ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Ҡабарҙы-Балҡар ҡурсаулығы | Кабардино-Балкарский высокогорный заповедник | facts | Уларҙың 194-енең майҙаны — 10 гектарҙан ашыу. | Из них 194 имеют площадь более 10 га каждый. | 7 | 17 |
Ҡабарҙы-Балҡар ҡурсаулығы | Кабардино-Балкарский высокогорный заповедник | facts | Йәшәү мөмкин булмаған бүлкәттең дөйөм майҙаны 45 502 гектар, йәки ҡурсаулыҡ территорияһының 60,7 процентын тәшкил итә. | Общая площадь безжизненного нивального пояса, составляет 45 502 га, или 60,7 % территории заповедника. | 8 | 18 |
Ҡабарҙы-Балҡар ҡурсаулығы | Кабардино-Балкарский высокогорный заповедник | facts | Ҡурсаулыҡта теркәлгән төрҙәрҙең һаны: юғары үҫемлектәр — 1200, балыҡтар — 1, ер-һыу хайуандары — 1, һөйрәлеүселәр — 3, ҡоштар — 128, Һөтимәрҙәр — 29. | Число зарегистрированных видов: высшие растения — 1200, рыбы — 1, земноводные — 1, пресмыкающиеся — 3, птицы — 128, млекопитающие — 29. | 12 | 22 |
Кавказ ҡурсаулығы | Кавказский заповедник | lead | Христофор Шапошников исемендәге Кавказ дәүләт тәбиғәт биосфера ҡурсаулығы — Төньяҡ Кавказдың иң ҙур һәм иң боронғо махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәһе. | Кавказский государственный природный биосферный заповедник имени Христофора Шапошникова — самая большая по территории и старейшая особо охраняемая природная территория на Северном Кавказе. | 0 | 0 |
Кавказ ҡурсаулығы | Кавказский заповедник | facts | 1924 йылдың 12 майында элекке һунар ерҙәрендә Кавказ зубры ҡурсаулығы төҙөлә. | 12 мая 1924 года на землях бывшей охоты был создан Кавказский зубровый заповедник. | 7 | 7 |
Кавказ ҡурсаулығы | Кавказский заповедник | facts | 1979 йылдың 19 февралендә ЮНЕСКО ҡарары буйынса Кавказ ҡурсаулығы биосфера статусын ала. | 19 февраля 1979 года по решению ЮНЕСКО Кавказский заповедник получил статус биосферного. | 8 | 8 |
Кавказ ҡурсаулығы | Кавказский заповедник | facts | 2020 йылға уның популяцияһы тотороҡлана һәм 1200 баш иҫәпләнә. | На 2020-й год его популяция стабильна и насчитывает не менее 1200 особей. | 12 | 12 |
Кавказ ҡурсаулығы | Кавказский заповедник | facts | Кавказ дәүләт тәбиғәт биосфера ҡурсаулығы Көнбайыш Кавказдың төньяҡ һәм көньяҡ битләүҙәрендә 44-44,5° төньяҡ киңлек һәм 40-41° көнсығыш оҙонлоғонда урынлашҡан. | Кавказский государственный природный биосферный заповедник расположен на северном и южном склонах Западного Кавказа в координатах 44—44,5° северной широты и 40—41° восточной долготы. | 16 | 17 |
Кавказ ҡурсаулығы | Кавказский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡтың дөйөм майҙаны 280 335 гектар тәшкил итә, ул һаҡлау зонаһы, күп һанлы заказниктар һәм тәбиғәт ҡомартҡылары менән уратып алынған. | Общая площадь заповедника составляет 280 335 га, окружённых охранной зоной, многочисленными заказниками и памятниками природы. | 20 | 20 |
Кологрив урманы | Кологривский лес | lead | Кологрив урманы ҡурсаулығы — дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | «Кологривский лес» — государственный природный заповедник. | 0 | 0 |
Кологрив урманы | Кологривский лес | facts | Теркәлгән иң түбән температура — −53ºC, максимум — +41 °C. | Самая низкая температура из отмеченных −53ºС, максимальная +41 °C. | 10 | 10 |
Кологрив урманы | Кологривский лес | facts | Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабына хайуандарҙың 12 төрө индерелгән, 69 төрө һирәк осрай һәм юғалыу хәүефе аҫтында. | В Красную книгу Российской Федерации занесено 12 видов животных, 69 видов являются редкими и находятся под угрозой исчезновения. | 15 | 16 |
Кологрив урманы | Кологривский лес | facts | Ҡурсаулыҡ фаунаһына яҡынса 15 төр балыҡ, 5 төр ер-һыу хайуандары, 5 төр һөйрәлеүселәр, 172 төр ҡош, һөтимәрҙәрҙең 55 төрө инә (иң ҙуры — айыу, һеләүһен, мышы, ҡабан, бүре). | Фауна заповедника включает около 15 видов рыб, 5 видов амфибий, 5 видов рептилий, 172 вида птиц, 55 видов млекопитающих (наиболее крупные — медведь, рысь, лось, кабан, волк). | 18 | 19 |
Кологрив урманы | Кологривский лес | facts | Шуларҙың 10-ы Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән һәм 80-гә яҡыны (шул иҫәптән умыртҡаһыҙҙар) Кострома өлкәһенең Ҡыҙыл китабына индерелгән. | Из них не менее 10 занесены в Красную книгу России и около 80 (включая беспозвоночных) — в Красную книгу Костромской области. | 19 | 20 |
Түбәнге Свирь ҡурсаулығы | Нижне-Свирский заповедник | lead | Түбәнге Свирь дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы — Ленинград өлкәһендәге ҡурсаулыҡ. | Нижне-Свирский государственный природный заповедник — заповедник в Ленинградской области. | 0 | 0 |
Түбәнге Свирь ҡурсаулығы | Нижне-Свирский заповедник | facts | Түбәнге Свирь дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы 1980 йылдың 11 июнендә РСФСР Министрҙар Советы ҡарары менән ойошторола. | Нижне-Свирский государственный природный заповедник создан 11 июня 1980 года решением Совета Министров РСФСР. | 3 | 2 |
Түбәнге Свирь ҡурсаулығы | Нижне-Свирский заповедник | facts | Майҙаны — 41, 4 мең гектар, ҡоро ер — 36 мең гектар, ҡалған өлөшө — Ладога күле һәм Свирь ҡултығының акваторияһына ҡарай. | Площадь — 41, 4 тысячи гектаров, суша занимает 36 тысяч гектаров, остальное — акватория Свирской губы, Ладожского озера. | 13 | 12 |
Түбәнге Свирь ҡурсаулығы | Нижне-Свирский заповедник | facts | Үҫемлектәрҙең вегетация оҙайлығы, уртаса тәүлек температураһы 5°-тан юғары булғанда — 160—164 көн. | Продолжительность вегетационного периода со средними суточными температурами выше 5° равняется 160—164 дням. | 18 | 18 |
Айдамиров Әбүзәр Абдулхәким улы | Айдамиров, Абузар Абдулхакимович | lead | Әбүзәр Абдулхәким улы Айдамиров (29 октябрь 1929 (иҫке сығанаҡтар буйынса — 1933) — 27 май 2005) — совет һәм чечен яҙыусыһы һәм шағиры, иҫән сағында уҡ чечен әҙәбиәтенең классигы. | Абузар Абдулхакимович Айдамиров — советский и чеченский писатель и поэт, прижизненный классик чеченской литературы. | 0 | 0 |
Айдамиров Әбүзәр Абдулхәким улы | Айдамиров, Абузар Абдулхакимович | facts | Чечен-Ингуш АССР-ының Халыҡ яҙыусыһы, Чечня Яҙыусылар союзы рәйесе (2004—2005). | Народный писатель Чечено-Ингушской АССР, председатель Союза писателей Чечни (2004—2005). | 1 | 1 |
Айдамиров Әбүзәр Абдулхәким улы | Айдамиров, Абузар Абдулхакимович | facts | Рус теленә ул 1996 йылда ғына тәржемә ителә, ә 1998 йылда ғәрәп телендә баҫылып сыға. | На русский язык он был переведён только в 1996 году, а в 1998 году вышел на арабском языке. | 21 | 9 |
Присур ҡурсаулығы | Присурский заповедник | lead | Присур дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы — — Сыуашстан территорияһында урынлашҡан дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | Заповедник «Присурский» — государственный природный заповедник, расположенный на территории Чувашской Республики. | 0 | 0 |
Присур ҡурсаулығы | Присурский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡ республиканың өс административ районында 3 участкала урынлашҡан(2000 йылдан алып) тора. | Заповедник состоит из 3-х участков (с 2000), расположенных в трёх административных районах республики. | 1 | 1 |
Присур ҡурсаулығы | Присурский заповедник | facts | Присур дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы 1995 йылдың 27 декабрендә ойошторола. | Государственный природный заповедник «Присурский» учреждён 27 декабря 1995 года. | 2 | 2 |
Присур ҡурсаулығы | Присурский заповедник | facts | Буфер зонаһының майҙаны — 25 497,5 гектар. | Площадь охранной зоны составляет 25 497,5 га. | 4 | 5 |
Присур ҡурсаулығы | Присурский заповедник | facts | Батыр (27,6 га) һәм Яльчик (97,8 га) ҡурсаулыҡ участкалары далала урынлашҡан. | Батыревский (27,6 га) и Яльчикский (97,8 га) участки заповедника — степные. | 7 | 11 |
Присур ҡурсаулығы | Присурский заповедник | facts | Батыр участкаһы республика әһәмиәтендәге элекке һыуыр заказнигы нигеҙендә 1961 йылда ойошторолған, Яльчик — урындағы әһәмиәттәге заказник һәм һәм иртә бронза быуатының «Ҡуян ҡаласығы» археологик ҡомартҡыһы (беҙҙең эраға тиклем 2 мең йыл, Чирково мәҙәниәте). | Батыревский участок организован на базе бывшего суркового заказника республиканского значения (создан в 1961 году), Яльчикский — заказника местного значения и археологический памятник «Заячий городок» эпохи ранней бронзы (2 тыс. лет до н. э., Чирковская культура). | 8 | 12 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | lead | «Басеги» ҡурсаулығы — Рәсәйҙең Пермь крайындағы дәүләт ҡурсаулығы. | Заповедник Басеги — государственный природный заповедник в Пермском крае, Россия. | 0 | 0 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | 1982 йылдың 1 октябрендә (РСФСР Министрҙар Советының No 531 ҡарары менән) Басеги һырты итәгендә урынлашҡан Урта Урал шыршы-аҡ шыршы урмандарының ҙур массивын һаҡлап ҡалыу маҡсатында нигеҙ һалына. | Основан 1 октября 1982 года (Постановлением СМ РСФСР № 531) с целью сохранения крупного массива коренных среднеуральских елово-пихтовых лесов, расположенных в предгорьях хребта Басеги. | 1 | 1 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | 1993 йылда ҡурсаулыҡ Рәсәй Федерацияһы Министрҙар Советының 1993 йылдың 15 февралендәге 244-р һанлы бойороғо нигеҙендә элекке һаҡ зонаһы иҫәбенә киңәйтелә. | В 1993 году заповедник был расширен (распоряжение СМ РФ № 244-р от 15 февраля 1993 года) за счёт его бывшей охранной зоны, состоявшей частично из невырубленных коренных лесов, частично — из относительно молодых вырубок. | 3 | 3 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм — 730 мм, 450 мм-ҙан алып 1100 мм-ға тиклем тирбәлә. | Среднегодовое количество осадков — 730 мм колеблется от 450 мм до 1100 мм. | 9 | 11 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | Уртаса йыллыҡ һауа температураһы — −1,0-ҙән −1,4 °C тиклем. | Среднегодовая температура воздуха от −1,0 до −1,4 °C. | 10 | 12 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | Йәйҙең максималь температураһы +40,0 °C, ҡышын −48 °C тиклем етеүе мөмкин. | Максимальные температуры летом могут достигать +40,0 °C, минимальные зимой до −48 °C. | 11 | 13 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | Ҡурсаулыҡ фаунаһына 520-нән ашыу төр хайуан, шул иҫәптән 45-тән ашыу һирәк осрай торған төр инә. | Фауна заповедника насчитывает более 520 видов животных, в том числе свыше 45 редких. | 13 | 15 |
Басеги (ҡурсаулыҡ) | Басеги (заповедник) | facts | Ҡурсаулыҡта һөтимәрҙәрҙең 51 төрө, ҡоштарҙың 150-нән ашыу төрө, һөйрәлеүселәрҙең 2 төрө, 17 төр балыҡ һәм 3 төр ер-һыу хайуаны йәшәй. | В заповеднике обитает 51 вид млекопитающих, более 150 видов птиц, 2 вида рептилий, 17 видов рыб и 3 вида амфибий. | 14 | 16 |
Брянск урманы | Брянский лес | lead | «Брянск урманы» дәүләт тәбиғәт биосфера ҡурсаулығы — Брянск өлкәһенең Суземск һәм Трубчев райондары территорияһында урынлашҡан Брянск урмандарындағы ҡурсаулыҡ. | Государственный природный биосферный заповедник «Брянский лес» (биосферный резерват Неруссо-Деснянское полесье) — заповедник Брянских лесов, расположенный на территории Суземского и Трубчевского районов Брянской области России. | 0 | 0 |
Брянск урманы | Брянский лес | facts | «Брянск урманы» ҡурсаулығы рәсми рәүештә 1987 йылда ойошторола, 10 йыл дауамында уның директоры Игорь Шпиленок була. | Заповедник «Брянский лес» был официально создан в 1987 году, в течение 10 лет его директором был Игорь Шпиленок. | 7 | 8 |
Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары | Государственные награды Российской Федерации | lead | Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары — Ватанды һаҡлауҙа, Дәүләт төҙөлөшөндә, иҡтисадта, фәндә, мәҙәниәттә, сәнғәттә, тәрбиә эшендә, мәғарифта, граждандарҙың һаулығын, ғүмерен һәм хоҡуҡтарын һаҡлауҙа, хәйриә эшмәкәрлегендә һәм дәүләт алдындағы башҡа ҙур ҡаҙаныштары өсөн граждандарҙы бүләкләүҙең юғары формаһы. | Государственные награды Российской Федерации — высшая форма награждения граждан за выдающиеся заслуги в защите Отечества, государственном строительстве, экономике, науке, культуре, искусстве, воспитании, просвещении, охране здоровья, жизни и прав граждан, благотворительной деятельности и иные выдающиеся заслуги перед г... | 0 | 0 |
Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары | Государственные награды Российской Федерации | facts | 1992 йылдың 20 мартында Рәсәй Федерацияһының Юғары Советы үҙенең 2557-I-се ҡарары менән ошо указды раҫланы. | Верховный Совет Российской Федерации 20 марта 1992 года своим постановлением № 2557-I утвердил данный указ. | 9 | 8 |
Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары | Государственные награды Российской Федерации | facts | 1992 йылдың 20 мартындағы 2555-I һанлы Рәсәй Федерацияһы законы менән «Лётчик-космонавт Российской Федерации», «Заслуженный военный лётчик Российской Федерации» и «Заслуженный военный штурман Российской Федерации» («Рәсәй Федерацияһының лётчик-космонавты», «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған хәрби лётчигы» һәм «Рәсәй Феде... | Законом Российской Федерации от 20 марта 1992 г. № 2555-I были установлены почётные звания «Лётчик-космонавт Российской Федерации», «Заслуженный военный лётчик Российской Федерации» и «Заслуженный военный штурман Российской Федерации». | 24 | 26 |
Богдо-Баскунчак ҡурсаулығы | Богдинско-Баскунчакский заповедник | lead | Богдо-Баскунчак ҡурсаулығы — Әстерхан өлкәһенең Аҡтүбә районында Баскунчак күле һәм Оло Богдо тауы эргәһендәге Рәсәй дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | Богдинско-Баскунчакский заповедник — российский государственный природный заповедник в Ахтубинском районе Астраханской области в окрестностях озера Баскунчак и горы Большое Богдо, в непосредственной близости от государственной границы России и Казахстана. | 0 | 0 |
Богдо-Баскунчак ҡурсаулығы | Богдинско-Баскунчакский заповедник | facts | Был ҡурсаулыҡ «Богдо тауы һәм Баскунчак күленең тирә-яғы» (16 483 га) һәм «Йәшел баҡса» (1995 га) кластерҙарынан тора. | Состоит из двух обособленных кластеров: «Гора Богдо и окрестности озера Баскунчак» (16 483 га) и «Зелёный сад» (1995 га). | 2 | 1 |
Богдо-Баскунчак ҡурсаулығы | Богдинско-Баскунчакский заповедник | facts | Рәсәй Федерацияһында иң йәш ҡурсаулыҡтарҙың береһе: 1997 йылдың 18 ноябрендә ойошторола. | Один из самых молодых заповедников в Российской Федерации: создан 18 ноября 1997 года. | 3 | 2 |
Богдо-Баскунчак ҡурсаулығы | Богдинско-Баскунчакский заповедник | facts | Оло Богдо тауы районы карстлы, 30 мәмерйә билдәле, иң оҙоно — 1,5 км тәшкил итә. | Большое Богдо широко развит карст, известно 30 пещер, самая большая протяжённостью 1,5 км. | 16 | 18 |
Дағстан ҡурсаулығы | Дагестанский заповедник | lead | Дағстан ҡурсаулығы — Рәсәй Федерацияһының Дағстан Республикаһындағы дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | Дагестанский заповедник — государственный природный заповедник в Республике Дагестан, Российская Федерация. | 0 | 0 |
Дағстан ҡурсаулығы | Дагестанский заповедник | facts | Дағстан дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы 1987 йылдың 9 ғинуарында РСФСР Министрҙар Советы указы менән ике биләмәлә — Кизляр ҡултығында һәм Һарыҡом бархандарында ойошторола. | Дагестанский государственный природный заповедник был создан 9 января 1987 года Постановлением Совета министров РСФСР на двух участках — «Кизлярский залив» и «Сарыкумские барханы». | 2 | 2 |
Дағстан ҡурсаулығы | Дагестанский заповедник | facts | Уның дөйөм майҙаны 19 061 гектар, шул иҫәптән Кизляр ҡултығы — 18 485 гектар, Һарыҡом бархандары майҙансығы — 576 гектар тәшкил итә. | Общая его площадь составляет 19 061 га, в том числе участок «Кизлярский залив» — 18 485 га, и участок «Сарыкумские барханы» — 576 га. | 3 | 3 |
Дағстан ҡурсаулығы | Дагестанский заповедник | facts | 2019 йылда, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2019 йылдың 25 декабрендәге 1839-сы ҡарары менән, дөйөм майҙаны 48 273 гектар тәшкил иткән Самур милли паркы булдырыла. | В 2019 году, постановлением Правительства Российской Федерации от 25 декабря 2019 года № 1839 создан Самурский национальный парк общей площадью 48 273 гектара, который состоит из двух кластеров в дельте Самура и высокогорьях Южного Дагестана. | 14 | 12 |
Дағстан ҡурсаулығы | Дагестанский заповедник | facts | 2019 йылға тиклем заказник биләмәһенең дөйөм майҙаны 11,2 мең гектар тәшкил итә. | Общая площадь территории заказника до 2019 года составляла 11,2 тыс. га. | 19 | 16 |
Дағстан ҡурсаулығы | Дагестанский заповедник | facts | 2019 йылда заказниктың күпселек өлөшө ошо уҡ исемдәге милли парк составына ингәс, уныңың майҙаны 1939,9 гектарға тиклем ҡыҫҡара. | В 2019 году большая часть заказника вошла в состав одноимённого национального парка, в связи с этим площадь заказника сокращена до 1939,9 га. | 20 | 17 |
Керженец ҡурсаулығы | Керженский заповедник | lead | Керженец ҡурсаулығы Рәсәйҙең Түбәнге Новгород өлкәһенең Волга аръяғы төбәгенең һул яҡ ярындағы ҡурсаулыҡ. | Керженский заповедник (Федеральное Государственное Бюджетное Учреждение «Государственный Природный Биосферный Заповедник „Керженский“») — заповедник в Нижегородской области России, в левобережном Заволжье. | 0 | 0 |
Керженец ҡурсаулығы | Керженский заповедник | facts | Үҫемлектәр донъяһы башлыса ҡарағай (ҡурсаулыҡ майҙанының 60 % -ы) һәм ваҡ япраҡлы урмандарҙан (урман майҙанының яҡынса 35 % -ы) тора. | Растительность представлена в основном сосновыми (около 60 % площади заповедника) и мелколиственными лесами (около 35 % площади лесов) и болотами. | 6 | 8 |
Керженец ҡурсаулығы | Керженский заповедник | facts | Бәшмәктәрҙең 385, лишайниктарҙың 207, ылымыҡтарҙың 841, мүк һымаҡтарҙың 218, көпшәле үҫемлектәрҙең 651 төрө теркәлгән. | Отмечено 385 видов грибов, 207 видов лишайников, 841 вид водорослей, 218 видов мохообразных, 651 вид сосудистых растений. | 10 | 15 |
Керженец ҡурсаулығы | Керженский заповедник | facts | Керженск ҡурсаулығы биләмәһендә 15 отрядтың 45 ғаиләһенә ҡараған 170 ҡош төрө бар. | На территории Керженского заповедника отмечено 170 видов птиц, принадлежащих к 45 семействам 15 отрядов. | 12 | 18 |
Керженец ҡурсаулығы | Керженский заповедник | facts | 110 төрө оя ҡора, шуларҙың 30-ы ултыраҡ ҡоштар. | Гнездование установлено для 110 видов, из них 30 — оседлые. | 13 | 19 |
Кронок ҡурсаулығы | Кроноцкий заповедник | lead | Кронок дәүләт тәбиғәт биосфера ҡурсаулығы — Рәсәйҙең иң боронғо ҡурсаулыҡтарының береһе. | Кроноцкий государственный природный биосферный заповедник — один из старейших заповедников России. | 0 | 0 |
Кронок ҡурсаулығы | Кроноцкий заповедник | facts | Дәүләт ҡурсаулығы булараҡ 1882 йылдан алып ғәмәлдә булған кеш ҡурсаулығы урынында 1934 йылда булдырыла. | Как государственный образован в 1934 году на месте существовавшего с 1882 года Соболиного заповедника. | 1 | 1 |
Кронок ҡурсаулығы | Кроноцкий заповедник | facts | Дыбовский (һөргөнгә ебәрелгән поляк) талабы буйынса 1880 йылда Камчаткала беренсе тапҡыр 1 марттан 15 октябргә тиклем кешкә һунар итеү тыйыла. | Дыбовского, на Камчатке в 1880 году впервые были установлены запретные сроки на соболиную охоту (с 1 марта по 15 октября). | 11 | 13 |
Кронок ҡурсаулығы | Кроноцкий заповедник | facts | 1916—1917 йылдарҙа Камчаткала ауыл хужалығы идаралығы экспедицияһы эшләй, уның тикшеренеүҙәре һөҙөмтәләре буйынса, 1917 йылдың 8 июлендә Кронок районы Ваҡытлы Хөкүмәт тарафынан һаҡланыусы биләмә тип иғлан ителә. | В 1916—1917 годах на Камчатке работала экспедиция департамента земледелия, и по результатам её исследований 8 июля 1917 года Кроноцкая местность была объявлена заповедной уже новым Временным правительством России. | 17 | 18 |
Кронок ҡурсаулығы | Кроноцкий заповедник | facts | Совет власы урынлаштырылғандан һуң ғына, 1926 йылда Далькрай башҡарма комитеты, 1929 йылда Камчатка өлкә башҡарма комитеты тарафынан Кронок ҡурсаулығын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул ителә, ул 1934 йылдың 1 июнендә ойошторола. | Лишь после установления Советской власти, в 1926 году уже Далькрайисполком, а в 1929 году Камчатский облисполком принимают решение об организации Кроноцкого заповедника, который и был создан 1 ноября 1934 года постановлением Президиума ВЦИК РСФСР о признании Кроноцкого соболиного заповедника государственным заповеднико... | 19 | 20 |
Кронок ҡурсаулығы | Кроноцкий заповедник | facts | 1959 йылда РСФСР-ҙың Һунарсылыҡ баш идаралығы системаһында Кронок дәүләт ҡурсаулығы тергеҙелә, әммә 1961 йылдың 10 июнендә ҡурсаулыҡтарҙы бөтөрөү кампанияһы барышында ул ҡабаттан бөтөрөлә. | В 1959 году Кроноцкий государственный заповедник был восстановлен в системе Главохоты РСФСР, однако 10 июня 1961 года вновь ликвидирован в ходе кампании по ликвидации заповедников. | 22 | 24 |
Граждандар йәмғиәте | Гражданское общество | lead | Хоҡуҡи дәүләт төҙөлөшөнөң мөһим тәүшарты һәм уның тиң хоҡуҡлы партнёры булып үҫешкән граждандар йәмғиәте тора. | Развитое гражданское общество является важнейшей предпосылкой построения правового государства и его равноправным партнёром. | 0 | 0 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | lead | Төньяҡ Осетия дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы — Төньяҡ Кавказдағы ҡурсаулыҡ. | Северо-Осетинский государственный природный заповедник — заповедник на Северном Кавказе. | 0 | 0 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | 1967 йылдың 7 сентябрендә РСФСР Министрҙар Советының 677-се ҡарары менән ойошторола. | Был учреждён 7 сентября 1967 года Постановлением Совета министров РСФСР № 677. | 1 | 1 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | 1980 йылда ҡурсаулыҡтың буфер зонаһы ике тапҡырға арттырыла — 29 952 гектар майҙанлы Цей федераль заказнигы уның буйһоноуына тапшырыла. | В 1980 году охранная зона заповедника была увеличена вдвое — в его подчинение был передан федеральный заказник «Цейский» площадью 29 952 га. | 3 | 3 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡ Төньяҡ Осетияның Алағыр районында, Оло Кавказдың төньяҡ битләүендә диңгеҙ кимәленән 650 метрҙан алып 4649 метрға тиклем бейеклектә урынлашҡан (иң бейек нөктәһе — Уилпата тауы). | Заповедник расположен в Алагирском районе Северной Осетии на северном склоне Большого Кавказа в пределах высот от 650 до 4649 м над уровнем моря высшая точка — г. | 4 | 4 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡта 76 боҙлоҡ бар, уларҙың дөйөм майҙаны яҡынса 37 км². | В заповеднике находится 76 ледников общей площадью около 37 км². | 6 | 6 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | Иң ҙур булған Цей боҙлоғоноң майҙаны 9,7 км² һәм оҙонлоғо 8,6 км. | Цейский ледник, самый крупный в заповеднике, имеет площадь 9,7 км² и длину 8,6 км. | 7 | 8 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | Урманлы һыртындағы Цей ҡурсаулығына 48 зубр күсерелгәс, зубрҙар һаны 1960-сы йылдарҙа ҡайтанан арта. | Популяция зубра была искусственно восстановлена в 1960-х годах, когда на территории заказника «Цейский» на Лесистом хребте расселили 48 зубров. | 14 | 20 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | 1980 йылдар уртаһына уларҙың һаны 200-ҙән ашып китә. | К середине 1980-х годов в заказнике уже насчитывалось более 200 зубров. | 15 | 21 |
Төньяҡ Осетия ҡурсаулығы | Северо-Осетинский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡта айыу популяцияһы 30 — 35-кә етә. | Популяция медведя в заповеднике достигает 30—35 животных. | 16 | 22 |
Хопёр ҡурсаулығы | Хопёрский заповедник | lead | Хопёр ҡурсаулығы — Воронеж өлкәһендә урынлашҡан дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | Хопёрский заповедник — государственный природный заповедник в Воронежской области. | 0 | 0 |
Хопёр ҡурсаулығы | Хопёрский заповедник | facts | Хопёр дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы 1935 йылдың 10 февралендә ойошторола. | Государственный природный заповедник Хопёрский был создан 10 февраля 1935 года. | 1 | 1 |
Хопёр ҡурсаулығы | Хопёрский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡ тирәләй дөйөм майҙаны 29,8 мең гектар булған 0,5 километрҙан 4 км-ға тиклем киңлеге булған буфер зонаһы булдырыла. | Вокруг заповедника установлена охранная зона шириной от 0,5 до 4 км общей площадью 29,8 тысяч га. | 10 | 11 |
Хопёр ҡурсаулығы | Хопёрский заповедник | facts | Яҙғы ташҡын ваҡытында территорияның 80 % -ын һыу баҫа, 400-гә яҡын күл һәм иҫке үҙән бар. | Во время весеннего половодья затапливается примерно 80% территории, имеется около 400 озер и стариц. | 16 | 17 |
Хопёр ҡурсаулығы | Хопёрский заповедник | facts | Фаунаһы төрлө: яҡынса 45 төр һөтимәрҙәр (шул иҫәптән һирәк осрай торған йофарҙар) ҡырағай ҡабан, бүре, төлкө, урман һыуһары һәм климатҡа яраҡлаштырылған ала-сыбар болан, ҡоштарҙың 184 төрө (һирәк осрай торған көсөгән, һунағара, бөркөт, диңгеҙ бөркөтө, кәлмәргән, бөркөт ябалағы һ. б), 8 төр һөйрәлеүселәр, 8 төр ер-һыу х... | Животный мир разнообразен: около 45 видов млекопитающих (в том числе редкие выхухоль) кабан, волк, лисица, барсук, лесная куница и акклиматизированный пятнистый олень, 184 вида птиц (редкие могильник, змееяд, большой подорлик, орлан-белохвост, скопа, филин и проч), 8 видов пресмыкающихся, 8 видов земноводных, 35 видов ... | 19 | 20 |
Рдея ҡурсаулығы | Рдейский заповедник | lead | Рдея ҡурсаулығы — Рәсәйҙең Новгород өлкәһендәге дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | Рдейский заповедник — государственный природный заповедник в Новгородской области России. | 0 | 0 |
Рдея ҡурсаулығы | Рдейский заповедник | facts | Һөйрәлеүселәрҙең һәм ер-һыу хайуандарының 6, балыҡтарҙың 9 төрө бар. | Имеется 6 видов пресмыкающихся и земноводных, 9 видов рыб. | 14 | 17 |
Полисть ҡурсаулығы | Полистовский заповедник | lead | Полисть дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы — Рәсәйҙең Псков өлкәһенд урынлашҡан дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. | Полистовский заповедник — государственный природный заповедник в Псковской области России. | 0 | 0 |
Полисть ҡурсаулығы | Полистовский заповедник | facts | Полисть дәүләт ҡурсаулығы 1994 йылдың 25 майында ойошторола. | Государственный Полистовский заповедник создан 25 мая 1994 года. | 1 | 1 |
Полисть ҡурсаулығы | Полистовский заповедник | facts | Уның дөйөм майҙаны 37 837 гектар тәшкил итә. | Его общая площадь 37 837 гектаров. | 2 | 2 |
Полисть ҡурсаулығы | Полистовский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡ тирәләй 17 279 гектар буфер зонаһы булдырылған. | Вокруг заповедника установлена охранная зона 17 279 гектаров. | 3 | 3 |
Полисть ҡурсаулығы | Полистовский заповедник | facts | Лишайниктарҙың 45, мүктәрҙең 113 төрө бар, шуларҙың 26 төрө Sphagnum ырыуына ҡарай. | На территории заповедника насчитывается 45 видов лишайников, 113 видов мхов, из которых 26 видов принадлежат к роду Sphagnum. | 8 | 10 |
Полисть ҡурсаулығы | Полистовский заповедник | facts | Ҡурсаулыҡта 57 төр ҡыҫала һымаҡтар һәм 21 төр өйрөлмәк (урыҫ. коловратка) бар. | В заповеднике отмечено 57 видов ракообразных, 21 вид коловраток. | 11 | 15 |
Алханай милли паркы | Алханай (национальный парк) | lead | Алханай милли паркы, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1999 йылдың 15 майындағы 533-сө ҡарары менән Байкал аръяғының тау-тайга ландшафттарын һаҡлау, өйрәнеү һәм рекреацион файҙаланыу, шулай уҡ бүрәт халҡының культ урындарын һаҡлау өсөн ойошторола. | Национальный парк «Алханай» образован Постановлением Правительства Российской Федерации № 533 от 15 мая 1999 года для охраны, изучения и рекреационного использования горно-таёжных ландшафтов Забайкалья, а также для охраны культовых мест бурятского народа. | 0 | 0 |
Алханай милли паркы | Алханай (национальный парк) | facts | Парк тирәләй 0,5 саҡрым киңлектәге һәм дөйөм майҙаны 10,4 мең гектар тәшкил иткән буфер зонаһы төҙөлгән. | Вокруг парка образована буферная зона шириной 0,5 км и общей площадью 10,4 тыс га. | 7 | 9 |
Гагарин Кубогы | Кубок Гагарина | lead | Гагарин Кубогы — 2008/2009 йылдар миҙгеленән башлап Континенталь хоккей лигаһының плей-офф уйындары еңеүсеһенә бирелгән хоккей бүләге. | Кубок Гагарина — хоккейный приз, вручаемый победителю плей-офф Континентальной хоккейной лиги, начиная с сезона 2008/09. | 0 | 0 |
Гагарин Кубогы | Кубок Гагарина | facts | 2009 йылдың 12 апрелендә Ҡазандан «Аҡ Барс» командаһы 2008/2009 йылдар миҙгелендә Гагарин кубогын яулай һәм КХЛ чемпионы була. | 12 апреля 2009 года команда «Ак Барс» из Казани стала первым обладателем Кубка Гагарина и чемпионом КХЛ в сезоне 2008/2009. | 12 | 12 |
Гагарин Кубогы | Кубок Гагарина | facts | Кубоктың ауырлығы 26 килограмм 800 грамм тәшкил итә. | Масса кубка составляет 26 кг 800 гр. | 19 | 19 |
Анюй милли паркы | Анюйский (национальный парк) | lead | Анюй милли паркы — Хабаровск крайының Нанай районындағы милли парк. | Анюйский национальный парк — национальный парк в Нанайском районе Хабаровского края России. | 0 | 0 |
Анюй милли паркы | Анюйский (национальный парк) | facts | Милли парк 2007 йылдың 15 декабрендә барлыҡҡа килә. | Национальный парк образован 15 декабря 2007 года. | 1 | 7 |
Остеофит | Остеофит | lead | Остеофит (от — һөйәк, һәм φυτόν үҫеү) — патологик үҫеш (экзостозы), ул быуындар ситендә барлыҡҡа килә. | Остеофит (от — кость, и — расти) — патологический нарост (экзостоз), который образуется по краям суставов. | 0 | 0 |
Бикин милли паркы | Бикин (национальный парк) | lead | Бикин милли паркы — Приморье крайының Пожарский районында, Сихотэ-Алинь тауҙарының көнбайыш һыртындағы айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһе. | Национальный парк Бикин — особо охраняемая природная территория в Пожарском районе Приморского края, на западном макросклоне хребта Сихотэ-Алинь. | 0 | 0 |
Бикин милли паркы | Бикин (национальный парк) | facts | Абсолют бейеклеге диңгеҙ кимәленән 200 м алып (Бикин йылғаһы үҙәне) 1932 м тиклем (Аник тауы) үҙгәрә. | Абсолютные отметки высот изменяются в пределах от 200 м (долина реки Бикин) до 1932 м (гора Аник) над уровнем моря. | 1 | 1 |
Байкал аръяғы милли паркы | Забайкальский национальный парк | lead | Байкал аръяғы милли паркы — Бүрәт Республикаһында урынлашҡан дәүләт милли паркы. | Забайкальский национальный парк — государственный национальный парк в Республике Бурятии. | 0 | 0 |
Байкал аръяғы милли паркы | Забайкальский национальный парк | facts | Тауҙарҙа уртаса температура −23-25 градус, ә урыны менән (тау-ара уйпатлыҡтарҙа) −27 градусҡа тиклем түбәнәйә. | В горах среднеянварская температура понижается до −23—25 °С, а местами (в межгорных понижениях) до −27 °C. | 8 | 7 |
Байкал аръяғы милли паркы | Забайкальский национальный парк | facts | Яуым-төшөмдөң уртаса йыллыҡ күләме яр буйында 350 мм-ҙан алып тауҙарҙа 450 мм-ға тиклем тәшкил итә. | Среднегодовое количество атмосферных осадков колеблется от 350 мм на побережье до 450 мм в горах. | 10 | 11 |
Рус Арктикаһы милли паркы | Русская Арктика | lead | Рус Арктикаһы — Архангельск өлкәһендәге милли парк. | Русская Арктика — национальный парк в Архангельской области. | 0 | 0 |
Рус Арктикаһы милли паркы | Русская Арктика | facts | 2019 йылда рекорд ҡуйыла: йәйге миҙгелдә милли паркҡа донъяның 44 иленән 1306 кеше килә. | В 2019 году был отмечен рекорд: в летний сезон национальный парк посетили 1306 человек из 44 стран мира. | 9 | 10 |
Күҙ төҫө | Цвет глаз | lead | Күҙ төҫө — күҙҙең төҫлө ҡатламы тышсаһы пигментацияһы менән билдәләнгән характеристика. | Цвет глаз — характеристика, определяемая пигментацией радужной оболочки глаза. | 0 | 0 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.