSOON>, E R and <PERSOON> screening for domestic violence in <DATUM> Informatie en keuze met betrekking tot de methode van afbreken worden gegeven aan een vrouw die besluit tot zwangerschapsafbreking? Om een 'geïnformeerde keuzeâ te kunnen maken is het noodzakelijk om te weten hoe ver de zwangerschap is gevorderd In eerste instantie zal dus het echoscopisch onderzoek plaatsvinden waarna het gesprek over de eventuele behandeling (tijdstip, methode, pijnbestrijding) volgt Er dient dus informatie te worden gegeven over de (te verwachten) bevindingen van het echoscopisch onderzoek en indien van toepassing, de wettelijk voorgeschreven beraadtermijn van # dagen Daarna dient er informatie gegeven te worden over de soort behandeling en de daarbij horende mogelijke bijwerkingen, risicoâs, complicaties en over de pijnbestrijding (Zie ook paragrafen <DATUM> # Informatie en keuze m b t de methodes van afbreken van de zwangerschap In de NVOG-richtlijn en de RCOG-richtlijn worden de verschillen in effectiviteit, ervaren pijn, kans op complicaties en satisfactie bij vrouwen met een verschillende bleken miniem te zijn RCOG-richtlijn alsmede de reviews van de Cochrane Collaboration verwezen (NVOG, ###; RCOG, ###; Kulier et al , ###; Lohr et al , ###; Renner, ###; Say et al , eenmalige inname van mifepriston later gevolgd door misoprostol Verschillende doseringsschemaâs zijn mogelijk, afhankelijk van het lokale protocol De vrucht wordt Instrumentele methode een behandeling waarbij via de baarmoederhals met behulp van een buisje bij een jonge zwangerschap, of met andere instrumenten bij een verder gevorderde zwangerschap, de vrucht uit de baarmoeder wordt verwijderd Hierdoor wordt de vrucht meestal beschadigd Afhankelijk van de zwangerschapsduur en het lokale protocol wordt voorafgaand aan deze behandeling misoprostol gegeven om de baarmoederhals rijp te maken en soms worden enige tijd voor de behandeling eerst de In abortusklinieken wordt lokale anesthesie gebruikt en soms is er mogelijkheid voor intraveneuze sedatie of algehele anesthesie In ziekenhuizen wordt vaker algehele of regionale anesthesie toegepast Bij medicamenteuze behandeling worden vaak Beschreven bijwerkingen van de medicamenteuze methode zijn pijn, krampen en lage rug- en spierpijn, hoofdpijn, misselijkheid Van de instrumentele methode pijn, krampen en lage rug- en spierpijn en bijwerkingen van eventuele algehele anesthesie Complicaties komen bij beide methodes weinig voor De beschreven vroege complicaties zijn excessief bloedverlies, bij de instrumentele methode beschadigingen medicatie gebruikt voor pijnstilling, sedatie of algehele anesthesie) in de baarmoeder (waarvoor meestal een curettage nodig is), een mislukte Gevolgen op de langere termijn die in zeldzame gevallen een relatie zouden kunnen hebben met de zwangerschapsafbreking zijn verklevingen in de baarmoederholte.
| 575 | nvog |
Cochrane Collaboration verwezen (NVOG, ###; RCOG, ###; Kulier et al , ###; Lohr et al , ###; Renner, ###; Say et al , eenmalige inname van mifepriston later gevolgd door misoprostol Verschillende doseringsschemaâs zijn mogelijk, afhankelijk van het lokale protocol De vrucht wordt Instrumentele methode een behandeling waarbij via de baarmoederhals met behulp van een buisje bij een jonge zwangerschap, of met andere instrumenten bij een verder gevorderde zwangerschap, de vrucht uit de baarmoeder wordt verwijderd Hierdoor wordt de vrucht meestal beschadigd Afhankelijk van de zwangerschapsduur en het lokale protocol wordt voorafgaand aan deze behandeling misoprostol gegeven om de baarmoederhals rijp te maken en soms worden enige tijd voor de behandeling eerst de In abortusklinieken wordt lokale anesthesie gebruikt en soms is er mogelijkheid voor intraveneuze sedatie of algehele anesthesie In ziekenhuizen wordt vaker algehele of regionale anesthesie toegepast Bij medicamenteuze behandeling worden vaak Beschreven bijwerkingen van de medicamenteuze methode zijn pijn, krampen en lage rug- en spierpijn, hoofdpijn, misselijkheid Van de instrumentele methode pijn, krampen en lage rug- en spierpijn en bijwerkingen van eventuele algehele anesthesie Complicaties komen bij beide methodes weinig voor De beschreven vroege complicaties zijn excessief bloedverlies, bij de instrumentele methode beschadigingen medicatie gebruikt voor pijnstilling, sedatie of algehele anesthesie) in de baarmoeder (waarvoor meestal een curettage nodig is), een mislukte Gevolgen op de langere termijn die in zeldzame gevallen een relatie zouden kunnen hebben met de zwangerschapsafbreking zijn verklevingen in de baarmoederholte Hieronder volgen de complicaties zoals vermeld in de Jaarapportage ### van de Wet Howie et al , lieten al in ### in een onderzoek zien dat vrouwen veel waarde hechten aan de mogelijkheid om zelf de methode te kiezen bij afbreking van zwangerschap (Howie, ###) Ook Kleiverda pleitte hiervoor en benadrukte dat de verschillende methodes van zwangerschapsafbreking in <LOCATIE> door hulpverleners aan de vrouw In <LOCATIE> geeft een meerderheid van de vrouwen bij een zwangerschapsduur van minder dan ## dagen de voorkeur aan instrumentele zwangerschapsafbreking in tegenstelling tot vrouwen in de ons omringende landen In het onderzoek van Loeber kozen ### (##%) van de ### onderzochte vrouwen met een zwangerschapsduur van eenvoudig vanaf te zijnâ (instrumentele methode) Sommige vrouwen willen dat direct na de zwangerschapsafbreking een spiraal ingebracht wordt en kiezen daarom voor In een onderzoek waarin vrouwen, maximaal # weken zwanger, die kozen voor de medicamenteuze methode werden vergeleken met vrouwen die kozen voor de medicamenteuze methode genoemd geen chirurgische behandeling nodig, geen arts aan je lijf en niet die akelige houding op de gynaecologische stoel Verder vond men het meer natuurlijk, had men meer de indruk het zelf gedaan te hebben en sommigen vonden het een voordeel dat een en ander zich thuis afspeelde De nadelen waren de hoeveelheid bloedverlies, de extra controle in de kliniek en bij de wat langere zwangerschapsduur de kans op een doorgaande zwangerschap De vrouwen die kozen voor instrumentele methode vonden de korte behandelduur met een direct resultaat.
| 590 | nvog |
zoals vermeld in de Jaarapportage ### van de Wet Howie et al , lieten al in ### in een onderzoek zien dat vrouwen veel waarde hechten aan de mogelijkheid om zelf de methode te kiezen bij afbreking van zwangerschap (Howie, ###) Ook Kleiverda pleitte hiervoor en benadrukte dat de verschillende methodes van zwangerschapsafbreking in <LOCATIE> door hulpverleners aan de vrouw In <LOCATIE> geeft een meerderheid van de vrouwen bij een zwangerschapsduur van minder dan ## dagen de voorkeur aan instrumentele zwangerschapsafbreking in tegenstelling tot vrouwen in de ons omringende landen In het onderzoek van Loeber kozen ### (##%) van de ### onderzochte vrouwen met een zwangerschapsduur van eenvoudig vanaf te zijnâ (instrumentele methode) Sommige vrouwen willen dat direct na de zwangerschapsafbreking een spiraal ingebracht wordt en kiezen daarom voor In een onderzoek waarin vrouwen, maximaal # weken zwanger, die kozen voor de medicamenteuze methode werden vergeleken met vrouwen die kozen voor de medicamenteuze methode genoemd geen chirurgische behandeling nodig, geen arts aan je lijf en niet die akelige houding op de gynaecologische stoel Verder vond men het meer natuurlijk, had men meer de indruk het zelf gedaan te hebben en sommigen vonden het een voordeel dat een en ander zich thuis afspeelde De nadelen waren de hoeveelheid bloedverlies, de extra controle in de kliniek en bij de wat langere zwangerschapsduur de kans op een doorgaande zwangerschap De vrouwen die kozen voor instrumentele methode vonden de korte behandelduur met een direct resultaat behandeling genoemd en ook het bewust meemaken en de onprettige houding waren een factor De acceptatie van de methode was in deze groepen vergelijkbaar, de tevredenheid was groter in de groep vrouwen met medicamenteuze methode ten opzichte van de vrouwen die een instrumentele methode ondergingen Dit was echter niet het geval in de groep vrouwen die sedatie of algehele anesthesie kregen De conclusie was dat medicamenteuze methode minder geschikt is voor die vrouwen die de zwangerschapsafbreking zo snel mogelijk achter de rug willen hebben; die vrouwen die zwanger waren van een andere dan de eigen partner, de vrouwen die er thuis niet over kunnen praten en vrouwen die het allemaal niet bewust willen meemaken (in het Deze bevindingen komen niet overeen met die van Loeber (###) Zij vond dat de vrouwen die een instrumentele behandeling ondergingen dezelfde methode vaker opnieuw zouden kiezen dan de vrouwen die een medicamenteuze behandeling kregen en in de instrumentele groep was de behandeling vaker meegevallen dan in de <PERSOON> et al , ###; Lohr et al , ###; Renner et al , ###; Say et al , De mate van tevredenheid van de vrouw is niet afhankelijk van de methode maar wordt grotendeels bepaald door de gelegenheid zelf voor zwangerschapsduur toe, al blijft deze gering Derhalve is er voldoende tijd <PERSOON> et al , ###; Lohr et al , ###; Renner et al , ###; Say et al , foetus is van de verschillende methodes van afbreken <PERSOON>, S.
| 589 | nvog |
de onprettige houding waren een factor De acceptatie van de methode was in deze groepen vergelijkbaar, de tevredenheid was groter in de groep vrouwen met medicamenteuze methode ten opzichte van de vrouwen die een instrumentele methode ondergingen Dit was echter niet het geval in de groep vrouwen die sedatie of algehele anesthesie kregen De conclusie was dat medicamenteuze methode minder geschikt is voor die vrouwen die de zwangerschapsafbreking zo snel mogelijk achter de rug willen hebben; die vrouwen die zwanger waren van een andere dan de eigen partner, de vrouwen die er thuis niet over kunnen praten en vrouwen die het allemaal niet bewust willen meemaken (in het Deze bevindingen komen niet overeen met die van Loeber (###) Zij vond dat de vrouwen die een instrumentele behandeling ondergingen dezelfde methode vaker opnieuw zouden kiezen dan de vrouwen die een medicamenteuze behandeling kregen en in de instrumentele groep was de behandeling vaker meegevallen dan in de <PERSOON> et al , ###; Lohr et al , ###; Renner et al , ###; Say et al , De mate van tevredenheid van de vrouw is niet afhankelijk van de methode maar wordt grotendeels bepaald door de gelegenheid zelf voor zwangerschapsduur toe, al blijft deze gering Derhalve is er voldoende tijd <PERSOON> et al , ###; Lohr et al , ###; Renner et al , ###; Say et al , foetus is van de verschillende methodes van afbreken <PERSOON>, S , <PERSOON> abortion or vacuum aspiration? Two year follow up of a patient preference trial <PERSOON> trimester medical abortion a good method that is seldom used in <PERSOON>, G J , <PERSOON> methods for first trimester abortion <PERSOON> and satisfaction with early medical vs surgical methods for second trimester induced abortion <PERSOON> abortion as an alternative to vacuum aspiration first experiences with the 'abortion pill' in <PERSOON-##> control in first <PERSOON-##> versus surgical methods for first trimester termination of pregnancy Cochrane Database <PERSOON-##>, P S , Zao, J , & on behalf of the Knowledge Synthesis Group of Determinants of Preterm/LBW births (###) Induced termination of pregnancy and low (###) Paracervical local anaesthesia for cervical dilatation and uterine.
| 471 | nvog |
<PERSOON> abortion or vacuum aspiration? Two year follow up of a patient preference trial <PERSOON> trimester medical abortion a good method that is seldom used in <PERSOON>, G J , <PERSOON> methods for first trimester abortion <PERSOON> and satisfaction with early medical vs surgical methods for second trimester induced abortion <PERSOON> abortion as an alternative to vacuum aspiration first experiences with the 'abortion pill' in <PERSOON> control in first <PERSOON> versus surgical methods for first trimester termination of pregnancy Cochrane Database <PERSOON>, P S , Zao, J , & on behalf of the Knowledge Synthesis Group of Determinants of Preterm/LBW births (###) Induced termination of pregnancy and low (###) Paracervical local anaesthesia for cervical dilatation and uterine (Inspectie voor de Gezondheidszorg, ###; p ##) Anticonceptie wordt hier, in verhouding tot veel andere landen, door een groot gedeelte van de bevolking adequaat gebruikt en mede daardoor is het aantal abortus in <LOCATIE> relatief laag Twee derde van de vrouwen die kozen voor een zwangerschapsafbreking gebruikte anticonceptie Ongeveer de helft daarvan gebruikte de pil en de andere helft een condoom Een derde gebruikte geen anticonceptie (<PERSOON-##> et al , ###; p #) De wet heeft de voorlichting over anticonceptie aan de nazorg gekoppeld In de praktijk wordt het gebruik van anticonceptie altijd (protocollair) besproken Voor de behandeling wordt geïnformeerd naar anticonceptiegebruik ten tijde van het ongewenst zwanger worden Voor of na de behandeling wordt voorgelicht over en/of Het is mogelijk dat vrouwen die ongewenst zwanger raken en een zwangerschapsafbreking overwegen, minder vaak anticonceptie gebruiken dan vrouwen die niet die overweging maken Bij het gebruik van anticonceptie is, naast de betrouwbaarheid van de gebruikte methode en de manier waarop deze methode in de praktijk wordt gebruikt, de kans om ongewenst zwanger te raken ook afhankelijk van Factoren die samenhangen met niet optimaal gebruik van anticonceptie en ongeplande zwangerschap zijn onder andere etniciteit en sociaal-economische status (<PERSOON-##> et al , in voorbereiding; <PERSOON-##> et al , ###) Leeftijd is vooral van belang gezien de sociale implicaties die zwangerschap op jonge leeftijd kan hebben (Fergusson et al , ###; <PERSOON-##> et al , ###) Het is niet zo dat jonge vrouwen.
| 489 | nvog |
(Inspectie voor de Gezondheidszorg, ###; p ##) Anticonceptie wordt hier, in verhouding tot veel andere landen, door een groot gedeelte van de bevolking adequaat gebruikt en mede daardoor is het aantal abortus in <LOCATIE> relatief laag Twee derde van de vrouwen die kozen voor een zwangerschapsafbreking gebruikte anticonceptie Ongeveer de helft daarvan gebruikte de pil en de andere helft een condoom Een derde gebruikte geen anticonceptie (<PERSOON> et al , ###; p #) De wet heeft de voorlichting over anticonceptie aan de nazorg gekoppeld In de praktijk wordt het gebruik van anticonceptie altijd (protocollair) besproken Voor de behandeling wordt geïnformeerd naar anticonceptiegebruik ten tijde van het ongewenst zwanger worden Voor of na de behandeling wordt voorgelicht over en/of Het is mogelijk dat vrouwen die ongewenst zwanger raken en een zwangerschapsafbreking overwegen, minder vaak anticonceptie gebruiken dan vrouwen die niet die overweging maken Bij het gebruik van anticonceptie is, naast de betrouwbaarheid van de gebruikte methode en de manier waarop deze methode in de praktijk wordt gebruikt, de kans om ongewenst zwanger te raken ook afhankelijk van Factoren die samenhangen met niet optimaal gebruik van anticonceptie en ongeplande zwangerschap zijn onder andere etniciteit en sociaal-economische status (<PERSOON> et al , in voorbereiding; <PERSOON> et al , ###) Leeftijd is vooral van belang gezien de sociale implicaties die zwangerschap op jonge leeftijd kan hebben (Fergusson et al , ###; <PERSOON> et al , ###) Het is niet zo dat jonge vrouwen Tot slot is de relatie van belang waarbij communicatie met de partner is belangrijk voor effectief Starters die nog maar kort een (nieuwe) anticonceptiemethode gebruiken, maken <PERSOON> en anderen hebben in een grootschalig, representatief onderzoek onder jongeren over seksualiteit aandacht besteed aan anticonceptiegebruik (<PERSOON> et al , ###) Het gebruik van anticonceptie, en ook van condooms, is tussen ### en ### toegenomen Van alle jongeren heeft een kleine ##% geen anticonceptie gebruikt bij de eerste keer gemeenschap (<PERSOON> et al , ###) Ongeveer driekwart gebruikte een condoom en ongeveer ##% de pil Bijna de helft van de jongeren gebruikte zowel pil als condoom bij de eerste keer Hoe jonger men was bij de eerste keer, hoe Er kan geen eenduidig antwoord worden gegeven op de vraag of vrouwen die ongewenst zwanger raken en een zwangerschapsafbreking overwegen, minder vaak anticonceptie gebruiken dan vrouwen die niet die overweging maken (<PERSOON> et al , ###; Price et al , ###; Savonius et al , ###) Wel wordt door de auteurs gesuggereerd dat, indien er een methode wordt gebruikt, dit vaker een minder betrouwbare methode is of dat het een methode betreft, die in theorie wel betrouwbaar is maar in de praktijk niet goed wordt gebruikt problemen in de toegang tot anticonceptie bijvoorbeeld het moet geheim blijven voor de ouders, de partner wijst anticonceptie af, of financiële factoren problemen met seksualiteit zoals seks is taboe en anticonceptie is daarom problemen in het gebruik van anticonceptie zoals.
| 626 | nvog |
slot is de relatie van belang waarbij communicatie met de partner is belangrijk voor effectief Starters die nog maar kort een (nieuwe) anticonceptiemethode gebruiken, maken <PERSOON> en anderen hebben in een grootschalig, representatief onderzoek onder jongeren over seksualiteit aandacht besteed aan anticonceptiegebruik (<PERSOON> et al , ###) Het gebruik van anticonceptie, en ook van condooms, is tussen ### en ### toegenomen Van alle jongeren heeft een kleine ##% geen anticonceptie gebruikt bij de eerste keer gemeenschap (<PERSOON> et al , ###) Ongeveer driekwart gebruikte een condoom en ongeveer ##% de pil Bijna de helft van de jongeren gebruikte zowel pil als condoom bij de eerste keer Hoe jonger men was bij de eerste keer, hoe Er kan geen eenduidig antwoord worden gegeven op de vraag of vrouwen die ongewenst zwanger raken en een zwangerschapsafbreking overwegen, minder vaak anticonceptie gebruiken dan vrouwen die niet die overweging maken (<PERSOON> et al , ###; Price et al , ###; Savonius et al , ###) Wel wordt door de auteurs gesuggereerd dat, indien er een methode wordt gebruikt, dit vaker een minder betrouwbare methode is of dat het een methode betreft, die in theorie wel betrouwbaar is maar in de praktijk niet goed wordt gebruikt problemen in de toegang tot anticonceptie bijvoorbeeld het moet geheim blijven voor de ouders, de partner wijst anticonceptie af, of financiële factoren problemen met seksualiteit zoals seks is taboe en anticonceptie is daarom problemen in het gebruik van anticonceptie zoals klachten/onvrede wordt verwijderd, waarna geen adequaat alternatief wordt afwijzen van anticonceptie om religieuze redenen of bij sporadisch seksueel zwangerschapsafbreking beschouwen als structurele behandeling van een niet anticonceptiemethode die minder afhankelijk is van de gebruiker, zoals een spiraal, implantatiestaafje of de prikpil, en derhalve betrouwbaarder is, zou dit mogelijk zorgen voor een minder grote kans op een herhaling (Goodman et al , ###) Daar tegenover staat dat wanneer de vrouw zich een methode voelt opgedrongen dit ook een slechtere compliance kan geven (<PERSOON> et al , ###; Goldberg et al , ###) De methode wordt dan uiteindelijk vaak niet door de vrouw geaccepteerd (Lete et al , ###) Sterilisatie van de vrouw volgend op een zwangerschapsafbreking, wordt afgeraden omdat de afweging om een zwangerschap af te breken een andere is dan de motivatie om nooit meer zwanger te worden (Neuhaus et al , ###; NVOG, ###; PlatzChristensen et al , ###) Daarnaast zijn risicofactoren voor spijt na sterilisatie gedeeltelijk ook risicofactoren voor een zwangerschapsafbreking (jonge leeftijd, instabiele relatie, niet volledig gezin) Het aantal spijtoptanten zal derhalve groter zijn dan bij sterilisatie niet in combinatie met zwangerschapsafbreking Uit de onderstaande tabel en de toelichting daaronder afkomstig uit de Igzjaarrapportage ### (Igz, ###; p ##) blijkt dat bijna de helft van de vrouwen na de procent van de vrouwen geen anticonceptie kiest na de behandeling Een gedeelte daarvan betreft vrouwen waarbij de zwangerschap werd afgebroken vanwege bij de Anticonceptiekeuze in ### na de behandeling, in percentages van.
| 637 | nvog |
wordt verwijderd, waarna geen adequaat alternatief wordt afwijzen van anticonceptie om religieuze redenen of bij sporadisch seksueel zwangerschapsafbreking beschouwen als structurele behandeling van een niet anticonceptiemethode die minder afhankelijk is van de gebruiker, zoals een spiraal, implantatiestaafje of de prikpil, en derhalve betrouwbaarder is, zou dit mogelijk zorgen voor een minder grote kans op een herhaling (Goodman et al , ###) Daar tegenover staat dat wanneer de vrouw zich een methode voelt opgedrongen dit ook een slechtere compliance kan geven (<PERSOON> et al , ###; Goldberg et al , ###) De methode wordt dan uiteindelijk vaak niet door de vrouw geaccepteerd (Lete et al , ###) Sterilisatie van de vrouw volgend op een zwangerschapsafbreking, wordt afgeraden omdat de afweging om een zwangerschap af te breken een andere is dan de motivatie om nooit meer zwanger te worden (Neuhaus et al , ###; NVOG, ###; PlatzChristensen et al , ###) Daarnaast zijn risicofactoren voor spijt na sterilisatie gedeeltelijk ook risicofactoren voor een zwangerschapsafbreking (jonge leeftijd, instabiele relatie, niet volledig gezin) Het aantal spijtoptanten zal derhalve groter zijn dan bij sterilisatie niet in combinatie met zwangerschapsafbreking Uit de onderstaande tabel en de toelichting daaronder afkomstig uit de Igzjaarrapportage ### (Igz, ###; p ##) blijkt dat bijna de helft van de vrouwen na de procent van de vrouwen geen anticonceptie kiest na de behandeling Een gedeelte daarvan betreft vrouwen waarbij de zwangerschap werd afgebroken vanwege bij de Anticonceptiekeuze in ### na de behandeling, in percentages van OAC direct na zowel medicamenteuze als instrumentele zwangerschapsafbreking veroorzaakt niet meer bijwerkingen of langer vaginaal bloedverlies dan een placebo, een koper spiraal, niet-hormonale anticonceptie of OAC wanneer die later wordt begonnen OAC kan dus direct na de zwangerschapsafbreking begonnen worden De plaatsing van een spiraal direct na een instrumentele zwangerschapsafbreking in het eerste trimester is veilig en handig Het is een kleine behandeling die goede bescherming biedt voor minimaal <LEEFTIJD> jaar De vrouw hoeft na de zwangerschapsafbreking niet nog een keer terug te komen voor de plaatsing en er is niet het ongemak van de plaatsing van een spiraal in een later stadium (Grimes et al , Het is ook handig voor vrouwen die een minder goede toegang hebben tot het verkrijgen van anticonceptie Verder blijkt dat vrouwen die voor een spiraal kiezen die later geplaatst zou worden regelmatig niet speciaal terugkomen voor de geplande plaatsing van een spiraal (Stanek et al , ###) Het gebruik van een spiraal # maanden na de afbreking is dan ook hoger bij die vrouwen waarbij het direct na een zwangerschapsafbreking werd geplaatst ten opzichte van vrouwen die voor een latere De kans op infectie en de kans op het falen van de anticonceptie na plaatsing van een spiraal direct na de zwangerschapsafbreking, zijn vergelijkbaar met plaatsing van een na een zwangerschapsafbreking geeft wel een licht verhoogd risico voor expulsie en wellicht ook voor perforatie (Drey et al , ###; Grimes et al , ###; Stanwood et al , ###).
| 603 | nvog |
medicamenteuze als instrumentele zwangerschapsafbreking veroorzaakt niet meer bijwerkingen of langer vaginaal bloedverlies dan een placebo, een koper spiraal, niet-hormonale anticonceptie of OAC wanneer die later wordt begonnen OAC kan dus direct na de zwangerschapsafbreking begonnen worden De plaatsing van een spiraal direct na een instrumentele zwangerschapsafbreking in het eerste trimester is veilig en handig Het is een kleine behandeling die goede bescherming biedt voor minimaal <LEEFTIJD> jaar De vrouw hoeft na de zwangerschapsafbreking niet nog een keer terug te komen voor de plaatsing en er is niet het ongemak van de plaatsing van een spiraal in een later stadium (Grimes et al , Het is ook handig voor vrouwen die een minder goede toegang hebben tot het verkrijgen van anticonceptie Verder blijkt dat vrouwen die voor een spiraal kiezen die later geplaatst zou worden regelmatig niet speciaal terugkomen voor de geplande plaatsing van een spiraal (Stanek et al , ###) Het gebruik van een spiraal # maanden na de afbreking is dan ook hoger bij die vrouwen waarbij het direct na een zwangerschapsafbreking werd geplaatst ten opzichte van vrouwen die voor een latere De kans op infectie en de kans op het falen van de anticonceptie na plaatsing van een spiraal direct na de zwangerschapsafbreking, zijn vergelijkbaar met plaatsing van een na een zwangerschapsafbreking geeft wel een licht verhoogd risico voor expulsie en wellicht ook voor perforatie (Drey et al , ###; Grimes et al , ###; Stanwood et al , ###) Voorlichting over anticonceptie en eventueel adviseren van een bepaalde methode Om de vrouw in staat te stellen om een keuze te maken voor een bepaalde anticonceptiemethode wordt dit tijdens de intake besproken (<PERSOON> et al , ###) Het opdringen van een methode door de hulpverlener leidt tot verminderde compliance, wat kan resulteren in een verhoogde kans op een ongewenste zwangerschap Op welke manier voorlichting het meest effectief is, is niet helemaal duidelijk (<PERSOON> et Picavet stelt âIn het algemeen geldt dat artsen die goed op de hoogte zijn over anticonceptie en gerelateerde kwesties als seksualiteit, abortus, soa en zwangerschap, door middel van counseling verschil kunnen uitmaken in de reproductieve gezondheid van hun patiënten Het blijkt dat vrouwen die zich door de arts niet betrokken hebben gevoeld bij de keuze voor hun methode later vaker pillen vergeten Vooral jongeren vinden de mening van de arts van belang Als zij de arts meer behulpzaam vinden, blijken zij zich ook beter te houden aan het pilregime Volgens vrouwen die anticonceptie gebruiken geeft de arts weinig informatie Zelfs informatie over de vooren nadelen van de gekozen methode is beperkt, maar over andere mogelijke methoden wordt al helemaal weinig informatie gegeven Het lijkt erop dat weinig tijd wordt besteed aan voorlichting wanneer iemand bij de arts komt voor anticonceptieâ De hulpverlener dient altijd te vragen naar het gebruik van anticonceptie en daarnaast voorlichting te geven en eventueel te adviseren wanneer de vrouw dit wil (Webb, ###).
| 559 | nvog |
methode Om de vrouw in staat te stellen om een keuze te maken voor een bepaalde anticonceptiemethode wordt dit tijdens de intake besproken (<PERSOON> et al , ###) Het opdringen van een methode door de hulpverlener leidt tot verminderde compliance, wat kan resulteren in een verhoogde kans op een ongewenste zwangerschap Op welke manier voorlichting het meest effectief is, is niet helemaal duidelijk (<PERSOON> et Picavet stelt âIn het algemeen geldt dat artsen die goed op de hoogte zijn over anticonceptie en gerelateerde kwesties als seksualiteit, abortus, soa en zwangerschap, door middel van counseling verschil kunnen uitmaken in de reproductieve gezondheid van hun patiënten Het blijkt dat vrouwen die zich door de arts niet betrokken hebben gevoeld bij de keuze voor hun methode later vaker pillen vergeten Vooral jongeren vinden de mening van de arts van belang Als zij de arts meer behulpzaam vinden, blijken zij zich ook beter te houden aan het pilregime Volgens vrouwen die anticonceptie gebruiken geeft de arts weinig informatie Zelfs informatie over de vooren nadelen van de gekozen methode is beperkt, maar over andere mogelijke methoden wordt al helemaal weinig informatie gegeven Het lijkt erop dat weinig tijd wordt besteed aan voorlichting wanneer iemand bij de arts komt voor anticonceptieâ De hulpverlener dient altijd te vragen naar het gebruik van anticonceptie en daarnaast voorlichting te geven en eventueel te adviseren wanneer de vrouw dit wil (Webb, ###) adequate anticonceptie, niet goed gebruikt is dan is deze voorlichting essentieel Indien gewenst, kan de partner hierin betrokken worden (<PERSOON> et al , ###) Wanneer de cliënte zelf niet, of minder goed in staat is tot adequaat anticonceptiegebruik zal samen met haar naar de meest geschikte methode gezocht Er kan geen eenduidig antwoord worden gegeven op de vraag of vrouwen die ongewenst zwanger raken minder zorgvuldig zijn met anticonceptie in het algemeen niet groter dan anticonceptie die op een willekeurig tijdstip wordt begonnen Voor een spiraal geldt een nadere nuancering De kans op infectie of de kans op het falen van de anticonceptie na plaatsing van een spiraal direct na de zwangerschapsafbreking zijn niet verhoogd, wel is er een licht verhoogd risico voor expulsie en wellicht ook voor <PERSOON> et al , ###; Grimes et al , ###; Stanwood et al , ###; Pakarinen Er zijn geen medische argumenten om de voorkeur te geven aan een <PERSOON> et al , ###; Grimes et al , ###; Stanwood et al , ### Het is aannemelijk dat bij vrouwen die zich door de arts niet betrokken voelden bij de keuze van de methode, de compliance voor die gebruikte Het is aannemelijk dat artsen die goed op de hoogte zijn van anticonceptie en daaraan gerelateerde kwesties verschil kunnen maken voor de Wanneer de anticonceptiekeuze consequenties heeft voor de behandeling zoals het plaatsen van een spiraal of hormoonstaafje direct na de behandeling, dient dit door de Een actievere bemoeienis dan alleen voorlichten en adviseren door de hulpverlener is het gebruik van anticonceptie voor cliënte niet toegankelijk is.
| 589 | nvog |
de partner hierin betrokken worden (<PERSOON> et al , ###) Wanneer de cliënte zelf niet, of minder goed in staat is tot adequaat anticonceptiegebruik zal samen met haar naar de meest geschikte methode gezocht Er kan geen eenduidig antwoord worden gegeven op de vraag of vrouwen die ongewenst zwanger raken minder zorgvuldig zijn met anticonceptie in het algemeen niet groter dan anticonceptie die op een willekeurig tijdstip wordt begonnen Voor een spiraal geldt een nadere nuancering De kans op infectie of de kans op het falen van de anticonceptie na plaatsing van een spiraal direct na de zwangerschapsafbreking zijn niet verhoogd, wel is er een licht verhoogd risico voor expulsie en wellicht ook voor <PERSOON> et al , ###; Grimes et al , ###; Stanwood et al , ###; Pakarinen Er zijn geen medische argumenten om de voorkeur te geven aan een <PERSOON> et al , ###; Grimes et al , ###; Stanwood et al , ### Het is aannemelijk dat bij vrouwen die zich door de arts niet betrokken voelden bij de keuze van de methode, de compliance voor die gebruikte Het is aannemelijk dat artsen die goed op de hoogte zijn van anticonceptie en daaraan gerelateerde kwesties verschil kunnen maken voor de Wanneer de anticonceptiekeuze consequenties heeft voor de behandeling zoals het plaatsen van een spiraal of hormoonstaafje direct na de behandeling, dient dit door de Een actievere bemoeienis dan alleen voorlichten en adviseren door de hulpverlener is het gebruik van anticonceptie voor cliënte niet toegankelijk is er problemen met bijvoorbeeld de privacy zijn (rekening zorgverzekeraar naar huis) die een hogere kans op het niet gebruiken van adequate anticonceptie tot bij schaamte (cultuur) omtrent seksueel actief mogen zijn die leidt tot problemen voor wat betreft het gebruik van anticonceptie wanneer de cliënte zelf niet of minder goed in staat is tot adequaat <PERSOON>, D , <PERSOON> abortion is it a <PERSOON> abortion family planning counseling as a tool to increase contraception use <PERSOON> tools alone do not improve method continuation further evidence from the decision-making tool for family planning clients and providers in <PERSOON>, A , <PERSOON> abortion facts and issues <PERSOON> onder je ##e Seksuele gezondheid van jongeren in <LOCATIE> anno ### <PERSOON-##> of intrauterine contraceptives immediately following first- and Ferreira, A L.
| 478 | nvog |
er problemen met bijvoorbeeld de privacy zijn (rekening zorgverzekeraar naar huis) die een hogere kans op het niet gebruiken van adequate anticonceptie tot bij schaamte (cultuur) omtrent seksueel actief mogen zijn die leidt tot problemen voor wat betreft het gebruik van anticonceptie wanneer de cliënte zelf niet of minder goed in staat is tot adequaat <PERSOON>, D , <PERSOON> abortion is it a <PERSOON> abortion family planning counseling as a tool to increase contraception use <PERSOON> tools alone do not improve method continuation further evidence from the decision-making tool for family planning clients and providers in <PERSOON>, A , <PERSOON> abortion facts and issues <PERSOON> onder je ##e Seksuele gezondheid van jongeren in <LOCATIE> anno ### <PERSOON> of intrauterine contraceptives immediately following first- and <PERSOON> of <PERSOON-##>, N , & <PERSOON-##>, A (###) Use of combined oral contraceptives post <PERSOON-##>, M , & <PERSOON-##>-abortion contraceptive care can we reduce the incidence of repeat abortions? <PERSOON-##> postabortal insertion of <PERSOON-##>, denial, and exclusion Men talk <PERSOON-##> use among U S women having abortions in ###-### Perspect Sex <PERSOON-##>, E et al (###) Self-described impact of noncompliance among users of a combined <PERSOON-##>, K (###) "Alleen al de angst om de pil te vergeten maakt mij ziek " Een kwalitatief onderzoek bij Marokkaanse vrouwen Bevolking en <PERSOON-##>, d M (###) Een Marokkaanse vrouw regelt dat zelf! <PERSOON-##> , Picavet, Ch De achtergrond van anticonceptie falen De invloed van het sociale netwerk bij Marokkaanse, Turkse, Antilliaanse en Surinaamse vrouwen.
| 413 | nvog |
, <PERSOON> of <PERSOON>, N , & <PERSOON>, A (###) Use of combined oral contraceptives post <PERSOON>, M , & <PERSOON>-abortion contraceptive care can we reduce the incidence of repeat abortions? <PERSOON> postabortal insertion of <PERSOON>, denial, and exclusion Men talk <PERSOON> use among U S women having abortions in ###-### Perspect Sex <PERSOON>, E et al (###) Self-described impact of noncompliance among users of a combined <PERSOON-##>, K (###) "Alleen al de angst om de pil te vergeten maakt mij ziek " Een kwalitatief onderzoek bij Marokkaanse vrouwen Bevolking en <PERSOON-##>, d M (###) Een Marokkaanse vrouw regelt dat zelf! <PERSOON-##> , Picavet, Ch De achtergrond van anticonceptie falen De invloed van het sociale netwerk bij Marokkaanse, Turkse, Antilliaanse en Surinaamse vrouwen Picavet, Ch (###a) Anticonceptie op maat Ondersteuning van anticonceptiekeuze Picavet, Ch (###b) Betrokkenheid van mannen bij anticonceptie <PERSOON-##>, C (###) Use of contraception in women who present for termination of pregnancy in inner <PERSOON-##> in sexual health problems and dilemmas <PERSOON-##>, counseling and for effective program development American Journal of <PERSOON-##> for pregnancy termination negligence or failure of contraception? <PERSOON-##> contraceptive counseling and provision after termination of pregnancy improves uptake of longacting methods but does not prevent repeat abortion a randomized trial <PERSOON-##> associated with the failure to return for intrauterine device insertion Stanwood, N L.
| 389 | nvog |
(###a) Anticonceptie op maat Ondersteuning van anticonceptiekeuze Picavet, Ch (###b) Betrokkenheid van mannen bij anticonceptie <PERSOON>, C (###) Use of contraception in women who present for termination of pregnancy in inner <PERSOON> in sexual health problems and dilemmas <PERSOON>, counseling and for effective program development American Journal of <PERSOON> for pregnancy termination negligence or failure of contraception? <PERSOON> contraceptive counseling and provision after termination of pregnancy improves uptake of longacting methods but does not prevent repeat abortion a randomized trial <PERSOON> associated with the failure to return for intrauterine device insertion <PERSOON> of an intrauterine contraceptive device after induced or spontaneous abortion a review of the <PERSOON>, O S , <PERSOON>, J , <PERSOON-##>, L , <PERSOON-##>, S W , & <PERSOON-##> effect of contraceptive pills on the measured blood loss in medical termination of pregnancy by mifepristone and misoprostol a randomized placebo controlled trial <PERSOON-##> essentials of contraception (## ed ) <PERSOON-##> abortus registratie ### <PERSOON-##> do women want? Counseling in contraception <PERSOON-##> European Hieronder zullen worden besproken de incidentie van herhaalde zijn te identificeren en zo ja, of deze zijn te beïnvloeden, en hoe goed In Amerika eindigen per jaar #,# miljoen van de # miljoen zwangerschappen in een (Prager et al , ###) De situatie op het gebied van de anticonceptie is daar echter geheel anders In Noord Europa is ##-##% een herhaalde zwangerschapsafbreking In ### werden er in <LOCATIE> #<DATUM> zwangerschapsafbrekingen geregistreerd nog nooit een zwangerschapsafbreking ondergaan; ##,# % één maal; #,# % tweemaal, en bij #,#% vonden # of meer zwangerschapsafbrekingen plaats voor de behandeling De aantallen zijn over de afgelopen jaren ongeveer hetzelfde (Igz, ###; p ##) Zie Aantal eerdere zwangerschapsafbrekingen, in percentages van behandelde.
| 453 | nvog |
<PERSOON> of an intrauterine contraceptive device after induced or spontaneous abortion a review of the <PERSOON>, O S , <PERSOON>, J , <PERSOON>, L , <PERSOON>, S W , & <PERSOON> effect of contraceptive pills on the measured blood loss in medical termination of pregnancy by mifepristone and misoprostol a randomized placebo controlled trial <PERSOON> essentials of contraception (## ed ) <PERSOON> abortus registratie ### <PERSOON> do women want? Counseling in contraception <PERSOON-##> European Hieronder zullen worden besproken de incidentie van herhaalde zijn te identificeren en zo ja, of deze zijn te beïnvloeden, en hoe goed In Amerika eindigen per jaar #,# miljoen van de # miljoen zwangerschappen in een (Prager et al , ###) De situatie op het gebied van de anticonceptie is daar echter geheel anders In Noord Europa is ##-##% een herhaalde zwangerschapsafbreking In ### werden er in <LOCATIE> #<DATUM> zwangerschapsafbrekingen geregistreerd nog nooit een zwangerschapsafbreking ondergaan; ##,# % één maal; #,# % tweemaal, en bij #,#% vonden # of meer zwangerschapsafbrekingen plaats voor de behandeling De aantallen zijn over de afgelopen jaren ongeveer hetzelfde (Igz, ###; p ##) Zie Aantal eerdere zwangerschapsafbrekingen, in percentages van behandelde duidelijk verschil is te constateren in het abortuscijfer naar land van herkomst, waarbij herhaalde zwangerschapsafbreking vaker voorkomt bij de groep vrouwen van Aantal eerdere abortus naar herkomst, ### (%) (<PERSOON-##> & Wijsen, ###) De literatuur is niet eenduidig over de vraag of de vrouw met een herhaald verzoek tot zwangerschapsafbreking verschilt van de vrouw met een eerste verzoek (<PERSOON-##> et al (###) constateren bijvoorbeeld dat de voornaamste oorzaak van een -ongewenst- zwanger te raken is (<PERSOON-##> et al , ###) Deze kans hangt samen met de duur van de relatie, coïtusfrequentie en anticonceptiegebruik In zijn onderzoek wordt tussen vrouwen met een eerste en een herhaald verzoek geen psychologisch of persoonlijkheidsverschil geconstateerd maar wel een verschil in leeftijd, coïtusfrequentie, kwaliteit van de relatie, burgerlijke status en attitude ten opzichte Savonius et al , ###; Tewari et al , ###) constateert dat bij een herhaald verzoek het suboptimale gebruik van anticonceptie niet de belangrijkste risicofactor is, hoewel hier ook controverse over is Vrouwen met een herhaald verzoek zouden mogelijk zorgvuldiger anticonceptie gebruiken, maar wel vaker een meer onbetrouwbare Daarnaast blijken uit de studie van Heikinheimo et al (###) de volgende risicofactoren jonge leeftijd, pariteit, roken, het soort anticonceptie en het niet komen Niinimäki et al noemen pariteit/leeftijd, zeer jonge leeftijd, single, en sociaal noemen onbekendheid met, als ook verkrijgbaarheid van anticonceptie en Ook worden financiële problemen, etniciteit, drugsgebruik of alcoholgebruik en als ###) Deze risicofactoren hangen eveneens vaak samen met suboptimaal De methode van anticonceptie na de zwangerschapsafbreking is ook belangrijk.
| 641 | nvog |
constateren in het abortuscijfer naar land van herkomst, waarbij herhaalde zwangerschapsafbreking vaker voorkomt bij de groep vrouwen van Aantal eerdere abortus naar herkomst, ### (%) (<PERSOON> & Wijsen, ###) De literatuur is niet eenduidig over de vraag of de vrouw met een herhaald verzoek tot zwangerschapsafbreking verschilt van de vrouw met een eerste verzoek (<PERSOON> et al (###) constateren bijvoorbeeld dat de voornaamste oorzaak van een -ongewenst- zwanger te raken is (<PERSOON> et al , ###) Deze kans hangt samen met de duur van de relatie, coïtusfrequentie en anticonceptiegebruik In zijn onderzoek wordt tussen vrouwen met een eerste en een herhaald verzoek geen psychologisch of persoonlijkheidsverschil geconstateerd maar wel een verschil in leeftijd, coïtusfrequentie, kwaliteit van de relatie, burgerlijke status en attitude ten opzichte Savonius et al , ###; Tewari et al , ###) constateert dat bij een herhaald verzoek het suboptimale gebruik van anticonceptie niet de belangrijkste risicofactor is, hoewel hier ook controverse over is Vrouwen met een herhaald verzoek zouden mogelijk zorgvuldiger anticonceptie gebruiken, maar wel vaker een meer onbetrouwbare Daarnaast blijken uit de studie van Heikinheimo et al (###) de volgende risicofactoren jonge leeftijd, pariteit, roken, het soort anticonceptie en het niet komen Niinimäki et al noemen pariteit/leeftijd, zeer jonge leeftijd, single, en sociaal noemen onbekendheid met, als ook verkrijgbaarheid van anticonceptie en Ook worden financiële problemen, etniciteit, drugsgebruik of alcoholgebruik en als ###) Deze risicofactoren hangen eveneens vaak samen met suboptimaal De methode van anticonceptie na de zwangerschapsafbreking is ook belangrijk anticonceptie-methode die minder afhankelijk is van de gebruiker, zoals een spiraal, hormoonstaafje of de prikpil, en derhalve betrouwbaarder is, zou mogelijk zorgen voor een minder grote kans op een herhaling Daar tegenover staat, dat het geven van de prikpil na de eerste zwangerschapsafbreking ook een slechtere compliance kan geven (<PERSOON> et al , ###; Goldberg et al , ###) De methode wordt dan uiteindelijk niet door Hoe valide de gegevens uit de literatuur zijn is onbekend, mede omdat de culturele en religieuze context van de onderzoeker de aard van het onderzoek kan beïnvloeden Daarnaast bestaat er bias omdat niet iedere vrouw met een herhaald verzoek tot zwangerschapsafbreking mee kan of wil doen aan een onderzoek, en de antwoorden op de vraag of dit verzoek een eerste verzoek is, weliswaar sociaal wenselijk, maar niet betrouwbaar hoeven te zijn (Osler et al , ###) Naast veel onderzoek uit Scandinavië en Amerika is er slechts één Nederlands onderzoek uit ### hierover bekend (Veselka, ###) Het is de vraag of de gegevens uit buitenlands onderzoek op In de praktijk van de abortushulpverlening in <LOCATIE> worden de volgende oorzaken om weer ongewenst zwanger te raken/zijn gesignaleerd als eerste geldt het niet of het suboptimale gebruik van anticonceptie (Alouini et al , ###) Zie hiervoor verder Daarnaast wordt een aantal andere oorzaken gesignaleerd die slechts zeer beperkt door de hulpverlening kunnen worden beïnvloed Voorbeelden hiervan zijn een verschil in individuele vruchtbaarheid van de vrouw en haar partner, relatieproblemen,.
| 635 | nvog |
anticonceptie-methode die minder afhankelijk is van de gebruiker, zoals een spiraal, hormoonstaafje of de prikpil, en derhalve betrouwbaarder is, zou mogelijk zorgen voor een minder grote kans op een herhaling Daar tegenover staat, dat het geven van de prikpil na de eerste zwangerschapsafbreking ook een slechtere compliance kan geven (<PERSOON> et al , ###; Goldberg et al , ###) De methode wordt dan uiteindelijk niet door Hoe valide de gegevens uit de literatuur zijn is onbekend, mede omdat de culturele en religieuze context van de onderzoeker de aard van het onderzoek kan beïnvloeden Daarnaast bestaat er bias omdat niet iedere vrouw met een herhaald verzoek tot zwangerschapsafbreking mee kan of wil doen aan een onderzoek, en de antwoorden op de vraag of dit verzoek een eerste verzoek is, weliswaar sociaal wenselijk, maar niet betrouwbaar hoeven te zijn (Osler et al , ###) Naast veel onderzoek uit Scandinavië en Amerika is er slechts één Nederlands onderzoek uit ### hierover bekend (Veselka, ###) Het is de vraag of de gegevens uit buitenlands onderzoek op In de praktijk van de abortushulpverlening in <LOCATIE> worden de volgende oorzaken om weer ongewenst zwanger te raken/zijn gesignaleerd als eerste geldt het niet of het suboptimale gebruik van anticonceptie (Alouini et al , ###) Zie hiervoor verder Daarnaast wordt een aantal andere oorzaken gesignaleerd die slechts zeer beperkt door de hulpverlening kunnen worden beïnvloed Voorbeelden hiervan zijn een verschil in individuele vruchtbaarheid van de vrouw en haar partner, relatieproblemen, zwangerschap nu wél zal accepteren en een verhulde zwangerschaps- of kinderwens (Douvier et al , ###; <PERSOON>, ###) en/of daarom steeds weer proberen zwanger te worden om vervolgens weer te worden overvallen door angst voor de toekomstige verantwoordelijkheid Een andere reden is het bevestigen van de eigen vruchtbaarheid; sommige vrouwen willen laten zien dat ze na eerdere zwangerschapsafbreking nog steeds vruchtbaar zijn Tot slot wordt een bijzondere laatste reden hangt soms samen met alcohol- en drugsgebruik Kan herhaling van ongewenste zwangerschap en afbreking daarvan worden Waarschijnlijk zijn de cijfers over herhaalde zwangerschapsafbreking, zoals hierboven weergegeven, een onderschatting Het is onbekend hoeveel vrouwen een eerdere Herhaalde zwangerschapsafbreking zal altijd blijven voorkomen, onder andere omdat De tabel uit de Igz Jaarrapportage ### Wet afbreking zwangerschap laat zien (zie paragraaf <DATUM> #) dat ##% van de vrouwen de kliniek of het ziekenhuis verlaat met Een gedeelte van deze vrouwen zal de anticonceptie (op den duur) niet (meer) op de juiste manier gebruiken Bij de intake moet dan eveneens uitgebreid gevraagd worden hoe de anticonceptie werd gebruikt en, indien van toepassing, waarom niet (adequaat), zodat de vrouw beter geïnformeerd kan worden Verder moet worden gestreefd om de vrouw de voor haar meest veilige en acceptabele vorm van In een trial van Schunmann & Glasier (###) werd informatie over anticonceptie gegeven door de specialist (Schunmann et al , ###) Dit leverde wel een verschil op in de soort anticonceptie die de vrouw gebruikte maar geen duidelijk verschil in de incidentie van herhaalde zwangerschapsafbreking.
| 616 | nvog |
en een verhulde zwangerschaps- of kinderwens (Douvier et al , ###; <PERSOON>, ###) en/of daarom steeds weer proberen zwanger te worden om vervolgens weer te worden overvallen door angst voor de toekomstige verantwoordelijkheid Een andere reden is het bevestigen van de eigen vruchtbaarheid; sommige vrouwen willen laten zien dat ze na eerdere zwangerschapsafbreking nog steeds vruchtbaar zijn Tot slot wordt een bijzondere laatste reden hangt soms samen met alcohol- en drugsgebruik Kan herhaling van ongewenste zwangerschap en afbreking daarvan worden Waarschijnlijk zijn de cijfers over herhaalde zwangerschapsafbreking, zoals hierboven weergegeven, een onderschatting Het is onbekend hoeveel vrouwen een eerdere Herhaalde zwangerschapsafbreking zal altijd blijven voorkomen, onder andere omdat De tabel uit de Igz Jaarrapportage ### Wet afbreking zwangerschap laat zien (zie paragraaf <DATUM> #) dat ##% van de vrouwen de kliniek of het ziekenhuis verlaat met Een gedeelte van deze vrouwen zal de anticonceptie (op den duur) niet (meer) op de juiste manier gebruiken Bij de intake moet dan eveneens uitgebreid gevraagd worden hoe de anticonceptie werd gebruikt en, indien van toepassing, waarom niet (adequaat), zodat de vrouw beter geïnformeerd kan worden Verder moet worden gestreefd om de vrouw de voor haar meest veilige en acceptabele vorm van In een trial van Schunmann & Glasier (###) werd informatie over anticonceptie gegeven door de specialist (Schunmann et al , ###) Dit leverde wel een verschil op in de soort anticonceptie die de vrouw gebruikte maar geen duidelijk verschil in de incidentie van herhaalde zwangerschapsafbreking Uit verder onderzoek blijkt dat wanneer een betrokken hulpverlener de vrouw die informatie geeft waar zij op dat moment behoefte aan heeft en welke aansluit op haar behoefte zij adequater haar anticonceptie zal regelen (<PERSOON> et al , ###) Tevens kan de partner in de anticonceptiekeuze en het gebruik daarvan betrokken worden (Picavet, ###; Pitts, ###) (zie paragraaf <DATUM> Het is onvoldoende bekend welke exacte informatie nodig is en welke vorm van gespreksvoering het meest effectief is Wanneer de anticonceptie niet (adequaat) gebruikt is, kan de attitude van de hulpverlener en de maatschappij jegens vrouwen die komen met een herhaald verzoek tot zwangerschapsafbreking verschillend zijn van de attitude bij een eerste In de praktijk kan dit leiden tot een andere benadering van de vrouw Juist bij distressâ bij de vrouw; daarop moet de hulpverlener bedacht zijn (Freeman et al , ###) Ook bestaat het gevaar om in de bekende valkuilen van de hulpverlening te - De hulpverlener zal zich professioneel te kort voelen schieten en soms is er ook veroordeling, ergernis en boosheid en vindt de hulpverlener dat de vrouw niet - Er kan een conflict van normen en waarden ontstaan als de vrouw voorkomen dat een kind wordt geboren, terwijl de hulpverlener van mening is Goed hulpverlenerschap kenmerkt zich ook dan door op een respectvolle, empathische, en niet oordelende maar accepterende manier te exploreren waarom de vrouw (wederom) onbedoeld zwanger is geworden en of zij haar huidige anticonceptiemethode voor haar het meest acceptabel vindt Een mogelijk meer.
| 601 | nvog |
wanneer een betrokken hulpverlener de vrouw die informatie geeft waar zij op dat moment behoefte aan heeft en welke aansluit op haar behoefte zij adequater haar anticonceptie zal regelen (<PERSOON> et al , ###) Tevens kan de partner in de anticonceptiekeuze en het gebruik daarvan betrokken worden (Picavet, ###; Pitts, ###) (zie paragraaf <DATUM> Het is onvoldoende bekend welke exacte informatie nodig is en welke vorm van gespreksvoering het meest effectief is Wanneer de anticonceptie niet (adequaat) gebruikt is, kan de attitude van de hulpverlener en de maatschappij jegens vrouwen die komen met een herhaald verzoek tot zwangerschapsafbreking verschillend zijn van de attitude bij een eerste In de praktijk kan dit leiden tot een andere benadering van de vrouw Juist bij distressâ bij de vrouw; daarop moet de hulpverlener bedacht zijn (Freeman et al , ###) Ook bestaat het gevaar om in de bekende valkuilen van de hulpverlening te - De hulpverlener zal zich professioneel te kort voelen schieten en soms is er ook veroordeling, ergernis en boosheid en vindt de hulpverlener dat de vrouw niet - Er kan een conflict van normen en waarden ontstaan als de vrouw voorkomen dat een kind wordt geboren, terwijl de hulpverlener van mening is Goed hulpverlenerschap kenmerkt zich ook dan door op een respectvolle, empathische, en niet oordelende maar accepterende manier te exploreren waarom de vrouw (wederom) onbedoeld zwanger is geworden en of zij haar huidige anticonceptiemethode voor haar het meest acceptabel vindt Een mogelijk meer verantwoordelijkheid van de cliënte en, indien zij dat wenst van haar partner, wordt benadrukt door te vragen hoe de cliënte haar reproductieve gezondheid in de toekomst ziet Dit naar analogie van de SOA-counseling/HIV-preventie Of dit ook de kans op herhaling van zwangerschapsafbreking zal verminderen is onbekend Het effect van het betrekken van de partner bij verdere anticonceptie is ook onbekend In <LOCATIE> is het percentage vrouwen bij wie een zwangerschap voor de <PERSOON> zwangerschapsafbreking, ###, ###, ###, Het is aannemelijk dat de voornaamste reden voor een herhaalde combinatie is van de toenemende kans om ongewenst zwanger te raken, de Het is aannemelijk dat suboptimaal gebruik en het kiezen van minder veilige <PERSOON> et al , ###, Tewari et al , ###, <PERSOON> et al , ###, <PERSOON> et al , ###, Heikinheimo et al, ###, Alouini et al , ### Het is aannemelijk dat zeer jonge leeftijd, single, pariteit/leeftijd, roken, sociaal economische status en het soort anticonceptie na de vorige Niveau # drugsgebruik, alcoholgebruik en seksueel geweld als risicofactoren <PERSOON> et al , ###, St <PERSOON> et al , ### In <LOCATIE> wordt een duidelijk verschil in het abortuscijfer, alsmede het gebruik van anticonceptie tussen vrouwen van Nederlandse en nietNiveau # <PERSOON> zwangerschapsafbreking, ### en ### Omdat geen enkele vorm van anticonceptie ###% effectief is zal herhaalde Uiteraard zal de meest veilige en door de vrouw geaccepteerde vorm van anticonceptie zorgen voor het kleinste aantal ongewenste.
| 631 | nvog |
dat wenst van haar partner, wordt benadrukt door te vragen hoe de cliënte haar reproductieve gezondheid in de toekomst ziet Dit naar analogie van de SOA-counseling/HIV-preventie Of dit ook de kans op herhaling van zwangerschapsafbreking zal verminderen is onbekend Het effect van het betrekken van de partner bij verdere anticonceptie is ook onbekend In <LOCATIE> is het percentage vrouwen bij wie een zwangerschap voor de <PERSOON> zwangerschapsafbreking, ###, ###, ###, Het is aannemelijk dat de voornaamste reden voor een herhaalde combinatie is van de toenemende kans om ongewenst zwanger te raken, de Het is aannemelijk dat suboptimaal gebruik en het kiezen van minder veilige <PERSOON> et al , ###, Tewari et al , ###, <PERSOON> et al , ###, <PERSOON> et al , ###, Heikinheimo et al, ###, Alouini et al , ### Het is aannemelijk dat zeer jonge leeftijd, single, pariteit/leeftijd, roken, sociaal economische status en het soort anticonceptie na de vorige Niveau # drugsgebruik, alcoholgebruik en seksueel geweld als risicofactoren <PERSOON> et al , ###, St <PERSOON> et al , ### In <LOCATIE> wordt een duidelijk verschil in het abortuscijfer, alsmede het gebruik van anticonceptie tussen vrouwen van Nederlandse en nietNiveau # <PERSOON> zwangerschapsafbreking, ### en ### Omdat geen enkele vorm van anticonceptie ###% effectief is zal herhaalde Uiteraard zal de meest veilige en door de vrouw geaccepteerde vorm van anticonceptie zorgen voor het kleinste aantal ongewenste De attitude van de vrouw ten aanzien van anticonceptie verandert niet wezenlijk door persoonlijkheidskenmerken en psychische problematiek zullen altijd een rol blijven spelen bij herhaalde zwangerschapsafbreking Daarnaast zijn, in internationaal onderzoek, bepaalde risicofactoren geïdentificeerd waarvan slechts een klein aantal door de hulpverlening kan worden beïnvloed Te denken valt vooral aan de methode In <LOCATIE> is een duidelijk verschil in het abortuscijfer, waarbij de groep vrouwen van niet-Nederlandse herkomst verschilt van de groep van Nederlandse herkomst Ook bij het gebruik van anticonceptie tekenen zich bij de diverse bevolkingsgroepen verschillen af, zij het in iets mindere mate Of hier sprake is van cultureel verschillende meest veilige en door haar geaccepteerde vorm van anticonceptie zorgen voor het <PERSOON> about contraception in women undergoing repeat voluntary abortions, and means of prevention European Journal of <PERSOON> time unlucky a study of women who have three or more legal <PERSOON>, Y , Gno, X , <PERSOON>, Y , <PERSOON-##> induced abortions and contraceptive practices among unmarried young women seeking an interruption of pregnancy comparative study between ### and ### in the main center of Cote d'Or Study of women having repeat voluntary interruption <PERSOON-##>, D et al (###).
| 580 | nvog |
anticonceptie verandert niet wezenlijk door persoonlijkheidskenmerken en psychische problematiek zullen altijd een rol blijven spelen bij herhaalde zwangerschapsafbreking Daarnaast zijn, in internationaal onderzoek, bepaalde risicofactoren geïdentificeerd waarvan slechts een klein aantal door de hulpverlening kan worden beïnvloed Te denken valt vooral aan de methode In <LOCATIE> is een duidelijk verschil in het abortuscijfer, waarbij de groep vrouwen van niet-Nederlandse herkomst verschilt van de groep van Nederlandse herkomst Ook bij het gebruik van anticonceptie tekenen zich bij de diverse bevolkingsgroepen verschillen af, zij het in iets mindere mate Of hier sprake is van cultureel verschillende meest veilige en door haar geaccepteerde vorm van anticonceptie zorgen voor het <PERSOON> about contraception in women undergoing repeat voluntary abortions, and means of prevention European Journal of <PERSOON> time unlucky a study of women who have three or more legal <PERSOON>, Y , Gno, X , <PERSOON>, Y , <PERSOON> induced abortions and contraceptive practices among unmarried young women seeking an interruption of pregnancy comparative study between ### and ### in the main center of Cote d'Or Study of women having repeat voluntary interruption <PERSOON>, D et al (###) [see comment] <PERSOON>, S (###) <PERSOON>, parity, history of abortion and contraceptive choices affect the risk of repeat abortion <PERSOON> abortions blaming the victims <PERSOON-##> unplanned <PERSOON-##> of follow-up and repeat pregnancy in the ## months after first-trimester induced abortion <PERSOON-##> requests for termination <PERSOON-##>, S et al (###) Frequency and risk factors for repeat abortions after surgical compared with medical termination of pregnancy Obstetrics & Gynecology, ###, ##<DATUM> Osler, M , <PERSOON-##>, J M (###b) Multiple induced abortions <PERSOON-##> practices in women with repeat Picavet, Ch (###) Betrokkenheid van mannen bij anticonceptie <PERSOON-##> abortion counseling Prevention of repeat abortions through <PERSOON-##>, D G.
| 453 | nvog |
<PERSOON>, S (###) <PERSOON>, parity, history of abortion and contraceptive choices affect the risk of repeat abortion <PERSOON> abortions blaming the victims <PERSOON> unplanned <PERSOON> of follow-up and repeat pregnancy in the ## months after first-trimester induced abortion <PERSOON> requests for termination <PERSOON>, S et al (###) Frequency and risk factors for repeat abortions after surgical compared with medical termination of pregnancy Obstetrics & Gynecology, ###, ##<DATUM> Osler, M , <PERSOON>, J M (###b) Multiple induced abortions <PERSOON> practices in women with repeat Picavet, Ch (###) Betrokkenheid van mannen bij anticonceptie <PERSOON-##> abortion counseling Prevention of repeat abortions through <PERSOON-##> factors for repeat elective abortion <PERSOON-##> , ###, ##<DATUM> St, <PERSOON-##>, A (###) <PERSOON-##> we identify women at risk of more <PERSOON-##>, M , & <PERSOON-##> who obtain repeat abortions a study based on record linkage <PERSOON-##> abortus registratie ### <PERSOON-##> van abortus provocatus in <LOCATIE> Een studie naar <PERSOON-##> abortion and use of primary care health Hoe vindt de besluitvorming plaats bij enkele bijzondere groepen vrouwen? Met de aanduiding "bijzonder" wordt hier bedoeld dat het gaat om vrouwen die wegens jeugdige leeftijd en/of onvermogen niet zelfstandig kunnen of mogen beslissen ("wilsonbekwaam" zijn) Dit kan zich voordoen bij heel jeugdige vrouwen, vrouwen met beperkte verstandelijke vermogens en vrouwen met ernstige psychische problematiek Als dit zich voordoet moet in de regel een wettelijke vertegenwoordiger Het in de richtlijn gehanteerde concept van "levels of evidence" is hier niet van toepassing De conclusies in deze paragraaf zijn niet gebaseerd op empirisch.
| 424 | nvog |
, & <PERSOON> factors for repeat elective abortion <PERSOON> , ###, ##<DATUM> St, <PERSOON>, A (###) <PERSOON> we identify women at risk of more <PERSOON>, M , & <PERSOON> who obtain repeat abortions a study based on record linkage <PERSOON> abortus registratie ### <PERSOON> van abortus provocatus in <LOCATIE> Een studie naar <PERSOON> abortion and use of primary care health Hoe vindt de besluitvorming plaats bij enkele bijzondere groepen vrouwen? Met de aanduiding "bijzonder" wordt hier bedoeld dat het gaat om vrouwen die wegens jeugdige leeftijd en/of onvermogen niet zelfstandig kunnen of mogen beslissen ("wilsonbekwaam" zijn) Dit kan zich voordoen bij heel jeugdige vrouwen, vrouwen met beperkte verstandelijke vermogens en vrouwen met ernstige psychische problematiek Als dit zich voordoet moet in de regel een wettelijke vertegenwoordiger Het in de richtlijn gehanteerde concept van "levels of evidence" is hier niet van toepassing De conclusies in deze paragraaf zijn niet gebaseerd op empirisch Deze wettelijke regels zijn beschreven in het juridisch kader (paragraaf <DATUM> #) In deze paragraaf zijn deze regels naar een voor de praktijk hanteerbare vorm ('stappenplan') vertaald, met een invulling Bij vrouwen van deze leeftijd is relevant dat zij minderjarig zijn De consequenties daarvan zijn verschillend voor drie onderscheiden leeftijdsgroepen vrouwen van ## of <LEEFTIJD> jaar, vrouwen van ## tot en met <LEEFTIJD> jaar en vrouwen jonger dan twaalf jaar De besluitvorming vindt plaats op dezelfde wijze als bij meerderjarige vrouwen Als blijkt dat een vrouw van deze leeftijd wilsonbekwaam is treden echter, net als bij andere minderjarige vrouwen, haar ouders/voogd op als haar vertegenwoordiger Bij een vrouw van deze leeftijd moet steeds worden beoordeeld of zij wilsbekwaam is als de ouders/voogd aanwezig zijn bij het gesprek zijn zij op de hoogte van bespreken dat in beginsel ook de ouders/voogd het met de afbreking eens nagaan of ouders/voogd en vrouw het erover eens zijn dat een afbreking als ouders/voogd de afbreking niet willen toestaan, nagaan of de vrouw de afbreking weloverwogen blijft wensen, dan wel of de afbreking kennelijk nodig is teneinde ernstig nadeel voor de vrouw te voorkomen Als een van beide of allebei het geval is dan is geen toestemming van ouders/voogd Als ze wilsbekwaam is en ouders/voogd zijn niet aanwezig bij het gesprek als de ouders/voogd niet op de hoogte zijn vragen of de vrouw er bezwaar tegen heeft dat zij bij de beslissing worden betrokken als de vrouw daar bezwaar tegen heeft/blijft hebben, handelen alsof a+b.
| 512 | nvog |
beschreven in het juridisch kader (paragraaf <DATUM> #) In deze paragraaf zijn deze regels naar een voor de praktijk hanteerbare vorm ('stappenplan') vertaald, met een invulling Bij vrouwen van deze leeftijd is relevant dat zij minderjarig zijn De consequenties daarvan zijn verschillend voor drie onderscheiden leeftijdsgroepen vrouwen van ## of <LEEFTIJD> jaar, vrouwen van ## tot en met <LEEFTIJD> jaar en vrouwen jonger dan twaalf jaar De besluitvorming vindt plaats op dezelfde wijze als bij meerderjarige vrouwen Als blijkt dat een vrouw van deze leeftijd wilsonbekwaam is treden echter, net als bij andere minderjarige vrouwen, haar ouders/voogd op als haar vertegenwoordiger Bij een vrouw van deze leeftijd moet steeds worden beoordeeld of zij wilsbekwaam is als de ouders/voogd aanwezig zijn bij het gesprek zijn zij op de hoogte van bespreken dat in beginsel ook de ouders/voogd het met de afbreking eens nagaan of ouders/voogd en vrouw het erover eens zijn dat een afbreking als ouders/voogd de afbreking niet willen toestaan, nagaan of de vrouw de afbreking weloverwogen blijft wensen, dan wel of de afbreking kennelijk nodig is teneinde ernstig nadeel voor de vrouw te voorkomen Als een van beide of allebei het geval is dan is geen toestemming van ouders/voogd Als ze wilsbekwaam is en ouders/voogd zijn niet aanwezig bij het gesprek als de ouders/voogd niet op de hoogte zijn vragen of de vrouw er bezwaar tegen heeft dat zij bij de beslissing worden betrokken als de vrouw daar bezwaar tegen heeft/blijft hebben, handelen alsof a+b ook niet onder de groep die zonder toestemming van de minderjarige mag worden geïnformeerd In de afwegingen speelt goed hulpverlenerschap een rol ouders/voogd moeten dan altijd bij de besluitvorming worden betrokken, ook als zij in eerste instantie niet aanwezig zijn met de mening en de houding van de vrouw moet zoveel als mogelijk is Hier geldt hetzelfde als bij de groep van ##, ##, ## en <LEEFTIJD> jaar als de vrouw ouders/voogd moeten altijd bij de besluitvorming worden betrokken, ook als zij met de mening en de houding van de vrouw moet zoveel mogelijk rekening Vrouwen met een verstandelijke handicap of met ernstige psychische problematiek Bij een individuele vrouw met een verstandelijke handicap of met ernstige psychiatrische proble-matiek kan twijfel rijzen of zij wilsbekwaam is (dat wil zeggen in staat is tot een redelijke waardering van haar belangen terzake van de zwangerschapsafbreking) In geval van twijfel dient de arts dit te beoordelen (Zie ook hulpverlener), opgesteld door een werkgroep op verzoek van justitie/vws Deze is beschikbaar op (WEBLINK)) Is zij wilsbekwaam dan zijn er geen bijzondere regels voor de besluitvorming Als zij wilsonbekwaam is, dan dient de arts zich ervan te vergewissen wie de wettelijke vertegenwoordiger van de vrouw is De wettelijke vertegenwoordiger neemt deel aan de besluitvorming (zie paragraaf <DATUM> #) Ministerie van Justitie (###) Handreiking voor de beoordeling van wilsbekwaamheid # ##Counseling bij tijdens de zwangerschap vastgestelde afwijkingen Het gaat om zwangerschappen waarbij tijdens de zwangerschap een afwijking bij de vrucht wordt geconstateerd.
| 584 | nvog |
ook niet onder de groep die zonder toestemming van de minderjarige mag worden geïnformeerd In de afwegingen speelt goed hulpverlenerschap een rol ouders/voogd moeten dan altijd bij de besluitvorming worden betrokken, ook als zij in eerste instantie niet aanwezig zijn met de mening en de houding van de vrouw moet zoveel als mogelijk is Hier geldt hetzelfde als bij de groep van ##, ##, ## en <LEEFTIJD> jaar als de vrouw ouders/voogd moeten altijd bij de besluitvorming worden betrokken, ook als zij met de mening en de houding van de vrouw moet zoveel mogelijk rekening Vrouwen met een verstandelijke handicap of met ernstige psychische problematiek Bij een individuele vrouw met een verstandelijke handicap of met ernstige psychiatrische proble-matiek kan twijfel rijzen of zij wilsbekwaam is (dat wil zeggen in staat is tot een redelijke waardering van haar belangen terzake van de zwangerschapsafbreking) In geval van twijfel dient de arts dit te beoordelen (Zie ook hulpverlener), opgesteld door een werkgroep op verzoek van justitie/vws Deze is beschikbaar op (WEBLINK)) Is zij wilsbekwaam dan zijn er geen bijzondere regels voor de besluitvorming Als zij wilsonbekwaam is, dan dient de arts zich ervan te vergewissen wie de wettelijke vertegenwoordiger van de vrouw is De wettelijke vertegenwoordiger neemt deel aan de besluitvorming (zie paragraaf <DATUM> #) Ministerie van Justitie (###) Handreiking voor de beoordeling van wilsbekwaamheid # ##Counseling bij tijdens de zwangerschap vastgestelde afwijkingen Het gaat om zwangerschappen waarbij tijdens de zwangerschap een afwijking bij de vrucht wordt geconstateerd Ten eerste de groep zwangere vrouwen, die bij het eerste consult bij huisarts, Ten tweede de groep zwangere vrouwen bij wie âper toevalâ afwijkingen worden gevonden Dit betreft een groep waarbij tijdens routine echoscopisch onderzoek Ten derde de groep vrouwen die al voor de zwangerschap op de hoogte zijn van de mogelijkheden van prenatale diagnostiek bijvoorbeeld omdat een of beide (aanstaande) ouders drager is of zijn van een chromosoomafwijking of van een erfelijke ziekte; bijvoorbeeld de ziekte van Huntington of taai-slijmziekte Meestal hebben deze vrouwen, met hun eventuele partners, voor de zwangerschap onderzoek bij zichzelf laten verrichten en zijn zij op de hoogte van de kans op doorgeven van deze afwijking of dragerschap daarvan Onder deze groep vallen in principe ook vrouwen met hun eventuele partners die een eerder kind hebben gekregen met die op basis van een bepaalde ziekte of specifieke medicatie meer kans hebben op het Op het moment dat zwangere vrouwen met een afwijking van de vrucht geconfronteerd worden, bevinden deze drie groepen zich in een verschillende uitgangssituatie Toch zal de informatie over de afwijking en prognose, keuzes over het wel of niet uitdragen van de zwangerschap en begeleiding van dit proces van de vrouw en haar eventuele partner op vergelijkbare wijze moeten verlopen Sinds <DATUM> wordt iedere zwangere vrouw onder de <LEEFTIJD> jaar geïnformeerd over het bestaan van een vroege screeningstest naar trisomie ##, ## en ## door middel combinatietest in het eerste trimester Indien gewenst wordt zij daarover verder geïnformeerd.
| 574 | nvog |
Ten eerste de groep zwangere vrouwen, die bij het eerste consult bij huisarts, Ten tweede de groep zwangere vrouwen bij wie âper toevalâ afwijkingen worden gevonden Dit betreft een groep waarbij tijdens routine echoscopisch onderzoek Ten derde de groep vrouwen die al voor de zwangerschap op de hoogte zijn van de mogelijkheden van prenatale diagnostiek bijvoorbeeld omdat een of beide (aanstaande) ouders drager is of zijn van een chromosoomafwijking of van een erfelijke ziekte; bijvoorbeeld de ziekte van Huntington of taai-slijmziekte Meestal hebben deze vrouwen, met hun eventuele partners, voor de zwangerschap onderzoek bij zichzelf laten verrichten en zijn zij op de hoogte van de kans op doorgeven van deze afwijking of dragerschap daarvan Onder deze groep vallen in principe ook vrouwen met hun eventuele partners die een eerder kind hebben gekregen met die op basis van een bepaalde ziekte of specifieke medicatie meer kans hebben op het Op het moment dat zwangere vrouwen met een afwijking van de vrucht geconfronteerd worden, bevinden deze drie groepen zich in een verschillende uitgangssituatie Toch zal de informatie over de afwijking en prognose, keuzes over het wel of niet uitdragen van de zwangerschap en begeleiding van dit proces van de vrouw en haar eventuele partner op vergelijkbare wijze moeten verlopen Sinds <DATUM> wordt iedere zwangere vrouw onder de <LEEFTIJD> jaar geïnformeerd over het bestaan van een vroege screeningstest naar trisomie ##, ## en ## door middel combinatietest in het eerste trimester Indien gewenst wordt zij daarover verder geïnformeerd Iedere zwangere vrouw vanaf <LEEFTIJD> jaar wordt geïnformeerd over de verschillende manieren van screening in de vroege en latere zwangerschap op trisomie ##, ## en Iedere zwangere vrouw krijgt het âstructureel echoscopisch onderzoekâ rond ## weken zwangerschapsduur aan geboden Diverse aangeboren afwijkingen, zoals een spina Voor de zwangere vrouw zelf is hierover informatie te vinden in verschillende brochures (erfo <INSTELLING>, ###b; erfo <INSTELLING>, ###a; erfo <INSTELLING>, ###c; KNOV, Informatievoorziening voor professionals omtrent de combinatietest is vastgelegd in de <PERSOON> Organisatie Prenatale Screening NVOG en Kwaliteitsnormen Prenatale Hoe in de praktijk deze informatie over prenatale screening wordt gegeven door hierin geschoolde professionals, is niet bekend uit onderzoek in <LOCATIE> Ook niet wat de beste methode is (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###a) Wel is er veel onderzoek verricht naar het effect van aanbieden van de test en naar de besluitvorming door de zwangere vrouw (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, Vrouwen van <LEEFTIJD> jaar en ouder kunnen kiezen voor invasieve prenatale diagnostiek op leeftijdsindicatie Ongeveer ## procent van de invasieve procedures wordt op deze indicatie verricht Een andere belangrijke indicatie vormt de uitslag âverhoogde kansâ bij de screening, waarbij verdere invasieve diagnostiek wordt aangeboden Daarnaast Deze kansbepalende test bestaat uit bloedonderzoek bij de moeder en een echo voor de nekplooimeting van de vrucht en vindt plaats tussen de # en ## weken zwangerschap is er een klein gedeelte waarbij verdere diagnostiek wordt verricht op basis van bijvoorbeeld een eerder kind met chromosomale of congenitale afwijkingen of.
| 608 | nvog |
vanaf <LEEFTIJD> jaar wordt geïnformeerd over de verschillende manieren van screening in de vroege en latere zwangerschap op trisomie ##, ## en Iedere zwangere vrouw krijgt het âstructureel echoscopisch onderzoekâ rond ## weken zwangerschapsduur aan geboden Diverse aangeboren afwijkingen, zoals een spina Voor de zwangere vrouw zelf is hierover informatie te vinden in verschillende brochures (erfo <INSTELLING>, ###b; erfo <INSTELLING>, ###a; erfo <INSTELLING>, ###c; KNOV, Informatievoorziening voor professionals omtrent de combinatietest is vastgelegd in de <PERSOON> Organisatie Prenatale Screening NVOG en Kwaliteitsnormen Prenatale Hoe in de praktijk deze informatie over prenatale screening wordt gegeven door hierin geschoolde professionals, is niet bekend uit onderzoek in <LOCATIE> Ook niet wat de beste methode is (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, ###a) Wel is er veel onderzoek verricht naar het effect van aanbieden van de test en naar de besluitvorming door de zwangere vrouw (<PERSOON>, ###; <PERSOON>, Vrouwen van <LEEFTIJD> jaar en ouder kunnen kiezen voor invasieve prenatale diagnostiek op leeftijdsindicatie Ongeveer ## procent van de invasieve procedures wordt op deze indicatie verricht Een andere belangrijke indicatie vormt de uitslag âverhoogde kansâ bij de screening, waarbij verdere invasieve diagnostiek wordt aangeboden Daarnaast Deze kansbepalende test bestaat uit bloedonderzoek bij de moeder en een echo voor de nekplooimeting van de vrucht en vindt plaats tussen de # en ## weken zwangerschap is er een klein gedeelte waarbij verdere diagnostiek wordt verricht op basis van bijvoorbeeld een eerder kind met chromosomale of congenitale afwijkingen of medicatiegebruik, meer kans hebben op het vóórkomen van bepaalde afwijkingen bij Landelijke cijfers na <DATUM> over hoe vaak counseling over prenatale screening In totaal laat ongeveer ##% van alle zwangere vrouwen de combinatietest verrichten (<PERSOON>, ###) Voor het laten uitvoeren van structureel echoscopisch onderzoek kiest ongeveer ## % van de zwangere vrouwen (<PERSOON>, de tabel hieronder betrof de afwijking die bij de vrouwen waarbij invasieve diagnostiek werd verricht op leeftijdsindicatie in ongeveer ##% Down syndroom De meeste zwangerschappen waar Down syndroom werd gediagnosticeerd werden afgebroken (Jaarverslagen WPDT ###-### nog niet officieel verschenen; bij NVOG op te vragen Bij de vrouwen waarbij invasieve diagnostiek werd verricht niet op leeftijdsindicatie bleef het aantal invasieve ingrepen waarbij afwijkingen werden gevonden min of meer gelijk In ongeveer ##-##% werd Down syndroom gediagnosticeerd Meestal werd dan opzichte van kinderen met het syndroom van Down zal leiden tot verminderde screening, diagnostiek en zwangerschapsafbreking kan op grond van deze gegevens niet worden geconcludeerd (Boulet, ###; Collins, ###; Muggli, ###; Weijerman, De situatie waarin een afwijking bij de vrucht wordt gevonden, kan verschillen Indien door middel van invasieve prenatale diagnostiek een chromosoomafwijking of een ziekte op DNA-niveau wordt vastgesteld, dan is het van belang dat naast de behandelend gynaecoloog, ook de klinisch geneticus een gesprek heeft met de vrouw (en haar partner) om de diagnose en de consequenties van deze diagnose te Indien echoscopisch afwijkingen bij de vrucht gevonden worden, is het van belang dat een diagnose gesteld wordt.
| 638 | nvog |
op het vóórkomen van bepaalde afwijkingen bij Landelijke cijfers na <DATUM> over hoe vaak counseling over prenatale screening In totaal laat ongeveer ##% van alle zwangere vrouwen de combinatietest verrichten (<PERSOON>, ###) Voor het laten uitvoeren van structureel echoscopisch onderzoek kiest ongeveer ## % van de zwangere vrouwen (<PERSOON>, de tabel hieronder betrof de afwijking die bij de vrouwen waarbij invasieve diagnostiek werd verricht op leeftijdsindicatie in ongeveer ##% Down syndroom De meeste zwangerschappen waar Down syndroom werd gediagnosticeerd werden afgebroken (Jaarverslagen WPDT ###-### nog niet officieel verschenen; bij NVOG op te vragen Bij de vrouwen waarbij invasieve diagnostiek werd verricht niet op leeftijdsindicatie bleef het aantal invasieve ingrepen waarbij afwijkingen werden gevonden min of meer gelijk In ongeveer ##-##% werd Down syndroom gediagnosticeerd Meestal werd dan opzichte van kinderen met het syndroom van Down zal leiden tot verminderde screening, diagnostiek en zwangerschapsafbreking kan op grond van deze gegevens niet worden geconcludeerd (Boulet, ###; Collins, ###; Muggli, ###; Weijerman, De situatie waarin een afwijking bij de vrucht wordt gevonden, kan verschillen Indien door middel van invasieve prenatale diagnostiek een chromosoomafwijking of een ziekte op DNA-niveau wordt vastgesteld, dan is het van belang dat naast de behandelend gynaecoloog, ook de klinisch geneticus een gesprek heeft met de vrouw (en haar partner) om de diagnose en de consequenties van deze diagnose te Indien echoscopisch afwijkingen bij de vrucht gevonden worden, is het van belang dat een diagnose gesteld wordt verwijzing naar een derdelijns <INSTELLING> waar desgewenst een multidisciplinair team inclusief een medisch maatschappelijk werkende of psycholoog verdere diagnostiek, Zorgvuldige informatie en begeleiding is noodzakelijk De perceptie van de prognose voor het kind kan tussen zwangere en haar partner enerzijds en hulpverleners Bij de wens tot zwangerschapsafbreking dient de zwangerschapsduur in het oog gehouden te worden De wettelijke grens die gehanteerd wordt om een zwangerschap af te breken is een zwangerschapsduur van ## weken (paragraaf <DATUM> Bij doorverwijzing naar een prenataal diagnostisch <INSTELLING> en afspraken betreffende aanvullend onderzoek en counseling dient deze grens inclusief de wettelijke # dagen bedenktijd in het oog te worden gehouden Dit zodat de vrouw, met de kennis over de gevonden afwijkingen en de te verwachten prognose, nog de mogelijkheid heeft om een weloverwogen keuze te maken voor het afbreken van deze zwangerschap (NVOG, Een zwangerschapsafbreking na ## weken is slechts mogelijk bij een aantal zeer ernstige en/of niet met het leven verenigbare foetale afwijkingen (zie paragraaf <DATUM> Zowel aan de vrouw die besluit de zwangerschap uit te dragen als de vrouw die besluit de zwangerschap af te breken, behoort begeleiding van medisch maatschappelijk Hieronder volgt een schematische weergave van hoe te handelen Na het geven van de uitslag, wordt de vrouw/het paar gevraagd wat zij/het al weet over de gevonden afwijking Daaraan aansluitend wordt verdere informatie en uitleg gegeven De ideale counseling is non-directief, waarbij de arts een klimaat probeert te scheppen waarin hulpvragers zoveel mogelijk een eigen keuze kunnen maken uit de.
| 593 | nvog |
team inclusief een medisch maatschappelijk werkende of psycholoog verdere diagnostiek, Zorgvuldige informatie en begeleiding is noodzakelijk De perceptie van de prognose voor het kind kan tussen zwangere en haar partner enerzijds en hulpverleners Bij de wens tot zwangerschapsafbreking dient de zwangerschapsduur in het oog gehouden te worden De wettelijke grens die gehanteerd wordt om een zwangerschap af te breken is een zwangerschapsduur van ## weken (paragraaf <DATUM> Bij doorverwijzing naar een prenataal diagnostisch <INSTELLING> en afspraken betreffende aanvullend onderzoek en counseling dient deze grens inclusief de wettelijke # dagen bedenktijd in het oog te worden gehouden Dit zodat de vrouw, met de kennis over de gevonden afwijkingen en de te verwachten prognose, nog de mogelijkheid heeft om een weloverwogen keuze te maken voor het afbreken van deze zwangerschap (NVOG, Een zwangerschapsafbreking na ## weken is slechts mogelijk bij een aantal zeer ernstige en/of niet met het leven verenigbare foetale afwijkingen (zie paragraaf <DATUM> Zowel aan de vrouw die besluit de zwangerschap uit te dragen als de vrouw die besluit de zwangerschap af te breken, behoort begeleiding van medisch maatschappelijk Hieronder volgt een schematische weergave van hoe te handelen Na het geven van de uitslag, wordt de vrouw/het paar gevraagd wat zij/het al weet over de gevonden afwijking Daaraan aansluitend wordt verdere informatie en uitleg gegeven De ideale counseling is non-directief, waarbij de arts een klimaat probeert te scheppen waarin hulpvragers zoveel mogelijk een eigen keuze kunnen maken uit de patiënte en per situatie erg kan verschillen De arts dient zich dan ook bewust te zijn van culturele en religieuze verschillen, juist betreffende de keuze tussen het uitdragen of afbreken van de zwangerschap (<PERSOON> van den, ###a; <PERSOON> is belangrijk dat die informatie wordt gegeven, waar de patiënte en haar partner op dat moment behoefte aan hebben Hierbij wordt dan wel nagegaan of de gegeven informatie goed begrepen is Indien gewenst behoren gesprekken aangeboden te worden met andere specialisten om informatie-voorziening uit te breiden Ook bij een te verwachten letale afwijking van de vrucht is naast een zwangerschapsafbreking, het uitdragen van een zwangerschap een reële optie (<PERSOON>, ###) Ook hier moeten beide mogelijkheden worden genoemd Indien de vrouw kiest om de zwangerschap uit te dragen, dan wordt informatie gegeven over het te verwachten beloop van de zwangerschap en de bevalling, en gezondheidszorg) wordt dan aangeboden door de eerste behandelaar Hierin wordt Ook is de steun van het netwerk van de vrouw en dan met name van de partner, of de beoogde andere ouder maar ook van familie, of vrienden belangrijk Uit internationaal (<PERSOON>, ###; <PERSOON> onderzoek blijkt dat de beslissing tot afbreking een forse impact heeft op de zwangere vrouw en haar partner, met name de intensiteit van rouw en de grote mate van depressieve klachten ook nog een half jaar na het genomen besluit (<PERSOON>, ###).
| 560 | nvog |
De arts dient zich dan ook bewust te zijn van culturele en religieuze verschillen, juist betreffende de keuze tussen het uitdragen of afbreken van de zwangerschap (<PERSOON> van den, ###a; <PERSOON> is belangrijk dat die informatie wordt gegeven, waar de patiënte en haar partner op dat moment behoefte aan hebben Hierbij wordt dan wel nagegaan of de gegeven informatie goed begrepen is Indien gewenst behoren gesprekken aangeboden te worden met andere specialisten om informatie-voorziening uit te breiden Ook bij een te verwachten letale afwijking van de vrucht is naast een zwangerschapsafbreking, het uitdragen van een zwangerschap een reële optie (<PERSOON>, ###) Ook hier moeten beide mogelijkheden worden genoemd Indien de vrouw kiest om de zwangerschap uit te dragen, dan wordt informatie gegeven over het te verwachten beloop van de zwangerschap en de bevalling, en gezondheidszorg) wordt dan aangeboden door de eerste behandelaar Hierin wordt Ook is de steun van het netwerk van de vrouw en dan met name van de partner, of de beoogde andere ouder maar ook van familie, of vrienden belangrijk Uit internationaal (<PERSOON>, ###; <PERSOON> onderzoek blijkt dat de beslissing tot afbreking een forse impact heeft op de zwangere vrouw en haar partner, met name de intensiteit van rouw en de grote mate van depressieve klachten ook nog een half jaar na het genomen besluit (<PERSOON>, ###) , posttraumatische vragenlijst # maanden na het besluit, lage zelfredzaamheidscore, weinig steun van de partner, ernstige twijfel bij de besluitvorming, godsdienstig zijn, gevorderde zwangerschapsduur, laag opleidingsniveau en ondervonden druk bij de Een bijzondere positie neemt de partner van de zwangere vrouw in De partner is in het algemeen zeer betrokken en meestal de verwekker Uitslagen waarbij genetische afwijkingen gevonden worden kunnen ook direct betrekking hebben op de partner zelf, Indien de vrouw daar geen bezwaar tegen heeft dient de partner nauw betrokken te worden bij het proces en begeleiding Bij de keuze tot afbreken van de zwangerschap is dan ook belangrijk begeleiding bij de verwerking aan te bieden aan de partner Ook op de langere termijn, # tot <LEEFTIJD> jaar na afbreken, blijken verdriet en symptomen van posttraumatische stress bij beide partners in min of meer gelijke mate voor te komen Het gaat om zwangerschappen waarbij gekozen wordt voor een bepaald Een groot gedeelte van de vrouwen is voldoende geïnformeerd en daardoor goed in staat om voor wat betreft de screening keuzes te maken conform haar normen en waarden, maar een aanzienlijk gedeelte blijkt niet goed geïnformeerd te zijn bij het Uit onderzoek blijkt dat de meest effectieve manier van counselen nog niet bekend is Voor de professional zijn er richtlijnen en nascholingen over dit onderwerp Wat er precies gebeurt tijdens dit traject is niet geheel bekend (<PERSOON>, ###) De zwangere staat centraal in het hele proces, maar haar partner, of een eventuele.
| 556 | nvog |
maanden na het besluit, lage zelfredzaamheidscore, weinig steun van de partner, ernstige twijfel bij de besluitvorming, godsdienstig zijn, gevorderde zwangerschapsduur, laag opleidingsniveau en ondervonden druk bij de Een bijzondere positie neemt de partner van de zwangere vrouw in De partner is in het algemeen zeer betrokken en meestal de verwekker Uitslagen waarbij genetische afwijkingen gevonden worden kunnen ook direct betrekking hebben op de partner zelf, Indien de vrouw daar geen bezwaar tegen heeft dient de partner nauw betrokken te worden bij het proces en begeleiding Bij de keuze tot afbreken van de zwangerschap is dan ook belangrijk begeleiding bij de verwerking aan te bieden aan de partner Ook op de langere termijn, # tot <LEEFTIJD> jaar na afbreken, blijken verdriet en symptomen van posttraumatische stress bij beide partners in min of meer gelijke mate voor te komen Het gaat om zwangerschappen waarbij gekozen wordt voor een bepaald Een groot gedeelte van de vrouwen is voldoende geïnformeerd en daardoor goed in staat om voor wat betreft de screening keuzes te maken conform haar normen en waarden, maar een aanzienlijk gedeelte blijkt niet goed geïnformeerd te zijn bij het Uit onderzoek blijkt dat de meest effectieve manier van counselen nog niet bekend is Voor de professional zijn er richtlijnen en nascholingen over dit onderwerp Wat er precies gebeurt tijdens dit traject is niet geheel bekend (<PERSOON>, ###) De zwangere staat centraal in het hele proces, maar haar partner, of een eventuele hebben voor afbreken van de zwangerschap op basis van foetale afwijkingen zijn onder andere of de foetale afwijking toevallig gevonden is, of dat het onderzoek gericht was op het vinden van de afwijking, of de afwijking met het leven verenigbaar is, hoe ver de zwangerschap gevorderd was en de manier van afbreken (Korenromp, Uit onderzoek blijkt dat de meest effectieve manier van counselen nog Circa ## tot ## % van alle zwangere vrouwen laat de combinatietest Ongeveer ##% van de zwangere vrouwen kiest voor het laten uitvoeren Het is aannemelijk dat zwangerschapsafbreking voor de zwangere en haar partner bij geconstateerde afwijkingen bij de vrucht, een ingrijpende gebeurtenis is waarbij er risicofactoren zijn aan te geven voor een Bij een klein gedeelte van de vrouwen en haar partner komt <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> et al , ###; Elder et al , ###; Korenromp De meerderheid (##%) kiest bij een eventuele nieuwe zwangerschap weer <PERSOON>, v d <PERSOON> M , & Wal, v d G (###) Are pregnant women making informed choices about prenatal screening? <PERSOON>, v d <PERSOON>, D R , <PERSOON>, t <PERSOON> M , & Wal, v d <PERSOON> decision making in the context of prenatal screening <PERSOON-##> echoscopische diagnose van een foetale afwijking Nederlands tijdschrift voor (###).
| 581 | nvog |
foetale afwijkingen zijn onder andere of de foetale afwijking toevallig gevonden is, of dat het onderzoek gericht was op het vinden van de afwijking, of de afwijking met het leven verenigbaar is, hoe ver de zwangerschap gevorderd was en de manier van afbreken (Korenromp, Uit onderzoek blijkt dat de meest effectieve manier van counselen nog Circa ## tot ## % van alle zwangere vrouwen laat de combinatietest Ongeveer ##% van de zwangere vrouwen kiest voor het laten uitvoeren Het is aannemelijk dat zwangerschapsafbreking voor de zwangere en haar partner bij geconstateerde afwijkingen bij de vrucht, een ingrijpende gebeurtenis is waarbij er risicofactoren zijn aan te geven voor een Bij een klein gedeelte van de vrouwen en haar partner komt <PERSOON> et al , ###; <PERSOON> et al , ###; Elder et al , ###; Korenromp De meerderheid (##%) kiest bij een eventuele nieuwe zwangerschap weer <PERSOON>, v d <PERSOON> M , & Wal, v d G (###) Are pregnant women making informed choices about prenatal screening? <PERSOON>, v d <PERSOON>, D R , <PERSOON>, t <PERSOON> M , & Wal, v d <PERSOON> decision making in the context of prenatal screening <PERSOON> echoscopische diagnose van een foetale afwijking Nederlands tijdschrift voor (###) Syndrome in a <PERSOON-##>, E E , <PERSOON-##>, J L (###) Is <PERSOON-##> outcome in women undergoing termination of pregnancy for ultrasound-detected fetal anomaly in the first and second trimesters a pilot <PERSOON-##> risk communication for informed decision making about taking Elder, S H & <PERSOON-##> impact of supportive intervention after second trimester termination of pregnancy for fetal abnormality Prenat Diagn , Fracheboud, J , Agt, v <PERSOON-##> inventarisatie van verrichtingen in het kader van de prenatale screening op Down syndroom en van het structureel Echoscopisch Onderzoek - obv beschikbare data ### <PERSOON-##>, A et al choice and information in Europe and <PERSOON-##>, v d <PERSOON-##>, T M (###a) Informed choice in prenatal testing.
| 500 | nvog |
<PERSOON>, E E , <PERSOON>, J L (###) Is <PERSOON> outcome in women undergoing termination of pregnancy for ultrasound-detected fetal anomaly in the first and second trimesters a pilot <PERSOON> risk communication for informed decision making about taking Elder, S H & <PERSOON> impact of supportive intervention after second trimester termination of pregnancy for fetal abnormality Prenat Diagn , Fracheboud, J , Agt, v <PERSOON> inventarisatie van verrichtingen in het kader van de prenatale screening op Down syndroom en van het structureel Echoscopisch Onderzoek - obv beschikbare data ### <PERSOON>, A et al choice and information in Europe and <PERSOON>, v d <PERSOON>, T M (###a) Informed choice in prenatal testing informed choice in the context of prenatal diagnosis <PERSOON-##>, E et al (###) Trauma and grief <DATUM> years after termination of pregnancy because of <PERSOON-##>, J H , <PERSOON-##>, t <PERSOON-##>, v d <PERSOON-##> informed decision making influence psychological outcomes after <PERSOON-##>, v d <PERSOON-##>, C pregnancy for fetal anomaly similarities and differences between partners <PERSOON-##> of pregnancy in infaust fetal prognosis <PERSOON-##> down a different road first support and information needs of families with a baby with Down syndrome NVOG (###) Richtlijn Zwangerschapsafbreking tot ## weken (WEBLINK)&richtlijn_id=### Downsyndroom en Structureel Echoscopisch Onderzoek Pilotstudy in Zuidwest In opdracht van het <INSTELLING> Zie ook hier voor digitale versie <PERSOON-##>, V (###).
| 393 | nvog |
of prenatal diagnosis <PERSOON>, E et al (###) Trauma and grief <DATUM> years after termination of pregnancy because of <PERSOON>, J H , <PERSOON>, t <PERSOON>, v d <PERSOON> informed decision making influence psychological outcomes after <PERSOON>, v d <PERSOON>, C pregnancy for fetal anomaly similarities and differences between partners <PERSOON> of pregnancy in infaust fetal prognosis <PERSOON> down a different road first support and information needs of families with a baby with Down syndrome NVOG (###) Richtlijn Zwangerschapsafbreking tot ## weken (WEBLINK)&richtlijn_id=### Downsyndroom en Structureel Echoscopisch Onderzoek Pilotstudy in Zuidwest In opdracht van het <INSTELLING> Zie ook hier voor digitale versie <PERSOON-##>, R J B J (###a) Prevalence, Neonatal Characteristics, and FirstYear Mortality of <PERSOON-##> study <PERSOON-##>, R J B J (###b) Neonatal and infant DS mortality have declined, but still exceed those in the reference population <PERSOON-##> en gynaecologie De voortplanting van de mens Uitgebverij psychosocial sequelae of a second trimester termination of pregnancy for fetal abnormality over a two year period <PERSOON-##>, D N Jr (###) Do women grieve after terminating pregnancies because of fetal anomalies? A controlled Het aantal abortus provocatus per ### vrouwen in de vruchtbare leeftijd (##-<LEEFTIJD> jaar) Het aantal abortus provocatus per ### levend geboren kinderen in het betreffende De periode vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie Deze periode wordt dikwijls gebruikt om de zwangerschapsduur aan te geven De wijze waarop staat.
| 384 | nvog |
<PERSOON>, R J B J (###a) Prevalence, Neonatal Characteristics, and FirstYear Mortality of <PERSOON> study <PERSOON>, R J B J (###b) Neonatal and infant DS mortality have declined, but still exceed those in the reference population <PERSOON> en gynaecologie De voortplanting van de mens Uitgebverij psychosocial sequelae of a second trimester termination of pregnancy for fetal abnormality over a two year period <PERSOON>, D N Jr (###) Do women grieve after terminating pregnancies because of fetal anomalies? A controlled Het aantal abortus provocatus per ### vrouwen in de vruchtbare leeftijd (##-<LEEFTIJD> jaar) Het aantal abortus provocatus per ### levend geboren kinderen in het betreffende De periode vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie Deze periode wordt dikwijls gebruikt om de zwangerschapsduur aan te geven De wijze waarop staat evalueren en op basis van informatie een beslissing te nemen # De termijn van # dagen die ingevolge de wet in acht moet worden genomen tussen het eerste gesprek van de vrouw met een arts over het voornemen de zwangerschap Welke van deze is bedoeld, blijkt uit de context Die vormen van begeleiding waarvoor specialistische vaardigheden en specifieke kennis vereist zijn, zoals counseling bij afwijkingen van de vrucht, counseling van de vrouw die zich in een geweldsituatie bevindt, en ook counseling van de vrouw die een zwangerschapsafbreking overweegt maar na de gebruikelijke begeleiding blijft Met hulpverlener wordt diegene aangeduid die beroepsmatig betrokken is bij de abortusarts, huisarts, gynaecoloog, verpleegkundige, (medisch) psycholoog en maatschappelijk werker Als een van deze wordt genoemd, bijvoorbeeld de arts, dan wordt deze ook specifiek bedoeld Het afwisselend gebruik van de term hulpverlener, dan wel arts, houdt ook verband met de terminologie in de Wgbo, die de plichten van de hulpverlener beschrijft, en in de Waz, die zich in het algemeen tot de arts richt Waar sprake is van "gespecialiseerde hulpverlener" wordt bedoeld begeleiding door een deskundige die specifieke deskundigheid heeft ten aanzien van bepaalde problematiek; met andere woorden zich daarin heeft gespecialiseerd In de Landelijke Abortus Registratie (LAR) verzamelen abortusklinieken vrijwillig kenmerken en gegevens van abortuspatiënten In de LAR werken ## van de ## abortusklinieken samen; ziekenhuizen participeren niet in de LAR Hoewel de dekking daardoor geen ### procent is, vormt de LAR een waardevolle aanvulling op de registratie van de inspectie omdat hiermee relaties tussen de individuele gegevens.
| 494 | nvog |
De termijn van # dagen die ingevolge de wet in acht moet worden genomen tussen het eerste gesprek van de vrouw met een arts over het voornemen de zwangerschap Welke van deze is bedoeld, blijkt uit de context Die vormen van begeleiding waarvoor specialistische vaardigheden en specifieke kennis vereist zijn, zoals counseling bij afwijkingen van de vrucht, counseling van de vrouw die zich in een geweldsituatie bevindt, en ook counseling van de vrouw die een zwangerschapsafbreking overweegt maar na de gebruikelijke begeleiding blijft Met hulpverlener wordt diegene aangeduid die beroepsmatig betrokken is bij de abortusarts, huisarts, gynaecoloog, verpleegkundige, (medisch) psycholoog en maatschappelijk werker Als een van deze wordt genoemd, bijvoorbeeld de arts, dan wordt deze ook specifiek bedoeld Het afwisselend gebruik van de term hulpverlener, dan wel arts, houdt ook verband met de terminologie in de Wgbo, die de plichten van de hulpverlener beschrijft, en in de Waz, die zich in het algemeen tot de arts richt Waar sprake is van "gespecialiseerde hulpverlener" wordt bedoeld begeleiding door een deskundige die specifieke deskundigheid heeft ten aanzien van bepaalde problematiek; met andere woorden zich daarin heeft gespecialiseerd In de Landelijke Abortus Registratie (LAR) verzamelen abortusklinieken vrijwillig kenmerken en gegevens van abortuspatiënten In de LAR werken ## van de ## abortusklinieken samen; ziekenhuizen participeren niet in de LAR Hoewel de dekking daardoor geen ### procent is, vormt de LAR een waardevolle aanvulling op de registratie van de inspectie omdat hiermee relaties tussen de individuele gegevens De nominale duur van de zwangerschap gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie (bij een regelmatige cyclus van vier weken en als er geen aanwijzingen zijn voor een termijndiscussie) of bijvoorbeeld gerekend vanaf ## Verslag van het focusgroepsgesprek gehouden op maandag <DATUM> Na een voorstelronde is gesproken over de verschillende ervaringen en wensen Aangegeven wordt dat als de partner meekomt dat hij dan ook actief in het gesprek betrokken wordt Nu is de ervaring dat de man voornamelijk âbuiten schotâ blijft Als de vrouw samen met haar partner komt, dan ook met hen beide het gesprek voeren Daarnaast wordt aangegeven dat er een soort draaiboek (checklist) zou moeten zijn van punten die besproken moeten worden Dat het niet afhankelijk is van de assertiviteit van de vrouw en van de hoeveelheid vragen die ze stelt hoeveel informatie ze krijgt Uit het focusgroepsgesprek bleek bijvoorbeeld dat niet iedere vrouw wist dat ze een âroesjeâ kan krijgen als ze dat graag wil Aangegeven wordt dat een abortus al emotioneel genoeg is en dat de spanning en de pijn dan eigenlijk teveel Ook wordt het belangrijk gevonden dat van tevoren in het vraaggesprek gevraagd wordt of je alles wilt weten of niet Dit moet concreet gevraagd worden wat wil je wel Wat ook niet altijd duidelijk was, was met wie ze het gesprek voerden was het een verpleegkundige, was het de arts of iemand anders? Belangrijke vragen die gesteld moeten worden zijn.
| 553 | nvog |
gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie (bij een regelmatige cyclus van vier weken en als er geen aanwijzingen zijn voor een termijndiscussie) of bijvoorbeeld gerekend vanaf ## Verslag van het focusgroepsgesprek gehouden op maandag <DATUM> Na een voorstelronde is gesproken over de verschillende ervaringen en wensen Aangegeven wordt dat als de partner meekomt dat hij dan ook actief in het gesprek betrokken wordt Nu is de ervaring dat de man voornamelijk âbuiten schotâ blijft Als de vrouw samen met haar partner komt, dan ook met hen beide het gesprek voeren Daarnaast wordt aangegeven dat er een soort draaiboek (checklist) zou moeten zijn van punten die besproken moeten worden Dat het niet afhankelijk is van de assertiviteit van de vrouw en van de hoeveelheid vragen die ze stelt hoeveel informatie ze krijgt Uit het focusgroepsgesprek bleek bijvoorbeeld dat niet iedere vrouw wist dat ze een âroesjeâ kan krijgen als ze dat graag wil Aangegeven wordt dat een abortus al emotioneel genoeg is en dat de spanning en de pijn dan eigenlijk teveel Ook wordt het belangrijk gevonden dat van tevoren in het vraaggesprek gevraagd wordt of je alles wilt weten of niet Dit moet concreet gevraagd worden wat wil je wel Wat ook niet altijd duidelijk was, was met wie ze het gesprek voerden was het een verpleegkundige, was het de arts of iemand anders? Belangrijke vragen die gesteld moeten worden zijn stand gekomen, alleen of met partner? Eigen vrije keuze? Als er een discrepantie lijkt te zitten tussen emotie en praktische overwegingen dan is het van belang dat dit opgemerkt wordt en benoemd wordt zou je nog met iemand Bied de mogelijkheid aan om het vruchtje te bekijken, maar dring het niet op Keuzemogelijkheid aanbieden wat betreft het moment van gesprek (counseling) op dezelfde of volgende dag dat je belt en dan een aantal dagen later eventueel de abortus, of zoals het nu is een aantal dagen na de telefonische afspraak het gesprek en direct aansluitend de abortus Aangegeven wordt dat het misschien handig is om twee verschillende telefoonnummers te hebben een voor het maken van een afspraak en een voor counseling Een van de vrouwen gaf aan dat ze twee weken moest wachten (onder andere door feestdagen die daarin vielen) voordat er plek was en dat ze zich twee weken had opgesloten Ze zat vol met vragen en onzekerheden, was bang dat ze te laat was en ze kon voor haar gevoel nergens terecht waardoor die twee opgeleverd Als ze direct het gesprek had kunnen hebben, had ze alle vragen kunnen stellen en had ze niet twee weken in grote onzekerheid hoeven leven Alvast praktische informatie bij het maken van de afspraak geven dat je een week lang na de abortus niet mag vrijen, geen tampons mag gebruiken en niet in water (zwemmen) mag âik had een dag sauna gereserveerd na mijn abortus om even goed.
| 538 | nvog |
discrepantie lijkt te zitten tussen emotie en praktische overwegingen dan is het van belang dat dit opgemerkt wordt en benoemd wordt zou je nog met iemand Bied de mogelijkheid aan om het vruchtje te bekijken, maar dring het niet op Keuzemogelijkheid aanbieden wat betreft het moment van gesprek (counseling) op dezelfde of volgende dag dat je belt en dan een aantal dagen later eventueel de abortus, of zoals het nu is een aantal dagen na de telefonische afspraak het gesprek en direct aansluitend de abortus Aangegeven wordt dat het misschien handig is om twee verschillende telefoonnummers te hebben een voor het maken van een afspraak en een voor counseling Een van de vrouwen gaf aan dat ze twee weken moest wachten (onder andere door feestdagen die daarin vielen) voordat er plek was en dat ze zich twee weken had opgesloten Ze zat vol met vragen en onzekerheden, was bang dat ze te laat was en ze kon voor haar gevoel nergens terecht waardoor die twee opgeleverd Als ze direct het gesprek had kunnen hebben, had ze alle vragen kunnen stellen en had ze niet twee weken in grote onzekerheid hoeven leven Alvast praktische informatie bij het maken van de afspraak geven dat je een week lang na de abortus niet mag vrijen, geen tampons mag gebruiken en niet in water (zwemmen) mag âik had een dag sauna gereserveerd na mijn abortus om even goed Het gesprek is onder te verdelen in drie delen emotioneel deel betreffende de beslissing tot abortus, een praktisch onderdeel betreffende de procedure van de abortus en een onderdeel over anticonceptie om herhaling te voorkomen Het werd niet als storend ervaren om deze drie aspecten in een gesprek te hebben Het werd zelfs als prettig ervaren, dat na het emotionele Aangegeven dat de gesprekken op een na als prettig werden ervaren Aangegeven werd dat er weinig privacy is Je zit in een wachtkamer met andere vrouwen waarvan je weet dat ze een abortus zullen ondergaan, daarna kom je in een ruimte waar vijf bedden staan die van elkaar gescheiden worden door een gordijn Er zijn op deze manier veel prikkels, je kan niet echt tot rust komen, ook kan je niet echt toegeven aan je emoties, bijvoorbeeld als je zou willen huilen, omdat je de andere vrouwen op zaal niet wilt belasten met jouw emoties, vooral ook omdat een aantal vrouwen op zaal dan hun abortus nog moeten ondergaan Aangegeven wordt dat de abortuskliniek zeven dagen per week open zou moeten zijn <PERSOON> wachttijd bijvoorbeeld door zon- en feestdagen terwijl je je besluit al genomen hebt is emotioneel zwaar Ook zou het in verband met werk handig zijn om in het weekend terecht te kunnen Je wilt het niet op je werk vertellen, ook kan je niet altijd Vijf dagen bedenktijd is lang, wordt soms als te lang ervaren, vooral als je op de grens van de ## dagen overtijdsbehandeling zit Ook wanneer je je beslissing weloverwogen.
| 543 | nvog |
deel betreffende de beslissing tot abortus, een praktisch onderdeel betreffende de procedure van de abortus en een onderdeel over anticonceptie om herhaling te voorkomen Het werd niet als storend ervaren om deze drie aspecten in een gesprek te hebben Het werd zelfs als prettig ervaren, dat na het emotionele Aangegeven dat de gesprekken op een na als prettig werden ervaren Aangegeven werd dat er weinig privacy is Je zit in een wachtkamer met andere vrouwen waarvan je weet dat ze een abortus zullen ondergaan, daarna kom je in een ruimte waar vijf bedden staan die van elkaar gescheiden worden door een gordijn Er zijn op deze manier veel prikkels, je kan niet echt tot rust komen, ook kan je niet echt toegeven aan je emoties, bijvoorbeeld als je zou willen huilen, omdat je de andere vrouwen op zaal niet wilt belasten met jouw emoties, vooral ook omdat een aantal vrouwen op zaal dan hun abortus nog moeten ondergaan Aangegeven wordt dat de abortuskliniek zeven dagen per week open zou moeten zijn <PERSOON> wachttijd bijvoorbeeld door zon- en feestdagen terwijl je je besluit al genomen hebt is emotioneel zwaar Ook zou het in verband met werk handig zijn om in het weekend terecht te kunnen Je wilt het niet op je werk vertellen, ook kan je niet altijd Vijf dagen bedenktijd is lang, wordt soms als te lang ervaren, vooral als je op de grens van de ## dagen overtijdsbehandeling zit Ook wanneer je je beslissing weloverwogen terug moest komen omdat ze het vergeten waren, terwijl de vrouw wel graag een SOA test wilde laten doen Niet alleen voor het gesprek, maar ook voor de uitvoering een Alle vrouwen gaven aan de nacontrole het liefst daar te hebben waar ook de abortus heeft plaatsgevonden Dat geeft de mogelijkheid tot afronding De afspraak voor de nacontrole moet direct gemaakt worden als de abortus wordt verricht Daarnaast kan worden in de abortuskliniek, dat kan niet bij de huisarts Er is onduidelijkheid over wat er moet plaatsvinden tijdens een nacontrole Bij de een was er alleen een gesprek, bij de andere een speculumonderzoek (ook voor controle van aanwezigheid spiraal), bij een andere vrouw werd er een inwendige echo gemaakt Het wordt als niet wenselijk door de huisarts wordt gedaan en de abortus door de abortuskliniek Aanwezig <PERSOON>, manager hulpverlening VBOK, <PERSOON>, huisarts namens <PERSOON> instituut, <PERSOON>, huisarts, namens maatschappelijk werker VBOK, <PERSOON>, hoofd professionele kwaliteit Orde van Medisch Specialisten (moderator), <PERSOON>, arts, voorzitter De heer <PERSOON> opent de vergadering en licht het kader en de bedoeling van deze bijeenkomst toe Het NgvA heeft voor het ontwikkelen van geïntegreerd kwaliteitsbeleid voor vier jaar subsidie van de overheid verkregen Een belangrijk onderdeel van dit subsidietraject is het ontwikkelen van richtlijnen Als eerste zal.
| 532 | nvog |
terug moest komen omdat ze het vergeten waren, terwijl de vrouw wel graag een SOA test wilde laten doen Niet alleen voor het gesprek, maar ook voor de uitvoering een Alle vrouwen gaven aan de nacontrole het liefst daar te hebben waar ook de abortus heeft plaatsgevonden Dat geeft de mogelijkheid tot afronding De afspraak voor de nacontrole moet direct gemaakt worden als de abortus wordt verricht Daarnaast kan worden in de abortuskliniek, dat kan niet bij de huisarts Er is onduidelijkheid over wat er moet plaatsvinden tijdens een nacontrole Bij de een was er alleen een gesprek, bij de andere een speculumonderzoek (ook voor controle van aanwezigheid spiraal), bij een andere vrouw werd er een inwendige echo gemaakt Het wordt als niet wenselijk door de huisarts wordt gedaan en de abortus door de abortuskliniek Aanwezig <PERSOON>, manager hulpverlening VBOK, <PERSOON>, huisarts namens <PERSOON> instituut, <PERSOON>, huisarts, namens maatschappelijk werker VBOK, <PERSOON>, hoofd professionele kwaliteit Orde van Medisch Specialisten (moderator), <PERSOON>, arts, voorzitter De heer <PERSOON> opent de vergadering en licht het kader en de bedoeling van deze bijeenkomst toe Het NgvA heeft voor het ontwikkelen van geïntegreerd kwaliteitsbeleid voor vier jaar subsidie van de overheid verkregen Een belangrijk onderdeel van dit subsidietraject is het ontwikkelen van richtlijnen Als eerste zal psychosociale counseling bij abortushulpverlening Het NGvA heeft de afdeling professionele kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten gevraagd de Bij de ontwikkeling van evidence based richtlijnen is belangrijk dat voorafgaand aan de start van de ontwikkeling bij stakeholders en patiënten geïnventariseerd wordt wat hun wensen, verwachtingen knelpunten en ervaringen zijn ten aanzien van het dat het onderwerp vormt van de richtlijn Gewoonlijk wordt deze inventarisatie, ook wel knelpuntenanalyse genoemd, uitgevoerd via de methodiek van focusgroepen In een focusgroep wordt via een gestructureerd groepsgesprek een analyse gemaakt van en potentiële oplossingsrichtingen zoals deze worden aangedragen door de In dit project zullen drie focusgroepen plaatsvinden een met vrouwen die een besluit hebben genomen bij een ongeplande zwangerschap, een met organisaties die zich richten op de bescherming van het ongeboren leven Hiervoor zijn uitgenodigd het Schreeuw om Leven, waarbij moet opgemerkt worden dat deze laatste organisatie heeft laten weten niet te willen deelnemen De derde focusgroep tot slot zal plaatsvinden met groepen die zich vooral richten op de rechten van de vrouwen De resultaten van de drie focusgroepen zullen worden gebruikt als basis voor het formuleren van de uitgangsvragen van de richtlijn Op deze wijze kan worden voorkomen dat knelpunten die leven bij stakeholderpartijen rond het onderwerp van bij het formuleren van de richtlijn Op het moment dat de uitgangsvragen zijn geformuleerd start de richtlijncommissie met de daadwerkelijke ontwikkeling van de richtlijn door onderzoek van de wetenschappelijke literatuur Het concept van de richtlijn zal vervolgens ter commentaar worden voorgelegd aan de stakeholders die.
| 528 | nvog |
afdeling professionele kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten gevraagd de Bij de ontwikkeling van evidence based richtlijnen is belangrijk dat voorafgaand aan de start van de ontwikkeling bij stakeholders en patiënten geïnventariseerd wordt wat hun wensen, verwachtingen knelpunten en ervaringen zijn ten aanzien van het dat het onderwerp vormt van de richtlijn Gewoonlijk wordt deze inventarisatie, ook wel knelpuntenanalyse genoemd, uitgevoerd via de methodiek van focusgroepen In een focusgroep wordt via een gestructureerd groepsgesprek een analyse gemaakt van en potentiële oplossingsrichtingen zoals deze worden aangedragen door de In dit project zullen drie focusgroepen plaatsvinden een met vrouwen die een besluit hebben genomen bij een ongeplande zwangerschap, een met organisaties die zich richten op de bescherming van het ongeboren leven Hiervoor zijn uitgenodigd het Schreeuw om Leven, waarbij moet opgemerkt worden dat deze laatste organisatie heeft laten weten niet te willen deelnemen De derde focusgroep tot slot zal plaatsvinden met groepen die zich vooral richten op de rechten van de vrouwen De resultaten van de drie focusgroepen zullen worden gebruikt als basis voor het formuleren van de uitgangsvragen van de richtlijn Op deze wijze kan worden voorkomen dat knelpunten die leven bij stakeholderpartijen rond het onderwerp van bij het formuleren van de richtlijn Op het moment dat de uitgangsvragen zijn geformuleerd start de richtlijncommissie met de daadwerkelijke ontwikkeling van de richtlijn door onderzoek van de wetenschappelijke literatuur Het concept van de richtlijn zal vervolgens ter commentaar worden voorgelegd aan de stakeholders die vinden zijn Niet toegezegd kan worden dat de standpunten onverkort overgenomen zullen worden De richtlijncommissie zal worden samengesteld uit medisch professionele beroepsorganisaties (zoals NHG, NVOG, NGVA, NIP) die betrokken zijn bij de psychosociale counseling van vrouwen met een ongeplande zwangerschap, De richtlijn commissie zal worden voorgezeten door <PERSOON>, gynaecoloog De bijeenkomst vanmiddag zal globaal opgedeeld worden in vijf hoofdonderdelen afbakening van het onderwerp van de richtlijn; inhoud en reikwijdte van de counseling; het proces van de counseling (wie doet wat wanneer; verwijzing); speciale doelgroepen en overige zaken Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt Dit zal binnen een maand aan de deelnemers worden gezonden Het verzoek is om kritisch te bekijken of de argumenten goed zijn weergegeven en of er aanvullingen dan wel De richtlijn zal zich beperken tot het proces waarbij een hulpvraag wordt neergelegd bij een professionele hulpverlener tot het moment dat het besluit definitief is, dat wil zeggen tot het begin van de behandeling De vraag hierbij is wat het focus is van de vrouw omtrent de besluitvorming of dat ook andere onderwerpen (zoals preventie, nazorg, keuze van anesthesie) aan bod zouden moeten komen Partijen menen dat het besluitvormingsproces de hoofdzaak in de richtlijn zou moeten zijn Dit betekent dat de nazorg en de preventie slechts zijdelings zullen worden betrokken in deze richtlijn Dit wordt betreurd door de VBOK een die vindt dat preventie een integraal en belangrijk onderdeel zou moeten zijn van de counseling Aandachtspunten.
| 532 | nvog |
kan worden dat de standpunten onverkort overgenomen zullen worden De richtlijncommissie zal worden samengesteld uit medisch professionele beroepsorganisaties (zoals NHG, NVOG, NGVA, NIP) die betrokken zijn bij de psychosociale counseling van vrouwen met een ongeplande zwangerschap, De richtlijn commissie zal worden voorgezeten door <PERSOON>, gynaecoloog De bijeenkomst vanmiddag zal globaal opgedeeld worden in vijf hoofdonderdelen afbakening van het onderwerp van de richtlijn; inhoud en reikwijdte van de counseling; het proces van de counseling (wie doet wat wanneer; verwijzing); speciale doelgroepen en overige zaken Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt Dit zal binnen een maand aan de deelnemers worden gezonden Het verzoek is om kritisch te bekijken of de argumenten goed zijn weergegeven en of er aanvullingen dan wel De richtlijn zal zich beperken tot het proces waarbij een hulpvraag wordt neergelegd bij een professionele hulpverlener tot het moment dat het besluit definitief is, dat wil zeggen tot het begin van de behandeling De vraag hierbij is wat het focus is van de vrouw omtrent de besluitvorming of dat ook andere onderwerpen (zoals preventie, nazorg, keuze van anesthesie) aan bod zouden moeten komen Partijen menen dat het besluitvormingsproces de hoofdzaak in de richtlijn zou moeten zijn Dit betekent dat de nazorg en de preventie slechts zijdelings zullen worden betrokken in deze richtlijn Dit wordt betreurd door de VBOK een die vindt dat preventie een integraal en belangrijk onderdeel zou moeten zijn van de counseling Aandachtspunten hulpverlener Hieronder wordt door de aanwezige partijen verstaan iemand die beroepsmatig bij het proces betrokken is Dat kan zijn een arts, een maatschappelijk werker, een psycholoog, een verloskundige, iemand die deskundig, bekwaam en bevoegd is Professionals in het zorgproces Verder wordt aangegeven dat er duidelijk een afbakening zou moeten komen met andere beroepsgroepen die wel van belang voor het counselingproces geestelijke raadsmannen of vrouwen, imams, dominees en andere steungevers in de omgeving van de vrouw De richtlijn zou niet op deze beroepsbeoefenaren van toepassing moeten zijn Het gaat om zorg professionals Opmerking Beroepsgroepen die zich bezighouden met de psychosociale begeleiding en counseling lijken volgens de VBOK de laatste jaren naar elkaar toe te groeien, men krijgt meer begrip voor elkaar In het verlengde van deze discussie wordt ook de vraag de richtlijn? De aanwezige partijen bevelen aan zoiets als âCounseling bij ongewenste Als eerste wordt genoemd dat het van groot belang is dat het steunsysteem, de sociale context, wordt nagevraagd Wie is op de hoogte en wat kan die persoon betekenen in dit vraagstuk? Wat zijn de consequenties van het wel of niet bespreken van het probleem Wat beïnvloedt je, wie zijn de belangrijke personen in je leven Als het niet besproken wordt is het voor de vrouw/ het meisje vaak een erg eenzaam proces Religie lijkt een bescheiden rol te spelen in de keuzen rondom ongewenste zwangerschap Toch vinden aanwezigen het belangrijk dat dit onderwerp in de.
| 538 | nvog |
aanwezige partijen verstaan iemand die beroepsmatig bij het proces betrokken is Dat kan zijn een arts, een maatschappelijk werker, een psycholoog, een verloskundige, iemand die deskundig, bekwaam en bevoegd is Professionals in het zorgproces Verder wordt aangegeven dat er duidelijk een afbakening zou moeten komen met andere beroepsgroepen die wel van belang voor het counselingproces geestelijke raadsmannen of vrouwen, imams, dominees en andere steungevers in de omgeving van de vrouw De richtlijn zou niet op deze beroepsbeoefenaren van toepassing moeten zijn Het gaat om zorg professionals Opmerking Beroepsgroepen die zich bezighouden met de psychosociale begeleiding en counseling lijken volgens de VBOK de laatste jaren naar elkaar toe te groeien, men krijgt meer begrip voor elkaar In het verlengde van deze discussie wordt ook de vraag de richtlijn? De aanwezige partijen bevelen aan zoiets als âCounseling bij ongewenste Als eerste wordt genoemd dat het van groot belang is dat het steunsysteem, de sociale context, wordt nagevraagd Wie is op de hoogte en wat kan die persoon betekenen in dit vraagstuk? Wat zijn de consequenties van het wel of niet bespreken van het probleem Wat beïnvloedt je, wie zijn de belangrijke personen in je leven Als het niet besproken wordt is het voor de vrouw/ het meisje vaak een erg eenzaam proces Religie lijkt een bescheiden rol te spelen in de keuzen rondom ongewenste zwangerschap Toch vinden aanwezigen het belangrijk dat dit onderwerp in de zoeken bij de omgeving iets wat nagestreefd wordt Men vindt het echter onjuist om dit af te dwingen Voor dit onderwerp en voor de gehele counseling is tijd nodig en die dient daarvoor ook ruim genomen te worden Beslissingen over ongewenste zwangerschap hebben een grote reikwijdte Om recht te doen aan de complexiteit van het probleem en het ongeboren leven is de grootst mogelijk zorgvuldigheid vereist De indruk bestaat dat (huis)artsen meer gericht zijn op somatische aspecten en te weinig tijd nemen voor psychosociale counseling Hoewel ##% van het huisartsenwerk op psychosociaal terrein ligt en huisartsen daar een behoorlijke expertise op ontwikkeld De aanwezig huisartsen weten niet goed hoe collegaâs met dit thema omgaan Men denkt dat, hoewel dit onderwerp typisch behoort tot het huisartsgeneeskundig handelen, veel huisartsen gebaat zouden zijn bij nascholing om te oefenen met -Naast context wordt als tweede punt genoemd het uitvragen van de noodsituatie Dan kan orde aangebracht worden in de verschillende problemen die de basis vormen van deze noodsituatie en bezien aan welke punten men iets kan doen, zodat de keus mogelijk anders uitpakt De aanwezigen geven aan dat het belangrijk is te realiseren dat de wijze waarop (de zorgvuldigheid) het keuze proces verloopt een grote invloed/impact heeft op de verwerking van het besluit welke keus men ook gemaakt heeft Het lijkt wel eens of dit te weinig gezien wordt Knelpunt Er wordt soms te snel over mogelijke consequenties van een zwangerschapsafbreking (zoals spijt of schuldgevoelens) heen gestapt,wat tot een onzorgvuldig genomen besluit kan leiden.
| 547 | nvog |
Men vindt het echter onjuist om dit af te dwingen Voor dit onderwerp en voor de gehele counseling is tijd nodig en die dient daarvoor ook ruim genomen te worden Beslissingen over ongewenste zwangerschap hebben een grote reikwijdte Om recht te doen aan de complexiteit van het probleem en het ongeboren leven is de grootst mogelijk zorgvuldigheid vereist De indruk bestaat dat (huis)artsen meer gericht zijn op somatische aspecten en te weinig tijd nemen voor psychosociale counseling Hoewel ##% van het huisartsenwerk op psychosociaal terrein ligt en huisartsen daar een behoorlijke expertise op ontwikkeld De aanwezig huisartsen weten niet goed hoe collegaâs met dit thema omgaan Men denkt dat, hoewel dit onderwerp typisch behoort tot het huisartsgeneeskundig handelen, veel huisartsen gebaat zouden zijn bij nascholing om te oefenen met -Naast context wordt als tweede punt genoemd het uitvragen van de noodsituatie Dan kan orde aangebracht worden in de verschillende problemen die de basis vormen van deze noodsituatie en bezien aan welke punten men iets kan doen, zodat de keus mogelijk anders uitpakt De aanwezigen geven aan dat het belangrijk is te realiseren dat de wijze waarop (de zorgvuldigheid) het keuze proces verloopt een grote invloed/impact heeft op de verwerking van het besluit welke keus men ook gemaakt heeft Het lijkt wel eens of dit te weinig gezien wordt Knelpunt Er wordt soms te snel over mogelijke consequenties van een zwangerschapsafbreking (zoals spijt of schuldgevoelens) heen gestapt,wat tot een onzorgvuldig genomen besluit kan leiden zorgvuldigheid Er is te weinig aandacht bij de hulpverlener voor de paniek die ontstaan is, men moet trachten rust terug te brengen in het proces De indruk bestaat dat dit nogal eens plaatsvindt bij de huisarts die vaak als eerste met de hulpvraag Aanbeveling een lijst met onderwerpen die aan de orde moeten komen in de counseling opnemen in de richtlijn Hierbij denken aan reacties uit de omgeving (ouders, partner), mogelijke angst, religieuze overtuigingen, financiën, school of werk Knelpunt de huisartsen maken bezwaar tegen het feit dat zij soms niet op de hoogte worden gesteld van een behandeling die hun patiënte heeft ondergaan Men realiseert zich dat vrouwen daarin een eigen wens kunnen hebben, maar men zou graag zien dat rapportage aan de huisarts gestimuleerd zou worden vanuit de klinieken De centrale rol van de huisarts zou meer nadruk moeten krijgen Rapportage (ook tussen maatschappelijk begeleider en eerste lijn) zou structureler kunnen zijn Opmerking terzijde men ziet dat ook in de klinieken psychosociale aspecten aan de orde komen Dat wordt positief gewaardeerd In dit verband wordt ook onderkend dat de klinieken een controle functie hebben t a v de compleetheid en de zorgvuldigheid Twijfel wordt bij counselingproces benoemd en besproken Beide opties (zwangerschap behouden of afbreken) behoren uitvoerig besproken te worden en in overweging gegeven Hierbij dienen ook mogelijke alternatieven voor abortus aan de orde te worden gesteld zoals pleegzorg, adoptie of zelf opvoeden met opvoedingsondersteuning.
| 542 | nvog |
Er is te weinig aandacht bij de hulpverlener voor de paniek die ontstaan is, men moet trachten rust terug te brengen in het proces De indruk bestaat dat dit nogal eens plaatsvindt bij de huisarts die vaak als eerste met de hulpvraag Aanbeveling een lijst met onderwerpen die aan de orde moeten komen in de counseling opnemen in de richtlijn Hierbij denken aan reacties uit de omgeving (ouders, partner), mogelijke angst, religieuze overtuigingen, financiën, school of werk Knelpunt de huisartsen maken bezwaar tegen het feit dat zij soms niet op de hoogte worden gesteld van een behandeling die hun patiënte heeft ondergaan Men realiseert zich dat vrouwen daarin een eigen wens kunnen hebben, maar men zou graag zien dat rapportage aan de huisarts gestimuleerd zou worden vanuit de klinieken De centrale rol van de huisarts zou meer nadruk moeten krijgen Rapportage (ook tussen maatschappelijk begeleider en eerste lijn) zou structureler kunnen zijn Opmerking terzijde men ziet dat ook in de klinieken psychosociale aspecten aan de orde komen Dat wordt positief gewaardeerd In dit verband wordt ook onderkend dat de klinieken een controle functie hebben t a v de compleetheid en de zorgvuldigheid Twijfel wordt bij counselingproces benoemd en besproken Beide opties (zwangerschap behouden of afbreken) behoren uitvoerig besproken te worden en in overweging gegeven Hierbij dienen ook mogelijke alternatieven voor abortus aan de orde te worden gesteld zoals pleegzorg, adoptie of zelf opvoeden met opvoedingsondersteuning Knelpunt Niet duidelijk is of vrouwen met meer twijfel, meer late gevolgen Knelpunt hoe om te gaan met mensen die aan jou vragen wat ze moeten doen, mensen die altijd problemen hebben met het nemen van besluiten Knelpunt hoe zorg je voor een zekere mate van professionele distantie en hoe besteed je aandacht aan dit onderwerp binnen je beroepsgroep Bij het exploreren aangeven dat je zelf aandacht wil geven aan het ongeboren leven Er dient uitleg gegeven te worden aan hoe een embryo of foetus eruit ziet, dat het meer is dan wat cellen Een vraag kan zijn âhoe denkt u over ongeboren leven?â Abortus lijkt soms te vanzelfsprekend te zijn Daar voelen de aanwezigen zich niet thuis bij Aanbeveling bewustwording van de vrouw van het feit dat de beslissing die zij neemt betrekking heeft op beginnend leven (in termen die de vrouw zelf gebruikt) Bij anderstaligen/ allochtonen is van groot belang dat laagdrempelig taalgebruik wordt gehanteerd Zonodig kan een tolk worden ingeschakeld Hierbij dienen ook mogelijke alternatieven voor abortus aan de orde te worden gesteld zoals pleegzorg, adoptie of Knelpunt Hoe bewaar je de grens tussen directief en non directief counselen In de richtlijn dient hier expliciet aandacht aan gegeven te worden Aanbeveling het zou aan te bevelen zijn voor de vrouwen om het gehele gebruikelijk bij diverse andere medische ingrepen In principe is een huisarts de aangewezen persoon voor een verwijzing Hij is opgeleid in het doen van.
| 540 | nvog |
of vrouwen met meer twijfel, meer late gevolgen Knelpunt hoe om te gaan met mensen die aan jou vragen wat ze moeten doen, mensen die altijd problemen hebben met het nemen van besluiten Knelpunt hoe zorg je voor een zekere mate van professionele distantie en hoe besteed je aandacht aan dit onderwerp binnen je beroepsgroep Bij het exploreren aangeven dat je zelf aandacht wil geven aan het ongeboren leven Er dient uitleg gegeven te worden aan hoe een embryo of foetus eruit ziet, dat het meer is dan wat cellen Een vraag kan zijn âhoe denkt u over ongeboren leven?â Abortus lijkt soms te vanzelfsprekend te zijn Daar voelen de aanwezigen zich niet thuis bij Aanbeveling bewustwording van de vrouw van het feit dat de beslissing die zij neemt betrekking heeft op beginnend leven (in termen die de vrouw zelf gebruikt) Bij anderstaligen/ allochtonen is van groot belang dat laagdrempelig taalgebruik wordt gehanteerd Zonodig kan een tolk worden ingeschakeld Hierbij dienen ook mogelijke alternatieven voor abortus aan de orde te worden gesteld zoals pleegzorg, adoptie of Knelpunt Hoe bewaar je de grens tussen directief en non directief counselen In de richtlijn dient hier expliciet aandacht aan gegeven te worden Aanbeveling het zou aan te bevelen zijn voor de vrouwen om het gehele gebruikelijk bij diverse andere medische ingrepen In principe is een huisarts de aangewezen persoon voor een verwijzing Hij is opgeleid in het doen van kennen Dit onderwerp behoort in het totaal van de zorg Bij bijzondere situaties, in geval van complexe problemen, dient men te verwijzen naar gespecialiseerde Knelpunt de VBOK vindt dat artsen soms een erg medisch-somatische blik hebben Bij de VBOK is de inhoud van de hulpvraag anders dan bij de huisarts Van de abortusarts wordt verwacht dat hij alleen toetst of het counselingproces goed verlopen is Volgens één van de vertegenwoordigers van het <PERSOON> Instituut zou de gehele beraadtermijn moeten behoren tot de zorg van de huisarts Hulpvragers dienen dan ook altijd voor een tweede gesprek bij de arts terug te komen Deze schrijft een verslag van dit gesprek en dan behoeft de abortusarts niet meer diep in te gaan op de inhoud hiervan Volgens de VBOK dient de abortusarts zich ervan te vergewissen of het keuzeproces goed doorlopen is De abortusarts is verantwoordelijk voor het eigen handelen en dient te toetsen of de besluitvorming goed is en het Aanbeveling het heeft de voorkeur dat het eerste gesprek voorafgaand aan een abortus buiten de abortuskliniek plaatsvindt Een vrouw die zonder verwijzing bij de kliniek komt, zou nadrukkelijk geadviseerd moeten worden om eerst een gesprek te absoluut onmogelijk is) De eerste counseling kan beter door een huisarts dan door een abortusarts worden gedaan Dit vanwege de kennis van huisarts over de sociale context van de hulpvraagster en de positie van de abortusarts in het behandelproces Knelpunt.
| 527 | nvog |
Dit onderwerp behoort in het totaal van de zorg Bij bijzondere situaties, in geval van complexe problemen, dient men te verwijzen naar gespecialiseerde Knelpunt de VBOK vindt dat artsen soms een erg medisch-somatische blik hebben Bij de VBOK is de inhoud van de hulpvraag anders dan bij de huisarts Van de abortusarts wordt verwacht dat hij alleen toetst of het counselingproces goed verlopen is Volgens één van de vertegenwoordigers van het <PERSOON> Instituut zou de gehele beraadtermijn moeten behoren tot de zorg van de huisarts Hulpvragers dienen dan ook altijd voor een tweede gesprek bij de arts terug te komen Deze schrijft een verslag van dit gesprek en dan behoeft de abortusarts niet meer diep in te gaan op de inhoud hiervan Volgens de VBOK dient de abortusarts zich ervan te vergewissen of het keuzeproces goed doorlopen is De abortusarts is verantwoordelijk voor het eigen handelen en dient te toetsen of de besluitvorming goed is en het Aanbeveling het heeft de voorkeur dat het eerste gesprek voorafgaand aan een abortus buiten de abortuskliniek plaatsvindt Een vrouw die zonder verwijzing bij de kliniek komt, zou nadrukkelijk geadviseerd moeten worden om eerst een gesprek te absoluut onmogelijk is) De eerste counseling kan beter door een huisarts dan door een abortusarts worden gedaan Dit vanwege de kennis van huisarts over de sociale context van de hulpvraagster en de positie van de abortusarts in het behandelproces Knelpunt abortuskliniek voldoende aandacht voor eerder genoemde punten als exploreren van de hulpvraag en bespreking van mogelijke alternatieven voor abortus M a w er is dat in de abortuskliniek zorgvuldig navraag gedaan wordt Counseling heeft immers als doel inzicht te geven aan de hulpvraagster denken over haar probleem van ongewenste zwangerschap? Daar hoort het noemen van alternatieven bij Technische voorlichting over de behandeling behoort thuis bij de (huis) arts, maatschappelijk werkenden zullen nooit medische informatie geven, maar verwijzen terug naar de huisarts De vijf dagen beraadtermijn Deze is volgens de aanwezigen de minimale termijn die altijd nodig is en ook van belang om rust te geven in het proces In de richtlijn zou in ieder geval aandacht besteed moeten worden aan de volgende -<PERSOON> met verstandelijke beperking, sommige allochtone groepen, religieuze -Men dient bij de counseling kennis te hebben van speciale kenmerken van deze groepen en hoe daarmee om te gaan De kenmerken van deze groepen hebben invloed op de omgang met stress, besluitvorming, verwerking en preventie De de sociale kaart en de instantie die hij kan raadplegen als dit zijn kennis of vaardigheden te boven gaat Zo is de stichting MEE zeer betrokken bij de counseling Aanbeveling een lijst met namen en (web-)adressen van instanties die betrokken zijn bij de zorg om ongewenste zwangerschap (een sociale kaart) Hierbij wordt gedacht aan CASA, FIOM, Schreeuw om leven, VBOK enz <PERSOON> is nog besproken wat er nodig is voor de hulpverlener zelf De aanwezige vinden.
| 539 | nvog |
exploreren van de hulpvraag en bespreking van mogelijke alternatieven voor abortus M a w er is dat in de abortuskliniek zorgvuldig navraag gedaan wordt Counseling heeft immers als doel inzicht te geven aan de hulpvraagster denken over haar probleem van ongewenste zwangerschap? Daar hoort het noemen van alternatieven bij Technische voorlichting over de behandeling behoort thuis bij de (huis) arts, maatschappelijk werkenden zullen nooit medische informatie geven, maar verwijzen terug naar de huisarts De vijf dagen beraadtermijn Deze is volgens de aanwezigen de minimale termijn die altijd nodig is en ook van belang om rust te geven in het proces In de richtlijn zou in ieder geval aandacht besteed moeten worden aan de volgende -<PERSOON> met verstandelijke beperking, sommige allochtone groepen, religieuze -Men dient bij de counseling kennis te hebben van speciale kenmerken van deze groepen en hoe daarmee om te gaan De kenmerken van deze groepen hebben invloed op de omgang met stress, besluitvorming, verwerking en preventie De de sociale kaart en de instantie die hij kan raadplegen als dit zijn kennis of vaardigheden te boven gaat Zo is de stichting MEE zeer betrokken bij de counseling Aanbeveling een lijst met namen en (web-)adressen van instanties die betrokken zijn bij de zorg om ongewenste zwangerschap (een sociale kaart) Hierbij wordt gedacht aan CASA, FIOM, Schreeuw om leven, VBOK enz <PERSOON> is nog besproken wat er nodig is voor de hulpverlener zelf De aanwezige vinden steun, bijvoorbeeld in de vorm van intervisie Men denkt dat alle hulpverleners hun eigen kanalen zoeken hierbij Huisartsen werken vaak vrij geïsoleerd en voor hen kan Tot slot werd opgemerkt dat men hoopt dat het maken van deze richtlijn een invloed heeft op de politiek zodat er meer ruimte komt voor maatschappelijke ondersteuning bij een hulpvraag op dat terrein Dat kan voor sommige vrouwen de oplossing zijn voor Aanwezig <PERSOON>, baas in eigen buik, anti-<PERSOON>, gynaecoloog, Women on waves, <PERSOON>, CHOICE for youth and sexuality, <PERSOON>, hoofd professionele kwaliteit Orde van Medisch Specialisten richten op de bescherming van het ongeboren leven De derde focusgroep vindt plaatsvinden met groepen die zich vooral richten op de rechten van de vrouwen De resultaten van de drie focusgroepen zullen worden gebruikt als basis voor het de richtlijn ten onrechte niet worden meegenomen bij het formuleren van de richtlijn Op het moment dat de uitgangsvragen zijn geformuleerd start de richtlijncommissie met de daadwerkelijke ontwikkeling van de richtlijn door onderzoek van de wetenschappelijke literatuur Het concept van de richtlijn zal vervolgens ter commentaar worden voorgelegd aan de stakeholders die betrokken waren bij de focusgroepen zodat zij kunnen zien of de knelpunten zoals zij die hebben aangeven voldoende besproken en beargumenteerd terug te vinden zijn Niet toegezegd kan worden dat de standpunten onverkort overgenomen zullen worden De richtlijncommissie zal worden samen gesteld uit medisch professionele.
| 532 | nvog |
intervisie Men denkt dat alle hulpverleners hun eigen kanalen zoeken hierbij Huisartsen werken vaak vrij geïsoleerd en voor hen kan Tot slot werd opgemerkt dat men hoopt dat het maken van deze richtlijn een invloed heeft op de politiek zodat er meer ruimte komt voor maatschappelijke ondersteuning bij een hulpvraag op dat terrein Dat kan voor sommige vrouwen de oplossing zijn voor Aanwezig <PERSOON>, baas in eigen buik, anti-<PERSOON>, gynaecoloog, Women on waves, <PERSOON>, CHOICE for youth and sexuality, <PERSOON>, hoofd professionele kwaliteit Orde van Medisch Specialisten richten op de bescherming van het ongeboren leven De derde focusgroep vindt plaatsvinden met groepen die zich vooral richten op de rechten van de vrouwen De resultaten van de drie focusgroepen zullen worden gebruikt als basis voor het de richtlijn ten onrechte niet worden meegenomen bij het formuleren van de richtlijn Op het moment dat de uitgangsvragen zijn geformuleerd start de richtlijncommissie met de daadwerkelijke ontwikkeling van de richtlijn door onderzoek van de wetenschappelijke literatuur Het concept van de richtlijn zal vervolgens ter commentaar worden voorgelegd aan de stakeholders die betrokken waren bij de focusgroepen zodat zij kunnen zien of de knelpunten zoals zij die hebben aangeven voldoende besproken en beargumenteerd terug te vinden zijn Niet toegezegd kan worden dat de standpunten onverkort overgenomen zullen worden De richtlijncommissie zal worden samen gesteld uit medisch professionele psychosociale counseling van vrouwen met een ongeplande zwangerschap, De richtlijn De bijeenkomst vanavond zal globaal opgedeeld worden in vijf hoofdonderdelen afbakening van het onderwerp van de richtlijn; inhoud van de counseling; het proces van de counseling (wie doet wat wanneer; verwijzing); speciale doelgroepen en Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt Dit zal binnen een maand aan de deelnemers worden gezonden Het verzoek is om kritisch te bekijken of de argumenten goed zijn weergegeven en of er aanvullingen dan wel verduidelijkingen Eerst wordt gesproken over de randvoorwaarden waarbinnen deze focusgroep Choice vraagt zich af hoe het NGvA omgaat met groepen waarbij de ideeën mogelijk recht tegenover elkaar staan Als antwoord wordt gegeven dat er in de focusgroepen geluisterd wordt naar de knelpunten van de diverse partijen en dat met die Het is uiteindelijk aan de werkgroep hoe hiermee omgegaan wordt Alle partijen überhaupt mee te praten, omdat deze groep het werk van hulpverleners belemmert en het recht en de keuze van de vrouw niet respecteert Misschien dat er nog wel andere groepen zijn die evt wel uitgenodigd zouden kunnen worden, zoals bv Hoewel er door de heer <PERSOON> duidelijk is gemaakt dat deze bijeenkomst niet bedoeld is als politieke discussie, draagt naar de mening van alle deelnemers het huidige politieke klimaat - en ook het uitnodigen van anti-abortus activisten voor een focus groep â bij aan de taboesfeer die hangt om seksualiteit en abortus Dit is schadelijk voor het zelfbeschikkingsrecht en de gezondheid van vrouwen.
| 521 | nvog |
richtlijn De bijeenkomst vanavond zal globaal opgedeeld worden in vijf hoofdonderdelen afbakening van het onderwerp van de richtlijn; inhoud van de counseling; het proces van de counseling (wie doet wat wanneer; verwijzing); speciale doelgroepen en Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt Dit zal binnen een maand aan de deelnemers worden gezonden Het verzoek is om kritisch te bekijken of de argumenten goed zijn weergegeven en of er aanvullingen dan wel verduidelijkingen Eerst wordt gesproken over de randvoorwaarden waarbinnen deze focusgroep Choice vraagt zich af hoe het NGvA omgaat met groepen waarbij de ideeën mogelijk recht tegenover elkaar staan Als antwoord wordt gegeven dat er in de focusgroepen geluisterd wordt naar de knelpunten van de diverse partijen en dat met die Het is uiteindelijk aan de werkgroep hoe hiermee omgegaan wordt Alle partijen überhaupt mee te praten, omdat deze groep het werk van hulpverleners belemmert en het recht en de keuze van de vrouw niet respecteert Misschien dat er nog wel andere groepen zijn die evt wel uitgenodigd zouden kunnen worden, zoals bv Hoewel er door de heer <PERSOON> duidelijk is gemaakt dat deze bijeenkomst niet bedoeld is als politieke discussie, draagt naar de mening van alle deelnemers het huidige politieke klimaat - en ook het uitnodigen van anti-abortus activisten voor een focus groep â bij aan de taboesfeer die hangt om seksualiteit en abortus Dit is schadelijk voor het zelfbeschikkingsrecht en de gezondheid van vrouwen omtrent de besluitvorming of dat ook andere onderwerpen (zoals preventie, nazorg etc) aan bod zouden moeten komen) Partijen vinden in eerste instantie het woord Verder dient het hele proces te starten bij de preventie Hier zou veel meer aandacht voor moeten zijn Ook moet er meer duidelijk zijn over de zin/onzin van een nacontrole Vrouwen moeten goed worden voorgelicht, maar het moet niet verplicht Knelpunt Er dient nadrukkelijk nagevraagd te worden of een vrouw wel behoefte heeft aan counseling Het zou geen verplicht item moeten zijn Knelpunt Nazorg alleen op verzoek of als het nodig is Aandachtspunt Er is onder de deelnemers duidelijk de wens om alle zorg en kennis rondom seksualiteit te bundelen in centra voor seksuele gezondheidszorg Men is sterk voorstander van laagdrempelige centra waarbinnen alles op het gebied van abortuskliniek te integreren in de overige aspecten van seksualiteit wordt hopelijk het Allereerst ontstaat discussie over wat counseling nu precies is Vervolgens is men het erover eens, dat het gesprek in een veilige, neutrale sfeer dient plaats te vinden De hulpverlener moet de gevoelens van de vrouw kunnen spiegelen, zonder zelf zijn/haar mening te laten zien Verder dient benadrukt te worden dat het de keuze van de Binnen het gesprek dient in elk geval de anticonceptie besproken te worden en goede voorlichting over het beloop achteraf (wanneer moet een vrouw bellen of op Knelpunt de vrouw dient te bepalen wat zij voor counseling wil ontvangen Dit dient vooraf besproken te worden, alvorens er verder gesproken wordt Knelpunt.
| 540 | nvog |
etc) aan bod zouden moeten komen) Partijen vinden in eerste instantie het woord Verder dient het hele proces te starten bij de preventie Hier zou veel meer aandacht voor moeten zijn Ook moet er meer duidelijk zijn over de zin/onzin van een nacontrole Vrouwen moeten goed worden voorgelicht, maar het moet niet verplicht Knelpunt Er dient nadrukkelijk nagevraagd te worden of een vrouw wel behoefte heeft aan counseling Het zou geen verplicht item moeten zijn Knelpunt Nazorg alleen op verzoek of als het nodig is Aandachtspunt Er is onder de deelnemers duidelijk de wens om alle zorg en kennis rondom seksualiteit te bundelen in centra voor seksuele gezondheidszorg Men is sterk voorstander van laagdrempelige centra waarbinnen alles op het gebied van abortuskliniek te integreren in de overige aspecten van seksualiteit wordt hopelijk het Allereerst ontstaat discussie over wat counseling nu precies is Vervolgens is men het erover eens, dat het gesprek in een veilige, neutrale sfeer dient plaats te vinden De hulpverlener moet de gevoelens van de vrouw kunnen spiegelen, zonder zelf zijn/haar mening te laten zien Verder dient benadrukt te worden dat het de keuze van de Binnen het gesprek dient in elk geval de anticonceptie besproken te worden en goede voorlichting over het beloop achteraf (wanneer moet een vrouw bellen of op Knelpunt de vrouw dient te bepalen wat zij voor counseling wil ontvangen Dit dient vooraf besproken te worden, alvorens er verder gesproken wordt Knelpunt angst en vooroordelen over het laten uitvoeren van een abortus Dit in het kader van de negatieve ideeën die vaak bestaan en ook mbt de gevolgen voor een evt latere Knelpunt Counseling kan niet plaatsvinden bij een hulpverlener die niet objectief kan oordelen en zelf een duidelijke mening heeft over abortus Knelpunt adoptie mag bij geen enkele vrouw zomaar besproken worden, mits de vrouw komt binnen de termijn waarin abortus is toegestaan (bij ) ##-## weken en Alle partijen zijn het er over eens dat dit geen alternatief vormt Een vrouw dient zelf te bepalen hoe ze het proces wil doorlopen, via de huisarts, direct naar een abortuskliniek of via andere hulpverleners Belangrijk wordt gevonden dat in het traject geen vertraging optreedt Ook het verstrekken van de abortuspil door de huisarts moet overwogen worden De partner dient wel gesteund te worden als hij problemen heeft, maar dit valt niet binnen het counselingtraject Knelpunt de huidige wettelijke bedenktermijn wordt als betuttelend ervaren, maar hindert ook de doorgang van het proces Als een vrouw aangeeft duidelijk te zijn van haar keuze, moet zij direct geholpen kunnen worden Knelpunt de hulpverlener dient goed geschoold te worden Mn bij huisartsen ontbreekt het vaak aan de juiste kennis om een vrouw goed te kunnen begeleiden/voorlichten Gerelateerd wordt aan protocollen die bestaan rondom Knelpunt Verder dient benadrukt te worden dat het de keuze van de vrouw is als zij.
| 531 | nvog |
en vooroordelen over het laten uitvoeren van een abortus Dit in het kader van de negatieve ideeën die vaak bestaan en ook mbt de gevolgen voor een evt latere Knelpunt Counseling kan niet plaatsvinden bij een hulpverlener die niet objectief kan oordelen en zelf een duidelijke mening heeft over abortus Knelpunt adoptie mag bij geen enkele vrouw zomaar besproken worden, mits de vrouw komt binnen de termijn waarin abortus is toegestaan (bij ) ##-## weken en Alle partijen zijn het er over eens dat dit geen alternatief vormt Een vrouw dient zelf te bepalen hoe ze het proces wil doorlopen, via de huisarts, direct naar een abortuskliniek of via andere hulpverleners Belangrijk wordt gevonden dat in het traject geen vertraging optreedt Ook het verstrekken van de abortuspil door de huisarts moet overwogen worden De partner dient wel gesteund te worden als hij problemen heeft, maar dit valt niet binnen het counselingtraject Knelpunt de huidige wettelijke bedenktermijn wordt als betuttelend ervaren, maar hindert ook de doorgang van het proces Als een vrouw aangeeft duidelijk te zijn van haar keuze, moet zij direct geholpen kunnen worden Knelpunt de hulpverlener dient goed geschoold te worden Mn bij huisartsen ontbreekt het vaak aan de juiste kennis om een vrouw goed te kunnen begeleiden/voorlichten Gerelateerd wordt aan protocollen die bestaan rondom Knelpunt Verder dient benadrukt te worden dat het de keuze van de vrouw is als zij Knelpunt activisten op de stoep van de abortuskliniek wordt gezien als zeer Jonge vrouwen die niet met een volwassene willen praten Wees hierbij alert op Vrouwen met een religieuze achtergrond Vrouwen die weinig steun in hun omgeving Knelpunt vrouwen die geen Nederlands spreken en met hun partner komen Hier dient een tolkentelefoon gebruikt te worden, omdat de vrouwen zich anders niet Aanbeveling counseling aanpassen aan de achtergrond van de cliënte Zo nodig een andere counselor aanbieden als het niet klikt Als opmerking achteraf wordt nog gevraagd wie er in de werkgroep zit namens de cliënten Er wordt gemeld dat deze in de focusgroep gehoord zijn Het zal nog overwogen worden om alsnog een cliëntvertegenwoordiger in de werkgroep uit te Zoals al eerder gezegd wordt het woord counseling als niet prettig ervaren Liever betrekking tot de richtlijn âBegeleiding vrouwen die zwangerschapsafbreking ontwikkeld met ondersteuning van de afdeling Ondersteuning Professionele In verband met uw deelname aan de ontwikkeling van de richtlijn âBegeleiding vrouwen die In de wetenschappelijke wereld heerst sedert enkele jaren de opvatting dat belangenverstrengeling steeds valt te vermijden De Orde van Medisch Specialisten vindt het derhalve van belang hierover U wordt daarom gevraagd op bijgaand formulier te vermelden of u in de laatste vijf jaar een ondersteunde) betrekking onderhield met commerciële bedrijven, organisaties of instellingen die in verband staan met het onderwerp van de richtlijn âBegeleiding vrouwen die Hetgeen u in uw verklaring vermeldt zal bij het secretariaat van de afdeling Ondersteuning Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten opvraagbaar zijn.
| 542 | nvog |
Een regulaire menstruele cyclus variërend tussen de ## en ## dagen is meestal ovulatoir# De volgende definities zijn ontleend aan de criteria opgesteld door de World Health Organisation# Bij oligomenorroe vinden vaginale bloedingen plaats met een interval van meer dan ## dagen en minder dan # maanden Het interval tussen menstruaties kan variëren Vooral bij lichte vormen van oligomenorroe kunnen Amenorroe Bij amenorroe bedraagt het interval tussen vaginale bloedingen meer dan # maanden Als regel is er sprake van anovulatie De prevalentie van oligo-/amenorroe bij vrouwen gedurende het reproductieve leven Van oligo- of anovulatie spreekt men bij het niet (regelmatig) plaatsvinden van een eisprong in de vruchtbare levensfase Anovulatie uit zich in oligomenorroe of amenorroe Bij echtparen met onvervulde kinderwens wordt in ##-##% van de gevallen de diagnose anovulatie gesteld# Van ovulatie-inductie dient alleen gesproken te worden indien er sprake is van medicamenteuze (of eventueel chirurgische) behandeling van vrouwen met cyclusstoornissen en anovulatie, met het doel ovulatie en zwangerschap te bewerkstelligen Dit is meestal mogelijk De kans op complicaties tijdens behandeling (mede afhankelijk van de onderliggende afwijking en de aard en dosering van de medicatie) is groot, hetgeen noodzaakt tot nauwkeurige bewaking van de respons op hormonale stimulatie van de ovaria Het doel van de endometriumfunctie) en een succesvolle eenlingzwangerschap op een doeltreffende en zo eenvoudig mogelijke wijze, met het minste risico op bijwerkingen en zonder dat intensieve controles nodig zijn Diagnostiek bij vrouwen met kinderwens en cyclusstoornissen heeft tot doel het uitsluiten van ernstige onderliggende afwijkingen en het opsporen van afwijkingen die van invloed zijn op de keuze van de behandeling Ook het opsporen van risicogroepen voor problemen in de zwangerschap en voor metabole stoornissen later in het leven behoort tot het onderzoeksdoel# Hierbij moet worden gedacht aan stoornissen in de glucosetolerantie, lipidenhuishouding en bloeddrukregulatie, zowel gedurende de zwangerschap als in het algemeen, en een verhoogde kans op endometriumcarcinoom# Bij oligo-/amenorroe kan een indeling worden gemaakt op grond van het tijdstip van ontstaan (primair of secundair), de lokalisatie van de stoornis (hypothalamus, hypofyse, ovarium, enz ) en het type afwijking (genetisch, metabool, hormonaal, enz ) Het is echter ook mogelijk een indeling te maken op basis van hormonaal screeningsonderzoek, volgens de criteria vastgesteld door de World Health Organisation<DATUM> # Op basis van cyclusanamnese en serum-FSH- en -E#-concentratie kan de patiënt geclassificeerd worden (zie tabel #) Aangezien deze indeling praktische voordelen heeft en voldoet aan de eerdergenoemde criteria, zal hij hier worden gehanteerd Hij heeft belangrijke therapeutische consequenties en het is dan ook zinvol deze indeling als uitgangspunt van de behandeling te nemen Hyperprolactinemie is de oorzaak van anovulatie in <DATUM> van de gevallen De gonadotrofineafgifte wordt geremd en klinisch kan dit resulteren in oligo-of amenorroe Serum-FSH- en -E#-concentraties zijn vaak normaal of licht verlaagd Patiënten vallen dus binnen de WHO-classificatie categorie #, maar het diagnostische en het behandelingstraject zijn afwijkend en zullen apart besproken worden.
| 589 | nvog |
tot doel het uitsluiten van ernstige onderliggende afwijkingen en het opsporen van afwijkingen die van invloed zijn op de keuze van de behandeling Ook het opsporen van risicogroepen voor problemen in de zwangerschap en voor metabole stoornissen later in het leven behoort tot het onderzoeksdoel# Hierbij moet worden gedacht aan stoornissen in de glucosetolerantie, lipidenhuishouding en bloeddrukregulatie, zowel gedurende de zwangerschap als in het algemeen, en een verhoogde kans op endometriumcarcinoom# Bij oligo-/amenorroe kan een indeling worden gemaakt op grond van het tijdstip van ontstaan (primair of secundair), de lokalisatie van de stoornis (hypothalamus, hypofyse, ovarium, enz ) en het type afwijking (genetisch, metabool, hormonaal, enz ) Het is echter ook mogelijk een indeling te maken op basis van hormonaal screeningsonderzoek, volgens de criteria vastgesteld door de World Health Organisation<DATUM> # Op basis van cyclusanamnese en serum-FSH- en -E#-concentratie kan de patiënt geclassificeerd worden (zie tabel #) Aangezien deze indeling praktische voordelen heeft en voldoet aan de eerdergenoemde criteria, zal hij hier worden gehanteerd Hij heeft belangrijke therapeutische consequenties en het is dan ook zinvol deze indeling als uitgangspunt van de behandeling te nemen Hyperprolactinemie is de oorzaak van anovulatie in <DATUM> van de gevallen De gonadotrofineafgifte wordt geremd en klinisch kan dit resulteren in oligo-of amenorroe Serum-FSH- en -E#-concentraties zijn vaak normaal of licht verlaagd Patiënten vallen dus binnen de WHO-classificatie categorie #, maar het diagnostische en het behandelingstraject zijn afwijkend en zullen apart besproken worden en heeft slechts een gering risico op complicaties<DATUM> (bewijskracht C) Behandeling van categorie # is gecompliceerder, maar de succeskansen liggen niet veel lager, met een cumulatieve zwangerschapskans van ongeveer ##%## Wel is het traject tot de zwangerschap vaak langer Medicamenteuze behandeling van Behandeling van oligo-/amenorroe veroorzaakt een verhoging van het risico op meerlingzwangerschap en ovariële hyperstimulatie Het risico op deze complicaties kan worden verkleind door nauwkeurige bewaking van de ovariumrespons tijdens de behandeling Hiervoor is transvaginale echografie het aangewezen hulpmiddel en hebben E#-bepalingen geen duidelijke aanvullende waarde ## ## (bewijskracht B) De kansen op succes en complicaties zijn afhankelijk van de aard van de onderliggende afwijking, van de dosering en de aard van de medicatie (tabel #) en van de wijze waarop de ovariumrespons wordt gecontroleerd ⢠Doorlopen van het oriënterende fertiliteitsonderzoek voor zover van toepassing (zie Voor ovulatie-inductie zijn vooral de volgende factoren van belang de leeftijd van de vrouw, de cyclusanamnese, de familieanamnese met betrekking tot cyclusstoornissen, huidig lichaamsgewicht en eventuele gewichtsverandering, hirsutisme, galactorroe, stress, medicatie, ondergane operatieve ingrepen Het gewicht wordt vastgelegd (body mass index = BMI = Quetelet-index gewicht in kg gedeeld door het kwadraat van de lengte in meters), evenals het beharingspatroon (Ferriman-Gallway-score); tekenen van virilisatie worden uitgesloten Tevens dient een recente semenanalyse van de man beschikbaar te zijn en te Voorafgaand aan hormonaal onderzoek dient zwangerschap te worden uitgesloten Het is niet zinvol om hormonaal bloedonderzoek binnen een week na een onttrekkingsbloeding te verrichten; een âat Ter overweging.
| 612 | nvog |
een gering risico op complicaties<DATUM> (bewijskracht C) Behandeling van categorie # is gecompliceerder, maar de succeskansen liggen niet veel lager, met een cumulatieve zwangerschapskans van ongeveer ##%## Wel is het traject tot de zwangerschap vaak langer Medicamenteuze behandeling van Behandeling van oligo-/amenorroe veroorzaakt een verhoging van het risico op meerlingzwangerschap en ovariële hyperstimulatie Het risico op deze complicaties kan worden verkleind door nauwkeurige bewaking van de ovariumrespons tijdens de behandeling Hiervoor is transvaginale echografie het aangewezen hulpmiddel en hebben E#-bepalingen geen duidelijke aanvullende waarde ## ## (bewijskracht B) De kansen op succes en complicaties zijn afhankelijk van de aard van de onderliggende afwijking, van de dosering en de aard van de medicatie (tabel #) en van de wijze waarop de ovariumrespons wordt gecontroleerd ⢠Doorlopen van het oriënterende fertiliteitsonderzoek voor zover van toepassing (zie Voor ovulatie-inductie zijn vooral de volgende factoren van belang de leeftijd van de vrouw, de cyclusanamnese, de familieanamnese met betrekking tot cyclusstoornissen, huidig lichaamsgewicht en eventuele gewichtsverandering, hirsutisme, galactorroe, stress, medicatie, ondergane operatieve ingrepen Het gewicht wordt vastgelegd (body mass index = BMI = Quetelet-index gewicht in kg gedeeld door het kwadraat van de lengte in meters), evenals het beharingspatroon (Ferriman-Gallway-score); tekenen van virilisatie worden uitgesloten Tevens dient een recente semenanalyse van de man beschikbaar te zijn en te Voorafgaand aan hormonaal onderzoek dient zwangerschap te worden uitgesloten Het is niet zinvol om hormonaal bloedonderzoek binnen een week na een onttrekkingsbloeding te verrichten; een âat Ter overweging cervixslijm, een progestageenbelastingtest, of echoscopische meting van de endometriumdikte Op indicatie <PERSOON> testosteron (als alternatief kan worden gekozen voor de free androgen index (FAI = T à Ter overweging Bepaling van LH, DHEAS, androsteendion (AD), en ##-OH-progesteron Bepaling van TSH is zinvol bij klachten die mogelijk passen bij een afwijkende schildklierfunctie Een progesteronbepaling kan van belang zijn voor de opsporing van ovulaties bij matig ernstige oligomenorroe en voor interpretatie van het Hiervoor wordt consultatie van een tertiair of gespecialiseerd <INSTELLING> geadviseerd Dexamethasonsuppressieen ACTH-stimulatietests zijn geïndiceerd wanneer serumspiegels van androgene hormonen (testosteron, ingenomen nadat 's ochtends nuchter serum-T en cortisol zijn bepaald De volgende ochtend worden nuchter serum-T en cortisol opnieuw bepaald (beide concentraties behoren lager te worden), om autonome productie Synacthen i m of i v ), waarbij de concentraties van progesteron, ##-OH-progesteron en cortisol in het serum evenredig behoren toe te nemen <PERSOON> voor de bolus en ## en ## minuten erna wordt serum afgenomen Het Diagnostiek van polycysteuze ovaria als onderdeel van het polycysteus-ovarium-syndroom (PCOS, zie par <DATUM> De definitie van een polycysteus ovarium is minimaal één ovarium met een volume ) ## ml en/of een follikelaantal (<DATUM> mm) â¥### Als er op het moment van de echo een follikel ) ## mm is, moet de echo herhaald worden om het ovariële volume te kunnen bepalen Ovarieel stroma en distributie van de follikels in De definitie is niet van toepassing op vrouwen die de pil gebruiken.
| 633 | nvog |
een progestageenbelastingtest, of echoscopische meting van de endometriumdikte Op indicatie <PERSOON> testosteron (als alternatief kan worden gekozen voor de free androgen index (FAI = T à Ter overweging Bepaling van LH, DHEAS, androsteendion (AD), en ##-OH-progesteron Bepaling van TSH is zinvol bij klachten die mogelijk passen bij een afwijkende schildklierfunctie Een progesteronbepaling kan van belang zijn voor de opsporing van ovulaties bij matig ernstige oligomenorroe en voor interpretatie van het Hiervoor wordt consultatie van een tertiair of gespecialiseerd <INSTELLING> geadviseerd Dexamethasonsuppressieen ACTH-stimulatietests zijn geïndiceerd wanneer serumspiegels van androgene hormonen (testosteron, ingenomen nadat 's ochtends nuchter serum-T en cortisol zijn bepaald De volgende ochtend worden nuchter serum-T en cortisol opnieuw bepaald (beide concentraties behoren lager te worden), om autonome productie Synacthen i m of i v ), waarbij de concentraties van progesteron, ##-OH-progesteron en cortisol in het serum evenredig behoren toe te nemen <PERSOON> voor de bolus en ## en ## minuten erna wordt serum afgenomen Het Diagnostiek van polycysteuze ovaria als onderdeel van het polycysteus-ovarium-syndroom (PCOS, zie par <DATUM> De definitie van een polycysteus ovarium is minimaal één ovarium met een volume ) ## ml en/of een follikelaantal (<DATUM> mm) â¥### Als er op het moment van de echo een follikel ) ## mm is, moet de echo herhaald worden om het ovariële volume te kunnen bepalen Ovarieel stroma en distributie van de follikels in De definitie is niet van toepassing op vrouwen die de pil gebruiken follicle count (AFC) zijn voorspellend voor moeizame respons op ovulatie-inductie en toegenomen kans op ⢠Samenvatting diagnostisch onderzoek bij patiënten met anovulatoire cycli Deze indeling is gemaakt op basis van de eerste stap van het bovenbeschreven hormonale bloedonderzoek ⢠Categorie # laag FSH (( # IU/l)* en laag E# (( ### pmol/l) (hypothalaam-hypofysaire stoornis) Oorzaken stress, gewichtsdaling of overmatige fysieke inspanning; het is ook mogelijk dat geen oorzaak gevonden wordt Er is meestal amenorroe Als gevolg van een laag endogeen oestrogeengehalte ontstaat na progestageentoediening geen onttrekkingsbloeding Dit is als diagnostische test in deze groep dus niet te ⢠Categorie # FSH (<DATUM> IU/l) en E# (###-### pmol/l) binnen de normale range (disbalans Er kan sprake zijn van zowel oligomenorroe als amenorroe Na belasting met progestativa ontstaat een onttrekkingsbloeding Verlaagde E#-spiegels kunnen voorkomen bij laag-normale FSH-concentraties Een aparte subgroep vormen patiënten met het polycysteus-ovarium-syndroom (al dan niet met bijnierafwijkingen) Bij deze categorie is aanvullend hormonaal onderzoek geïndiceerd (zie par <DATUM> stap #) Het polycysteus-ovarium-syndroom is de meest gestelde diagnose bij vrouwen met anovulatie en kinderwens (circa ##%) Het is een heterogeen syndroom met onduidelijke en multifactoriële etiologie Om tot de diagnose PCOS te komen moet de patiënt aan twee van de volgende criteria voldoen# anovulatie, biochemische of uitwendige kenmerken van hyperandrogenisme (zonder andere oorzaak), echoscopisch polycysteuze ovaria De meest voorkomende kenmerken zijn overgewicht, hirsutisme, verhoogde serum-LH- en/of androgeenspiegels, verlaagde insulinegevoeligheid en polycysteuze ovaria bij echoscopisch onderzoek Bij.
| 663 | nvog |
(AFC) zijn voorspellend voor moeizame respons op ovulatie-inductie en toegenomen kans op ⢠Samenvatting diagnostisch onderzoek bij patiënten met anovulatoire cycli Deze indeling is gemaakt op basis van de eerste stap van het bovenbeschreven hormonale bloedonderzoek ⢠Categorie # laag FSH (( # IU/l)* en laag E# (( ### pmol/l) (hypothalaam-hypofysaire stoornis) Oorzaken stress, gewichtsdaling of overmatige fysieke inspanning; het is ook mogelijk dat geen oorzaak gevonden wordt Er is meestal amenorroe Als gevolg van een laag endogeen oestrogeengehalte ontstaat na progestageentoediening geen onttrekkingsbloeding Dit is als diagnostische test in deze groep dus niet te ⢠Categorie # FSH (<DATUM> IU/l) en E# (###-### pmol/l) binnen de normale range (disbalans Er kan sprake zijn van zowel oligomenorroe als amenorroe Na belasting met progestativa ontstaat een onttrekkingsbloeding Verlaagde E#-spiegels kunnen voorkomen bij laag-normale FSH-concentraties Een aparte subgroep vormen patiënten met het polycysteus-ovarium-syndroom (al dan niet met bijnierafwijkingen) Bij deze categorie is aanvullend hormonaal onderzoek geïndiceerd (zie par <DATUM> stap #) Het polycysteus-ovarium-syndroom is de meest gestelde diagnose bij vrouwen met anovulatie en kinderwens (circa ##%) Het is een heterogeen syndroom met onduidelijke en multifactoriële etiologie Om tot de diagnose PCOS te komen moet de patiënt aan twee van de volgende criteria voldoen# anovulatie, biochemische of uitwendige kenmerken van hyperandrogenisme (zonder andere oorzaak), echoscopisch polycysteuze ovaria De meest voorkomende kenmerken zijn overgewicht, hirsutisme, verhoogde serum-LH- en/of androgeenspiegels, verlaagde insulinegevoeligheid en polycysteuze ovaria bij echoscopisch onderzoek Bij ⢠Categorie # verhoogd FSH () ## IU/l), laag E# (( ### pmol/l) (als regel ovariële oorzaak) Bij patiënten van deze categorie wordt gesproken van prematuur ovarieel falen (vervroegde overgang), hoewel voor de definitieve diagnose hiervan aan een FSH ) ## IU/L moet worden voldaan(NVOG-richtlijn ##) Prematuur ovarieel falen kan veroorzaakt worden door chromosomale of genetische factoren, maar ook door ovariële schade wegens operatie, chemotherapie of bestraling Als regel bestaat er amenorroe Bij sommige patiënten (naar schatting ongeveer ##%) zijn nog wel follikels in het ovarium aanwezig, maar deze zijn niet in staat om te reageren op stimulatie door endogeen (of exogeen) FSH (resistant ovary syndrome) Hierbij lijken soms auto-immuunafwijkingen een rol te spelen## Door de lage endogene E#-spiegels ontstaat geen Aanvullend onderzoek bij verhoogd FSH wordt beschreven in de NVOG-richtlijn Prematuur ovarieel falen ⢠Verhoogd prolactine (bovengrens normale range is #,##-#,## U/L, afhankelijk van de gebruikte Bij een verhoogde prolactinespiegel is herhaling van het onderzoek noodzakelijk (na ## uur 's ochtends en voor de lunch in verband met dag/nachtritme) Zowel het FSH- als het E#-gehalte kan verlaagd zijn of binnen de normale range vallen Er kan een oligo- of amenorroe bestaan Hyperprolactinemie kan ontstaan door medicatie (gebruik van antihypertensiva, anti-emetica, antidepressiva, neuroleptica), maar ook het gevolg zijn van een primaire hypothyreoïdie of een afsluiting van de portale vaten Wanneer de prolactinespiegel bij herhaling verhoogd is, dient met behulp van een MRI-scan het bestaan van.
| 674 | nvog |
Categorie # verhoogd FSH () ## IU/l), laag E# (( ### pmol/l) (als regel ovariële oorzaak) Bij patiënten van deze categorie wordt gesproken van prematuur ovarieel falen (vervroegde overgang), hoewel voor de definitieve diagnose hiervan aan een FSH ) ## IU/L moet worden voldaan(NVOG-richtlijn ##) Prematuur ovarieel falen kan veroorzaakt worden door chromosomale of genetische factoren, maar ook door ovariële schade wegens operatie, chemotherapie of bestraling Als regel bestaat er amenorroe Bij sommige patiënten (naar schatting ongeveer ##%) zijn nog wel follikels in het ovarium aanwezig, maar deze zijn niet in staat om te reageren op stimulatie door endogeen (of exogeen) FSH (resistant ovary syndrome) Hierbij lijken soms auto-immuunafwijkingen een rol te spelen## Door de lage endogene E#-spiegels ontstaat geen Aanvullend onderzoek bij verhoogd FSH wordt beschreven in de NVOG-richtlijn Prematuur ovarieel falen ⢠Verhoogd prolactine (bovengrens normale range is #,##-#,## U/L, afhankelijk van de gebruikte Bij een verhoogde prolactinespiegel is herhaling van het onderzoek noodzakelijk (na ## uur 's ochtends en voor de lunch in verband met dag/nachtritme) Zowel het FSH- als het E#-gehalte kan verlaagd zijn of binnen de normale range vallen Er kan een oligo- of amenorroe bestaan Hyperprolactinemie kan ontstaan door medicatie (gebruik van antihypertensiva, anti-emetica, antidepressiva, neuroleptica), maar ook het gevolg zijn van een primaire hypothyreoïdie of een afsluiting van de portale vaten Wanneer de prolactinespiegel bij herhaling verhoogd is, dient met behulp van een MRI-scan het bestaan van worden uitgesloten Naarmate het prolactinegehalte hoger is, wordt het bestaan van een macroadenoom waarschijnlijker Bestaat dit ook werkelijk, dan wordt verwijzing naar een tertiair of gespecialiseerd <INSTELLING> geadviseerd Indien geen kinderwens bestaat is behandeling ook nodig verhoogd FSH () ## IU/l), laag E# (( ### pmol/l) (als regel ovariële oorzaak) verhoogd prolactine, FSH en E# normaal of verlaagd Lichaamsgewicht heeft een belangrijke invloed op de menstruele cyclus Overgewicht komt voor bij meer dan ##% van de WHO-II-patiënten [#] terwijl in de WHO-I-groep juist ondergewicht op de voorgrond staat Overgewicht (body mass index [BMI] ) ##) is een bewezen oorzaak van fertiliteitsproblemen deze vrouwen doen er langer over om zwanger te worden, zelfs als er wordt gecorrigeerd voor cyclusproblemen [##] (bewijskracht <PERSOON> afvalprogramma's kunnen bij deze vrouwen resulteren in gewichtsreductie, hervatting van spontane ovulatie en een toename van het aantal spontane zwangerschappen Bij alle vormen van fertiliteitsbehandeling worden de uitkomsten positief beïnvloed door reductie van overgewicht [##] (bewijskracht <PERSOON> ten aanzien van lifestyle zijn eveneens op zijn plaats, gelet op het verhoogde Patiënten met overgewicht zullen allereerst gewezen moeten worden op het belang van gewichtsreductie door middel van lifestyleveranderingen, enerzijds in het belang van de eigen algemene gezondheid en de verhoogde langetermijnrisico's en anderzijds in het belang van de mogelijke fertiliteitsbehandeling <PERSOON> een BMI van ## (morbide obesitas) is ovulatie-inductie af te raden vanwege de beperkte mogelijkheden tot goede monitoring, het toegenomen risico op complicaties van de behandeling, de verminderde kans op een positief behandelingsresultaat en de verhoogde kans op complicaties bij een eventuele zwangerschap.
| 669 | nvog |
van een macroadenoom waarschijnlijker Bestaat dit ook werkelijk, dan wordt verwijzing naar een tertiair of gespecialiseerd <INSTELLING> geadviseerd Indien geen kinderwens bestaat is behandeling ook nodig verhoogd FSH () ## IU/l), laag E# (( ### pmol/l) (als regel ovariële oorzaak) verhoogd prolactine, FSH en E# normaal of verlaagd Lichaamsgewicht heeft een belangrijke invloed op de menstruele cyclus Overgewicht komt voor bij meer dan ##% van de WHO-II-patiënten [#] terwijl in de WHO-I-groep juist ondergewicht op de voorgrond staat Overgewicht (body mass index [BMI] ) ##) is een bewezen oorzaak van fertiliteitsproblemen deze vrouwen doen er langer over om zwanger te worden, zelfs als er wordt gecorrigeerd voor cyclusproblemen [##] (bewijskracht <PERSOON> afvalprogramma's kunnen bij deze vrouwen resulteren in gewichtsreductie, hervatting van spontane ovulatie en een toename van het aantal spontane zwangerschappen Bij alle vormen van fertiliteitsbehandeling worden de uitkomsten positief beïnvloed door reductie van overgewicht [##] (bewijskracht <PERSOON> ten aanzien van lifestyle zijn eveneens op zijn plaats, gelet op het verhoogde Patiënten met overgewicht zullen allereerst gewezen moeten worden op het belang van gewichtsreductie door middel van lifestyleveranderingen, enerzijds in het belang van de eigen algemene gezondheid en de verhoogde langetermijnrisico's en anderzijds in het belang van de mogelijke fertiliteitsbehandeling <PERSOON> een BMI van ## (morbide obesitas) is ovulatie-inductie af te raden vanwege de beperkte mogelijkheden tot goede monitoring, het toegenomen risico op complicaties van de behandeling, de verminderde kans op een positief behandelingsresultaat en de verhoogde kans op complicaties bij een eventuele zwangerschap direct bewijs dat Metformin bewezen effectief is voor ovulatie-inductie bij vrouwen met obesitas; wel kan het ook in deze groep gecombineerd met clomifeen gegeven worden bij clomifeen-resistente anovulatie [##] Voor vrouwen met ondergewicht (BMI ( ##) en een cyclusstoornis lijkt eveneens aangetoond dat dit een negatief effect kan hebben op de spontane zwangerschapskans en de kans bij geassisteerde voortplanting [##] (bewijskracht B) Herstel van het lichaamsgewicht lijkt deze kansen weer te normaliseren # Ovulatie-inductie moet alleen worden toegepast bij actieve kinderwens en een cyclusstoornis # Bij een leeftijd boven <LEEFTIJD> jaar (vooral in combinatie met verhoogde FSH-spiegels, zie ook diagnostische categorie #) nemen de succeskansen geleidelijk af# # Bij anovulatie en kinderwens hoeft niet een jaar gewacht te worden met het instellen van behandeling # Behandeling van een (ovulatoire) menstruele cylus ( ## dagen is niet per se nodig # Voordat tot ovulatie-inductie wordt overgegaan moet zwangerschap worden uitgesloten # Vooraf dient de patiënt te worden geïnformeerd omtrent het verhoogde risico op meerlingzwangerschap, hyperstimulatie en miskramen, de specifieke bijwerkingen van de medicatie en de noodzaak tot (intensieve) controles (follikelgroei, ovulatie, zwangerschap, complicaties) tijdens # Er zijn momenteel geen aanwijzingen voor verhoogd risico op ovariumcarcinoom voor de korte en # Succeskansen en bijwerkingen zijn afhankelijk van het type patiënt en de aard en dosering van de medicatie Nauwkeurige bewaking van de reactie op hormonale stimulatie is een absolute noodzaak; #.
| 628 | nvog |
direct bewijs dat Metformin bewezen effectief is voor ovulatie-inductie bij vrouwen met obesitas; wel kan het ook in deze groep gecombineerd met clomifeen gegeven worden bij clomifeen-resistente anovulatie [##] Voor vrouwen met ondergewicht (BMI ( ##) en een cyclusstoornis lijkt eveneens aangetoond dat dit een negatief effect kan hebben op de spontane zwangerschapskans en de kans bij geassisteerde voortplanting [##] (bewijskracht B) Herstel van het lichaamsgewicht lijkt deze kansen weer te normaliseren # Ovulatie-inductie moet alleen worden toegepast bij actieve kinderwens en een cyclusstoornis # Bij een leeftijd boven <LEEFTIJD> jaar (vooral in combinatie met verhoogde FSH-spiegels, zie ook diagnostische categorie #) nemen de succeskansen geleidelijk af# # Bij anovulatie en kinderwens hoeft niet een jaar gewacht te worden met het instellen van behandeling # Behandeling van een (ovulatoire) menstruele cylus ( ## dagen is niet per se nodig # Voordat tot ovulatie-inductie wordt overgegaan moet zwangerschap worden uitgesloten # Vooraf dient de patiënt te worden geïnformeerd omtrent het verhoogde risico op meerlingzwangerschap, hyperstimulatie en miskramen, de specifieke bijwerkingen van de medicatie en de noodzaak tot (intensieve) controles (follikelgroei, ovulatie, zwangerschap, complicaties) tijdens # Er zijn momenteel geen aanwijzingen voor verhoogd risico op ovariumcarcinoom voor de korte en # Succeskansen en bijwerkingen zijn afhankelijk van het type patiënt en de aard en dosering van de medicatie Nauwkeurige bewaking van de reactie op hormonale stimulatie is een absolute noodzaak; # niet aangetoond bij vrouwen met een normale hypofysefunctie ## Kansen op zwangerschap bij ovulatie-inductie lijken gerelateerd aan leeftijd, BMI, ernst van de ovulatiestoornis (amenorroe beter dan oligomenorroe), mate van hyperandrogenisme, vroeg folliculair ⢠Behandeling van categorie # laag FSH, laag E# Hier is geen plaats voor anti-oestrogeenmedicatie (de E#-spiegels zijn immers laag) Bij ondergewicht (BMI ( ## kg/m#) kan herstel van het normale lichaamsgewicht de cyclusstoornis opheffen Rechtstreekse stimulering van endogene gonadotrofineafgifte met behulp van intermitterende GnRH-toediening dient alleen te geschieden bij hypothalame uitval en (waarschijnlijk) intacte hypofysefunctie De startdosis is # µg/puls, met een pulsinterval van ## minuten De toedieningswijze is bij voorkeur intraveneus (iets effectiever, maar meer kans op bijwerkingen) of subcutaan## De toediening geschiedt met behulp van een draagbaar (door de farmaceutische industrie beschikbaar gesteld) pompje Tijdens de luteale fase continueren van GnRH-toediening of pomp verwijderen De behandeling is veilig en effectief met een kans op zwangerschap van ##-##%## ## (bewijskracht C) Er bestaat een verhoogd risico op meerlingzwangerschap; het aantal tweelingen is gelijk aan dat bij gonadotrofinen ovulatie-inductie, maar het Controles tijdens behandeling (a) Vooral in het begin bewaking van de ovariumrespons (echo, BTC, luteaal progesteron en nagaan of de dosis moet worden verhoogd), (b) als regel daarna één keer controle per <DATUM> dagen (inspectie van het slangetje en de insteekplaats, bijvullen van het reservoir, controle van de batterij, enz ) Is de cyclus ovulatoir, dan wordt ## maanden doorgegaan De maximale pulsdosis is ## µg.
| 641 | nvog |
## Kansen op zwangerschap bij ovulatie-inductie lijken gerelateerd aan leeftijd, BMI, ernst van de ovulatiestoornis (amenorroe beter dan oligomenorroe), mate van hyperandrogenisme, vroeg folliculair ⢠Behandeling van categorie # laag FSH, laag E# Hier is geen plaats voor anti-oestrogeenmedicatie (de E#-spiegels zijn immers laag) Bij ondergewicht (BMI ( ## kg/m#) kan herstel van het normale lichaamsgewicht de cyclusstoornis opheffen Rechtstreekse stimulering van endogene gonadotrofineafgifte met behulp van intermitterende GnRH-toediening dient alleen te geschieden bij hypothalame uitval en (waarschijnlijk) intacte hypofysefunctie De startdosis is # µg/puls, met een pulsinterval van ## minuten De toedieningswijze is bij voorkeur intraveneus (iets effectiever, maar meer kans op bijwerkingen) of subcutaan## De toediening geschiedt met behulp van een draagbaar (door de farmaceutische industrie beschikbaar gesteld) pompje Tijdens de luteale fase continueren van GnRH-toediening of pomp verwijderen De behandeling is veilig en effectief met een kans op zwangerschap van ##-##%## ## (bewijskracht C) Er bestaat een verhoogd risico op meerlingzwangerschap; het aantal tweelingen is gelijk aan dat bij gonadotrofinen ovulatie-inductie, maar het Controles tijdens behandeling (a) Vooral in het begin bewaking van de ovariumrespons (echo, BTC, luteaal progesteron en nagaan of de dosis moet worden verhoogd), (b) als regel daarna één keer controle per <DATUM> dagen (inspectie van het slangetje en de insteekplaats, bijvullen van het reservoir, controle van de batterij, enz ) Is de cyclus ovulatoir, dan wordt ## maanden doorgegaan De maximale pulsdosis is ## µg tot een regulaire ovulatoire cyclus of als bij GnRH-therapie complicaties optreden Ook persoonlijke voorkeur van arts en patiënt kan een rol spelen bij deze beslissing In tegenstelling tot de WHO-II-populatie moet in de ⢠Behandeling van categorie # FSH en E# binnen de normale range (al dan niet PCOS) Met de medicatie wordt begonnen na een spontane bloeding bij oligomenorroe of een onttrekkingsbloeding na Deze medicatie is eerste keus bij categorie # Het werkingsmechanisme is niet geheel duidelijk, maar lijkt vooral te berusten op verhoogde endogene gonadotrofineafgifte als gevolg van remming van negatieve De startdosis is ## mg/dag, per os, gedurende # dagen per cyclus, te starten op dag <DATUM> eventueel na een progestageen opgewekte onttrekkingsbloeding Indien geen ovulatie optreedt, wordt in de volgende cyclus de dagdosis verhoogd naar ### mg/dag Over het algemeen wordt een maximale dosis van ### mg/dag (### mg/cyclus) zinvol geacht Er zijn echter studies waarbij tot ### mg per dag en soms <DATUM> dagen achtereen clomifeencitraat gegeven werd Meer dan # dagen clomifeencitraat per cyclus en verdere dosisverhoging is niet zinvol Maximaal aanbevolen duur van de behandeling <DATUM> cycli, mits deze ovulatoir zijn en er een sufficiënte luteale fase bestaat## ## (bewijskracht B) De medicatie is veilig en effectief ongeveer ##-##% van de vrouwen wordt regelmatig ovulatoir en ##-##% wordt zwanger Er bestaat een verhoogd risico (#%) op meerlingzwangerschap ## ## De kans op een spontane abortus wordt tussen ## en ##% gerapporteerd en.
| 662 | nvog |
bij GnRH-therapie complicaties optreden Ook persoonlijke voorkeur van arts en patiënt kan een rol spelen bij deze beslissing In tegenstelling tot de WHO-II-populatie moet in de ⢠Behandeling van categorie # FSH en E# binnen de normale range (al dan niet PCOS) Met de medicatie wordt begonnen na een spontane bloeding bij oligomenorroe of een onttrekkingsbloeding na Deze medicatie is eerste keus bij categorie # Het werkingsmechanisme is niet geheel duidelijk, maar lijkt vooral te berusten op verhoogde endogene gonadotrofineafgifte als gevolg van remming van negatieve De startdosis is ## mg/dag, per os, gedurende # dagen per cyclus, te starten op dag <DATUM> eventueel na een progestageen opgewekte onttrekkingsbloeding Indien geen ovulatie optreedt, wordt in de volgende cyclus de dagdosis verhoogd naar ### mg/dag Over het algemeen wordt een maximale dosis van ### mg/dag (### mg/cyclus) zinvol geacht Er zijn echter studies waarbij tot ### mg per dag en soms <DATUM> dagen achtereen clomifeencitraat gegeven werd Meer dan # dagen clomifeencitraat per cyclus en verdere dosisverhoging is niet zinvol Maximaal aanbevolen duur van de behandeling <DATUM> cycli, mits deze ovulatoir zijn en er een sufficiënte luteale fase bestaat## ## (bewijskracht B) De medicatie is veilig en effectief ongeveer ##-##% van de vrouwen wordt regelmatig ovulatoir en ##-##% wordt zwanger Er bestaat een verhoogd risico (#%) op meerlingzwangerschap ## ## De kans op een spontane abortus wordt tussen ## en ##% gerapporteerd en Er bestaat discussie omtrent een mogelijke relatie met een verhoogde incidentie van neuralebuisdefecten; hiervoor bestaat echter geen bewijs De zin van combinatie van clomifeencitraat met hCG (triggering van de ovulatie), oestrogenen (bevordering de zin van combinatie met metformine bij clomifeencitraat-resistente anovulatie wordt in een volgende Van clomifeenresistente anovulatie wordt gesproken als er bij de hoogste clomifeencitraatdosering geen ovulatie optreedt en van clomifeen-failure indien een zwangerschap uitblijft na <DATUM> maanden ovulatoire cycli bij gebruik van clomifeencitraat In dit geval is aandacht voor andere fertiliteitsbelemmerende factoren gewenst, vooral indien zwangerschap uitblijft ondanks ovulatoire cycli Bijwerkingen die onder andere met het gebruik van clomifeencitraat gepaard kunnen gaan, zijn visusklachten, duizeligheid en hoofdpijn Tamoxifeencitraat kan worden gebruikt als alternatief voor clomifeencitraat, met een mogelijk minder nadelig effect op de endometriumkwaliteit en het cervixslijm## ## (bewijskracht A#) Er zijn te weinig studies bekend om het voordeel van tamoxifeencitraat ten opzichte van clomifeencitraat voldoende te kunnen onderbouwen De aanname dat insulineresistentie een centrale rol speelt bij het ontstaan van PCOS heeft geleid tot gebruik van insulinesensitiviteit-bevorderende middelen zoals metformine bij de behandeling ervan Metformine is een oraal antidiabeticum dat volgens sommige studies de werking van insuline versterkt, LH- en androgeenspiegels verlaagt en FSH- en SHBG-concentraties verhoogt## Dit zou een correctie van de hyperinsulinemie kunnen geven met als resultaat terugkeer van een regelmatige menstruele cyclus en spontane ovulatie De meeste studies echter zijn van beperkte omvang, ongecontroleerd en vinden meestal plaats in een obese studiepopulatie Dit maakt het moeilijk om harde conclusies te trekken Desondanks lijkt.
| 616 | nvog |
een verhoogde incidentie van neuralebuisdefecten; hiervoor bestaat echter geen bewijs De zin van combinatie van clomifeencitraat met hCG (triggering van de ovulatie), oestrogenen (bevordering de zin van combinatie met metformine bij clomifeencitraat-resistente anovulatie wordt in een volgende Van clomifeenresistente anovulatie wordt gesproken als er bij de hoogste clomifeencitraatdosering geen ovulatie optreedt en van clomifeen-failure indien een zwangerschap uitblijft na <DATUM> maanden ovulatoire cycli bij gebruik van clomifeencitraat In dit geval is aandacht voor andere fertiliteitsbelemmerende factoren gewenst, vooral indien zwangerschap uitblijft ondanks ovulatoire cycli Bijwerkingen die onder andere met het gebruik van clomifeencitraat gepaard kunnen gaan, zijn visusklachten, duizeligheid en hoofdpijn Tamoxifeencitraat kan worden gebruikt als alternatief voor clomifeencitraat, met een mogelijk minder nadelig effect op de endometriumkwaliteit en het cervixslijm## ## (bewijskracht A#) Er zijn te weinig studies bekend om het voordeel van tamoxifeencitraat ten opzichte van clomifeencitraat voldoende te kunnen onderbouwen De aanname dat insulineresistentie een centrale rol speelt bij het ontstaan van PCOS heeft geleid tot gebruik van insulinesensitiviteit-bevorderende middelen zoals metformine bij de behandeling ervan Metformine is een oraal antidiabeticum dat volgens sommige studies de werking van insuline versterkt, LH- en androgeenspiegels verlaagt en FSH- en SHBG-concentraties verhoogt## Dit zou een correctie van de hyperinsulinemie kunnen geven met als resultaat terugkeer van een regelmatige menstruele cyclus en spontane ovulatie De meeste studies echter zijn van beperkte omvang, ongecontroleerd en vinden meestal plaats in een obese studiepopulatie Dit maakt het moeilijk om harde conclusies te trekken Desondanks lijkt uitkomsten, een effect van metformine als eerstelijnstherapie in een PCOS-populatie ten opzichte van een placebo (##% vs ##% ovulatie) te bestaan## (bewijskracht A#) Er werd in deze studie geen reductie van nuchtere insulinespiegel of BMI gevonden Ook zijn er aanwijzingen dat metformine bij niet-obese PCOS-vrouwen een verlaging van serum-T en ovulatieherstel kan geven, zonder dat op voorhand Op basis van twee systematische reviews## ## (bewijskracht A#) kan worden geconcludeerd dat het zinvol is om PCOS-patiënten die clomifeen-resistent zijn, met metformine in combinatie met clomifeencitraat te behandelen alvorens over te gaan op meer ingrijpende behandelingen Dit is ongeveer driemaal goedkoper dan gonadotrofinebehandeling en mogelijk is de effectiviteit van de behandeling in deze groepen vergelijkbaar Er moet wel worden bedacht dat metformine ernstige gastro-intestinale bijwerkingen kan geven (met diarree en gewichtsdaling) Men dient de patiënt op voorhand te informeren over de mogelijke bijwerkingen en het feit dat metformine niet voor de indicatie âovulatie-inductie' geregistreerd is Metformine kan in een dagdosis van ###-### mg worden gegeven, maar wordt in de meeste studies in een dagdosering van # à ### mg of # à ### mg gegeven Zodra de zwangerschapstest positief is, wordt ermee gestopt; in de zwangerschap dient diagnostiek voor zwangerschapsdiabetes overwogen te worden (mogelijk Er lijkt steeds meer bewijs te komen dat metformine een positieve rol zou kunnen spelen in de behandeling van anovulatie bij WHO-II-patiënten Welke subgroep(en) nu echter het meest duidelijke voordeel hiervan zal (zullen) hebben, kan alleen door grote, kwalitatief goede studies aan het licht worden gebracht.
| 608 | nvog |
van metformine als eerstelijnstherapie in een PCOS-populatie ten opzichte van een placebo (##% vs ##% ovulatie) te bestaan## (bewijskracht A#) Er werd in deze studie geen reductie van nuchtere insulinespiegel of BMI gevonden Ook zijn er aanwijzingen dat metformine bij niet-obese PCOS-vrouwen een verlaging van serum-T en ovulatieherstel kan geven, zonder dat op voorhand Op basis van twee systematische reviews## ## (bewijskracht A#) kan worden geconcludeerd dat het zinvol is om PCOS-patiënten die clomifeen-resistent zijn, met metformine in combinatie met clomifeencitraat te behandelen alvorens over te gaan op meer ingrijpende behandelingen Dit is ongeveer driemaal goedkoper dan gonadotrofinebehandeling en mogelijk is de effectiviteit van de behandeling in deze groepen vergelijkbaar Er moet wel worden bedacht dat metformine ernstige gastro-intestinale bijwerkingen kan geven (met diarree en gewichtsdaling) Men dient de patiënt op voorhand te informeren over de mogelijke bijwerkingen en het feit dat metformine niet voor de indicatie âovulatie-inductie' geregistreerd is Metformine kan in een dagdosis van ###-### mg worden gegeven, maar wordt in de meeste studies in een dagdosering van # à ### mg of # à ### mg gegeven Zodra de zwangerschapstest positief is, wordt ermee gestopt; in de zwangerschap dient diagnostiek voor zwangerschapsdiabetes overwogen te worden (mogelijk Er lijkt steeds meer bewijs te komen dat metformine een positieve rol zou kunnen spelen in de behandeling van anovulatie bij WHO-II-patiënten Welke subgroep(en) nu echter het meest duidelijke voordeel hiervan zal (zullen) hebben, kan alleen door grote, kwalitatief goede studies aan het licht worden gebracht van metformine in het kader van preventie van langetermijn-gezondheidsrisico's bij WHO-II-patiënten zal verder geëvalueerd moeten worden voordat hierover een gefundeerde uitspraak kan worden gedaan Aromataseremmers (letrozole, #,# mg dd, cyclusdag # t/m #) lijken een vergelijkbaar effect als clomifeencitraat op follikelgroei te hebben bij regulair ovulatoire patiënten ## (bewijskracht A#), zonder de nadelige effecten op cervixslijm en endometrium Bij WHO-II-patiënten zijn ovulaties en zwangerschappen na letrozole-behandeling beschreven - helaas slechts in kleine patiëntengroepen, in ongecontroleerde studies met onvoldoende data over veiligheid en bijwerkingen## Vooralsnog lijkt het raadzaam met de klinische toepassing van deze Ovariële coagulatie kan in het eerste jaar vergelijkbare zwangerschaps- en miskraamcijfers geven als Nederlandse multicenter studie## werd ## maanden exogeen FSH-behandeling vergeleken met FSH-behandeling Hoewel er na ## maanden geen verschil was in zwangerschapspercentage, was de mediane tijd tot zwangerschap in de LEO-arm ##% langer (resp # versus # behandelcycli) Na LEO ontstonden minder miskramen en minder meerlingzwangerschappen; dit laatste veroorzaakte het kosteneffectiviteitverschil tussen beide behandelstrategieën De chirurgische ingreep geeft op zichzelf weer nieuwe risico's (anesthesie, mechanisch letsel, adhesies) en langetermijngevolgen van LEO zijn onbekend LEO lijkt dus een alternatief voor medicamenteuze ovulatie-inductie, maar de voor- en nadelen zijn nog onduidelijk Vooralsnog moet deze methode, gezien het invasieve <INSTELLING>, met terughoudendheid worden Indicaties (a) clomifeenresistente anovulatie of clomifeen-failure, met normaal FSH en normaal E#, (b) hypofysaire hypogonadotrope amenorroe, (c) tweede keus (na pulsatiel GnRH) bij Behandelingsresultaat Tot ##% ovulatoire cycli, cumulatieve zwangerschapskans ongeveer ##%##.
| 659 | nvog |
in het kader van preventie van langetermijn-gezondheidsrisico's bij WHO-II-patiënten zal verder geëvalueerd moeten worden voordat hierover een gefundeerde uitspraak kan worden gedaan Aromataseremmers (letrozole, #,# mg dd, cyclusdag # t/m #) lijken een vergelijkbaar effect als clomifeencitraat op follikelgroei te hebben bij regulair ovulatoire patiënten ## (bewijskracht A#), zonder de nadelige effecten op cervixslijm en endometrium Bij WHO-II-patiënten zijn ovulaties en zwangerschappen na letrozole-behandeling beschreven - helaas slechts in kleine patiëntengroepen, in ongecontroleerde studies met onvoldoende data over veiligheid en bijwerkingen## Vooralsnog lijkt het raadzaam met de klinische toepassing van deze Ovariële coagulatie kan in het eerste jaar vergelijkbare zwangerschaps- en miskraamcijfers geven als Nederlandse multicenter studie## werd ## maanden exogeen FSH-behandeling vergeleken met FSH-behandeling Hoewel er na ## maanden geen verschil was in zwangerschapspercentage, was de mediane tijd tot zwangerschap in de LEO-arm ##% langer (resp # versus # behandelcycli) Na LEO ontstonden minder miskramen en minder meerlingzwangerschappen; dit laatste veroorzaakte het kosteneffectiviteitverschil tussen beide behandelstrategieën De chirurgische ingreep geeft op zichzelf weer nieuwe risico's (anesthesie, mechanisch letsel, adhesies) en langetermijngevolgen van LEO zijn onbekend LEO lijkt dus een alternatief voor medicamenteuze ovulatie-inductie, maar de voor- en nadelen zijn nog onduidelijk Vooralsnog moet deze methode, gezien het invasieve <INSTELLING>, met terughoudendheid worden Indicaties (a) clomifeenresistente anovulatie of clomifeen-failure, met normaal FSH en normaal E#, (b) hypofysaire hypogonadotrope amenorroe, (c) tweede keus (na pulsatiel GnRH) bij Behandelingsresultaat Tot ##% ovulatoire cycli, cumulatieve zwangerschapskans ongeveer ##%## Beschikbare preparaten Preparaten worden verkregen via de recombinant-DNA-techniek (rec-h-FSH) of uit urine van postmenopauzale vrouwen (HMG) De verpakking is zeer wisselend het HMG is per ampul van ## IU bioactief FSH beschikbaar terwijl het rec-FSH in verschillende verpakkingen te verkrijgen is in zowel bioactieve als moleculaire eenheden Beschikbaar zijn rec-FSH (geen LH), HMG (<DATUM> verhouding FSH LH) Verschillen in behandelingsresultaat tussen HMG en rec-FSH na analyse van ## randomized controlled trials zijn niet aangetoond met betrekking tot percentage ovulatie, (meerling)zwangerschap, miskraam of OHSS## (bewijskracht A#) De kosten van HMG per eenheid zijn echter lager dan die van rec-FSH Doseringsschema Starten met ##-## IU per dag, en zo nodig na #-## dagen verhogen met ##,# IU/dag (âlow-dose, step-up'-schema## ) Maximale dagdosis ### IU Als regel niet langer dan ## cycli behandelen Bij moeizame stimulatie en hogere dagdosis dan ### IU kan gedacht worden aan een âlow-dose, Bewaking van de reactie op hormonale stimulatie Echoscopische meting van follikelaantallen en -grootte Vanwege de relatie met complicaties wordt tevens gekeken naar middelgrote (##-## mm) follikels## Controles <DATUM> per week, afhankelijk van de ovariumrespons en de fase van de cyclus Ondanks goede bewaking is er een duidelijk verhoogd risico op meerlingzwangerschap (ongeveer ##%), spontane abortus (##-##%) en het ovariële hyperstimulatiesyndroom (ernstige vorm tot #%) Het âlow-dose, step-up'-protocol is een relatief veilige methode met een acceptabel risico op complicaties, het âlow-dose, step-down'-protocol heeft als voordeel een snellere respons (minder dagen prikken), maar vraagt intensievere monitoring om het.
| 720 | nvog |
via de recombinant-DNA-techniek (rec-h-FSH) of uit urine van postmenopauzale vrouwen (HMG) De verpakking is zeer wisselend het HMG is per ampul van ## IU bioactief FSH beschikbaar terwijl het rec-FSH in verschillende verpakkingen te verkrijgen is in zowel bioactieve als moleculaire eenheden Beschikbaar zijn rec-FSH (geen LH), HMG (<DATUM> verhouding FSH LH) Verschillen in behandelingsresultaat tussen HMG en rec-FSH na analyse van ## randomized controlled trials zijn niet aangetoond met betrekking tot percentage ovulatie, (meerling)zwangerschap, miskraam of OHSS## (bewijskracht A#) De kosten van HMG per eenheid zijn echter lager dan die van rec-FSH Doseringsschema Starten met ##-## IU per dag, en zo nodig na #-## dagen verhogen met ##,# IU/dag (âlow-dose, step-up'-schema## ) Maximale dagdosis ### IU Als regel niet langer dan ## cycli behandelen Bij moeizame stimulatie en hogere dagdosis dan ### IU kan gedacht worden aan een âlow-dose, Bewaking van de reactie op hormonale stimulatie Echoscopische meting van follikelaantallen en -grootte Vanwege de relatie met complicaties wordt tevens gekeken naar middelgrote (##-## mm) follikels## Controles <DATUM> per week, afhankelijk van de ovariumrespons en de fase van de cyclus Ondanks goede bewaking is er een duidelijk verhoogd risico op meerlingzwangerschap (ongeveer ##%), spontane abortus (##-##%) en het ovariële hyperstimulatiesyndroom (ernstige vorm tot #%) Het âlow-dose, step-up'-protocol is een relatief veilige methode met een acceptabel risico op complicaties, het âlow-dose, step-down'-protocol heeft als voordeel een snellere respons (minder dagen prikken), maar vraagt intensievere monitoring om het De zin van een combinatie van gonadotrofinepreparaten/FSH met GnRH-agonisten, dexamethason, insulinesensitizers, aromataseremmers of groeihormoon is niet aangetoond Indien zwangerschap uitblijft (vooral bij herhaalde hyperrespons) is IVF geïndiceerd E#-serumbepalingen hebben in het algemeen bij monitoring van Humaan choriongonadotrofine wordt toegediend om de ovulatie op te wekken Dosis ### (# ampul) tot ## ### IU, subcutane bolusinjectie Toediening van hCG vindt plaats indien met behulp van (transvaginale) echoscopie minimaal # follikel met een diameter ⥠## mm is gemeten Dan wordt tevens de HMG- of FSH-medicatie gestaakt Het nut van luteale fase-ondersteuning bij ovulatie-inductie is onduidelijk, behalve bij afwezige hypofyse(functie) Bij multipele follikelontwikkeling - te veel middelgrote of grote follikels (# of meer follikels ) ## mm) dient stoppen van de behandeling overwogen te worden Er wordt dan geen hCG nagestreefd Indien tijdens stimulatie met clomifeencitraat geen ovulatie optreedt, dient de dosis clomifeencitraat verhoogd te worden volgens schema en dient niet te worden overgegaan tot hCG-injecties bij Noodzakelijke stappen bij dreigende ovariële hyperstimulatie worden beschreven in NVOG-richtlijn ##, Het Werkingsmechanisme Rechtstreekse remming van de hypofysaire prolactineafgifte Er zijn verscheidene preparaten beschikbaar Bromocriptine (Parlodel®), cabergoline (Dostinex®) en quinagolide (Norprolac®) Bromocriptine is het oudste en veiligste middel ten aanzien van zwangerschap, van de andere middelen zijn geen aanwijzingen voor schadelijkheid bij dierproeven gevonden maar zijn onvoldoende gegevens over veiligheid van gebruik bij zwangerschap bekend om schadelijkheid te beoordelen Op basis hiervan wordt Behandelingsresultaat ##% ovulatoire cycli en ##% zwangerschappen.
| 696 | nvog |
zin van een combinatie van gonadotrofinepreparaten/FSH met GnRH-agonisten, dexamethason, insulinesensitizers, aromataseremmers of groeihormoon is niet aangetoond Indien zwangerschap uitblijft (vooral bij herhaalde hyperrespons) is IVF geïndiceerd E#-serumbepalingen hebben in het algemeen bij monitoring van Humaan choriongonadotrofine wordt toegediend om de ovulatie op te wekken Dosis ### (# ampul) tot ## ### IU, subcutane bolusinjectie Toediening van hCG vindt plaats indien met behulp van (transvaginale) echoscopie minimaal # follikel met een diameter ⥠## mm is gemeten Dan wordt tevens de HMG- of FSH-medicatie gestaakt Het nut van luteale fase-ondersteuning bij ovulatie-inductie is onduidelijk, behalve bij afwezige hypofyse(functie) Bij multipele follikelontwikkeling - te veel middelgrote of grote follikels (# of meer follikels ) ## mm) dient stoppen van de behandeling overwogen te worden Er wordt dan geen hCG nagestreefd Indien tijdens stimulatie met clomifeencitraat geen ovulatie optreedt, dient de dosis clomifeencitraat verhoogd te worden volgens schema en dient niet te worden overgegaan tot hCG-injecties bij Noodzakelijke stappen bij dreigende ovariële hyperstimulatie worden beschreven in NVOG-richtlijn ##, Het Werkingsmechanisme Rechtstreekse remming van de hypofysaire prolactineafgifte Er zijn verscheidene preparaten beschikbaar Bromocriptine (Parlodel®), cabergoline (Dostinex®) en quinagolide (Norprolac®) Bromocriptine is het oudste en veiligste middel ten aanzien van zwangerschap, van de andere middelen zijn geen aanwijzingen voor schadelijkheid bij dierproeven gevonden maar zijn onvoldoende gegevens over veiligheid van gebruik bij zwangerschap bekend om schadelijkheid te beoordelen Op basis hiervan wordt Behandelingsresultaat ##% ovulatoire cycli en ##% zwangerschappen dient diagnostiek (zie par <DATUM> categorie #) te worden doorlopen Dosering Te starten met een halve tablet bromocriptine (tabletten à #,# mg) dagelijks; medicatie 's avonds innemen (kleinere kans op bijwerkingen) De dosis zo nodig verhogen tot de prolactinespiegels gedaald zijn tot de normale range Indien er sprake is van zwangerschap dient de medicatie te worden gestopt Alleen bij een macroprolactinoom zijn extra controles tijdens de zwangerschap nodig Ter overweging Indien dopamineagonisten niet effectief zijn of wanneer te veel bijwerkingen optreden, categorie # FHS en E# binnen de normale range (al dan niet PCOS) Bewaking is zinvol ter controle van de effectiviteit van de behandeling en ter reductie van de kans op complicaties Aard en intensiteit van de bewaking zijn afhankelijk van patiënt en type medicatie Mogelijkheid a Ter overweging Basale temperatuurcurve (BTC) voor een beperkt aantal cycli (maximaal #) De BTC geeft enige informatie over optreden en tijdstip van de ovulatie en de duur van de luteale fase Zij kan ook gebruikt worden voor uitleg omtrent de timing van medicatie, coitus, enz b Serum progesteronbepaling eenmalig, midluteaal (ondergrens voor ovulatie ## nmol/l, ondergrens voor sufficiënte luteale fase ## nmol/l) Timing # dagen na ovulatie, of # dagen voor verwachte menstruatie (voor referenties zie Richtlijn #) Ter overweging Bij twijfel herhaalde meting met <DATUM> dagen interval # Ovulatie-inductie is een (medicamenteuze) behandeling van anovulatie die gepaard gaat met kinderwens, dit in tegenstelling tot ovariële hyperstimulatie voor IVF of IUI.
| 634 | nvog |
#, categorie #) te worden doorlopen Dosering Te starten met een halve tablet bromocriptine (tabletten à #,# mg) dagelijks; medicatie 's avonds innemen (kleinere kans op bijwerkingen) De dosis zo nodig verhogen tot de prolactinespiegels gedaald zijn tot de normale range Indien er sprake is van zwangerschap dient de medicatie te worden gestopt Alleen bij een macroprolactinoom zijn extra controles tijdens de zwangerschap nodig Ter overweging Indien dopamineagonisten niet effectief zijn of wanneer te veel bijwerkingen optreden, categorie # FHS en E# binnen de normale range (al dan niet PCOS) Bewaking is zinvol ter controle van de effectiviteit van de behandeling en ter reductie van de kans op complicaties Aard en intensiteit van de bewaking zijn afhankelijk van patiënt en type medicatie Mogelijkheid a Ter overweging Basale temperatuurcurve (BTC) voor een beperkt aantal cycli (maximaal #) De BTC geeft enige informatie over optreden en tijdstip van de ovulatie en de duur van de luteale fase Zij kan ook gebruikt worden voor uitleg omtrent de timing van medicatie, coitus, enz b Serum progesteronbepaling eenmalig, midluteaal (ondergrens voor ovulatie ## nmol/l, ondergrens voor sufficiënte luteale fase ## nmol/l) Timing # dagen na ovulatie, of # dagen voor verwachte menstruatie (voor referenties zie Richtlijn #) Ter overweging Bij twijfel herhaalde meting met <DATUM> dagen interval # Ovulatie-inductie is een (medicamenteuze) behandeling van anovulatie die gepaard gaat met kinderwens, dit in tegenstelling tot ovariële hyperstimulatie voor IVF of IUI # Ovulatie-inductie dient voorafgegaan te worden door uitvoering van een relevant deel van van de vrouw, en gepaard te gaan met nauwkeurige bewaking van de reactie op hormonale # Als regel kiest men voor de minst belastende, meest kosteneffectieve behandeling met het minste # Met behulp van nauwkeurige, zo nodig dagelijkse, monitoring kan de kans op complicaties van # De diagnose PCOS, hyperprolactinemie en prematuur ovarieel falen heeft consequenties voor verdere behandeling, los van kinderwens Hierbij moet gedacht worden aan het belang van regelmatige risico op hart- en vaatziekten bij PCOS, de noodzaak van hormoonsubstitutie bij langdurige © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> te Papendal De commissie dankt de Werkgroep Voortplantings-Endocrinologie en Fertiliteit en in het bijzonder <PERSOON> en prof <PERSOON>-richtlijnen beschrijven een minimumniveau van zorg, te verlenen door een gynaecoloog in gemiddelde omstandigheden Ze hebben een adviserend <INSTELLING> Een gynaecoloog kan geargumenteerd afwijken van toepassing van een richtlijn niet mogelijk is De geldigheid van deze richtlijn eindigt uiterlijk vijf jaar na Collins JA Diagnostic assessment of the infertile female partner Current problems in Obstetrics, Gynecology World Health Organisation WHO manual for the standardized investigation and diagnosis of the infertile Heineman MJ Hoofdstuk ## Vruchtbaarheidsstoornissen In.
| 578 | nvog |
# Ovulatie-inductie dient voorafgegaan te worden door uitvoering van een relevant deel van van de vrouw, en gepaard te gaan met nauwkeurige bewaking van de reactie op hormonale # Als regel kiest men voor de minst belastende, meest kosteneffectieve behandeling met het minste # Met behulp van nauwkeurige, zo nodig dagelijkse, monitoring kan de kans op complicaties van # De diagnose PCOS, hyperprolactinemie en prematuur ovarieel falen heeft consequenties voor verdere behandeling, los van kinderwens Hierbij moet gedacht worden aan het belang van regelmatige risico op hart- en vaatziekten bij PCOS, de noodzaak van hormoonsubstitutie bij langdurige © ### Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie Bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, is vastgesteld in de ###e ledenvergadering d d <DATUM> te Papendal De commissie dankt de Werkgroep Voortplantings-Endocrinologie en Fertiliteit en in het bijzonder <PERSOON> en prof <PERSOON>-richtlijnen beschrijven een minimumniveau van zorg, te verlenen door een gynaecoloog in gemiddelde omstandigheden Ze hebben een adviserend <INSTELLING> Een gynaecoloog kan geargumenteerd afwijken van toepassing van een richtlijn niet mogelijk is De geldigheid van deze richtlijn eindigt uiterlijk vijf jaar na Collins JA Diagnostic assessment of the infertile female partner Current problems in Obstetrics, Gynecology World Health Organisation WHO manual for the standardized investigation and diagnosis of the infertile Heineman MJ Hoofdstuk ## Vruchtbaarheidsstoornissen In APM (red ) Obstetrie en Gynaecologie (#e herz dr ) De voortplanting van de mens <PERSOON> JS, <PERSOON> MJ, Fauser <PERSOON> approach to polycystic ovary syndrome and other forms of <PERSOON> evidence based approach to the classification of anovulatory infertility Ref PCOS consensus <PERSOON> <LOCATIE> ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS consensus workshop group Revised ### consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome (PCOS) Hum Reprod ###, ##; #<DATUM> Fertil Steril ###, ##; ##-## Rowe PJ, Comhaire FA, Hargreave TB, Mellow HJ WHO manual for the standardized investigation and diagnosis of the infertile couple Cambridge Cambridge University Press, ### #-## ESHRE Capri Workshop Group Mono-ovulatory cycles a key gole in profertility programmes <PERSOON>-table analysis of fecundity in intravenously <PERSOON> DD, West C, et al Cumulative conception and live birth rates after the treatment of anovulatory infertility safety and efficacy of ovulation induction in ### patients <PERSOON-##> MJ, <PERSOON-##> AG, et al High singleton live birth rate following classical ovulation induction Hardiman P, <PERSOON-##> V, et al Are estrogen assays essential for monitoring gonadotropin stimulant <PERSOON-##> A, et al Is it possible to run a successful ovulation induction program based solely on ultrasound monitoring? <PERSOON> importance of endometrial measurements.
| 593 | nvog |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.